Wikipedia
afwiki
https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
MediaWiki 1.48.0-wmf.5
first-letter
Media
Spesiaal
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Konsep
Konsepbespreking
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedia:Geselshoekie
4
5209
3378818
3378745
2026-11-19T12:45:08Z
Oesjaar
7467
/* Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard */ Amptelike beleid.
3378818
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== [[Spasiefout]] in titels ==
Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel.
== Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]]
|-
| 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]]
|-
| 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]]
|-
| 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]]
|-
| 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]]
|-
| 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]]
|-
| 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]]
|-
| 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]]
|-
| 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]]
|-
| 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]]
|-
| 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]]
|-
| 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]]
|-
| 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]]
|-
| 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]]
|-
| 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]]
|-
| 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]]
|-
| 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]]
|-
| 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]]
|-
| 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]]
|-
| 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]]
|-
| 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]]
|-
| 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]]
|-
| 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]]
|-
| 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]]
|-
| 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]]
|-
| 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]]
|-
| 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]]
|-
| 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]]
|-
| 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]]
|-
| 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]]
|-
| 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]]
|-
| 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]]
|-
| 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]]
|-
| 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]]
|}
== Eienaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]]
|-
| 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]]
|-
| 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]]
|-
| 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]]
|-
| 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]]
|-
| 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]]
|-
| 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]]
|-
| 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]]
|-
| 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]]
|-
| 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]]
|-
| 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]]
|-
| 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]]
|-
| 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]]
|-
| 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]]
|-
| 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]]
|-
| 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]]
|-
| 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]]
|-
| 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]]
|}
== Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]]
|-
| 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]]
|-
| 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]]
|-
| 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]]
|-
| 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]]
|-
| 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]]
|-
| 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]]
|-
| 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]]
|-
| 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]]
|-
| 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]]
|-
| 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]]
|-
| 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]]
|-
| 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]]
|-
| 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]]
|-
| 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]]
|-
| 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]]
|}
== Jaartal of datum + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]]
|-
| 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|-
| 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|}
== Soortnaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]]
|-
| 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]]
|-
| 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]]
|-
| 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]]
|-
| 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s>
|-
| 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]]
|-
| 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]]
|-
| 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]]
|-
| 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s>
|-
| 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s>
|-
| 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]]
|-
| 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]]
|-
| 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s>
|-
| 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s>
|-
| 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]]
|-
| 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]]
|-
| 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]]
|-
| 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]]
|-
| 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]]
|-
| 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]]
|-
| 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]]
|-
| 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]]
|-
| 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]]
|-
| 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]]
|-
| 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]]
|-
| 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]]
|-
| 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]]
|-
| 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]]
|-
| 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]]
|} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC)
:Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC)
:::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC)
::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC)
:Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 132,000ste artikel... ==
Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC)
:''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Verwysingsjablone ==
Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne.
As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem.
En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC)
::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
:::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC)
== "Cite web" vervang met "Verwys web" ==
Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Taaldiversiteit ==
Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 25ste verjaarsdag ==
Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC)
:: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC)
== Konformasies ==
[[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]]
[[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]]
Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt".
As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans.
Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC)
:{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê:
::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek.
::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC)
:::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC)
== Yskor Woordeboek ==
Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC)
:Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC)
== Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. ==
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.
Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''
Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk.
'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn.
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span>
'''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.'''
* Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval.
''Ander gevolge'':
* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.
Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word.
'''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/>
[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
== Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... ==
Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup:
* Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?''
* Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY''
* Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.''
* Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...''
* Ek: ''Geslags diskriminasie....''
* Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.''
Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC)
: [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC)
== Voorblad ==
Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC)
== Ons verjaarsdag: 16 November 2026. ==
Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC)
:Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier!
:[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC)
::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC)
:::Google Gemini het my nou baie gehelp.
:::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie.
:::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy].
:::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie.
:::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word.
:::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC)
:::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC)
== Spekulasie is nie wetenskap nie ==
As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie.
Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie.
Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie.
Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC)
:Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC)
== Wiki Indaba 2026 ==
Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC)
== Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia ==
<div lang="en" dir="ltr">
Hello Wikipedians,
Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}.
I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it.
'''Background information'''
[[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia.
'''Setting up the feature'''
To ensure that this feature works as intended, you are requested do the following:
* [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net
* Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist.
* We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration.
'''Our request'''
We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature.
We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you!
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 -->
:Kan gebruikers {{ping|Pynappel|Rooiratel|BurgertB}} dalk hierna loer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:16, 16 November 2026 (UTC)
::Al hierdie nuwe goed is te slim vir my [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:42, 16 November 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek is besig om dit op te stel, en toets. Sal seker oor die naweek dit ordentlik kan bekyk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:17, 19 November 2026 (UTC)
== Vertaal asb [[:en:Santa Cruz Islands]] ==
Gemeenskap, enige vrywilliger wat hierdie 11K artikel uit Engels wil vertaal asb? Ek wil begin met die [[Slag van die Santa Cruzeilande]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 18 November 2026 (UTC)
== Sjabloon: Flagicon|Empire of Japan|naval ==
Gemeenskap, het ons 'n ekwivalent? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:50, 18 November 2026 (UTC)
: {{Ping|Oesjaar}} Ja, <nowiki>{{vlagikoon|Japan|vloot}}</nowiki>. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:59, 18 November 2026 (UTC)
:: Dankie [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:18, 18 November 2026 (UTC)
== Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard ==
<blockquote>Goeiedag mede-bydraers,
Ek wil graag ’n versoek rig dat ’n onafhanklike redakteur ’n ensiklopediese artikel oor die Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer en kabaretkunstenaar '''Petronel Baard''' skep (ek verklaar hiermee ’n direkte belangebotsing aangesien ek die onderwerp self is).
Sy voldoen aan Wikipedia se noemenswaardigheidskriteria vir musiek- en teaterkunstenaars op grond van onafhanklike bronne soos ESAT (Universiteit Stellenbosch), ATKV-Crescendo (wenner 1999), SAMA- en FNB Vita-benoemings, Netwerk24, George Herald, en die Cordis Trust se ''Orde van die Beiteltjie'' (2020) en ''Die Orde van die Ster'' (2024).
Ek het reeds ’n neutrale konsepartikel met al die onafhanklike verwysings op my sandboks voorberei:
* <nowiki>[[Gebruiker:Petronel Baard/sandboks]]</nowiki>
Sal ’n onafhanklike redakteur asseblief bereid wees om die konsep na te gaan en na die hoof-ensiklopedie te skuif indien alles in orde is?
<nowiki>Baie dankie vir julle tyd en hulp! ~~~~</nowiki></blockquote>[[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 19:53, 18 November 2026 (UTC)
:Hi @[[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel]], ek het net vinnig na die verwysings gekyk en die spotify, netwerk24.com en George Herald skakels lei na die tuisblad van die webwerf, nie die spesifieke artikel waarna verwys word nie. Die skakel na ESAT wys na sun.ac.za, wat vir my verborge is (ek is nie in Stellenbosch nie). Die verwysings vir enige artikel is baie belangrik, veral as die feitlikheid bevraagteken sou kon word. Streng gesproke moet mens vir publikasies selfs die bladsy nommer gee om verifikasie te vergemaklik. Kan jy dalk die detail in die verwysings uitbrei indien jy kans het, asseblief? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:37, 19 November 2026 (UTC)
::Baie dankie! Ek maak so so gou moontlik, waardeer! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 10:27, 19 November 2026 (UTC)
::: Sien asb die amptelike Wikipedia beleid: [[Wikipedia:Outobiografie]] [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:45, 19 November 2026 (UTC)
nfdu8p335vow00j0gs9wtfkvfjtxd5l
3378835
3378818
2026-11-19T13:06:56Z
Petronel Baard
218419
/* Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard */ Antwoord
3378835
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== [[Spasiefout]] in titels ==
Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel.
== Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]]
|-
| 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]]
|-
| 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]]
|-
| 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]]
|-
| 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]]
|-
| 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]]
|-
| 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]]
|-
| 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]]
|-
| 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]]
|-
| 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]]
|-
| 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]]
|-
| 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]]
|-
| 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]]
|-
| 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]]
|-
| 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]]
|-
| 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]]
|-
| 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]]
|-
| 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]]
|-
| 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]]
|-
| 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]]
|-
| 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]]
|-
| 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]]
|-
| 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]]
|-
| 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]]
|-
| 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]]
|-
| 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]]
|-
| 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]]
|-
| 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]]
|-
| 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]]
|-
| 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]]
|-
| 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]]
|-
| 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]]
|-
| 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]]
|-
| 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]]
|}
== Eienaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]]
|-
| 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]]
|-
| 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]]
|-
| 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]]
|-
| 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]]
|-
| 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]]
|-
| 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]]
|-
| 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]]
|-
| 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]]
|-
| 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]]
|-
| 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]]
|-
| 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]]
|-
| 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]]
|-
| 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]]
|-
| 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]]
|-
| 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]]
|-
| 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]]
|-
| 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]]
|}
== Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]]
|-
| 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]]
|-
| 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]]
|-
| 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]]
|-
| 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]]
|-
| 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]]
|-
| 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]]
|-
| 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]]
|-
| 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]]
|-
| 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]]
|-
| 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]]
|-
| 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]]
|-
| 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]]
|-
| 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]]
|-
| 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]]
|-
| 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]]
|}
== Jaartal of datum + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]]
|-
| 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|-
| 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|}
== Soortnaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]]
|-
| 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]]
|-
| 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]]
|-
| 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]]
|-
| 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s>
|-
| 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]]
|-
| 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]]
|-
| 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]]
|-
| 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s>
|-
| 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s>
|-
| 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]]
|-
| 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]]
|-
| 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s>
|-
| 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s>
|-
| 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]]
|-
| 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]]
|-
| 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]]
|-
| 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]]
|-
| 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]]
|-
| 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]]
|-
| 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]]
|-
| 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]]
|-
| 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]]
|-
| 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]]
|-
| 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]]
|-
| 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]]
|-
| 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]]
|-
| 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]]
|-
| 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]]
|} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC)
:Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC)
:::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC)
::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC)
:Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 132,000ste artikel... ==
Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC)
:''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Verwysingsjablone ==
Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne.
As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem.
En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC)
::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
:::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC)
== "Cite web" vervang met "Verwys web" ==
Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Taaldiversiteit ==
Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 25ste verjaarsdag ==
Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC)
:: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC)
== Konformasies ==
[[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]]
[[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]]
Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt".
As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans.
Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC)
:{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê:
::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek.
::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC)
:::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC)
== Yskor Woordeboek ==
Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC)
:Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC)
== Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. ==
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.
Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''
Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk.
'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn.
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span>
'''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.'''
* Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval.
''Ander gevolge'':
* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.
Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word.
'''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/>
[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
== Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... ==
Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup:
* Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?''
* Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY''
* Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.''
* Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...''
* Ek: ''Geslags diskriminasie....''
* Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.''
Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC)
: [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC)
== Voorblad ==
Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC)
== Ons verjaarsdag: 16 November 2026. ==
Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC)
:Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier!
:[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC)
::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC)
:::Google Gemini het my nou baie gehelp.
:::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie.
:::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy].
:::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie.
:::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word.
:::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC)
:::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC)
== Spekulasie is nie wetenskap nie ==
As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie.
Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie.
Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie.
Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC)
:Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC)
== Wiki Indaba 2026 ==
Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC)
== Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia ==
<div lang="en" dir="ltr">
Hello Wikipedians,
Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}.
I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it.
'''Background information'''
[[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia.
'''Setting up the feature'''
To ensure that this feature works as intended, you are requested do the following:
* [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net
* Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist.
* We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration.
'''Our request'''
We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature.
We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you!
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 -->
:Kan gebruikers {{ping|Pynappel|Rooiratel|BurgertB}} dalk hierna loer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:16, 16 November 2026 (UTC)
::Al hierdie nuwe goed is te slim vir my [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:42, 16 November 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek is besig om dit op te stel, en toets. Sal seker oor die naweek dit ordentlik kan bekyk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:17, 19 November 2026 (UTC)
== Vertaal asb [[:en:Santa Cruz Islands]] ==
Gemeenskap, enige vrywilliger wat hierdie 11K artikel uit Engels wil vertaal asb? Ek wil begin met die [[Slag van die Santa Cruzeilande]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 18 November 2026 (UTC)
== Sjabloon: Flagicon|Empire of Japan|naval ==
Gemeenskap, het ons 'n ekwivalent? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:50, 18 November 2026 (UTC)
: {{Ping|Oesjaar}} Ja, <nowiki>{{vlagikoon|Japan|vloot}}</nowiki>. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:59, 18 November 2026 (UTC)
:: Dankie [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:18, 18 November 2026 (UTC)
== Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard ==
<blockquote>Goeiedag mede-bydraers,
Ek wil graag ’n versoek rig dat ’n onafhanklike redakteur ’n ensiklopediese artikel oor die Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer en kabaretkunstenaar '''Petronel Baard''' skep (ek verklaar hiermee ’n direkte belangebotsing aangesien ek die onderwerp self is).
Sy voldoen aan Wikipedia se noemenswaardigheidskriteria vir musiek- en teaterkunstenaars op grond van onafhanklike bronne soos ESAT (Universiteit Stellenbosch), ATKV-Crescendo (wenner 1999), SAMA- en FNB Vita-benoemings, Netwerk24, George Herald, en die Cordis Trust se ''Orde van die Beiteltjie'' (2020) en ''Die Orde van die Ster'' (2024).
Ek het reeds ’n neutrale konsepartikel met al die onafhanklike verwysings op my sandboks voorberei:
* <nowiki>[[Gebruiker:Petronel Baard/sandboks]]</nowiki>
Sal ’n onafhanklike redakteur asseblief bereid wees om die konsep na te gaan en na die hoof-ensiklopedie te skuif indien alles in orde is?
<nowiki>Baie dankie vir julle tyd en hulp! ~~~~</nowiki></blockquote>[[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 19:53, 18 November 2026 (UTC)
:Hi @[[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel]], ek het net vinnig na die verwysings gekyk en die spotify, netwerk24.com en George Herald skakels lei na die tuisblad van die webwerf, nie die spesifieke artikel waarna verwys word nie. Die skakel na ESAT wys na sun.ac.za, wat vir my verborge is (ek is nie in Stellenbosch nie). Die verwysings vir enige artikel is baie belangrik, veral as die feitlikheid bevraagteken sou kon word. Streng gesproke moet mens vir publikasies selfs die bladsy nommer gee om verifikasie te vergemaklik. Kan jy dalk die detail in die verwysings uitbrei indien jy kans het, asseblief? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:37, 19 November 2026 (UTC)
::Baie dankie! Ek maak so so gou moontlik, waardeer! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 10:27, 19 November 2026 (UTC)
::: Sien asb die amptelike Wikipedia beleid: [[Wikipedia:Outobiografie]] [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:45, 19 November 2026 (UTC)
::::Hierdie is net 'n voorstel artikel en ek sou die verwysings kon korrigeer. Die artikel self is nie deur my geskryf nie. So daar het foute ingesluip, my verskoning. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 13:06, 19 November 2026 (UTC)
naux8uilso1zyzzbjsrz5n62gdv1ham
3378840
3378835
2026-11-19T13:28:49Z
Pynappel
70858
/* Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard */
3378840
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== [[Spasiefout]] in titels ==
Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel.
== Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]]
|-
| 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]]
|-
| 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]]
|-
| 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]]
|-
| 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]]
|-
| 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]]
|-
| 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]]
|-
| 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]]
|-
| 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]]
|-
| 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]]
|-
| 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]]
|-
| 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]]
|-
| 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]]
|-
| 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]]
|-
| 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]]
|-
| 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]]
|-
| 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]]
|-
| 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]]
|-
| 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]]
|-
| 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]]
|-
| 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]]
|-
| 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]]
|-
| 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]]
|-
| 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]]
|-
| 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]]
|-
| 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]]
|-
| 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]]
|-
| 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]]
|-
| 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]]
|-
| 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]]
|-
| 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]]
|-
| 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]]
|-
| 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]]
|-
| 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]]
|}
== Eienaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]]
|-
| 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]]
|-
| 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]]
|-
| 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]]
|-
| 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]]
|-
| 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]]
|-
| 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]]
|-
| 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]]
|-
| 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]]
|-
| 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]]
|-
| 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]]
|-
| 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]]
|-
| 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]]
|-
| 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]]
|-
| 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]]
|-
| 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]]
|-
| 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]]
|-
| 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]]
|}
== Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]]
|-
| 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]]
|-
| 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]]
|-
| 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]]
|-
| 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]]
|-
| 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]]
|-
| 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]]
|-
| 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]]
|-
| 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]]
|-
| 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]]
|-
| 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]]
|-
| 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]]
|-
| 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]]
|-
| 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]]
|-
| 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]]
|-
| 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]]
|}
== Jaartal of datum + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]]
|-
| 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|-
| 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|}
== Soortnaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]]
|-
| 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]]
|-
| 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]]
|-
| 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]]
|-
| 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s>
|-
| 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]]
|-
| 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]]
|-
| 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]]
|-
| 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s>
|-
| 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s>
|-
| 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]]
|-
| 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]]
|-
| 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s>
|-
| 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s>
|-
| 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]]
|-
| 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]]
|-
| 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]]
|-
| 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]]
|-
| 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]]
|-
| 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]]
|-
| 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]]
|-
| 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]]
|-
| 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]]
|-
| 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]]
|-
| 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]]
|-
| 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]]
|-
| 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]]
|-
| 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]]
|-
| 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]]
|} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC)
:Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC)
:::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC)
::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC)
:Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 132,000ste artikel... ==
Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC)
:''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Verwysingsjablone ==
Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne.
As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem.
En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC)
::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
:::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC)
== "Cite web" vervang met "Verwys web" ==
Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Taaldiversiteit ==
Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 25ste verjaarsdag ==
Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC)
:: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC)
== Konformasies ==
[[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]]
[[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]]
Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt".
As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans.
Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC)
:{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê:
::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek.
::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC)
:::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC)
== Yskor Woordeboek ==
Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC)
:Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC)
== Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. ==
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.
Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''
Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk.
'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn.
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span>
'''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.'''
* Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval.
''Ander gevolge'':
* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.
Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word.
'''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/>
[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
== Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... ==
Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup:
* Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?''
* Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY''
* Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.''
* Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...''
* Ek: ''Geslags diskriminasie....''
* Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.''
Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC)
: [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC)
== Voorblad ==
Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC)
== Ons verjaarsdag: 16 November 2026. ==
Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC)
:Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier!
:[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC)
::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC)
:::Google Gemini het my nou baie gehelp.
:::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie.
:::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy].
:::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie.
:::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word.
:::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC)
:::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC)
== Spekulasie is nie wetenskap nie ==
As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie.
Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie.
Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie.
Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC)
:Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC)
== Wiki Indaba 2026 ==
Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC)
== Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia ==
<div lang="en" dir="ltr">
Hello Wikipedians,
Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}.
I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it.
'''Background information'''
[[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia.
'''Setting up the feature'''
To ensure that this feature works as intended, you are requested do the following:
* [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net
* Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist.
* We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration.
'''Our request'''
We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature.
We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you!
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 -->
:Kan gebruikers {{ping|Pynappel|Rooiratel|BurgertB}} dalk hierna loer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:16, 16 November 2026 (UTC)
::Al hierdie nuwe goed is te slim vir my [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:42, 16 November 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek is besig om dit op te stel, en toets. Sal seker oor die naweek dit ordentlik kan bekyk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:17, 19 November 2026 (UTC)
== Vertaal asb [[:en:Santa Cruz Islands]] ==
Gemeenskap, enige vrywilliger wat hierdie 11K artikel uit Engels wil vertaal asb? Ek wil begin met die [[Slag van die Santa Cruzeilande]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 18 November 2026 (UTC)
== Sjabloon: Flagicon|Empire of Japan|naval ==
Gemeenskap, het ons 'n ekwivalent? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:50, 18 November 2026 (UTC)
: {{Ping|Oesjaar}} Ja, <nowiki>{{vlagikoon|Japan|vloot}}</nowiki>. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:59, 18 November 2026 (UTC)
:: Dankie [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:18, 18 November 2026 (UTC)
== Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard ==
Goeiedag mede-bydraers,
Ek wil graag ’n versoek rig dat ’n onafhanklike redakteur ’n ensiklopediese artikel oor die Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer en kabaretkunstenaar '''Petronel Baard''' skep (ek verklaar hiermee ’n direkte belangebotsing aangesien ek die onderwerp self is).
Sy voldoen aan Wikipedia se noemenswaardigheidskriteria vir musiek- en teaterkunstenaars op grond van onafhanklike bronne soos ESAT (Universiteit Stellenbosch), ATKV-Crescendo (wenner 1999), SAMA- en FNB Vita-benoemings, Netwerk24, George Herald, en die Cordis Trust se ''Orde van die Beiteltjie'' (2020) en ''Die Orde van die Ster'' (2024).
Ek het reeds ’n neutrale konsepartikel met al die onafhanklike verwysings op my sandboks voorberei:
* [[Gebruiker:Petronel Baard/sandboks]]
Sal ’n onafhanklike redakteur asseblief bereid wees om die konsep na te gaan en na die hoof-ensiklopedie te skuif indien alles in orde is?
Baie dankie vir julle tyd en hulp! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 19:53, 18 November 2026 (UTC)
:Hi @[[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel]], ek het net vinnig na die verwysings gekyk en die spotify, netwerk24.com en George Herald skakels lei na die tuisblad van die webwerf, nie die spesifieke artikel waarna verwys word nie. Die skakel na ESAT wys na sun.ac.za, wat vir my verborge is (ek is nie in Stellenbosch nie). Die verwysings vir enige artikel is baie belangrik, veral as die feitlikheid bevraagteken sou kon word. Streng gesproke moet mens vir publikasies selfs die bladsy nommer gee om verifikasie te vergemaklik. Kan jy dalk die detail in die verwysings uitbrei indien jy kans het, asseblief? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:37, 19 November 2026 (UTC)
::Baie dankie! Ek maak so so gou moontlik, waardeer! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 10:27, 19 November 2026 (UTC)
::: Sien asb die amptelike Wikipedia beleid: [[Wikipedia:Outobiografie]] [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:45, 19 November 2026 (UTC)
::::Hierdie is net 'n voorstel artikel en ek sou die verwysings kon korrigeer. Die artikel self is nie deur my geskryf nie. So daar het foute ingesluip, my verskoning. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 13:06, 19 November 2026 (UTC)
7zn4rknlwsvs3qzwshxe8sdvee8n1xr
3378884
3378840
2026-11-19T18:59:43Z
Petronel Baard
218419
/* Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard */ Antwoord
3378884
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== [[Spasiefout]] in titels ==
Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel.
== Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]]
|-
| 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]]
|-
| 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]]
|-
| 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]]
|-
| 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]]
|-
| 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]]
|-
| 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]]
|-
| 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]]
|-
| 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]]
|-
| 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]]
|-
| 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]]
|-
| 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]]
|-
| 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]]
|-
| 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]]
|-
| 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]]
|-
| 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]]
|-
| 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]]
|-
| 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]]
|-
| 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]]
|-
| 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]]
|-
| 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]]
|-
| 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]]
|-
| 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]]
|-
| 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]]
|-
| 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]]
|-
| 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]]
|-
| 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]]
|-
| 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]]
|-
| 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]]
|-
| 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]]
|-
| 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]]
|-
| 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]]
|-
| 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]]
|-
| 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]]
|}
== Eienaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]]
|-
| 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]]
|-
| 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]]
|-
| 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]]
|-
| 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]]
|-
| 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]]
|-
| 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]]
|-
| 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]]
|-
| 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]]
|-
| 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]]
|-
| 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]]
|-
| 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]]
|-
| 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]]
|-
| 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]]
|-
| 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]]
|-
| 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]]
|-
| 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]]
|-
| 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]]
|}
== Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]]
|-
| 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]]
|-
| 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]]
|-
| 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]]
|-
| 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]]
|-
| 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]]
|-
| 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]]
|-
| 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]]
|-
| 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]]
|-
| 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]]
|-
| 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]]
|-
| 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]]
|-
| 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]]
|-
| 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]]
|-
| 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]]
|-
| 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]]
|}
== Jaartal of datum + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]]
|-
| 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|-
| 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]]
|}
== Soortnaam + soortnaam ==
{| class="wikitable sortable"
! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam
|-
| 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]]
|-
| 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]]
|-
| 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]]
|-
| 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]]
|-
| 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s>
|-
| 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]]
|-
| 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]]
|-
| 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]]
|-
| 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s>
|-
| 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s>
|-
| 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]]
|-
| 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]]
|-
| 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s>
|-
| 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s>
|-
| 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]]
|-
| 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]]
|-
| 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]]
|-
| 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]]
|-
| 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]]
|-
| 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]]
|-
| 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]]
|-
| 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]]
|-
| 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]]
|-
| 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]]
|-
| 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]]
|-
| 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]]
|-
| 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]]
|-
| 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]]
|-
| 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]]
|} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC)
:Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC)
:::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC)
::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC)
:Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 132,000ste artikel... ==
Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC)
:''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Verwysingsjablone ==
Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne.
As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem.
En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC)
::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
:::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC)
== "Cite web" vervang met "Verwys web" ==
Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC)
:Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Taaldiversiteit ==
Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Ons 25ste verjaarsdag ==
Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC)
:Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC)
:: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC)
== Konformasies ==
[[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]]
[[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]]
Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt".
As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans.
Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC)
:{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC)
::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê:
::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek.
::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC)
:::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC)
== Yskor Woordeboek ==
Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC)
:Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC)
== Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. ==
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.
Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''
Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk.
'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn.
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span>
'''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.'''
* Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval.
''Ander gevolge'':
* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.
Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word.
'''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/>
[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
== Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... ==
Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup:
* Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?''
* Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY''
* Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.''
* Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...''
* Ek: ''Geslags diskriminasie....''
* Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.''
Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC)
: [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC)
== Voorblad ==
Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC)
== Ons verjaarsdag: 16 November 2026. ==
Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC)
:Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier!
:[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC)
::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC)
:::Google Gemini het my nou baie gehelp.
:::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie.
:::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy].
:::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie.
:::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word.
:::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC)
:::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC)
== Spekulasie is nie wetenskap nie ==
As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie.
Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie.
Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie.
Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes.
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC)
:Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC)
== Wiki Indaba 2026 ==
Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC)
== Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia ==
<div lang="en" dir="ltr">
Hello Wikipedians,
Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}.
I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it.
'''Background information'''
[[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia.
'''Setting up the feature'''
To ensure that this feature works as intended, you are requested do the following:
* [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net
* Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist.
* We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration.
'''Our request'''
We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature.
We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you!
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 -->
:Kan gebruikers {{ping|Pynappel|Rooiratel|BurgertB}} dalk hierna loer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:16, 16 November 2026 (UTC)
::Al hierdie nuwe goed is te slim vir my [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:42, 16 November 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek is besig om dit op te stel, en toets. Sal seker oor die naweek dit ordentlik kan bekyk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:17, 19 November 2026 (UTC)
== Vertaal asb [[:en:Santa Cruz Islands]] ==
Gemeenskap, enige vrywilliger wat hierdie 11K artikel uit Engels wil vertaal asb? Ek wil begin met die [[Slag van die Santa Cruzeilande]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 18 November 2026 (UTC)
== Sjabloon: Flagicon|Empire of Japan|naval ==
Gemeenskap, het ons 'n ekwivalent? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:50, 18 November 2026 (UTC)
: {{Ping|Oesjaar}} Ja, <nowiki>{{vlagikoon|Japan|vloot}}</nowiki>. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:59, 18 November 2026 (UTC)
:: Dankie [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:18, 18 November 2026 (UTC)
== Versoek om nuwe artikel te skep: Petronel Baard ==
Goeiedag mede-bydraers,
Ek wil graag ’n versoek rig dat ’n onafhanklike redakteur ’n ensiklopediese artikel oor die Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer en kabaretkunstenaar '''Petronel Baard''' skep (ek verklaar hiermee ’n direkte belangebotsing aangesien ek die onderwerp self is).
Sy voldoen aan Wikipedia se noemenswaardigheidskriteria vir musiek- en teaterkunstenaars op grond van onafhanklike bronne soos ESAT (Universiteit Stellenbosch), ATKV-Crescendo (wenner 1999), SAMA- en FNB Vita-benoemings, Netwerk24, George Herald, en die Cordis Trust se ''Orde van die Beiteltjie'' (2020) en ''Die Orde van die Ster'' (2024).
Ek het reeds ’n neutrale konsepartikel met al die onafhanklike verwysings op my sandboks voorberei:
* [[Gebruiker:Petronel Baard/sandboks]]
Sal ’n onafhanklike redakteur asseblief bereid wees om die konsep na te gaan en na die hoof-ensiklopedie te skuif indien alles in orde is?
Baie dankie vir julle tyd en hulp! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 19:53, 18 November 2026 (UTC)
:Hi @[[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel]], ek het net vinnig na die verwysings gekyk en die spotify, netwerk24.com en George Herald skakels lei na die tuisblad van die webwerf, nie die spesifieke artikel waarna verwys word nie. Die skakel na ESAT wys na sun.ac.za, wat vir my verborge is (ek is nie in Stellenbosch nie). Die verwysings vir enige artikel is baie belangrik, veral as die feitlikheid bevraagteken sou kon word. Streng gesproke moet mens vir publikasies selfs die bladsy nommer gee om verifikasie te vergemaklik. Kan jy dalk die detail in die verwysings uitbrei indien jy kans het, asseblief? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:37, 19 November 2026 (UTC)
::Baie dankie! Ek maak so so gou moontlik, waardeer! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 10:27, 19 November 2026 (UTC)
::: Sien asb die amptelike Wikipedia beleid: [[Wikipedia:Outobiografie]] [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:45, 19 November 2026 (UTC)
::::Hierdie is net 'n voorstel artikel en ek sou die verwysings kon korrigeer. Die artikel self is nie deur my geskryf nie. So daar het foute ingesluip, my verskoning. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 13:06, 19 November 2026 (UTC)
::Thermofan, ek het net weer oor al die verwysingskakels gegaan, hulle was lyk my reeds verander en reggestel teen die tyd dat Oesjaar my ook geantwoord het. Daar is nuwer artikels en werke en verwysings, maar my vriend het die vir my bymekaargesit en ek berus daarby. Dankie weer vir die uitwys, ek was te opgewonde en het nie gesien dat die skakels verkeerd was al was al die datums en artikel onderwerpe korrek nie. Omdat dit meesal aanlyn publikasies is deesdae, het ek nie bladnommers opgetel nie, maar wil nou ook nie verder self aan die werk karring nie. Ek weet nog nie hoe om vir Wikipedia artikels te skryf nie, maar kan edit en sal hopelik vorentoe leer. Groete! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 18:59, 19 November 2026 (UTC)
59s7sx164zvf29rvj8g86tuzx4tggrp
Britse Statebond
0
5992
3379033
3362147
2026-11-19T22:37:30Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379033
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Infobox Commonwealth of Nations flag.svg|duimnael|Vlag van die Britse Statebond]]
[[Lêer:Commonwealth Icon.svg|duimnael|Kenteken van die Britse Statebond]]
[[Lêer:Commonwealth flag Ottawa.jpg|duimnael|Die vlag van die Statebond wapper aan die [[Parlement van Kanada]] in [[Ottawa]]]]
[[Lêer:Marlborough House.jpg|duimnael|Die hoofkantoor van die Statebond in die Marlborough House in [[Londen]]]]
[[Lêer:CommonwealthPrimeMinisters1944.jpg|duimnael|Konferensie van die eerste ministers van die Britse dominions William Lyon Mackenzie King ([[Kanada]]), [[Jan Christian Smuts]] ([[Suid-Afrika]]), [[Winston Churchill]] ([[Verenigde Koninkryk]]), Peter Fraser ([[Nieu-Seeland]]) en John Curtin ([[Australië]]) op 1 Mei 1944 in Londen (van links na regs)]]
Die '''Statebond''' (vroeër '''Britse Statebond''', [[Engels]]: ''Commonwealth of Nations'', tot 1947 ''British Commonwealth of Nations'') is 'n vrywillige vereniging van 56 [[Onafhanklikheid|onafhanklike]], soewereine lande, wat uit die [[Verenigde Koninkryk]] en, meestal, sy voormalige [[Britse Ryk|kolonies]] bestaan.
Nie alle lede van die Statebond erken die [[Lys van monarge van Brittanje|Britse monarg]] as [[staatshoof]] nie. Dié wat dit wel doen, is bekend as Statebondgebiede, maar die meeste lede is [[republiek]]e, en 'n handvol ander is inheemse monargieë. Alle lede erken wel [[koning Charles III]] as hoof van die Statebond, 'n rol wat miskien die beste met dié van 'n seremoniële [[president]] vergelyk kan word.
== Oorsprong ==
{{Hoofartikel|Britse Ryk|Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond}}
Die Statebond het die Britse Ryk vervang, en sy oorsprong lê in die Rykskonferensies van die laat 1920's (konferensies van Britse en koloniale eerste ministers het gebeur vanaf [[1887]]), waar die [[onafhanklikheid]] van selfregerende kolonies en dominiums erken is, en is uiteindelik geformaliseer deur die Statuut van Westminster in 1931. Die Statebond is geskep as 'n vereniging van vrye en gelyke state, en lidmaatskap was gebaseer op die gemene trou aan die Britse Kroon.
Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die Ryk stadig afgebreek, wat deels aan die groei van onafhanklikheidsbewegings in die onderdanige streke (mees belangrik in [[Indië]] onder die invloed van [[Mahatma Gandhi]]) toegeskryf kan word, asook die Britse Regering se verkrampte omstandighede as gevolg van die koste van die oorlog. [[Mianmar|Burma]] (1948) en Suid-Jemen (1967) was onder die paar vorige kolonies/protektorate wat nie tot die Statebond toegetree het by onafhanklikheidswording nie. Miskien die mees bekende groep vorige Britse kolonies, die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], is ook nie lid van die Statebond nie, omdat die onafhanklikheid van die VSA hierdie instelling met oor 'n honderd jaar voorafgaan. Die [[Republiek Ierland]] was 'n lid, maar het die Statebond verlaat met [[republiek]]wording in 1949.
Die kwessie van republiekstatus binne die Statebond is eers in 1950 opgelos toe daar ooreengekom is, volgens 'n formule voorgestel deur Kanadese [[eerste minister]] Louis St. Laurent, dat Indië 'n lid mag bly ten spyte van sy huidige republiekgrondwet<sup>1</sup>. (Voorheen het Ierland en Burma die Statebond verlaat na republiekwording.) Hierdie besluit, soos uiteengesit in die ''London Declaration'', het toegelaat dat lede die Britse monarg as Hoof van die Statebond aanvaar ongeag van hulle binnelandse grondwetlike opset, en word deur baie gesien as die begin van die moderne Statebond.
Soos die Statebond gegroei het, het Brittanje en die vorige "blanke Dominiums" informeel (en meestal veragtend) bekend geraak as die Wit Statebond, spesifiek wanneer hulle met die armer, meestal nie-blanke Statebondslede verskil het oor verskeie kwessies by die Statebond Regeringshoofde-ontmoetings. Aantygings dat die "Wit Statebond" ander belange as spesifiek die Afrika Statebondnasies het, asook beskuldigings van [[rassisme]] en [[kolonialisme]] het gereeld voorgekom gedurende debatte oor [[Rhodesië]] in die 1970's, die oplegging van sanksies teen die [[apartheid]]sera [[Suid-Afrika]] in die 1980's, en meer onlangs oor die kwessie van om druk uit te oefen vir demokratiese hervorming in [[Nigerië]] en later [[Zimbabwe]] in onlangse jare.
Sedert die toetrede van [[Mosambiek]] (in 1995), [[Rwanda]] (in 2009) asook [[Gaboen]] en [[Togo]] (albei in 2022) het die Britse Statebond ook lidlande wat nooit deel van die Britse Ryk was nie, maar onderskeidelik [[Portugese Ryk|Portugese]], [[Belgiese koloniale ryk|Belgiese]] of [[Franse koloniale ryk|Franse kolonies]].
== Sport ==
{{Hoofartikel|Statebondspele}}
Die Statebond hou die Statebondspele elke vier jaar, twee jaar na elke [[Olimpiese Somerspele]].
== Lys van Statebondslede volgens kontinent ==
[[Lêer:Commonwealth of Nations.svg|duimnael|Lidlande van die Statebond:
{{sleutel|#000080|Huidige lidlande}}
{{sleutel|#73d216|Opgeskorte lidlande}}
{{sleutel|#f57900|Vorige lidlande}}
{{sleutel|#89cff0|Afhanklike gebiede van lidlande}}]]
[[Lêer:Commonwealth realms republics and monarchies.svg|duimnael|Lidlande volgens regeringstelsel:
{{sleutel|#000080|Britse realms}}
{{sleutel|#FF0080|Republieke}}
{{sleutel|#1ECE0B|Ander monargieë}}]]
[[Lêer:Commonwealth realms map.svg|duimnael|
{{sleutel|#000080|Huidige lidlande van die Britse realms}}
{{sleutel|#5961e6|Oorsese en eksterne gebiede, geassosieerde lande en kroongebiede van huidige realms}}
{{sleutel|#800000|Nie meer lidlande van die Britse realms nie}}]]
[[Lêer:Commonwealth of Nations prospective members.png|duimnael|
{{sleutel|#000080|Huidige lidlande van die Statebond}}
{{sleutel|red|Moontlike lidlande van die Statebond}}]]
[[Lêer:Commonwealth flags, Horse Guards Road.jpg|duimnael|Vlae van die lidlande naby ''The Mall'' in [[Londen]]]]
[[Lêer:AnnexB Members of the Commonwealth.pdf|duimnael|Lys van lidlande van die Statebond]]
<small>Datum van lidmaatskap tussen hakies.</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/member-countries |title=Member countries |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427143602/https://thecommonwealth.org/member-countries |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>)
* [[Europa]] (3)
** {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} (1931)
** {{vlagland|Siprus}} ([[1961]])
** {{vlagland|Malta}} ([[1964]])
* [[Noord-Amerika]] (12)
** {{vlagland|Kanada}} (1931)
** {{vlagland|Jamaika}} ([[1962]])
** {{vlagland|Trinidad en Tobago}} (1962)
** {{vlagland|Barbados}} ([[1966]])
** {{vlagland|Bahamas}} ([[1973]])
** {{vlagland|Grenada}} ([[1974]])
** {{vlagland|Dominica}} ([[1978]])
** {{vlagland|Sint Lucia}} ([[1979]])
** {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} (1979)
** {{vlagland|Antigua en Barbuda}} ([[1981]])
** {{vlagland|Belize}} (1981)
** {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} ([[1983]])
* [[Suid-Amerika]] (1)
** {{vlagland|Guyana}} (1966)
* [[Afrika]] (21)
** {{vlagland|Suid-Afrika}} (1931, verlaat in 1961 en sluit weer aan in [[1994]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/south-africa |title=South Africa |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043831/https://thecommonwealth.org/our-member-countries/south-africa |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>)
** {{vlagland|Ghana}} ([[1957]])
** {{vlagland|Nigerië}} ([[1960]] en opgeskort in [[1995]], maar weer toegelaat in [[1999]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria |title=Nigeria |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043757/https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>)
** {{vlagland|Sierra Leone}} (1961)
** {{vlagland|Uganda}} (1962)
** {{vlagland|Kenia}} ([[1963]])
** {{vlagland|Malawi}} (1964)
** {{vlagland|Tanzanië}} (1964)
** {{vlagland|Zambië}} (1964)
** {{vlagland|Gambië}} (1965, verlaat op [[3 Oktober]] [[2013]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/statement-commonwealth-secretary-general-kamalesh-sharma-gambia |title=Statement by Commonwealth Secretary-General Kamalesh Sharma on The Gambia |publisher=The Commonwealth |date=4 Oktober 2013 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043657/https://thecommonwealth.org/media/news/statement-commonwealth-secretary-general-kamalesh-sharma-gambia |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar sluit weer aan op 8 Februarie 2018.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/gambia-rejoins-commonwealth |title=The Gambia rejoins the Commonwealth |publisher=Commonwealth Secretariat |date=8 Februarie 2018 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043702/https://thecommonwealth.org/media/news/gambia-rejoins-commonwealth |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>)
** {{vlagland|Botswana}} (1966)
** {{vlagland|Lesotho}} (1966)
** {{vlagland|Mauritius}} ([[1968]])
** {{vlagland|Eswatini}} (1968)
** {{vlagland|Seychelle-eilande}} ([[1976]])
** {{vlagland|Namibië}} ([[1990]])
** {{vlagland|Mosambiek}} (1995)
** {{vlagland|Kameroen}} (1995)
** {{vlagland|Rwanda}} ([[2009]])
** {{vlagland|Gaboen}} ([[2022]])
** {{vlagland|Togo}} ([[2022]])
* [[Asië]] (8)
** {{vlagland|Indië}} ([[1947]])
** {{vlagland|Pakistan}} (1947, verlaat in [[1972]], maar sluit weer aan in [[1989]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/pakistan |title=Pakistan |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901162600/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/pakistan |archive-date= 1 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>)
** {{vlagland|Sri Lanka}} (1948)
** {{vlagland|Maleisië}} (1957)
** {{vlagland|Singapoer}} ([[1965]])
** {{vlagland|Bangladesj}} (1972)
** {{vlagland|Maledive-eilande}}, [[1982]], verlaat op 13 Oktober 2016,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/secretary-general-statement-maldives-decision-leave-commonwealth |title=Commonwealth Secretariat |date=13 Oktober 2016 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405041710/https://thecommonwealth.org/media/news/secretary-general-statement-maldives-decision-leave-commonwealth |archive-date=5 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar sluit weer aan op 1 Februarie 2020.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/01/maldives-rejoins-commonwealth-after-evidence-of-reforms |title=Maldives rejoins Commonwealth after evidence of reforms |work=[[The Guardian]] |date=1 Februarie 2020 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418002056/https://www.theguardian.com/world/2020/feb/01/maldives-rejoins-commonwealth-after-evidence-of-reforms |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
** {{vlagland|Broenei}} ([[1984]])
* [[Australië (kontinent)|Australië]] en [[Oseanië]] (11)
** {{vlagland|Australië}} (1931)
** {{vlagland|Nieu-Seeland}} (1931)
** {{vlagland|Fidji}} ([[1970]], verlaat in [[1987]], maar sluit weer aan in [[1997]], opgeskort op [[1 Desember]] [[2009]] en weer toegelaat op [[17 September]] [[2014]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/fiji |title=Fiji |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904112900/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/fiji |archive-date= 4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://thecommonwealth.org/media/press-release/fiji-rejoins-commonwealth-full-member |title=Fiji rejoins Commonwealth as a full member |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901024106/http://thecommonwealth.org/media/press-release/fiji-rejoins-commonwealth-full-member |archive-date= 1 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>)
** {{vlagland|Samoa}} (1970)
** {{vlagland|Tonga}} (1970)
** {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} ([[1975]])
** {{vlagland|Salomonseilande}} (1978)
** {{vlagland|Tuvalu}} (1978)
** {{vlagland|Kiribati}} (1979)
** {{vlagland|Vanuatu}} ([[1980]])
** {{vlagland|Nauru}} (1999)
== Vorige lede ==
* {{vlagland|Ierland}}, 1931, verlaat op [[18 April]] [[1949]].<ref name="Dominion status">{{en}} {{cite web |url=http://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/history/ |title=Dominion Status |publisher=Commonwealth of Nations |date=2016 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043631/http://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/history/ |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
* {{vlagland|Zimbabwe}}, 1980, uitgespreek op [[20 Maart]] [[2002]] en verlaat op [[7 Desember]] [[2003]].<ref>{{en}} {{cite journal|last=Ingram|first=Derek|date=April 2002|title=Commonwealth Update|url=https://archive.org/details/sim_round-table_2002-04_91_364/page/131|journal=The Round Table|volume=91|issue=364|pages=131–59|doi=10.1080/00358530220144148}}</ref>
== Ontbinde lede ==
* {{vlagland|Newfoundland}}, 1931, het in 1949 'n [[Kanada|Kanadese]] [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsie]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/canada |title=Canada |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925035958/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/canada |archive-date=25 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="Dominion status" />
* [[Lêer:Flag of Malaya (1950–1963).svg|22px]] [[Malaya]], 1957, sedert 1963 'n deel van [[Maleisië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/malaysia |title=Malaysia |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909200105/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/malaysia |archive-date= 9 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
* [[Lêer:Flag of Tanganyika (1961–1964).svg|22px]] [[Tanganjika]], 1961, sedert 1964 'n deel van [[Tanzanië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/united-republic-tanzania |title=United Republic of Tanzania |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924063245/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/united-republic-tanzania |archive-date=24 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
* [[Lêer:Flag of Zanzibar (January-April 1964).svg|22px]] [[Zanzibar]], 1961, sedert 1964 'n deel van [[Tanzanië]].
== Moontlike lede ==
* {{vlagland|Somaliland}}, 'n voormalige Britse kolonie en tans 'n omstrede gebied, volgens [[internasionale reg]] 'n deel van [[Somalië]].
* {{vlagland|Suid-Soedan}}
* {{vlagland|Soedan}}
* {{vlagland|Suriname}}
== Leiers ==
[[Lêer:Charles Prince of Wales.jpg|duimnael|upright|Koning [[Charles III]] is die monarg van die Statebond]]
[[Lêer:PatriciaScotland2a.jpg|duimnael|upright|Patricia Scotland dien as die huidige Sekretaris-generaal van die Statebond]]
[[Lêer:Paul Kagame 2014.jpg|duimnael|upright|[[Paul Kagame]] dien tans die voorsitter van die Statebond]]
* Koning [[Charles III]]: 8 September 2022 – tans
* Koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]]: 6 Februarie 1952 – 8 September 2022
* Koning [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]]: 11 Desember 1936 – 6 Februarie 1952
* Koning [[Edward VIII van die Verenigde Koninkryk|Edward VIII]]: 20 Januarie 1936 – 11 Desember 1936
* Koning [[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]]: 11 Desember 1931 – 20 Januarie 1936
== Sekretarisse-generaal ==
Sekretarisse-generaal van die Britse Statebond:<ref>{{en}} [http://www.rulers.org/intorgs1.html#commonwealth rulers.org: ''The Commonwealth'']</ref>
* Patricia Scotland (Verenigde Koninkryk): 1 April 2016 – ''hede''
* Kamalesh Sharma (Indië): 1 April 2008 – 1 April 2016
* Don McKinnon (Nieu-Seeland): 3 April 2000 – 1 April 2008
* Emeka Anyaoku (Nigerië): 1 Julie 1990 – 3 April 2000
* Shridath Ramphal (Guyana): 1 Julie 1975 – 30 Junie 1990
* Arnold Smith (Kanada): Junie 1965 – 30 Junie 1975
== Voorsitters ==
* [[Paul Kagame]] (Rwanda): 24 Junie 2022 – ''hede''
* [[Boris Johnson]] (Verenigde Koninkryk): 24 Julie 2019 – 24 Junie 2022
* [[Theresa May]] (Verenigde Koninkryk): 19 April 2018 – 24 Julie 2019
* Joseph Muscat (Malta): 27 November 2015 – 19 April 2018
* Maithripala Sirisena (Sri Lanka): 9 Januarie 2015 – 27 November 2015
* Mahinda Rajapaksa (Sri Lanka): 15 November 2013 – 9 Januarie 2015
* [[Tony Abbott]] (Australië): 18 September 2013 – 15 November 2013
* [[Kevin Rudd]] (Australië): 27 Junie 2013 – 18 September 2013
* [[Julia Gillard]] (Australië): 28 Oktober 2011 – 27 Junie 2013
* Kamla Persad-Bissessar (Trinidad en Tobago): 2010–2011
* Patrick Manning (Trinidad en Tobago): 2009–2010
* Yoweri Museveni (Uganda): 2007–2009
* Lawrence Gonzi (Malta): 2005–2007
* [[Olusegun Obasanjo]] (Nigerië): 2003–2005
* [[John Howard]] (Australië): 2002–2003
* [[Thabo Mbeki]] (Suid-Afrika): 1999–2002
== Sien ook ==
* [[Britse Kroongebiede]]
* [[Britse oorsese gebiede]]
* [[Gemenebes van Onafhanklike State]]
* [[Gemeenskap van Portugese Lande]]
* [[Nederlandse Taalunie]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Commonwealth of Nations|Britse Statebond}}
* {{en}} [https://thecommonwealth.org/ ''The Commonwealth Secretariat'']
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Commonwealth-association-of-states|title=Commonwealth|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Oktober 2020}}
{{Streeksorganisasies}}
{{Internasionale organisasies}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Britse Statebond| ]]
9sidircp243opsqhkz02eso71rtksxp
Ra
0
7969
3378982
3286236
2026-11-19T21:14:22Z
BurgertB
2401
Foto
3378982
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Ra
| beeld = Sun god Ra2.svg
| onderskrif = Die Songod Ra
| breedte = 200
| soort = Egipties
| god_van = Son en glans
| hiro = <hiero>r:a-N5:Z1-C2</hiero><br />of<br /><hiero>N5:Z1-C2</hiero><br />of<br /><hiero>C2-N5</hiero>
| kultus = [[Heliopolis, Egipte|Heliopolis]]
| simbool = Sonskyf
| ouers = [[Neith]] en [[Khnum]] of [[Nu]]n
| sibbes = [[Apep]], [[Thoth]], [[Sobek]], [[Serket]], [[Hathor]]
| metgesel = [[Hathor]], [[Isis]], en sommige sê [[Sechmet]] and [[Bastet]]
| kinders = [[Shu]], [[Tefnut]], [[Bastet]], [[Ma'at]]
}}
'''Ra''' (soms ook '''Re''') is die Oud-Egiptiese Songod. Hy word as die belangrikste van die nege gode (die Ennead) in die [[Egiptiese mitologie]] beskou. Ra is die God van die Oorsprong, wat uit die sogenaamde Oerheuwel verrys en die mensdom geskep het. Hy is ook die heerser en bewaarder van die skepping. Vanaf die [[4de Dinastie van Egipte|4de Dinastie]] is die naam "Seun van Ra" aan die Egiptiese farao's toegeken.
Oud-Egiptiese afbeeldings vertoon Ra met 'n [[Aten|sonskyf]] op sy kop. Volgens die legende het die gode aan die begin van die skepping as konings op die Aarde geheers. Ra was die eerste van hierdie konings en het hom volgens oorlewering later na die [[hemel]] teruggetrek. Daar is geglo dat hy oor al die gedeeltes van die geskape wêreld geheers het: die [[lug]], die [[aarde]] en die [[Hiernamaals|onderwêreld]].<ref>The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses, George Hart {{ISBN|0-415-34495-6}}</ref> Die mense self is uit Ra se trane en sweet geskep, vandaar dat die Egiptenaars hulleself die "Beeste van Ra" genoem het. Ra vaar bedags met die sonskip deur die hemel. Snags vaar hy met die nagskip deur die Doderyk.
== Rol ==
=== Ra en die son ===
Die son het vir die Egiptenaars lig, warmte en groei verteenwoordig. Die songod was dus baie belangrik, ook aangesien die son die heerser was van alles wat hy geskep het. Die gevleuelde sonskyf is as die liggaam of oog van Ra gesien. Ra was die pa van Sjoe en Tefnoet. Sjoe was die god van die wind, en Tefnoet die godin van die reën. Sekhmet was die [[Oog van Ra]] en is deur die vuur in Ra se oog geskep. Sy was 'n aggressiewe leeuwyfie.
=== Ra en die onderwêreld ===
Daar is geglo dat Ra op twee sonskepe gereis het, naamlik die ''Mandjet'' (die Boot van Miljoene Jare) of oggendskip, en die ''Mesektet'' of aandskip.<ref name=":0">Hart, George (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. London, England: Routledge & Kegan Paul Inc. pp. 179–182. {{ISBN|0-415-05909-7}}.</ref> Hierdie skepe het hom op sy reis deur die hemel en die ''Duat'', die Egiptiese onderwêreld geneem. Terwyl Ra op die ''Mesektet'' was, het hy die kop van 'n ram gehad.<ref name=":0" /> Wanneer Ra in sy sonskip gereis het, is hy deur verskeie ander gode vergesel, insluitend Sia (persepsie), Hu (bevelvoering) en Heka (towerkrag). Soms sou lede van die Ennead hom op sy reis help, insluitend Set, wat die slang Apophis oorwin het, en Mehen, wat teen die monsters van die onderwêreld baklei het. Terwyl Ra in die onderwêreld was, sou hy hom met sy verskeie vorms beklee.<ref name=":0" />
Apophis, die god van chaos, was 'n [[Slang|reuseslang]] wat elke nag probeer het om die son se vaart te stuit deur dit te verslind of met 'n hipnotiese blik tot stilstand te dwing. Die Egiptenaars het geglo dat Ra snags as [[Atoem]] of in die vorm van 'n ram ondergegaan het. Die ''Mesektet'' of die Nagskip, sou hom deur die onderwêreld voer en ter voorbereiding van sy hergeboorte weer by die ooste besorg. In hierdie mites van Ra is die opkomende son simbolies van die son se hergeboorte uit die hemelgodin Noet; sodoende is die konsep van hergeboorte en vernuwing aan Ra toegeskryf en is sy rol as skeppergod versterk.
Wanneer Ra in die onderwêreld was, het hy met [[Osiris]], die god van die dooies, verenig en daardeur ook die god van die dooies geword.<ref name=":0" />
=== Ra as skepper ===
Sekere Antieke Egiptenaars, veral die volgelinge van Ra in Heliopolis,<ref name=":0" /> het Ra as die skeppergod aanbid. Daar is geglo dat Ra gehuil het en dat die mens uit sy trane voortgekom het.<ref name=":0" /> Hierdie volgelinge het geglo dat Ra selfgeskape was terwyl die volgelinge van Ptah geglo het dat Ra deur Ptah geskep is.<ref name=":3">Hart, George (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. London, England: Routledge & Kegan Paul Inc. pp. 172–178. {{ISBN|0-415-05909-7}}.</ref> In 'n gedeelte van die Boek van die Dooies sny Ra homself en verander sy bloed in twee intellektuele personifikasies, ''Hu'', of gesag, en ''Sia'', of verstand. Ra word ook as die skepper van die seisoene, maande, plante en diere beskou.
== Ikonografie ==
[[Lêer:Figure of Re-Horakhty, 305-200 B.C.E., 71.40.jpg|duimnael|Beeld van Ra-Horakti, 3de eeu v.C.]]
Ra is deur 'n verskeidenheid vorms verteenwoordig. Die mees algemene vorm was 'n man met die kop van 'n valk. 'n Sonskyf het op sy kop gerus en daar was 'n opgekrulde slang om die skyf.<ref name=":0" /> Ander vorms is 'n man met die kop van 'n kewer (in sy vorm as Khepri) of 'n man met die kop van 'n ram. Ra is onder andere ook as 'n ram, kewer, feniks, slang, bul, kat of leeu uitgebeeld.<ref>The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt, Wilkinson {{ISBN|0-500-05120-8}}</ref>
== Aanbidding ==
Die hoofsentrum van Ra was Iunu, die "Plek van Pilare", later aan die Grieke bekend as Heliopolis (letterlik "Sonstad") en vandag in die voorstede van Kaïro geleë. Hy is met die plaaslike songod Atoem of Atoem-Ra geïdentifiseer. As Atoem of Atoem-Ra was hy die eerste wese en oorsprong van die Ennead, naamlik Sjoe en Tefnoet, Geb en Noet, Osiris, Set, Isis en Nephthys. Die vakansie van die "Die Ontvangenis van Ra" is in die Gregoriaanse kalender op 26 Mei gevier.
Sy plaaslike kultus het vanaf die Tweede Dinastie begin groei en Ra sodoende as songod gevestig. Teen die Vierde Dinastie is die farao's as Ra se manifestasie op aarde beskou en die "Seuns van Ra" genoem. Toe Ra gedurende die Vyfde Dinastie 'n staatsgod geword het, het sy aanbidding dramaties toegeneem en die farao's het spesifiek opgedrag gegee daar dat [[Piramide|piramides]], [[Obelisk|obeliske]] en [[Sontempel|sontempels]] vir hom gebou word.
Gedurende die Middelkoninkryk is Ra toenemend met ander gode geaffilieer en gekombineer, veral Amoen en Osiris.
[[Lêer:Illustrerad Verldshistoria band I Ill 024.jpg|duimnael|Ra op die sonskip]]
Gedurende die tyd van die Nuwe Koninkryk het die aanbidding van Ra meer gekompliseerd en swieriger geraak. Die mure van [[Tombe|tombes]] het gedetailleerde tekste bevat wat Ra se reis deur die onderwêreld uitgebeeld het. Daar is gesê dat Ra die gebede en seëninge van die lewendes saam met die siele van die dooies op die sonskip vervoer het. Die idee dat Ra saam met die son verouder, het gedurende die opkoms van die Nuwe Koninkryk groter aftrek gekry.
Die vele aanbiddingsrituele het gesange, gebede en towerspreuke ingesluit om Ra en die sonboot te help om Apep te oorwin.
Die opkoms van die Christendom in die Romeinse Ryk het 'n einde aan die Egiptenaars se aanbidding van Ra gebring,<ref>Quirke, S. (2001). ''The cult of Ra: Sun-worship in ancient Egypt''. New York: Thames and Hudson, p.144.</ref> en toe Ra se gewildheid skielik afneem, het die studie van Ra suiwer akademies geword, selfs onder die Egiptiese priesters.<ref>Müller, M. (2002). Ra. In D. B. Redford (Ed.), ''The ancient gods speak: A guide to Egyptian religion''. New York: Oxford University Press, p.328.</ref>
== Verhouding met ander gode ==
=== Gode vermeng met Ra ===
Soos dikwels die geval met die Egiptiese gode, was Ra se identiteit dikwels met ander gode gekombineer om sodoende 'n onderlinge verbintenis tussen gode te skep.
'''Amoen en Amoen-Ra'''
[[Lêer:Amon-Ra (l'esprit des quatre elements, lame du monde matérial),N372.2.jpg|duimnael|Amoen-Ra]]
Amoen was 'n lid van die Ogdoad, en het saam met Ama-oenet, 'n baie vroeë beskermer van Thebe, skeppingskragte verteenwoordig. Hy het volgens oorlewering via asem geskep, en is dus eerder met die wind as die son geïdentifiseer. Namate die kultusse van Amoen en Ra in onderskeidelik Bo- en Onder-Egipte al hoe meer gewild geraak het, is hulle gekombineer om Amoen-Ra, 'n sonskeppergod, te vorm. Amoen-Ra het die amptelike titel "konin van die gode" van sy aanbidders ontvang en is as 'n rooi-oogman met 'n leeu se kop met 'n omringende sonskyf uitgebeeld.<ref>Hart, George (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. London, England: Routledge & Kegan Paul Inc. p. 6. {{ISBN|0-415-05909-7}}.</ref>
'''Atoem en Atum-Ra'''
Atoem-Ra (of Ra-Atoem) was nog 'n saamgestelde god wat uit twee afsonderlike gode gevorm is. Ra het meer ooreenkomste met Atoem as met Amoen getoon. Daar was 'n nouer verband tussen Atoem en die son en hy was ook skeppergod van die Ennead. Ra en Atoem is albei as die vader van die gode en die farao's beskou, en het baie volgelinge gehad.
'''Ra-Horakti'''
In die latere Egiptiese mitologie was Ra-Horakti eerder 'n titel of manifestasie as 'n saamgestelde god. Dit beteken "Ra (wat) Horus van die Horisonne" is. Daar is beweer dat Ra-Horakti eenvoudig na die son (Ra) se reis van horison tot horison verwys, of dat dit op Ra as 'n simboliese god van hoop en hergeboorte dui.
'''Khepri en Khnum'''
Khepri was 'n heilige kewer wat die son in die oggende opgerol het, en is soms as die oggendmanifestasie van Ra beskou. Khnum weer, die god met die ramskop, is as die aandmanifestasie van Ra beskou. Ra self was verteenwoordiger van die middaguur wanneer die son om twaalfuur sy hoogste punt bereik het.
'''Raet-Tawy'''
Raet of Raet-Tawy was 'n vroulike aspek van Ra; onafhanklik van hom was sy nie van veel waarde nie. In sommige legendes is sy as óf Ra se vrou óf sy dogter voorgestel.<ref>Wilkinson, Richard (2003). The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. London: Thames and Hudson. p. 164. {{ISBN|978-0-500-05120-7}}.</ref>
=== Gode geskep deur Ra ===
'''Bastet'''
Bastet (ook Bast) word soms die "kat van Ra" genoem.<ref name=":1">Hart, George (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. London, England: Routledge & Kegan Paul Inc. pp. 54–56. {{ISBN|0-415-05909-7}}.</ref> Sy is ook sy dogter en word met Ra se wraakinstrument, die songod se oog, geassosieer.<ref name=":1" /> Bastet is daarvoor bekend dat sy die slang Apophis (Ra se geswore vyand en die "god van Chaos") onthoof het om Ra te beskerm.<ref name=":1" /> In een mite het Ra vir Bastet as 'n leeuwyfie na Nubia gestuur.<ref name=":1" />
'''Sekhmet'''
Sekhmet is nog 'n dogter van Ra.<ref name=":2">Hart, George (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. London, England: Routledge & Kegan Paul Inc. pp. 187–189. {{ISBN|0-415-05909-7}}.</ref> Sy is as 'n leeuwyfie of groot kat uitgebeeld en was 'n "oog van Ra" of 'n instrument van die songod se wraak.<ref name=":2" /> In een mite was Sekhmet so woedend dat Ra gedwing was om haar in 'n koei te verander sodat sy nie onnodige skade kon aanrig nie.<ref name=":2" />
'''Hathor'''
Hathor is nog 'n dogter van Ra.<ref name=":4">Hart, George (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. London, England: Routledge & Kegan Paul Inc. pp. 76–82. {{ISBN|0-415-05909-7}}.</ref> Toe Ra gevrees het dat die mensdom teen hom saamgesweer het, het hy Hathor as die "oog van Ra" gestuur om hulle uit te wis.<ref name=":2" /> In een mite het Hathor naak voor Ra gedans totdat hy gelag het en sodoende van sy nukkerigheid genees is.<ref name=":4" /> Wanneer Ra sonder Hathor was, het hy baie depressief geraak.<ref>Harris, Geraldine (1981). Gods & Pharaohs from Egyptian Mythology. London, England: Eurobook Limited. p. 26. {{ISBN|0-87226-907-8}}.</ref>
=== Vyandiggesinde gode ===
'''Ptah'''
Ptah word selde in die literatuur van die Ou Koninkryk se piramides genoem.<ref name=":3" /> Sommige mense glo dit is weens die feit dat Ra se volgelinge in Heliopolis die hoofskrywers van hierdie inskripsies was.<ref name=":3" /> Ra se aanbidders was glo jaloers op Ptah.<ref name=":3" /> Terwyl sommige geglo het dat Ra selfgeskape was, het ander geglo dat Ptah hom geskep het.<ref>''The World Almanac and Book of Facts 2011''. p. 708.</ref>
'''Isis'''
[[Lêer:Barque solaire contre Apopi.jpg|duimnael|Apep in die vorm van 'n reuse slang]]
Isis het dikwels probeer om Ra se ondergang te bewerk aangesien sy wou hê dat haar seun, Horus, aan bewind moes wees. In een mite het Isis 'n slang geskep om Ra te vergiftig en hom eers die teenmiddel gegee toe hy vir haar gesê het wat sy regte naam is.<ref name=":5">Harris, Geraldine (1981). Gods & Pharaohs from Egyptian Mythology. London, England: Eurobook Limited. pp. 24–25. {{ISBN|0-87226-907-8}}.</ref> Ra het Isis van toe af gevrees, want noudat sy geheime naam aan haar bekend was, kon sy al haar mag teen hom gebruik en Horus se oorname bewerkstellig.<ref name=":5" />
'''Apep'''
Apep, ook Apophis genoem, was die god van chaos en Ra se grootste vyand. Daar is geglo dat hy Ra net onder die horison voorgelê het en probeer het om Ra te verslind wanneer hy in die onderwêreld neerdaal. Wanneer hy Ra ingesluk het, het dit tot die sonsondergang gelei en wanner hy Ra heeltemal ingesluk het, het die nag aangebreek. Hy kon egter nooit daarin slaag om Ra in te hou nie, en wanneer hy Ra uitgespoeg het, het die son opgekom.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Ra}}
{{vertaaluit| taalafk = en| il = Ra}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
acdv34j2wke25kya007cnzqxmga30ao
Klassieke musiek
0
13709
3378930
3287146
2026-11-19T19:55:43Z
Petronel Baard
218419
/* */ Klassieke Musiekera is gewis 'n blad om te skep op Wikipedia, voorlopig het ek 'n eksterne skakel ingesit na "Klassieke musiek" waar die musiek en era waaruit dit kom ook genoem en bespreek word. Dit sluit mooi aan by die tema.
3378930
wikitext
text/x-wiki
{{Skoonmaak}}
:''Hierdie artikel verklaar verskeie musiektradisies wat "klassieke musiek" genoem word. Vir die algemeenste gebruik van die woord, sien [[Europese klassieke musiek]] en [https://artsandculture.google.com/entity/m0ggq0m klassieke musiek].''
'''Klassieke musiek''' in die wydste sin verwys na musiek van aangeleerde tradisies wat deur instellings geleer word. Dit sluit byvoorbeeld die musiek van musiekskole en geloofstradisies in. In hierdie sin word klassieke musiek gekontrasteer met [[populêre musiek]] (ook genoem "ligte musiek") of [[volksmusiek]].
In Afrikaans word [[Europese klassieke musiek]] gewoonlik veronderstel as daar verwys word na "klassieke musiek", eerder as klassieke musiek van ander style en herkoms. Dit word dus algemeen geassosieer met konsertmusiek. Die term word egter ook gebruik om spesifiek te verwys na musiek van die [[klassieke musiekera]], ongeveer tussen [[1740]] en [[1830]], wat veral gekenmerk word aan die komposisies van die komponiste [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[Joseph Haydn]], en hulle tydgenote en onmiddellike opvolgers. In hierdie sin word klassieke musiek dus gekontrasteer met musiek van die voorafgaande [[barokmusiek|barokera]], en die opvolgende [[romantiese musiek|romantiese era]]. Dit was juis in die romantiese era wat die term "klassieke musiek" die eerste keer gebruik is om die styl van musiek te assosieer met die klassieke tradisies van [[kuns]], [[beeldhouwerk]] en [[argitektuur]] van [[antieke Griekeland]] en [[antieke Rome|Rome]].<!--The following genres of music may all be referred to as 'classical' in the sense of having a consensus core canon:
* Andalusian classical music
* Arab classical music
* Bengali classical music
* Burmese classical music
* Carnatic music
* Central Asian classical music
* Chinese classical music
* Charya or Nepalese classical music
* Classical Jazz
* Classical music era
* Classical rock
* European classical music, classical music of Western cultures
* Experimental music, a movement within 20th century classical music
* Gagaku or Japanese classical music
* Gamelan or Indonesian classical music
* Greek classical music
* Hindustani classical music
* Indian classical music
* Klasik or Afghan classical music
* Korean court music
* Laotian classical music
* Mugam or Azerbaijani classical music
* Music of Orissa
* musiqi-e assil or Iranian classical music
* Nangma or Tibetan classical music
* Orthodox Byzantine music
* Ottoman classical music
* Philippine classical music
* Pinpeat or Cambodian classical music
* Sufiana Kalam or Kashmiri classical music
* Thai court music
* Vietnamese classical music-->
== Tydlyn van komponiste ==
<timeline>
Preset = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:800
Colors =
id:lightGray value:gray(0.7)
id:gray value:gray(0.4)
id:darkGray value:gray(0.2)
id:mid value:rgb(0.75,0.75,0) legend:Middeleeu
id:ren value:rgb(0.75,1,1) legend:Renaissance
id:bar value:rgb(0.75,1,0.75) legend:Barok
id:kla value:rgb(1,1,0.75) legend:Klassiek
id:rom value:rgb(1,0.75,0.75) legend:Romantiek
id:mod value:rgb(1,0.75,0) legend:Modernisme
id:ava value:rgb(1,0.5,0) legend:Avantgarde
BackgroundColors = canvas:lightGray
Period = from:1050 till:2025
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:1050 gridcolor:gray
Legend = orientation:vertical left:49 top:150
LineData =
at:1100 color:darkGray layer:back
at:1200 color:darkGray layer:back
at:1300 color:darkGray layer:back
at:1400 color:darkGray layer:back
at:1500 color:darkGray layer:back
at:1600 color:darkGray layer:back
at:1700 color:darkGray layer:back
at:1800 color:darkGray layer:back
at:1900 color:darkGray layer:back
BarData=
barset:Composers
PlotData=
# set defaults
width:15 fontsize:M textcolor:black align:left anchor:from shift:(4,-6)
barset:Composers
from:1098 till:1179 color:Mid text:[[Hildegard von Bingen|H v Bingen]]
from:1170 till:1228 color:Mid text:[[Walther von der Vogelweide|W v d Vogelweide]]
barset:break
from:1430 till:1495 color:Ren text:[[Johannes Ockeghem|J Ockeghem]]
from:1440 till:1521 color:Ren text:[[Josquin Des Prez|J Des Prez]]
from:1525 till:1594 color:Ren text:[[Giovanni Pierluigi da Palestrina|GP da Palestrina]]
from:1543 till:1623 color:Ren text:[[William Byrd|W Byrd]]
from:1562 till:1621 color:Bar text:[[Jan Pieterszoon Sweelinck|JP Sweelinck]]
from:1563 till:1621 color:Bar text:[[Kryštof Harant|K Harant]]
from:1567 till:1643 color:Bar text:[[Claudio Monteverdi|C Monteverdi]]
from:1583 till:1643 color:Bar text:[[Girolamo Frescobaldi|G Frescobaldi]]
from:1585 till:1672 color:Bar text:[[Heinrich Schütz|H Schütz]]
from:1632 till:1687 color:Bar text:[[Jean-Baptiste Lully|JB Lully]]
from:1637 till:1707 color:Bar text:[[Dieterich Buxtehude|D Buxtehude]]
from:1653 till:1713 color:Bar text:[[Arcangelo Corelli|A Corelli]]
from:1658 till:1709 color:Bar text:[[Giuseppe Torelli|G Torelli]]
from:1659 till:1695 color:Bar text:[[Henry Purcell|H Purcell]]
from:1660 till:1725 color:Bar text:[[Alessandro Scarlatti|A Scarlatti]]
from:1674 till:1754 color:Bar text:[[Tomaso Albinoni|T Albinoni]]
from:1678 till:1741 color:Bar text:[[Antonio Vivaldi (componist)|A Vivaldi]]
from:1681 till:1767 color:Bar text:[[Georg Philipp Telemann|GP Telemann]]
from:1683 till:1764 color:Bar text:[[Jean-Philippe Rameau|JP Rameau]]
from:1685 till:1750 color:Bar text:[[Johann Sebastian Bach|JS Bach]]
from:1685 till:1757 color:Bar text:[[Domenico Scarlatti|D Scarlatti]]
from:1685 till:1759 color:Bar text:[[George Frideric Handel|GF Händel]]
from:1710 till:1736 color:Bar text:[[Giovanni Battista Pergolesi|GB Pergolesi]]
from:1714 till:1798 color:kla text:[[Christoph Willibald Gluck|CW Gluck]]
from:1714 till:1788 color:kla text:[[Carl Philip Emmanuel Bach|CPE Bach]]
from:1732 till:1809 color:kla text:[[Joseph Haydn|J Haydn]]
from:1735 till:1782 color:kla text:[[Johann Christian Bach|JC Bach]]
from:1750 till:1825 color:kla text:[[Antonio Salieri|A Salieri]]
from:1751 till:1825 color:kla text:[[Dmytro Bortniansky|D Bortniansky]]
from:1756 till:1791 color:kla text:[[Wolfgang Amadeus Mozart|WA Mozart]]
from:1770 till:1827 color:kla text:[[Ludwig van Beethoven|L v Beethoven]]
barset:break
from:1782 till:1840 color:Rom text:[[Niccolo Paganini|N Paganini]]
from:1786 till:1826 color:Rom text:[[Carl Maria von Weber|CM von Weber]]
from:1791 till:1857 color:Rom text:[[Carl Czerny|C Czerny]]
from:1792 till:1868 color:Rom text:[[Gioacchino Rossini|G Rossini]]
from:1797 till:1828 color:Rom text:[[Franz Schubert|F Schubert]]
from:1797 till:1848 color:Rom text:[[Gaetano Donizetti|G Donizetti]]
from:1803 till:1869 color:Rom text:[[Hector Berlioz|H Berlioz]]
from:1809 till:1847 color:Rom text:[[Felix Mendelssohn|F Mendelssohn]]
from:1810 till:1849 color:Rom text:[[Frederic Chopin|F Chopin]]
from:1810 till:1856 color:Rom text:[[Robert Schumann|R Schumann]]
from:1811 till:1886 color:Rom text:[[Franz Liszt|F Liszt]]
from:1813 till:1883 color:Rom text:[[Richard Wagner|R Wagner]]
from:1813 till:1901 color:Rom text:[[Giuseppe Verdi|G Verdi]]
from:1819 till:1880 color:Rom text:[[Jacques Offenbach|J Offenbach]]
from:1822 till:1890 color:Rom text:[[César Franck|C Franck]]
from:1824 till:1884 color:Rom text:[[Bedrich Smetana|B Smetana]]
from:1824 till:1896 color:Rom text:[[Anton Bruckner|A Bruckner]]
from:1833 till:1897 color:Rom text:[[Johannes Brahms|J Brahms]]
from:1835 till:1921 color:Rom text:[[Camille Saint-Saëns|C Saint-Saëns]]
from:1838 till:1875 color:Rom text:[[Georges Bizet|G Bizet]]
from:1838 till:1920 color:Rom text:[[Max Bruch|M Bruch]]
from:1839 till:1881 color:Rom text:[[Modest Moessorgski|M Moessorgski]]
from:1840 till:1893 color:Rom text:[[Pjotr Iljitsj Tsjaikovski|PI Tsjaikovski]]
from:1841 till:1904 color:Rom text:[[Antonin Dvorak|A Dvorák]]
from:1843 till:1907 color:Rom text:[[Edvard Grieg|E Grieg]]
from:1844 till:1908 color:Rom text:[[Nikolai Rimsky-Korsakov|N Rimsky-Korsakov]]
from:1845 till:1924 color:Rom text:[[Gabriel Fauré|G Fauré]]
from:1858 till:1924 color:Rom text:[[Giacomo Puccini|G Puccini]]
from:1860 till:1911 color:Rom text:[[Gustav Mahler|G Mahler]]
from:1866 till:1925 color:Mod text:[[Erik Satie|E Satie]]
from:1870 till:1937 color:Rom text:[[Louis Vierne|L Vierne]]
from:1872 till:1958 color:Rom text:[[Ralph Vaughan Williams|R Vaughan Williams]]
from:1873 till:1943 color:Rom text:[[Sergei Rachmaninoff|S Rachmaninoff]]
from:1874 till:1951 color:Mod text:[[Arnold Schönberg|A Schönberg]]
from:1881 till:1945 color:Rom text:[[Béla Bartók|B Bartók]]
from:1883 till:1965 color:Mod text:[[Edgard Varèse|E Varèse]]
from:1891 till:1953 color:Rom text:[[Sergei Prokofiev|S Prokofiev]]
barset:break
from:1901 till:1974 color:Ava text:[[Harry Partch|H Partch]]
from:1912 till:1992 color:Ava text:[[John Cage|J Cage]]
from:1923 till:2006 color:Ava text:[[György Ligeti|G Ligeti]]
from:1925 till:2007 color:Ava text:[[Pierre Boulez|P Boulez]]
from:1928 till:2007 color:Ava text:[[Karlheinz Stockhausen|K Stockhausen]]
from:1935 till:2007 color:Ava text:[[Terry Riley|T Riley]]
from:1935 till:2007 color:Ava text:[[La Monte Young]]
from:1936 till:2007 color:Ava text:[[Steve Reich|S Reich]]
from:1937 till:2007 color:Ava text:[[Philip Glass|P Glass]]
</timeline>
== Bronnelys ==
* {{cite book |editor-last1=Beckerman |editor-first1=Michael |editor-last2=Boghossian |editor-first2=Paul |editor-link2=Paul Boghossian |year=2021 |title=Classical Music: Contemporary Perspectives and Challenges |publisher=[[Open Book Publishers]] |location=Cambridge |isbn=978-1-80064-116-7 |url={{google books|plainurl=y|id=Q7goEAAAQBAJ}} }}
* {{cite encyclopedia |last=Bryant |first=Wanda |editor-last1=Rice |editor-first1=Timothy |editor-last2=Porter |editor-first2=James |editor-last3=Goertzen |editor-first3=Chris |year=2000 |encyclopedia=[[The Garland Encyclopedia of World Music]]: Europe |title=Ancient Greek Music |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon-on-Thames |url= |isbn=0-8240-6034-2 |pages=77–79|ref=none}}
* {{cite book |last=Hanning |first=Barbara Russano |author-link=Barbara Russano Hanning |year=2002 |orig-year=1998 |title=Concise History of Western Music |edition=2nd |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |location=New York |isbn=0-393-97775-7 |url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000hann |url-access=limited |ref=none }}
* {{Cite book|last=Johnson |first=Julian |year=2002 |title=Who Needs Classical Music?: Cultural Choice and Musical Value |url=https://archive.org/details/whoneedsclassica0000john |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford|ref=none}}
* {{cite book |last=Kramer |first=Lawrence |author-link=Lawrence Kramer (musicologist) |year=2007 |title=Why Classical Music Still Matters |url=https://archive.org/details/isbn_9780520250826 |series=Simpson Book in the Humanities |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-25082-6 }}
* {{cite encyclopedia |last=Nettl |first=Bruno |author-link=Bruno Nettl |editor-last1=Rice |editor-first1=Timothy |editor-last2=Porter |editor-first2=James |editor-last3=Goertzen |editor-first3=Chris |year=2000 |encyclopedia=[[The Garland Encyclopedia of World Music]]: Europe |title=The Role of History in Contemporary European Art-Music Culture |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon-on-Thames |url= |isbn=0-8240-6034-2 |pages=89–98|ref=none}}
* {{cite encyclopedia |last=Nettl |first=Bruno |year=2014 |orig-year=2001 |encyclopedia=[[Grove Music Online]] |title=Music |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.40476 |isbn=978-1-56159-263-0 |url-access=subscription |url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000040476 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204111736/https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000040476 |archive-date=4 Desember 2022 |url-status=live |ref=none}}
* {{cite book |editor-last=Randel |editor-first=Don Michael |editor-link=Don Michael Randel |year=2003 |title=The Harvard Dictionary of Music |publisher=[[Harvard University Press]] |location=Cambridge |edition=4th |isbn=978-0674011632 |url={{google books|plainurl=y|id=02rFSecPhEsC}}|ref=none}}
* {{cite book |last=Scholes |first=Percy |author-link1=Percy Scholes |author-link2=Denis Arnold |year=1988 |title=[[The New Oxford Companion to Music]] |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-311316-3 |ref=none }}
* {{cite encyclopedia |last=Seebass |first=Tilman |editor-last1=Rice |editor-first1=Timothy |editor-last2=Porter |editor-first2=James |editor-last3=Goertzen |editor-first3=Chris |year=2000 |encyclopedia=[[The Garland Encyclopedia of World Music]]: Europe |title=Notation and Transmission in European Music History |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon-on-Thames |url= |isbn=0-8240-6034-2 |pages=80–88|ref=none}}
* {{cite book |last=Stolba |first=K Marie |year=1998 |title=The Development of Western Music: A History |edition=3rd |publisher=[[McGraw-Hill Companies]] |location=New York |isbn=0-697-29379-3 |url=https://archive.org/details/developmentofwes0000stol_t2w0 |url-access=limited |ref=none }}
{{Klassieke musiek}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Klassieke musiek| ]]
kpp2jb7miugj11wbi9or1p2uvquo74s
3378931
3378930
2026-11-19T19:56:35Z
Oesjaar
7467
Wysiging deur [[Special:Contributions/Petronel Baard|Petronel Baard]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]]
3287146
wikitext
text/x-wiki
{{Skoonmaak}}
:''Hierdie artikel verklaar verskeie musiektradisies wat "klassieke musiek" genoem word. Vir die algemeenste gebruik van die woord, sien [[Europese klassieke musiek]] en [[klassieke musiekera]].''
'''Klassieke musiek''' in die wydste sin verwys na musiek van aangeleerde tradisies wat deur instellings geleer word. Dit sluit byvoorbeeld die musiek van musiekskole en geloofstradisies in. In hierdie sin word klassieke musiek gekontrasteer met [[populêre musiek]] (ook genoem "ligte musiek") of [[volksmusiek]].
In Afrikaans word [[Europese klassieke musiek]] gewoonlik veronderstel as daar verwys word na "klassieke musiek", eerder as klassieke musiek van ander style en herkoms. Dit word dus algemeen geassosieer met konsertmusiek. Die term word egter ook gebruik om spesifiek te verwys na musiek van die [[klassieke musiekera]], ongeveer tussen [[1740]] en [[1830]], wat veral gekenmerk word aan die komposisies van die komponiste [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[Joseph Haydn]], en hulle tydgenote en onmiddellike opvolgers. In hierdie sin word klassieke musiek dus gekontrasteer met musiek van die voorafgaande [[barokmusiek|barokera]], en die opvolgende [[romantiese musiek|romantiese era]]. Dit was juis in die romantiese era wat die term "klassieke musiek" die eerste keer gebruik is om die styl van musiek te assosieer met die klassieke tradisies van [[kuns]], [[beeldhouwerk]] en [[argitektuur]] van [[antieke Griekeland]] en [[antieke Rome|Rome]].<!--The following genres of music may all be referred to as 'classical' in the sense of having a consensus core canon:
* Andalusian classical music
* Arab classical music
* Bengali classical music
* Burmese classical music
* Carnatic music
* Central Asian classical music
* Chinese classical music
* Charya or Nepalese classical music
* Classical Jazz
* Classical music era
* Classical rock
* European classical music, classical music of Western cultures
* Experimental music, a movement within 20th century classical music
* Gagaku or Japanese classical music
* Gamelan or Indonesian classical music
* Greek classical music
* Hindustani classical music
* Indian classical music
* Klasik or Afghan classical music
* Korean court music
* Laotian classical music
* Mugam or Azerbaijani classical music
* Music of Orissa
* musiqi-e assil or Iranian classical music
* Nangma or Tibetan classical music
* Orthodox Byzantine music
* Ottoman classical music
* Philippine classical music
* Pinpeat or Cambodian classical music
* Sufiana Kalam or Kashmiri classical music
* Thai court music
* Vietnamese classical music-->
== Tydlyn van komponiste ==
<timeline>
Preset = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:800
Colors =
id:lightGray value:gray(0.7)
id:gray value:gray(0.4)
id:darkGray value:gray(0.2)
id:mid value:rgb(0.75,0.75,0) legend:Middeleeu
id:ren value:rgb(0.75,1,1) legend:Renaissance
id:bar value:rgb(0.75,1,0.75) legend:Barok
id:kla value:rgb(1,1,0.75) legend:Klassiek
id:rom value:rgb(1,0.75,0.75) legend:Romantiek
id:mod value:rgb(1,0.75,0) legend:Modernisme
id:ava value:rgb(1,0.5,0) legend:Avantgarde
BackgroundColors = canvas:lightGray
Period = from:1050 till:2025
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:1050 gridcolor:gray
Legend = orientation:vertical left:49 top:150
LineData =
at:1100 color:darkGray layer:back
at:1200 color:darkGray layer:back
at:1300 color:darkGray layer:back
at:1400 color:darkGray layer:back
at:1500 color:darkGray layer:back
at:1600 color:darkGray layer:back
at:1700 color:darkGray layer:back
at:1800 color:darkGray layer:back
at:1900 color:darkGray layer:back
BarData=
barset:Composers
PlotData=
# set defaults
width:15 fontsize:M textcolor:black align:left anchor:from shift:(4,-6)
barset:Composers
from:1098 till:1179 color:Mid text:[[Hildegard von Bingen|H v Bingen]]
from:1170 till:1228 color:Mid text:[[Walther von der Vogelweide|W v d Vogelweide]]
barset:break
from:1430 till:1495 color:Ren text:[[Johannes Ockeghem|J Ockeghem]]
from:1440 till:1521 color:Ren text:[[Josquin Des Prez|J Des Prez]]
from:1525 till:1594 color:Ren text:[[Giovanni Pierluigi da Palestrina|GP da Palestrina]]
from:1543 till:1623 color:Ren text:[[William Byrd|W Byrd]]
from:1562 till:1621 color:Bar text:[[Jan Pieterszoon Sweelinck|JP Sweelinck]]
from:1563 till:1621 color:Bar text:[[Kryštof Harant|K Harant]]
from:1567 till:1643 color:Bar text:[[Claudio Monteverdi|C Monteverdi]]
from:1583 till:1643 color:Bar text:[[Girolamo Frescobaldi|G Frescobaldi]]
from:1585 till:1672 color:Bar text:[[Heinrich Schütz|H Schütz]]
from:1632 till:1687 color:Bar text:[[Jean-Baptiste Lully|JB Lully]]
from:1637 till:1707 color:Bar text:[[Dieterich Buxtehude|D Buxtehude]]
from:1653 till:1713 color:Bar text:[[Arcangelo Corelli|A Corelli]]
from:1658 till:1709 color:Bar text:[[Giuseppe Torelli|G Torelli]]
from:1659 till:1695 color:Bar text:[[Henry Purcell|H Purcell]]
from:1660 till:1725 color:Bar text:[[Alessandro Scarlatti|A Scarlatti]]
from:1674 till:1754 color:Bar text:[[Tomaso Albinoni|T Albinoni]]
from:1678 till:1741 color:Bar text:[[Antonio Vivaldi (componist)|A Vivaldi]]
from:1681 till:1767 color:Bar text:[[Georg Philipp Telemann|GP Telemann]]
from:1683 till:1764 color:Bar text:[[Jean-Philippe Rameau|JP Rameau]]
from:1685 till:1750 color:Bar text:[[Johann Sebastian Bach|JS Bach]]
from:1685 till:1757 color:Bar text:[[Domenico Scarlatti|D Scarlatti]]
from:1685 till:1759 color:Bar text:[[George Frideric Handel|GF Händel]]
from:1710 till:1736 color:Bar text:[[Giovanni Battista Pergolesi|GB Pergolesi]]
from:1714 till:1798 color:kla text:[[Christoph Willibald Gluck|CW Gluck]]
from:1714 till:1788 color:kla text:[[Carl Philip Emmanuel Bach|CPE Bach]]
from:1732 till:1809 color:kla text:[[Joseph Haydn|J Haydn]]
from:1735 till:1782 color:kla text:[[Johann Christian Bach|JC Bach]]
from:1750 till:1825 color:kla text:[[Antonio Salieri|A Salieri]]
from:1751 till:1825 color:kla text:[[Dmytro Bortniansky|D Bortniansky]]
from:1756 till:1791 color:kla text:[[Wolfgang Amadeus Mozart|WA Mozart]]
from:1770 till:1827 color:kla text:[[Ludwig van Beethoven|L v Beethoven]]
barset:break
from:1782 till:1840 color:Rom text:[[Niccolo Paganini|N Paganini]]
from:1786 till:1826 color:Rom text:[[Carl Maria von Weber|CM von Weber]]
from:1791 till:1857 color:Rom text:[[Carl Czerny|C Czerny]]
from:1792 till:1868 color:Rom text:[[Gioacchino Rossini|G Rossini]]
from:1797 till:1828 color:Rom text:[[Franz Schubert|F Schubert]]
from:1797 till:1848 color:Rom text:[[Gaetano Donizetti|G Donizetti]]
from:1803 till:1869 color:Rom text:[[Hector Berlioz|H Berlioz]]
from:1809 till:1847 color:Rom text:[[Felix Mendelssohn|F Mendelssohn]]
from:1810 till:1849 color:Rom text:[[Frederic Chopin|F Chopin]]
from:1810 till:1856 color:Rom text:[[Robert Schumann|R Schumann]]
from:1811 till:1886 color:Rom text:[[Franz Liszt|F Liszt]]
from:1813 till:1883 color:Rom text:[[Richard Wagner|R Wagner]]
from:1813 till:1901 color:Rom text:[[Giuseppe Verdi|G Verdi]]
from:1819 till:1880 color:Rom text:[[Jacques Offenbach|J Offenbach]]
from:1822 till:1890 color:Rom text:[[César Franck|C Franck]]
from:1824 till:1884 color:Rom text:[[Bedrich Smetana|B Smetana]]
from:1824 till:1896 color:Rom text:[[Anton Bruckner|A Bruckner]]
from:1833 till:1897 color:Rom text:[[Johannes Brahms|J Brahms]]
from:1835 till:1921 color:Rom text:[[Camille Saint-Saëns|C Saint-Saëns]]
from:1838 till:1875 color:Rom text:[[Georges Bizet|G Bizet]]
from:1838 till:1920 color:Rom text:[[Max Bruch|M Bruch]]
from:1839 till:1881 color:Rom text:[[Modest Moessorgski|M Moessorgski]]
from:1840 till:1893 color:Rom text:[[Pjotr Iljitsj Tsjaikovski|PI Tsjaikovski]]
from:1841 till:1904 color:Rom text:[[Antonin Dvorak|A Dvorák]]
from:1843 till:1907 color:Rom text:[[Edvard Grieg|E Grieg]]
from:1844 till:1908 color:Rom text:[[Nikolai Rimsky-Korsakov|N Rimsky-Korsakov]]
from:1845 till:1924 color:Rom text:[[Gabriel Fauré|G Fauré]]
from:1858 till:1924 color:Rom text:[[Giacomo Puccini|G Puccini]]
from:1860 till:1911 color:Rom text:[[Gustav Mahler|G Mahler]]
from:1866 till:1925 color:Mod text:[[Erik Satie|E Satie]]
from:1870 till:1937 color:Rom text:[[Louis Vierne|L Vierne]]
from:1872 till:1958 color:Rom text:[[Ralph Vaughan Williams|R Vaughan Williams]]
from:1873 till:1943 color:Rom text:[[Sergei Rachmaninoff|S Rachmaninoff]]
from:1874 till:1951 color:Mod text:[[Arnold Schönberg|A Schönberg]]
from:1881 till:1945 color:Rom text:[[Béla Bartók|B Bartók]]
from:1883 till:1965 color:Mod text:[[Edgard Varèse|E Varèse]]
from:1891 till:1953 color:Rom text:[[Sergei Prokofiev|S Prokofiev]]
barset:break
from:1901 till:1974 color:Ava text:[[Harry Partch|H Partch]]
from:1912 till:1992 color:Ava text:[[John Cage|J Cage]]
from:1923 till:2006 color:Ava text:[[György Ligeti|G Ligeti]]
from:1925 till:2007 color:Ava text:[[Pierre Boulez|P Boulez]]
from:1928 till:2007 color:Ava text:[[Karlheinz Stockhausen|K Stockhausen]]
from:1935 till:2007 color:Ava text:[[Terry Riley|T Riley]]
from:1935 till:2007 color:Ava text:[[La Monte Young]]
from:1936 till:2007 color:Ava text:[[Steve Reich|S Reich]]
from:1937 till:2007 color:Ava text:[[Philip Glass|P Glass]]
</timeline>
== Bronnelys ==
* {{cite book |editor-last1=Beckerman |editor-first1=Michael |editor-last2=Boghossian |editor-first2=Paul |editor-link2=Paul Boghossian |year=2021 |title=Classical Music: Contemporary Perspectives and Challenges |publisher=[[Open Book Publishers]] |location=Cambridge |isbn=978-1-80064-116-7 |url={{google books|plainurl=y|id=Q7goEAAAQBAJ}} }}
* {{cite encyclopedia |last=Bryant |first=Wanda |editor-last1=Rice |editor-first1=Timothy |editor-last2=Porter |editor-first2=James |editor-last3=Goertzen |editor-first3=Chris |year=2000 |encyclopedia=[[The Garland Encyclopedia of World Music]]: Europe |title=Ancient Greek Music |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon-on-Thames |url= |isbn=0-8240-6034-2 |pages=77–79|ref=none}}
* {{cite book |last=Hanning |first=Barbara Russano |author-link=Barbara Russano Hanning |year=2002 |orig-year=1998 |title=Concise History of Western Music |edition=2nd |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |location=New York |isbn=0-393-97775-7 |url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000hann |url-access=limited |ref=none }}
* {{Cite book|last=Johnson |first=Julian |year=2002 |title=Who Needs Classical Music?: Cultural Choice and Musical Value |url=https://archive.org/details/whoneedsclassica0000john |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford|ref=none}}
* {{cite book |last=Kramer |first=Lawrence |author-link=Lawrence Kramer (musicologist) |year=2007 |title=Why Classical Music Still Matters |url=https://archive.org/details/isbn_9780520250826 |series=Simpson Book in the Humanities |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeley |isbn=978-0-520-25082-6 }}
* {{cite encyclopedia |last=Nettl |first=Bruno |author-link=Bruno Nettl |editor-last1=Rice |editor-first1=Timothy |editor-last2=Porter |editor-first2=James |editor-last3=Goertzen |editor-first3=Chris |year=2000 |encyclopedia=[[The Garland Encyclopedia of World Music]]: Europe |title=The Role of History in Contemporary European Art-Music Culture |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon-on-Thames |url= |isbn=0-8240-6034-2 |pages=89–98|ref=none}}
* {{cite encyclopedia |last=Nettl |first=Bruno |year=2014 |orig-year=2001 |encyclopedia=[[Grove Music Online]] |title=Music |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.40476 |isbn=978-1-56159-263-0 |url-access=subscription |url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000040476 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204111736/https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000040476 |archive-date=4 Desember 2022 |url-status=live |ref=none}}
* {{cite book |editor-last=Randel |editor-first=Don Michael |editor-link=Don Michael Randel |year=2003 |title=The Harvard Dictionary of Music |publisher=[[Harvard University Press]] |location=Cambridge |edition=4th |isbn=978-0674011632 |url={{google books|plainurl=y|id=02rFSecPhEsC}}|ref=none}}
* {{cite book |last=Scholes |first=Percy |author-link1=Percy Scholes |author-link2=Denis Arnold |year=1988 |title=[[The New Oxford Companion to Music]] |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=0-19-311316-3 |ref=none }}
* {{cite encyclopedia |last=Seebass |first=Tilman |editor-last1=Rice |editor-first1=Timothy |editor-last2=Porter |editor-first2=James |editor-last3=Goertzen |editor-first3=Chris |year=2000 |encyclopedia=[[The Garland Encyclopedia of World Music]]: Europe |title=Notation and Transmission in European Music History |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon-on-Thames |url= |isbn=0-8240-6034-2 |pages=80–88|ref=none}}
* {{cite book |last=Stolba |first=K Marie |year=1998 |title=The Development of Western Music: A History |edition=3rd |publisher=[[McGraw-Hill Companies]] |location=New York |isbn=0-697-29379-3 |url=https://archive.org/details/developmentofwes0000stol_t2w0 |url-access=limited |ref=none }}
{{Klassieke musiek}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Klassieke musiek| ]]
c7rcxb3z58e2wjp72j03g91ioup3x7n
GNOME
0
14915
3379121
3357783
2026-11-20T10:23:21Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379121
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Sagteware
| naam = GNOME
| logo = gnomelogo.svg
| logobewoording = Logo van die GNOME-projek
| skermkiekie = GNOME Shell 41 with GNOME Web (released in 2021-09).png
| skermkiekiebeskrywing = Skermkiekie van GNOME 41
| skrywer =
| ontwikkelaar = GNOME-ontwikkelaars
| vrygestel = {{Begin datum en ouderdom|1999|3|3|df=yes}}
| gestaak =
| laaste weergawe = {{wikidata|property|preferred|reference|edit|Q44316|P348|P548=Q2804309}}
| laaste vrystellingsdatum = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q44316|P348|P548=Q2804309|P577}}
| laaste betaweergawe = {{wikidata|property|preferred|reference|edit|Q44316|P348|P548=Q3295609}}
| laaste betavrystellingsdatum = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q44316|P348|P548=Q3295609|P577}}
| programmeertaal = C, C++, C#, Javascript
| bedryfstelsel =
| grootte =
| taal = meer as 50 tale
| kategorie = [[Werkskermomgewing]]
| lisensie = [[GPL]] en [[LGPL]]
| webtuiste = {{Amptelike URL}}
}}
[[Lêer:Ubuntu 9.04 Jaunty Jackalope.png|duimnael|300px|[[Ubuntu]]]]
Die '''GNOME'''-projek is 'n internasionale poging om 'n maklik-om-te-gebruik rekenaar [[werkskermomgewing]], wat heeltemal uit programmatuur wat as [[vrye programmatuur|vry]] deur die [[Free Software Foundation]] beskou word, te skep. Dit beteken die skep van gereedskap wat ontwikkelaars help om nuwe alleenstaande toepassings te skryf, die kies van toepassings vir insluiting in die amptelike werkskermproduk, en werk aan wat bekendstaan as die werkskerm- ''omgewing'', dit wil sê, die werkskerm, toepassingskieslys, taakbalk, lêerbeheerder<!--file manager--> en venstermaker.
'n Groot hoeveelheid programmatuur word geskep of aangebied<!--hosted--> onder die sambreel van die GNOME-projek, waarvan sommige versamel word en saam vrygestel word as '''The GNOME Desktop'''. Die werkskerm word saam met 'n [[bedryfstelsel (inligtingstegnologie)|bedryfstelsel]], soos 'n [[GNU/Linux]] verspreiding of [[Sun Microsystems]] se [[Solaris (bedryfstelsel)|Solaris]], versprei om 'n volfunksie rekenaarstelsel te skep.
GNOME is die amptelike werkskerm van die [[GNU-Projek]] en die korrekte uitspraak van die naam is{{IFA|/gəˈnom/}}, alhoewel {{IFA|/nom/}} is ook in algemene gebruik. Die naam is geskep as 'n akroniem van '''GNU Network Object Model Environment''', maar gebruik van die volledige uitbreiding word nou as uitgedien beskou.
== Oogmerke ==
Volgens die GNOME webwerf,<ref>[http://www.gnome.org/about/ About GNOME] besoek op 8 September 2005</ref>
{{Cquote|Die GNOME-projek verskaf twee goed: Die GNOME werkskermomgewing, 'n intuitiewe en aantreklike werkskerm vir gebruikers, en die GNOME ontwikkelingsplatform, 'n uitgebreide raamwerk vir die bou van toepassings wat in die res van die werkskerm integreer.}}
Die GNOME-projek plaas heelwat klem op eenvoud, bruikbaarheid en om goed "net te laat werk". Die ander doelstellings van die projek is:
* Vryheid — om 'n werkskermomgewing te skep wat altyd gratis sal wees met die bronkode beskikbaar vir hergebruik onder 'n Vrye Programmatuur lisensie.
* [[Rekenaarbruikbaarheid|Bruikbaarheid]] — om te verseker dat die werkskerm deur enige iemand gebruik kan word ongeag van tegniese vaardigheid of fisiese gestremdheid.
* [[Internasionalisering en lokalisering]] — om die werkskerm beskikbaar te stel in baie tale.
* Ontwikkelaarvriendelikheid — om te verseker dat dit maklik is om programmatuur te skryf wat maklik met die werkskerm integreer, en ontwikkelaars vrye keuse van [[programmeertaal]] gee.
* Organisasie — 'n gereelde vrystellingsiklus en 'n gedissiplineerde gemeenskapstruktuur.
* Ondersteuning — om ondersteuning van ander instansie buiten die GNOME-gemeenskap te verseker.
== Oorsprong ==
Die GNOME-projek is in Augustus 1997 deur [[Miguel de Icaza]] en [[Federico Mena]] begin na aanleiding van lisensiëring bekommernisse oor programmatuur wat deur [[KDE]], 'n vrye programmatuur werkskermomgewing wat op die [[Qt (gereedskapstel)|Qt]] [[koppelvlakelementgereedskapstel<!--widget toolkit-->]], gebruik is. Op daardie stadium het Qt nie 'n [[vrye programmatuurlisensie]] gebruik nie en het lede van die GNU-projek bekommerd geraak oor die gebruik van so 'n gereedskapstel vir die bou van 'n vrye programmatuur werkskerm en toepassings. Twee projekte is begin: [[Harmony gereedskapstel|Harmony]], om 'n vrye plaasvervanger vir die Qt biblioteke te skep, en die GNOME-projek om 'n nuwe werkskerm sonder Qt te skep en geheel en al op vrye programmatuur gebou.<ref name="stallman">{{cite web |url=http://linuxtoday.com/news_story.php3?ltsn=2000-09-05-001-21-OP-LF-KE |title=Stallman on Qt, the GPL, KDE, and GNOME |access-date=9 September 2005 |date=5 September 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419013021/http://www.linuxtoday.com/news_story.php3?ltsn=2000-09-05-001-21-OP-LF-KE |archive-date=19 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In November 1998 is die Qt gereedskapstel onder die oopbron [[Q Public License]] (QPL) gelisensieer, maar debatte oor die aanpasbaarheid daarvan met die [[GNU General Public License]] (GPL) het voortgesleep. In September 2000 maak Trolltech die GNU/Linux weergawe van die Qt biblioteke onder die GPL beskikbaar waarmee meeste van die besware wat jarelange lisensiëring debatte aangespreek is.<ref name="stallman" /> Die lisensiëring van Qt is vir sommige mense steeds omstrede omdat die gebruik van die GPL vir 'n biblioteek beperkings plaas op die lisensiëring van kode wat daarna [[linker|koppel]], soos toepassings en biblioteke wat die KDE/Qt raamwerk gebruik. In besonder, om [[proprietary software]] met KDE en Qt te ontwikkel, moet 'n kommersiële lisensie van Trolltech gekoop word.
[[Lêer:GNOME-Screenshot-2.13-Jp.png|duimnael|regs|300px|GNOME 2.13.3 (ontwikkelingsweergawe) wat in Japannees met die [[Tango Desktop Project]] voorvrysteluitgawe ikone.]]
In plaas van die Qt-gereedskapstel is die [[GTK+]]-gereedskapstel gekies as die basis van die GNOME-werkskerm. GTK+ gebruik die [[GNU Lesser Public License]] (LGPL), 'n vrye programmatuur lisensie wat toelaat dat programmatuur wat daarna koppel, soos toepassings wat vir GNOME geskryf is, om 'n baie wyer stel lisensies te gebruik, insluitend propriëtêre sagtewarelisensies.<ref>[http://www.fsf.org/licensing/licenses/lgpl.html Section 6 of the LGPL v2.1] prohibits linking to software with a license that restricts reverse-engineering and modification of the work for the customer's own use.</ref> Die GNOME werkskerm self word onder die LGPL gelisensieer vri sy biblioteke, en die GPL vir toepassings wat deel is van die GNOME-projek opsig self.
Die naam "GNOME" is deur Elliot Lee, een van die outeurs van [[ORBit]] en die [[Object Activation Framework]] voorgestel.{{fact}} Dit verwys na die moontlikhede wat mense, op daardie stadium, gedink het dat [[CORBA]] na 'n werkskermomgewing sou bring — 'n Netwerk Objek Model. Aangesien dit nie meer die kernvisie van die GNOME-projek verteenwoordig nie, staan sommige lede van die projek die verandering van die projeknaam van die akroniem na voor om "GNOME" na "Gnome" te vernoem.<ref>[http://mail.gnome.org/archives/desktop-devel-list/2006-April/msg00436.html Desktop Development mailing list], URL accessed [[7 Mei]] [[2006]].</ref>
== Organisasie ==
Soos meeste ander vrye programmatuur projekte is die GNOME-projek losweg georganiseer. Bespreking gebeur hoofsaaklik op 'n aantal openbare e-poslyste.<ref>[http://mail.gnome.org/ GNOME e-poslyste] reëls en [[FAQ]]s.</ref>
In Augustus 2000 is die [[GNOME Stigting]] opgerig om na administratiewe take om te sien, pers belang te hanteer en om op te tree as 'n kontak punt vir maatskappye wat daarin geïnteresseerd is om GNOME-programmatuur te ontwikkel. Alhoewel die stigting nie direk betrokke is by tegniese besluite nie, koördineer die stigting wel vrystellings en besluit watter projekte deel sal vorm van GNOME. Lidmaatskap is oop vir enige iemand wat 'm nie-triviale bydra tot die projek gemaak het.<ref>[http://foundation.gnome.org/membership/ Membership of the GNOME foundation] besoek op 8 September 2005</ref> Lede van die stigting kies elke November 'n raad van direkteure, en kandidate vir die posisies moet self lede wees.
Ontwikkelaars en gebruikers van die GNOME werkskerm vergader by 'n jaarvergadering wat as [[GUADEC]] bekendstaan om die jongste stand van die projek en die toekomste rigting te bespreek.<ref>[http://guadec.org/about About GUADEC]</ref>
== Platforms ==
GNOME wat oorspronklik vir GNU/Linux ontwerp is loop nou op meeste [[Unix]]-agtige stelsels en is in besonder deur [[Sun Microsystems]] aangeneem as deel van die [[Java Desktop System]], wat die verouderde [[Common Desktop Environment|CDE]] op hulle Solarisplatform vervang. Dit is die verstek werkskermomgewing vir menige moderne werkskerm [[Linux verspreiding|GNU/Linux verspreidings]], insluitend [[Fedora|Fedora Core]], [[SUSE]] en [[Ubuntu (Linux verspreiding)|Ubuntu]]. 'n Lys van GNU/Linux-verspreidings wat GNOME insluit word op die GNOME webwerf in stand gehou.<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/~davyd/footware.shtml |title=List of GNU/Linux distributions that include GNOME |access-date=28 Mei 2006 |archive-date=17 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417014700/http://www.gnome.org/~davyd/footware.shtml |url-status=dead }}</ref>
'n Amptelike GNOME [[LiveCD]], wat 'n rekenaar toelaat om direk van 'n [[CD]] te [[selflaai]] sonder om die bestaande bedryfstelsel te verwyder of verander kan van die GNOME webwerf afgelaai word.<ref>[http://torrent.gnome.org/ The official GNOME LiveCD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100914182523/http://torrent.gnome.org/ |date=14 September 2010 }}, although this LiveCD does not always contain the very latest GNOME release.</ref>
Baie GNOME-komponente is na [[Cygwin]] oor geskryf wat dit moontlik maak om GNOME-toepassings op [[Microsoft Windows]] te loop.
[[Lêer:GNOME-Screenshot-2.10-FC4.png|duimnael|regs|300px|GNOME 2.10 skermkiekie (op [[Fedora|Fedora Core 4]]) wat [[Rhythmbox]] (musiek), [[GThumb]] (beeldbestuurder), [[gedit]] (teksredigeerder), en die [[Nautilus-lêerbeheerder]] insluit.]]
Die GNOME werkskerm is uit 'n groot aantal verskillende projekte saamgestel. 'n Paar van die belangrikstes word onder gelys:
* [[Bonobo (computing)|Bonobo]] — 'n [[Saamgestelde dokument]]tegnologie.
* [[GConf]] — vir die stoor van toepassingsverstellings.
* [[GNOME VFS]] — 'n virtuele [[lêerstelsel]].
* [[GNOME Keyring]] — vir die stoor van [[enkripsie]]sleutels en sekerheidsinligting.
* [[GNOME Print]] — vir die druk van dokumente.
* [[GNOME Translation Project]] — vertaling van dokumentasie en toepassings na verskillende tale.
* GTK+ — 'n [[koppelvlakelementgereedskapstel]] met verskeie sub-projekte insluitend:
** [[Accessibility Toolkit|ATK]] — 'n [[Rekenaartoeganklikheid|Toeganklikheid]] gereedskapstel.
** [[GLib]] — nutsfunksies<!--convenience functions--> vir programmering in C.
** [[GObject]] — 'n raamwerk vir objek georiënteerde programmering in C.
** [[Pango]] — vir die uitleg en verbeeld van teks in 'n wye verskeidenheid tale.
* [[Human Interface Guidelines]] — navorsing en dokumentasie oor die bou van maklik-om-te-gebruik GNOME-toepassings.
* [[LibXML]] — 'n XML-biblioteek.
* [[Metacity]] — 'n [[X window manager|vensterbeheerder]].
* ORBit — 'n CORBA [[Object request broker|ORB]] vir [[software componentry]].
'n Aantal [[taalkoppeling<!--language binding-->]]s is beskikbaar wat die skryf van toepassings in verskillende programmeertale soos [[C++]] ([[gtkmm]]), [[Java programmeertaal|Java]] ([[Java-GNOME]]), [[Ruby programmeertaal|Ruby]] ([[ruby-gnome2]]), [[C Sharp|C#]] ([[Gtk Sharp|Gtk#]]), [[Python (programmeertaal)|Python]] ([[PyGTK]]), [[Perl]] ([[gtk2-perl]]) en baie ander, moontlik maak.
Die gebruik van GTK+ as die basis koppelvlakelementgereedskapstel laat GNOME toe om te baat by sekere eienskappe soos temas (die vermoë om die voorkoms van 'n toepassing te verander), gladde grafika waar [[anti-kartelvorming]] op toegepas is en die geleentheid om die toepassing na ander platforms soos Windows en Mac OS X oor te dra (voorbeelde hiervan sluit die [[GIMP]] en [[Inkscape]] in).
== Voorkoms en gedrag ==
Die voorkoms van GNOME kan verander word deur die gebruik van temas, wat versamelings is wat bestaan uit 'n [[ikoon]]versameling, [[metacity]] omslag<!--skin--> en [[GTK+]] temaenjin en parameters. Gewilde [[GTK+]] temas sluit [[Bluecurve]] en [[ClearLooks]] (nou die verstektema) in.
== Toekomstige ontwikkelings ==
Daar is baie sub-projekte wat onder die seggenskap van GNOME projek onderneem word, en nie almal daarvan word tans in GNOME uitgawes ingesluit nie. Sommige word as suiwer eksperimentele konsepte beskou, of vir die toets van idees wat later in stabiele GNOME-toepassings opgeneem kan word; ander is kode wat afgerond vir direkte insluiting. Sommige voorbeelde sluit in:
* [[GNOME Storage]] — databasis lêerstelsel vir GNOME. Vergelyk met [[WinFS]].
* Projek Topaz<ref>[http://live.gnome.org/ThreePointZero Project Topaz homepage]</ref> — idees vir GNOME uitgawe 3.0.
* Projek Soylent<ref>{{Cite web |url=http://trac.galago-project.org/wiki/ProjectSoylent |title=Project Soylent homepage |access-date=30 Mei 2006 |archive-date=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928045016/http://trac.galago-project.org/wiki/ProjectSoylent |url-status=dead }}</ref> — om "mense" en hulle interaksies eerste-klas<!--first-class--> voorwerpe<!--objects--> binne die GNOME-raamwerk te maak.
* [[GTK+|Projek Ridley]] — om verskeie klein swak ondersteunde<!--undermaintained--> biblioteke, soos libgnome en libgnomeprint, in GTK+ in te konsolideer.
* Die [[Portland Projek]]
* Die gebruik van die Mozilla projekte se [[XUL]] op die GNOME werkskerm.<ref>[https://archive.is/20120717154503/http://news.com.com/2100-1032_3-5201325.html Mozilla, Gnome mull united front against Longhorn], URL accessed on [[20 April]], 2006.</ref>
Die enigste programmeertale wat in toepassings wat deel is van die amptelike GNOME-werkskerm is, is [[C]] en [[Python]],<ref>[http://mail.gnome.org/archives/desktop-devel-list/2006-April/msg00332.html GNOME desktop-devel mailing list]</ref> maar daar is heelwat gesprekke oor die insluiting van programmatuur wat in [[C#]] of [[Java]] geskryf is in GNOME-uitgawes in te sluit. Beide die tale word reeds gebruik om GNOME-toepassings buite die projek te ontwikkel, maar die gebruik daarvan in die werkskermuitgawe sou die insluiting van die onderskeie tale se [[virtuele masjien]] met elke GNOME-installasie afdwing. Dit sou die minimum spesifikasie van rekenaars wat nodig is om die jongste GNOME-werkskerm te loop verhoog. Pogings soos die [[GNU Vertaler vir Java]] bied 'n moontlike oplossing tot die probleem deur die vereiste van 'n java virtuele masjien te verwyder.
== Freedesktop.org en GNOME ==
[[Freedesktop.org]] is 'n projek om ''interoperability'' en gedeelde tegnologie tussen die verskillende [[X Window werkskerm]]s soos GNOME, KDE en [[Xfce]] te ondersteun. Alhoewel dit nie 'n formele standaarde organisasie is nie, definieer Freedesktop.org sekere basiese eienskappe van 'n X Werkskerm, insluitend onder meer: ''sleep en los'' tussen toepassings, venstermakerspesifikasies, kieslysuitleg, onlangse lêerlyste, kopieer en plak tussen toepassings en 'n gedeelde [[MIME|MIME-tipe]] databasis. Die navolg van Freedesktop.org spesifikasies verseker dat GNOME-toepassings meer geïntegreerd vertoon in ander werkskerms as waarvoor dit aanvanklik ontwikkel is en moedig samewerking sowel as kompetisie aan.
Voorbeelde van tegnologie wat hulle oorsprong by Freedesktop.org gehad het en nou deel vorm van GNOME se kerntegnologiestel sluit in:
* [[Cairo (graphics)|Cairo]] — 'n gevorderde 2D grafika biblioteek.
* [[D-BUS]] — interproses-kommunikasiestelsel.
* [[GStreamer]] — 'n multimedia raamwerk.
* [[Hardware abstraction layer|HAL]] — 'n spesifikasie en 'n implementasie van 'n hardware [[abstraksie]] laag.
* [[Poppler (sagteware)|Poppler]] — a PDF verbeeldbiblioteek.
'n Onlangse Freedesktop.org inisiatief wat deur GNOME gesteun word is die [[Tango Werkskermprojek]], wat daarop gemik is om 'n gemene visuele standaard oor verskillende platforms daar te stel. Dit sal gebruikers en ontwikkelaars toelaat om die tegnologië en toepassings waarvan hulle hou te kies ongeag van die werkskermomgewing wat hulle gebruik.
== GNOME-toepassings ==
Kyk [[Lys van GNOME-toepassings]] vir 'n meer volledige lys. 'n Versameling toepassings wat tegnologie uit die GNOME-projek gebruik en waarskynlik op 'n gemiddelde GNOME-werkskermsluit die volgende in:
* [[AbiWord]] — a [[woordverwerker]].
* [[Ekiga]] — 'n konferensietoepassing vir telefonie en [[voice over IP]].
* [[Epiphany (webblaaiers)|Epiphany]] — 'n [[webblaaier]].
* [[Evince]] — 'n dokumentkyker<!-- viewer--> (PDF, PostScript, en ander).
* [[Novell Evolution|Evolution]] — 'n epos- en [[groepware]]toepassing.
* [[Gaim]] — 'n [[kitsboodskapper<!--instant messenger-->]].
* [[gedit]] — 'n [[teksredigeerder]].
* Die [[GIMP]] — 'n gevorderde [[bispatroongrafikaredigeerder<!--bitmap graphics editor-->|grafikaredigeerder]].
* [[Gnumeric]] — 'n [[sigvel]].
* [[Inkscape]] — 'n [[vektorgrafika|vektortekenprogram]].
* [[Nautilusleêrbeheerder|Nautilus]] — 'n [[lêerbeheerder]].
* [[Rhythmbox]] — 'n musiek-bestuurtoepassings soortgelyk aan [[iTunes]].
* [[Totem (mediaspeler)|Totem]] — a mediaspeler.
== Stabiele uitgawes ==
Al die onderdele waaruit die GNOME-projek bestaan (kyk [[GNOME#Argitektuur|Argitektuur]]) het hulle eie uitgawenommer en vrystellingskedule. Individuele module onderhouers koördineer egter hulle werk om 'n volledige GNOME-stabiele uitgawe rofweg volgens 'n ses-maandelikse skedule vry te stel. Die uitgawes wat in die onderstaande tabel gelys word, word geklassifiseer as [[Ontwikkelingsstadium#Stabiel/Onstabiel|stabiel]]. Onstabiele uitgawes vir toetsers en ontwikkelaars word nie gelys nie – ook nie herstelwerkuitgawes vir individuele modules nie.
{| class="wikitable"
!Uitgawe
!Datum
!Inligting
|-
!align="center"|
|Augustus 1997<ref>[http://primates.ximian.com/~miguel/gnome-history.html The story of the GNOME project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010224061347/http://primates.ximian.com/~miguel/gnome-history.html |date=24 Februarie 2001 }} by Miguel de Icaza</ref>
|GNOME-ontwikkeling aangekondig
|-
!align="center"|1.0
|Maart 1999<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/press/releases/gnome10.html |title=GNOME-persverklaring |access-date=31 Mei 2006 |archive-date= 3 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303011240/http://www.gnome.org/press/releases/gnome10.html |url-status=dead }}</ref>
|Eerste groot GNOME-uitgawe
|-
!align="center"|1.0.53
|Oktober 1999<ref>[http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/1999-October/msg00020.html GNOME-poslys]</ref>
|"October"
|-
!align="center"|1.2
|Mei 2000<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/press/releases/gnome12.html |title=GNOME-persverklaring |access-date=31 Mei 2006 |archive-date= 7 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207175051/http://www.gnome.org/press/releases/gnome12.html |url-status=dead }}</ref>
|"Bongo"
|-
!align="center"|1.4
|April 2001<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/press/releases/gnome14.html |title=GNOME-persverklaring |access-date=31 Mei 2006 |archive-date= 3 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070303113728/http://www.gnome.org/press/releases/gnome14.html |url-status=dead }}</ref>
|"Tranquility"
|-
!align="center"|2.0
|Junie 2002<ref>[http://mail.gnome.org/archives/desktop-devel-list/2002-June/msg00592.html GNOME-poslys]</ref>
|Groot opgradering gebaseer op GTK2. Invoer van die [[Menslike Koppelvlak Riglyne]]
|-
!align="center"|2.2
|Februarie 2003<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/press/releases/gnome22.html |title=GNOME-persverklaring |access-date=31 Mei 2006 |archive-date= 6 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306202857/http://www.gnome.org/press/releases/gnome22.html |url-status=dead }}</ref>
|Multimedia en lêerbeheerder verbeterings
|-
!align="center"|2.4
|September 2003<ref>[http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2003-September/msg00062.html GNOME-poslys]</ref>
|[[Epiphany (webblaaier)|Epiphany]], toeganklikheidsondersteuning
|-
!align="center"|2.6
|Maart 2004<ref>[http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2004-March/msg00131.html GNOME-poslys]</ref>
|Nautilus verander na 'n [[ruimtelike lêerbeheerder<!--spatial file manager-->]], en 'n nuwe GTK+ [[lêerdialoogblokkie]] word ingevoer. 'n Kortstondige vurk van GNOME, [[GoneME]] word geskep in reaksie op die veranderinge in die uitgawe.
|-
!align="center"|2.8
|September 2004<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/press/releases/gnome28.html |title=GNOME-persverklaring |access-date=31 Mei 2006 |archive-date= 7 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207175107/http://www.gnome.org/press/releases/gnome28.html |url-status=dead }}</ref>
|Verbeterde verwyderbare-toestelondersteuning<!--Improved removable device support-->, byvoeging van [[Novell Evolution|Evolution]]
|-
!align="center"|2.10
|Maart 2005<ref>{{Cite web |url=http://www.gnome.org/press/releases/gnome210_press_release.html |title=GNOME-persverklaring |access-date=31 Mei 2006 |archive-date=25 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225102142/http://www.gnome.org/press/releases/gnome210_press_release.html |url-status=dead }}</ref>
|Laer geheue vereistes en verrigtingverbeterings. Bygevoeg: nuwe paneel miniprogramme (modembeheer, skyfaanhegter<!--drive mounter--> en vullisblik<!--trashcan-->); en die [[Totem Mediaspeler|Totem]] en [[Sound Juicer]] toepassings
|-
!align="center"|2.12
|September 2005<ref>[http://www.gnome.org/start/2.12/press_release/C/ GNOME-persverklaring]</ref>
|Nautilus verbeterings; verbeterings in knip/plak tussen toepassings en freedesktop.org integrasie. Byfevoeg: [[Evince]] PDF-kyker<!-- viewer-->; Nuwe verstek tema: [[ClearLooks]]; kieslysredigeerder; sleutelringbeheerder en admininstrasiegereedskap. Gebaseer op GTK+ 2.8 met Cairo ondersteuning
|-
!align="center"|2.14
|Maart 2006<ref>[http://www.gnome.org/start/2.14/press_release/C/ GNOME-persverklaring]</ref>
|Verrigting verbeterings. Bygevoeg: [[Ekiga]] video konferensie toepassing; Werkbalksoekprogram<!--Deskbar search tool-->; Pessulus lockdown redigeerder; Vinnige gebruikerskakeling<!-- user switching-->; Sabayon stelseladministrasiegereedskap
|}
== Bronkode ==
GNOME uitgawes word as [[bronkode]] geskep wat dan [[Vertalerkonstruksie|vertaal]] en met die res van die stelsel geïntegreer word. Meeste bedryfstelselinstallasies gebruik slegs stabiele en getoetsde uitgawes van die GNOME-werksblad, en verskaf dit in die vorm van maklik installeerbare voorafvertaalde<!-- pre-compiled--> pakkette.
Die handbronkodeaflaaiproses vertaling, en installasie van die volledige GNOME-werksblad is 'n moeisame en tydrowende proses, en 'n aantal bou<!--build-->-[[skrip<!-- Scripting programming language|script-->te]] (soos [[JHBuild]] of [[GARNOME]]) word gebruik om dit te outomatiseer.
Mense wat in toets, herstel van foute of bywerk van nuwe ''features'' belangstel kan die jongste onstabiele tak van die GNOME [[Concurrent Versions System|bronkode bewaarplek]] wat as "HEAD" bekend staan, gebruik — ontwikkelingskode word egter nie aanbeveel vir algemene gebruik nie aangesien dit baie ongetoetste eksperimentele veranderings. Die bronkode van elke stabiele uitgawe van GNOME kan ook van die GNOME-bronkode bewaarplek verkry word.<ref>{{Verwys web |titel=Inligting oor die GNOME bronkode bewaarplek |url=http://cvs.gnome.org/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20060528233315/http://cvs.gnome.org/ |argiefdatum=28 Mei 2006 |besoekdatum=31 Mei 2006 |url-status=dead}}</ref>
== Verwysings ==
<div style="font-size:92%">{{Verwysings}}</div>
== Eksterne skakels ==
{{Wikinews|GNOME Project unveils latest version of Linux and Unix desktop}}
{{Commons|GNOME}}
;Amptelike skakels
* [http://www.gnome.org/ Die GNOME webwerf]
* [http://www.gnome.org/learn/ Bewaarplek vir gebruiker en stelsel administrateur riglyne<!--guides-->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070428000436/http://www.gnome.org/learn/ |date=28 April 2007 }}
* [http://developer.gnome.org/projects/gdp/ Die GNOME Dokumentasie Projek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050802232853/http://developer.gnome.org/projects/gdp/ |date= 2 Augustus 2005 }}
* [http://live.gnome.org/ live.gnome.org] — 'n <!--collaborative -->saamwerkwebruimte vir GNOME ontwikkelaars
* [http://planet.gnome.org/ 'n Versameling van GNOME ontwikkelaar blogs]
* [http://art.gnome.org/ Kunswerk<!--Artwork--> & temas vir die werksblad]
* [http://www.gnome.org/press/releases/ Persverklaring van die GNOME projek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208025549/http://www.gnome.org/press/releases/ |date= 8 Desember 2006 }}
;Derde-party skakels
* [http://gnomesupport.org/ gnomesupport.org] — 'n GNOME gebruikersondersteunerwerf
* [http://www.gnomedesktop.org/ Footnotes] — 'n nuuswerf en besprekingsforum
* [http://www.gnomejournal.org/ GNOME Journal] — 'n aanlyn tydskrif toegewy aan die GNOME Werksblad
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Sagteware]]
cu7uveu5uo7ibt3q30sen7060gt84lz
Frans-Guyana
0
22941
3379116
3347114
2026-11-20T09:38:22Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379116
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Land
|noem_naam = Frans-Guyana
|volle_naam = <small>''Guyane française'' ([[Frans]])</small>
|algemene_naam = Frans-Guyana
|beeld_vlag = Flag of France.svg
|beeld_wapen = Coat of arms of French Guyana.svg
|simbool_tipe = Wapen
|beeld_kaart = French Guiana (orthographic projection).svg
|leuse = ''[[Liberté, égalité, fraternité]]''<br /><small>''([[Frans]] vir: "Vryheid, Gelykheid, Broederskap")''</small>
|volkslied = ''[[Marseillaise]]''<br /><center>[[Lêer:La Marseillaise.ogg]]</center>
|amptelike_tale = [[Frans]]
|hoofstad = [[Cayenne]]
{{Koördinate|4|55|N|52|20|W}}
|latd = 4
|latm = 55
|latNS = N
|longd = 52
|longm = 20
|longEW = W
|grootste_stad = [[Cayenne]]
|regeringsvorm = [[Franse oorsese gebiede|Oorsese département]]
|leiertitels = • [[President van Frankryk|President]]<br />• President van die<br />territoriale Raad<br />• Prefek
|leiername = [[Emmanuel Macron]]<br /><br />Gabriel Serville<br />Thierry Queffelec
|oppervlak_rang =
|oppervlak_grootte =
|oppervlak = 83 534
|oppervlakmi² = 32 253
|persent_water =
|bevolking_skatting =
|bevolking_skatting_jaar =
|bevolking_rang = -
|bevolking_sensus = 250 109<ref name=pop>{{fr}} {{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/donnees-detaillees/estim-pop/estim-pop-reg-sexe-gca-1975-2013.xls |title=Estimation de population au 1er janvier, par région, sexe et grande classe d'âge – Année 2013 |author=INSEE |accessdate=2 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410191319/http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/donnees-detaillees/estim-pop/estim-pop-reg-sexe-gca-1975-2013.xls |archive-date=10 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|bevolking_sensus_jaar = 2013
|bevolkingsdigtheid = 3,0
|bevolkingsdigtheidmi² = 7,8
|bevolkingsdigtheidrang =
|BBP_PPP =
|BBP_PPP_rang =
|BBP_PPP_jaar =
|BBP_PPP_per_kapita =
|BBP_PPP_per_kapita_rang =
|BBP = €3,81 miljard<ref name=GDP>{{fr}} {{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pib-va-reg-base-2005 |title=Produits intérieurs bruts régionaux et valeurs ajoutées régionales de 1990 à 2012|author=INSEE|accessdate=2 September 2014}}</ref><br />$4,90 miljard<ref name=GDP />
|BBP_rang = 27<sup>ste</sup>
|BBP_jaar = 2012
|BBP_per_kapita = €15 416<ref name=GDP /><br />$19 828<ref name=GDP />
|BBP_per_kapita_rang =
|onafhanklikheidstipe = [[Franse oorsese gebiede|Franse oorsese département]]
|onafhanklikheidsgebeure = • Franse kolonisering<br />• Afgestaan deur Portugal<br />• Portugese verowering<br />• Teruggegee aan Frankryk<br />• Oorsese département
|onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[17de eeu]]<br />[[1801]]<br />[[1809]]<br />[[1814]]<br />[[19 Maart]] [[1946]]
|MOI =
|MOI_rang =
|MOI_jaar =
|MOI_kategorie =
|Gini =
|Gini_rang =
|Gini_jaar =
|Gini_kategorie =
|geldeenheid = [[Euro]] (€)
|geldeenheid_kode = EUR
|land_kode = FR-GF
|tydsone = GFT
|utc_afwyking = [[UTC-03:00|-3]]
|tydsone_somer = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST = [[UTC-03:00|-3]]
|internet_domein = [[.gf]]
|skakelkode = 594
|voetskrif =
}}
'''Frans-Guyana''' ([[Frans]]: ''Guyane'', [ɡɥijan], {{Audio|LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Guyane.wav|luister}}; [[Frans-Guyana-Kreools]]: ''Lagwiyann'' of ''Gwiyann'', [la.ɡwi.jãn]) is 'n [[Franse oorsese gebiede|oorsese]] [[département]] (Frans: ''département d'outre-mer, of DOM'') van [[Frankryk]] geleë aan die noordelike kus van [[Suid-Amerika]]. As deel van Frankryk is Frans-Guyana ook deel van die [[Europese Unie]] se grondgebied, word die [[euro]] as geldeenheid gebruik en geniet inwoners dieselfde regte as alle ander Franse burgers.<ref>Frans-Guyana word op alle euro banknote afgebeeld, op die rugkant aan die onderkant regs van die Griekse ΕΥΡΩ (EURO) langs die denominasie.</ref> Frans-Guyana verkies twee ''députés'' en een senator tot die ''Assemblée Nationale'' in [[Parys]] en word in die Europese parlement in [[Straatsburg]] verteenwoordig.<ref name="SJstar">{{en}} [http://www.thesanjuanstar.com/ The San Juan Star], [http://www.luxner.com/cgi-bin/view_article.cgi?articleID=371 Clamoring for freedom in French Guiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609031529/http://www.luxner.com/cgi-bin/view_article.cgi?articleID=371 |date= 9 Junie 2007 }}, 1 September 1997, besoek op 23 Junie 2007</ref>
== Etimologie ==
[[Lêer:Guyanas.svg|duimnael|links|'n Kaart van noordelike [[Suid-Amerika]] met die Guyanas-streek]]
Volgens die ''[[Oxford English Dictionary]]'' is die naam "Guyana" is 'n [[Inheemse tale van die Amerikas|inheemse]] term wat "land van baie waters" beteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/Guyana |title=Guyana |publisher=Oxford Dictionaries |accessdate=7 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707214123/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/Guyana |archive-date=7 Julie 2015 |url-status=dead}}</ref> Die byvoeging van die [[byvoeglike naamwoord]] "Frans" in die meeste ander tale behalwe Frans het sy oorsprong in koloniale tye, toe vyf van hierdie kolonies (Guyanas) langs die kus genoem is na verskillende (koloniale) magte: naamlik (van wes na oos) Spaans-Guyana (nou Guayana in [[Venezuela]]), Brits-Guyana (nou [[Guyana]]), Nederlands-Guyana (nou [[Suriname]]), Frans-Guyana en Portugees-Guyana (nou [[Amapá]] in [[Brasilië]]). Na Frans-Guyana en die twee groter lande in die noorde en weste, Guyana en Suriname, is dikwels saam verwys as "Guyanas" en al drie beslaan een groot landmassa op die Guyanaskild.
== Geskiedenis ==
[[Lêer:Carte de la Guyane françoise et l'isle de Cayenne (Bellin, 1763).jpg|duimnael|links|Historiese kaart van Frans-Guyana deur Jacques-Nicolas Bellin (1703–1772) in 1763]]
[[Lêer:Iles du salut port drawing dessin.jpg|duimnael|links|Skets uit die begin van die [[19de eeu]] van die hawe by îles du Salut aan die kus van Frans-Guyana naby Kourou]]
[[Lêer:Kourou drawing dessin expedition.jpg|duimnael|links|'n [[18de eeu]]se skets van Kourou]]
Frans-Guyana is oorspronklik deur 'n aantal inheemse Amerikaanse volke bewoon. In die [[17de eeu]] is die gebied deur Frankryk gekoloniseer. Die eerste Franse ekspedisie na Guyana het in [[1604]] plaasgevind. Dit sou egter 'n aantal dekades neem voor Franse beheer oor die gebied gevestig is. Franse vestiging was aanvanklik op die eiland Cayenne toegespits. Cayenne is van die res van die vasteland geskei deur 'n aantal riviere en riviermondings. In [[1664]] het 'n Franse maatskappy daarin geslaag om Cayenne van [[Nederland]]se setlaars te buit. Die Franse sou die eiland egter weer drie jaar later aan 'n Engelse mag verloor. Eers in [[1676]] slaag Frankryk daarin om volledig van Cayenne en die omliggende kus besit te neem.<ref name="Redfield">{{en}} Peter Redfield, [http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=skvfXT-lgLYC&oi=fnd&pg=PR7&dq=French+Guiana+history&ots=fWKmQ3CxTt&sig=m0-y1Sqm4WlOENG-iKgtMUihYUw#PPA31,M1 Space in the tropics: From Convicts to Rockets in French Guiana], Geraadpleeg op 23 Junie 2006</ref>
Die hoof vestigingsmeganisme in Frans-Guyana was die aanlê van plantasies wat arbeidsintensief was. Om die rede is slawe uit [[Afrika]] ingevoer. Die slawebevolking het gou die grootste deel van die bevolking uitgemaak.<ref name="Redfield" /> In [[1763]] is 'n poging deur die Franse regering aangewend om grootskaalse [[Europa|Europese]] migrasie na [[Kourou]] te bewerkstellig. Sowat 12 000 Europeërs is binne 'n paar maande na die kolonie gestuur. 7 000 sou egter aan [[malaria]] en [[geelkoors]] omkom en die res moes gerepatrieer word.<ref name="Conell">{{en}} John Connell en Robert Aldrich, [http://books.google.com/books?id=f-QrN1Zw-M4C&printsec=frontcover&dq=French+Guiana+history#PPA25,M1 France's Overseas Frontier: Départements Et Territoires D'outre-mer]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, geraadpleeg op 23 Junie 2007</ref>
Ná die [[Franse Rewolusie]] is die slawe in [[1794]] vrygestel. Dit sou egter 'n kortstondige vryheid wees aangesien hulle weer in [[1802]] ''verslaaf'' is. In [[1809]] beset [[Portugal]], met [[Engeland|Engelse]] ondersteuning, Frans-Guyana. Franse beheer is vyf jaar later in terme van die [[Verdrag van Parys]] herstel.<ref name="Redfield" /> In [[1842]] is slawerny finaal in die Franse Ryk beëindig. Voormalige slawe het die plantasies verlaat om bestaansboerdery te bedryf en die plantasiestelsel het in duie gestort. Plantasie-eienaars en koloniale amptenare het sonder veel sukses gepoog om huurarbeiders uit Afrika, [[Indië]], [[China]] en [[Madeiraeilande|Madeira]] te lok.
In [[1852]] is 'n strafkolonie gestig wat tot in tot [[1951]] diens sou doen. Beroemde gevangenes wat hier aangehou is sluit [[Alfred Dreyfus]] en ''Papillon'' in. Baie gevangenes sou sterf insluitend 7 600 van die 18 000 wat in die eerste vyftien jaar na die kolonie verban is. Die teenwoordigheid van die strafkolonie het afbreuk gedoen aan die beeld wat die kolonie gehad het en te same met die reputasie dat dit nie geskik is vir Europese bewoning nie soos deur die mislukte Kourou vestiging poging beklemtoon, het verhoed dat noemenswaardige immigrasie plaasgevind het.<ref name="Conell" /> In die 1850's en 1860's het die ontdekking van [[goud]] tot 'n goudstormloop gelei wat wel duisende immigrante uit naburige gebiede gelok het.<ref name="Redfield" />
In die laat [[19de eeu]] het 'n grensgeskil met [[Brasilië]] ontstaan oor 'n groot stuk woudgebied. Die voorval het gelei tot die kortstondige bestaan van die pro-Franse onafhanklike staat [[Republiek van Onafhanklike Guyana|Counani]] in die bestrede gebied en gevegte tussen setlaars voordat die geskil hoofsaaklik in Brasilië se guns besleg is ná bemiddeling deur die [[Switserland|Switserse]] regering.<ref name="Conell" />
Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die plaaslike administrateurs ná die val van Frankryk, ten spyte van sterk plaaslike gevoel ten gunste van die Vrye Franse beweging onder Generaal [[Charles de Gaulle]], besluit om getrouheid aan die pro-Duitse Vichy regering van Maarskalk [[Henri Pétain]] te sweer. Op [[18 Maart]] [[1943]] is die Vichy-georiënteerde owerheid egter uitgeset deur 'n pro-Geallieerde komitee wat deur die Franse militêre magte en die meerderheid van die bevolking ondersteun is.<ref name="history.com">{{en}} [http://www.history.com/ History.com] [http://www.history.com/encyclopedia.do?vendorId=FWNE.fw..fr084800.a#FWNE.fw..fr084800.a FRENCH GUIANA], besoek op 23 Junie 2007</ref> Op [[19 Maart]] [[1946]] het Frans-Guyana 'n oorsese departement van Frankryk geword waarmee die koloniale status van die gebied opgehef is.<ref name="SJstar" />
In die 1970's het Hmong-vlugtelinge uit [[Laos]] hulle in die gebied gevestig. Die eerste groep van 45 Hmong het in [[1977]] in Cayenne aangekom waarna hulle na 'n nuwe stuk grond in die Amazonewoud geneem is wat hulle Cacao genoem het. Byna 2 000 Hmong het hulle mettertyd in Frans-Guyana gevestig. Alhoewel die Hmong steeds slegs ongeveer 1% van die bevolking uitmaak, beheer hulle vandag ongeveer 70% van die gebied se landbou.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/ BBC News] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3498056.stm Hmong's new lives in Caribbean], besoek op 23 Junie 2007</ref> In die 1970's en 1980's het 'n onafhanklikheidsbeweging momentum gekry. Betogings deur onafhanklikheidsgesindes het mettertyd al hoe meer luidrugtig geraak. Betogings in [[1996]], [[1997]]<ref name="SJstar" /> en [[2000]]<ref>{{fr}} [http://www.monde-diplomatique.fr/ Le Monde diplomatique], [http://www.monde-diplomatique.fr/2001/02/LEMOINE/14825 Or « sang » contre or vert en Guyane française], besoek op 23 Junie 2007</ref> het almal op geweld uitgeloop. Die land se ligging in Suid-Amerika maak dit geskik as basis vir Franse troepe sou die land ooit 'n behoefte aan so 'n basis hê.
== Regering, Administrasie en politiek ==
[[Lêer:MairiedeCayenne.JPG|duimnael|links|Die stadsaal in Cayenne]]
Frans-Guyana is as deel van Frankryk ook deel van die [[Europese Unie]], die grootste deel buite [[Europa]], met een van die langste EU eksterne grens. Te same met die [[Spanje|Spaanse]] [[enklave]]s in Afrika, [[Ceuta]] en [[Melilla]], is dit een van slegs drie EU gebiede buite Europa wat nie 'n eiland is nie. Die staatshoof van Frans-Guyana is die President van die Franse Republiek wat 'n [[Prefek (Frankryk)|Prefek]] (Frans: ''Préfet'') as sy verteenwoordiger aan stel. Daar is twee wetgewende liggame: die 19-lid ''Conseil Général'' en die 34-lid ''Conseil régional de Guyane'', beide verkose. Frans-Guyana het twee députés en een senator in die ''Assemblée Nationale'' in [[Parys]] en word in die Europese parlement in [[Straatsburg]] verteenwoordig. Frans-Guyana is tradisioneel polities konserwatief maar die sosialiste party het onlangs veld gewen. Hoewel baie inwoners ten gunste van groeter outonomie is, is baie mins mense ten gunste van algehele afhanklikheid.
'n Chroniese aangeleentheid waarmee Frans-Guyana belas is, is die instroming van onwettige immigrante en klandestiene [[goud]]delwers uit [[Brasilië]] en [[Suriname]]. Die grens tussen die département en Suriname wat die onderwerp van 'n grensgeskil met Suriname is, word gevorm deur die Maronirivier wat deur digte reënwoude vloei en moeilik is om deur die ''Gendarmerie nationale'' en die [[Franse Vreemdelegioen]] te patrolleer. [[Kwik]] wat in die delwery gebruik word in die rivier gestort wat tot geweldige ekologiese skade lei insluitend die vergiftiging van [[vis]] wat 'n [[stapelvoedsel]] van die inheemse Indiaanse bevolking is. Die gouddelwery het ook gelei tot [[malaria]] en [[VIGS]], smokkelary, en moorde wat plaasvind as deel van gevegte tussen wedywerende bendes.<ref>{{en}} [http://www.terradaily.com/2004/041026032320.2u7t23fz.html Gold seekers turn river in French Guiana into environmental nightmare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927233721/http://www.terradaily.com/2004/041026032320.2u7t23fz.html |date=27 September 2007 }}, REGINA, French Guiana (AFP), 26 Oktober 2004, besoek op 23 Junie 2007</ref>
Frans-Guyana word verdeel in 2 [[Arrondissements van Frankryk|departmentele arrondissements]], 19 [[Kantons van Frankryk|kantons]] en 22 [[Communes van Frankryk|communes]]:
[[Lêer:Guyane administrative.PNG|duimnael|'n Kaart van Frans-Guyana se arrondissements]]
{|
! Arrondissement van<br />Saint-Laurent-du-Maroni
! Arrondissement van<br />[[Cayenne]]
|-
| style="padding-right:50px" |
1. Awala-Yalimapo<br />
2. Mana<br />
3. Saint-Laurent-du-Maroni<br />
4. Apatou<br />
5. Grand-Santi<br />
6. Papaïchton<br />
7. Saül<br />
8. Maripasoula
|
9. Camopi<br />
10. Saint-Georges<br />
11. Ouanary<br />
12. Régina<br />
13. Roura<br />
14. Saint-Élie<br />
15. Iracoubo<br />
16. Sinnamary<br />
17. [[Kourou]]<br />
18. Macouria<br />
19. Montsinéry-Tonnegrande<br />
20. Matoury<br />
21. [[Cayenne]]<br />
22. Remire-Montjoly
|}
== Geografie ==
[[Lêer:Oyapock maripa falls tree.jpg|duimnael|links|Die Maripa-waterval in die Oyapockrivier soos gesien uit Frans-Guyana. Brasilië is oorkant die rivier.]]
[[Lêer:French Guiana CIA.gif|duimnael|Kaart van Frans-Guyana]]
Alhoewel Frans-Guyana kultureel verwant is aan die [[Frans]]-sprekende gebiede van die [[Karibiese gebied]] word Frans-Guyana nie as deel daarvan beskou nie aangesien die [[Karibiese See]] heelwat verder Wes geleë is.
Frans-Guyana is in die ekwatoriale woud gedeelte van Suid-Amerika geleë. Frans-Guyana bestaan uit drie hoof geografiese gebiede: 'n plat moerassige kusstrook, die ''terres basses'' waar die meeste mense woon, 'n breë sentrale plato wat bedek is met digte byna ontoeganklike reënwoud, en die ''terres hautes'', of hoogland, wat geleidelik tot by die beskeie Tumac-Humac berge aan die Brasiliaanse grens styg.<ref name="history.com" /> Frans-Guyana se hoogste piek is [[Bellevue de l'Inini]] (851 m). Ander berge sluit in Mont Machalou (782 m), Pic Coudreau (711 m) en Mont St Marcel (635 m), Mont Favard (200 m) en Montagne du Mahury (156 m). Verskeie klein eilandjies word langs die kus aangetref insluitende die drie [[Iles du Salut]] eilande wat [[Devil's Island]] en die afgeleë [[Ile de Connetable]] insluit.
Frans-Guyana word van [[Brasilië]] geskei deur die Tumuc-Humac bergreeks in die suide en die Oyapockrivier in die ooste. Die Maroni-, Litani, en Lawariviere dui die grens met [[Suriname]] in die weste aan.<ref name="history.com" />
Die Barrage de Petit-Saut hidroëlektriese dam in die noorde van Frans-Guyana vorm 'n mensgemaakte meer en verskaf [[elektrisiteit]].
Die klimaat van Frans-Guyana is tropies met 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van 26,7° C. Koel seebriese het 'n matigende invloed in die kusgebied. Die droë seisoen duur van Junie tot November en word gevolg deur stortreën wat die swaarste uitsak in April en Mei. Die gemiddelde reenval in Cayenne is omtrent 3200 mm.<ref name="history.com" />
== Ekonomie ==
[[Lêer:Ariane42P rocket.png|duimnael|Ariane 42P [[vuurpyl]] met TOPEX/Poseidon satelliet (Kourou, 10 Augustus 1992)]]
Frans-Guyana is sterk afhanklik van [[Frankryk]] vir subsidies en goedere. Die hoof nywerhede is [[vissery]], wat verantwoordelik is vir driekwart van die gebied se uitvoere, [[goud]]mynbou en bosbou. Verder dra die Guiana Ruimtesentrum (Frans: ''Centre Spatial Guyanais'') by [[Kourou]] ongeveer 25% tot die BBP by en verskaf werk aan sowat 1700 mense. Die sentrum is in [[1964]] net buite [[Kourou]] opgerig. Die ligging is gekies as gevolg van die gunstige breedtegraad naby die [[ewenaar]]. Dit is in [[1968]] in bedryf gestel en van [[1979]] dien dit veral as lanseerterrein vir die Europese Ruimteagentskap se Ariane-vuurpyle wat nou meer as die helfte van die wêreld se satelliete in wentelbane plaas.<ref name="Conell" />
Daar is weinig vervaardiging in Frans-Guyana en landbou is onderontwikkeld. Toerisme, veral eko-toerisme is aan die groei. Werkloosheid is 'n groot probleem teen ongeveer 20% tot 30%. In 2004 was die BBP per capita van Frans-Guyana 12 887 [[euro]], wat ongeveer 60% van die van die [[Europese Unie]] gemiddeld is en die hoogste in [[Suid-Amerika]].<ref>{{en}} {{cite web| url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2007/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2007_MONTH_02/1-19022007-EN-AP.PDF| title=Regional GDP per inhabitant in the EU27| author=[[Eurostat]]| format=PDF| accessdate=2007-06-09| archive-date=2009-03-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20090326210729/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2007/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2007_MONTH_02/1-19022007-EN-AP.PDF| url-status=dead}}</ref>
== Vervoer ==
Frans-Guyana se hooflughawe is Cayenne-Rochambeau geleë in die Matoury commune, 'n suidelike woonbuurt van [[Cayenne]]. Daar is een vlug per dag na [[Parys]] (Orly Lughawe), en een vlug per dag wat van Parys af arriveer. Ander roetes sluit in dié na [[Fort-de-France]], [[Pointe-à-Pitre]], [[Port-au-Prince]], [[Miami]], [[Macapá]], [[Belém]], en [[Fortaleza]].
Frans-Guyana se hoof seehawe is Dégrad des Cannes, geleë in die rviermonding van die Mahuryrivier, in die commune Remire-Montjoly, 'n suidoostelike woonbuurt van Cayenne. Byna al Frans-Guyana se in- en uitvoere word deur die hawe behartig. Die hawe is in [[1969]] gebou en het die ou hawe van Cayenne vervang wat nie die moderne verkeerslas kon hanteer nie.
'n Teerpad van Régina na Saint-Georges de l'Oyapock, by die [[Brasilië|Brasiliaanse grens]], is in [[2004]] oopgestel wat die pad van Cayenne na die Brasiliaanse grens voltooi het. Dit is nou moontlik om per teerpad van Saint-Laurent-du-Maroni aan die [[Suriname|Surinaamse]] grens tot by Saint-Georges de l'Oyapock langs Brasilië te ry. Na 'n verdrag wat in Julie [[2005]] geteken is word 'n brug tans oor die Oyapockrivier gebou wat in [[2008]] geopen behoort te word. Die brug sal die eerste oorlandkruising tussen Frankryk en Brasilië in plek stel en dit sal inderdaad die eerste keer wees dat Frans-Guyana met die res van die wêreld verbind word. Na die oopstel van die brug sal dit moontlik wees om tot by Macapá, die hoofstad van die Amapá deelstaat in Brasilië te ry.
== Demografie ==
[[Lêer:Cayenne city (8525272038).jpg|duimnael|Lugbeeld van die hoofstad Cayenne]]
[[Lêer:French Guiana demography.png|duimnael|Frans-Guyana se bevolkingsgroei (1961–2003)]]
Frans-Guyana se bevolking van 202 000 (Januarie 2006 geskat.),<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/resultats-regionaux.htm |title="Estimations de population régionale au 1er janvier 2006" |first=Government of France |last=INSEE |accessdate=4 Mei 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181219120125/http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/resultats-regionaux.htm |archive-date=19 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat meestal langs die kus woon, is etnies baie divers. Volgens die [[1999]] is slegs 54,4% van Frans-Guyana in Frans-Guyana gebore, 11,8% is in Metropolitaanse Frankryk, 5.2% in die Franse karribiese [[département]]s ([[Guadeloupe]] en [[Martinique]]), en 28,6% ander lande gebore (vernaamlik [[Brasilië]], [[Suriname]], en [[Haïti]]).<ref>{{fr}} {{cite web| url=http://www.recensement.insee.fr/FR/ST_ANA/D9C/MIGTABMIG1DOMMIG1DOMAD9CFR.html| title="Migrations (caractéristiques démographiques selon le lieu de naissance)"| first=Government of France| last=INSEE| accessdate=2007-05-04| archive-date=2008-12-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20081206112340/http://www.recensement.insee.fr/FR/ST_ANA/D9C/MIGTABMIG1DOMMIG1DOMAD9CFR.html| url-status=dead}}</ref>
'''Guianese Kreole''', mense van hoofsaaklik Afrikaherkoms gemeng met Franse herkoms, is die grootste etniese groep. Skattings oor die presiese persentasie wissel afhangende daarvan of die groot Haïtiese gemeenskap ook ingesluit word, maar word gereken op ongeveer 60% tot 70% as Haïtiane ingesluit word en 30% tot 50% andersins. Ongeveer 14% is Europeërs waarvan meeste Franse is.
Die hoof Asiese gemeenskap is die [[Hmong]] uit [[Laos]] (1,5%) en [[China|Chinese]] (3,2%, hoofsaaklik uit [[Hongkong]] en Zhejiang provinsie). Daar is ook klein groepe uit verskeie [[Karibiese eilande]], hoofsaaklik [[Sint Lucia]].
Die hoofgroepe wat in die binneland woon is Marrone en [[Indiane]]. Die Marrone is afstammelinge van ontsnapte slawe uit Afrika wat hoofsaaklik langs die Maronirivier woonagtig is. Die hoof Marongroepe is die Paramacca, Aucan (wat beide ook in [[Suriname]] voorkom) en die Boni (Aluku).
Die hoof Indiaanse groepe, wat ongeveer 3%-4% van die bevolking uitmaak, is die Arawak, Emerillon, Galibi (nou die Kaliña genoem), Palikour, Wayampi (ook beklend as die Oyampi) en Wayana.
Die hoof godsdiens in die gebied is [[Rooms-Katolisisme]]. Die Marrone en sommige Indiaanse gemeenskappe bedryf egter steeds hulle eie gelowe. Die Hmong is ook hoofsaaklik Katoliek as gevolg van die invloed van die Katolieke sendelinge wat gehelp het om hulle na Frans-Guyana te bring.<ref>{{en}} {{cite book|title=South America |author= Danny Palmerlee|year= 2007|publisher=[[Lonely Planet]]|id={{ISBN|1-74104-443-X}}|url= http://books.google.com/books?vid=ISBN174104443X&id=zeUwp50DR9EC&pg=PA746&lpg=PA746&dq=%22French+Guiana%22+date:2000-2007&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=Gmy65FICYCisCQwh8XgOF9h0rmo}}</ref>
{| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Historiese bevolking
! [[1790]]<br />skatting !! [[1839]]<br />skatting !! [[1857]]<br />skatting !! [[1891]]<br /> skatting !! 1946<br />sensus !! [[1954]]<br />sensus !! [[1961]]<br />sensus !! [[1967]]<br />sensus !! [[1974]]<br />sensus !! [[1982]]<br />sensus !! [[1990]]<br />sensus !! 1999<br />sensus !! [[2006]]<br />skatting
|-
| align=center| 14 520 || align=center| 20 940 || align=center| 25 561 || align=center| 33 500 || align=center| 25 499 || align=center| 27 863|| align=center| 33 505 || align=center| 44 392 || align=center| 55 125 || align=center| 73 022 || align=center| 114 678 || align=center| 157 213 || align=center| 202 000
|-
| colspan=13 align=center| <small>Amptelike syfers van sensuse en INSEE skattings.
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/French-Guiana|title=French Guiana|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Mei 2024}}
* {{en}} {{cite web|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/04/geos/fg.html|title=French Guiana|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=28 Mei 2024}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|French Guiana|Frans-Guyana}}
* {{en}} {{Wikivoyage|French_Guiana|Frans-Guyana}}
* {{fr}} [https://www.guyane.gouv.fr/ Amptelike webwerf van die regering]
{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Frans-Guyana}}
| Noord = [[Atlantiese Oseaan]]
| Noordoos = [[Atlantiese Oseaan]]
| Oos = {{vlagland|Brasilië}}
| Suidoos = {{vlagland|Brasilië}}
| Suid = {{vlagland|Brasilië}}
| Suidwes = {{vlagland|Suriname}}
| Wes = {{vlagland|Suriname}}
| Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]]
}}
{{Région van Frankryk}}
{{Départements van Frankryk}}
{{Lande van Suid-Amerika}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Frans-Guyana| ]]
q7i21wjyhob52j4orhyzubcwubm3vmj
Engelse nasionale rugbyspan
0
25108
3379066
3322850
2026-11-20T07:05:19Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379066
wikitext
text/x-wiki
: ''Hierdie artikel handel oor die Engelse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Engelse nasionale vrouerugbyspan]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land = Engeland
| beeld = Kenteken van die Engelse nasionale rugbyspan.svg
| unie = [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU)
| bynaam = Die Rose
| embleem = Die rooi roos van die [[Huis van Lancaster]]
| kaptein = [[Maro Itoje]]
| afrigter = {{vlagikoon|Engeland}} [[Steve Borthwick]] <small>(sedert 2022)</small>
| stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]]
| kapasiteit = 82 000
| patroon_la1 =
| patroon_b1 = _thinredsides
| patroon_ra1 =
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 = _2_stripes_white
| linkerarm1 = ffffff
| liggaam1 = ffffff
| regterarm1 = ffffff
| broek1 = ffffff
| kouse1 = 000000
| patroon_la2 = _lightbluelower
| patroon_b2 =
| patroon_ra2 = _lightbluelower
| patroon_sh2 = _skysides
| patroon_so2 = _2_stripes_white
| linkerarm2 = 000000
| liggaam2 = 000000
| regterarm2 = 000000
| broek2 = 000000
| kouse2 = 000000
| statistiek = Statistiek
| toetse = [[Ben Youngs]] (127)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=1;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
| toptoetspuntebehaler = [[Owen Farrell]] (1 237)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=1;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
| meestedrieë = [[Rory Underwood]] (49)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=1;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
| eerste = (''ook die wêreld se eerste'')<br />{{SCOru}} 1–0 {{ENGru-r}}<br />([[Edinburg]], [[Skotland]]; 27 Maart 1871)
| grootwen = {{ENGru}} 134–0 {{ROMru-r}}<br /> ([[Londen]], [[Engeland]]; 17 November 2001)
| grootverloor = {{AUSru}} 76–0 {{ENGru-r}}<br />([[Brisbane]], [[Australië]]; 6 Junie 1998)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar = 1987
| beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]]
| url =
| unieurl = www.englandrugby.com
}}
Die '''Engelse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''England national rugby union team'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Engeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Engeland deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (''Rugby Football Union'', RFU) geadministreer. Engeland neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Engeland het die kampioenskap reeds 29 keer gewen, insluitende 13 [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slams]], en nog tien ander kere die titel gedeel. Engeland ding as deel van die Sesnasies-toernooi met Skotland om die Calcuttabeker mee, die oudste rugbytrofee.
Engeland se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Engeland is genooi om aan die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] deel te neem en het daarna die eindstryd van die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991]] gehaal waar hulle teen [[Wallabies|Australië]] verloor het. Ná die span se 2003-Sesnasies Grand Slam het Engeland die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen deur Australië met 20–17 in [[ekstra tyd]] te klop, waarmee hulle die eerste span van die [[Noordelike Halfrond]] geword het om dit te vermag. Daarbenewens is dit ná [[sokker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]] die tweede wêreldbekertrofee in een van Engeland se gewildste sportsoorte wat die onderskeidelike nasionale span ingepalm het; in [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] sou nog die [[Krieket|krieketwêreldbekertitel]] volg. Hulle het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] as verdedigende kampioen in die eindstryd gespeel, maar met 6–15 teen Suid-Afrika verloor; albei spanne het mekaar tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] weer in die eindstryd ontmoet, en Engeland is dié keer deur die Springbokke met 32–12 geklop.
Engeland het sy eerste toetswedstryd in 1871 gespeel, toe hulle op Raeburn Place in [[Edinburg]] deur Skotland verslaan is. Daarna het Engeland die Tuisuniekampioenskap (Engels: ''Home Nations Championship'', nou die Sesnasies) wat in 1883 ’n aanvang geneem het, oorheers. Ná die skeuring in rugbyvoetbal in 1895 (veral in Noord-Engeland), wat ook die nasionale span geraak het, het Engeland tot in 1910 nie weer die kampioenskap gewen nie. Engeland het in 1905 vir die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] gespeel, in 1906 teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en in 1909 teen die [[Australië|Australiese]] Wallabies. Engeland is ook een van die lande wat deel uitmaak van die [[Britse en Ierse Leeus]] – spelers wat vir Engeland mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus.
Engelse spelers dra tradisioneel wit broeke, vlootblou kouse en wit truie met ’n geborduurde rooi roos – wat aan die [[Huis van Lancaster]] ontleen is – daarop. Die span se tuisstadion is sedert 1910 oorwegend [[Twickenham-stadion|Twickenham]]. In 2003 is Engeland deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 17 voormalige Engelse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Engeland is tans (Maart 2026) sesde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Engelse Rugbyvoetbalunie}}
[[Lêer:Rugby football museum.jpg|duimnael|Die ''Webb Ellis Rugby Football Museum'' in Rugby]]
Die beheerliggaam vir rugby in Engeland is die Rugbyvoetbalunie (''Rugby Football Union'', RFU). Die RFU is op 26 Januarie 1871 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/about-rfu/the-rfu |title=History |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120121829/https://www.englandrugby.com/about-rfu/the-rfu |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is dit die oudste rugbybeheerliggaam ter wêreld en het in 1890 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="rugbyfootballhistory">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1890s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1890s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens het die RFU in 1999 by die vastelandse beheerliggaam FIRA-AER (nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die belangrikste Engelse rugbytoernooi is die Engelse Premierskap, waaraan tien klubs deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/clubs |title=Clubs |publisher=Premiership Rugby |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugby-uitdaagbeker beslis.
Naas die amptelike nasionale span roep die RFU ook ander keurspanne byeen. Die ''England Saxons'' is die tweede nasionale span van Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/News/2006/May/News%20Articles/EnglandABecomesEnglandSaxons.aspx?a=1&y=2006 |title=England A becomes England Saxons |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=18 Mei 2006 |accessdate=27 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927174442/http://www.rfu.com/News/2006/May/News%20Articles/EnglandABecomesEnglandSaxons.aspx?a=1&y=2006 |archive-date=27 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Net soos ander rugbylande beskik Engeland oor ’n o. 20-nasionale span wat aan die o. 20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o. 20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/england-u20/#latest |title=England U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=31 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031204738/https://www.sixnationsrugby.com/team/england-u20/#latest |archive-date=31 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Engeland beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Engelse nasionale rugbyspan dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/participation/education/schools |title=Schools |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Dit word as ’n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
== Geskiedenis ==
=== Gedurende die 19de eeu ===
[[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]]]]
[[Lêer:Rugby School 850.jpg|duimnael|Die skoolgebou van die privaatskool in [[Rugby, Engeland|Rugby]]]]
[[Lêer:England 1871 first.jpg|duimnael|Engeland voordat hulle in 1871 in die eerste internasionale wedstryd teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] in [[Edinburg]] gespeel het]]
[[Lêer:A Football Match.jpg|duimnael|Rugbywedstryd tussen Engeland en Skotland, ca. 1893]]
Rugby is glo deur [[William Webb Ellis]] uitgevind, toe hy in 1823 in die Engelse dorp [[Rugby, Engeland|Rugby]] tydens ’n [[sokker]]wedstryd vir die eerste keer die bal met die hand opgetel en weggehardloop het om ’n punt aan te teken. Leerlinge van die Rugby-skool het die nuwe sport in die eerste helfte van die 19de eeu na universiteite, na [[Londen]], en na die graafskappe saamgeneem en oor die hele land versprei. In 1848 het verteenwoordigers van ses openbare skole op ’n algemene stel reëls besluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 26 Januarie 1871 is die beheerliggaam [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) gestig. Die eerste wedstryd van ’n Engelse keurspan is twee maande later op Maandag, 27 Maart 1871, teen Skotland gespeel. Dit was nie net Engeland se eerste wedstryd teen ’n ander land nie, maar ook die eerste internasionale rugbywedstryd en die eerste internasionale wedstryd tussen albei lande in enige sportsoort ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.history |title=Short history of rugby |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=15 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080215165655/http://www.rfu.com/microsites/museum/index.cfm?fuseaction=faqs.history |archive-date=15 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Skotland het die kragmeting gewen met twee drieë en ’n verdoeling van een van die drieë; ’n 4–1 oorwinning voor ’n skare van 4 000 by Raeburn Place, [[Edinburg]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Marshall, Francis |title=Football; the Rugby union game |url=https://archive.org/details/bub_gb_y-VAAAAAIAAJ |pages=[https://archive.org/details/bub_gb_y-VAAAAAIAAJ/page/140 140] |year=1892 |location=Londen, Parys, Melbourne |publisher=Cassell and company, limited}})</ref><ref name="Lewis">{{en}} {{cite book |author=Steve Lewis |title=One Among Equals: England's International Rugby Captains |url=https://archive.org/details/oneamongequalsen0000lewi |publisher=Vertical Editions |year=2008 |isbn=978-1-904091-31-8 |page=[https://archive.org/details/oneamongequalsen0000lewi/page/274 274]}}</ref><ref name="Rugby1870s">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1870s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1870s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die terugwedstryd, en Engeland se eerste tuiswedstryd, is op die Londense [[The Oval (Londen)|Kennington Oval]] gehou en deur Engeland met 8–3 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/gamesplayed/9 |title=England vs Scotland > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=18 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68W4nFeCq?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/gamesplayed/9 |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1872/02/05 |title=5 Februarie 1872 – The Oval, London, England |publisher=rugbydata.com |accessdate=18 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68W4nxgbD?url=http://www.rugbydata.com/england/scotland/game/1872/02/05 |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vroeë wedstryde het nie oor ’n gestruktureerde puntestelsel beskik nie; dit sou eers ná 1890 ingestel word nadat ’n geskikte formaat vir die puntestelsel ontwerp is.<ref name="Rugby1870s" /> Tot in 1875 is – soos in sokker – internasionale rugbywedstryde beslis deur die aangetekende aantal doele (beide doelskoppe en skepdoele), maar van 1876 af is ’n wedstryd deur die aantal gedrukte drieë beslis as die telling gelykop was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/79004.html |title=Scoring & Player Numbers Explanation |publisher=ESPNscrum |date=1 October 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Ná ’n aantal wedstryde teen Skotland het Engeland in 1875 op die Londense Oval vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] gespeel en hulle met 7–0 verslaan.<ref name="Lewis" /> Dié wedstryd was Ierland se eerste toetswedstryd ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/ireland/game/1875/02/15 |title=15 Februarie 1875 – The Oval, London, England |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1kbvAH?url=http://www.rugbydata.com/england/ireland/game/1875/02/15 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/ireland/gamesplayed/37 |title=Ireland > Games Played |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1lUyYT?url=http://www.rugbydata.com/ireland/gamesplayed/37 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir albei spanne het 20 spelers uitgedraf,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |title=Irish International Teams: Results, Scorers, Dates and Venues – 1874 to June 1999 |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=21 Desember 2018 |archive-date=21 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221100551/http://www.irishrugby.ie/history/css/arch_history_1.htm |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> soos dit in die vroeë jare van rugby gebruiklik was; die aantal spelers wat tydens een wedstryd vir een span mag uitdraf is eers in 1877 van 20 tot 15 verminder. In 1879 het Engeland en Skotland vir die eerste keer die in [[Indië]] geskenkte Calcuttabeker beslis wat deur Engeland gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Ben Johnson |url=https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofBritain/The-Calcutta-Cup/ |title=The Calcutta Cup |publisher=Historic UK |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul eerste wedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (die laaste van die vier Tuisnasies) is op 19 Februarie 1881 op Richardson’s Field in Blackheath gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1880s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1880s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="19Feb1881">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/england/wales/game/1881/02/19 |title=19th February 1881 ''Richardsons Field'', Blackheath, England. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1oPnsn?url=http://www.rugbydata.com/england/wales/game/1881/02/19 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Engeland het sy grootste oorwinning in dié tyd aangeteken toe hulle Wallis met 30–0 (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 82–0-oorwinning gewees het) verslaan en in die proses 13 drieë gedruk het.<ref name="19Feb1881" /> Die opvolgwedstryd die volgende jaar by St Helens in [[Swansea]] was ’n nouer oorwinning; met Engeland wat 10–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/wales/england/game/1882/12/16 |title=16th December 1882 St Helens, Swansea, Wales. |publisher=rugbydata.com |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ch1pN5Ep?url=http://www.rugbydata.com/wales/england/game/1882/12/16 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n aantal sporadiese wedstryde tussen die vier Tuisnasies het die beheerliggame in 1883 die eerste Tuisnasies-toernooi gereël wat deur Engeland gewen is.<ref name="SNHistory">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Die eerste Tuisnasies-toernooie was deur konflikte met die ander beheerliggame gekenmerk. In 1884 het die Engelse RFU met die [[Skotse Rugbyunie|Skotse Rugbyvoetbalunie]] (SRU) oor die reëlinterpretasie geskil. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtersland” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die Skotte het hiermee nie saamgestem nie en die volgende jaar geweier om teen Engeland te speel. Op 5 Desember 1887 het verteenwoordigers van die SRU, die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) en die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) in [[Manchester]] vergader en die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig. Die RFU is vir toetreding genooi, maar hulle het die IRVR se eis oor die alleenlike opstel van die reëls verwerp. Gevolglik het die ander beheerliggame Engeland geboikot, waardeur die Tuisnasies-toernooie in 1888 en 1889 sonder Engeland beslis is. In 1890 het hulle slegs voorwaardelik deelgeneem en in April dieselfde jaar het die RFU wél by die IRVR aangesluit, nadat ’n Arbitrasieraad – bestaande uit John Macdonald (Lord Justice Clerk) en Francis Marindin (president van die Sokkervereniging) – met die Iere, Skotte en Walliesers saamgestem het.<ref name="rugbyfootballhistory" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die boikot het Engeland in 1889 sy eerste wedstryd teen ’n nie-tuisuniespan gespeel: die ''New Zealand Natives'', ’n [[Maori|Māori]]-span wat deur Australië en Europa getoer het. Engeland het die wedstryd op ''Rectory Field'' in Blackheath met 7–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-natives-rugby-tour/unsporting-behaviour |title=Unsporting behaviour? – the New Zealand Natives' rugby tour of 1888/89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=20 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-natives-rugby-tour/matches-played |title=Matches played – New Zealand Natives' rugby tour of 1888/89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=13 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1890 het Engeland die Tuisnasies-titel met Skotland gedeel.<ref name="SNHistory" />
Op 29 Augustus 1895 het 21 klubs die RFU verlaat en in [[Huddersfield]] ’n nuwe beheerliggaam gestig, die Noordelike Rugbyvoetbalunie (sedert 1922 Rugbyvoetballeague). Dié afstigting, wat as begin van die spel [[Rugby League|rugby league]] beskou word, is gedoen aangesien veral Noord-Engelse klubs hulle uit die werkersklas afkomstige spelers tydens beserings finansieel wou vergoed. Die RFU, wat deur Suid-Engelse spelers uit die Hoër- en boonste middelklas gedomineer is, het dié stap as die begin van ’n professionele sport beskou en tevergeefs vir die handhawing van ’n streng amateurstatus gepleit. Sedertdien domineer rugby league veral die Noord-Engelse grafskappe [[Lancashire]] en [[Yorkshire]]. Tot die rugbyspel se professionalisering ’n honderd jaar later is spelers nie toegelaat om van sportkode te verander nie. As gevolg van die splitsing het die nasionale span ’n lang tydperk sonder noemenswaardige sukses beleef, aangesien baie van die beste spelers ’n professionele loopbaan verkies het. Gevolglik het Engeland van 1892 tot 1910 geen Tuisnasies-toernooi gewen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
=== Tydperk voor die Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:England vs allblacks Gillett 1905.jpg|duimnael|links|Engeland teen die Nieu-Seelandse oorspronklike [[All Blacks]] in 1905; die All Blacks het met 15–0 gewen]]
[[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]]
[[Lêer:Prince Alexander S. Obolensky.jpg|duimnael|links|upright|Die ingeburgerde Russiese vors Alexander Obolensky het in 1936 twee beslissende drieë teen die All Blacks gedruk]]
[[Lêer:Starting-An-Attack-.jpg|duimnael|Skets van ’n wedstryd tussen Engeland en Wallis op Twickenham in 1931]]
Op 2 Desember 1905 het Engeland die eerste keer teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] gespeel. Die All Blacks het vyf drieë gedruk, wat op dié stadium drie punte getel het (vandaar die [[Afrikaans]]e term “drie”) en met 15–0 gewen. Tydens hul eerste Europatoer het die All Blacks 34 van hul 35 wedstryde gewen en sodoende hul oorheersing van die rugbyspel ingelui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 22 Maart 1906 het Engeland in die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] hul eerste wedstryd teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |title=Match report – France v England, 1906 |publisher=World Rugby Museum |date=14 Augustus 2015 |accessdate=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418230650/https://worldrugbymuseum.blog/2015/08/14/match-report-france-v-england-1906/ |archive-date=18 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 8 Desember dieselfde jaar het die Engelse vir die eerste keer teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] gespeel en ’n 3-elk aangeteken. Voor die wedstryd het hulle net onwillig die keuring van die [[Jamaika]]anse speler James Peters teruggetrek, nadat die Suid-Afrikaners onwrikbaar geweier het om teen ’n swart speler te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/bhm-firsts/james-peters-the-1st-black-rugby-player/ |title=James Peters the 1st Black Rugby Player |publisher=Black History Month |date=26 Augustus 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Engelse keurspanne het twee keer aan rugbytoernooie tydens [[Olimpiese Somerspele]] deelgeneem, alhoewel dit nie die nasionale span was nie. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in Parys het die span Moseley RFC uit [[Birmingham]] die bronsmedalje gewen. Die silwermedalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]] is deur ’n span uit die graafskap [[Cornwall]] gewen.<ref name="olympics">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/olympics.htm |title=Rugby at the Olympics |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste wedstryd van die Engelse teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] het op 9 Januarie 1909 in ’n 3–9-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1900s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1900s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
In 1910 is [[Twickenham-stadion|Twickenham]] as die RFU se nuwe tuiste geopen wat ’n “goue era” vir Engelse rugby ingelui het. Engeland se eerste internasionale wedstryd op Twickenham het aan hulle ’n oorwinning oor Wallis besorg en Engeland het voortgegaan om in dieselfde jaar die Tuisnasies-toernooi vir die eerste keer sedert die groot skeuring van 1895 wat gelei het tot die ontstaan van rugby league te wen; die toernooi het ná die toetreding van Frankryk die Vyfnasies geword. Alhoewel Engeland nie die titel in 1911 verdedig het nie, het hulle dit in 1912 gedeel. In 1913 en 1914 het Engeland sy eerste Grand Slams aangeteken, nadat hulle al die deelnemende spanne verslaan het. In 1913 het Engeland ook sy eerste wegoorwinning sedert 1895 in Cardiff aangeteken en daarmee die Walliese tuiswenreeks beëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |date=1980 |ISBN=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/198 198]}}</ref> Tussen 1915 en 1919 is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] geen toetswedstryde gespeel nie.
Nadat die Vyfnasies-toernooi in 1920 hervat is, het Engeland sy wenreeks voortgesit. Gedurende die 1920’s het hulle die toernooi vyf keer gewen, waarvan vier met ’n Grand Slam (in 1921, 1923, 1924 en 1928).<ref name="SNHistory" /> As die belangrikste boumeester van dié wenreeks word Wavell Wakefield beskou: Die taktiese nuwighede wat deur hom ingevoer is, het die rol van die spelers op die agterste ry heeltemal verander. Hulle het voorheen slegs vorme van vastespel uitgevoer, maar was nou baie meer buigsaam, wat hul teenstanders oor ’n lang tyd laat sukkel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bowker, Barry |title=England Rugby |year=1978 |publisher=Cassell |isbn=978-0-304-30214-7 |pages=60}}</ref> Een van hul min nederlae in dié tydperk was aan die begin van Januarie 1925 teen die All Blacks tydens hul Europatoer, wat weens hul onoorwonne toer (oorwinnings in al hul 36 wedstryde) as ''The Invincibles'' (“die onoorwinlikes”) genoem is, voor ’n skare van 60 000 op Twickenham.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1926 het Skotland as eerste van die Tuisnasies ’n wegoorwinning op Twickenham aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/news-comment/england-v-scotland-the-greatest-moments-1647958.html?action=gallery&ino=2 |title=England v Scotland: The greatest moments |publisher=The Independent |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Gedurende die 1930’s het Engeland vyf keer die Tuisnasies-toernooi gewen – maar sonder ’n Grand Slam, nadat Frankryk weens beweerde professionalisme en onvoldoende beheerliggaambestuur van 1932 tot 1939 uit die toernooi geskop is en dit na die Tuisnasies-toernooi teruggekeer het. Nogtans het Engeland in 1934 en 1937 daarin geslaag om die Tuisnasies-toernooi met ’n driekroon te wen, nadat hulle al die ander Tuisnasies verslaan het.<ref name="SNHistory" /> Gedurende die dekade het Engeland op Twickenham twee toerende spanne van die Suidelike Halfrond gehuisves. Aan die begin van Januarie 1932 het hulle teen Suid-Afrika gespeel, maar Engeland is deur die Springbokke met 7–0 verslaan. Die onaantreklike taktiek van die Springbokke wat hoofsaaklik uit skoppe bestaan het, is deur die skare van 70 000 en die pers nie goed ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van Januarie 1936 het die Engelse die All Blacks gehuisves. Hul 13–0-oorwinning was die eerste Engelse sukses oor die oormatig skynende All Blacks. Dié oorwinning is veral deur twee drieë van die ingeburgerde vors Alexander Obolensky teweeggebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |year=2003 |title=Century in Black – 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers Limited |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=38–39}}</ref>
=== ’n Lang tydperk van mislukking ===
[[Lêer:England vs scotland 1959.jpg|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Vyfnasies 1959]]
Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is al die internasionale rugby gekniehalter. In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' beslis – ’n reeks wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/players/after-the-war-the-victory-internationals-1945-46 |title=After the War: The Victory Internationals, 1945-46 |publisher=World Rugby Museum |author=J. R. Suber |date=10 Junie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die jaarlikse toernooi is van 1947 af hervat en met Frankryk se hertoelating was die toernooi vir die volgende vyf dekades weer die Vyfnasies. In dieselfde jaar het Engeland die kampioenskap met Wallis gedeel. In 1948 het hulle egter geen wedstryd gewen nie en slegs die ongewilde “houtleupel” ingepalm. Die tydperk van mislukking het tot in 1953 geduur, toe hulle weer die Vyfnasies-toernooi gewen het.<ref name="SNHistory" /> In 1954 het hulle die titel met Frankryk en Wallis gedeel en in 1957 is die sewende Grand Slam behaal. Nog toernooi-oorwinnings het in 1958, 1960 en 1963 gevolg.<ref name="SNHistory" /> Suid-Afrika het in 1952 na Engeland getoer, Nieu-Seeland in 1954 en Australië in 1948 asook in 1958; slegs in die laaste van dié wedstryde het Engeland ’n oorwinning aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/97 |title=1947/48 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/109 |title=1951/52 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/118 |title=1953/54 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Oor dekades heen het Engelse spelers slegs na die Suidelike Halfrond getoer as hulle deur die Britse en Ierse Leeus opgeroep is. Dit het in 1963 verander, toe die RFU vir die eerste keer op sy eie ’n toer gereël het. Engeland het na Nieu-Seeland en Australië getoer, maar hulle is in al hul toetswedstryde deur die All Blacks en die Wallabies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Ná die toer het die nasionale span ’n lang krisistydperk beleef. Die tweede helfte van die 1960’s en die hele 1970’s was hul onsuksesvolste era in dié tyd. Met uitsondering van die Vyfnasies 1973, toe al die vyf spanne vir die enigste keer twee oorwinnings én twee nederlae elk aangeteken het, het Engeland nie een toernooi-oorwinning ingepalm nie en is deur beide Wallis en Frankryk oorheers.<ref name="SNHistory" /> In kontras hiermee het Engeland op 20 Desember 1969 op Twickenham sy eerste oorwinning oor Suid-Afrika (met 11–8) aangeteken. Die Springbokke se toer is begelei deur hewige anti-apartheidsproteste, wat onder andere deur [[Peter Hain]] en die latere Britse eerste minister [[Gordon Brown]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Carolyn Hitt |url=https://www.thefreelibrary.com/Rebel+with+a+cause+Hain+recalls+his+days+on+the+rugby+protest...-a094440166 |title=Rebel with a cause Hain recalls his days on the rugby protest frontline |publisher=Western Mail |date=19 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kort tevore het die RFU Don White as Engeland se eerste afrigter aangestel. Alhoewel hy as “die mees vooruitdenkende afrigter in Engeland” beskou is, het hy nie daarin geslaag om die Engelse span na sukses terug te neem nie en twee jaar later bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/news/2007/jun/07/guardianobituaries.rugbyunion |title=Don White |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Stephens |date=7 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van die elf Engelse wedstryde onder White se toesig het hulle drie gewen, in een gelykop gespeel en sewe verloor. Ter geleentheid van hul eeufees het die RFU in April 1971 ’n toetswedstryd gereël teen die ''President’s Overseas XV'', ’n deur die beheerliggaam se president saamgestelde wêreldspan bestaande uit die destyds beste spelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/one-team-100-winning-record-england/ |title=Only one team in history has a 100% winning record against England |publisher=ruck.co.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
In 1972 het Engeland die Vyfnasies-toernooi ná vier swak nederlae in die laaste plek beëindig. Dié toernooi kon weens die [[Noord-Ierland]]-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie is die Britse ambassade in [[Dublin]] deur ’n woedende skare afgebrand en baie spelers het dreigbriewe, vermoedelik deur die IRA, ontvang. Skotland en Wallis het geweier om hul oorblywende wedstryde in Ierland te speel en die gebrek aan veiligheid aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland before a performance from the gods |author=Mark Orders |publisher=Wales Online |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1973 het Engeland ten spyte van soortgelyke dreigemente vir hul wedstryd in Dublin opgedaag en ná hul aankoms by die Lansdowne Road ’n staande applous van vyf minute lank ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/the-day-england-won-a-lansdowne-ovation-1.353883 |title=The day England won a Lansdowne ovation |publisher=The Irish Times |date=29 Mei 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat die span met 18–9 verslaan is, het die Engelse [[Kaptein (sport)|kaptein]], John Pullin, skertsend daarna verwys: “Ons is miskien nie baie goed nie, maar ten minste het ons opgedaag” (''We might not be very good but at least we turned up'').<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2350186/Breaking-the-losing-streak.html |title=Breaking the losing streak |publisher=The Telegraph |author=Paul Ackford |date=12 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Vyfnasies 1973 het op ’n unieke manier geëindig: Ná twee oorwinnings en twee nederlae elk het al die vyf deelnemende spanne in dieselfde plek geëindig en die titel gedeel.<ref name="SNHistory" /> Terwyl die Vyfnasies-toernooi vir die Engelse minder suksesvol verloop het, het hulle teen spanne van die Suidelike Halfrond ’n aantal suksesse behaal, waaronder die eerste wegoorwinnings oor Suid-Afrika (in 1972) en Nieu-Seeland (in 1973).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/226 |title=1972 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/236 |title=1973 England tour to Fiji and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
In 1980 was Engeland weer vir ’n kort tydperk die beste Europese span. Die deur kaptein Bill Beaumont aangevoerde span het ná 23 jaar weer die Vyfnasies-toernooi, insluitende ’n Grand Slam, gewen.<ref>{{en}} {{cite web| url=https://www.directart.co.uk/mall/more.php?ProdID=7798 |title=1980 Grand Slam by James Owen. |publisher=directart.co.uk |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die destydse [[skrumskakel]] Steve Smith het die vorige jare se mislukking toegeskryf aan die swak bestuurde beheerliggaam, wat gereeld versuim het om die beste spelers saam te roep en hulle te koördineer. Die sukses van 1980 word onder dié omstandighede as ’n soort “wonderwerk” beskou. Bedankings van sleutelspelers soos Beaumont, Fran Cotton en Clive Woodward het die span dadelik weer laat verswak en dit sou meer as ’n dekade tot die volgende titel neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/213557.html |title=‚Of all the people that hate the English, I can honestly say the Scots hate us the most‘ |author=Tom Hamilton |publisher=ESPNscrum |date=6 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Enkele uitskieters teen spanne van die Suidelike Halfrond het die nuwe mislukking versteek. Onder andere het Engeland in 1982 en 1983 elk ’n tuisoorwinning oor Australië en Nieu-Seeland aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/362 |title=1981/82 Australia tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/397 |title=1983 New Zealand tour to Scotland and England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ondanks groot kritiek en politieke weerstand het die RFU gedurende somer 1984 weer ’n toer na Suid-Afrika gereël, waar die nasionale span sewe wedstryde gespeel het (waaronder twee toetswedstryde teen die Springbokke). Daarbenewens was dit tot die einde van die apartheidsera die laaste toer van ’n vername span na Suid-Afrika. Die onverskilligheid van die Britse regering onder [[Margaret Thatcher]] teenoor die RFU se optrede was een van die redes vir die boikot van die [[Statebondspele]] 1986 in Edinburg deur 32 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |author=Dan Feather |publisher=The Conversation |date=31 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook in 1984 is Engeland tuis verslaan deur die Australiese Wallabies, wat op hul beurt hul eerste Grand Slam aangeteken het, nadat hulle tydens dieselfde toer al vier die Tuisnasies verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/412 |title=1984 Australia tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
=== Laaste jare van die amateurtydperk ===
[[Lêer:Argentina v england testmatch 1981.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Argentinië tydens hul Suid-Amerikaanse toer in 1981, ''El grafico'']]
Vir meer as ’n eeu was toetswedstryde op die Tuisnasies, Frankryk, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beperk, maar met die toenemende vestiging van die rugbyspel in ander lande kon dié eksklusiwiteit nie meer geregverdig word nie. In 1981 het Engeland sy eerste amptelike toer na [[Argentinië]] aangepak en twee toetswedstryde teen die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] gespeel (’n oorwinning en ’n gelykop).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/353 |title=1981 England tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nog suksesvolle premières het in 1985 teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en in 1988 teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/413 |title=1984/85 Romania tour to England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/464 |title=1988 England tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarteenoor het die 1985-toer na Nieu-Seeland met twee nederlae geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/419 |title=1985 England tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In dieselfde tyd het Engeland tydens die Vyfnasies-toernooi telkens in die laaste plekke geëindig, in 1983 en in 1987 sonder oorwinnings selfs in die laaste plek.<ref name="SNHistory" /> Op 15 Februarie 1986 is Engeland deur Skotland met 33–6 op [[Murrayfield-stadion]] verslaan; dit was die hoogste Skotse oorwinning in 102 ontmoetings en die ergste Engelse nederlaag in meer as ’n eeu.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=3bdAAAAAIBAJ&sjid=y6UMAAAAIBAJ&pg=4443%2C3815038 |title=Records tumble as Scots triumph |author=Bill McMurtie |publisher=The Herald |date=17 Februarie 1986 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Gedurende die 1980’s het die beheerliggame van Australië en Nieu-Seeland vir die invoering van ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gepleit. Die RFU en die ander Tuisnasies se beheerliggame het die idee aanvanklik verwerp, aangesien hulle ’n verandering in die rugbyspel se amateurstatus gevrees het. Nadat tydens die beslissende IRVR-vergadering in Maart 1985 die Franse en Suid-Afrikaanse beheerliggame vir die voorstel gestem het, het die RFU se president [[John Kendall-Carpenter]] van mening verander, waarvolgens die voorstel goedgekeur is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldcupweb.com/rugby/results/history.asp |title=Rugby World Cup History |publisher=worldcupweb.com |date=13 Mei 2008 |accessdate=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422111953/http://www.worldcupweb.com/rugby/results/history.asp |archive-date=22 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gevolglik het Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Engeland is saam met Australië, [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in Groep 1 geloot. Ná ’n 6–19-nederlaag teen die Wallabies het maklike oorwinnings oor die ander twee spanne gevolg. In die kwarteindstryd in [[Brisbane]] is Engeland deur Wallis met 16–3 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2964265.stm |title=1987 (New Zealand/Australia) |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Tydens die Vyfnasies 1989 het Engeland Frankryk met ’n 11–0 tuisoorwinning van die Grand Slam ontneem, maar hulle het die titel misgeloop, nadat hulle in die laaste wedstryd deur Wallis verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2013/mar/20/remembering-england-cardiff-five-nations-1989 |title=Remembering England’s woe in Cardiff in the 1989 Five Nations |author=Steven Pyem |publisher=[[The Guardian]] |date=20 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1990 was Engeland blykbaar weer op die punt om die titel te wen, maar in die beslissende wedstryd op Murrayfield is hulle verrassend met 13–7 verslaan, wat aan die Skotte die Grand Slam besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-1162492/SIX-NATIONS-SPECIAL-A-trip-memory-lane-England-Scotland.html |title=SIX NATIONS SPECIAL: A trip down rugby's memory lane with England and Scotland |author=Nick Metcalfe |publisher=Daily Mail |date=20 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié misgelope kanse het egter die begin van die Engelse rugby se Renaissance ingelui, wat in die volgende jare tot ’n beter wenrekord sou lei. Dit is veral deur ’n nuwe generasie aan spelers rondom Will Carling, Jeremy Guscott, Jason Leonard en Rory Underwood teweeggebring.<ref name="years">{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/follow/news-and-media/england-rugby-the-grand-slam-years |title=England Rugby: the Grand Slam years |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=19 Maart 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Vyfnasies 1991 het Engeland sy eerste titel sedert 1980 ingepalm, weer met ’n Grand Slam.<ref name="SNHistory" /> In dieselfde jaar was Engeland die nominale gasheer van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] wat in al die Vyfnasies aangebied is. Engeland is in die eerste wedstryd naelskraap deur Nieu-Seeland verslaan, maar hulle het die volgende twee groepwedstryde teen Italië en die VSA maklik gewen. Ná oorwinnings oor Frankryk in die kwarteindstryd (met 19–10) en oor Skotland in die halfeindstryd (met 9–6) het Engeland in die eindstryd teen Australië te staan gekom, maar hulle is met 12–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Die volgende jaar het Engeland sy nuwe sterkte gewys, nadat hulle tydens die Vyfnasies 1992 nog ’n Grand Slam ingepalm het.<ref name="years" /> In dieselfde jaar is op Twickenham die Springbokke, wat weens die onlangs geligte boikot slegs oor min wedstrydervaring beskik het, met 33–16 ongewoon maklik verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1994 het Engeland dié prestasie herhaal, toe hulle die Springbokke in [[Pretoria]] geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/586 |title=1994 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Vyfnasies 1995 het Engeland gewen en die derde Grand Slam binne vyf jaar ingepalm, veral danksy Rob Andrew se uitstekende skoppe.<ref name="years" /> Gevolglik is Engeland voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika as een van die gunstelinge beskou. Tydens die groepfase het Engeland Argentinië, Italië en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan, al was dit redelik naelskraap. In die kwarteindstryd het hulle teen die verdedigende kampioen Australië wraak geneem en die Wallabies met 25–22 verslaan. Engeland se halfeindstryd is egter oorheers deur die All Blacks en [[Jonah Lomu]] se vier drieë in die wedstryd wat hulle met 29–45 verloor het. Daarna het Engeland ook die klein finale om die derde plek teen Frankryk verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
=== Van professionalisering tot die wêreldbekertitel ===
[[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|Die Engelse rugbyspan tydens hul oorwinningsmars deur die middestad van London, hier op [[Trafalgarplein]] afgeneem]]
[[Lêer:England world cup.jpg|duimnael|Feesvieringe op Trafalgarplein ná Engeland se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-oorwinning]]
In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Tydens die Vyfnasies 1996 het Engeland sy titel saam met ’n Driekroon suksesvol verdedig.<ref name="SNHistory" /> In Julie dieselfde jaar het die RFU ’n eksklusiewe kontrak met British Sky Broadcasting gesluit, waarvolgens die Engelse tuiswedstryde uitsluitlik op dié betaalkanaal gebeeldsend sou word. Die beheerliggame van die ander deelnemende lande was verras en het aangekondig, as hul eise vir ’n billike ooreenkoms met al die deelnemende partye nie nagekom word nie, hulle nie meer teen Engeland sou speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/england-out-of-the-five-nations-1328755.html |title=England out of the Five Nations |author=Paul Trown |publisher=The Independent |date=14 Julie 1996 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná onderhandelinge agter geslote deure is Engeland in September 1996 hertoegelaat, nadat die RFU ingestem het om die inkomste vir die volgende tien jaar te deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/4392795.stm |title=Rugby professionalism timeline |publisher=[[BBC]] |date=31 Maart 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="threat">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-five-nations-threat-to-england-1074370.html |title=Rugby Union: Five Nations threat to England |author=Chris Rea, Paul Trow |publisher=The Independent |date=17 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1997 en 1998 het Engeland nog twee driekrone ingepalm, maar tydens albei toernooie ná nederlae teen Frankryk die titel misgeloop.<ref name="SNHistory" />
Die vroeëre nasionale speler Clive Woodward, wat in September 1997 as nuwe hoofafrigter aangestel is, het opdrag gekry om Engeland na groot suksesse te neem. Aan die begin van sy ampstermyn was daarvan nog min te siene, aangesien die RFU gedurende somer 1998 weer in ’n groot konflik betrokke was. Die klubs van die Engelse Premierskap – waarvan veral Bath Rugby en Northampton Saints – het geweier om van hul spelers vir die nasionale span beskikbaar te stel. Hulle het op dié manier protes teen die beheerliggaam aangeteken, nadat geen ooreenkoms oor die finansies en die speldatums by die Europese toernooie bereik is nie. Die somertoer na Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika moes Woodward sonder die meeste sleutelspelers aanpak, wat die [[Rugby Australia|Australiese Rugbyunie]] as die “grootste verraad sedert [[Slag van Gallipoli|Gallipoli]]” bestempel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/351366.stm |title=Sport: Rugby Union Mutiny, expulsion and 'old farts' |publisher=[[BBC]] |date=24 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die toer na die Suidelike Halfrond is ná drie swak nederlae die “toer uit die hel” (''Tour of Hell'') gedoop. Die 0–76-nederlaag teen Australië op 6 Junie 1998 is die ergste Engelse nederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=The Times |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6703425.stm |title=How do England bounce back? |publisher=[[BBC]] |author=Rob Hodgetts |date=30 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Drie weke voor die afskop van die Vyfnasies 1999 was Engeland weer op die punt om uit die toernooi geskop te word, nadat die RFU die 1996-ooreenkoms bevraagteken het. Die Vyfnasies-toernooi se reëlingskomitee het gedreig om Engeland met Italië te vervang, wat in elk geval die volgende jaar by dié toernooi sou aansluit.<ref name="threat" /> Ná slegs een dag se onderhandelinge het die RFU en die reëlingskomitee ooreengekom om dié saak later billik te reël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-01-22-in-out-then-in-again/ |title=In, out, then in again |publisher=Mail & Guardian |date=22 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gevolglik het die Vyfnasies-toernooi soos beplan plaasgevind, en Engeland het beide die titel en Grand Slam op ’n uiters dramatiese manier misgeloop: In die laaste minuut van die laaste wedstryd het die Walliese speler Scott Gibbs deur Engelse duikslae gesny en die beslissende drie gedruk wat deur Neil Jenkins verdoel is. Gevolglik het Wallis dié wedstryd met 32–31 gewen en die titel aan Skotland besorg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/five_nations/316807.stm |title=Wales snatch glory from England |publisher=[[BBC]] |date=11 April 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] in Wallis het Engeland nie oortuig nie. Hulle het hul groepwedstryde teen Italië en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] maklik gewen, maar Engeland is deur Nieu-Seeland verslaan en moes tydens die uitspeelrondte ’n bykomende wedstryd speel. Hulle het Fidji verslaan, maar in die kwarteindstryd het Engeland teen Suid-Afrika vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Met die aansluiting van Italië in 2000 het die jaarlikse Vyfnasies-toernooi die huidige Sesnasies-toernooi geword. Engeland het die eerste Sesnasies-toernooi gewen, maar ná ’n nederlaag teen Skotland in die laaste wedstryd die Grand Slam misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/698769.stm |title=Brave Scots defeat England |publisher=[[BBC]] |date=2 April 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2001 het op ’n soortgelyke manier verloop, maar dié keer het Ierland Engeland in ’n uitgestelde wedstryd met 20–14 verslaan om hulle by Lansdowne Road van die Grand Slam te ontneem. Dié toernooi kon egter eers in Oktober dieselfde jaar voltooi word, nadat die laaste wedstryde weens die [[Bek-en-klouseer]] in Ierland uitgestel moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://observer.guardian.co.uk/sixnationsrugby/story/0,,639954,00.html |title=The longest six nations … with a sting in the tail |publisher=[[The Guardian]] |author=Greg Wilcox |date=27 Januarie 2002 |accessdate=21 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521075849/http://observer.guardian.co.uk/sixnationsrugby/story/0,,639954,00.html |archive-date=21 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=24072&league=180659 |title=Ireland rain on English parade |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Terwyl die 2002-Sesnasies-titel deur Frankryk gewen is, het Engeland as ’n troosprys die Driekroon gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/mar/24/rugbyunion.sixnations |title=Clive is reluctantly happy |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=24 Maart 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2002 het Engeland Argentinië in [[Buenos Aires]] verslaan en daarna ’n historiese prestasie behaal, toe hulle tydens die [[2002 jaareindrugbytoetsreeks]] in November binne 14 dae die drie groot spanne van die Suidelike Halfrond (die All Blacks, die Wallabies en die Springbokke) op Twickenham verslaan het. Vir die Springbokke was dit hul ergste nederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2060216.stm |title=Argentina beaten by England youngsters |publisher=[[BBC]] |date=22 Mei 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2002/11/11/rugby_ed3_.php |title=England make history as All Blacks plot future |publisher=iht.com |author=Peter Berlin |date=11 November 2002 |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012154705/http://www.iht.com/articles/2002/11/11/rugby_ed3_.php |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2506421.stm |title=England rout sorry Springboks |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=23 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2003 het Engeland vir die eerste keer sedert 1995 ’n Grand Slam behaal, hul altesaam twaalfde.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2896565.stm |title=England make away-day history |publisher=[[BBC]] |date=20 Maart 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Junie dieselfde jaar het hulle beide Australië en Nieu-Seeland weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/759 |title=2003 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Met dié prestasies het Engeland vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/09/10/rugby.rankings/ |title=England top rugby world rankings |publisher=[[CNN]] |date=11 September 2003 |accessdate=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109161330/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/09/10/rugby.rankings/ |archive-date=9 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
In die aanloop tot die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië was Engeland onder hul kaptein Martin Johnson een van die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10459885 |title=RWC 2003: The All Blacks peak too early |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Gregor Paul |date=26 Augustus 2007 |accessdate=24 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624231524/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10459885 |archive-date=24 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die groepfase het Engeland sy wedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], Suid-Afrika, Samoa en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] deels maklik gewen. In die kwarteindstryd het hulle Wallis met 28–17 verslaan en in die halfeindstryd Frankryk met 24–7. Gevolglik het hulle in die eindstryd in [[Sydney]] teen die gasheer te staan gekom. Ná afloop van die gereelde speeltyd was die telling op 14–14. Enkele sekondes voor die afloop van [[ekstra tyd]] het [[Jonny Wilkinson]] die beslissende skepdoel aangeteken en Engeland die eindstryd met 20–17 laat beklink, waarvolgens hulle vir die eerste keer die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou het, gelyk aan die eerste wêreldbekertitel vir ’n Europese span ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3228728.stm |title=England win Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee weke later is die Engelse span deur 750 000 ondersteuners verwelkom op die [[Londen]]se [[Trafalgarplein]] tydens hul oorwinningsparade oppad na hul ontmoeting met [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] in die [[Buckingham-paleis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk/2003/dec/09/rugbyworldcup2003.rugbyunion |title=England 750,000, Australia nil |publisher=[[The Guardian]] |author=Andrew Anthony |date=9 Desember 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die spelers het verskeie toekennings deur die IRR ontvang, waaronder “span van die jaar”, Clive Woodward as “afrigter van die jaar” en Jonny Wilkinson as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2003 |title=IRB Awards 2003 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies voor en tydens die rugbywêreldbekertoernooi het die span in 2004 Laureus se toekenning as “beste span” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004/laureus-world-team-of-the-year/england-rugby-union-team |title=Team Of The Year 2004: England Rugby Union Team |publisher=Laureus World Sports Awards |date=2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens is die Engelse kaptein Jonny Wilkinson as “speler van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2004 |title=Laureus World Sports Awards 2004 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
=== Twee nederlae tydens wêreldbekereindstryde ===
[[Lêer:England rugby training at bath arp.jpg|duimnael|Die Engelse rugbyspan tydens hul voorbereidings op die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
[[Lêer:Argentina vs England 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Engeland teen Argentinië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Engeland teen Australië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]]
[[Lêer:Scoeng2.JPG|duimnael|Engeland teen Skotland tydens die Sesnasies 2016]]
[[Lêer:2023 Rugby World Cup Argentina vs England (66).jpg|duimnael|Bronseindstryd tussen Argentinië en Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]]
Ná die groot sukses het ’n aantal sleutelspelers hul uittrede uit internasionale rugby aangekondig, wat dadelik die nasionale span geraak het. Tydens die Sesnasies 2004 het Engeland teen beide Frankryk en Ierland verloor en toe derde geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3565059.stm |title=Six Nations: End of term report |publisher=[[BBC]] |author=Jonathon Moore |date=27 Maart 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook die meeste wedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond het teleurstellend verloop, waarvolgens Clive Woodward op 2 September 2004 bedank het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3613610.stm |title=Woodward quits England |publisher=[[BBC]] |date=3 September 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy opvolger Andy Robinson het nie daarin geslaag om die nasionale span te laat herstel nie en hulle het tydens die Sesnasies-toernooie in 2005 en 2006 slegs die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4822858.stm |title=Where now for England? |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=19 Maart 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul 26–16-oorwinning oor Australië<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4420364.stm |title=England 26–16 Australia |publisher=[[BBC]] |date=12 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> het Engeland die jaar 2005 met ’n 19–23-nederlaag teen die All Blacks afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2368525/Englands-onslaught-ends-in-gallant-failure.html |title=England's onslaught ends in gallant failure |publisher=The Telegraph |author=Paul Ackford |date=19 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hul nederlaag teen Suid-Afrika in die 2006-eindjaarrugbytoetsreeks<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6177734.stm |title=England 14–25 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=25 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> het Engeland in dié jaar nege van twaalf toetswedstryde verloor – hul ergste verloorreeks in dié tyd. Onder andere het Argentinië op 11 November vir die eerste keer op Twickenham teen Engeland gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2006/nov/12/rugbyunion.sport2 |title=England on their knees after latest disaster |publisher=[[The Guardian]] |author=Christopher Lyles |date=12 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarna het die RFU in Desember 2006 Andy Robinson vervang met die aanvalsafrigter Brian Ashton wat vroeër die Ierse nasionale rugbyspan afgerig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6185090.stm |title=Robinson is forced out by England |publisher=[[BBC]] |date=29 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2006/12/21/2003341389 |title=Ashton confirmed as new England rugby head coach |publisher=Taipei Times |date=21 Desember 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Engeland het die Sesnasies 2007 met ’n Calcuttabekeroorwinning oor Skotland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6320339.stm |title=England 42–20 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Phil Harlow |date=3 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié toernooi het ook ’n geskiedkundige wedstryd op Croke Park teen Ierland ingesluit wat Engeland met 13–43 verloor het, hul ergste nederlaag in dié tyd teen Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/2308240/England-suffer-record-defeat.html |title=England suffer record defeat |publisher=The Telegraph |date=24 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nogtans het Engeland ’n goeie derde plek behaal. Dit het geblyk asof die afrigter Ashton die Engelse nie in ’n kragtige span kon omskep nie, veral nadat hulle gedurende somer 2007 twee toetswedstryde elk teen Suid-Afrika en Frankryk deels swak verloor het. Sommige deskundiges het self bevraagteken of die verdedigende kampioen Engeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk hoegenaamd van die groepfase na die uitklopfase sou kon vorder. ’n Verpletterende 0–36-nederlaag teen Suid-Afrika het dié menings glo onderstreep.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/6994767.stm |title=England 0-36 South Africa |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=14 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span het onder hul kaptein Jonny Wilkinson egter in die verrassing van die toernooi ontpop. Hulle het ná oorwinnings oor die VSA, Samoa en Tonga die uitklopfase gehaal. Ná naelskraapse oorwinnings oor Australië (met 12–10) en Frankryk (met 14–9) het hulle in die eindstryd die Springbokke ontmoet. In ’n hoofsaaklik defensiewe wedstryd is hulle met 15–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |author=James Standley |publisher=[[BBC]] |date=20 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> By die daaropvolgende Laureus Wêreldsporttoekenning 2008 is Jonny Wilkinson weer genomineer, dié keer as “terugkoms van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Ná ’n wisselvallige Sesnasies 2008 – Engeland het as naaswenner ná Wallis geëindig – het die RFU in April 2008 die hoofafrigter Brian Ashton met die voormalige spankaptein Martin Johnson vervang. Dié stap was hoogs omstrede, aangesien Johnson destyds oor geen ondervinding as ’n afrigter beskik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/7349845.stm |title=Johnson named as England supremo |publisher=[[BBC]] |date=16 April 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hy het aanvanklik gesukkel om sy sukses op die veld as afrigter te herhaal. Tydens die Sesnasies 2009 het Engeland weer as naaswenner geëindig, dié keer ná Ierland. Nadat Johnson twee en ’n half jaar as hoofafrigter gedien het, het Engeland die Sesnasies 2011 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/mar/21/ireland-england-six-nations |title=Six Nations 2011: England limp home after heavy defeat by Ireland |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=21 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland is Engeland saam met maklike teenstanders in een groep geloot. Hulle het die groepfase ná oorwinnings oor Argentinië, Georgië, Roemenië en Skotland eerste in die tabel afgesluit, maar hulle is in die kwarteindstryd deur Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15210221 |title=Rugby World Cup 2011: England 12-19 France |author=Tom Fordyce |publisher=[[BBC]] |date=11 Augustus 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span het ook verskeie skandes buite die veld beleef: ''The Sun'' het onthul dat vier spelers heelnag in ’n kroeg in die toeristeoord [[Queenstown, Nieu-Seeland|Queenstown]] deurgebring het. Manu Tuilagi is deur die polisie aangehou nadat hy tydens ’n borguitstappie van ’n veerboot in die hawe van [[Auckland]] gespring het. Daarbenewens moes drie ander spelers om verskoning vra nadat hulle suggestiewe opmerkings teenoor ’n hotelklerk in [[Dunedin]] gemaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15238395 |title=Rugby World Cup 2011: England's troubles on and off the pitch |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/14/premiership-apologises-england-behaviour |title=Premiership Rugby apologises for England's World Cup transgressions |publisher=[[The Guardian]] |date=14 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Johnson het ná die mislukte Rugbywêreldbeker 2011 as hoofafrigter bedank.
Op 29 Maart 2012 is Stuart Lancaster, die voormalige Elite Rugby-direkteur van Leeds Carnegie, deur die Rugbyvoetbalunie as Engeland se hoofafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/29/stuart-lancaster-appointed-england-coach-rfu |title=Lancaster appointed England Coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=29 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Lancaster is voorheen vir ’n kort tydperk as hoofafrigter benoem en deur die sittende aanvalafrigters Graham Rowntree en Andy Farrell bygestaan. Lancaster is in sy eerste veldtog as Engelse afrigter as ’n sukses beskou – gedurende die Sesnasies 2012 het die verdedigende kampioen Engeland die tweede plek behaal nadat hulle met 19–12 teen Wallis op Twickenham verloor, maar die Calcuttabeker teen Skotland met 13–6 op Murrayfield suksesvol verdedig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/22/the-breakdown-warren-gatland-lions |title=Six Nations leaves its protagonists with more questions than answers |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=22 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die jaar met ’n hoogtepunt afgesluit, nadat hulle die 2011-wêreldbekerwenners Nieu-Seeland op 1 Desember met 38–21 verslaan het. Die All Blacks was vir 20 wedstryde onoorwonne, maar hulle is deur Engeland heeltemal gedomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/0/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/9718512/England-beat-the-All-Blacks-New-Zealand-media-reaction.html |title=England beat the All Blacks |publisher=The Telegraph |author=Emily Benammar |location=Londen |date=3 Desember 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2013 het Engeland weer ná Wallis as naaswenner geëindig, nadat hulle ná ’n 3–30-nederlaag teen Wallis in Cardiff die moontlikheid om vir die eerste keer sedert 2003 Grand Slam-wenners te wees misgeloop het. Engeland het egter weer Skotland met 38–18 op Twickenham geklop en sodoende die Calcuttabeker behou. Dit was ook die eerste keer sedert 1974 wat elke span daarin geslaag het om minstens drie toernooipunte aan te teken (gelykstaande aan een oorwinning en een gelykopuitslag of drie gelykopuitslae).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/mar/17/six-nations-2013-wales-italy |title=Six Nations 2013: Wales worthy winners but Italy the real revelation |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=17 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vanweë die Britse en Ierse Leeus se gelyktydige toer na Australië het Lancaster vir hul 2013-somertoer na [[Suid-Amerika]] ’n “eksperimentele” en onervare span saamgeneem en ’n Suid-Amerikaanse verteenwoordigende XV geklop, gevolg deur ’n 2–0-wenreeks oor Argentinië; die eerste wegwenreeks teen Argentinië in 32 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/22923002 |title=England defeat Argentina |publisher=[[BBC]] |date=16 Junie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook in 2014 en 2015 het Engeland die Sesnasies as naaswenner afgesluit, telkens ná Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/italy/six-nations-2015-the-final-round-44061 |title=Six Nations 2015: The final round |publisher=Rugby World |date=21 Maart 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] aangebied, maar hulle het nie daarin geslaag om aan die groot verwagtinge van die publiek te voldoen nie. Hulle is saam met Australië en Wallis in ’n soort “doodsgroep” geloot. Engeland het wel die wedstryde teen Fidji en Uruguay gewen, maar hulle is in die ander twee wedstryde verslaan en sodoende vir die eerste keer reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34438147 |title=England's Rugby World Cup: Where did it all go wrong? |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=4 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hulle was egter nie die eerste gasheer wat op dié manier ’n toernooi moes verlaat nie, aangesien Wallis se veldtog tydens die Rugbywêreldbeker 1991 op ’n soortgelyke wyse verloop het.
Ná die groot teleurstelling tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is Eddie Jones in November 2015 as nuwe hoofafrigter aangestel en het die eerste buitelander in dié pos geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/nov/20/eddie-jones-appointed-england-coach-rfu |title=Eddie Jones appointed England head coach by RFU |publisher=[[The Guardian]] |date=20 November 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hy het die nasionale span dadelik na sukses teruggeneem en tydens die Sesnasies 2016 die titel saam met ’n Grand Slam ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/mar/19/england-win-six-nations-grand-slam-france-match-report |title=England win Six Nations grand slam for Eddie Jones against France |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=19 Maart 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die hele 2016 het Engeland onoorwonne gebly, waaronder ’n suiwer wenreeks oor Australië in Juniemaand in Sydney. In November dieselfde jaar het in Twickenham die vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Wallabies gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/dec/03/england-v-australia-rugby-union-autumn-international-live?page=with%3Ablock-5842d34ee4b056d3d56ace34 |title=England 37–21 Australia: rugby union autumn international – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Barry Glendenning |date=3 Desember 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens het hulle die wêreldrekord van 18 agtereenvolgende toetswenne met ’n indrukwekkende 61–21-oorwinning oor Skotland geëwenaar en gelyktydig die Sesnasies 2017 ingepalm. Dié wenreeks is egter in die volgende toetswedstryd deur Ierland beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39223528 |title=Six Nations 2017: England 61–21 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Maart 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Later die jaar het Engeland twee agtereenvolgende oorwinnings oor Argentinië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2017/jun/17/argentina-v-england-international-test-match-live |title=England beat Argentina 35–25 to win second Test and series – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Niall McVeigh |date=17 Junie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ook in 2017 is die Engelse afrigter Jones deur Wêreldrugby aangewys as “afrigter van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/11145973/englands-eddie-jones-named-world-rugby-coach-of-the-year |title=England's Eddie Jones named World Rugby Coach of the Year |publisher=[[Sky News]] |author=Matthew Treadwell |date=26 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Die jaar 2018 het vir Engeland goed afgeskop, nadat hulle Italië met 46–15 en ’n taai wedstryd teen Wallis met 12–6 in die eerste twee rondtes van die Sesnasies-toernooi gewen het. Hulle het egter tot in Juniemaand nie bykomende oorwinnings aangeteken nie, nadat Engeland hul oorblywende wedstryde teen Skotland (met 13–25), Frankryk (met 16–22) en die latere Grand Slam-wenners Ierland (met 15–24) tuis op Twickenham verloor het. Daarop het ’n nederlaag in die nietoets teen die [[Britse Barbarians]] (met 45–63) gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/44273946 |title=England v Barbarians: Chris Ashton hat-trick inspires Baa-Baas to victory |publisher=[[BBC]] |date=27 Mei 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens hul 2018-somertoer na Suid-Afrika het Engeland die eerste twee wedstryde met 39–42 en met 12–23 verloor, nadat hulle in albei wedstryde gedurende die eerste helfte voorgeloop het; hulle het egter die derde toets teen ’n meestal tweede Springbokspan met 25–10 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/south-africa-vs-england/86868 |title=South Africa 10-25 England: Eddie Jones' men end losing streak |publisher=[[Sky News]] |date=24 Junie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dié herfs, ná die aansluiting van die voormalige afrigter van beide die All Blacks en die VSA Arende, John Mitchell by die afrigtingspan, het Engeland die terugwedstryd teen Suid-Afrika met ’n enkele punt (met 12–11) gewen en ’n ewe taai wedstryd teen Nieu-Seeland met 15–16 verloor, albei in omstrede omstandighede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/03/england-south-africa-autumn-international-match-report |title=Owen Farrell's kicks and hits help England overcome South Africa |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/nov/10/england-v-new-zealand-all-blacks-rugby-union-international-live |title=England 15–16 New Zealand: rugby union international – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=James Piercy |date=10 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die jaar met oorwinnings oor Japan (met 35–15) en Australië (met 37–18) afgesluit. Hul oorwinning oor Australië het ’n ononderbroke reeks van ses oorwinnings oor die Wallabies onder die voormalige Australiese afrigter Eddie Jones voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46293309 |title=England 37-18 Australia: May, Daly, Cokanasiga and Farrell all cross |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=24 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was Engeland weer een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Tydens die groepfase het Engeland maklik teen Tonga, die VSA en Argentinië gewen. Gevolglik het hulle hul groep voor Frankryk eerste afgesluit, danksy meer bonuspunte. Hul laaste groepwedstryd teen Frankryk is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49995604 |title=Rugby World Cup: Typhoon Hagibis forces England-France off; Scotland wait & Ireland play |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Engeland het die kwarteindstryd teen Australië met 40–16 gewen en sodoende wraak geneem vir die voortydige uitskakeling tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase. Daarna het hulle in die halfeindstryd teen die verdedigende kampioen en groot gunsteling voor die toernooi, Nieu-Seeland, te staan gekom en gedurende die hele wedstryd die All Blacks gedomineer en met 19–7 verslaan. Die Engelse Rose kon egter nie in die eindstryd teen die Springbokke seëvier nie en is soos twaalf jaar gelede deur Suid-Afrika geklop (met 12–32).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=27 Maart 2021}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 1999 het Engeland elk van sy vier ontmoetings teen Suid-Afrika in die laaste fase van ’n rugbywêreldbekertoernooi verloor.
Tydens die Sesnasies 2020, wat vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] eers in Oktober afgesluit kon word, het Engeland sy altesaam 39ste titel met ’n Driekroon ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/54720100 |title=France 35–27 Ireland: England win Six Nations despite hosts sealing bonus-point win |publisher=[[BBC]] |author=Michael Morrow |date=31 Oktober 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die daaropvolgende Herfsnasiesbeker, wat pleks van die tradisionele [[eindjaarrugbytoetsreeks]] beslis is, het Engeland in die eindstryd teen Frankryk beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55204300 |title=Autumn Nations Cup: England beat France in sudden death |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=6 Desember 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Sesnasies 2021 het Engeland ná nederlae teen Skotland, Wallis en Ierland in die vyfde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2021/03/20/ireland-v-england-live-six-nations-2021-score-latest-updates/ |title=Tame England suffer third Six Nations defeat in comprehensive loss to Ireland |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs, Charles Richardson |date=20 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] kon hulle oorwinnings oor Tonga, Australië en Suid-Afrika aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se wegreeks in Australië het Engeland met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Desember 2022 is die hoofafrigter Eddie Jones met Steve Borthwick vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/64039136 |title=Steve Borthwick: New England coach signals new era |publisher=[[BBC]] |author=Chris Jones |date=20 Desember 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Engeland op Twickenham sy eerste nederlaag teen Fidji gely, gelyk aan hul eerste nederlaag teen ’n tweede-vlak-span ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66629208 |title=England 22–30 Fiji: Pacific island nation beat England for first time |publisher=[[BBC]] |date=26 Augustus 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi het Engeland sy eerste groepwedstryd teen die Poemas met 27–10 gewen, hoewel hulle vanweë ’n rooikaart van die derde minuut af een speler minder op die veld gehad het. Daarop het oorwinnings oor Japan (met 34–12), [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] (met 71–0) en Samoa (met 18–17) gevolg. In die kwarteindstryd het die Engelse teen die Fidjiane wraak geneem (met 30–24), maar hulle is in die halfeindstryd deur die verdedigende kampioen en latere wêreldkampioen Suid-Afrika naelskraap geklop (met 15–16). In die bronseindstryd het hulle vir die tweede keer Argentinië ontmoet en dié keer naelskraap met 26–23 gewen, waarmee hulle vir die eerste keer die bronsmedalje ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/884028/england-rugby-world-cup-2023-review |title=England: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die toernooi het [[Owen Farrell]] [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord oortref en met 1237 punte Engeland se beste puntemaker geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/owen-farrell-england-points-record-jonny-wilkinson-b2417247.html |title=Owen Farrell breaks Jonny Wilkinson’s long-standing England record |publisher=[[The Independent]] |author=Harry Latham-Coyle |date=7 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Tydens die Sesnasies 2026 het die Engelse slegs Wallis geklop, maar vir die eerste keer ooit teen Italië verloor. Hulle het die toernooi in die voorlaaste plek, voor Wallis, geëindig, hul swakste prestasie sedert die Sesnasies se stigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:England-Scotland-3-2-07-CC-6.jpg|duimnael|links|Engeland teen Skotland tydens die Calcuttabeker in 2007]]
[[Lêer:Red Rose Badge of Lancaster.svg|duimnael|Die rooi roos van die [[Huis van Lancaster]]]]
[[Lêer:Jonny Wilkinson 2009 08 england training 2.jpg|duimnael|links|Jonny Wilkinson met die Engelse span tydens ’n oefensessie op Twickenham, 12 Augustus 2009]]
[[Lêer:Argentina England rugby.jpg|duimnael|Die Poemas tydens hul oorwinning oor Engeland (wit en rooi) op Twickenham in November 2006]]
Engelse rugbyspelers speel gewoonlik in wit truie en ’n wit kortbroek met oorwegend donkerblou sokkies. Die embleem op die trui is ’n rooi [[roos]] pleks van die drie leeus op die truie van die [[Engelse nasionale sokkerspan|sokkerspan]] en die [[Engelse nasionale krieketspan|krieketspan]]. Die klere word deur Castore vervaardig en die truiborg is tans O<sub>2</sub>.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/england-countries/castore-has-released-its-first-england-rugby-kit-here-is-what-it-looks-like-176725 |title=Castore has released its first England rugby kit, here is what it looks like |publisher=Rugby World |author=Joe Harvey |date=21 Mei 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die wegtrui is algemeen rooi of donkergrys (“antrasiet” genoem); voor die bekendstelling van die grystrui was rooi die tradisionele tweede kleur. Donkerblou is voorheen ook gebruik en is vir die 2016–17- asook die 2020–21-seisoene heringevoer. Pers is tydens die [[2009 jaareindrugbytoetsreeks]] gebruik en het die tradisionele kleure van die oorspronklike Engelse sweetpakke uit die 1960’s, 1970’s en 1980’s versinnebeeld. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland was die wegtrui vir die eerste keer swart.
Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) het die nasionale span se embleem voor die eerste wedstryd teen Skotland in [[Edinburg]] in 1871 ontwerp. ’n Rooi roos – glo dié van die [[Huis van Lancaster]] – is as die span se embleem gekies.<ref name="rose">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s245/st74325.htm |title=England's Rose – The Official History |author=the Museum of Rugby, Twickenham |publisher=Unofficial England Rugby Union |date=3 Junie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nasionale span se wit trui is ontleen aan dié wat by die Rugby-skool gedra is.<ref name="rose" /> Die ontwerp en standardisering van die roos – wat tot 1920 in verskeie variasies uitgebeeld is – word aan Alfred Wright, ’n werknemer by die Rugbyvoetbalunie, toegeskryf.<ref name="rose" /> Wright se ontwerp is glo tot in die laat 1990’s met min veranderinge gebruik.<ref name="rose" /> Die roos is eers in 1997 verander, toe Nike die amptelike truiverskaffer geword het.
In 2003 het Engeland eers ’n stywe trui gedra. Die doel was om dit vir die teenstander moeiliker te maak om aan die hemp tydens aksies vas te klou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3190313.stm |title=England trial World Cup kit |publisher=[[BBC]] |date=29 Augustus 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die tuis- en wegtruie vir 2007 is op 15 Mei dié jaar bekendgemaak. Die materiaal was beter en het ’n beter prestasie teenoor die 2003-trui gebied. ’n Ingrypende rooi merk op die wit agtergrond het links bo ’n Sint Joriskruis gevorm, en ’n veranderde wegtrui (donkerblou pleks van rooi), het kritiek ontlok omdat daar glo ’n klem op die Sint Joriskruis pleks van die tradisionele rooi roos geplas is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-454438/Seeing-red-Englands-new-World-Cup-shirt.html |title=Seeing red over England's new World Cup shirt |publisher=The Daily Mail |location=UK |date=13 Mei 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nuwe trui is tydens Engeland se tuiswedstryd teen Wallis op 4 Augustus ingevoer, terwyl die wegtrui vir die eerste keer teen Frankryk op 18 Augustus gebruik is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/News/2007/May/News%20Articles/NewEnglandNikeRugbyKitLaunched.aspx |title=New England Nike Rugby Kit Launched |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=15 Mei 2007 |accessdate=3 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603122845/http://www.rfu.com/news/2007/may/news%20articles/newenglandnikerugbykitlaunched.aspx |archive-date=3 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Die voormalige tuistrui van Engeland was wit met ’n rooi strook om die nek en die wegtrui was swart (wat groot omstredenheid weens die beroemde ''All Black''-trui van Nieu-Seeland veroorsaak het), albei truie het ’n baanbrekende nuwe tegnologie in die vorm van ’n grypdruk gehad. ’n Besondere trui, wat aan dié van 1910 herinner het, is tydens die wedstryd teen Wallis tydens die 2010-Sesnasies-toernooi ter geleentheid van Twickenham se eeufees gedra. Die huidige trui vir die 2025–26-seisoen word deur Castore vervaardig. Dit bevat ’n eenvoudige wit kortbroek en ’n gewone wit hemp met rooi strepe aan albei sye. Die wegtrui is swart met blou strepe aan albei sye. Die broeke is ook wit. Die sokkies vir tuiswedstryde is swart, en die sokkies vir wegwedstryde is heeltemal swart.
== Truiverskaffers en -borge ==
Sedert die professionalisering van rugby in 1995 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:
{| class="wikitable"
! Tydperk !! Verskaffer !! Borg
|-
| ?–?
|{{vlagikoon|Engeland}} [[Bukta]]
| —
|-
| 1991–1997
| {{vlagikoon|Engeland}} [[Cotton Traders]]
| [[BT Cellnet]] (1996–2002)
|-
| 1997–2012
| {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Nike (maatskappy)|Nike]]
|rowspan=4| [[O2 (selfoonmerk)|O<sub>2</sub>]] (sedert 2002)
|-
| 2012–2020
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Canterbury of New Zealand]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/9119457/Nike-loses-England-rugby-shirt-deal-to-Canterbury.html |title=Nike loses England rugby shirt deal to Canterbury |publisher=Daily Telegraph |author=Harry Wallop |date=2 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|-
| 2020–2025
| {{vlagikoon|Engeland}} [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/news/article/umbro-to-become-official-england-rugby-kit-partner |title=Umbro to become official England Rugby Kit partner |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |date=5 Mei 2020 |accessdate=6 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506232252/https://www.englandrugby.com/news/article/umbro-to-become-official-england-rugby-kit-partner |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/confirmed-england-announce-theyre-dumping-canterbury-for-new-kit-provider/ |title=Confirmed {{!}} England announce they’re dumping Canterbury for new kit provider |publisher=Ruck |date=5 Mei 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|-
| sedert 2025
| [[Castore]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://no.fashionnetwork.com/news/Castore-signs-major-kit-deal-with-england-rugby-ahead-of-women-s-world-cup,1722915.html |title=Castore signs major kit deal with England Rugby ahead of Women's World Cup |publisher=Fashion Network |author=Nigel Taylor |date=23 April 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|}
== Tuisstadion ==
{{Hoofartikel|Twickenham-stadion}}
[[Lêer:Stade de Twickenham à Londres.jpg|duimnael|’n Lugaansig van Twickenham-stadion in Londen]]
[[Lêer:Twickenham Rugby Pitch - England vs Australia.png|duimnael|Binnekant van Twickenham-stadion]]
Twickenham in die suidweste van [[Londen]] is die grootste suiwer rugbystadion wêreldwyd. In hul vroeë jare het die Engelse rugbyspan ’n aantal stadions dwarsdeur Engeland vir toetswedstryde gebruik, voordat Twickenham in 1910 hul tuiste geword het. Ná uitverkope wedstryde op Kristalpaleis se Nasionale Sportsentrum teen Nieu-Seeland in 1905 en Suid-Afrika in 1906 het die Rugbyvoetbalunie (RFU) besluit om in sy eie stadion te belê en met die krieketspeler en entrepreneur Billy Williams ooreengekom om ’n tuiste vir Engelse rugby te vind. Die grond vir die stadion is in 1907 vir £5 572 12s en 6d aangekoop, en die sooi is die volgende jaar gespit.<ref name="Twickenhamhist">{{en}} {{cite web |url=http://www.rfu.com/TwickenhamStadium/WorldRugbyMuseum/RugbyHistory/StadiumChronology.aspx |title=Twickenham Stadium Time Line |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=15 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120115050016/http://www.rfu.com/TwickenhamStadium/WorldRugbyMuseum/RugbyHistory/StadiumChronology.aspx |archive-date=15 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Die eerste toetswedstryd op Twickenham was op 15 Januarie 1910 die wedstryd tussen Engeland en Wallis. Die tuisspan het ná ’n 11–6-oorwinning met die wins weggestap, nadat hulle Wallis vir die eerste keer sedert 1898 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.twickenham-museum.org.uk/detail.php?aid=162&cid=1&ctid=2 |title=The Rugby ground |publisher=twickenham-museum.org.uk |accessdate=16 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909175941/http://www.twickenham-museum.org.uk/detail.php?aid=162&cid=1&ctid=2 |archive-date= 9 September 2024 |url-status=dead}}</ref> Die stadion is in 1927 en weer in 1932 uitgebrei; maar tot in die 1990’s is die stadion nie verder opgeknap nie, toe nuwe pawiljoens in die noorde, ooste en weste gebou is;<ref name="Twickenhamhist" /> in 2005 en 2006 is ’n pawiljoen in die suide opgerig, waardeur die stadion ’n volledige bak met ’n kapasiteit van 82 000 geword het. Engeland het sy eerste toetswedstryd in die herontwikkelde Twickenham op 5 November 2006 teen die All Blacks gespeel,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbynetwork.net/main/s245/st106836.htm |title=England v New Zealand Celebration Match Twickenham |publisher=rugbynetwork.net |author=Sally Price |date=29 Oktober 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> wat Nieu-Seeland met 41–20 gewen het, nadat hulle Engeland voor ’n rekordskare van 82 076 gedomineer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/2349780/Ruthless-All-Blacks-make-England-pay.html |title=Ruthless All Blacks make England pay |publisher=The Daily Telegraph |location=Londen |author=Mick Cleary |date=6 November 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Alhoewel Engeland sy tuiswedstryde sedert 1910 byna uitsluitlik op Twickenham gespeel het, het hulle in 1998 twee keer op Huddersfield se [[Kirklees-stadion]], in 1997 op [[Old Trafford]] (teen Nieu-Seeland) en in 1992 op [[Wembley-stadion]] (teen Kanada) te staan gekom.<ref>{{en}} {{cite journal |title=Eeh-bah-scrum, Woody;Rugby Union |journal=The Sun |date=9 Desember 1997 |page=29}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal |title=England not good enough |journal=The Sunday Times |location=Londen |author=Stephen Jones |date=22 November 1998}}</ref> Hulle het in Junie 2009 ook die eerste toets van ’n twee-toetsreeks teen Argentinië op Old Trafford gespeel; ’n wedstryd wat oorspronklik in Argentinië beplan was, maar deur dié land se rugbyunie weens finansiële omstandighede na Engeland verskuif is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/english/7867120.stm |title=England to play at Old Trafford |publisher=[[BBC]] |date=3 Februarie 2009 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Die grond van Twickenham is in Junie 2012 deur ’n hibride ''Desso''-tipe vervang wat gebruik maak van kunsvesels verweef met egte gras. Dit maak dit baie makliker om in nat omstandighede te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/9327536/Twickenham-to-get-a-new-pitch-as-part-of-75m-makeover-in-major-modernisation-ahead-of-2015-World-Cup.html |title=Twickenham to get a new pitch as part of £75m makeover in major modernisation ahead of 2015 World Cup |publisher=The Telegraph |author=Gavin Mairs |location=Londen |date=12 Junie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Tot in 1910 het die Engelse span verskeie rugbystadions dwarsdeur Engeland gebruik:
{|
|
* [[The Oval (Londen)|Kennington-ovaal]], [[Londen]]
* Whalley Range, [[Manchester]]
* St John’s Ground, [[Leeds]]
* Rectory Field, [[Blackheath, Londen|Blackheath]]
* Richardson’s Field, Blackheath
|
* Crown Flatt, [[Dewsbury]]
* Athletic Ground, [[Richmond, Londen|Richmond]]
* [[Headingley-stadion]], Leeds
* [[Birkenhead Park]], [[Birkenhead, Verenigde Koninkryk|Birkenhead]]
* Meanwood Road, Leeds
| valign="top" |
* [[Fallowfield-stadion]], Manchester
* [[Kingsholm-stadion]], [[Gloucester]]
* [[Welford Road-stadion]], [[Leicester]]
* [[Ashton Gate-stadion]], Bristol
* [[Crystal Palace National Sports Centre|Crystal Palace]], Londen
|}
=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999|Rugbywêreldbeker 2015}}
[[Lêer:Rwc15 venues.png|duimnael|Stadions in Engeland tydens die Rugbywêreldbeker 2015]]
Die Rugbywêreldbeker 1991 is deur die destydse Vyfnasies Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis saam aangebied, met Engeland wat sewe wedstryde op vier stadions gehuisves het. Groep 1 (wat Engeland ingesluit het) is dwarsdeur Engeland beslis. Twickenham in Londen het beide die openingswedstryd en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland gehuisves. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Welford Road-stadion in [[Leicester]], [[Kingsholm-stadion]] in [[Gloucester]] en Cross Green in Otley.
Die Rugbywêreldbeker 1999 is ook deur die destydse Vyfnasies Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis saam aangebied, met Engeland wat nege wedstryde op vier stadions gehuisves het. Groep B (wat Engeland ingesluit het), asook Engeland se wedstryd tydens die uitspeelrondte en die twee halfeindwedstryde is op verskeie stadions dwarsdeur Engeland beslis. Twickenham in Londen het ses wedstryde tydens dié toernooi gehuisves. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Kirklees-stadion in Huddersfield, Ashton Gate-stadion in [[Bristol]] en Welford Road-stadion in [[Leicester]].
Die Rugbywêreldbeker 2015 is deur Engeland en Wallis saam aangebied, met elf stadions wat dwarsdeur Engeland vir 40 wedstryde gebruik is, terwyl in Wallis slegs die Millenium-stadion vir agt wedstryde gebruik is. Engeland se Twickenham is onder andere vir die openings- en die eindstryd tussen die All Blacks en die Wallabies gebruik. Van Engeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Wembley-stadion]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] in [[Londen]], [[St. James’ Park]] in [[Newcastle upon Tyne]], [[Stad Manchester-stadion]] in [[Manchester]], [[Villa Park]] in [[Birmingham]], [[Elland Road]] in [[Leeds]], [[King Power-stadion]] in Leicester, [[Stadion MK]] in [[Milton Keynes]], [[Falmer-stadion]] in [[Brighton]], Kingsholm-stadion in Gloucester en [[Sandy Park]] in [[Exeter]].
== Toetswedstryde ==
[[Lêer:England IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Engeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Engeland het 470 van sy 842 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,82%. Engeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=1;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – England |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
{| class="sortable wikitable"
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor="#d0ffd0" align="center"
|-
| align="left" | {{ARGru}} || 31 || 25 || 5 || 1 || 80,65
|-
| align="left" | {{AUSru}} || 57 || 29 || 27 || 1 || 50,88
|-
| {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 18 || 10 || 8 || 0 || 55,56
|-
| align="left" | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{FIJru}} || 11 || 10 || 1 || 0 || 90,91
|-
| align="left" | {{FRAru}} || 113 || 61 || 45 || 7 || 53,98
|-
| align="left" | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{IRLru}} || 144 || 81 || 55 || 8 || 56,25
|-
| align="left" | {{ITAru}} || 33 || 32 || 1 || 0 || 96,97
|-
| align="left" | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{CANru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Māori All Blacks || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| align="left" | {{NEDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{NZLru}} || 47 || 9 || 36 || 2 || 19,15
|-
| align="left" | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{geenvlag|Presidents XV}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| align="left" | {{ROMru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{SCOru}} || 144 || 77 || 48 || 19 || 53,47
|-
| align="left" | {{RSAru}} || 48 || 16 || 30 || 2 || 33,33
|-
| align="left" | {{TGAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" | {{WALru}} || 144 || 71 || 61 || 12 || 49,31
|-
| align="left" |'''Algeheel''' || '''842''' || '''470''' || '''320''' || '''52''' || '''55,82'''
|}
Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Terwyl die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' nie as toetswedstryde beskou word nie, erken die RFU in teenstelling met ander beheerliggame al die wedstryde teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] as toetswedstryde.
== Wedywering met ander nasionale spanne ==
[[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: Engeland teen Skotland op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]]
[[Lêer:Frace england first rugby 1906.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Frankryk op 22 Maart 1906 in [[Parys]]]]
[[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Engeland en Australië op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]]
Veral met die nasionale spanne van die naburige Britse Tuisnasies handhaaf die Engelse ’n intensiewe wedywering. Die eerste toetswedstryd ter wêreld is in 1871 teen Skotland gespeel en sedert 1879 ding albei spanne mee om die Calcuttabeker, die oudste trofee in internasionale sport. Van die 144 toetswedstryde tot dusver het Engeland 77 gewen, Skotland 48, met 19 gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver twee keer ontmoet (in 1991 en 2011) en Engeland het albei wedstryde gewen. Daarbenewens is die toetswedstryd om die 1938-Calcuttabeker noemenswaardig. Dit was die eerste rugbywedstryd wat in televisie gebeeldsend is en is deur die [[BBC]] uitgesaai.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.radiotimesarchive.co.uk/pdf/RT-TV-1938.pdf |title=TELEVISION – Monday, March 14 to Saturday, March 19 |publisher=RadioTimes |date=11 Maart 1938 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
Engeland en Frankryk het tot dusver in 113 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 61 gewen het en Frankryk 45, met sewe gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vyf keer ontmoet; Engeland het drie keer gewen en Frankryk twee keer. Wedstryde tussen albei spanne word deur die pers en die ondersteuners in albei lande ''Le Crunch'' genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/570281 |title=Le Crunch: What is it? Where is it? And who wins it? |publisher=[[Rugbywêreldbeker]] |date=10 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Veral tydens rugbywêreldbekertoernooie is Engeland en Frankryk die suksesvolste spanne van die Noordelike Halfrond. Albei spanne het amper afwisselend die eindstryd behaal (slegs in 1995, 2015 en 2023 het spanne van die Suidelike Halfrond die [[Webb Ellis-beker]] beslis). Engeland het tot dusver in vier eindstryde gespeel, terwyl Frankryk tot dusver in drie eindstryde gespeel het, gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie. Albei spanne beskik ook oor die finansieel sterkste ligas ter wêreld (die Engelse Premierskap en die Franse Top 14).
Engeland en Ierland het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 81 gewen het en Ierland 55, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver nog nie ontmoet nie. Sedert 1988 ding albei spanne mee om die Millenniumtrofee wat ter geleentheid van [[Dublin]] se 1000ste herdenking geskenk is.<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Engeland het dié trofee tot dusver 22 keer gewen en Ierland 17 keer. Engeland en Wallis het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Engeland 71 gewen het en Wallis 61, met twaalf gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet, waarvan Engeland een gewen het en Wallis twee, met die laaste wedstryd in 2015. Wat die Sesnasies-toernooi aanbetref is beide Engeland en Wallis is die gesamentlik suksesvolste spanne met ’n algehele 39 titels elk.
Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Engeland ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Eweneens het Engeland tydens al sy eindstrydverskynings teen spanne van die Suidelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen die Wallabies en Springbokke elk). Teen die Wallabies het Engeland die eindstryde van 1991 en 2003 beslis, waarvan Engeland laasgenoemde gewen het. In 2007 en 2019 het hulle teen die Springbokke gespeel, maar hulle is in albei eindstryde verslaan. Gedurende wêreldbekertoernooie het Engeland teen Suid-Afrika slegs een oorwinning aangeteken: tydens die groepfase in 2003. Teen die All Blacks het Engeland gedurende wêreldbekertoernooie tot dusver vier wedstryde gespeel, waarvan Engeland die halfeindstryd in 2019 gewen het. Teen die Wallabies is hul wenrekord meer gebalanseerd: Van tot dusver sewe wedstryde het Engeland vier gewen en Australië drie. ’n Bykomende aspek in hul wedywering met die Wallabies is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Engeland en Australië, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en die [[Statebondspele]]) ’n besondere status geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]) en sedert 2008 ding Engeland en Nieu-Seeland mee om die Hillary-skild (genoem na [[Edmund Hillary]] wat in 2008 oorlede is).<ref name="Part One" /><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:William Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Engeland het in 2003 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Engeland het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, een keer omhoog gehou: tydens die vyfde Rugbywêreldbeker 2003 in Australië. Daarmee is Engeland die eerste en tot dusver enigste rugbyspan van die Noordelike Halfrond wat dié trofee ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is Engeland in die kwarteindstryd deur Wallis uitgeskakel. Tydens die Rugbywêreldbeker 1991 het Engeland die eindstryd gemaak, maar hulle is deur Australië verslaan. In 1995 het Engeland die halfeindstryd bereik, maar hulle is deur Nieu-Seeland geklop en is ook in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Frankryk verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Engeland in die kwarteindstryd deur die Springbokke uitgeskakel. In 2003 het hulle hul grootste sukses aangeteken, toe Engeland in die eindstryd die gasheer Australië verslaan het. In 2007 is hulle in die eindstryd deur Suid-Afrika geklop. In 2011 is Engeland in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel en tydens die Rugbywêreldbeker 2015 tuis reeds in die groepfase. In 2019 het hulle die uitslag van 2007 herhaal, toe hulle in die eindstryd deur Suid-Afrika geklop is. In 2023 het Engeland vir die eerste keer in die derde plek geëindig.
{| class="wikitable"
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Kwarteindrondte
|- style="background:#DCE5E5;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Vierde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte
|- style="background:#F7F6A8;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || '''Kampioen'''
|- style="background:#DCE5E5;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase
|- style="background:#DCE5E5;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Naaswenner
|- style="background:#FFDAB9;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Derde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}
=== Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies ===
[[Lêer:Calcutta Cup, England vs Scotland.jpg|duimnael|upright|Die Calcuttabeker is een van die oudste trofeë in die rugbywêreld en word sedert 1879 tussen Engeland en Skotland beslis]]
Engeland se enigste jaarlikse toernooi is die [[Sesnasies-toernooi]] waartydens hulle teen vyf ander Europese lande speel: Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis. Die Sesnasies het begin as die Tuisnasies-toernooi in 1883 wat Engeland met ’n Driekroon gewen het. Engeland het die titel tot dusver 29 keer ongedeeld gewen en die kampioenskap tien keer gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die span se langste tussenpose in titels was 18 jaar (1892–1910). Engeland het tot dusver 13 Grand Slams aangeteken, d.w.s. ’n Driekroon saam met ’n oorwinning oor Frankryk gedurende dieselfde toernooi.<ref name="SNHistory" /> As deel van die Sesnasies-toernooi ding hulle ook met Skotland mee om die Calcuttabeker wat Engeland vir die eerste keer in 1880 gewen het. Sedert 1988 ding Engeland tydens die Sesnasies-toernooi met Ierland mee om die Millenniumtrofee. Die wedstryde tussen Engeland en Frankryk word dikwels “Le Crunch” genoem.<ref>{{en}} ''The Irish Times'', 27 Mei 1981, bl. 27.</ref>
* 29 ongedeelde titels (1883, 1884, 1892, 1910, 1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1930, 1934, 1937, 1953, 1957, 1958, 1963, 1980, 1991, 1992, 1995, 1996, 2000, 2001, 2003, 2011, 2016, 2017, 2020)
* 10 gedeelde titels (1886, 1890, 1912, 1920, 1932, 1939, 1947, 1954, 1960, 1973)
* 13 Grand Slams (1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1957, 1980, 1991, 1992, 1995, 2003, 2016)
* 26 Driekrone (1883, 1884, 1892, 1913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1934, 1937, 1954, 1957, 1960, 1980, 1991, 1992, 1995, 1996, 1997, 1998, 2002, 2003, 2014, 2016, 2020)
{{Sesnasiesoorwinnings}}
=== Ander toetswedstryde ===
Gedurende die amateurtydperk het Engeland maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Engeland getoer.
Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Engeland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Engeland as gasheer op. As deel daarvan het Engeland van 1997 tot 2022 met Australië meegeding om die Cookbeker en sedert 2008 teen Nieu-Seeland om die Hillary-skild.<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang.
=== Olimpiese Spele ===
Engeland is twee keer tydens Olimpiese rugbytoernooie deur ’n span verteenwoordig.<ref name="olympics" />
* [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]]: Derde plek (verteenwoordig deur Moseley Wanderers RFC)
* [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]]: Tweede plek (verteenwoordig deur Cornwall se keurspan)
== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Engelse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.englandrugby.com/follow/news-and-media/england-rugbys-2026-guinness-six-nations-squad-announced |title=England Rugby's 2026 Guinness Six Nations squad announced |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie]] |date=23 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
{|
| valign="top"|
{| class="wikitable"
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Alex Mitchell]] || [[Skrumskakel]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}27
|-
| [[Ben Spencer]] || Skrumskakel || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}14
|-
| [[Jack van Poortvliet]] || Skrumskakel || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}21
|-
| [[George Ford]] || [[Losskakel]] || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | 105
|-
| [[Marcus Smith]] || Losskakel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}46
|-
| [[Seb Atkinson]] || [[Senter]] || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2
|-
| [[Fraser Dingwall]] || Senter || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}7
|-
| [[Max Ojomoh]] || Senter || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}2
|-
| [[Henry Slade]] || Senter || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}74
|-
| [[Henry Arundell]] || [[Vleuel]] || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}11
|-
| [[Immanuel Feyi-Waboso]] || Vleuel || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0}}13
|-
| [[Tommy Freeman]] || Vleuel || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}23
|-
| [[Cadan Murley]] || Vleuel || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0|00}}4
|-
| [[Elliot Daly]] || [[Heelagter]] || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}74
|-
| [[George Furbank]] || Heelagter || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}14
|-
| [[Freddie Steward]] || Heelagter || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}41
|}
|
| valign="top" |
{| class="wikitable"
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Luke Cowan-Dickie]] || [[Haker]] || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}53
|-
| [[Theo Dan]] || Haker || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}20
|-
| [[Jamie George]] || Haker || [[Saracens]] || style="text-align:center" | 105
|-
| [[Trevor Davison]] || [[Stut]] || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}3
|-
| [[Ellis Genge]] || Stut || [[Bristol Bears]] || style="text-align:center" | {{0}}75
|-
| [[Joe Heyes]] || Stut || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}17
|-
| [[Emmanuel Iyogun]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0
|-
| [[Bevan Rodd]] || Stut || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}10
|-
| [[Billy Sela]] || Stut || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0
|-
| [[Ollie Chessum]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Leicester Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}30
|-
| [[Arthur Clark]] || Slot || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1
|-
| [[Alex Coles]] || Slot || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}14
|-
| [[Maro Itoje]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Slot || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}97
|-
| [[Chandler Cunningham-South]] || [[Losvoorspeler]] || [[Harlequins]] || style="text-align:center" | {{0}}20
|-
| [[Tom Curry]] || Losvoorspeler || [[Sale Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}65
|-
| [[Ben Earl]] || Losvoorspeler || [[Saracens]] || style="text-align:center" | {{0}}46
|-
| [[Greg Fisilau]] || Losvoorspeler || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0
|-
| [[Guy Pepper]] || Losvoorspeler || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0|00}}7
|-
| [[Henry Pollock]] || Losvoorspeler || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0|00}}5
|-
| [[Sam Underhill]] || Losvoorspeler || [[Bath Rugby|Bath]] || style="text-align:center" | {{0}}45
|}
|}
=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Edgar Mobbs.jpg|duimnael|upright|Edgar Mobbs (voor 1917)]]
[[Lêer:Ronald Poulton-Palmer.jpg|duimnael|upright|Ronald Poulton (1911)]]
[[Lêer:Wavell Wakefield, 1st Baron Wakefield of Kendal.jpg|duimnael|upright|Wavell Wakefield (1922)]]
17 voormalige Engelse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
{| class="wikitable"
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Rob Andrew]] || [[Losskakel]] || 2017
|-
| [[Bill Beaumont]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2014
|-
| [[Will Carling]] || [[Senter]] || 2021
|-
| [[William Percy Carpmael]] || Voorspeler || 2010
|-
| [[Lawrence Dallaglio]] || [[Vleuel]], [[Agsteman]] || 2016
|-
| [[Jeremy Guscott]] || [[Senter]] || 2016
|-
| [[Alfred Hamersley]] || Voorspeler || 2013
|-
| [[Richard Hill]] || [[Losskakel]] || 2025
|-
| [[Martin Johnson]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[John Kendall-Carpenter]] || Voorspeler || 2011
|-
| [[Jason Leonard]] || [[Stut]] || 2014
|-
| [[Edgar Mobbs]] || [[Vleuel]] || 2015
|-
| [[Ronald Poulton]] || [[Vleuel]] || 2015
|-
| [[Alan Rotherham]] || Agterspeler || 2010
|-
| [[Harry Vassall]] || Voorspeler || 2010
|-
| [[Wavell Wakefield]] || [[Losvoorspeler]] || 2015
|-
| [[Jonny Wilkinson]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2016
|}
Daarbenewens is [[William Webb Ellis]] (glo die uitvinder van rugby), die Rugby-skool (die privaatskool waar die rugbyspel uitgedink is), die wêreldkampioenafrigter [[Clive Woodward]] en die [[Varsity-wedstryd]] (sedert 1872 jaarliks tussen die universiteite [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] en [[Universiteit van Oxford|Oxford]] beslis) ingeskryf. [[Wêreldrugby]] het een Engelse speler as speler van die jaar benoem: [[Jonny Wilkinson]] (in 2003).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
=== Spelerkeuring ===
Terwyl die RFU toesig oor die nasionale span hou, is die nasionale spelers sedert die rugbyspel se professionalisering in 1995 deur kontrakte aan hul klubs in die Engelse Premierskap gebonde. Sedertdien is hulle deel van ’n magstryd ''club v country'' (“klub teen land”) tussen die klubs en die RFU.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tuck, Jason |title=The Men in White: Reflections on Rugby Union, the Media and Englishness |publisher=International Review for the Sociology of Sport |edition=38 |series=2 |pages=195 |year=2003 |doi=10.1177/1012690203038002003}}</ref> Dié konflik het in 1998 vir die eerste keer die nasionale span geraak, toe ’n aantal klubs geweier het om spelers vir die nasionale span se toer na Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskikbaar te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-woodward-embroiled-in-club-v-country-spat-rears-its-face-again-1148115.html |title=Woodward embroiled in club v country spat rears its face again |publisher=The Independent |author=Hewett, Chris |date=3 Maart 1998 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende dié “toer uit die hel” (''Tour of Hell'') is Engeland met tweede-keur-spelers in al die vier toetswedstryde verslaan, waaronder ’n 0–76-nederlaag teen Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=The Times |author=Baldwin, Mark |date=2 November 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Engelse klubs het ook uit die Heineken-beker 1998/99 onttrek, nadat met die RFU geen ooreenkoms oor die finansies en die speldatums bereik is nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Morgan, Michael |title=Optimizing the structure of elite competitions in professional sport – lessons from Rugby Union |publisher=Managing Leisure |edition=7 |pages=56 |year=2002 |doi=10.1080/13606710110117023}}</ref>
In 2001 het van die klubs saam met die RFU die organisasie “England Rugby” gestig om die Engelse Premierskap met die nasionale span te koördineer. Albei partye het ooreengekom om die aantal liga- en toetswedstryde vir sleutelspelers (’n groep van 50 tot 60 spelers wat deur die RFU benoem is) te reduseer en sodoende beserings en uitputtings te voorkom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1454059.stm |title=New deal to protect England stars |publisher=[[BBC]] |date=24 Julie 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In ruil vir geleende spelers het die klubs ’n vergoeding van die RFU ontvang. Dié ooreenkoms word as ’n baanbreker vir die nasionale span se sukses tydens die Rugbywêreldbeker 2003 beskou. In 2004 het Clive Woodward ná ’n ampstermyn van sewe jaar as hoofafrigter bedank, nadat hy nie toegang tot die spelers verkry het soos hy dit geëis het nie: ''I wanted more from the union – more training days with the players, more influence over the way they were treated – and ended up with less.'' (“Ek wou meer van die unie hê – meer oefendae met die spelers, meer invloed op die manier waarop hulle behandel is – en ek het uiteindelik minder gekry.”)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/woodward-i-wasnt-ready-to-compromise-i-wanted-more-and-i-got-less-551277.html |title=I wasn't ready to compromise. I wanted more and I got less... |publisher=The Independent |author=Hewett, Chris |date=4 September 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sy opvolger Andy Robinson het die gebrek aan beheer oor die nasionale spelers vir die negatiewe wenrekord van sy span aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-big-interview-andy-robinson-k3lkthb2mkv |title=The Big Interview: Andy Robinson |publisher=The Times |author=David Walsh |date=5 Augustus 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Brian Ashton, wat Robinson as hoofafrigter opgevolg het, het sy span vir die Sesnasies-toernooi 2007 vroegtydig bekend gemaak, en gehoop dat die klubs in die week voor ’n toetswedstryd geen ligawedstryd sou speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/rugby/six-nations/2007/0213/214443-england/ |title=Ashton set to name side for Croker |publisher=rte.ie |date=14 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die RFU en die Premierskap se klubs het toe ’n soortgelyke ooreenkoms soos dié van 2001 gesluit, wat die nasionale span van nasionale spelers uit die klubs vir toetswedstryde voorsien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/peace-deal-agreed-in-club-v-country-row-36hn0qlf07h |title=Peace deal agreed in club v country row |publisher=The Times |author=Cain, Nick |date=24 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Martin Johnson Leicester.jpg|duimnael|upright|Martin Johnson (2007)]]
[[Lêer:Jonathan Peter Wilkinson London 2015 (4)-trimmed.jpg|duimnael|upright|Jonny Wilkinson (2015)]]
[[Lêer:Jason Leonard 2018 cropped.jpg|duimnael|upright|Jason Leonard (2018)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Engeland se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.
<small>(Korrek teen Maart 2026)</small>
{|
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=1;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Ben Youngs]] || 2010–2023 || 127
|-
| {{0}}2 || [[Dan Cole]] || 2010–2025 || 118
|-
| {{0}}3 || [[Jason Leonard]] || 1990–2003 || 114
|-
| {{0}}4 || [[Owen Farrell]] * || 2012–2026 || 112
|-
| {{0}}5 || [[Jamie George]] * || 2015–2026 || 109
|-
| {{0}}6 || [[George Ford]] * || 2014–2026 || 108
|-
| {{0}}7 || [[Courtney Lawes]] || 2009–2023 || 105
|-
| {{0}}8 || [[Danny Care]] || 2008–2024 || 101
|-
| {{0}}9 || [[Maro Itoje]] * || 2016–2026 || 109
|-
| 10 || [[Dylan Hartley]] || 2008–2018 || {{0}}97
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=1;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Will Carling]] || 1988–1996 || 59
|-
| {{0}}2 || [[Owen Farrell]] || 2018–2024 || 48
|-
| {{0}}3 || [[Chris Robshaw]] || 2012–2017 || 42
|-
| {{0}}4 || [[Martin Johnson]] || 1998–2003 || 39
|-
| {{0}}5 || [[Dylan Hartley]] || 2012–2018 || 30
|-
| {{0}}6 || [[Lawrence Dallaglio]] || 1997–2004 || 22
|-
| {{0}}7 || [[Bill Beaumont]] || 1978–1982 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Steve Borthwick]] || 2008–2010 || 21
|-
| {{0}}9 || [[Martin Corry]] || 2005–2007 || 17
|-
| 10 || [[Phil Vickery]] || 2002–2008 || 15
|}
|-
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=1;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Owen Farrell]] * || 2012–2026 || 1237
|-
| {{0}}2 || [[Jonny Wilkinson]] || 1998–2011 || 1179
|-
| {{0}}3 || [[George Ford]] * || 2014–2026 || {{0}}496
|-
| {{0}}4 || [[Paul Grayson]] || 1995–2004 || {{0}}400
|-
| {{0}}5 || [[Rob Andrew]] || 1985–1997 || {{0}}396
|-
| {{0}}6 || [[Marcus Smith]] * || 2021–2026 || {{0}}314
|-
| {{0}}7 || [[Toby Flood]] || 2006–2013 || {{0}}301
|-
| {{0}}8 || [[Jon Webb]] || 1987–1993 || {{0}}296
|-
| {{0}}9 || [[Charlie Hodgson]] || 2001–2012 || {{0}}269
|-
| 10 || [[Dusty Hare]] || 1974–1984 || {{0}}240
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=1;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Rory Underwood]] || 1984–1996 || 49
|-
| {{0}}2 || [[Jonny May]] || 2013–2023 || 36
|-
| {{0}}3 || [[Ben Cohen]] || 2000–2006 || 31
|-
| {{0}}4 || [[Will Greenwood]] || 1997–2004 || 31
|-
| {{0}}5 || [[Jeremy Guscott]] || 1989–1999 || 30
|-
| {{0}}6 || [[Jason Robinson]] || 2001–2007 || 28
|-
| {{0}}7 || [[Dan Luger]] || 1998–2003 || 24
|-
| {{0}}8 || [[Anthony Watson]] || 2014–2024 || 23
|-
| {{0}}9 || [[Josh Lewsey]] || 1998–2007 || 22
|-
| 10 || colspan=3 | Vyf spelers met 20 drieë elk
|}
|}
== Afrigters ==
[[Lêer:Clive Woodward.jpg|duimnael|upright|Clive Woodward (2013)]]
[[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]]
Engeland het in 1969 sy eerste hoofafrigter benoem: Don White. Die huidige hoofafrigter is Steve Borthwick wat die pos in 2022 oorgeneem het.
{| class="wikitable sortable"
! Naam !! Tydperk !! % Gewen
|-
| Don White || 1969–1971 || 27
|-
| John Elders || 1972–1974 || 38
|-
| John Burgess || 1975 || 17
|-
| Peter Colston || 1976–1979 || 33
|-
| Mike Davis || 1979–1982 || 63
|-
| Dick Greenwood || 1983–1985 || 24
|-
| Martin Green || 1985–1987 || 36
|-
| Geoff Cooke || 1988–1994 || 72
|-
| Jack Rowell || 1994–1997 || 72
|-
| Clive Woodward || 1997–2004 || 71
|-
| Andy Robinson || 2004–2006 || 41
|-
| Brian Ashton || 2006–2008 || 55
|-
| Rob Andrew || 2008 || 0
|-
| Martin Johnson || 2008–2011 || 55
|-
| Stuart Lancaster || 2011–2015 || 61
|-
| Eddie Jones || 2015–2022 || 72,8
|-
| Richard Cockerill (tussentyds) || 2022 || 0
|-
| Steve Borthwick || sedert 2022 || 60,5
|}
== Toekennings ==
Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Engelse nasionale span in 2003 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het England dieselfde jaar as “span van die jaar” benoem. Engeland het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2004).
== Swing Low, Sweet Chariot ==
[[Lêer:SwingLowSweetChariot1873.jpg|duimnael|''Swing Low, Sweet Chariot'', gepubliseer in ''The Jubilee Singers'', 1873]]
''Swing Low, Sweet Chariot'' is ’n onder Engelse ondersteuners gewilde lied – veral tydens tuiswedstryde op Twickenham. Gedurende die 1988-seisoen se laaste wedstryd teen Ierland het Chris Oti drie drieë vir Engeland gedruk. ’n Groep leerlinge van die [[Benediktyne|Benediktynse]] skool Douai het die lied – soos dit tydens rugbywedstryde op die skool gebruiklik is – gedurende sy derde drie begin sing en ander ondersteuners in die stadion het begin saamsing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2006/feb/05/rugbyunion.features |title=Blood, mud and aftershave |publisher=The Observer |author=Oliver Price |date=5 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref name="SwingLow2">{{en}} {{cite web |url=http://www.everyhit.com/stories/swing_low_sweet_chariot.html |title=The story behind "Swing Low Sweet Chariot" and how it became a rugby anthem |publisher=everyhit.com |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedertdien word ''Swing Low, Sweet Chariot'' tydens Engelse tuiswedstryde deur rugby-ondersteuners gesing.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7049496.stm#jokes |title=All you need to know about rugby: Rugby songs and jokes |publisher=[[BBC]] |author=Tom Geoghegan |date=19 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1991 het die RFU se bemarkingsbestuurder, Mike Coley, opdrag gekry om ’n liedjie vir die komende Rugbywêreldbeker 1991 te vind. Hy het voorkeur gegee aan die liedjie ''Jerusalem'', wat egter reeds vir die Rugbyligawêreldbeker 1989–1992 gebruik is, waarvolgens hy sy voorstel spontaan in ''Swing Low'' verander het. Verskillende variante is opgeneem en die gepubliseerde weergawe het tydens die toernooi die top-40 van die Britse enkelsnittreffers behaal.<ref name="SwingLow2" /> In 2020 het die Wêreldrugbymuseum tot dusver onbekende argiefmateriaal uitgereik, waarin ''Swing Low'' op Twickenham gesing word, as Martin Offiah (met die bynaam “Chariots” na ’n woordspeel met die oorspronklike titel van die rolprent ''Chariots of Fire'' uit die jaar 1981), tydens die Middlesex Sewes-toernooi 1987 speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-51646140 |title=Swing Low, Sweet Chariot rugby 'mystery solved' |publisher=[[BBC]] |author=Lowbridge, Caroline |date=3 Julie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die museumdirekteur is van mening dat die Twickenham-skare die lied al geken het, aangesien dit sedert die 1960’s in rugbyklubs gesing is, met eenvoudige gebare wat die lirieke illustreer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/i-hate-swing-low-sweet-chariot-says-former-hooker-brian-moore-2890266 |title='I hate Swing Low Sweet Chariot' says former hooker Brian Moore |publisher=The Scotsman |author=Jamie Gardner |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
In die nasleep van die wêreldwye [[Black Lives Matter]]-beweging ná die dood van George Floyd het die RFU in Junie 2020 aangekondig dat hulle die gebruik van die lied deur rugby-ondersteuners sal ondersoek, aangesien dit oorspronklik ’n [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] spirituele lied is. Beide die voormalige rugbyspeler Brian Moore en [[Prins Harry, Hertog van Sussex|Prins Harry]] het daarvoor gepleit die liedjie nie meer tydens rugbywedstryde te sing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/prince-harry-backs-rugby-move-to-kick-out-slavery-song-swing-low-sweet-chariot-93bdw2qjk |title=Prince Harry backs rugby move to kick out slavery song Swing Low, Sweet Chariot |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/300039265/exengand-hooker-brian-moore-says-swing-low-sweet-chariot-must-go |title=Ex-Engand hooker Brian Moore says Swing Low, Sweet Chariot must go |publisher=Stuff |date=21 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Martin Offiah het hom kort daarna beywer om die liedjie te behou en dit as ’n geleentheid te gebruik om Engelse en rugby-ondersteuners van ander nasionaliteite oor diskriminasie en die geskiedenis van swartes in die [[Verenigde Koninkryk]] in te lig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/53096584 |title=Black Lives Matter: RFU reviewing use of slave song Swing Low, Sweet Chariot |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 202 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die voormalige nasionale speler Maggie Alphonsi het gesê: “Ek verwelkom die RFU se ondersoek van die liedjie, maar ek dink nie dat die liedjie verbied sal moet word nie”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/news/12321/12010398/swing-low-debate-a-chance-to-educate-will-greenwood-maggie-alphonsi-topsy-ojo-discuss |title='Swing Low debate a chance to educate' – Will Greenwood, Maggie Alphonsi, Topsy Ojo discuss |publisher=Sky |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die eerste minister [[Boris Johnson]] was van mening dat die lied nie verbied moes word nie en dat daar minder op die simbole van diskriminasie gefokus sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/53096584 |title=Swing Low, Sweet Chariot: Boris Johnson says song should not be banned |publisher=[[BBC]] |date=19 Junie 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref>
== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Engelse nasionale krieketspan]]
* [[Engelse nasionale vrouerugbyspan]]
* [[Engelse nasionale sokkerspan]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Barry Bowker |title=England Rugby |publisher=Cassell |year=1978 |isbn=978-0-304-30214-7}}
* {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |url=https://archive.org/details/socialhistoryofe0000coll |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7}}
* {{en}} {{cite book |author=Stuart Farmer |title=The Official England Rugby Miscellany |url=https://archive.org/details/officialenglandr0000unse_x9c7 |publisher=Vision Sports Publishing Limited |year=2006 |isbn=978-1-905326-12-9 }}
* {{en}} {{cite journal |author=Michael Morgan |title=Optimizing the structure of elite competitions in professional sport – lessons from Rugby Union |journal=Managing Leisure |volume=7 |pages=41–60 |year=2002 |doi=10.1080/13606710110117023}}
* {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black – 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers Limited |year=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 }}
* {{en}} {{cite journal |author=Jason Tuck |title=The Men in White: Reflections on Rugby Union, the Media and Englishness |journal=International Review for the Sociology of Sport |volume=38 |issue=2 |pages=177–199 |year=2003 |doi=10.1177/1012690203038002003}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|England national rugby union team|Engelse nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [http://www.englandrugby.com/ Amptelike webwerf van die Engelse Rugbyvoetbalunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/england Engeland by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/england/ Engeland op Planet Rugby]
* {{en}} [http://www.sporting-heroes.net/rugby/ Spelerbiografieë]
{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Rugby in Engeland]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]]
430lqmudkewlzcrz1owonkw0eylbchh
Wallabies
0
25906
3378777
3361987
2026-11-19T12:02:15Z
InternetArchiveBot
131157
Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378777
wikitext
text/x-wiki
: ''Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Wallaroos]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land = Australië
| beeld = Wallabies.gif
| unie = [[Rugby Australia]] (Rugby AU)
| bynaam = Wallabies
| embleem = Wallaby
| stadion =
| kapasiteit =
| kaptein = [[James Slipper]]
| afrigter = {{vlagikoon|Australië}} [[Les Kiss]] <small>(sedert 2026)</small>
| patroon_la1 = _australia_rugby23h
| patroon_b1 = _australia_rugby23h
| patroon_ra1 = _australia_rugby23h
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 = _wallabiessocks
| linkerarm1 = FF8300
| liggaam1 = FF8300
| regterarm1 = FF8300
| broek1 = 02545D
| kouse1 = 02545D
| patroon_la2 =
| patroon_b2 = _australia_rugby23a
| patroon_ra2 =
| patroon_sh2 =
| patroon_so2 =
| linkerarm2 = ffffff
| liggaam2 = ffffff
| regterarm2 = ffffff
| broek2 = 004044
| kouse2 = ffffff
| statistiek = Statistiek
| toetse = [[James Slipper]] (151)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
| toptoetspuntebehaler = [[Michael Lynagh]] (911)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
| meestedrieë = [[David Campese]] (64)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
| jongstespeler =
| eerste = [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] '''Nieu-Suid-Wallis (as Australië)''' 13–3 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 24 Junie 1899)<ref name="smh-1899">{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers. England v. Australia. |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
| grootwen = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}<br />([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Australië; 25 Oktober 2003)
| grootverloor = {{RSAru}} 53–8 {{AUSru-r}}<br />([[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; 30 Augustus 2008)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar = 1987
| beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]
| url =
| unieurl = www.rugby.com.au/
}}
Die '''Wallabies''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Australië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallabies is na die wallaby, een van verskeie [[spesies]] uit die [[Familie (biologie)|familie]] van die [[kangaroe]]s genoem, wat die nasionale dier van Australië is.
Die Wallabies se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Die Wallabies het aan al die wêreldbekertoernooie deelgeneem en is met twee titels die derde suksesvolste span in die geskiedenis van dié toernooi ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Wallabies het die eindstryde van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen. Daarbenewens het die Wallabies die eindstryd in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] teen Engeland in [[ekstra tyd]] en in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] teen Nieu-Seeland verloor.
Die Wallabies neem sedert 1996 aan die jaarlikse [[die Rugbykampioenskap]]stoernooi (tot in 2011 die Drienasiesreeks) deel. Aan dié toernooi neem die vier beste spanne van die [[Suidelike Halfrond]] deel, naamlik die Nieu-Seelandse All Blacks, die Suid-Afrikaanse Springbokke, die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] en die Wallabies. Tydens die Rugbykampioenskapstoernooi ding die Wallabies met Argentinië om die [[Poematrofee]], met Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] en met Suid-Afrika om die [[Mandela Uitdaagplaat]] mee. Die Wallabies het vorige Drienasiesreekse reeds drie keer gewen (in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]] en [[2011-Drienasiesreeks|2011]]), en later ook een keer die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]). Op 2 Julie 2007 het die span, ná ’n verrassende oorwinning oor die All Blacks in die [[Die Rugbykampioenskap|Drienasies]], die tweede plek op die IRR se wêreldranglys beklee.<ref name="ranglys" />
In 1899 het die Wallabies in hul eerste internasionale wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in [[Sydney]] te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur [[Rugby Australia]] (Rugby AU), wat deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander beheerliggame as ’n vlak-een-span beskou word. Die Australiese rugbyspan is tans (Oktober 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2001 is die Wallabies deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 16 voormalige Wallabies is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallabies speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië.
== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Rugby Australia}}
[[Lêer:Australian Super 15 Map.svg|duimnael|’n Kaart van die Australiese plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia (Rugby AU), tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (''Australian Rugby Union'', ARU) genoem. Rugby Australia is in 1949 as die Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU) gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/history |title=Our History |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/history |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands">{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |journal=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame wat elkeen ’n [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat of gebied]] verteenwoordig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/governance |title=Governance |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/governance |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die belangrikste rugbyliga in Australië is [[Superrugby]] wat saam met spanne uit Nieu-Seeland en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/melbourne-rebels-super-rugby-pacific-rugby-australia-2024529 |title=Rugby Australia statement regarding Melbourne Rebels |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Naas die amptelike nasionale span roep Rugby Australia ook ander keurspanne byeen. Die ''Junior Wallabies'' is die o. 20-nasionale span en hulle neem aan die o. 20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o. 20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Australië beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Australian Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Australiese nasionale rugbyspan dien.
== Geskiedenis ==
=== Vroeë jare ===
[[Lêer:1899 Australian Team.jpg|duimnael|Die Australiese span in 1899]]
Europese immigrante het reeds vroeg aan [[sokker]] verwante sportsoorte beoefen en die eerste persberig is in 1829 in [[Sydney]] gepubliseer. Die meeste van dié vroeë wedstryde het tydens plaaslike feeste plaasgevind, maar geen algemene reëls of gekodifiseerde weergawe het bestaan nie. Van die destydse weergawes het elemente van vandag aparte stel reëls bevat, waaronder [[Australiese voetbal]], sokker en [[rugby]]. As twee spanne ontmoet het, moes hulle vooraf op die toepaslike reëls besluit. Aangesien destyds alle weergawes algemeen “sokker” genoem is, is dit nie meer moontlik om te bepaal watter weergawe in watter gebied oorheers het nie.<ref>{{en}} {{cite journal |authors=Rob Hess, Matthew Nicholason, Bob Stewart, Gregory De Moore |title=Australian Rules football begins |journal=A national game : the history of Australian rules football |publisher=Viking |location=Camberwell, Victoria |date=2008 |isbn=978-0-670-07089-3 |pages=1–18}}</ref> Die eerste span buite die moederland [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]], wat ’n stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik het (die wêreldwyd agtste oudste), was die in 1863 gestigte [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]], wat op 19 Augustus 1865 sy eerste wedstryd gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In 1874 is die eerste beheerliggaam gestig, die Suidelike Rugbyunie (vandag Nieu-Suid-Walliese Rugbyunie), wat in dieselfde jaar die eerste plaaslike kampioenskap aangebied het. Twee jaar later het die eerste kampioenskap rondom [[Brisbane]] gevolg, wat van 1883 af deur die Noordelike Rugbyunie (vandag Queensland Rugbyunie) aangebied is. Rugby het toe die gewildste sportsoort in [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] geword, veral als gevolg van die van 1882 af gereelde wedstryde tussen die keurspanne van albei kolonies. Daarteenoor was rugby in die ander kolonies ([[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Suid-Australië]], [[Wes-Australië]] en [[Tasmanië]]) minder gewild, en is veral deur Australiese voetbal oorheers. Die aanhangers van Australiese voetbal het ook hul sportsoort in Nieu-Suid-Wallis probeer vestig. ’n In 1880 gestigte plaaslike beheerliggaam het aanvanklik effens daarin geslaag, maar verskeie sosiale en ekonomiese faktore het daartoe gelei dat hulle hulself in 1893 weer ontbind het en die twee oostelike kolonies en latere deelstate deur rugby oorheers is.<ref>{{en}} {{cite web |author=Matthew Healy |url=https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |title=Hard Sell: Australian Football in Sydney |publisher=Victoria University |date=Augustus 2002 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318215415/https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |archive-date=18 Maart 2018 |url-status=dead}}</ref>
In 1882 het die Suidelike Rugbyunie die wêreldwyd eerste beheerliggaam geword wat ’n oorsese toer aangepak het, toe hul keurspan, die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], in [[Nieu-Seeland]] vyf wedstryde gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |title=1882 – Rugby tours to New Zealand begin |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |accessdate=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022161033/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |archive-date=22 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Clem Thomas |title=125 Years of the British and Irish Lions: The Official History |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-1-78057-738-8}}</ref> In 1896 het Queensland se span, die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], die Waratahs se voorbeeld gevolg. Die eerste toetswedstryd van ’n die hele Australië verteenwoordigende span is op 24 Junie 1899 op die [[Sydney-krieketveld]] aangebied, toe hulle teen die Britse Leeus te staan gekom het. Hulle het die eerste wedstryd met 13–3 gewen, maar die Leeus het in die oorblywende drie toetse geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |title=1899 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617104116/https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> Die Australiese span het ses spelers uit Queensland en nege uit Nieu-Suid-Wallis ingesluit.<ref name="smh-1899" /> In Sydney het hulle in die blou trui van Nieu-Suid-Wallis en in Brisbane in die maroen trui van Queensland uitgedraf, maar met ’n Australiese wapen pleks van die twee beheerliggame se kentekens.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx#History |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014215050/http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
=== Vroeë 20ste eeu ===
[[Lêer:Australia rugby touring team 1905.jpg|duimnael|Die Australiese span tydens die 1905-toer]]
[[Lêer:Australia squad 1908.jpg|duimnael|Die span wat in 1908–09 getoer het]]
Die eerste toetswedstryd tussen Australië en die Nieu-Seelandse All Blacks is op 15 Augustus 1903 op die Sydney-krieketveld gespeel en met 22–3 deur Nieu-Seeland gewen.<ref name="smh-17-3-03">{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14554348 |title=The New Zealand Footballers: Match Against Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |page=7 |date=17 Augustus 1903 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks se toer het tot ’n tydelike toename in gewildheid van rugby in beide Sydney en Brisbane gelei, nadat meer toeskouers die wedstryde in albei stede bygewoon het.<ref name="aru-hist">{{en}} {{cite web |title=History |website=[[Rugby Australia]] |accessdate=3 Julie 2011 |url=http://www.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703044643/http://www2.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-date=3 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Jaar later het die Britse Leeus Australië weer besoek en die Australiërs in al drie toetswedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British & Irish Lions Results: 1904 Australia & New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die stigting van die Nieu-Suid-Walliese Voetballiga (''New South Wales Football League'', NSWFL) in 1903 het ’n verswakking van die rugbysport in Nieu-Suid-Wallis meegebring, aangesien verskeie toonaangewende privaat skole vir enkele jare slegs Australiese voetbal pleks van rugby aangebied het. Vir ’n kort tyd het Australiese voetbal blykbaar ook die guns van die gehoor geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |title="Rules" Almost Had Sydney's Paddock |publisher=rl1908.com |author=Sean Fagan |date=2008 |accessdate=17 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144716/http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die suiwer amateursport rugby is deur die invoering van [[rugby league]] in 1905 erg geraak. Baie klubs rondom Sydney het na die professionele weergawe oorgeskakel en ’n beheerliggaam gestig, wat veral [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van ’n oorskakeling na rugby league kon oortuig. Van dié skole vorm sedertdien toe die bakermat van rugby league se sentrum rondom Sydney. Bekende nasionale spelers soos [[Dally Messenger]] het ook by rugby league aangesluit en gehelp om van dié sportkode die oorheersende een te maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/australianhistory.shtml |title=Australian Rugby |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die eerste toer na Nieu-Seeland plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/19 |title=1905 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Australië besoek, maar in geen toetswedstryd gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |title=1908 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906143809/http://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |archive-date= 6 September 2023 |url-status=dead}}</ref> Later dieselfde jaar het die nasionale span vanaf Sydney vir die eerste keer op ’n maandelange toer na die [[Britse Eilande]] en [[Noord-Amerika]] vertrek. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], wat tydens die Australiese toer plaasgevind het, het Australië ná ’n 32–3-oorwinning oor ’n keurspan uit [[Cornwall]] in die enigste wedstryd van die toernooi met die goue medalje weggestap. Tydens die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] is Australië met 9–6 verslaan, maar hulle het [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in hul eerste wegoorwinning met 9–3 geklop. Engelse koerante het aanvanklik na dié span as ''rabbits'' (“konyne”) verwys.<ref name="Annual Report 2008">{{en}} {{cite web |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |title=Australian Rugby Union, Annual Report 2008 |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2008 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401201859/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |archive-date=1 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Reason58">{{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5 |pages=[https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas/page/58 58]}}</ref> Die Australiese rugbyspelers het dié bynaam as neerhalend beskou en dit met ''Wallabies'' vervang.<ref name="Wallabies">{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul terugkoms het elf spelers, wat saam gereis het, na rugby league-klubs oorgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/wallabies.html#5 |title=The first Wallabies 1908/1909 |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1909, toe die nuwe “Noordelike Unie” se kode in Australië nog in sy kinderskoene was, is ’n wedstryd tussen die Kangaroos (die Australiese nasionale rugbyligaspan) en die Wallabies voor ’n skare van 20 000 gespeel, wat deur die rugbyligaspan met 29–26 gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=WCT19090906.2.33.3 |title=Kangaroos v. Wallabies |publisher=West Coast Times |place=Nieu-Seeland |page=4 |date=6 September 1909 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214454/http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=WCT19090906.2.33.3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Naas die verskil tussen amateurisme en professionalisme het daar ook ’n kulturele verskil begin ontwikkel: rugby is meer en meer as sportsoort van die opgevoede, Britse hoër- en middelklas beskou, terwyl rugby league veral in die werkersklas, wat uit Rooms-Katolieke [[Iere]] bestaan en die [[Britse Ryk]] verwerp het, aanhangers gewerf het. Die tradisionele rugby is deur hulle as ’n simbool van [[imperialisme]] beskou. Dikwels was die personeel van rugby league klubs dieselfde as by filiale van die Australiese Werkersparty. Binne enkele jare het rugby league die dominerende kode geword, terwyl rugby unie agteruitgegaan het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617}}</ref>
=== Impak van die wêreldoorloë ===
[[Lêer:StateLibQld 1 105568 Springboks v. Australia, 1937.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika in 1937]]
Nog erger is rugby in Australië deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] geraak. Al die plaaslike beheerliggame het die vraag in die gesig gestaar of dit gepas is om met rugby voort te gaan, terwyl op Europa se slagvelde duisende jong Australiërs sneuwel. Die beheerliggame van Australiese voetbal en rugby league het met hul toernooie voortgegaan, terwyl rugby se beheerliggame daarop besluit het om tydens die oorlog alle aktiwiteite te staak en die ander sportsoorte herhaaldelik van onpatriotiese optrede beskuldig het. Die sosiale skeurings wat destyds ontstaan het, sou die verhoudings tussen die sportsoorte en hul aanhangers vir die volgende dekades oorheers.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617–1619}}</ref> Tydens die oorlog het meer as 35 nasionale spelers in Europa geveg, waarvan tien gesneuwel het.<ref>{{en}} {{cite web |author=Sean Fagan |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-answered-the-empires-call-in-world-war-i-20150421-1mpjys.html |title=Rugby answered the Empire's call in World War I |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die oorlog het weer baie spelers by rugby league klubs aangesluit. In 1920 moes Queensland se beheerliggaam weens die gebrek aan spelers homself ontbind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1619–1620}}</ref>
Gedurende die 1920’s was die Wallabies basies identies aan die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], die keurspan uit Nieu-Suid-Wallis, aangesien slegs in dié deelstaat ’n gereguleerde speelprogram bestaan het. Die Waratahs het gereeld teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks te staan gekom, maar die meeste wedstryde verloor. Die Australiese beheerliggaam het aan dié wedstryde terugwerkende toetsstatus toegeken, terwyl die beheerliggame van Suid-Afrika en Nieu-Seeland hulle nie as sulks erken nie. In 1927/28 het die Waratahs ’n halwe jaar se baie suksesvolle toer deur Europa en [[Kanada]] onderneem, waartydens hulle 31 van hul 37 wedstryde gewen het. Onder andere het hulle teen die nasionale spanne van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], Wallis en [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen, maar hulle is deur [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Engeland geklop; aan alle wedstryde is terugwerkende toetsstatus toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1928 het die herstigting van die beheerliggaam Queensland Rugbyunie tot nuwe optimisme gelei, wat tot die herinstelling van ’n nasionale span gelei het en ’n jaar later het hulle in drie agtereenvolgende wedstryde teen die All Blacks geseëvier.<ref name="aru-hist" /> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]), het in 1930 Australië besoek, waartydens die gashere in die toetswedstryd ’n naelskraapse 6–5-oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |title=1930 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327161821/http://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |archive-date=27 Maart 2025 |url-status=dead}}</ref>
In 1931 het Lord Bledisloe, die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal, ’n beker geskenk, waarom die nasionale spanne van Nieu-Seeland en Australië gereeld sou speel. In 1934 het die Wallabies vir die eerste keer daarin geslaag om die [[Bledisloebeker]] in te palm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/17082710 |title=Bledisloe Cup to remain in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |date=27 Augustus 1934 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die krygsheld Edward “Weary” Dunlop was deel van dié span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&MT_ID=1278 |title=278th All Black Game |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=14 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614234354/http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&MT_ID=1278 |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vorige jaar het hulle vir die eerste keer ’n toer na Suid-Afrika onderneem, waar hulle drie toetswedstryde teen die Springbokke verloor en twee gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná hul suksesvolle toer deur Nieu-Seeland het die Springbokke in 1937 Australië besoek en twee toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |author=Steven White |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se beplande 1939-toer deur Europa kon nie soos beplan plaasvind nie. Slegs ’n dag ná hul aankoms in Engeland het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek en alle wedstryde is afgelas. Ná twee weke se verblyf het die Wallabies na Australië teruggekeer. Hul enigste wedstryd het die Wallabies tydens ’n oorstaan in [[Mumbai]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |title=The ill-fated 1939–40 Wallabies tour |publisher=World Rugby Museum |date=6 Augustus 2018 |accessdate=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125221448/https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |archive-date=25 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ter vermyding van die foute uit die Eerste Wêreldoorlog het die toonaangewende beheerliggame daarop besluit om ten minste ’n beperkte speelprogram te handhaaf.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1623}}</ref>
=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]]
Die eerste toetswedstryd ná die Tweede Wêreldoorlog is in 1946 op [[Carisbrook]], [[Dunedin]], tussen Australië en Nieu-Seeland gespeel en deur die All Blacks met 31–8 gewen. Australië het ook die vier oorblywende wedstryde van dié toer verloor; hulle is met 20–0 deur die Nieu-Seeland [[Maori's|Māori]] en die volgende week met 14–10 deur die All Blacks geklop. In 1947/48 het Australië ’n suksesvolle toer na [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] onderneem, waartydens die Wallabies 32 van hul 39 wedstryde gewen het. Hulle het drie van die vyf toetswedstryde gewen, maar die Wallabies is deur Wallis en Frankryk geklop.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jack Pollard |title=Australian Rugby The Game and the Players |url=https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll |publisher=Ironbark |location=Sydney |date=1994 |isbn=978-0-207-15006-7 |pages=[https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll/page/654 654]}}</ref> Van die opkomende spelers was Trevor Allan, Cyril Burke en Nicholas Shehadie.<ref name="Nicholas Shehadie">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe,49730.html |title=Sir Nicholas Shehadie AC OBE |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201075443/http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe%2C49730.html |archive-date=1 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul terugkoms van die suksesvolle toer het Australië in 1949 die Nieu-Seeland Māori vir ’n drie-toetsreeks gehuisves; albei spanne het een wedstryd elk gewen, met een gelykop. In September dieselfde jaar het Australië twee keer teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, albei wedstryde gewen en die Bledisloebeker vir die eerste keer op Nieu-Seelandse bodem ingepalm. Die Nieu-Seelanders het daarna beweer, dat hulle slegs ’n tweede span ontbied het, aangesien die All Blacks se eerste span destyds op toer in Suid-Afrika was. Met inagneming van die destydse [[apartheid]]stelsel in Suid-Afrika het die NZRU nie Māorispelers vir hul Suid-Afrikaanse toer saamgeneem nie. Gevolglik het baie van die All Blacks se gewone Māorispelers teen Australië uitgedraf, dus kon die Nieu-Seelandse span wat teen Australië gespeel het as ewe goed as die All-Black-span in Suid-Afrika beskou word. Vanuit ’n Nieu-Seelandse perspektief was eers die All Blacks se drie toetswedstryde twee jaar later in Australië gelykwaardig (Nieu-Seeland het al drie toetswedstryde gewen).<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref>
In 1949 is ook die Australiese beheerliggaam Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU; later Australiese Rugbyunie, ''Australian Rugby Union'' ARU; nou [[Rugby Australia]], Rugby AU) gestig, waarvolgens die as ’t ware onafhanklike beheerliggame van Nieu-Suid-Wallis en Queensland onderafdelings geword het. Die hoofrede vir dié saamsluiting was die uitnodiging van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aan Australië, [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], om as volle lede by die wêreldwye beheerliggaam aan te sluit. Die IRVR het voorheen slegs uit die vier beheerliggame van die Britse Tuisnasies ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië was sedert 1926 ’n geassosieerde lid en het sy sake deur die afgevaardigdes van die Engelse beheerliggaam ingedien.<ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1624}}</ref>
Die Britse Leeus het in 1950 na Australië getoer en albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |archive-date= 3 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetsreeks skoonskip met Australië afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/107 |title=1951 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Julie en Augustus 1952 het Australië vir die eerste keer teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gespeel en die eerste toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gewen, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verrassend met twee punte geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |title=Historic Rugby Internationals: Australia v Fiji, 1952 |publisher=World Rugby Museum |date=4 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028031006/https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |archive-date=28 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Maand later het die Wallabies herstel en die All Blacks op [[Lancasterpark]] geklop, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1953 het Australië weer deur Suid-Afrika getoer. In die tweede toetswedstryd het hulle die Springbokke vir die eerste keer in 15 jaar geklop. Die Suid-Afrikaanse span was van dié prestasie baie beïndruk en sodoende het twee spelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op dié toer het hulle ook 8–8-gelykop gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] in [[Kitwe]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/116 |title=1953 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1957/58 het die Wallabies weer deur Europa getoer, maar hulle het nie een toetswedstryd teen die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gewen nie. Sedertdien het geen nasionale span van die Suidelike Halfrond dié negatiewe rekord herhaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié negatiewe tendens is tydens die Leeus se besoek in 1959 voortgesit, toe die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |title=1959 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420163201/https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}</ref>
=== Gemengde prestasies gedurende die 1960’s en 1970’s ===
[[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toetswedstryd teen die Wallabies in Sydney, 1979]]
[[Lêer:Argentina vs australia rugby en ferro.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Australië en Argentinië in [[Buenos Aires]], 1979]]
In die eerste toetswedstryd van die nuwe dekade het die Wallabies op die Sydney-krieketveld ’n oorwinning oor Fidji gedurende ’n drie-toetsreeks in 1961 aangeteken. Daarop het ’n tweede oorwinning gevolg, maar Fidji het in die derde toetswedstryd daarin geslaag om gelykop te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/159 |title=1961 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1961 het die Wallabies weer deur Suid-Afrika getoer, maar hulle is deur die Springbokke in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]] maklik verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/161 |title=1961 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná hul terugkoms het die Wallabies hul eerste tuisnederlaag teen Frankryk op die Sydney-krieketveld met 8–15 gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |title=1961: A debut to remember |publisher=nobok.co.uk |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055628/http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1962 het Australië vyf keer teen die All Blacks te staan gekom; ’n 9–9-gelykop op Athletic Park was die enigste prestasie tydens dié twee toetsreekse.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/162 |title=1962 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/164 |title=1962 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat hulle in 1963 die besoekende Engelse span vir die eerste keer met 18–9 in Sydney verslaan het, het die Wallabies deur Suid-Afrika getoer en twee van die vier toetswedstryde gewen, waarmee hulle ná die Britse Leeus in 1896 die eerste span geword het wat dit kon vermag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/168 |title=1963 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het in 1964 ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks gespeel. Die Wallabies het die derde toetswedstryd gewen nadat hulle in die eerste twee toetswedstryde verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/176 |title=1964 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Jaar later het die Wallabies twee tuisoorwinnings met onderskeidelik 18–11 en 12–8 oor die Springbokke aangeteken. Daarmee het die Wallabies vir die eerste keer ’n toetsreeks teen Suid-Afrika beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 1966 het die Britse Leeus deur Australië getoer en die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Die Wallabies se toer deur Europa en Kanada gedurende [[winter]] 1966/67 was nie suksesvol nie, aangesien die Wallabies slegs 19 van hul 36 wedstryde gewen het. Van die vyf toetswedstryde, wat hulle gespeel het, het die Wallabies dié teen Wallis en Engeland gewen, maar Australië is deur Skotland, Ierland en Frankryk verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/184 |title=1966/67 Australia tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die toer het Australië in Sydney weer teen Ierland te staan gekom en is opnuut verslaan, waarmee Ierland die eerste van die Tuisnasies geword het wat ’n wegoorwinning in die Suidelike Halfrond kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/186 |title=1967 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tot aan die einde van die 1960’s het die Wallabies – met uitsondering van ’n naelskraapse 11–10-tuisoorwinning oor Frankryk – slegs nederlae gely, waaronder in 1968 die derde agtereenvolgende nederlaag teen Nieu-Seeland en in 1969 vier agtereenvolgende nederlae teen Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/192 |title=1968 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/196 |title=1968 Australia tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/200 |title=1969 Wales tour to Oceania |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/202 |title=1969 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Australië het in 1970 Skotland gehuisves en hulle met 20 punte geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/209 |title=1970 Scotland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies se aktiwiteite in 1971 sou die mees omstrede in die Australiese rugbygeskiedenis word. In Julie en Augustus het die Springbokke Australië vir ses weke besoek, nadat die Wallabies twee jaar vroeër Suid-Afrika besoek het. Terwyl die Australiese regering die Springbokke se toer ondersteun het, is in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Brisbane, [[Melbourne]], [[Perth]] en Sydney protes teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid aangeteken. Tydens dié protesaksies het deelnemers met die polisie slaags geraak. Na ramings is tussen 500 en 700 protesdeelnemers in hegtenis geneem. Die toer is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en moes met ’n groot polisieteenwoordigheid beskerm word. Johannes Bjelke-Petersen, die eerste minister van Queensland, het op 14 Julie ’n noodtoestand van een maand verklaar, wat tot ’n 24 uur se staking van 125 000 werknemers gelei het. Tot aan die einde van apartheid het die Wallabies nie meer teen die Springbokke te staan gekom nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In November 1971 het die Wallabies ’n toer na Frankryk onderneem; hulle het Frankryk tydens die eerste toetswedstryd in [[Toulouse]] geklop, maar hulle is in die tweede in Parys verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Frankryk het toe Australië in Junie 1972 vir ’n twee-toetsreeks besoek, waarvan hulle een gewen en in die ander een gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het Australië ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, maar al drie verloor. Die Wallabies het tydens hul terugkoms in [[Suva]] aangedoen om teen Fidji te speel en hul enigste oorwinning in dié jaar aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/229 |title=1972 Australia tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1973 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] vir die eerste keer Australië besoek; die Wallabies het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die tweede verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/234 |title=1973 Tonga tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 1973 het Australië ’n kort toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, maar hulle het twee swak nederlae teen Wallis en Engeland gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/241 |title=1973 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1974 het Australië die All Blacks vir ’n drie-toetsreeks gehuisves, waarvan die Wallabies twee verloor en in een gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/245 |title=1974 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1975 het Australië tydens ’n twee-toetsreeks tuis Engeland twee keer verslaan en sodoende wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/255 |title=1975 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het daarna sy eerste twee toetswedstryde teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gespeel en albei maklik gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/259 |title=1975 Japan tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul Europatoer in 1975/76 is die Wallabies deur Skotland, Wallis en Engeland verslaan, maar hulle het daarin geslaag om Ierland te klop. Op pad huis toe het Australië ’n bykomende wedstryd gespeel en vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[Los Angeles]] te staan gekom en met 24–12 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/265 |title=1975/76 Australia tour to UK, Ireland and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In Junie 1976 het Australië Fidji vir ’n drie-toetsreeks gehuisves en al drie toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/269 |title=1976 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het die jaar met ’n kort toer na Europa afgesluit en twee toetswedstryde teen Frankryk gespeel, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/294 |title=1976 Australia tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat in 1977 geen toetswedstryd plaasgevind het nie, het die Wallabies in 1978 twee tuisoorwinnings oor Wallis aangeteken, maar hulle is in twee wegwedstryde deur Nieu-Seeland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/310 |title=1978 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die derde toetswedstryd het die Wallabies met 30–16 gewen, danksy vier drieë deur die uitstekende [[Greg Cornelsen]].<ref>{{en}} {{cite web |author=Jamie Wall |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/364706/before-eden-park-was-a-fortress-there-was-greg-cornelsen |title=Before Eden Park was a fortress there was Greg Cornelsen |publisher=Radio New Zealand |date=22 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 1979 het Ierland Australië besoek en albei toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/319 |title=1979 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het Australië die All Blacks vir een toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gehuisves en met 12–6 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/323 |title=1979 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Oktober 1979 het die Wallabies vir die eerste keer [[Argentinië]] besoek. Hulle is in hul eerste toetswedstryd deur die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] verslaan, maar die Wallabies het met ’n oorwinning in die tweede toetswedstryd dié toetsreeks geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/330 |title=1979 Australia tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
=== Groeiende sterkte gedurende die 1980’s ===
[[Lêer:Argentina australia 1987.jpg|duimnael|Australië teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op [[José Amalfitani-stadion|Vélez Sarsfield-stadion]], 7 November 1987]]
In 1980 het Australië die [[Bledisloebeker]] slegs vir ’n vierde keer ingepalm, nadat die Wallabies Nieu-Seeland met 2–1 in ’n drie-toetsreeks in Australië verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/338 |title=1980 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1981/82 het die toer na die Britse Eilande teleurstellend verloop, nadat die Wallabies van die vier toetswedstryde slegs dié teen Ierland gewen het; daarbenewens het hulle drie wedstryde teen provinsiale en plaaslike spanne verloor. Die Australiese span het egter veral uit jong, onervare spelers bestaan, wat hul beste tye nog sou beleef.<ref>{{en}} {{cite book |author=Nicholas Shehadie |title=A Life Worth Living |publisher=Simon & Schuster Australia |location=Sydney |date=2003 |isbn=978-0-7318-1161-8 |pages=175}}</ref> Gedurende [[herfs]] 1984 het die Wallabies opnuut die Tuisnasies met ’n jong span en ’n nuwe afrigter, Alan Jones, besoek en ’n historiese prestasie aangeteken: Hulle het die eerste Australiese span geword wat ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het: Engeland, Ierland, Wallis en Skotland. Hulle het ook ’n volstoomspan van die [[Britse Barbarians]] geklop. Tydens dié toer het veral [[Mark Ella]] uitgeblink en as eerste speler in al vier die toetswedstryde ’n drie gedruk. Dié toer het die opkoms van Australië as ’n gedugte krag in internasionale rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.couriermail.com.au/sport/rugby/video-mark-ella-stars-as-wallabies-achieve-grand-slam-in-1984/news-story/be8bedee8f163b3e532cd222ad77027e |title=Mark Ella stars as Wallabies achieve Grand Slam in 1984 |publisher=The Courier-Mail |date=31 Oktober 1984 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In 1986 het Australië vir ’n drie-toetsreeks om die Bledisloebeker na Nieu-Seeland getoer. Die Nieu-Seelandse rugby was in onrus nadat ’n nieamptelike span – die Nieu-Seelandse Kavaliers – met die grootste deel van die All Black-spelers die sportboikot van apartheid geïgnoreer en na Suid-Afrika vertrek het. Ná hul terugkeer is dié spelers vir die eerste toetswedstryd om die Bledisloebeker uit die All Black-span weggelaat. Australië het toe die eerste wedstryd met 13–12 gewen. Die verbanning is met die oog op die tweede toets op 23 Augustus op Carisbrook gelig. Nieu-Seeland het die reeks geëwenaar nadat hulle die tweede wedstryd met 13–12 gewen het. Dié wedstryd is deur omstredenheid geteister nadat die Walliese skeidsregter Derek Bevan nie ’n Australiese drie deur die [[agsteman]] Steve Tuynman toegeken het nie. Die eindstryd is op 6 September 1986 op Edenpark gehou. Australië het ’n volstom Nieu-Seelandse span met 22–9 geklop en sodoende hul eerste toetsreeks op Nieu-Seelandse bodem beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15286390/all-blacks-rebel-tour-created-split-new-zealand-public |title=All Blacks rebel tour that created a split with New Zealand public |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=22 April 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Australiese en Nieu-Seelandse rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die groepfase het die selfbewuste Wallabies Engeland, die VSA en Japan verslaan, en in die kwarteindstryd Ierland. In die halfeindstryd is hulle egter op Sydney se [[Concord-ovaal]] deur Frankryk met 30–26 geklop, in die klein finale om die derde plek het die Wallabies teen Wallis verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Die prestasies van die Wallabies oor die drie jaar onder die afrigter Alan Jones het deurlopend verbeter, maar Jones het ook ’n polariserende effek op die span gehad, aangesien hy ook as ’n radio-omroeper gewerk het en baie spelers nie tevrede was met sy bestuurstyl nie. Mark Ella, wat ná die 1984-seisoen homself onttrek het, het beweer dat hy moontlik nie sou uitgetree het as Jones nie die afrigter was nie. Daar was veral ernstige meningsverskille tussen die afrigter Alan Jones en die invloedryke [[skrumskakel]] Nick Farr-Jones.<ref>{{en}} {{cite web |author=Peter FitzSimons |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |title=The Wallabies have passed by Alan Jones |publisher=The Sydney Morning Herald |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251104113126/https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |archive-date= 4 November 2025 |url-status=dead}}</ref> Voor en tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het Alan Jones sy aktiwiteite buite die afrigting van Australië, waaronder die radio-uitsaaiwese, uitgebrei. Ná die rugbywêreldbekertoernooi is Jones van sy afrigtingspos verwyder en Bob Dwyer, wat Australië in 1982 en 1983 afgerig het, is in 1988 heraangestel. Die tuisreeks teen die All Blacks dieselfde jaar het teleurstellend verloop, nadat die Wallabies in drie toetswedstryde slegs een gelykop aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1989 het die Britse en Ierse Leeus vir die eerste keer sedert 1966 na Australië getoer. Ná hul oorwinning in die eerste toetswedstryd het Australië die tweede en derde toetswedstryde en sodoende die toetsreeks met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1989-australia/ |title=1989 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112219/http://www.lions-tour.com/1989-australia/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> Bob Dwyer het ’n gebrek aan oorheersing deur die voorspelers as ’n belangrike faktor geïdentifiseer wat tot die verlore reeks bygedra het en die 1990’s met die doel om dié faset van die Wallabies se speel te verbeter betree.
=== Wêreldbekertitels in 1991 en 1999 ===
[[Lêer:1991 - David Campese's autographed shirt.jpg|duimnael|David Campese se trui, versier met handtekeninge, in ’n [[Hongkong]]se kroeg]]
In Augustus 1990 het Australië ná vier jaar weer ’n toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] is die All Blacks weer verslaan, maar ook Wallis en Engeland. Gevolglik het die Wallabies die rugbywêreldbekertoernooi met nuwe selfvertroue aangepak en tydens die groepfase Argentinië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] deels maklik verslaan. Gedurende die kwarteindstryd teen Ierland in [[Dublin]] was Australië op die rand van ’n uitskakeling. Nadat letterlik sekondes op die klok oorgebly het, het Ierland met 18–15 voorgeloop, voordat [[Michael Lynagh]] in die hoek ’n drie gedruk het om sodoende die Ierse harte te laat breek en waarmee Australië in die halfeindstryd Nieu-Seeland ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |author=Richard Seeckts |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/171646.html |title=Lynagh silences Lansdowne Road |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 1991 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die eerste helfte het die Wallabies met 13–3 voorgeloop en toe hul verdedigingsvermoë teen die All Blacks gewys en die wedstryd beklink. In die eindstryd op Twickenham het die Wallabies teen Engeland te staan gekom. Engeland het hul meestal vooruit gedomineerde spelplan in ’n meer vloeiende spel verander. Dit was egter nie suksesvol nie en Australië het ’n 12–6-oorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> David Campese is as die speler van die toernooi aangewys, nadat hy ses drieë in ’n reeks van uitstekende vertonings gedruk het. Oorwinningsparades is in Australië vir hul nasionale span gehou.
Nadat die Springbokke in 1992 ná die einde van apartheid weer vir internasionale rugby toegelaat is, het die Wallabies Suid-Afrika besoek en die eerste toetswedstryd tussen albei spanne in meer as twee dekades gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Springbokke se teenbesoek in Australië vir drie toetswedstryde plaasgevind, waarvan die Wallabies twee gewen het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> In 1994 het die Wallabies onder andere twee keer elk Ierland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geklop, asook in 1995 Argentinië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/587 |title=1994 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/610 |title=1995 Argentina tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die titelverdediging tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het met ’n nederlaag teen die gasheer afgeskop, gevolg deur oorwinnings oor [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]]. In die kwarteindstryd is die Wallabies deur Engeland uitgeskakel, nadat [[Rob Andrew]] in [[ekstra tyd]] ’n skepdoel aangeteken en die wedstryd met 22–25 beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25-22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dit was Australië se ergste vertoning in dié tyd tydens ’n wêreldbekertoernooi.
Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). In reaksie op rugby se skuif na professionaliteit is in Oktober 1995 die Rugbyunie Spelersvereniging (RUPA, ''Rugby Union Players' Association'') gestig om die belange van Australië se professionele rugbyspelers te beskerm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |title=What is RUPA? |publisher=Rugby Union Players' Association |date=2020 |accessdate=1 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101070205/https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |archive-date=1 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Greg Smith was in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] en [[1997-Drienasiesreeks|1997]] Australië se hoofafrigter, gedurende dié jare het die Wallabies slegs twee van hul agt toetse in die eerste twee Drienasiesreekse gewen, albei teen Suid-Afrika tuis, maar hulle het rekordnederlae teen beide die All Blacks en Springbokke weg gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat Rod Macqueen in 1998 by Smith oorgeneem het, het Australië sy twee toetswedstryde teen die All Blacks gewen en sodoende die Bledisloebeker herower.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1998 |title=1998 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Wallabies tydens die besoek van ’n onervare Engelse span in die Suidelike Halfrond ’n rekordoorwinning van 76–0 aangeteken, Engeland se ergste nederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=[[The Times]] |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1999 het die Wallabies die Bledisloebeker suksesvol verdedig, nadat hulle Nieu-Seeland met ’n rekordoorwinning van 28–7 in Sydney verslaan het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}</ref>
Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Wallabies hul groep gewen, nadat hulle in die drie wedstryde teen Roemenië, Ierland en die VSA altesaam slegs 31 punte afgestaan het. In die kwarteindstryd het hulle teen Wallis te staan gekom, met 24–9 geseëvier en die halfeindstryd gehaal. Hulle het die verdedigende kampioen Suid-Afrika met 27–21 uitgeskakel. Die halfeindstryd is deur ’n onvergeetlike skepdoel in ekstra tyd deur die [[losskakel]] Stephen Larkham (sy eerste skepdoel in ’n toetswedstryd) en ’n strafdoel deur die [[heelagter]] [[Matt Burke]] beslis. Australië het die eindstryd op die nuwe [[Millennium-stadion]] maklik met 35–12 teen die blykbaar moeë Frankryk gewen, die Franse het voorheen in hul halfeindstryd die gunsteling Nieu-Seeland uitgeskakel. Die meeste punte is deur die heelagter Matt Burke aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1999 het vyf Australiese spelers daarin geslaag om hul tweede rugbywêreldbekertoernooi te wen: Phil Kearns, John Eales, Tim Horan, Jason Little en Dan Crowley. Australië was ook die eerste rugbyspan wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n tweede keer omhoog kon hou. Weens hul uitstekende prestasies is die Wallabies in 2000 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2000 |title=Laureus World Sports Awards 2000 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
=== Die nuwe millennium ===
[[Lêer:World Cup Telstra stadium.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] tussen Argentinië en Australië op die Aussiestadion in Sydney]]
[[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
In 2000 was die Australiese beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugb]]y, OR).<ref name="islands" /> In dieselfde jaar het Australië die Bledisloebeker verdedig en die [[2000-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] vir die eerste keer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Wallabies het dié prestasie in 2001 herhaal en ook hul eerste reeksoorwinning ooit oor die Britse en Ierse Leeus aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |title=2001 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420160949/https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Beide die afrigter MacQueen en kaptein John Eales het gou ná dié mylpale afgetree. Hulle is deur die afrigter [[Eddie Jones]] en kaptein George Gregan opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/watch-epic-video-of-eddie-jones-first-wallabies-training-in-2001/ |title=Watch: Epic video of Eddie Jones' first Wallabies training in 2001 |publisher=RugbyPass |author=Liam Heagney |date=18 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die toenemende gewildheid het topvlak-[[rugby league]]spelers soos Mat Rogers, Wendell Sailor en Lote Tuqiri na rugbyunie oorgeskakel en voortaan vir die Wallabies uitgedraf. Dit was in kontras met die vorige eeu, waartydens baie rugbyunie-spelers met salarisse na rugby league gelok is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyfix.com/rugbyfix-com-rugby-union-versus-rugby-league-the-cultural-divide/ |title=Switching Between Rugby Union and Rugby League |publisher=rugbyfix.com |date=15 Maart 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2001 is die Wallabies deur die IRR as “span van die jaar” en Rod Macqueen as “afrigter van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2001 |title=IRB Awards 2001 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Die Wallabies het tydens die [[2002-Drienasiesreeks]] nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna is hulle weg deur beide Ierland en Engeland verras.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/11/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |title=Australia caught on green tide |publisher=[[The Guardian]]|author=Ian Malin |date=12 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2003-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2003]] moes Australië die Bledisloebeker afstaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die gasheer Australië sy [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog op indrukwekkende wyse afgeskop. Tydens die groepfase het die Wallabies Argentinië maklik geklop, gevolg deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië. Hulle 142–0-oorwinning oor die Namibiërs is beide die hoogste Australiese oorwinning en die hoogste tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die laaste groepwedstryd het hulle Ierland naelskraap met 17–16 geklop. Daarna het hulle Skotland met 33–16 in die kwarteindstryd uitgeskakel. Die Wallabies het hul grootste oorwinning in dié tyd oor Nieu-Seeland aangeteken deur hulle met 22–10 in die halfeindstryd te verslaan. Daarna het George Gregan die Nieu-Seelanders met die woorde ''Four more years boys, four more years'' (“Nog vier jaar seuns, nog vier jaar”) geterg.<ref name="1995Favourites">{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens ’n spannende eindstryd is die Wallabies deur Engeland met 20–17 verslaan, die eindstryd is kort voor afloop van ekstra tyd deur [[Jonny Wilkinson]] se skepdoel beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Tydens die tienjarige herdenking van die professionalisering van rugby in 2005 is die Wallabies se span van die dekade aangekondig. John Eales is deur ’n keuringspaneel van 30 as kaptein aangewys. Ná afloop van die Europese toer in 2005, wat met ’n negatiewe rekord van agt nederlae in nege wedstryde geëindig het, het die pers soos die ''Daily Telegraph'' ’n beroep op die afdanking van beide Eddie Jones en George Gregan gedoen. Die voormalige afrigter Alan Jones het ook vir hul afdanking gepleit. In Desember 2005 het die Australiese Rugbyunie aan die groeiende druk oorgegee en Eddie Jones met John Connolly vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/content/2005/s1522635.htm |title=Eddie Jones sacked from Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2006-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2006]] het die Wallabies ’n noemenswaardige 49–0-oorwinning oor die Springbokke aangeteken, maar in die oorblywende wedstryde slegs gemengde prestasies behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar het ’n skaars wegnederlaag teen Ierland gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6163680.stm |title=Ireland 21-6 Australia |publisher=[[BBC]] |date=19 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen albei lande te herdenk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] het die Wallabies ná deels maklike oorwinnings oor Japan, Wallis, Fidji en Kanada hul groep gewen. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Engeland met 12–10 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Connolly het sy bedanking as hoofafrigter aangebied en is aan die begin van 2008 met Robbie Deans vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/archive/articles/2007/12/14/s2119539.htm |title=Robbie Deans appointed as Wallabies coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Jennifer Macey |date=14 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die sleutelspelers George Gregan en [[Stephen Larkham]] ná die teleurstellende toernooi hul loopbane beëindig het, het hy die taak gehad om ’n nuwe span saam te stel. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Wallabies ’n ambivalente indruk agtergelaat. Hulle het die All Blacks slegs een keer en die Springbokke twee keer verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook hul ergste nederlaag in dié tyd gely: met 8–53 teen Suid-Afrika in [[Johannesburg]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2009 het die Wallabies Italië twee keer en Frankryk een keer geklop, daarna het hul prestasies egter agteruitgegaan, nadat hulle tydens die [[2009-Drienasiesreeks]] drie keer teen Nieu-Seeland en twee keer teen Suid-Afrika verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/977 |title=2009 Italy tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/978 |title=2009 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies vir die eerste keer in 27 jaar deur Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
=== Heen en weer sedert 2010 ===
[[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Australië teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]]
[[Lêer:2017.08.19.20.21.25-AUSvNZL-0003 (35890784923).jpg|duimnael|Australië teen Nieu-Seeland tydens die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] in Sydney]]
[[Lêer:2017.06.17.15.06.26-AUSvSCO anthems-0001 (35370281985).jpg|duimnael|Australië teen Skotland tydens die 2017 midjaarrugbytoetsreeks in Sydney]]
[[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]]
Die Wallabies het tydens [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2010]] Suid-Afrika geklop, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan, die Wallabies se tiende agtereenvolgende nederlaag teen die All Blacks, ’n nuwe negatiewe rekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2010 |title=2010 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies die All Blacks egter in ’n naelskraapse wedstryd in [[Hongkong]] geklop. Dit was Australië se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in drie jaar.<ref>{{en}} {{cite web |author=Richard Knowler |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/4290888/Wallabies-steal-win-from-All-Blacks |title=Wallabies steal win from All Blacks |publisher=stuff.co.nz |date=31 Oktober 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 2011 het vir die Wallabies met ’n verrassende tuisnederlaag teen Samoa afgeskop, daarna het hulle egter die [[2011-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2011]] gewen en sodoende hul eerste titel in tien jaar ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Wallabies Italië verslaan, maar hulle is in die daaropvolgende wedstryd deur Ierland geklop. Ná nog twee oorwinnings oor die VSA en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] het hulle nogtans daarin geslaag om die kwarteindstryd te haal. Hulle het teen die verdedigende kampioen Suid-Afrika te staan gekom, en die Springbokke danksy ’n amper foutlose verdediging naelskraap met 11–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/14830348.stm |title=Rugby World Cup 2011: South Africa 9-11 Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die halfeindstryd is die Wallabies egter deur die gasheer en latere wêreldkampioen Nieu-Seeland met 20–6 uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/rugby/teams/australia/5793924/All-Blacks-out-muscle-Wallabies-into-final |title=All Blacks out-muscle Wallabies, into final |publisher=stuff |date=17 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die klein finale om die derde plek het hulle Wallis met 21–18 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9620926.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales 18-21 Australia – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In 2012 is Australië tuis deur Skotland verslaan, dit was hul eerste tuisnederlaag teen die Skotte sedert 1982.<ref>{{en}} {{cite web |author=Colin Moffat |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=5 Junie 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie, ondanks twee oorwinnings oor die debutant.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is Italië slegs naelskraap verslaan, nadat [[Luciano Orquera]] in die laaste minuut ’n strafdoel, wat aan Italië sy eerste gelykopuitslag teen die Wallabies sou besorg het, misgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/nov/24/italy-australia-autumn-internationals |title=Australia survive fightback to maintain perfect record against Italy |publisher=[[The Guardian]] |date=24 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2013 het die Britse en Ierse Leeus na Australië getoer en twee van drie die toetswedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-06/lions-roar-past-wallabies-to-break-tour-drought/4803966 |title=Lions Tour 2013: British and Irish Lions break tour drought with third Test rout of Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié mislukking en ’n maer wenrekord het daartoe bygedra dat die hoofafrigter Deans toenemende druk ervaar het. Hy het in Julie 2013, ná ses jaar in die pos, bedank; sy opvolger was Ewen McKenzie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-09/ewen-mckenzie-unveiled-as-wallabies-coach/4808328 |title=Australian Rugby Union confirms Robbie Deans 'stood down' from Wallabies job on Monday |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=9 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee nederlae elk teen Suid-Afrika en Nieu-Seeland gely, maar twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 12–38-tuisnederlaag teen die Springbokke was die ergste in dié tyd vir die Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |title=Springboks embarrass Wallabies |publisher=ESPNscrum |date=7 September 2013 |accessdate=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173403/http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |archive-date=14 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het McKenzie die Wallabies na vier oorwinnings oor Italië, Ierland, Skotland en Wallis geneem. Nadat hulle egter in die eerste wedstryd van die reeks deur Engeland verslaan is, het die Wallabies die Grand Slam misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/wallabies-fall-at-first-grand-slam-hurdle-to-england/ |title=Wallabies fall at first Grand Slam hurdle to England |publisher=[[Superrugby]] |date=3 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In 2014 het die Wallabies ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk vir die eerste keer in vier jaar die Trophée des Bicentenaires ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Wallabies daarna in hul openingswedstryd van die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] teen die All Blacks gelykop gespeel het en daarmee vir die agste agtereenvolgende keer onoorwonne was, het hulle die kans gehad om hul reeks nederlae om die Bledisloebeker, wat in 2012 begin het, te beëindig. Maar ’n 20–51-nederlaag het alle hoop laat gaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-08-23/new-zealand-retains-bledisloe-cup/5692018 |title=All Blacks thump Wallabies 51-20 to retain Bledisloe Cup in thumping bonus point win |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=23 Augustus 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die verdere verloop van die toernooi het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Argentinië in 17 jaar gely; dit was die Poemas se eerste oorwinning sedert hul aansluiting by die Rugbykampioenskap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29495348 |title=Rugby Championship: Argentina 21-17 Australia |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 18 Oktober 2014 het McKenzie as hoofafrigter bedank, vier dae later het die ARU [[Michael Cheika]] as sy opvolger aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-10-22/aru-announce-michael-cheika-as-wallabies-coach/5832484 |title=Michael Cheika announced as new Wallabies head coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In sy eerste toetswedstryd onder Cheika het Australië in [[Cardiff]] sy tiende agtereenvolgende oorwinning oor Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |title=Bernard Foley leads Wallabies to tight win against Wales |publisher=The Sydney Morning Herald |date=9 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102115304/https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |archive-date= 2 November 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies deur Frankryk, Ierland en Wallis verslaan, waardeur hulle na die sesde plek op die wêreldranglys gegly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-03-17/wallabies-fall-to-lowest-ever-world-ranking-of-sixth/6324482 |title=Wallabies fall to lowest-ever ranking of sixth ahead of Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies hul eerste titel in die nuwe formaat ingepalm, nadat hulle Suid-Afrika, Argentinië en Nieu-Seeland een keer elk verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/live/2015/aug/08/australia-v-new-zealand-rugby-championship-decider |title=Australia 27–19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Gadsby |date=19 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is Australië saam met Wallis, Fidji, die gasheer en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in ’n soort “doodsgroep” geloot. Die Wallabies het in die moeilike tak geslaag en al sy wedstryde gewen, terwyl Engeland vroeg uit die toernooi geskel is. In die kwarteindstryd het Australië teen Skotland te staan gekom, wat 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop het, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] aangeteken is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/19/craig-joubert-mistake-penalty-australia-scotland-world-cup |title=Craig Joubert 'made mistake' awarding Australia penalty against Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=19 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het Australië in die halfeindstryd Argentinië met 29–15 verslaan. In die eindstryd het die Wallabies teen die All Blacks met 17–34 verloor, nadat hulle 15 minuut voor die eindfluitjie op 17–21 was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar is die Australiese afrigter Cheika deur Wêreldrugby as “afrigter van die jaar” benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-11-02/rugby-world-cup3a-wallabies-boss-michael-cheika-named-world-ru/6904622 |title=Rugby World Cup: Wallabies boss Michael Cheika named World Rugby Coach of the Year |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 November 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Die jaar 2016 was die begin van ’n ernstige agteruitgang. In Junie het die Wallabies Engeland onder hul afrigter Eddie Jones gehuisves en drie agtereenvolgende toetswedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1108 |title=2016 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle is ook in al drie wedstryde deur die All Blacks verslaan. Australië het die jaar met nederlae teen Ierland en die vierde keer teen Engeland beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1118 |title=2016 Australia tour to UK, Ireland and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2017-seisoen het min vordering gesien, nadat die Wallabies verslaan is deur ’n verswakte Skotse span, wat ’n aantal spelers aan die Britse en Ierse Leeus vir hul toer na Nieu-Seeland afgestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/17/scotland-australia-rugby-union-gregor-townsend |title=Gregor Townsend hails Scotland’s unity in hard-fought win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Junie 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Australië het sy middelmatige prestasies tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Australië sy vyfde agtereenvolgende nederlaag teen Engeland gely, saam met ’n rekordnederlaag teen Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42016805 |title=Autumn international: England 30–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/25/scotland-australia-autumn-international-match-report |title=Byron McGuigan and Scotland hammer Australia after Sekope Kepu’s red |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart Bathgate |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Junie 2018 het die Wallabies twee van drie toetswedstryde teen Ierland verloor en daarna vier van hul ses wedstryde tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1423 |title=2018 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende herfs het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Wallis in tien jaar gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46130635 |title=Autumn internationals: Wales 9–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=10 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Altesaam het hulle in 2018 slegs vier van hul 13 toetswedstryde gewen, gelyk aan hul ergste kalenderjaar in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-year-in-review-wallabies-suffer-tough-year-on-and-off-the-field-20181216-p50mkd.html |title=Rugby year in review: Wallabies suffer tough year on and off the field |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=22 Desember 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/26/rugby-australia-must-act-as-wallabies-worst-calendar-year-finishes |title=Rugby Australia must act as Wallabies' worst calendar year finishes |publisher=[[The Guardian]] |author=Bret Harris |date=25 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Tydens die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het Australië die All Blacks met 47–26 verslaan, een van die ergste Nieu-Seelandse nederlae in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49305836 |title=Australia thrash All Blacks 47–26 in Rugby Championship in Perth |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die daaropvolgende wedstryd om die Bledisloebeker het Nieu-Seeland met 36–0 wraak geneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het die Wallabies in die groepfase Fidji, Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] verslaan. ’n Naelskraapse nederlaag teen Wallis in hul laaste groepwedstryd het beteken, dat die Wallabies in die kwarteindstryd teen Engeland te staan gekom het. Ná ’n swak 16–40-nederlaag is die toernooi én die seisoen vir die Wallabies beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=26 September 2022}} {{dooie skakel}}</ref> Michael Cheika het die volgende dag as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/cheika-quits-wallabies-coach-falls-on-sword-after-world-cup-exit-20191020-p532h2.html |title=Cheika quits: Wallabies coach falls on sword after World Cup exit |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Ton Decent |date=20 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2019 is Dave Rennie as sy opvolger benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2019/11/19/wallabies-coach-announcement |title=UPDATED: Wallabies win \"significant fight\" for Rennie's services after \"late\" All Blacks interest |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Beth Newman |date=20 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná sy terugkeer in die span is [[Christian Leali’ifano]] in 2020 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die Wallabies het ná een oorwinning en nederlaag elk teen die All Blacks asook twee gelykopuitslae teen die Poemas in die derde en dus laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die eerste wedstryd is Australië deur Nieu-Seeland met 43–5 verneder, hul ergste nederlaag teen dié buurland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-31/all-blacks-thrash-wallabies-to-retain-bledisloe-cup-in-sydney/12831976 |title=Australia thrashed 43–5 by New Zealand in record loss as All Blacks retain Bledisloe Cup in Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=31 Oktober 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies hul tuisreeks teen die Franse met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] kon hulle vir die eerste keer vier wedstryde wen, waarna hulle ná die All Blacks die tweede plek beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/four-straight-as-wallabies-power-past-pumas/ |title=Four Straight As Wallabies Power Past Pumas |publisher=[[Superrugby]] |date=2 Oktober 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het met ’n oorwinning oor Japan begin, maar die Wallabies het vir die eerste keer in 45 jaar al hul wedstryde in Europa verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/300459372/horrendous-rennie-rips-into-officials-after-14man-wallabies-fall-to-wales |title='Horrendous’: Rennie rips into officials after 14-man Wallabies fall to Wales |publisher=Stuff |author=Sam Phillips |date=21 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se tuisreeks teen Engeland het Australië met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee oorwinnings aangeteken, maar ook vier nederlae gely, waaronder ’n rekordnederlaag in dié tyd teen Argentinië (met 17–48).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Australië vir die eerste keer ooit deur Italië geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In Januarie 2023 is die hoofafrigter Rennie vervang met Eddie Jones, wat voorheen van 2001 tot 2005 dié pos beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2023-01-16/wallabies-sack-dave-rennie-coach-eddie-jones-rugby-world-cup/101858008 |title=Dave Rennie sacked, Eddie Jones back as Wallabies coach eight months before 2023 Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=15 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle al drie hul wedstryde verloor en vir die eerste keer in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié afwaartse neiging het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk aangehou, toe die Wallabies [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met 35–15 en Georgië met 34–14 kon klop, maar teen Fidji hul eerste nederlaag in 69 jaar met 15–22 en teen Wallis ’n rekordnederlaag met 6–40 gely het, waarmee hulle vir die eerste keer ooit die uitklopfase misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876552/australia-rugby-world-cup-2023-review |title=Australia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
In Januarie 2024 het Joe Schmidt as hoofafrigter oorgeneem by Eddie Jones.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/jan/18/joe-schmidt-replace-eddie-jones-australia-head-coach-rugby-union |title=Joe Schmidt confirmed to replace Eddie Jones as Wallabies coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Angus Fontaine |date=19 Januarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het vir die Wallabies weer teleurstellend verloop, nadat hulle slegs een naelskraapse wegoorwinning oor die Poemas kon aanteken (met 20–19), waarop ’n rekordwegnederlaag teen dié span gevolg het (met 27–67), waarmee hulle weer die laaste plek beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 2025 het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende reeksnederlaag teen die Britse en Ierse Leeus gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2025/aug/02/australia-v-british-irish-lions-third-test-live-score-updates-wallabies-rugby-union |title=Australia beat British & Irish Lions 22-12 in third Test after weather delay – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=2 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies een oorwinning elk oor die Springbokke en die Pumas aangeteken, maar in albei wedstryde teen die All Blacks nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die 2025 eindjaarrugbytoetsreeks het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende nederlaag teen Italië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/wallabies-slump-to-rare-loss-as-duo-that-got-away-haunt-aussies/news-story/da2063994f8278b4ec67d564b9e2953d |title=Wallabies stunned in ugly capitulation as duo that got away haunts Aussies |publisher=Fox Sports |date=9 November 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}</ref> In die laaste wedstryd is hulle deur Frankryk geklop, waarmee hulle vir die eerste keer sedert 1958 ’n Europatoer van vier wedstryde sonder ’n oorwinning afgesluit het, daarbenewens het hulle vir die eerste keer tien nederlae tydens een kalenderjaar gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-23/wallabies-vs-france-rugby-union-test-live-blog-updates/106040540 |title=Wallabies record historic Test loss as France wins 48-33 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Luke Pentony |date=22 November 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}</ref> In Junie 2026 is Joe Schmidt opgevolg deur Les Kiss wat die Wallabies op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] tuis sal voorberei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/joe-schmidt-to-stay-as-wallabies-coach-until-2026-les-kiss-anointed-successor-2025429 |title=Joe Schmidt to stay as Wallabies coach until mid-2026, Les Kiss anointed successor |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=25 April 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}</ref> Hy het die Wallabies na hul eerste toetsreeksoorwinning in Argentinië ooit geneem, nadat hulle die eerste toetswedstryd gewen en in die tweede gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2026-09-06/australia-wallabies-pumas-argentina-rugby-test-live-blog/107120012 |title=Wallabies draw with Pumas 28-28 in Mendoza Test after late penalty try |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Luke Pentony |date=5 September 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}</ref>
== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Red necked wallaby444.jpg|duimnael|’n Jong Australiese wallaby-wyfie]]
Die Wallabies speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Voor die bekendstelling van ’n nasionale trui het die Wallabies in die spankleure van die gasheerdeelstaat gespeel.<ref name="jerseyinfo">{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807135510/http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Australiese wapen het dikwels die deelstaatskenteken op die trui vervang en verskeie skakerings van dié kleure is in ’n aantal wedstryde in die vroeë 1900’s gebruik.<ref name="jerseyinfo" />
In 1928 het die beheerliggame saamgestem “dat die Australiese verteenwoordigende amateurkleure groen en goud gebruik sal word”.<ref name="jerseyinfo" /> In die volgende jaar het die All Blacks na Australië getoer en die Wallabies se trui was smaraggroen met die Australiese wapen op; met groen sokkies met tralies aan die bokant.<ref name="jerseyinfo" /> Gedurende die 1930’s het die trui amper dieselfde gebly, met klein veranderinge hier en daar.<ref name="jerseyinfo" /> Toe die Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the ARU |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Die wegtrui is gewoonlik groen of wit, alhoewel die Wallabies tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] se wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] ’n groen en goud streeptrui, met groen broeke en sokkies gedra het. Canterbury se ontwerp vir Australië se [[Rugbywêreldbeker 2007]]-trui met ’n geboë geelbruin paneel regoor die bors het soos ’n [[bra]] gelyk en heelwat kritiek ontlok.<ref name="RWC07Jersey">{{en}} {{cite web |url=http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |title=The Wallabies New World Cup Jersey...ouch... |publisher=rucksandrolls.com |date=25 Junie 2007 |accessdate=27 Junie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070627154006/http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |archive-date=27 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gevolglik het die ''Sydney Morning Herald''' se hoof-rugbykorrespondent ’n satiriese stuk in sy rubriek gepubliseer, waarin die trui met Kramer en Frank Costanza se bekende mansbra uit ''Seinfeld'' vergelyk word.<ref name=growden-2007>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |title=Just one big Boks of contradictions |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Growden |date=13 Julie 2007 |accessdate=15 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715064706/http://rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |archive-date=15 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
In 2010 het KooGa die klereborg geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/news/article,134179.html |title=KooGa appointed apparel sponsor for Qantas Wallabies from 2010 |accessdate=30 Oktober 2009 |publisher=[[Rugby Australia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030052448/http://rugby.com.au/news/article%2C134179.html |archive-date=30 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste KooGa-trui vir die Wallabies is gebruik van 2010 tot die afsluiting van die 2012-seisoen; vir die 2012-seisoen is egter ’n ander soort broeke en sokkies ontwerp. KooGa het in 2013 ’n nuwe uitrusting vir die reeks teen die Britse en Ierse Leeus bekendgestel. BLK Sport, voorheen die Australiese onderafdeling van KooGa, het ná dié toer die klereborg geword, en die BLK-embleem het KooGa s’n op die trui vir die 2013-[[lente]]toer vervang. In Oktober 2013 het die ARU aangekondig dat Asics van 2014 af die klereborg sal word. Tydens die derde 2017-Bledisloebekertoets het die Wallabies vir die eerste keer ’n trui met ’n inheemse [[Aborigines]]-ontwerp gedra. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het hulle in ’n soortgelyke trui uitgedraf. In 2026 is Castore as die nuwe truiverskaffer vir die volgende vyf jaar bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/sweating-it-out-why-wallabies-new-kit-supplier-comes-with-baggage-20260120-p5nvek.html |title=Sweating it out: Why Wallabies' new kit supplier comes with baggage |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Jonathan Drennan |date=22 Januarie 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}</ref>
Die bynaam “Wallabies” verwys na die wallaby wat aan die grootste deel van Australië inheems is. Die naam het tydens die span se eerste toer na die Verenigde Koninkryk en Noord-Amerika in 1908 ontstaan. Die Nieu-Seelandse span het pas ’n toer voltooi en die Engelse pers het hulle “All Blacks” gedoop. Daar is voorgestel dat Australië ook ’n bynaam sou kry en ''rabbits'' (“konyne”) was een van die byname wat deur die Engelse koerante voorgestel is.<ref name="Annual Report 2008" /><ref name="Reason58" /> Die Australiërs het dit verwerp en wou nie hê dat die nasionale span deur ’n ingevoerde “pes” verteenwoordig word nie. Hulle het pleks daarvan die inheemse Wallaby gekies wat dadelik gewild geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oorspronklik is slegs toerende spanne “Wallabies” genoem; as Australië tuis gespeel het, is na hulle as “Internasionale” verwys.<ref name="Annual Report 2008" /><ref name="wallabyinfo">{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies,143.html |title=A brief history |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814162752/http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies%2C143.html |archive-date=14 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer staan bekend as ''Wally'' en is ’n Wallaby.
== Truiverskaffers en -borge ==
[[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|Die ou Australiese rugbytrui gedurende die 2000’s]]
Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! colspan=2| Truiverskaffer
! colspan=2| Truiborg
|-
! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk
! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk
! scope="col" style="width:8.9em;"| Handelsmerk
! scope="col" style="width:6.6em;"| Tydperk
|-
|1975–1988
|[[Adidas]]
|style="border-bottom:0;"| –
|style="border-bottom:0;"|tot 1989
|-
|rowspan=3|1989–1996
|rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|style="border-top:0; font-size:60%;"|
|style="border-top:0; font-size:60%;"|
|-
|[[Castlemaine XXXX]]
|1990–1994
|-
|rowspan=2|[[Schweppes]]
|rowspan=2|1995–1997
|-
|rowspan=2|1997–1999
|rowspan=2|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]]
|-
|rowspan=2|[[Vodafone]]
|rowspan=2|1998–2003
|-
|rowspan=2|2000–2009
|rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|-
|rowspan=4|[[Qantas]]
|rowspan=4|2004–2020
|-
|rowspan=2|2010–2013
|[[KooGa]]
|-
|[[Beyond Limits Known|BLK]]
|-
|rowspan=2|2014–2026
|rowspan=2|[[Asics]]
|-
|rowspan=2|[[Cadbury]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |title=Rugby Australia announces Cadbury as major Wallabies sponsor |publisher=Sydney News Today |author=Quinton Tahiri |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040214/https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |archive-date=6 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|rowspan=2|sedert 2021
|-
|rowspan=2|sedert 2026
|rowspan=2|[[Castore]]
|}
== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Australië
|caption=Kaart van Australië se huidige tuistadions
|places=
{{Location map~ |Australië |label=[[ANZ-stadion|ANZ]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-50 |lat_sec=-50 |lon_deg=151 |lon_min=3 |lon_sec=48 }}
{{Location map~ |Australië |label=[[Perth Ovaal|nib]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-57 |lat_sec=-4 |lon_deg=115 |lon_min=53 |lon_sec=20.5 }}
{{Location map~ |Australië |label=[[Docklands-stadion|Docklands]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-48 |lat_sec=-59 |lon_deg=144 |lon_min=56 |lon_sec=51 }}
{{Location map~ |Australië |label=[[Suncorpstadion|Langpark]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-27 |lat_min=-27 |lat_sec=-53 |lon_deg=153 |lon_min=0 |lon_sec=34 }}
{{Location map~ |Australië |label=[[Sydney Voetbalstadion|Allianz]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-53 |lat_sec=-21 |lon_deg=151 |lon_min=13 |lon_sec=31 }}
{{Location map~ |Australië |label=[[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-49 |lat_sec=-31 |lon_deg=144 |lon_min=59 |lon_sec=2 }}
{{Location map~ |Australië |label=[[Perthstadion|Optus]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-56 |lat_sec=-45 |lon_deg=115 |lon_min=52 |lon_sec=12 }}
}}
Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Australië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Wallabies speel hul toetse eerder op ’n verskeidenheid stadions dwarsoor Australië. Van die stadions sluit in [[ANZ-stadion]] in Sydney, [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] en [[Docklands-stadion]] in Melbourne, asook [[Perthstadion|Optusstadion]] en [[Perth Ovaal|nib-stadion]] in Perth.
Van die stadions wat voorheen tradisioneel vir Wallabies-wedstryde gebruik is, sluit in Sydney se Concord-ovaal, die [[Sydney-krieketveld]] en Sportgrond, asook [[Ballymorestadion|Ballymore]] en die Exhibition Ground in Brisbane. Die Sydney-krieketveld het in 1899 Australië se eerste toetswedstryd teen die Britse Leeus gehuisves. Met een uitsondering (in 1958 in Melbourne) het die Wallabies hul tuiswedstryde tot in 1998 slegs in Sydney of Brisbane gespeel.
Die Wallabies speel hul meeste tuiswedstryde op die ANZ-stadion in Sydney (met ’n rekordskare van 109 874 teen die All Blacks), op die Docklands-stadion in Melbourne, met ’n rekordskare (teen Engeland) van 54 868, op die [[Suncorpstadion]] in Brisbane, met ’n rekordskare van 52 498 of op die [[Subiaco Ovaal]] in Perth. Die rekordskare op die ANZ-stadion teen die All Blacks is meeste toeskouers tydens enige rugbywedstryd.
=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker 2027}}
[[Lêer:World Cup Australia.jpg|duimnael|Die [[Sydneyhawebrug]] tydens die Rugbywêreldbeker 2003]]
Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is deur Australië en Nieu-Seeland saam aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Groep 1 (wat die Wallabies ingesluit het) is in [[Brisbane]] en [[Sydney]] gespeel, een wedstryd van Groep 2 (dié tussen Ierland en Tonga) is ook in Brisbane se [[Ballymorestadion]] aangebied. Daarbenewens het Brisbane en Sydney een kwarteindstryd elk, asook onderskeidelik een halfeindstryd, aangebied. Al die ander wedstryde het in Nieu-Seeland plaasgevind. Australië het altesaam elf wedstryde gehuisves, terwyl die oorblywende 21 wedstryde in Nieu-Seeland gespeel is.
Die Rugbywêreldbeker 2003 is dwarsdeur Australië aangebied, veral langs die ooskus, hoewel oorspronklik ook wedstryde in Nieu-Seeland beplan was. Die 48 wedstryde is in elf stadions gehuisves, met die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in Sydney wat die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland aangebied het. Van Australië se ander stadions tydens dié toernooi was: die ANZ-stadion in Sydney, Docklands-stadion in [[Melbourne]], [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Subiaco Ovaal]] in Perth, Adelaide Ovaal in Adelaide, Willows Sportkompleks in [[Townsville]], Canberrastadion in [[Canberra]], Central Coast-stadion in Gosford, Yorkpark in Launceston en Wollongong Showground in [[Wollongong]].
Australië sal die Rugbywêreldbeker 2027 aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Australia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Australië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Australië het 350 van sy 692 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,58%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=6;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Australia |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
{| class="sortable wikitable"
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor="#d0ffd0" align="center"
|-
| {{ARGru}} || 45 || 31 || 10 || 4 || 68,89
|-
| {{BILru}} || 26 || 7 || 19 || 0 || 26,92
|-
| {{ENGru}} || 57 || 27 || 29 || 1 || 47,37
|-
| {{FIJru}} || 24 || 20 || 3 || 1 || 83,33
|-
| {{FRAru}} || 54 || 29 || 23 || 2 || 53,70
|-
| {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 40 || 22 || 17 || 1 || 55,00
|-
| {{ITAru}} || 21 || 19 || 2 || 0 || 90,48
|-
| {{JPNru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NZLru}} || 181 || 45 || 128 || 8 || 24,86
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Nieu-Seeland Māori || 16 || 8 || 6 || 2 || 50,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ROMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{SCOru}} || 35 || 22 || 13 || 0 || 62,86
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RSAru}} || 97 || 41 || 53 || 3 || 42,27
|-
| {{TGAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 49 || 34 || 14 || 1 || 69,39
|-
| align="left" |'''Algeheel''' || '''692''' || '''350''' || '''319''' || '''23''' || '''50,58'''
|}
Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur beide [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] nieerkende wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] (1920–1928) is nie in die lys nie, alhoewel [[Rugby Australia]] hulle as toetswedstryde erken.
== Wedywering met ander nasionale spanne ==
[[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]]
[[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Engeland op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]]
Veral met die ander twee groot spanne van die Suidelike Halfrond, die Nieu-Seelandse All Blacks en die Suid-Afrikaanse Springbokke, handhaaf Australië ’n intensiewe wedywering. Die tradisionele sportiewe wedywering teen die buurland Nieu-Seeland geniet in Australië ’n besondere status. Sedert 1996 neem al drie spanne aan die jaarlikse Drienasies of die Rugbykamioenskap deel.
Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204093310/https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235/ |archive-date= 4 Desember 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het.
Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Australië ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Australië tydens drie van sy vier eindstrydverskynings teen spanne van die Noordelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen Engeland en een keer teen Frankryk, waarvan die Wallabies die eindstryd in 1991 teen Engeland en in 1999 teen Frankryk gewen het). ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]), asook in 2001 en 2013 teen die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker; teen Frankryk is sedert 1989 die Trophée des Bicentenaires op die spel, teen Skotland sedert 1998 die Hopetounbeker, teen Ierland sedert 1999 die Lansdownebeker en teen Wallis sedert 2007 die James Bevan-trofee.<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Tom Richards-beker is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Australië het in 1991 en 1999 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Australië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, twee keer omhoog gehou: tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 en die vierde Rugbywêreldbeker 1999. Daarmee het die Wallabies die eerste span geword wat die titel twee keer ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987, wat Australië saam met Nieu-Seeland aangebied het, is die Wallabies in die halfeindstryd deur Frankryk uitgeskakel en is in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Wallis verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 tuis is die Wallabies in die eindstryd in ekstra tyd deur Engeland geklop. In 2011 is hulle deur die verdedigende kampioen en gasheer Nieu-Seeland in die halfeindstryd verslaan, maar het die klein finale om die derde plek teen Wallis gewen. In 2015 het hulle die eindstryd gehaal, maar Australië is deur Nieu-Seeland verslaan. In 2023 is die Wallabies vir die eerste keer reeds in die groepfase uitgeskakel.
{| class="wikitable"
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Vierde plek
|- style="background:#F7F6A8;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || '''Kampioen'''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte
|- style="background:#F7F6A8;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || '''Kampioen'''
|- style="background:#DCE5E5;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte
|- style="background:#FFDAB9;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Derde plek
|- style="background:#DCE5E5;"
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer as gasheer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}
=== Drienasies/Rugbykampioenskap ===
[[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]]
Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Nieu-Seeland en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Australië het die toernooi tot dusver vier keer gewen: in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]], [[2011-Drienasiesreeks|2011]] en [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Wallabies ook met die Poemas om die [[Poematrofee]] (sedert 2000), met die All Blacks om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Mandela Uitdaagplaat]] (sedert 2000) mee.<ref name="Part Two" />
{{Drie-Nasiesrekord}}
{{Die Rugbykampioenskap-rekord}}
<small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small>
=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]]
[[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]]
Gedurende die amateurtydperk het die Wallabies maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Australië getoer. Die Wallabies het een keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (in 1984). Australië is ook die enigste span van die Suidelike Halfrond wat tydens dieselfde toer deur al die vier Tuisnasies verslaan is (in 1957/58); met ’n bykomende nederlaag teen Frankryk.
Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Australië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Wallabies na Europa.
Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Australië sedert 2000 ook met Suid-Afrika mee om die [[Mandela Uitdaagplaat]]. Sedert 1989 ding die Wallabies met Frankryk mee om die Trophée des Bicentenaires, van 1997 tot 2022 met Engeland om die Cookbeker, sedert 1998 met Skotland om die Hopetounbeker, sedert 1999 met Ierland om die Lansdownebeker, in 2001 en 2013 met die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker, sedert 2007 met Wallis om die James Bevan-trofee<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> en sedert 2025 met Fidji om die Vuvale Bowl.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://pmn.co.nz/read/sports/why-flyings-fijians-are-priority-for-wallabies-not-lions |title=Why Wallabies are prioritising Flying Fijians over the Lions |publisher=Pacific Media Network |author=Christine Rovoi |date=4 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang en die Tom Richards-beker in 2021 met die Lions Series-trofee.
=== Olimpiese Spele ===
Australië het een keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem en is dié keer as Olimpiese kampioen gekroon.
* [[Olimpiese Somerspele 1908]]: '''Olimpiese kampioen'''
== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Wallabiesspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-squad-springboks-tests-rugby-championship-edmed-salakaia-loto-202587 |title=Edmed, Salakaia-Loto named in Wallabies squad for Springboks Tests |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=7 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
{|
| valign="top"|
{| class="wikitable"
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Ryan Lonergan]] || [[Skrumskakel]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}0
|-
| [[Tate McDermott]] || Skrumskakel || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | 45
|-
| [[Nic White]] || Skrumskakel || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | 73
|-
| [[Ben Donaldson]] || [[Losskakel]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | 19
|-
| [[Tane Edmed]] || Losskakel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}1
|-
| [[James O’Connor]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || style="text-align:center" | 64
|-
| [[Josh Flook]] || [[Senter]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}4
|-
| [[Len Ikitau]] || Senter || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 43
|-
| [[Hunter Paisami]] || Senter || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | 31
|-
| [[Joseph Suaʻaliʻi]] || Senter || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}8
|-
| [[Max Jorgensen]] || [[Vleuel]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | 11
|-
| [[Andrew Kellaway]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | 41
|-
| [[Dylan Pietsch]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}6
|-
| [[Corey Toole]] || Vleuel || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}0
|-
| [[Tom Wright]] || [[Heelagter]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 41
|}
|
| valign="top" |
{| class="wikitable"
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Josh Nasser]] || [[Haker]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0|00}}6
|-
| [[Brandon Paenga-Amosa]] || Haker || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}21
|-
| [[Billy Pollard]] || Haker || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}10
|-
| [[Angus Bell]] || [[Stut]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}39
|-
| [[Zane Nonggorr]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}12
|-
| [[Tom Robertson]] || Stut || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}33
|-
| [[Aidan Ross]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0|00}}0
|-
| [[James Slipper]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | 147
|-
| [[Taniela Tupou]] || Stut || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}59
|-
| [[Nick Frost (rugbyspeler)|Nick Frost]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}29
|-
| [[Lukhan Salakaia-Loto]] || Slot || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}41
|-
| [[Will Skelton]] || Slot || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style="text-align:center" | {{0}}33
|-
| [[Jeremy Williams]] || Slot || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0}}14
|-
| [[Nick Champion de Crespigny]] || [[Losvoorspeler]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0|00}}1
|-
| [[Langi Gleeson]] || Losvoorspeler || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style="text-align:center" | {{0}}17
|-
| [[Tom Hooper]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}13
|-
| [[Fraser McReight]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}29
|-
| [[Carlo Tizzano]] || Losvoorspeler || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style="text-align:center" | {{0|00}}8
|-
| [[Rob Valetini]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style="text-align:center" | {{0}}53
|-
| [[Harry Wilson]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style="text-align:center" | {{0}}26
|}
|}
=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]]
[[Lêer:Tom Richards 1908.jpg|duimnael|upright|Tom Richards (1908)]]
16 voormalige Australiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
{| class="wikitable"
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Matt Burke]] || [[Heelagter]] || 2025
|-
| [[David Campese]] || [[Vleuel]], [[Heelagter]] || 2013
|-
| [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]<br />[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016
|-
| [[Ken Catchpole]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[John Eales]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2007
|-
| [[Mark Ella]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[Nick Farr-Jones]] || [[Skrumskakel]] || 2011
|-
| [[George Gregan]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[Tim Horan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2015
|-
| [[Stephen Larkham]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2018
|-
| [[Tom Lawton]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[Michael Lynagh]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[Tom Richards]] || Voorspeler || 2015
|-
| [[Nicholas Shehadie]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[George Smith]] || [[Vleuel]] || 2023
|-
| [[John Thornett]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]], [[Vleuel]] || 2013
|}
Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Bob Dwyer]] en [[Rod Macqueen]], asook die skeidsregter en kommentator [[Roger Vanderfield]] ingeskryf. Vyf spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Crowley]], [[John Eales]], [[Tim Horan]], [[Phil Kearns]] en [[Jason Little]] (almal in 1991 en in 1999).
=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:George Smith Stade francais 2012-03-03 (cropped).jpg|duimnael|upright|George Smith (2012)]]
[[Lêer:George Gregan.jpg|duimnael|upright|George Gregan (2013)]]
[[Lêer:David Campese 2020.jpg|duimnael|upright|David Campese (2020)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Australië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.
<small>(Korrek teen Oktober 2025)</small>
{|
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[James Slipper]] * || 2010–2025 || 151
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 1994–2007 || 139
|-
| {{0}}3 || [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]] || 2005–2017 || 129
|-
| {{0}}4 || [[Michael Hooper]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}5 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 121
|-
| {{0}}6 || [[Nathan Sharpe]] || 2002–2012 || 116
|-
| {{0}}7 || [[George Smith]] || 2000–2013 || 111
|-
| {{0}}8 || [[Will Genia]] || 2009–2019 || 110
|-
| {{0}}9 || [[Sekope Kepu]] || 2008–2019 || 110
|-
| 10 || [[Rob Simmons]] || 2010–2020 || 106
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Michael Hooper]] || 2014–2023 || 69
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 2001–2007 || 59
|-
| {{0}}3 || [[John Eales]] || 1996–2001 || 55
|-
| {{0}}4 || [[Nick Farr-Jones]] || 1988–1992 || 36
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2006–2009 || 29
|-
| {{0}}6 || [[Stephen Moore]] || 2014–2017 || 26
|-
| {{0}}7 || [[Rocky Elsom]] || 2009–2011 || 24
|-
| {{0}}8 || [[Andrew Slack]] || 1984–1987 || 19
|-
| {{0}}9 || [[Greg Davis]] || 1969–1972 || 16
|-
| 10 || [[James Horwill]] || 2011–2013 || 16
|}
|-
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Michael Lynagh]] || 1984–1995 || 911
|-
| {{0}}2 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 878
|-
| {{0}}3 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 698
|-
| {{0}}4 || [[Bernard Foley]] || 2013–2023 || 674
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2000–2009 || 489
|-
| {{0}}6 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 315
|-
| {{0}}7 || [[James O’Connor]] || 2008–2023 || 279
|-
| {{0}}8 || [[Paul McLean]] || 1982–1996 || 260
|-
| {{0}}9 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 244
|-
| 10 || [[Quade Cooper]] || 2008–2024 || 216
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 64
|-
| {{0}}2 || [[Chris Latham]] || 1998–2007 || 40
|-
| {{0}}3 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 39
|-
| {{0}}4 || [[Israel Folau]] || 2013–2018 || 37
|-
| {{0}}5 || [[Drew Mitchell]] || 2005–2016 || 34
|-
| {{0}}6 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 30
|-
| {{0}}7 || [[Tim Horan]] || 1989–2000 || 30
|-
| {{0}}8 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 30
|-
| {{0}}9 || [[Lote Tuqiri]] || 2003–2008 || 30
|-
| 10 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 29
|}
|}
== Afrigters ==
[[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]]
[[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]]
Voor 1982 het Australië geen afrigters op ’n langer basis benoem nie. Die ARU het bestuurders opdrag gegee om oorsese toere te reël, en die adjunkbestuurder het tydens dié toere dikwels as afrigter gedien. Soms het die kaptein die pos van afrigter beklee, veral tydens tuiswedstryde, aangesien volgens die IRR se destydse reëls tuisspanne eers drie dae voor die toetswedstryd genomineer kon word.<ref>{{en}} {{cite web |author=Sheek |title=Wallabies coaches since 1962: Part I |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/10/a-look-at-wallabies-coaches-since-1962-part-1/ |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Sheek |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/11/wallabies-coaches-since-1962-part-ii |title=Wallabies coaches since 1962: Part II |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Naam !! Tydperk !! colspan="2" | % Gewen
|-
| rowspan="2" | Bob Dwyer || 1982–1983 || 41,67 || rowspan="2" | 63,01
|-
| 1988–1995 || 67,21
|-
| Alan Jones || 1984–1987 || colspan="2" align=center | 70,00
|-
| Greg Smith || 1996–1997 || colspan="2" align=center | 63,16
|-
| Rod Macqueen || 1997–2001 || colspan="2" align=center | 79,07
|-
| [[Eddie Jones]] || 2001–2005 || colspan="2" align=center | 57,89
|-
| John Connolly || 2006–2007 || colspan="2" align=center | 64,00
|-
| Robbie Deans || 2008–2013 || colspan="2" align=center | 58,67
|-
| Ewen McKenzie || 2013–2014 || colspan="2" align=center | 50,00
|-
| Michael Cheika || 2014–2019 || colspan="2" align=center | 50,00
|-
| Dave Rennie || 2020–2023 || colspan="2" align=center | 36,40
|-
| Eddie Jones || 2023 || colspan="2" align=center | 22,22
|-
| Joe Schmidt || 2024–2026 || colspan="2" align=center | 38,70
|-
| Les Kiss || sedert 2026 || colspan="2" align=center | 75,00
|}
== Toekennings ==
In 2001 het die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, Australië as “span van die jaar” benoem.
== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Australiese nasionale krieketspan]]
* [[Wallaroos]]
* [[Australiese nasionale sokkerspan]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |year=2005 |title=''The Rugby Rebellion'' – The Divide of League and Union in Australasia |publisher=RL1908 |isbn=1-903659-25-6}}
* {{en}} {{cite book |author=Thomas Hickie |year=1993 |title=They Ran With the Ball – How Rugby Football Began in Australia |publisher=Longman Cheshire |isbn=0-582-91062-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |year=2005 |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=1-86950-566-2}}
* {{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |pages=1611–1629 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09523360903169925}} {{dooie skakel}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Australia national rugby union team|Wallabies}}
* {{en}} [https://australia.rugby/ Amptelike webwerf van Rugby Australia]
* {{en}} [https://wallabies.rugby/about/about-us/our-history/wallaby-honours-and-milestones Rugby Australia se Wallabies Heldesaal]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/australia Australië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/australia/ Australië op Planet Rugby]
{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Die Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Australiese rugbyspanne]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]]
7dzukgi94ie5mb1pm10gppol83m0alu
Boekarest
0
26057
3379004
3372957
2026-11-19T21:46:38Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379004
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Nedersetting
| amptelike_naam = Boekarest
| ander_naam =
| inheemse_naam = Bucuresti
| nedersetting_tipe = Stad
| bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste”
| slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”)
| translit_taal1 =
| translit_taal1_tipe =
| translit_taal1_inligting =
| translit_taal2 =
| translit_taal2_tipe =
| translit_taal2_inligting =
| beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg
| beeldgrootte =
| beeldbyskrif =
| beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg
| vlaggrootte = 150px
| vlagskakel =
| beeld_seël =
| seëlskakel =
| seëlgrootte =
| beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg
| skildskakel =
| skildgrootte =
| beeld_leë_embleem =
| leë_embleemtipe =
| leë_embleemgrootte =
| leë_embleemskakel =
| beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg
| kaartgrootte = 200px
| kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi)
| beeld_kaart1 =
| kaartgrootte1 =
| kaartbyskrif1 =
| beeld_punt_kaart =
| puntkaartgrootte =
| puntkaartbyskrif =
| punt-x =
| punt-y =
| duimdrukkerkaart =
| duimdrukkeretiketposisie =
| duimdrukkerkaartgrootte =
| duimdrukkerkaartbyskrif =
| onderafdelingtipe = [[Land]]
| onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}}
| onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek
| onderafdelingtipe2 = Distrik
| onderafdelingtipe3 =
| onderafdelingtipe4 =
| onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov
| onderafdelingnaam2 = Boekarest
| onderafdelingnaam3 =
| onderafdelingnaam4 =
| regeringvoetnotas =
| regeringstipe =
| leiertitel = Burgemeester
| leiernaam = Ciprian Ciucu
| leiertitel1 =
| leiertitel2 =
| leiertitel3 =
| leiertitel4 =
| leiernaam1 =
| leiernaam2 =
| leiernaam3 =
| leiernaam4 =
| stigtingstitel = Gestig op
| stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing)
| stigtingstitel2 = Gestig deur
| stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]]
| stigtingstitel3 =
| stigtingsdatum3 =
| eenheidvoorkeur =
| oppervlakvoetnotas =
| oppervlakgroottes =
| oppervlak_totaal_km2 = 240
| oppervlak_land_km2 =
| oppervlak_water_km2 =
| oppervlak_totaal_myl2 = 93
| oppervlak_land_myl2 =
| oppervlak_water_myl2 =
| oppervlak_water_persent =
| oppervlak_stedelik_km2 =
| oppervlak_stedelik_myl2 =
| oppervlak_metro_km2 = 1803
| oppervlak_metro_myl2 = 696
| oppervlak_leeg1_titel =
| oppervlak_leeg1_km2l =
| oppervlak_leeg1_myl2 =
| oppervlak_leeg2_titel =
| oppervlak_leeg2_km2l =
| oppervlak_leeg2_myl2 =
| hoogtevoetnotas =
| hoogte_m = 55.8–91.5
| hoogte_voet = 183–300
| breedtegraad = 44
| breedtegraad_m = 25
| breedtegraad_s = 57
| breedtegraad_NS = N
| lengtegraad = 26
| lengtegraad_m = 6
| lengtegraad_s = 14
| lengtegraad_OW = O
| bevolking_soos_op = 2021-sensus
| bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026|archive-date=26 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626052140/https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|url-status=dead}}</ref>
| bevolking_totaal = 1877155
| bevolkingsdigtheid_km2 = 7123
| bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450
| bevolking_metro = 2313519
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283
| bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320
| bevolking_stedelik =
| bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 =
| bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 =
| bevolking_leeg1_titel =
| bevolking_leeg1 =
| bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 =
| bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 =
| bevolking_leeg2_titel =
| bevolking_leeg2 =
| bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 =
| bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 =
| bevolkingnota =
| tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]]
| utcafset = +02:00
| tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]]
| uctafset_DST = +03:00
| poskodetipe = Poskode
| poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx
| skakelkode = +40 31
| leë_naam = Nommerplate
| leë_inligting = B
| leë1_naam =
| leë1_inligting =
| voetnotas =
| webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro]
}}
'''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''Bucuresti'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dambovita-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen. Dit maak Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240 km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1 811 km² strek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul Bucuresti'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die streek Muntenië.
[[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest.]]
In 1459 is die eerste keer in geskiedkundige bronne na Boekarest verwys: deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceausescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref>
Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref>
Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit [[Boedapest]] in 2017 verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie.
== Etimologie ==
Die Roemeense naam ''Bucuresti'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|url=https://archive.org/details/kidsworldatlas0000time|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref>
Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, Evliya Celebi, wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Karis” uit die “[[Koeraisj]]-stam” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”). In ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], word beweer die stadsnaam is ontleen aan ''Bukovie'', ’n beukewoud, en dat dit dus verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref>
== Geskiedenis ==
[[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë.]]
[[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk.]]
Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van tydperke van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van Roemenië laat in die 19de eeu. Op 20 September 1459 word die eerste keer in bronne na die stad verwys as die “[[Sitadel]] van Bucuresti”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepes)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}}
Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Targoviste]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]].
Boekarest het ná 1698 onder die bewind van Konstantyn Brancoveanu uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou.
Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde Fanariote, aangestel om die stad en vorstedom te bestuur.<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش|archive-url=https://web.archive.org/web/20260807211534/https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|archive-date= 7 Augustus 2026|access-date= 7 Augustus 2026|url-status=dead}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van Tudor Vladimirescu het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref>
In 1813-1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. In die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] was die stad onder Russiese administrasie, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2 000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê.
In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die Koninkryk Roemenië onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dambovita-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou.
Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” besorg, met ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) as sy "[[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]".
Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na Iasi in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou, met die stad wat jaarliks gemiddeld 30 000 nuwe inwoners gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die Arcul de Triumf en die Palatul Telefoanelor.<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaal-ekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivita-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref>
In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede|Spilmoondheid]] en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondheidstroepe op pad na die oosfront het Boekarest groot skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode beleef van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower.
Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder Nicolae Ceausescu se bewind (1965-1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[sosialistiese realisme]]:
* die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en
* die Parlementspaleis, toe ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se projekte.
Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135 km buite die stad, 1 500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig.
Die Roemeense Rewolusie van 1989 het in Timisoara begin en daarna na Boekarest uitgebrei, en het tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het.
Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel 2000’s stelselmatig gerestoureer.
== Geografie ==
[[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad.]]
[[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Die Koning Mihai I-park.]]
[[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark.]]
[[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|Die Cismigiutuin.]]
[[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Die Alexandru Ioan Cuza-park.]]
Boekarest lê aan die oewers van die Dambovitarivier, wat uitmond in die Argesrivier, ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herastrau-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dambovita. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cismigiumeer, omring deur die Cismigiutuin. Die tuin, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters.
Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die Koning Mihai I-park (voorheen Herastraupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herastraumeer, huisves ook die Stadsmuseum. Die Grigore Antipa- Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is Hard Rock Cafe Boekarest en Beraria H, een van die grootste biersale in Europa.
Tineretuluipark, wat in 1965 aangelê is, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10 000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse soorte. Die tuin het oorspronklik as die Koninklike Plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghiorospark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crangasipark met die Moriimeer.
’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Vacarestimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Ceausescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik tot ’n selfstandige stedelike vleiland-ekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Vacarestinatuurpark verklaar, wat dikwels die “Delta van Boekarest” genoem word.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref>
Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlasieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel tot ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Voda, Dealul Mitropoliei, Radu Voda, Cotroceni, Dealul Spirii, Vacaresti en Sfantu Gheorghe Nou.
Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226 km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8 m (by die Dambovita-brug in Catelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5 m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord-suid- en oos-wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgeskerk op Sint Georgesplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12 km.
Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542 686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest.
== Klimaat ==
Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie#Betekenis_van_die_simbole|Dfa]]), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en soms tot ongeveer {{nowrap|-10 °C}}.
In die somer is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot {{nowrap|40 °C}} is algemeen in die middestad in die hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor.
In die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature gewoonlik tussen 17 en {{nowrap|22 °C}}, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=dead}}</ref>
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Boekarest Baneasa
|bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = dead}}</ref>
| jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1
| feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0
| mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4
| apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2
| mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4
| jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7
| jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6
| aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9
| sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5
| okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7
| nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6
| dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0
| jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1
| jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0
| feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3
| mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3
| apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5
| mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1
| jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1
| jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4
| aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6
| sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0
| okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0
| nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5
| dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2
| jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6
| jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6
| feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5
| mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8
| apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9
| mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7
| jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8
| jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4
| aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7
| sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9
| okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4
| nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9
| dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5
| jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4
| zujan = 86 | zufeb = 82
| zumrt = 71 | zuapr = 63
| zumei = 62 | zujun = 61
| zujul = 58 | zuaug = 57
| zusep = 61 | zuokt = 73
| zunov = 84 | zudec = 87
| rdjan = 6.1
| rdfeb = 5.4
| rdmrt = 6.3
| rdapr = 6.2
| rdmei = 8.4
| rdjun = 8.3
| rdjul = 7.1
| rdaug = 5.2
| rdsep = 4.9
| rdokt = 5.6
| rdnov = 5.4
| rddec = 6.7
| wtjan = 78.8
| wtfeb = 107.1
| wtmrt = 156.7
| wtapr = 195.3
| wtmei = 245.4
| wtjun = 259.4
| wtjul = 293.4
| wtaug = 283.0
| wtsep = 208.7
| wtokt = 149.6
| wtnov = 84.8
| wtdec = 63.9
| lvjan = 1
| lvfeb = 2
| lvmrt = 3
| lvapr = 5
| lvmei = 7
| lvjun = 8
| lvjul = 8
| lvaug = 7
| lvsep = 5
| lvokt = 3
| lvnov = 2
| lvdec = 1
}}
== Regering ==
=== Administrasie ===
Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primaria Generala'') – die stad se hoogste plaaslike owerheid – oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad.
Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die Bucuresti–Ilfov-ontwikkelingstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie.
Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''primar general''). Tot Mei 2025 het Nicușor Dan die amp beklee – ’n onafhanklike politikus wat tydens die plaaslike verkiesing van 2020 deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is – totdat hy tot president van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die algemene raad van Boekarest (''consiliu general'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan.
[[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest.]]
Boekarest is verder in ses administratiewe sektore (''sectoare''), elkeen met:
* ’n sektorale raad van 27 lede
* ’n sektorale munisipale administrasie
* ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur
Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak:
* Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur.
* Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste en ander dienste wat direk op inwoners gerig is.
Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie:
* Sektor 1 (227 717 inwoners): Dorobanți, Baneasa, Aviatiei, Pipera, Aviatorilor, Primaverii, Romana, Victoriei, Koning Mihai I-park, Bucurestii Noi, Damaroaia, Straulesti, Grivița, 1 Mai, Baneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit
* Sektor 2 (357 338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Mosilor, Obor, Vatra Luminoasa, Fundeni, Plumbuita, Stefan cel Mare, Baicului
* Sektor 3 (399 231 inwoners): Vitan, Dudesti, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii
* Sektor 4 (300 331 inwoners): Berceni, Oltenitei, Giurgiului, Progresul, Vacaresti, Timpuri Noi, Tineretului
* Sektor 5 (288 690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii
* Sektor 6 (371 060 inwoners): Giulesti, Crangasi, Drumul Taberei, Militari, Grozavesti (Regie), Ghencea
Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies.
Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Hy tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader.
=== Regstelsel ===
[[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|300px|Die Justisiepaleis soos in 2016 oor die Dambovitarivier gesien.]]
Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecatorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul Bucuresti'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer.
Boekarest se appèlhof (''curtea de apel Bucuresti'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomita, Giurgiu, Calarasi en Ilfov.
Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame:
* die Hooggeregshof van Hersiening en Justisie, die land se hoogste hof van die regsbank; en
* die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis.
Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Politia Bucuresti'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Stefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiekantore in die stad se hele jurisdiksiegebied.
Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Politia Comunitara''), wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir plaaslike veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme.
Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak.
=== Misdaad ===
[[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense nasionale polisiediens.]]
[[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die plaaslike polisiediens van Boekarest.]]
Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het tussen 2000 en 2004 met 51%<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en tussen 2012 en 2013 met 7%<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timisoara, Brasov en Iasi, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 | accessdate=3 April 2023 | archive-date=13 April 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260413194033/https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | url-status=dead }}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (bedags en snags), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisikoklas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" />
In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100 000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities | dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref>
Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense nasionale polisiediens, die Roemeense gendarmerie en die plaaslike polisiediens van Boekarest.
[[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest.]]
Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was – onder meer teen die Camataru-bende – het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op die openbare lewe.
Kleinmisdaad, veral sakkerollery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 />
Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied.
Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }} {{small|(20.5 KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref>
=== Lewensgehalte ===
In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref>
== Demografie ==
[[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|'n Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021.]]
Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1 716 961 inwoners binne die stadsgrense gewoon – ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popesti-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref>
Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1 926 334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref>
Boekarest het twee tydperke van versnelde bevolkingsgroei beleef:
* Vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en
* Gedurende die Ceausescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra.
Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8 260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheidswoonstelblokke uit die Kommunistiese tydperk woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as dié in die noorde. Binne die Europese Unie het slegs [[Parys]] en [[Athene]] ’n hoër stedelike digtheid. Benewens die Kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer woonontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die Kommunistiese era verbind word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref>
Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226 943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours [Part 1] - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref>
Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking – ongeag geloof – gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref>
Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 sowat 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=dead }}</ref>
== Ekonomie ==
Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra.
Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede – onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] - en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref>
[[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|500px|Die sakedistrik Floreasca City Center, gesien van die Herastraumeer af.]]
Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013 |archive-date= 5 Julie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref>
Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186 000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat binnelandse dienssentrums bedryf. Boekarest se aandelebeurs (''Bursa de Valori Bucuresti''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel.
Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en kleinhandelskomplekse gebou, onder meer Baneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=dead}}</ref>
Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], Ubisoft, [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref>
Volgens die Speedtest Global Index was Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps – ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref>
== Vervoer ==
[[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Boekarest se metro beskik oor 64 stasies.]]
Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm.
=== Openbare vervoer ===
[[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising.]]
{{multiple image
| align = left
| caption_align = center
| image1 = Metro București.svg
| caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest
| width1 = 200
| image2 =
| caption2 = Network satellite image map (2020)
| width2 = 300
}}
Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkeldes in Europa. Die kern hiervan is die Boekarest-metro, die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport Bucuresti'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]s, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaatminibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxivergunnings is sedert 2007 op 10 000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], Bolt en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt-vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het.
Die moltreinnetwerk bestaan uit vyf lyne – M1, M2, M3, M4 en M5 – en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na die Henri Coanda- Internasionale Lughawe sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref>
=== Spoorvervoer ===
[[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”).]]
Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur Caile Ferate Romane (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kijif]], Tsjernowitsj, [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]]
Benewens Noordstasie het die stad vyf CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Baneasa en Progresul die belangrikstes is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltreinnetwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam sewe hoofspoorlyne loop uit die stad uit.
Die oudste spoorwegstasie is Filaret, wat in 1869 geopen en in 1960 deur die Kommunistiese regering in ’n busterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref>
=== Lugvervoer ===
[[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe.]]
Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), wat 16,5 km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, geleë is, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het dit ’n rekordgetal van 15 946 791 passasiers vervoer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het.
Die Aurel Vlaicu- Internasionale Lughawe (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en BBP-lughawe en is slegs 8 km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense.
=== Padvervoer ===
[[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|Die A3-snelweg.]]
Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]].
Die A1-snelweg na Pitesti (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg – die sogenaamde Snelweg van die Son - na Dobrogea en Constanta, en die A3-snelweg na Ploiesti begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is.
Die stad is per pad 182,5 km van Brasov, 202,9 km van Constanta, 407,6 km van Iasi, 451,2 km van Cluj-Napoca en 544,1 km van Timisoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref>
Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse – noord-suid, oos-wes en noordwes-suidoos – asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume.
As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1 740 004 geregistreerde voertuie vir ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis.
Een van die kenmerkendste infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug – 1,9 km lank en 43,3-44,5 m breed – wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref>
== Kultuur ==
Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes.
Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit een van Oos-Europa se veelsydigste kulturele sentrums maak.
=== Bakens en besienswaardighede ===
Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël – van voormoderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne wolkekrabbers.
Die Paleis van die Parlement, wat in die 1980’s onder Ceausescu gebou is, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense parlement sowel as die nasionale museum vir hedendaagse kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die herkenbaarste politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa.
Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmoniese Orkes en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=dead}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes.
Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), wat aan die Rewolusieplein geleë is, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die nasionale kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap.
Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), wat in 1935 voltooi en geïnspireer is deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad.
Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), wat in 1808 gestig is, is die oudste bewaarde herberg in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad.
Die ''Casa Scanteii'' (“Huis van die Vonk”), wat tussen 1952 en 1957 opgerig is, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Sekel en die Rooi Ster – die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is.
Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), wat in 1971 voltooi is, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, wat dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens maak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref>
Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se herkenbaarste historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle''-karakter van die Lipscani-gebied.
Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa- Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum.
<gallery class="center">
Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy.
Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest.
Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Carturesti Carusel-boekwinkel.
Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref>
</gallery>
== Sport ==
[[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|Arena Nationala het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.]]
[[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|Stadionul Arcul de Triumf huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]].]]
[[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral CSA Steaua Bucuresti, Dinamo Bucuresti, Rapid Bucuresti en [[FCSB]] noemenswaardig is.
Arena Nationala, ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> Dit is met ’n kapasiteit van 55 600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref>
Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40 000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word.
Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref>
In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8 000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die Stadionul Arcul de Triumf en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë.
Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is.
== Susterstede ==
{{columns-list|4|
* {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref>
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" />
}}
Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref>
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}}
* {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}}
{{Hoofstede in Europa}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]]
n924mtp0ba7aok5kpfq28se2ybslu7v
Logika
0
26178
3378843
3289119
2026-11-19T13:34:57Z
Rooiratel
90342
3378843
wikitext
text/x-wiki
{{Geen bronne}}
[[Lêer:Excluded middle proof.png|duimnael|regs|300px|'n Logiese bewys.]]
'''Logika''' is 'n vak wat die vorm van argumente in [[taal]] ondersoek om vas te stel of hulle geldig, of ten minste aanneemlik, is. Die twee belangrikste soorte logika is [[proposisionele logika]], wat die rol van woordjies soos "nie", "en", "of" en "as" in argumente nagaan, en [[predikaatlogika]], wat die rol van dinge, [[bewyse]] hul eienskappe en verhoudings in argumente betrek. Rekenaarwetenskap en [[kunsmatige intelligensie]] stimuleer nuwe vertakkings in dié meer as tweeduisend jaar oue wetenskap.
== Wat is logika? ==
Wanneer ons sê "dit is logies", praat ons oor iets wat gesê of geskryf is, dus 'n string sinne in taal, met 'n sekere soort samehang. Die samehang is dat sommige van die sinne (aan die begin) redes gee om aan te neem dat 'n ander sin (teen die einde) waar is. Kyk na 'n eenvoudige voorbeeld van so 'n lys van sinne, wat ons 'n redenasie of argument noem:
* (1) Andries of Bettie gaan.
* (2) Andries gaan nie.
* (3) Dus gaan Bettie.
Die verband tussen (1), (2) en (3) is dít: as (1) en (2) albei waar is, dan moet (3) ook waar wees. Die sinne wat die redes of steun verskaf, (1) en (2), noem ons die aannames of premisse van die argument. Die sin, (3), wat geloofwaardig gemaak of ondersteun word, noem ons die gevolgtrekking of konklusie van die argument.
Ons noem 'n argument geldig as die waarheid van die premisse absoluut waarborg dat die konklusie dan ook waar sal wees: in enige denkbare situasie waarin (1) en (2) waar is, sal (3) ook waar wees. By die beoordeling van die geldigheid, al dan nie, van 'n argument, sê ons nie dat die premisse waar is nie.
Ons hoef niks oor Andries en Bettie en hul ganery te weet om bostaande argument se geldigheid vas te stel nie: as (1) en (2) waar is, dan is (3) ook waar. Ons hoef trouens nie eens te weet waaroor die argument presies gaan nie: "Andries" en "Bettie" mag na 'n man en 'n vrou verwys, of dalk na twee wedvlugduiwe; "gaan" mag beteken "vertrek na die Olimpiese Spele", of dalk "word ontslaan".
Die geldigheid van 'n argument hang dus nie soseer van sy spesifieke inhoud af nie, maar wel van die logiese vorm van sy sinne.
== Verlede en toekoms van die logika ==
'n Onderdeel van die predikaatlogika, die sillogismelogika, is al deur die antieke Griekse filosoof [[Aristoteles]] (384-322 vC) opgeteken, maar die groot ontplooiing van die logika het in die negentiende en twintigste eeue plaasgevind, toe die proposisie- en predikaatlogika en hul verband met die wiskunde volledig ontwikkel is.
Die jongste ontwikkelinge in die logika hou sterk verband met die ontstaan van die rekenaar, rekenaarwetenskap en kunsmatige intelligensie sedert die middel van die twintigste eeu. Een van dié ontwikkelinge bestudeer argumente waarin die premisse die konklusie wel aanneemlik maak, sonder om dit absoluut te waarborg. Ander ontwikkelinge bestudeer die logika's van moontlikheid en noodsaaklikheid; van kennis en opvattings; of van tyd: verlede, hede en toekoms.
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Logika| ]]
[[Kategorie:Formele wetenskappe]]
lttld2eoycxcs8kk2kjuj0hss3o3f9m
Georgië
0
30496
3379134
3373315
2026-11-20T11:49:25Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379134
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Land
|noem_naam = Georgië
|volle_naam = <small>საქართველო<br />''Sakartwelo'' ([[Georgies]])</small>
|algemene_naam = Georgië
|beeld_vlag = Flag of Georgia.svg
|beeld_wapen = Greater coat of arms of Georgia.svg
|simbool_tipe = Wapen
|beeld_kaart = Georgia (orthographic projection with inset).svg
|leuse = ძალა ერთობაშია<br />''Dzala ertobasjia''<br /><small>''([[Georgies]] vir: "Sterkte deur Eenheid")''</small>
|volkslied = თავისუფლება<br />''Tawisoepleba''<br /><small>''(Georgies vir: "Vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Tavisupleba vocal.ogg]]</center>
|amptelike_tale = [[Georgies]] <small>(landswyd)</small><br />[[Abchasies]] <small>([[Abchasië]])</small><ref>{{en}} {{citation |chapter=Artikel 8 |title=Grondwet van Georgië}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf |title=Grondwet van Georgië |website=Parlement van Georgië |accessdate=9 September 2019 |archive-date=10 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210071629/http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf |url-status=dead }}</ref>
|hoofstad = [[Tbilisi]]
{{Koördinate|42|15|N|42|42|O}}
|latd = 41
|latm = 43
|latNS = N
|longd = 44
|longm = 47
|longEW = O
|grootste_stad = [[Tbilisi]]
{{Koördinate|41|43|N|44|47|O}}
|regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels = <br />• [[President]] (betwis)<br />• [[Eerste minister]]
|leiername = [[Micheil Kawelasjwili]]<br />[[Irakli Kobachidze]]
|oppervlak_rang = 121<sup>ste</sup>
|oppervlak_grootte =
|oppervlak = 69 700{{smallsup|b}}<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/|title=Georgia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=13 Mei 2025|archive-date= 4 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204222544/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/|url-status=dead}}</ref>
|oppervlakmi² = 26 911{{smallsup|b}}
|persent_water =
|bevolking_skatting = 3 941 103{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population |title=Population as of 1 January, thousands |publisher=Nasionale Statistiekkantoor van Georgië |date=1 Januarie 2026 |accessdate=22 Mei 2026}}</ref>
|bevolking_skatting_jaar = 2026
|bevolking_rang = 128<sup>ste</sup>
|bevolking_sensus = 3 929 581{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geostat.ge/media/78286/2024-Population-and-Agricultural-Census-of-Georgia-Finalized-results.pdf |title=2024 Population Census of Georgia results – Final results |publisher=Nasionale Statistiekkantoor van Georgië |date=22 April 2026 |accessdate=22 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522071457/https://www.geostat.ge/media/78286/2024-Population-and-Agricultural-Census-of-Georgia-Finalized-results.pdf |archive-date=22 Mei 2026 |df=dmy-all}}</ref>
|bevolking_sensus_jaar = 2024
|bevolkingsdigtheid = 56,4{{smallsup|b}}
|bevolkingsdigtheidmi² = 146,0{{smallsup|b}}
|bevolkingsdigtheidrang = 137<sup>ste</sup>
|BBP_PPP = $113,583 miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=915,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Georgia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref>
|BBP_PPP_rang = 99<sup>ste</sup>
|BBP_PPP_jaar = 2025
|BBP_PPP_per_kapita = $30 749<ref name="imf2" />
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 70<sup>ste</sup>
|BBP = $35,353 miljard<ref name="imf2" />
|BBP_rang = 106<sup>de</sup>
|BBP_jaar = 2025
|BBP_per_kapita = $9 571<ref name="imf2" />
|BBP_per_kapita_rang = 83<sup>ste</sup>
|onafhanklikheidstipe = • [[Kolchis|Koninkryk Kolchis]]<br />• [[Diauehi|Koninkryk Diauehi]]<br />• [[Koninkryk Iberië]]<br />• [[Lasika|Koninkryk Lasika]]<br />• [[Prinsdom Iberië]]<br />• [[Koninkryk Abchasië]]<br />• [[Koninkryk Georgië]]<br />• [[Russiese Ryk|Russiese]] verowering<br />• van die Russiese Ryk<br />• Sowjetse herowering<br />• van die [[Sowjetunie]]:<br />• Verklaar<br />• Bereik<br />• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure =
|onafhanklikheidsdatums = <br />13de eeu–164 v.C.<br />12de eeu–8ste eeu v.C.<br />302 v.C.–580 n.C.<br />131 v.C.–697 n.C.<br />580–880 n.C.<br />767–1014 n.C.<br />[[1008]]<br />[[12 September]] [[1801]]<br />[[26 Mei]] [[1918]]<br />[[25 Februarie]] [[1921]]<br /><br />[[9 April]] [[1991]]<br />[[25 Desember]] [[1991]]<br />[[24 Augustus]] [[1995]]
|MOI = {{wins}} 0,814<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref>
|MOI_rang = 60<sup>ste</sup>
|MOI_jaar = 2022
|MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini = 33,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GE |title=Gini Index – Georgia |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=13 Mei 2025}}</ref>
|Gini_rang =
|Gini_jaar = 2022
|Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid = [[Georgiese lari|Lari]] (ლ)
|geldeenheid_kode = GEL
|land_kode = GE
|tydsone = GET
|utc_afwyking = [[UTC+04:00|+04]]
|tydsone_somer = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST = [[UTC+04:00|+04]]
|internet_domein = [[.ge]] [[.ge|.გე]]
|skakelkode = 995
|voetskrif = a. Uitsluitende besette gebiede ([[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]]).<br />b. Insluitende besette gebiede.
}}
'''Georgië''' ([[Georgies]]: საქართველო, ''Sakartwelo'', [sɑkʰɑrtʰvɛlɔ], {{Audio|Sakartvelo.ogg|luister}}) is 'n [[Eurasië|Eurasiese]] [[land]] in die [[Kaukasus]] en is geleë aan die ooskus van die [[Swartsee]]. Sy buurstate sluit in [[Rusland]] (noord), [[Turkye]] en [[Armenië]] (suid) en [[Azerbeidjan]] (oos). Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Tbilisi]]; [[Koetaisi]] het vanaf Oktober 2012 tot Desember 2018 as [[regeringsetel]] gedien. Die land beslaan ’n oppervlakte van 69 700 km² en ’n bevolking van omtrent 3,9 miljoen.
Sedert 2024 is die staatshoof [[Micheil Kawelasjwili]]. Danksy onder meer die voormalige president, [[Micheil Saakasjwili]], se goeie betrekkinge met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] was Georgië glo op pad om 'n [[Navo]]-lidland te word. Dit is onder groot protes van Rusland, wat Georgië en ander oud-[[Sowjetunie|Sowjet]]state steeds as deel van sy invloedsfeer beskou.
Koninkryke wat in die gebied geleë was, [[Koninkryk Iberië|Iberië]] en [[Kolchis]], het in die 4de eeu n.C. reeds die [[Christendom|Christelike]] geloof aanvaar. Vandag is 80% van die inwoners [[Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk|Georgies-Ortodokse]] Christene, terwyl 2% [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoks]] en 4% van die [[Oriëntale Ortodoksie|Armeens-Apostoliese Kerk]] is.
Georgië het die hoogtepunt van sy politieke en ekonomiese mag in die 11de tot 12de eeu bereik toe Iberië en Kolchis in die '''Koninkryk Georgië''' verenig is. In die begin van die 19de eeu is Georgië deur die [[Russiese Ryk]] geannekseer.<ref>{{en}} David M. Lang, A Modern History of Georgia, bl. 109</ref> Ná ’n kort tydperk van onafhanklikheid ná die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917, het die [[Sowjetunie]] Georgië in 1921 beset en het dit die [[Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] geword. Ná onafhanklikwording in 1991 het die land verskeie ekonomiese terugslae gehad wat vererger is deur onrus in dele van die land. Dit het voortgeduur tot met die [[Roosrewolusie]] van 2003, waarna ’n nuwe regering demokratiese en ekonomiese hervormings ingestel het.<ref>{{en}} Parsons, Robert (11 Januarie 2008), "[http://www.opendemocracy.net/article/conflicts/mikheil_saakashvili_bitter_victory Mikheil Saakashvili’s bitter victory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415171319/https://www.opendemocracy.net/article/conflicts/mikheil_saakashvili_bitter_victory |date=15 April 2017 }}", ''openDemocracy.net''. URL besoek op 21 Mei 2008.</ref>
Die land is lid van verskeie internasionale organisasies. Dit bevat twee de facto onafhanklike streke, [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], wat beperkte internasionale erkenning gekry het ná die Russies-Georgiese Oorlog van 2008.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.smr.gov.ge/docs/doc216.pdf |title=The Law of Georgia on Occupied Territories (431-IIs) |date=23 Oktober 2008 |publisher=Staatsbediening vir Herintegrasie |accessdate=1 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417001021/http://www.smr.gov.ge/docs/doc216.pdf |archive-date=17 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
== Etimologie ==
=== Name van Georgië ===
[[Lêer:World map by Pietro Vesconte - Georgia.jpg|duimnael|links|"Georgië" op 'n Middeleeuse ''mappa mundi'', in 1320]]
[[Lêer:Freedom Square, Tbilisi, Georgia.jpg|duimnael|links|Een teorie oor die [[Georgiërs]] se naam is dat dit van [[Sint Joris]], Georgië se [[beskermheilige]], afgelei is. Standbeeld in [[Tbilisi]]]]
[[Antieke Griekeland|Antieke Grieke]] ([[Strabo]], [[Herodotos]], [[Plutarchus]], [[Homeros]], ens.) en [[Antieke Rome]]ine ([[Titus Livius]], [[Tacitus]], en.) het na vroeë Wes-Georgiërs as [[Kolchis|Kolchiërs]] verwys en na Oos-Georgiërs as [[Koninkryk Iberië|Iberiërs]] (''Iberoi'', Ἰβηροι in sommige Griekse bronne).<ref>{{en}} {{cite book |author=David Braund |title=A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562 |publisher=Oxford University Press |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/17 17–18] |year=1994 |isbn=978-0-19-814473-1 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau}}</ref>
Die naam "Georgië" is vir die eerste keer in [[Italiaans]] op die ''mappa mundi'' deur [[Pietro Vesconte]] in 1320 gebruik<ref>{{en}} Rouben Galichian (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. bl. 188–189</ref> In die vroeë stadium van sy gebruik in die [[Latyn]]se wêreld is die naam dikwels as ''Jorgia'' gespel.<ref>{{en}} Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. bl. 65. {{ISBN|978-0820459912}}</ref> Oorgelewerde teorieë is gegee deur die reisiger [[Jacques de Vitry]], wat die naam se oorsprong verklaar met die gewildheid van [[Sint Joris]] onder Georgiërs,<ref>{{en}} Grigol Peradze: "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". ''Georgica'', Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209</ref> terwyl Jean Chardin gedink het dat "Georgië" afgelei is van die Griekse γεωργός ("bewerker van die land). Hierdie eeue-oue verduidelikings vir die woord "Georgië"/"Georgiërs" word oor die algemeen deur die vakkundige gemeenskap verwerp en hulle beskou die [[Persies]]e woord ''gurğ''/''gurğān'' (گرگ, "[[wolf]]"<ref>{{en}} {{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Zgusta|first2=Ladislav|title=Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies|url=https://archive.org/details/historicalindoeu0000unse|date=1997|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012884-0|page=[https://archive.org/details/historicalindoeu0000unse/page/211 211]}}</ref>) as die moontlike oorsprong van die woord.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} Volgens hierdie hipotese is dieselfde Persiese wortel later in talle ander tale oorgeneem, insluitend Slawiese en Wes-Europese tale.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}}{{sfnp|Rapp|2014|p=21}}
Die inheemse naam is ''Sakartwelo'' (საქართველო; "land van die [[Georgiërs|Kartweliërs]]"), afgelei van die sentrale Georgiese streek Kartli, opgeteken van die 9de eeu af, met 'n vergrote betekenis verwysend na die hele Middeleeuse Koninkryk Georgië voor die 13de eeu. Die Georgiese omskrywing ''sa-X-o'' is 'n algemene geografiese konstruksie wat verwys na "die gebied waar X woon", waarby X 'n volksnaam is.<ref name="Rapp">{{en}} Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies in Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts'', bl. 419–423. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref> Die selfbenaming wat deur Georgiërs gebruik word, is ''Kartwelebi'' (ქართველები, d.w.s. "Kartweliërs), wat vir die eerste keer gebruik is in die ''Umm Leisun''-inskripsie in die [[Ou Stad van Jerusalem]] gebruik is.
Die Middeleeuse "Georgiese kronieke" stel 'n gelyknamige voorouer van die Kartweliërs voor, [[Kartlos]], 'n agterkleinseun van die [[Bybel]]se [[Jafet]] wat volgens Middeleeuse kroniekskrywers die wortel van die plaaslike naam van hul koninkryk was. Geleerdes is dit egter eens dat die woord ''Kartli'' afgelei is van die ''Karts'', a proto-Kartweliese stam wat in antieke tye as 'n dominante streeksgroep na vore gekom het.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} Die naam ''Sakartwelo'' (საქართველო) bestaan uit twee dele. Sy wortel ''kartwel-i'' (ქართველ-ი), verwys na 'n inwoner van die sentraal-oostelike Georgiese streek Kartli of Iberië, soos dit in die [[Bisantynse Ryk|Oos-Romeinse Ryk]] genoem is.<ref>{{en}} {{cite book|author=Constantine Porphyrogenitus|title=De Administrando Imperio|url=https://archive.org/details/deadministrandoi0000cons|editor1=Gyula Moravcsik |others=vertaal deur Romilly James Heald Jenkins|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|year=1967}}</ref>
=== Staatsnaam ===
Volgens artikel 2 van die Georgiese grondwet is "Georgië" die amptelike naam van die land,<ref>{{en}} {{citation|chapter=Article 2.1|title=Constitution of Georgia|publisher=Legislative Herald of Georgia|chapter-url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|quote=‘Georgia’ is the name of the state of Georgia.|accessdate=25 Maart 2022|archive-date=27 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|url-status=dead}}</ref> aangeneem in 1995. In Georgië se twee amptelike tale ([[Georgies]] en [[Abchasies]]), word die land onderskeidelik საქართველო (''Sakartwelo'') en Қырҭтәыла (''Kərttʷʼəla'') genoem. Voor die goedkeuring van die 1995-grondwet en ná die [[Ontbinding van die Sowjetunie]] is die land amptelik "Republiek Georgië" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tbilisi |title=Tbilisi |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |date=11 Julie 2023 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |title=Georgia country profile |publisher=[[BBC]] |date=14 Maart 2012 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref>
Verskeie tale gebruik steeds die Russiese variant van die landsnaam, ''Gruzia'', wat die Georgiese owerhede probeer vervang het deur middel van diplomatieke veldtogte. Sedert 2006 het [[Israel]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jpost.com/international/by-georgia-dont-call-us-gruzia |title='By Georgia! Don't call us Gruzia' |date=17 Mei 2006 |accessdate=19 November 2023 |publisher=The Jerusalem Post |last=Horovitz |first=David}}</ref> [[Japan]],<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://en.trend.az/scaucasus/georgia/2324328.html |title=Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' |date=21 Oktober 2014 |accessdate=19 November 2023 |publisher=Trend News Agency}}</ref> [[Suid-Korea]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://eurasianet.org/georgia-stop-calling-me-gruzia |title=Georgia: Stop Calling Me "Gruzia" |date=28 Junie 2011 |accessdate=19 November 2023 |publisher=Eurasianet |last=Lomsadze |first=Giorgi}}</ref> en [[Hongarye]]<ref>{{hu}} {{cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-georgiaban-targyal/ |title=Orbán Viktor Georgiában tárgyal|date=27 Oktober 2024|accessdate=26 Maart 2025|publisher=miniszterelnok.hu}}</ref><ref>{{hu}} {{cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-sajtonyilatkozata-magyarorszag-es-georgia-kormanyanak-kozos-munkauleset-kovetoen/|title=Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően|date=12 Oktober 2023|accessdate=26 Maart 2025|publisher=miniszterelnok.hu}}</ref> het hul taalgebruik amptelik verander in variante van "Georgië".<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rferl.org/a/georgia_asks_friends_to_stop_calling_it_gruzia/24264848.html |title=Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia' |date=13 Julie 2011 |accessdate=19 November 2023 |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |last=Rekhviashvili |first=Jimsher}}</ref> In 2020 het [[Litaue]] die eerste land wêreldwyd geword wat ''Sakartwelas'' in alle amptelike kommunikasie begin gebruik het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1317371/lithuania-approves-sakartvelo-as-official-name-for-georgia |title=Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia |date=11 Januarie 2021 |accessdate=19 November 2023 |publisher=LRT}}</ref>
== Geskiedenis ==
=== Voorgeskiedenis ===
Die gebied van die moderne Georgië word reeds sedert die Vroeë [[Steentydperk]] deur ''[[Homo erectus]]'' bewoon. Die proto-Georgiese stamme is in die 12de eeu v.C. die eerste keer in geskrifte genoem.<ref name="PhoenixThe">{{en}} Phoenix: The Peoples of the Hills: Ancient Ararat and Caucasus by Charles Burney , David Marshall Lang, Phoenix Press; Nuwe Uitgawe (31 Desember 2001)</ref> [[Argeologie]]se vondste en verwysings in antieke bronne dui op elemente van vroeë politieke en staatsliggame en op gevorderde metallurgiese en goudsmeetegnieke wat uit die 7de eeu v.C. en vroeër dateer.<ref name="PhoenixThe" />
=== Antieke tyd ===
[[Lêer:Georgian States Colchis and Iberia (600-150BC)-en.svg|duimnael|Die antieke state Kolchis en Iberië]]
In die Klassieke Tydperk, omstreeks die 6de eeu v.C., het die vroeë Georgiese state [[Kolchis]] (Oos-Georgië) en [[Koninkryk Iberië|Iberië]] (Wes-Georgië) ontstaan. In die [[Griekse mitologie]] was Kolchis die plek waar die [[Goue Vlies]] was wat deur [[Jason (mitologie)|Jason en die Argonoute]] gesoek is. Die Goue Vlies in die [[mite]] is geskoei op die destydse gebruik onder die plaaslike inwoners om goudstof uit riviere deur vliese te sif.<ref name="LOCge15">{{en}} "Christianity and the Georgian Empire" (early history) Library of Congress, Maart 1994, webpage:[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ge0015) LCweb2-ge0015].</ref>
In die 4de eeu v.C. het die twee state ’n verenigde koninkryk gestig – ’n vroeë voorbeeld van gevorderde staatsorganisasie onder een koning en ’n aristokratiese hiërargie.<ref>{{en}} Lives and Legends of the Georgian Saints, St Vladimirs Seminary Pr (Maart 1997) deur David Marshall Lang</ref>
Nadat die [[Romeinse Ryk]] in 66 v.C. sy verowering van die [[Kaukasus]] voltooi het, was die Georgiese koninkryke sowat 400 jaar lank onderhorige state en bondgenote van die Romeinse Ryk.<ref name=LOCge15 /> In 337 n.C. het koning [[Mirian III van Iberië]] verklaar dat die Christelike geloof die staatsgeloof is. Die twee state was van die eerste lande in die streek wat gekersten geraak het – in 337 of 319 n.C. Dit het letterkunde en kuns bevorder en eindelik ’n sleutelrol gespeel in die vereniging van die twee Georgiese state. Die aanvaarding van Christenskap het die koninkryk effektief verbind aan die naburige [[Bisantynse Ryk|Oos-Romeinse Ryk]], wat amper ’n millennium lank ’n groot invloed op Georgië uitgeoefen het en ’n groot deel van sy huidige kulturele identiteit gevestig het.<ref name=LOCge15 />
=== Middeleeue ===
[[Lêer:Tamar, fresco of Vardzia.jpg|duimnael|upright|Koningin Tamar het tydens die goue era van die Middeleeuse Georgiese monargie regeer]]
Die vroeë koninkryke het teen die [[Middeleeue]] in verskeie feodale streke verbrokkel. Dit was hierna maklik vir die Arabiese volke om die grootste deel van Oos-Georgië in die 7de eeu te verower. Van toe af tot in die 10de eeu was Georgië deel van die [[Chasare|Chasar-ryk]]. Die streke sou eers weer aan die begin van die 11de eeu ’n enkele Georgiese koninkryk word.
Hoewel die hoofstad, [[Tbilisi]], in 645 n.C. ook verower is, het Iberië onder die Arabiese heersers aansienlike onafhanklikheid geniet.<ref name=LOCge15 /> In 813 n.C. was prins [[Bagrationi-dinastie|Ashot I]] – ook bekend as Ashot Kurapalat – die eerste lid van die [[Bagrationi-dinastie|Bagrationi-familie]] wat heerser van die koninkryk geword het. Ashot se bewind was die begin van ’n periode van byna 1 000 jaar waartydens die Bagrationi-dinastie oor minstens ’n deel van die huidige Georgië regeer het.
[[Bagrationi-dinastie|Bagrat III]] (bewind 1027–'72) het Oos- en Wes-Georgië verenig. In die volgende eeu het [[Dawid IV van Georgië|Dawid IV die Bouer]] (bewind 1089–1125) die land se goue era begin deur die Seldjoek-Turke uit die land te verdryf en Georgië se kulturele en politieke invloed suidwaarts uit te brei tot in [[Armenië]] en ooswaarts tot by die [[Kaspiese See]].<ref name=LOCge15 />
Die Koninkryk Georgië het sy hoogtepunt in die 12de en 13de eeu bereik. Dié tyd onder Dawid die Bouer en [[Tamar van Georgië|koningin Tamar]] word algemeen Georgië se goue era of die Georgiese Renaissance genoem.<ref>{{en}} David Marshal Lang, History of Modern Georgia, bl. 29</ref> Die "renaissance", wat die [[Europa|Wes-Europese]] [[Renaissance]] voorafgegaan het, is gekenmerk deur die opbloei van die romanties-ridderlike tradisie, deurbrake in [[filosofie]] en ’n verskeidenheid politieke innovasies in die gemeenskap en die staat, onder meer godsdiens- en etniese verdraagsaamheid.<ref>{{en}} Goldstein, Darra ''The Georgian Feast: the Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia'' bl. 35</ref>
Oorblyfsels van die goue era is talle groot katedrale, romantiese gedigte en letterkunde en die epiese gedig "Die Ridder in die Luiperd se Vel".<ref>{{en}} Howard Aronson en Dodona Kiziria, Georgian Literature and Culture, bl. 119</ref>
Dawid die Bouer se kleindogter, Tamar, het die opposisie geneutraliseer en ’n energieke buitelandse beleid gevolg wat voordeel getrek het uit die val van mededingende magte van die Seldjoeks en Bisantium. Met die hulp van ’n magtige militêre elite het sy voortgebou op die sukses van haar voorgangers en die Kaukasus oorheers. Sy het die land uitgebrei tot oor groot dele van die hedendaagse [[Azerbeidjan]], Armenië en Oos-[[Turkye]] – tot met die [[Mongoolse Ryk|Mongoolse]] indringing binne twee dekades ná haar bewind.
Die [[Mongole]] is uiteindelik verdryf deur [[George V van Georgië]], die seun van [[Demetrius II van Georgië|Demetrius II]], en hy het die land se vorige mag en Christelike kultuur hervestig. George V was die laaste groot koning van die verenigde Georgiese staat. Ná sy dood het verskillende plaaslike heersers geveg vir onafhanklikheid van ’n sentrale bewind. In die 15de eeu het die koninkryk heeltemal verbrokkel. Georgië is verder verswak deur verskeie rampspoedige invalle deur [[Timur|Tamerlane]]. Teen 1466 het die koninkryk in wanorde verval en in drie onafhanklike koninkryke en vyf semi-afhanklike prinsdomme verdeel. Naburige lande het die interne verdeling van die streek uitgebuit en van die 16de eeu af het die [[Persiese Ryk|Persiese]] en die [[Ottomaanse Ryk]] onderskeidelik die oostelike en westelike deel van Georgië oorgeneem.
Die leiers van die streke wat gedeeltelik outonoom gebly het, het op verskeie geleenthede rebellies gereël. Nog invalle deur die Perse en Ottomane het die streke egter verder verswak. Weens die aanhoudende oorloë het die Georgiese bevolking van vyf miljoen in die 13de eeu afgeneem tot 250 000 aan die einde van die 18de eeu. Met die dood van die Persiese heerser [[Nader Shah]] in 1747 het die twee Oos-Georgiese streke Kartli en Kakheti se konings weggebreek onder Persiese beheer. Hulle is in 1762 deur die energieke koning [[Bagrationi-dinastie|Heraclius II]] herenig.
=== Georgië in die Russiese Ryk ===
[[Lêer:George XII of Georgia.jpg|duimnael|upright|Koning [[George XII van Georgië|George XII]] was die laaste koning van Georgië, wat in 1801 deur die Russiese Ryk geannekseer is]]
In 1783 het Rusland en die oostelike koninkryk Kartli-Kacheti die Verdrag van Georgijefsk onderteken waarin die band van Ortodokse Christenskap tussen die Russiese en die Georgiese volk erken word en Oos-Georgië beskerming belowe word. Ondanks dié ooreenkoms het Rusland Georgië nie gehelp toe die [[Turke]] en [[Perse]] die land in 1785 en 1795 ingeval, Tbilisi verwoes en die inwoners vermoor het nie. In 1801 het Rusland Oos-Georgië geannekseer, die koninklike familie van die troon af gesit en die [[outokefalie]] van die [[Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk|Georgies-Ortodokse Kerk]] beëindig.
Op 22 Desember 1800 het [[tsaar]] [[Paul van Rusland]], na bewering ná ’n versoek van die Georgiese koning, [[George XII van Georgië|George XII]], ’n bevel onderteken waarvolgens Georgië (Kartli-Kacheti) in die [[Russiese Ryk]] opgeneem word. Dit is op 8 Januarie 1801 gefinaliseer<ref>{{en}} Gvosdev (2000), bl. 85</ref><ref>{{en}} Avalov (1906), bl. 186</ref> en op 12 September 1801 deur tsaar [[Aleksander I van Rusland|Aleksander I]] bekragtig.<ref>{{en}} Gvosdev (2000), bl. 86</ref><ref>{{en}} Lang (1957), bl. 249</ref> Die Georgiese adel het nie die bevel erken nie tot in April 1802, toe hulle in ’n katedraal aangehou en gedwing is om trou aan die Russiese troon te sweer.<ref>{{en}} Lang (1957), bl. 252</ref>
Hierna is die westelike deel van Georgië deur tsaar Aleksander geannekseer. Van 1803 tot 1878, tydens oorloë tussen Rusland en die Ottomaanse Ryk, is verskeie van Georgië se voormalige gebiede soos [[Adzjarië]] oorgeneem. Die prinsdom Goeria is in 1828 afgeskaf en in die Russiese Ryk opgeneem en Megrelië in 1857. Die streek Swaneti is tussen 1857 en 1859 geleidelik geannekseer.
=== Verklaring van onafhanklikheid ===
[[Lêer:Georgien Parlament Unabhängigkeit.jpg|duimnael|links|Die Georgiese parlement verklaar die land onafhanklik in 1918]]
Ná die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917 het Georgië hom op 26 Mei 1918 onafhanklik verklaar te midde van die Russiese Burgeroorlog. Die parlementêre verkiesing is gewen deur die [[Mensjewis]]tiese Georgiese Sosiaal-Demokratiese Party en sy leier, [[Noe Zjordania]], het die eerste minister geword.
In 1918 het ’n oorlog tussen Georgië en [[Armenië]] uitgebreek oor Georgiese grondgebied wat hoofsaaklik deur [[Armene]] bewoon is. Dit is deur [[Brittanje|Britse]] ingryping beëindig en van 1918 tot 1920 was Georgië onder Britse beskerming.
=== Georgië in die Sowjetunie ===
{{Hoofartikel|Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek}}
[[Lêer:Noe Schordania.jpg|duimnael|upright|Noe Zjordania, wat in 1918 eerste minister geword het]]
In Februarie 1921 is Georgië deur die [[Rooi Leër]] aangeval. Die Georgiese leër is verslaan, die regering het gevlug en op 25 Februarie 1921 is ’n kommunistiese regering deur die [[Sowjetunie]] ingestel onder die [[Bolsjewis]] [[Filipp Macharadze]].
Die Sowjetregering was egter eers sterk gevestig nadat ’n opstand in Augustus 1924 onderdruk is.<ref>{{en}} Knight, Amy. ''Beria: Stalin's First Lieutenant'', Princeton University Press, Princeton, New Jersey, bl. 237, {{ISBN|978-0-691-01093-9}}.</ref> Georgië is opgeneem in die Transkaukasiese Sosialistiese Sowjetrepubliek saam met Armenië en Azerbeidjan. Die republiek is in 1936 ontbind en Georgië het die Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek geword.
[[Josef Stalin]], ’n etniese Georgiër, was ’n vooraanstaande Bolsjewis en het [[Wladimir Lenin]] in 1922 opgevolg as algemene sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie.
Op 9 April 1989 is ’n vreedsame demonstrasie in die hoofstad, [[Tbilisi]], deur die Sowjetunie onderdruk. In Oktober 1990 is ’n nasionale vergadering verkies. ’n Groep politici het verenig om die Ronde Tafel Vrye Georgië te stig en hulle het 155 van die 250 parlementêre setels gewen. Die heersende Kommunistiese Party het net 64 setels gewen.
=== Georgië ná onafhanklikheid ===
[[Lêer:Flag of Georgia (1990-2004).svg|duimnael|links|Die vlag van Georgië vanaf 1918 tot 1921 en tussen 1990 en 2004]]
[[Lêer:Coat of arms of the Democratic Republic of Georgia.svg|duimnael|Die wapen van Georgië vanaf 1918 tot 1921 en tussen 1991 en 2004]]
Op 9 April 1991, kort voor die verbrokkeling van die Sowjetunie, het Georgië hom onafhanklik verklaar. Op 26 Mei is [[Zwiad Gamsachoerdia]] verkies tot die eerste president van ’n onafhanklike Georgië. Hy het nasionalisme aangemoedig en belowe om Georgië se gesag te hervestig oor streke soos [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], wat onder die Sowjetunie as [[Oblast|outonome oblaste]] geklassifiseer is.
Hy is tussen 22 Desember 1991 en 6 Januarie 1992 afgesit in ’n bloedige staatsgreep. ’n Burgeroorlog het uitgebreek wat byna tot in 1995 voortgeduur het. [[Edward Sjewardnadze]] het in 1992 na Georgië teruggekeer en by die leiers van die staatsgreep, Tengiz Kitowani en Jaba Ioseliani, aangesluit en die Staatsraad gevorm.
Sluimerende dispute tussen plaaslike separatiste en die Georgiese bevolking in Abchasië en Suid-Ossetië het ontplof in wydverspreide inter-etniese geweld. Die twee gebiede, wat deur Rusland ondersteun is, het de facto-onafhanklikheid van Georgië verkry. In 1995 is Sjewardnadze amptelik verkies tot president.
In 1992/'93 is rofweg 230 000 tot 250 000 Georgiërs<ref name="hrwreport">{{en}} {{cite web |url=http://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |title=Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict |date=Maart 1995 |publisher=Hrw.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116100659/https://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vermoor of uit Abchasië gesit deur separatiste en Noord-Kaukasiese vrywilligers (onder andere [[Tsjetsjniërs]]). Sowat 23 000 Georgiërs<ref>{{en}} {{cite web |publisher=Human Rights Watch/Helsinki |url= http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm |title=Russia – The Ingush-Ossetian conflict in the Prigorodnyi region |date=Mei 1996}}</ref> het ook uit Suid-Ossetië gevlug.
In 2003 is Sjewardnadze, wat in 2000 herkies is, in die [[Roosrewolusie]] afgesit nadat die Georgiese opposisie en internasionale monitors beslis het die parlementêre verkiesing van 2 November is deur bedrog gekenmerk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |title=EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia’s Rose Revolution: Momentum and Consolidation |publisher=Eurasianet.org |accessdate=5 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107165034/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |archive-date=7 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die rewolusie is gelei deur [[Micheil Saakasjwili]], Zoerab Zjwania en Nino Boerdjanadze, voormalige lede en leiers van Sjewardnadze se regerende party. Saakasjwili is in 2004 tot die nuwe president verkies.
Ná die Roosrewolusie is ’n reeks hervormings ingestel om die land militêr en ekonomies te versterk. Die nuwe regering se pogings om Georgië se gesag in die suidwestelike outonome republiek [[Adzjarië]] te hervestig, het in 2004 tot ’n groot krisis gelei. Sukses in Adzjarië het Saakasjwili aangemoedig om dieselfde in [[Suid-Ossetië]] te probeer, maar sonder sukses.
Dié gebeure, asook beskuldigings dat Georgië betrokke was in die Tweede Tsjetsjniese Oorlog,<ref>{{en}} {{cite news |last=Gorshkov |first=Nikolai |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm |title=Duma prepares for Georgia strike |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2002 |accessdate=9 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117014806/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm |archive-date=17 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het daartoe gelei dat betrekkinge tussen die land en Rusland versuur het, en dit is vererger deur Rusland se openlike hulp aan die twee wegbreekstreke. Ondanks die toenemende probleme het Georgië en Rusland in Mei 2005 ’n ooreenkoms onderteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |title=Russia, Georgia strike deal on bases |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=30 Mei 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014103429/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |archive-date=14 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> waarvolgens Rusland sy militêre basisse (wat uit die Sowjet-era dateer) in Desember 2007 aan Adzjarië en die suidelike streek Samtsche-Jawacheti onttrek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321 |title=Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=13 November 2007 |accessdate=24 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014103430/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321 |archive-date=14 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rusland het egter nie sy troepe aan Abchasië onttrek nie, hoewel hy veronderstel was om dit te doen kragtens ’n verdrag wat in 1999 in [[Istanboel]] onderteken is.<ref>{{en}} [http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205180219/http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 |date= 5 Februarie 2017 }} Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 Mei 2006</ref>
=== Die Suid-Ossetiese Oorlog en daarna ===
[[Lêer:US Navy 080824-N-4044H-059 Capt. John Moore, commodore, Combined Task Force (CTF) 367, greets local residents and receives flowers shortly after the arrival of the guided-missile destroyer USS McFaul (DDG 74) to the port of Bat.jpg|duimnael|’n Amerikaanse vlootoffisier groet Georgiërs in 2008 in Adzjarië tydens die oorlog tussen Rusland en Georgië]]
Op 7 Augustus 2008 het Georgiese magte die hoofstad van Suid-Ossetië, [[Zchinwali]], begin bombardeer en die volgende dag het Georgiese voetsoldate, tenks en polisiekommando's die streek binnegegaan.<ref>{{en}} {{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7546639.stm | place = UK | title = Heavy fighting in South Ossetia (Georgian MLRS launched rockets on Tskhinvali) | format = video |publisher=[[BBC]] | date = 8 Augustus 2008 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref> Verskeie sleuteldorpe is oorgeneem en Russiese vredehouers en Suid-Ossetiese magte het teruggewyk.<ref name="nyt-20081106">{{en}} {{cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html |title=Georgia Claims on Russia War Called Into Question |authors=C. J. Chivers, Ellen Barry |work=The New York Times |date=6 November 2008 |accessdate=12 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310023103/https://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{citation | url = http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,578273,00.html | title = The West Begins to doubt Georgian leader | journal=Der Spiegel | date = 15 September 2008}}</ref>
Nadat ’n Russiese vredehouersbasis egter gebombardeer en personeellede gedood is, het Russiese soldate die streek binnegeval en dit het gelei tot ’n geveg van drie dae waarin die stad Zchinwali in puin gelê is.<ref>{{en}} {{citation | title = Stockholm International Peace Research Institute Yearbook | year = 2009 | chapter = Armaments, Disarmament and International Security | publisher=Oxford University Press | ISBN = 978-0-19-956606-8}}</ref><ref name="ground zero">{{en}} {{cite news | title = Ground zero in the Georgia-Russia war:South Ossetia city's residents are certain Russia is in the right | first = Peter | last = Finn | work = The Washington Post | date = 18 Augustus 2008 | url = http://articles.sfgate.com/2008-08-18/news/17123137_1_georgian-forces-south-ossetian-tskhinvali | access-date = 29 November 2013 | archive-date = 18 Januarie 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120118085852/http://articles.sfgate.com/2008-08-18/news/17123137_1_georgian-forces-south-ossetian-tskhinvali | url-status = dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web | url= http://exiledonline.com/how-to-screw-up-a-war-story-the-new-york-times-at-work/2/ |title= How To Screw Up A War Story: The New York Times At Work | first = Mark | last = Ames |publisher=Exiled Online |accessdate=2 November 2010}}</ref> Hierna is Georgiese magte gedwing om terug te val en die Russiese lugmag het lugaanvalle op Georgiese magte in Suid-Ossetië asook teikens in Georgië self begin uitvoer.<ref>{{en}} {{citation | url = http://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html?_r=1&scp=4&sq=georgia&st=cse&oref=slogin | date = 7 November 2008 | title = Georgia Claims on Russia War Called Into Question | publisher=NY Times | first1=C. J. | last1=Chivers | first2=Ellen | last2=Barry}}</ref> Die Georgiese lugmag het teenaanvalle gedoen. ’n Tweede oorlogsfront het ontstaan toe Abchasië, met Russiese hulp, Georgiese troepe in die [[Kodori-vallei]] aanval. Die Georgiese troepe het gou teruggewyk.<ref>{{en}} {{cite news|last=Pronina |first=Lyubov |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601100&sid=a6z1.HFQFr4E |title=Georgia Pulls Out of Ossetia as Second Front Opens (Update1) |publisher=Bloomberg |date=10 Augustus 2008 |accessdate=2 November 2010}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |title=Russian military pushes into Georgia |publisher=CNN |date=11 Augustus 2008 |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |accessdate=6 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217122152/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |archive-date=17 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Russiese troepe het die Georgiese dorp Gori, waar Georgiese troepe vroeër saamgetrek het voordat hulle na Tbilisi teruggewyk het, binnegeval. Guerrillastryders het gevolg en hulle het gesteel en gemoor, en brandstigting is ook aangemeld.<ref>{{en}} {{cite news |title=Georgian villages burned and looted as Russian tanks advance |work=The Guardian |location=Londen |date=13 Augustus 2008 |url=http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/13/georgia.russia6 |accessdate=9 Januarie 2008 |first=Luke |last=Harding |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227184925/http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/13/georgia.russia6 |archive-date=27 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |title=Russia's cruel intention |work=The Guardian |location=Londen |date=13 Augustus 2008 |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2008/sep/01/russia.georgia |accessdate=7 Oktober 2008 |first=Luke |last=Harding |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227184900/http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2008/sep/01/russia.georgia |archive-date=27 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Op 12 Augustus 2008 het oudpres. [[Dmitri Medwedef]] gelas dat Russiese operasies in Georgië beëindig word<ref>{{en}} {{cite web |title=Russian President Orders Halt To Military Operations In Georgia |publisher=GlobalSecurity.org |date=12 Augustus 2008 |url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2008/08/mil-080812-rferl01.htm |accessdate=6 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170502071509/http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2008/08/mil-080812-rferl01.htm |archive-date=2 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dat Russiese troepe geleidelik aan onder meer Gori onttrek word. Russiese magte het egter in Abchasië en Suid-Ossetië agtergebly<ref>{{en}} {{cite news |url=http://en.rian.ru/world/20081009/117637460.html |title=Russia hands over control of Georgian buffer zones to EU |publisher=RIA Novosti |date=9 Oktober 2008 |accessdate=10 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501122559/http://en.rian.ru/world/20081009/117637460.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.rian.ru/russia/20081119/118400373.html |title=RIA Novosti — Russia — Russia fully staffs bases in Abkhazia, S.Ossetia |publisher=En.rian.ru |accessdate=10 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501113517/http://en.rian.ru/russia/20081119/118400373.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Rusland het kort daarna dié twee gebiede se onafhanklikheid erken.<ref>{{en}} [http://abc.az/eng/news_26_08_2008_27081.html Russia recognised the independence of Abkhazia and South Ossetia from Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831201216/http://abc.az/eng/news_26_08_2008_27081.html |date=31 Augustus 2008 }}, Azerbaijan Business Centre, 26 Augustus 2008. Besoek op 26 Augustus 2008.</ref>
Sedert die oorlog hou Georgië vol Rusland beset die twee wegbreekstreke en dat hulle wetlik deel van Georgië bly.<ref name="parliament.ge">{{en}} [http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 Resolution of the Parliament of Georgia declaring Abkhazia and South Ossetia occupied territories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080903224516/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |date= 3 September 2008 }}, 28 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |date= 3 September 2008 }} Civil Georgia. 28 Augustus 2008</ref> Die land het groot internasionale steun gekry vir dié standpunt, hoewel pogings om internasionale toegang te beperk en ’n ekonomiese verbod op die streke te plaas, gemengde reaksie ontlok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.tabula.ge/article-3573.html |title=Turkish Investment and Trade Booms in Abkhazia |publisher=Tabula Magazine English |date=1 April 2011 |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501113604/http://en.tabula.ge/article-3573.html |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
== Administratiewe verdeling ==
[[Lêer:Georgia high detail map.png|duimnael|’n Kaart van Georgië wat die gebiede Abchasië en Suid-Ossetië aandui, wat albei de facto onafhanklik is]]
Georgië is verdeel in nege streke, een stad en twee outonome republieke.<ref name="CIA" /> Hulle is weer onderverdeel in 69 munisipaliteite.
[[Adzjarië]] was 'n outonome republiek in die Sowjet-tye, en het dit gebly binne onafhanklike Georgië. Onder leier [[Aslan Abasjidze]], wat noue bande met Rusland gehad het, het Tbilisi effektief gesag verloor. Ná die verkiesing van Micheil Saakasjwili as president in 2004, wat Georgiese gesag oor die hele twyfel wou herwin, het spanning tussen Adzjarië en Georgië toegeneem, wat gelei het tot betogings in die streek en Abasjidze se bedanking. Die streek het sy outonomie behou.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3520322.stm |publisher=[[BBC]] |title=Regions and territories: Ajaria |date=8 Februarie 2011 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191005075249/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3520322.stm |archive-date= 5 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
Die outonome streek [[Abchasië]] het hom in 1999 onafhanklik verklaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.government.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=221 |title=Government of Georgia – Abkhazia |publisher=Government.gov.ge |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512053531/https://government.gov.ge/index.php?lang_id=ENG |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |publisher=[[BBC]] |title=Regions and territories: Abkhazia |date=8 Februarie 2011 |accessdate=19 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105235542/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |archive-date= 5 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die de facto- onafhanklike [[Suid-Ossetië]] is amptelik bekend as die Zchinwali-streek om dit te onderskei van die Russiese [[Noord-Ossetië]].<ref name="BBC South Ossetia">{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |publisher=[[BBC]] |title=Regions and territories: South Ossetia |date=8 Februarie 2011 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104053538/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |archive-date= 4 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Suid-Ossetië was outonoom in die [[Sowjetunie]], maar daardie outonomie is in 1990 weggeneem. Volgens Georgiese wetgewing is die grootste deel van die gebied deel van Georgië se Sjida Kartli-streek. Hoewel daar ’n aanbod was om die streek weer outonoom te maak, het die bevolking tydens ’n 2006-referendum, wat nie deur Georgië erken is nie, vir onafhanklikheid gestem.<ref name="BBC South Ossetia" /> Rusland erken Suid-Ossetië se onafhanklikheid, maar nie Georgië nie; dié land beskou die Russiese teenwoordigheid as ’n besetting van Georgiese grondgebied.<ref name="parliament.ge" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |title=Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory |publisher=Civil Georgia |date=28 Augustus 2008 |accessdate=3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |archive-date=3 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Albei streke het nou minimale internasionale erkenning as onafhanklike gebiede.
== Geografie en klimaat ==
[[Lêer:Keselo, Tusheti.jpg|duimnael|links|Die streek Tusheti in Noordoos-Georgië]]
[[Lêer:Satellite image of Georgia in May 2003.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Georgië]]
[[Lêer:Svaneti, georgia.jpg|duimnael|Die streek Swaneti in Noordwes-Georgië]]
Georgië is in die [[Kaukasus|Suid-Kaukasus]] geleë,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Caucasus |title=Caucasus |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=9 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123439/https://www.britannica.com/place/Caucasus |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://cesww.fas.harvard.edu/ces_definition.html |title=CESWW – Definition of Central Eurasia |publisher=Cesww.fas.harvard.edu |accessdate=6 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915101714/http://cesww.fas.harvard.edu/ces_definition.html |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> tussen die breedtegrade 41° en 44° N en die lengtegrade 40° en 47° O. Dit het ’n oppervlakte van 69 700 km² en is baie bergagtig. Die [[Lichi-bergreeks]] verdeel die land in oos (die historiese Iberië) en wes (Kolchis). Berge skei ook die noordelike deel van die res van Georgië.
Die Groot Kaukasus-bergreeks vorm die land se noordgrens. Die hoofpaaie na Rusland deur die bergreeks loop deur die Roki-tonnel tussen Suid- en Noord-Ossetië en die Darial-kloof in die Georgiese streek Chevi. Die suidelike deel van die land word begrens deur die Klein Kaukasus-bergreeks.
Die hoogste berg is [[Sjchara]] (5 068 m bo seevlak), gevolg deur Janga ([[Dzjangi-Taoe]]) (5 059 m). Ander prominente pieke sluit in Kazbek, Sjota Roestaweli, Tetnoeldi, Oesjba en Ailama. Van laasgenoemde pieke is net Kazbek van [[Vulkaan|vulkaniese]] oorsprong. Die gebied tussen Kazbek en Sjchara (sowat 200 km aan die hoof-Kaukasus-bergreeks) word oorheers deur gletsers. Van die sowat 2 100 gletsers in die Kaukasus kom sowat 30% in Georgië voor.
Die term Klein Kaukasus-bergreeks word dikwels gebruik vir die bergagtige Suid-Georgië wat aan die Groot Kaukasus-bergreeks verbind word deur die Lichi-reeks. Die gebied bestaan uit verskeie bergreekse (grootliks van vulkaniese oorsprong) wat met mekaar verbind is en plato's wat nie hoër as 3 400 m is nie. Prominente geografiese eienskappe sluit in die vulkaniese plato Jawacheti, mere soos Tabatskoeri en Parawani, en minerale- en warmbronne. Twee van die grootste riviere is die [[Rioni]] en die [[Koera|Mtkwari]].
Die [[Kroebera-grot]] is die diepste bekende grot in die wêreld. Dit is in die [[Arabika-massief]] van die [[Gagra-bergreeks]] in Abchasië geleë. In 2001 het ’n Russies-Oekraïnse span ’n wêreldrekord opgestel toe hulle 1 710 m diep geduik het. In 2004 het ’n Oekraïnse span die 2 000 m-merk bereik. In Oktober 2005 is ’n ongerepte deel deur die CAVEX-span ontdek en hulle het bevestig dat die grot 2 140 m diep is.
=== Topografie ===
[[Lêer:Vardzia.jpg|duimnael|links|Die grotstad Wardzia en die vallei van die [[Koera]]-rivier daaronder]]
[[Lêer:Ushba 1879.jpg|duimnael|Oesjba, ’n prominente piek in die Kaukasus]]
Die Georgiese landskap is taamlik uiteenlopend. In die weste is van moeras- en reënwoude tot permanente [[sneeu]] en [[gletser]]s, terwyl ’n klein deel in die ooste ook halfdroë vlaktes bevat. Woude bedek sowat 40% van Georgië se oppervlak, terwyl die alpynse en subalpynse sone sowat 10% beslaan.
’n Groot deel van die natuurlike habitat in die laagliggende dele van Wes-Georgië het die afgelope 100 jaar verdwyn weens die uitbreiding van [[landbou]] en stede. Die meeste van die woude wat die Kolchis-vlakte bedek het, bestaan nie meer nie – behalwe in nasionale parke en reservate (soos die Paliastomi-meergebied). Vandag kom die meeste woude in die bergagtige gebiede voor. Wes-Georgië se woude laer as 600 m bo seevlak bestaan hoofsaaklik uit bladwisselende bome – veral eikebome, haagbeuke, Oosterse beuke, olms, esbome en kastaiings. Immergroen [[spesie]]s soos buksbome word ook wyd aangetref.
Die wes-sentrale hange van die [[Mescheti-bergreeks]] in Adzjarië en sommige plekke in Samegrelo en Abchasië is bedek met gematigde reënwoude. Tussen 600 en 1 000 m bo seevlak raak die bladwisselende woude gemeng met breëblaar- en keëldraende spesies. Dié sone bevat veral beuke-, Kaukasiese sparhoutboom- en denneboomwoude. Van 1 500 tot 1 800 m raak die woude grootliks keëldraend. Die boomlyn eindig gewoonlik op sowat 1 800 m en dan begin die alpynse sone; in die meeste gebiede strek dit tot sowat 3 000 m bo seevlak. Bokant dié merk lê sneeu en gletsers.
Die landskap van Oos-Georgië (die gebied oos van die Lichi-bergreeks) verskil heelwat van dié in die weste, hoewel die woude in die laagliggende gebiede soos die Mtkwari- en Alazani-riviervalleie ook moes plek maak vir landbou.
Oos-Georgië bestaan in die algemeen uit valleie en klowe wat deur berge geskei word. Hier is byna 85% van die woude bladwisselend. Keëlboomwoude kom net oorheersend voor in die Borjomi-kloof en in die heel westelike dele. Veral beuke, eieke en haagbeuke kom voor, maar daar is ook esdorings, esse en haselneutbome. In die Bo-Alazani-riviervallei is daar taksisboomwoude.
Meer as 1 000 m bo seevlak (veral in die streke Toesjeti, Chewsoereti en Chewi) oorheers denne- en berkewoude. In die algemeen kom woude in Oos-Georgië voor tussen 500 en 2 000 m bo seevlak, terwyl die alpynse sone strek van 2 000 tot 3 500 m. Bo dié merk lê sneeu en gletsers.
=== Klimaat ===
[[Lêer:Köppen climate classification map of Georgia.svg|duimnael|links|Klimaatsones in Georgië volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
[[Lêer:Batumi Botanical Garden. Black Sea.jpg|duimnael|Die Swartsee-kus van Batoemi in Wes-Georgië]]
Georgië se klimaat is taamlik uiteenlopend vir so ’n klein land. Daar is twee hoofstreke, min of meer oos en wes. Die Groot Kaukasus speel ’n belangrike rol daarin om die klimaat gematig te maak en die land te beskerm teen die kouer lug uit die noorde. Die Klein Kaukasus beskerm weer die land gedeeltelik teen droë, warm lug uit die suide.
’n Groot deel van Wes-Georgië val in die noordelike buiterand van die vogtige subtropiese sone met ’n jaarlikse [[reën]]val van tussen 1 000 en 4 000 mm. Die reën kom meestal eweredig deur die jaar voor, hoewel meer reën in die [[herfs]] kan voorkom. Die klimaat wissel na gelang van die hoogte; die laelande van Wes-Georgië is relatief warm dwarsdeur die jaar, terwyl die bergagtige gebiede koel, nat [[somer]]s en [[winter]]s met sneeu het. Adzjarië is die natste streek in die Kaukasus, met die Berg Mtirala-[[reënwoud]] oos van Koboeleti wat ’n jaarlikse reënval van 4 500 mm het.
Oos-Georgië het ’n oorgangsklimaat tussen vogtig suptropies en kontinentaal. Die streek se weerpatroon word beïnvloed deur droë lug vanaf die [[Kaspiese See]] in die ooste en vogtige lug vanaf die [[Swartsee]] in die weste. Die vogtige lug vanaf die Swartsee word dikwels afgekeer deur verskeie bergreekse (Lichi en Mescheti) wat die ooste en die weste van die land skei. Die jaarlikse reënval is minder as in die weste en wissel tussen 400 en 1 600 mm.
Die natste seisoene is die [[lente]] en herfs, terwyl dit in die winter en somer droër is. ’n Groot deel van Oos-Georgië het warm somers, veral in die laagliggende gebiede, en relatief koue winters. Nes in die weste speel die hoogte bo seevlak ’n belangrike rol; die klimaat bo 1 500 m is aansienlik kouer as in die laagliggende dele. Die dele van die streek bo 2 000 m kry dikwels selfs in die somer ryp.
=== Biodiversiteit ===
[[Lêer:CaucasianOvcharka-Julius.jpg|duimnael|Die Kaukasiese skaaphond]]
Vanweë die verskeidenheid in die landskap en sy lae ligging is Georgië die tuiste van sowat 1 000 spesies [[gewerwelde]]s (330 [[voël]]s, 160 [[vis]]se, 48 [[reptiel]]e en 11 [[amfibie]]ë). ’n Groot getal [[Karnivoor|karnivore]] woon in die woude, soos [[Beer|bruinbere]], [[Wolf|wolwe]], [[rooikat]]te en Kaukasiese [[luiperd]]s. Die [[fisant]] is ’n endemiese voël wat nou ook algemeen in die res van die wêreld voorkom. Die getal [[ongewerwelde]]s is ook groot, maar syfers wissel tussen publikasies. Daar is bv. 501 spesies [[spinnekop]]pe in Georgië.
Daar is net meer as 6 500 spesies [[fungus]]se aangeteken,<ref>{{en}} Nakhutsrishvili, I.G. ["Flora of Spore Producing Plants of Georgia (Summary)"]. 888 bl., Tbilisi, Academy of Science of the Georgian SSR, 1986</ref><ref name="cybertruffle1">{{en}} {{cite web |url=http://www.cybertruffle.org.uk/robigalia/eng/index.htm |title=Cybertruffle's Robigalia – Observations of fungi and their associated organisms |publisher=cybertruffle.org.uk |accessdate=27 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229121452/http://www.cybertruffle.org.uk/robigalia/eng/index.htm |archive-date=29 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> maar daar is waarskynlik veel meer, veral in die lig daarvan dat geskat word net sowat 7% van alle fungusse wêreldwyd is al ontdek.<ref>{{en}} Kirk, P.M., Cannon, P.F., Minter, D.W. and Stalpers, J. "Dictionary of the Fungi". Edn 10. CABI, 2008</ref>
== Regering en politiek ==
[[Lêer:Parliament of Georgia in Kutaisi.jpg|duimnael|links|Die Georgiese parlementsgebou in [[Koetaisi]], setel van die parlement tussen 2012 en 2018]]
[[Lêer:President of Georgia Mikheil Saakashvili in Tbilisi, March 22, 2008.jpg|duimnael|upright|Micheil Saakasjwili was die Georgiese president van 2004 tot 2007 en van 2008 tot 2013]]
Georgië is ’n [[demokrasie|demokratiese]], parlementêre [[republiek]]. Die [[president]] is die staatshoof en die [[eerste minister]] die regeringshoof. Die uitvoerende gesag berus by die kabinet wat bestaan uit ministers onder leiding van die eerste minister en deur die parlement aangestel word.
Die wetgewende gesag lê by die parlement. Dit het 150 lede, bekend as afgevaardigdes. Hulle word vir ’n termyn van vier jaar verkies. Die parlementêre setel bevind hom in Tbilisi. Van 2012 tot 2018 was die parlement in Koetaisi gesetel.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://agenda.ge/en/news/2018/2674 |title=New Constitution of Georgia comes into play as the presidential inauguration is over |newspaper=Agenda.ge |date=17 Desember 2018 |accessdate=9 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717060403/http://agenda.ge/en/news/2018/2674 |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 26 Mei 2012 het Saakasjwili ’n nuwe parlementsgebou ingewy in die stad Koetaisi in Wes-Georgië in ’n poging om mag te desentraliseer en politieke beheer nader aan Abchasië te skuif,<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/national/georgia-opens-new-parliament-in-kutaisi-far-from-the-capital/2012/05/26/gJQAOhOGsU_story.html |title=Georgia opens new parliament in Kutaisi, far from the capital |newspaper=Washington Post |date=26 Mei 2012 |accessdate=26 Mei 2012 |archive-date=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211070227/https://www.washingtonpost.com/national/georgia-opens-new-parliament-in-kutaisi-far-from-the-capital/2012/05/26/gJQAOhOGsU_story.html |url-status=dead }}</ref> maar dit is herroep na sy vertrek as president.
Opinies verskil oor die mate van politieke vryheid in Georgië. Saakasjwili het in 2008 geglo die land is “op pad is om ’n Europese demokrasie te word”.<ref name="misha">{{en}} {{cite web |url=http://www.foxnews.com/wires/2008Jan07/0,4670,GeorgiaPresidentialElection,00.html |title=Georgia Leader: Country on Right Track |publisher=Fox News |author=Lynn Berry |date=7 Januarie 2008 |accessdate=8 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080108095512/http://www.foxnews.com/wires/2008Jan07/0%2C4670%2CGeorgiaPresidentialElection%2C00.html |archive-date=8 Januarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Freedom House lys Georgië as ’n gedeeltelik vrye land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://freedomhouse.org/country/georgia/freedom-world/2022 |title=Georgia: Freedom in the World 2022 Country Report |publisher=Freedom House |accessdate=5 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205015608/https://freedomhouse.org/country/georgia/freedom-world/2022 |archive-date=5 Februarie 2023 |url-status=live}}</ref> Volgens waarnemers is daar ’n gebrek aan vertroue tussen die regering en die opposisie.<ref>{{en}} {{cite web |title=Western observers offer varied judgments on the conduct of the Georgian presidential election and its consequences |publisher=Armenian Reporter |date=1 Augustus 2008 |url=http://yandunts.blogspot.com/2008/08/western-observers-offer-varied.html |accessdate=17 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929050201/http://yandunts.blogspot.com/2008/08/western-observers-offer-varied.html |archive-date=29 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In die Georgiese parlementsverkiesing van Oktober 2012 het die opposisie-koalisie "Georgiese Droom – Demokratiese Georgië" geseëvier. Dit is die volgende dag deur die destydse president, Saakasjwili, bevestig.<ref>{{en}} {{Citation |title=Saakashvili Concedes Defeat in Parliamentary Election|newspaper=Civil|date=2 Oktober 2012 |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=25299}}</ref> [[Salome Zoerabisjwili]] het van 2018 tot 2024 as die president gedien en sy is in Desember 2024 opgevolg deur [[Micheil Kawelasjwili]]. [[Irakli Kobachidze]] dien sedert 2024 as eerste minister.
=== Menseregte ===
[[Lêer:April 10, Day 2, rally at the Parliament.jpg|duimnael|links|’n Demonstrasie op 10 April 2009 voor die ou Georgiese parlement]]
[[Menseregte]] in die land word in die grondwet gewaarborg. ’n Onafhanklike "openbare verdediger" is deur die parlement aangestel om te verseker dié regte word toegepas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ombudsman.ge |title=Georgia's public defender |publisher=Ombudsman.ge |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806080154/http://ombudsman.ge/ |archive-date=6 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Georgië het ook die internasionale Raamwerkkonvensie vir die Beskerming van Nasionale Minderhede in 2005 onderteken.
Die regering is gekritiseer vir die gewelddadige optrede op 26 Mei 2011 teen betogers, onder andere die Georgiese opposisieleier Nino Boerjanadze, toe hulle met [[traangas]] en rubberkoeëls uiteengejaag is. Hulle het geweier om Roestaweli-laan in Tbilisi te verlaat tydens ’n onafhanklikheidsdag-parade al het hul permit reeds verval en al is hulle gevra om op ’n alternatiewe plek byeen te kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.news.az/articles/Georgia/37341 |title=US, Britain, call for probe into May 26 events in Georgia |publisher=News.Az |date=28 Mei 2011 |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701204520/http://www.news.az/articles/Georgia/37341 |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |authors=Rachel Denber, Europe and Central Asia deputy director |url=http://www.hrw.org/en/news/2011/05/26/georgia-police-used-excessive-force-peaceful-protests |title=Georgia: Police Used Excessive Force on Peaceful Protests | Human Rights Watch |publisher=Hrw.org |date=26 Mei 2011 |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111015424/http://www.hrw.org/en/news/2011/05/26/georgia-police-used-excessive-force-peaceful-protests |archive-date=11 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Tbilisi Mayor's Offers Protesters Alternative Venues for Rally |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=23518 |publisher=Civil.ge |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017014037/http://civil.ge/eng/article.php?id=23518 |archive-date=17 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="ABC-AP">{{en}} {{cite news |url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=13688230#.TvZtt_LntDp |title=Georgian Police Say 2 Killed in Protest Dispersal |last=MISHA |first=DZHINDZHIKHASHVILI |date=26 Mei 2011 |work=ABC News |agency=Associated Press |accessdate=24 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122114205/http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=13688230 |archive-date=22 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Mensregte-aktiviste sê die betogings was vreedsaam, maar volgens die regering het baie betogers maskers gedra en was hulle gewapen met stokke en petrolbomme.<ref>{{en}} {{cite web |title=Audio, Video Recordings Implicate Protest Leaders to 'Plotting Violence' |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=23537 |publisher=Civil.ge |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017014038/http://civil.ge/eng/article.php?id=23537 |archive-date=17 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Boerdjanadze het gesê daar is geen gronde vir bewerings dat ’n staatsgreep beplan is nie en dat die betoging wettig was.<ref name="ABC-AP" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rt.com/news/saakashvili-dictatorship-opposition-people-missing/ |title="Saakashvili has basically endorsed dictatorship" – Georgian opposition – RT |publisher=Rt.com |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407165719/https://www.rt.com/news/saakashvili-dictatorship-opposition-people-missing/ |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rt.com/news/opposition-rally-crackdown-disappearances/ |title=People disappear in Georgia after violent dispersal of opposition rally |publisher=Rt.com |accessdate=3 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126150743/https://www.rt.com/news/opposition-rally-crackdown-disappearances/ |archive-date=26 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |author=Luke Harding |url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/09/georgia-protests-mikheil-saakashvili |title=Thousands gather for street protests against Georgian president Mikheil Saakashvili |work=The Guardian |location=UK |accessdate=3 Julie 2011 |date=9 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227184936/http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/09/georgia-protests-mikheil-saakashvili |archive-date=27 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
=== Buitelandse betrekkinge ===
[[Lêer:Mikheil Saakashvili with Obamas.jpg|duimnael|Micheil Saakasjwili en die Amerikaanse president [[Barack Obama]] en hul eggenotes in 2009]]
Georgië handhaaf goeie betrekkinge met sy buurlande [[Armenië]], [[Azerbeidjan]] en [[Turkye]]. Die land is lid van die [[Verenigde Nasies]], [[Raad van Europa]], die [[Wêreldhandelsorganisasie]], die [[Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]], die [[Asiatiese Ontwikkelingsbank]] en verskeie ander internasionale organisasies. Dit handhaaf politieke, ekonomiese en militêre betrekkinge met [[Japan]], [[Uruguay]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=371&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Oriental Republic of Uruguay |publisher=Mfa.gov.ge |accessdate=5 Mei 2009 |archive-date= 3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230319/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=371&lang_id=ENG |url-status=dead }}</ref> [[Suid-Korea]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=386&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Visa Information for Foreign Citizens |publisher=Mfa.gov.ge |date=30 April 2009 |accessdate=5 Mei 2009 |archive-date= 3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230355/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=386&lang_id=ENG |url-status=dead }}</ref> [[Israel]],<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=309&lang_id=ENG|title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Relations between Georgia and the State of Israel|publisher=mfa.gov.ge|accessdate=28 Maart 2010|archive-date= 5 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110905180216/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=309&lang_id=ENG|url-status=dead}}</ref> [[Sri Lanka]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=379&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia – Democratic Socialist Republic of Sri Lanka |publisher=Mfa.gov.ge |accessdate=5 Mei 2009 |archive-date= 3 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903225804/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=379&lang_id=ENG |url-status=dead }}</ref> die [[Oekraïne]] en baie ander lande.
Die groeiende invloed van Amerika en Wes-Europa op Georgië plaas stremming op die land se betrekkinge met Rusland. Georgië streef tans daarna om ’n volle lid van die [[Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (Navo) te word. In Augustus 2004 is die Individuele Vennootskapsaksieplan van Georgië amptelik by Navo ingehandig. Op 29 Oktober 2004 het die Noord-Atlantiese Raad van Navo die plan goedgekeur en Georgië het die tweede stadium van Euro-Atlantiese Integrasie betree. In 2005 is ’n staatskommissie aangestel om die plan in werking te stel.
Op 14 Februarie 2005 is die ooreenkoms onderteken waarvolgens ’n Navo-samewerkingsoffisier aan Georgië toegeken is. In 2006 het die Georgiese parlement eenparig gestem vir die wetsontwerp wat voorsiening maak vir integrasie met Navo. Die meeste Georgiërs en politici steun Navo-lidmaatskap.
=== Weermag ===
[[Lêer:Georgian Army - Operations abroad since 1991.png|duimnael|links|Die Georgiese krygsmag in die buiteland sedert 1991]]
[[Lêer:33rd LIB Georgia leaving for Afghanistan, 2011 (A).jpg|duimnael|Die 33ste Ligte Infanteriebataljon berei voor vir ontplooiing in Afganistan]]
Die weermag bestaan uit ’n leër en lugmag. Hulle is saam bekend as die Georgiese Gewapende Magte.<ref name="CIA" /> Die sendings en funksies van die weermag is geskoei op die grondwet, die land se wet op verdediging en nasionale militêre strategie asook die internasionale ooreenkomste wat Georgië onderteken het. Dit word uitgevoer onder die leiding en gesag van die departement van verdediging.
Sedert Saakasjwili in 2004 aan die bewind gekom het, het hy die begroting vir die weermag verhoog en die weermag vergroot. Van die lede ondergaan opleiding in gevorderde tegnieke deur Amerikaanse militêre instrukteurs en intelligensiepersoneel. Georgiese troepe was al in [[Irak]] en [[Afganistan]] gestasioneer.<ref>{{en}} Saakashvili, Mikheil. "Why Georgia sends troops to Afghanistan"[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/georgia/6809222/Why-Georgia-sends-troops-to-Afghanistan.html The Telegraph]</ref>
=== Wetstoepassing ===
[[Lêer:Georgian policemen.jpg|duimnael|Georgiese polisie in Tbilisi]]
Die departement van binnelandse sake is in beheer van wetstoepassing. Die polisie het in die afgelope jare ’n groot transformasie ondergaan en die polisie het baie pligte oorgeneem wat voorheen deur onafhanklike regeringsagentskappe uitgevoer is. Nuwe pligte sluit in grensveiligheid, doeanefunksies en gekontrakteerde veiligheidsverskaffing. Die polisie het ook in 2004 ’n nuwe 022-noodtelefoonlyn ingestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://georgia.usembassy.gov/wardenmessage20041019.html |title=Security Notice |publisher=American Embassy Tbilisi |accessdate=23 Desember 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815111418/http://georgia.usembassy.gov/wardenmessage20041019.html |archivedate=15 Augustus 2007 |url-status=dead }}</ref> ’n Intelligensiediens is in beheer van nasionale veiligheid.
In 2005 het Saakasjwili die hele verkeerspolisiemag afgedank weens korrupsie.<ref name="mcclatchydc.com">{{en}} {{cite web |authors=Mark McDonald, Knight Ridder Newspapers |url=http://www.mcclatchydc.com/190/story/11216.html |title=Firing of traffic police force stands as a symbol of hope in Georgia | McClatchy |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-date=11 Januarie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130111043128/http://www.mcclatchydc.com/190/story/11216.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4849472 |title=Georgia's National Police Corruption Project |publisher=NPR |date=15 September 2005 |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215002402/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4849472 |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Nuwe mag is toe opgebou met nuwe rekrute.<ref name="mcclatchydc.com" /> Dié nuwe ''Patroeli''-mag is in die somer van 2005 ingestel.
== Demografie ==
[[Lêer:Qartvelebi poloneti.jpg|duimnael|links|’n Georgiese paartjie in tradisionele klere]]
[[Lêer:Caucasus-ethnic en.svg|duimnael|Etniese kaart van die [[Kaukasus]]-streek]]
Soos die meeste inboorlinge van die Kaukasus pas die [[Georgiërs]] nie in een van die etniese hoofgroepe van Europa en Asië nie. [[Georgies]], die grootste van die [[Kartweliese tale]], is nie [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]], [[Turkse tale|Turks]] of [[Semitiese taalfamilie|Semities]] nie. Die huidige Georgiese volk het waarskynlik ontstaan uit ’n samesmelting in die antieke tye tussen plaaslike volke en immigrante wat uit die rigting van [[Anatolië]] na die Suid-Kaukasus gekom het.<ref>{{en}} History of Modern Georgia, David Marshal Lang, bl. 18</ref>
Etniese Georgiërs maak sowat 84% van die land se huidige bevolking van 4 661 473 uit (soos in Julie 2006). Dit sluit die wegbreekstreke Abchasië en Suid-Ossetië in.<ref name="yb2005" /> Ander etniese groepe sluit in [[Abchasiërs]], [[Armene]], [[Azerbeidjanners]], [[Belarusse]], [[Bulgare]], [[Estlanders]], [[Duitsers]], [[Grieke]], [[Moldawiërs]], [[Ossetiërs]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Russe]], [[Turke]], [[Oekraïners]] en [[Jode|Georgiese Jode]]. Laasgenoemde is een van die oudste Joodse gemeenskappe in die wêreld. In April 2013 was daar "meer as 6 000" geregistreerde [[Iran]]se burgers in Georgië.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-21974676 |title=The Iranians who come to Georgia |author=Damien McGuinness |publisher=[[BBC]] |date=15 April 2013 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804174556/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-21974676 |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Die grootste taalgroep is die Kartweliese tale; dit sluit in Georgies, Swan, Mingrelies en Laz.<ref name=ethnographic>{{en}} {{cite web |url=http://www.hunmagyar.org/turan/caucasus/index.html |title=Ethnographic map of the Caucasus |publisher=Hunmagyar.org |accessdate=2 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327010236/http://www.hunmagyar.org/turan/caucasus/index.html |archive-date=27 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die amptelike taal is Georgies, met [[Abchasies]] die amptelike taal in Abchasië. Georgies is die eerste taal van sowat 71% van die bevolking, gevolg deur [[Russies]] (9%), [[Armeens]] (7%) en [[Azerbeidjans]] (6%). Sowat 7% praat ander tale.<ref name="CIA" />
In die vroeë 1990's, ná die verbrokkeling van die Sowjetunie, het gewelddadige konflikte uitgebreek in die outonome streke Abchasië en Suid-Oossetië. Baie Ossetiërs het die land verlaat en veral na Rusland (Noord-Ossetië) getrek.<ref>{{en}} Human Rights Watch/Helsinki, [http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm Russia: The Ingush-Ossetian Conflict in the Prigorodnyi Region], Mei 1996.</ref> Aan die ander kant het meer as 150 000 Georgiërs Abchasië verlaat ná die uitbreek van gevegte in 1993.<ref name=yb2005>{{en}} ''Statistical Yearbook of Georgia 2005'': Population, Table 2.1, bl. 33, Department for Statistics, Tbilisi (2005)</ref>
Volgens die 1989-sensus was 341 000 inwoners, of 6,3% van die bevolking, etniese Russe,<ref>{{en}} [http://www.eurasianet.org/departments/insightb/articles/eav043009.shtml Georgia: Ethnic Russians Say, "There’s No Place Like Home"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180216143900/https://eurasianet.org/departments/insightb/articles/eav043009.shtml |date=16 Februarie 2018 }}. EurasiaNet.org. 30 April 2009.</ref> 52 000 was Oekraïners en 100 000 Grieke.<ref name=emigration /> Sedert 1990 het 1,5 miljoen Georgiërs die land verlaat.<ref name=emigration>{{en}} [http://www.fidh.org/IMG/pdf/ge412ang.pdf Ethnic minorities in Georgia] (PDF). Federation Internationale des Ligues des Droits de l'Homme.</ref> In 2006 het na raming een miljoen Georgiërs in Rusland gewoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5412672.stm |title=Georgians deported as row deepens |publisher=[[BBC]] |date=6 Oktober 2006 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref>
{{Grootste stede van Georgië}}
=== Godsdiens ===
[[Lêer:Svetitskhoveli Cathedral in Georgia, Europe.jpg|duimnael|Die Svetitskhoveli-katedraal, setel van die hoof van die Georgies-Ortodokse Kerk]]
Die meeste Georgiërs (83,9% in 2002)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/georgian/census/2002/I%20tomi%20-%20saqarTvelos%20mosaxleobis%202002%20wlis%20pirveli%20erovnuli%20sayovelTao%20aRweris%20Sedegebi.pdf |title=2002 census results |page=132 |format=PDF |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190314092456/http://geostat.ge/cms/site_images/_files/georgian/census/2002/I%20tomi%20-%20saqarTvelos%20mosaxleobis%202002%20wlis%20pirveli%20erovnuli%20sayovelTao%20aRweris%20Sedegebi.pdf |archive-date=14 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> behoort tot die [[Georgies-Ortodokse Kerk]]. Dit is een van die oudste Christelike kerke en is volgens die Kerk deur [[Andreas (apostel)|Andreas]] gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.patriarchate.ge/_en/?action=istoria |title=Patriarchate of Georgia – Official web-site |publisher=Patriarchate.ge |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427114954/http://www.patriarchate.ge/_en/?action=istoria |archive-date=27 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die historiese [[Koninkryk Iberië|Iberië]] (die huidige Oos-Georgië) het die Christelike geloof in die 4de eeu n.C. aangeneem ná sendingwerk deur St. Nino van [[Kappadosië]].<ref name="Toumanoff1963">{{en}} Toumanoff, Cyril, "Iberia between Chosroid and Bagratid Rule", in ''Studies in Christian Caucasian History'', Georgetown, 1963, bl. 374–377. Aanlyn by [http://rbedrosian.com/Ref/Toumicb/toumicb.html]</ref><ref name="Rapp2007">{{en}} {{cite book|last=Rapp|first=Stephen H., Jr|title=The Blackwell Companion to Eastern Christianity|url=http://books.google.com/books?id=fWp9JA3aBvcC&pg=PA137|accessdate=11 Mei 2012|year=2007|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-3361-9|page=138|chapter=7 – Georgian Christianity}}</ref> Die Kerk het in die [[Middeleeue]] [[outokefalie|outokefaal]] geword. Die outokefalie is tydens die Russiese oorheersing van die land afgestel, maar in 1917 heringestel; dit is in 1990 deur die [[Ekumeniese Patriargaat van Konstantinopel]] erken. Hoewel daar godsdiensvryheid is en die kerk en staat geskei is, word die spesiale status van die Georgies-Ortodokse Kerk in die grondwet erken.
Godsdienstige minderheidsgroepe sluit in [[Moslem]]s (9,9%), [[Oriëntale Ortodoksie|Armeens-Apostoliese Christene]] (3,9%) en [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] (0,8%). Volgens 'n landwye opname het 0,8% tot ander gelowe behoort en 0,7% het geen godsdiens aangedui nie.<ref name="CIA" /><ref name="nationmaster.com">{{en}} {{cite web |url=http://www.nationmaster.com/country/gg-georgia/rel-religion |title=Georgian Religion statistics |publisher=NationMaster |accessdate=2 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105225844/http://www.nationmaster.com/country/gg-georgia/rel-religion |archive-date=5 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Ondanks ’n lang geskiedenis van godsdienstige harmonie in Georgië<ref>{{en}} Spilling, Michael. Georgia (Cultures of the world). 1997</ref> was daar al verskeie voorvalle van diskriminasie teen "nietradisionele" godsdienste, soos [[Jehovasgetuies]], deur die volgelinge van Wasil Mkalawisjwili, wat van sy Ortodokse priestersamp onthef is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hrw.org/backgrounder/eca/georgia/georgia_memo_full.htm |title=Memorandum to the U.S. Government on Religious Violence in the Republic of Georgia (Human Rights Watch August 2001) |publisher=Hrw.org |accessdate=5 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102220649/http://www.hrw.org/backgrounder/eca/georgia/georgia_memo_full.htm |archive-date= 2 November 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
=== Onderwys ===
Die onderwysstelsel het sedert 2004 groot, hoewel omstrede, hervormings ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4724213.stm |title=Georgia purges education system |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2005 |accessdate=13 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} Molly Corso (13 Mei 2005) [http://www.eurasianet.org/departments/civilsociety/articles/eav041305.shtml Education reform rocks Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160731232621/http://www.eurasianet.org/departments/civilsociety/articles/eav041305.shtml |date=31 Julie 2016 }}. Eurasianet. UN-ontwikkelingsprogram. URL besoek op 2 September 2008.</ref> Opvoeding is verpligtend vir alle kinders tussen die ouderdomme van ses en veertien. Daar is drie vlakke: elementêr (6–12 jaar), basies (12–15 jaar) en sekondêr (15–18 jaar), of ’n alternatiewe beroepsvlak van twee jaar. Studente met ’n sekondêreskool-sertifikaat het toegang tot hoër onderwys.
In 2008 was daar 20 instellings wat hoër onderwys aangebied het.
== Kultuur ==
[[Lêer:The Sukhishvili Georgian National Ballet - Khorumi.jpg|duimnael|Die Georgiese tradisionele oorlogsdans Khorumi]]
Die Georgiese kultuur het oor duisende jare ontwikkel sedert die dae van die historiese state Iberië en Kolchis.<ref>{{en}} Georgia : in the mountains of poetry 3rd rev. ed., Nasmyth, Peter</ref> Dit het voortgeduur in die verenigde Georgiese koninkryk onder die heerskappy van die [[Bagrationi-dinastie]]. In die 11de eeu het die kultuur ’n goue eeu en renaissance beleef van klassieke [[letterkunde]], [[kuns]], [[filosofie]], [[argitektuur]] en [[wetenskap]].<ref>{{en}} Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts''. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref>
Die taal Georgies en die klassieke Georgiese letterkunde van die digter Sjota Roestaweli het in die 19de eeu ’n herleweing ondergaan ná ’n lang tydperk van onrus in die geskiedenis. Dit het die basis gevorm vir romantisisme en die romanskrywers van die moderne era, soos Grigol Orbeliani, Nikoloz Baratasjwili, Ilia Tsjawtsjawadze, Akaki Tsereteli, Wazja Psjawela en baie ander.<ref name="Lang David, Georgians">{{en}} Lang David, Georgians</ref> Die kultuur is ook beïnvloed deur [[Klassieke Griekeland]] en die [[Romeinse Ryk|Romeinse]], die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] en later die [[Russiese Ryk]].
Die Georgiërs het hul eie, unieke drie [[Georgiese skrifte]] wat volgens tradisie in die 3de eeu v.C. ontwerp is deur koning [[Pharnavaz I van Iberië]].<ref>{{en}} Lang, David Marshall. ''Georgia''. bl. 515.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.101languages.net/georgian/writing_system.html |title=Georgian Alphabet |publisher=101languages.net |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211142402/https://www.101languages.net/georgian/writing_system.html |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Die land is bekend vir sy uitgebreide folklore, unieke tradisionele musiek, teater, rolprentwese en kuns. Bekende kunstenaars van die 20ste eeu sluit in skilders soos Niko Pirosmani, Lado Goediasjwili, Elene Achwlediani; balletchoreograwe soos George Balantsjine, Wachtang Tsjaboekiani en Nino Ananiasjwili; digters soos Galaktion Tabidze, Lado Asatiani en Moechran Matsjawariani; en rolprent- en teaterregisseurs soos Robert Stoeroea, Tengiz Aboeladze, Georgi Danelija en Otar Ioseliani.<ref name="Lang David, Georgians" />
=== Argitektuur en kuns ===
[[Lêer:Hpim3433.jpg|duimnael|Ou Tbilisi. Argitektuur in Georgië is in baie opsigte ’n vermenging van Europa en Asië]]
Die Georgiese argitektuur is deur baie beskawings beïnvloed. Daar is verskeie argitektuurstyle vir [[Kasteel|kastele]], [[toring]]s, forte en [[Kerk (gebou)|kerke]]. Die forte van die Bo-Swaneti en die kasteeldorp Sjatili in Chewsoereti is van die beste voorbeelde van [[Middeleeue|Middeleeuse]] kasteelargitektuur. Nog voorbeelde van argitektuurstyle is onder meer Roestaweli-laan in Tbilisi in die Hausmann-styl en die Ou Stasdistrik.
Kerkargitektuur meng klassieke koepels en oorspronklike basilika-styl, en is bekend as die Georgiese kruiskoepelstyl. Dit het in die 9de eeu in die land ontwikkel; voorheen was die meeste kerke basilikas. Voorbeelde van Georgiese kerkargitektuur kan ook buite die land gevind word: die Batsjkowo-klooster in [[Bulgarye]] (1083), die [[Iviron-klooster]] op [[Berg Athos]] in [[Griekeland]] (10de eeu) en die Klooster van die Kruis in [[Jerusalem]] (9de eeu).
Georgiese kuns strek oor die voorhistoriese tye, die Antieke Griekse en Romeinse tyd, die Middeleeue en die moderne tyd. Een van die beroemdste skilders van die laat 19de en vroeë 20ste eeu is Niko Pirosmani.
=== Musiek ===
Die land het ’n lewendige musiekkultuur, wat veral bekend is vir die vroeë ontwikkeling van veelstemmigheid. Baie streke het hul eie tradisionele musiek.
=== Voedselgeregte ===
[[Lêer:Khinkali with beer.jpg|duimnael|Die Georgiese gereg chinkali en bier]]
Georgiese kos en [[wyn]] het oor eeue heen ontwikkel en is deur elke era beïnvloed. Een van die ongewoonste tradisies is ''soepra'', of "Georgiese tafel", wat ook ’n manier is om saam met vriende en familie te kuier. Die hoof van die ''soepra'' is die ''tamada''. Hy stel die hoogsfilosofiese heildronke in en maak seker almal geniet die ete.
Verskeie streke is bekend vir hul spesifieke geregte, soos chinkali (vleiskluitjies) uit die oostelike berggebied en chatsjapoeri hoofsaaklik uit Imereti, Samegrelo en Adzjarië. Geregte is ook van lande soos Rusland, Griekeland en meer onlangs China na Georgië gebring.
=== Sport ===
[[Lêer:Salome Zourabichvili and Georgian Rugby players.jpg|duimnael|links|Die Georgiese president [[Salome Zurabisjwili]] met die [[Vlag van Georgië|Georgiese vlag]] ná die [[Georgiese nasionale rugbyspan|nasionale rugbyspan]] se historiese oorwinning oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] in [[Batoemi]], 2022]]
Die gewildste sportsoorte in die land is [[sokker]], [[basketbal]], [[rugby]], [[stoei]], [[judo]] en [[gewigoptel]]. Georgië is histories bekend vir sy fisieke opvoeding; dit is bekend dat die Romeine gefassineer was deur die Georgiërs se fisieke eienskappe nadat hulle die oefentegnieke van Iberië gesien het. Hulle het ’n standbeeld van die Iberiese koning Pharsman opgerig nadat hy Georgiese oefenmetodes tydens ’n besoek aan [[Rome]] demonstreer het.<ref>{{en}} Cassius Dio, ''Roman History'', LXIX, 15.3</ref>
Die gewildste stoeistyl is kakhetian. Ouer style bestaan ook wat minder algemeen is; die streek Khevsureti het byvoorbeeld drie verskillende style. Nog gewilde sporte in die 19de eeu was [[polo]] en ''lelo burti'' (ლელო ბურთი), ’n tradisionele Georgiese sportsoort wat later deur rugby vervang is.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Louis, Victor & Jennifer |title=Sport in the Soviet Union. |url=https://archive.org/details/sportinsovietuni0000loui |pages=[https://archive.org/details/sportinsovietuni0000loui/page/39 39] |publisher=Oxford Pergamon |year=1980 |isbn=0-08-024506-4}}</ref> Rugby word as nasionale sport van Georgië beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2014/feb/11/six-nations-second-division-european-rugby |title=There is far more to savour in European rugby union than just the Six Nations |publisher=[[The Guardian]] |date=11 Februarie 2014 |accessdate=13 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190728122518/https://www.theguardian.com/sport/blog/2014/feb/11/six-nations-second-division-european-rugby |archive-date=28 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Georgiese nasionale rugbyspan]], met die bynaam ''Lelos'', het tot dusver vir ses [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar nog nie tot die uitklopfase deurgedring nie. Hulle behoort tot die sterkste Europese spanne buite die [[Sesnasies-toernooi]] en ding gereeld met ander opkomende rugbyspanne in die [[Europese Rugbykampioenskap]] mee. Hulle het dié toernooi reeds 17 keer gewen en vyf keer as naaswenner geëindig. Veral wedstryde teen die politieke aartsvyand [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] geniet groot aandag en word as 'n soort "Dawid teen Goliat" beskou, veral as gevolg van Georgië se sterk wenrekord teen die noordelike buurland. Sedert 2002 ding Georgië en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] om die Antimbeker mee; dié beker is na die Metropolis van Moentenië en Dobroedja van die [[Roemeens-Ortodokse Kerk]], die Georgiër Antim Iverianul, genoem. Baie Georgiese rugbyspelers speel by Franse professionele klubs.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/La-georgie-avec-7-joueurs-du-top-14-contre-la-france/1298378 |title=La Géorgie avec 7 joueurs du Top 14 contre la France |publisher=L’Équipe |date=2021 |accessdate=29 April 2012}}</ref>
Ook motorsport word beoefen. Die Roestawi Internasionale Motorpark, wat oorspronklik in 1978 gebou is, is in 2012 heropen ná opknappingswerk van $20 miljoen volgens die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]]-regulasies en word as die eerste professionele renbaan in die Kaukasusstreek beskou. Die destydse Georgiese president Micheil Saakasjwili het aan die inwydingsplegtigheid op 29 April 2012 deelgeneem en persoonlik 'n Formel-3-renmotor bestuur.<ref>{{en}} {{cite web |url= http://rustavi2.com/news/news_text.php?id_news=45318&pg=1&im=main&ct=0&wth=0 |title= Rustavi 2 Broadcasting Company |publisher= Rustavi2.com |date= 29 April 2012 |access-date= 30 November 2013 |archive-date=1 Februarie 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140201143108/http://rustavi2.com/news/news_text.php?id_news=45318&pg=1&im=main&ct=0&wth=0 |url-status= dead }}</ref>
== Ekonomie ==
[[Lêer:VMK-003 in Batumi.jpg|duimnael|Die Georgiese spoorweë verskaf ’n belangrike verbinding tussen die Swart- en Kaspiese See – die kortste roete tussen Europa en Sentraal-Asië]]
[[Lêer:Georgian wine and spirits factory in Telavi, Georgia.jpg|duimnael|Wynbou is ’n belangrike faktor in die Georgiese ekonomie]]
[[Lêer:South African farmer in Georgia.jpg|duimnael|Afrikanerboer Piet Kemp dra in 2011 by om die Georgiese landbou op stewiger grondslag te plaas.]]
Daar is argeologiese bewyse dat Georgië al sedert antieke tye handel dryf met ander lande, hoofsaaklik vanweë sy ligging aan die [[Swartsee]] en later aan die historiese [[Syroete]]. [[Goud]], [[silwer]], [[koper]] en [[yster]] word tradisioneel in die Kaukasua-berge gemyn. [[Wyn]]makery is ook ’n baie ou tradisie. Regdeur Georgië se moderne geskiedenis was [[landbou]] en [[toerisme]] groot bronne van inkomste vanweë die land se klimaat en topografie.<ref name="CIA" />
Vir die grootste deel van die 20ste eeu was Georgië se ekonomie deel van die [[Sowjetunie]] se beheerde ekonomie. Sedert onafhanklikwording in 1991 het die Georgiese ekonomie strukturele hervormings ondergaan om ’n vryemarkekonomie te vestig. Nes ander voormalige Sowjetrepublieke het ’n ekonomiese ineenstorting Georgië in die gesig gestaar. Die burgeroorlog en militêre konflik in Abchasië en Suid-Ossetië het die krisis vererger. Die landbou en nywerheid het agteruitgegaan en teen 1994 het die [[BBP]] gekrimp tot ’n kwart van wat dit in 1989 was.<ref>{{en}} {{cite web|title=The World Bank in Georgia 1993–2007|url=http://siteresources.worldbank.org/EXTCOUASSEVAL/Resources/GeorgiaCAE.pdf|publisher=World Bank|accessdate=14 Augustus 2013|year=2009}}</ref> Die eerste internasionale hulp uit die Weste is in 1995 deur die [[Wêreldbank]], [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF) en [[Duitsland]] verleen.
Sedert die vroeë 21ste eeu was daar merkbare positiewe ontwikkelings in die ekonomie. In 2007 het Georgië se reële BBP ’n groeikoers van 12% bereik en dit het die land een van die vinnigs groeiende ekonomieë in Oos-Europa gemaak.<ref name="CIA" />
Die Russiese verbod op die invoer van wyn uit Georgië en [[Moldowa]] in 2006 en die verbreking van finansiële bande in 2007 is deur die IMF as ’n "eksterne skok" beskryf<ref>{{en}} [http://www.imf.ge/view2.php?lang=1&view=290 IMF Mission Press Statement at the Conclusion of a Staff Visit to Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928165809/http://www.imf.ge/view2.php?lang=1&view=290 |date=28 September 2007 }}. 1 Junie 2007</ref> – Rusland was tot in 2007 een van Georgië se grootste handelsvennote. Boonop het Rusland die prys van [[gas]] vir Georgië verhoog. Dit het [[inflasie]] die hoogte laat inskiet.<ref>{{en}} [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=15087 Central Bank Chief Reports on Inflation]. Civil Georgia, Tbilisi. 10 Mei 2007.</ref>
Vandag is Georgië in ’n groter mate deel van die wêreldwye handelsnetwerk.<ref name="CIA" /> Die grootste bron van inkomste is steeds uit toerisme om die Swartsee. Volgens die regering is daar 103 oorde in verskillende klimaatsones in die land. Toeriste-aantreklikhede sluit in meer as 2 000 mineraalbronne en meer as 12 000 historiese en kulturele monumente, waarvan vier [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e is (die Bagrati-katedraal Koetaisi, die Gelati-klooster, die historiese monumente van Mtscheta en die Bo-Swaneti).<ref>{{en}} [http://www.investingeorgia.org/sectors/tourism/ Invest in Georgia: Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626105604/http://www.investingeorgia.org/sectors/tourism/ |date=26 Junie 2010 }}</ref> Van die land se belangrikste produkte is sitrusvrugte, tee, metale, chemikalieë en tekstielprodukte. Georgië het verder aansienlike [[hidroëlektrisiteit]]sbronne.<ref>{{en}} {{cite web |title=U.S. Energy Informationa Administration "World Hydroelectricity Installed Capacity" |url=http://www.eia.doe.gov/pub/international/iealf/table64h.xls |publisher=Eia.doe.gov |accessdate=30 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123080428/http://www.eia.doe.gov/pub/international/iealf/table64h.xls |archive-date=23 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy grootste invoerprodukte is [[gas]], [[olie]]produkte, masjinerie en onderdele, en vervoertoerusting. Die chroniese tekort aan energie- en gastoevoer in die verlede is oorbrug deur toenemende invoere uit Azerbeidjan in plaas van Rusland.
Georgië is ook ’n belangrike internasionale vervoertussenganger danksy die hawens van Batoemi en Poti, die oliepypleiding van Bakoe deur Tbilisi na Ceyhan (die Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pypleiding) en ’n parallelle pypleiding, die Suid-Kaukasus-pypleiding.
Dienste (wat nou 65% van die BBP uitmaak) in plaas van landbou (10,9%) word ’n al hoe groter faktor in Georgië se ekonomie,<ref>{{en}} World Development Indicators 2008, The World Bank. Data oor samestelling van BNP beskikbaar te [https://web.archive.org/web/20100416035127/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/DATASTATISTICS/0%2C%2CcontentMDK%3A20398986~menuPK%3A64133163~pagePK%3A64133150~piPK%3A64133175~theSitePK%3A239419%2C00.html worldbank.org]</ref> wat in 2008 ondanks die internasionale finansiële krisis met 2,3% gegroei het. In 2010–'12 het die ekonomie ’n groeikoers van 6% per jaar getoon. Die reële BBP het in 2010 met 6,3% gegroei en in 2011 het dit gestyg tot 7%.<ref name="CIA" /> Buitelandse beleggings, wat voor die 2008-konflik die kern van die ekonomiese groei was, het egter nog nie ten volle herstel nie en werkloosheid was in 2010 steeds 16,3%.<ref name="Main Macroeconomic Indicators">{{en}} [http://geostat.ge/index.php?action=page&p_id=119&lang=eng Main Macroeconomic Indicators], Nasionale Statistiekkantoor, Georgië</ref>
Georgië hoop om in die toekoms ekonomiese groei te stimuleer deur belasting, buitelandse beleggings, hidroëlektrisiteit, landbou, toerisme en tekstielvervaardiging. Die regering het ook lof van die Wêreldbank gekry vir sy stryd teen korrupsie, wat ook ’n positiewe uitwerking op die ekonomie het.
=== Vervoer ===
[[Lêer:Road Sign in Latin and Georgian.jpg|duimnael|’n Padteken dui onder meer die rigting van die ს1-snelweg aan (in groen)]]
Binnelandse vervoer vind plaas per spoor, pad en lug. Vanweë sy posisie in die Kaukasus en aan die Swartsee is Georgië ’n sleutelland vir energievervoer wat vanuit Azerbeidjan na Turkye en die Europese Unie plaasvind. Die land het in onlangse jare baie geld bestee aan die modernisering van sy vervoerstelsels. Die bou van nuwe paaie was ’n prioriteit en daarom het die paaie in groot stede soos Tbilisi drasties verbeter. Binnelandse snelweë is ook opgegradeer, veral dié wat die stede met die internasionale grense verbind, sowel as die sentrale Oos-Wes-snelweg ს 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.georoad.ge/?que=eng/statistics/roads |title=Roads Department of Georgia |publisher=Georoad.ge |accessdate=10 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190208020636/http://www.georoad.ge/?que=eng%2Fstatistics%2Froads |archive-date= 8 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Die Georgiese spoorweg verskaf ’n belangrike verbinding met die Kaukasus, asook tussen die [[Swartsee|Swart]]- en [[Kaspiese See]]. Dit het die land in staat gestel om voordeel te trek uit toenemende energievervoer van Azerbeidjan na die Europese Unie en Turkye.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=407&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref> Die spoorweg het sedert 2004 nuwe treine aangeskaf en die bestuur hervorm om die diens doeltreffender en geriefliker te maak.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=245&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref> Groot klem word ook gelê op infrastrukturelle ontwikkeling, veral vir die Tbilisi-spoorwegaansluiting.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=242&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref>
Nog ’n belangrike spoorwegprojek vir Georgië se handelsposisie was in 2017 die voltooiing van die Kars-Tbilisi-Bakoe-spoorlyn, wat ’n belangrike spoorverbinding tussen Turkye en Sentraal-Asië sou bied. Hiervoor is ’n nuwe spoorlyn gebou vanaf die Georgiese stad Akhalkalaki na Kars in Turkye. Die ander bestanddele is opgegradeer vir vragtreine.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.railway.ge/?web=0&action=page&p_id=290&lang=eng |title=Georgian Railway |publisher=Railway.ge |date= |accessdate=10 Junie 2012}}</ref>
Lug- en seevervoer word ook uitgebrei – eersgenoemde vir veral passasiers en laasgenoemde vir hoofsaaklik vrag. Georgië het tans drie internasionale lughawens; die grootste is die Tbilisi Internasionale Lughawe – die tuiste van die Georgiese Lugdiens, wat vlugte na Europese stede bied. Die lughawe van Koetaisi het ’n belangrike spilpunt vir toeristevlugte geword.
Daar is verskeie seehawens aan die Swartsee; die grootste is by Poti en is ’n belangrike vragterminaal in die Kaukasus wat dikwels ook deur Azerbeidjan gebruik word. Passasiersveerbote verbind Georgië met Turkye en Bulgarye.
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronnelys ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Georgia|title=Georgia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=13 Mei 2025}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/|title=Georgia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=13 Mei 2025}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Georgia|Georgië}}
{{Wikt|Georgië}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Georgia_(country)|Georgië}}
* {{ka}} [https://www.president.gov.ge/ Amptelike webwerf van die Georgiese president]
* {{ka}} [http://gov.ge/ Amptelike webwerf van die Georgiese regering]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Georgia (country)|Engelse Wikipedia]]
{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Georgië}}
| Noord = {{vlagland|Rusland}} • ({{vlagland|Suid-Ossetië}})
| Noordoos = {{vlagland|Rusland}}
| Oos = {{vlagland|Azerbeidjan}}
| Suidoos = {{vlagland|Armenië}} • {{vlagland|Azerbeidjan}}
| Suid = {{vlagland|Turkye}} • {{vlagland|Armenië}}
| Suidwes = [[Swartsee]] • {{vlagland|Turkye}}
| Wes = [[Swartsee]]
| Noordwes = {{vlagland|Rusland}} • ({{vlagland|Abchasië}})
}}
{{Lande van Asië}}
{{Lande van Europa}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
{{DEFAULTSORT:Georgie}}
[[Kategorie:Georgië| ]]
8dohsp2qc0lay9iuzjoc2z5eiw95f3q
Bosnië en Herzegowina
0
32345
3379025
3373249
2026-11-19T22:08:03Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379025
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Land
|noem_naam = Bosnië en Herzegowina
|volle_naam = <small>''Bosna i Hercegovina'' ([[Bosnies]] en [[Kroaties]])<br />Босна и Херцеговина ([[Serwies]])</small>
|algemene_naam = Bosnië en Herzegowina
|beeld_vlag = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
|beeld_wapen = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg
|simbool_tipe = Wapen
|beeld_kaart = Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg
|leuse =
|volkslied = ''[[Državna himna Bosne i Hercegovine]]''<br /><small>''("Volkslied van Bosnië en Herzegowina")''</small>
|amptelike_tale = [[Bosnies]], [[Kroaties]] en [[Serwies]]<ref name=Statistics>{{en}} {{cite web |url=http://www.bhas.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=52&itemid=80&lang=en&Itemid= |title=About BiH |author=Agency of Statistics of Bosnia and Herzegovina |date= |work= |publisher=Agency of Statistics of Bosnia and Herzegovina |accessdate=11 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711122914/http://www.bhas.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=52&itemid=80&lang=en&Itemid= |archive-date=11 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|hoofstad = [[Sarajevo]]
{{Koördinate|43|52|N|18|25|O}}
|latd = 43
|latm = 52
|latNS = N
|longd = 18
|longm = 25
|longEW = O
|grootste_stad = [[Sarajevo]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf |title=Constitution of Bosnia and Herzegovina |accessdate=28 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028162530/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf |archive-date=28 Oktober 2015}}</ref>
|regeringsvorm = Federale parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels = <br />• Hoë verteenwoordiger<br />• Presidentskapslede<br /><br /><br />• Voorsitter van die<br />Raad van Ministers
|leiername = [[Louis Crishock]] (waarnemend)<br />[[Željka Cvijanović]] (voorsitter)<br />[[Darijana Filipović]]<br />[[Denis Bećirović]]<br /><br />[[Borjana Krišto]]
|oppervlak_rang = 128<sup>ste</sup>
|oppervlak_grootte =
|oppervlak = 51 197<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/|title=Bosnia and Herzegovina|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260127143130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/|archive-date=27 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>
|oppervlakmi² = 19 767
|persent_water = 1,4
|bevolking_skatting = 3 653 499<ref name="CIA" />
|bevolking_skatting_jaar = 2025
|bevolking_rang = 131<sup>ste</sup>
|bevolking_sensus = 3 531 159<ref>{{bs}} {{en}} {{cite web |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf |title=Popis Stanovništva, Domaćinstava i Stanova u Bosni i Hercegovini, 2013: Rezultati Popisa / Census of Population, Households and Dwellings in Bosnia and Herzegovina, 2013: Final Results |publisher=Agentskap vir Statistiek van Bosnië en Herzegowina |date=2016 |accessdate=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625224417/https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf |archive-date=25 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|bevolking_sensus_jaar = 2013
|bevolkingsdigtheid = 71,4
|bevolkingsdigtheidmi² = 184,8
|bevolkingsdigtheidrang = 156<sup>ste</sup>
|BBP_PPP = $83,690 miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/BIH |title=Bosnia and Herzegovina |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2026 |accessdate=16 November 2026}}</ref>
|BBP_PPP_rang = 112<sup>de</sup>
|BBP_PPP_jaar = 2026
|BBP_PPP_per_kapita = $24 357<ref name="imf2" />
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 84<sup>ste</sup>
|BBP = $37,260 miljard<ref name="imf2" />
|BBP_rang = 109<sup>de</sup>
|BBP_jaar = 2026
|BBP_per_kapita = $10 849<ref name="imf2" />
|BBP_per_kapita_rang = 89<sup>ste</sup>
|onafhanklikheidstipe = • Eerste verwysing<br />• Banat Bosnië<br />• Koninkryk Bosnië<br />• Verowering deur die<br />[[Ottomaanse Ryk]]<br />• Bosniese opstand<br />• Jurisdiksie oorgedra<br />aan [[Oostenryk-Hongarye]]<br />• Anneksasie deur<br />Oostenryk-Hongarye<br />• Afskeiding van<br />Oostenryk-Hongarye<br />• Stigting van<br />[[Joego-Slawië]]<br />• Nasionale Dag<br />• Onafhanklikheid van<br />Joego-Slawië<br />• Waargeneem<br />• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure =
|onafhanklikheidsdatums = <br />[[753]]<br />[[1154]]<br />[[1377]]<br /><br />[[1463]]<br />[[1831]]<br /><br />[[1878]]<br /><br />[[1908]]<br /><br />[[29 Oktober]] [[1918]]<br /><br />[[4 Desember]] [[1918]]<br />[[25 November]] [[1943]]<br /><br />[[1 Maart]] [[1992]]<br />[[6 April]] [[1992]]<br />[[14 Desember]] [[1995]]
|MOI = {{wins}} 0,804<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=16 November 2026}}</ref>
|MOI_rang = 74<sup>ste</sup>
|MOI_jaar = 2023
|MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini = 27,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BA |title=Gini index – Bosnia and Herzegovina |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=16 November 2026}}</ref>
|Gini_rang =
|Gini_jaar = 2011
|Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid = [[Inwisselbare mark|Mark]]
|geldeenheid_kode = BAM
|land_kode = BA
|tydsone = MET
|utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]]
|tydsone_somer = MEST
|utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]]
|internet_domein = [[.ba]]
|skakelkode = 387
|voetskrif =
}}
'''Bosnië en Herzegowina''' ([[Serwo-Kroaties]]: ''Bosna i Hercegovina'' / Босна и Херцеговина), afgekort as '''BiH''' (БиХ) of '''B&H'''; dikwels bekend as net '''Bosnië''') is 'n land in [[Suidoos-Europa]]. Dit lê in die [[Balkan]] en grens in die ooste aan [[Serwië]], in die suidooste aan [[Montenegro]] en in die noorde en suidweste aan [[Kroasië]]. In die suide het dit 'n smal kuslyn aan die [[Adriatiese See]] in die [[Middellandse See]], wat sowat 20 km lank is en die dorp [[Neum]] omring.
[[Lêer:Satellite image of Bosnia and Herzegovina in December 2002.jpg|duimnael|links|220px|[[Nasa]]-satellietbeeld van Bosnië en Herzegowina in Desember 2002]]
[[Lêer:Map Bih entities.png|duimnael|links|220px|Kaart van Bosnië en Herzegowina]]
[[Lêer:Bosnia and Herzegovina topographic map.svg|duimnael|links|220px|Topografiese kaart van Bosnië en Herzegowina]]
Die streek Bosnië, die binnelandse streek van die land, het 'n gematigde kontinentale [[klimaat]] met warm somers en koue winters met sneeu. In die sentrale en oostelike streke is die land bergagtig, in die noordooste taamlik heuwelagtig en in die noordooste hoofsaaklik plat. Herzegowina, wat die kleiner, suidelike streek van die land is, het 'n Mediterreense klimaat en is hoofsaaklik bergagtig. [[Sarajevo]] is die hoofstad en die land se grootste stad, gevolg deur [[Banja Luka]], Tuzla en Zenica.
Die gebied wat nou Bosnië en Herzegowina is, word al sedert die laat [[Paleolitikum]] bewoon, maar daar is bewyse dat permanente nedersettings in die [[Neolitikum]] hier gevestig is. Sedert die aankoms van die eerste [[Indo-Europese tale|Indo-Europeërs]] is die gebied bewoon deur verskeie [[Illiriërs|Illiriese]] en [[Kelte|Keltiese]] beskawings. Die voorouers van die [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese volke]] wat vandag daar woon, het van die 6de tot 9de eeu gearriveer. In die 12de eeu is die Banaat Bosnië gestig. Teen die 14de eeu het dit ontwikkel tot die Koninkryk Bosnië. In die middel 15de eeu is dit deur die [[Ottomaanse Ryk]] geannekseer, en dit het tot die laat 19de eeu deel van dié ryk gebly. Die Ottomane het [[Islam]] na die streek gebring en baie aan die land se kultuur en sosiale opset verander.
Vandag handhaaf die land 'n hoë [[geletterdheid]], hoë lewensverwagting en hoë [[onderwys]]vlakke en is een van die lande wat die meeste besoek word in die streek. Bosnië en Herzegowina is op streeksvlak sowel as internasionaal bekend vir sy natuurlike skoonheid en kulturele erfenis, oorgeërf van ses historiese beskawings.
Die land is beroemd vir sy [[kookkuns]], wintersport, eklektiese en unieke [[musiek]], [[argitektuur]] en sy feeste, waarvan sommige die grootste en mees prominente van hul soort in suidoostelike Europa is.
Die land is die tuiste van drie etniese groepe, of amptelik, samestellende mense, 'n term wat uniek aan Bosnië en Herzegowina is. [[Bosniake]] is die grootste groep van die drie, met [[Serwiërs]] tweede en derde [[Kroate]]. Ongeag sy etnisiteit word enige burger van Bosnië en Herzegowina steeds as 'n Bosniër geïdentifiseer.
Van die belangrikste [[godsdiens]]te is [[Soenni]]-[[Islam]], [[Serwies-Ortodokse Kerk]] en [[Rooms-Katolieke Kerk]]. Saam met [[Albanië]] en [[Kosovo]] is Bosnië en Herzegowina een van min Europese lande waar Moslems 'n bevolkingsmeerderheid vorm.
== Geografie ==
Bosnië-Herzegowina lê in die weste van die [[Balkan]]skiereiland en bestaan hoofsaaklik uit berge en valleie. Oos lê [[Serwië]], suidoos [[Montenegro]] en wes en noord is [[Kroasië]]. Dit is so te sê [[Landingeslote land|landgebonde]], behalwe ’n gangetjie by [[Neum]] wat dit met die [[Adriatiese See]] verbind.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref>
== Geskiedenis ==
Sarajevo, die destydse hoofstad van die deelrepubliek Sosialistiese Republiek Bosnië en Herzegowina, het in 1984 die [[Olimpiese Winterspele 1984|XIVde Olimpiese Winterspele]] aangebied.
Die land was van 1918 tot 1991 deel van [[Joego-Slawië]]. In 1992 verklaar hy hom onafhanklik, maar word deur die Serwiese leër onder generaal Ratko Mladić binnegeval in ’n poging om die gebied van [[Kroate]] en [[Moslem]]s te suiwer. ’n Bloedige [[volksmoord]], sistematiese verkragting en die uitgerekte beleg van [[Sarajevo]] volg. In 1995 word vrede uiteindelik in Dayton, [[Ohio]], gesluit. Twee substate word geskep, ’n Bosnies-Serwiese republiek en ’n Moslem-Kroatiese federasie, onder 'n nasionale president verenig.<ref name="HAT Taal-en-feitegids" />
== Sport ==
[[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Bosnië en Herzegowina. Gedurende die 2000’s het die land se [[Bosniese nasionale sokkerspan|nasionale sokkerspan]] sy prestasies verbeter en twee keer vir die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c208ge6p142t |title=Italy miss World Cup: Bosnia-Herzegovina shootout defeat means Azzurri fail to reach tournament for third time in a row |publisher=[[BBC]] |author=Chris McKenna |date=31 Maart 2026 |accessdate=16 November 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bosnia-and-Herzegovina|title=Bosnia and Herzegovina|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 November 2026}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/|title=Bosnia and Herzegovina|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=16 November 2026}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Bosnia and Herzegovina}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Bosnia_and_Herzegovina|Bosnië en Herzegowina}}
{{Lande van Europa}}
{{SEVA}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Bosnië en Herzegowina| ]]
i6pisi8qv4x4v6l429d3u30gbyddtka
Explosions in the Sky
0
38784
3379078
3291406
2026-11-20T08:10:09Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379078
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Explosions in the Sky
| beeld = ExplosionsInTheSky WebsterHall.jpg
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif = Explosions in the Sky tydens 'n regstreekse opvoering in [[New York Stad]], 2007.
| agtergrondkleur = groep
| geboortenaam =
| alias =
| geboortedatum =
| geboorteplek =
| oorsprong = [[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]] ([[VSA]])
| sterfdatum =
| sterfplek =
| genre = Instrumentele postrock
| beroep =
| instrument =
| jare_aktief = 1999-hede
| etiket = Temporary Residence Limited, Bella Union
| assosiasies =
| webwerf = [http://www.explosionsinthesky.com/ explosionsinthesky.com]
| huidige_lede = Mark Smith<br />Chris Hrasky<br />Munaf Rayani<br />Michael James
| gewese_lede =
}}
'''Explosions in the Sky''' is 'n instrumentele postrockgroep vanuit [[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]] ([[VSA]]). Die groep het buite die postrock-veld al gewildheid verwerf, te danke aan hul sinematiese, uitspattig ontwikkelde kitaarwerk, sprekend gestileerde instrumentele, wat hulle as "kathaartiese minisimfonieë" beskryf, en hul entoesiastiese en emosionele regstreekse opvoerings.<ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=8073247 NPR Music]</ref> Hulle speel hoofsaaklik met drie elektriese kitare en 'n tromstel, terwyl groepslid Michael James soms sy elektriese kitaar met 'n [[baskitaar]] verwissel.<ref name="equipment">{{cite news |title=Explosions in the Sky equipment |url=http://www.rectangular.org/explosions/equipment.htm |access-date=18 Maart 2009 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111502/http://www.rectangular.org/explosions/equipment.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
== Diskografie ==
=== Ateljeealbums ===
* ''How Strange, Innocence'' (17 Januarie 2000; hervrystelling op 11 Oktober 2005)
* ''Those Who Tell the Truth Shall Die, Those Who Tell the Truth Shall Live Forever'' (27 Augustus 2001)
* ''The Earth Is Not a Cold Dead Place'' (4 November 2003)
* ''The Rescue'' (11 Oktober 2005)
* ''All of a Sudden I Miss Everyone'' (20 Februarie 2007)
* ''Take Care, Take Care, Take Care'' (19 April 2011)
* ''The Wilderness'' (1 April 2016)
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.explosionsinthesky.com/ Amptelike webwerf]
{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Amerikaanse musiekgroepe]]
2hiy417rl2040hpdbnbnfx3eu21bogo
Siberiese Tartare
0
43550
3378807
3292159
2026-11-19T12:32:03Z
Арбыуын
218455
Endonym
3378807
wikitext
text/x-wiki
{{Etniese groep
| beeld = [[Lêer:Siberian Tatars.jpg|300px]]
| onderskrif = Siberiese Tartare
| groep = Siberiese Tartare
| bevolking = 9 611 (2002-sensus)
| plek = {{vlagland|Rusland}} 6 779<ref>{{ru}} [http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls Russian Census 2010: Population by ethnicity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |date= 4 Desember 2013 }}</ref> (2010-sensus)
| taal = [[Siberiese Tartaars]]
| geloof = Soennitiese [[Islam]], [[Sjamanisme]]
| verwante = Ander [[Tartare]] soos Dobroedja-Tartare, [[Krim-Tatare]] en Wolga-Tartare; verskeie Siberiese etniese groepe
}}[[Lêer:Siberian Khanate map English revised.svg|duimnael|links|[[Siberiese Khanaat|Khanaat van Sibir]] in die 15de tot 16de eeu]]
Die '''Siberiese Tartare''' ([[Siberiese Tartaars]]: Себерләр) is ’n subgroep van die [[Tartare]] in [[Siberië]] wat soms as ’n aparte [[etniese groep]] beskou word. Hulle praat Siberiese Tartaars, wat ’n [[dialek]] van [[Tartaars]] is. Hulle stam deels van die [[Turkiese volke|Turkiese]], [[Oegriese]], [[Mongole|Mongoolse]] en [[Samojeed]]se<ref>{{en}} {{cite book|last=Levinson|first=David|title=Encyclopedia of World Cultures|publisher=G.K. Hall|year=1996|isbn=978-0-8161-1808-3| url=http://books.google.com/books?id=EHIYAAAAIAAJ&hl=en&pgis=1|accessdate=22 April 2008|page=340}}</ref> volke af, maar hul belangrikste stamvaders was die [[Kiptsjaks]].
== Verwysings ==
: ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Siberian Tatars]]
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://newasp.omskreg.ru/hist/fotatlas/rezumeen.htm Geskiedenis van die Siberiese Tartare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020227012304/http://newasp.omskreg.ru/hist/fotatlas/rezumeen.htm |date=27 Februarie 2002 }}
* {{CommonsKategorie-inlyn|Siberian Tatars}}
{{Ruslandsaadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Etniese groepe in Rusland]]
[[Kategorie:Siberië]]
[[Kategorie:Turkiese volke]]
qxf8aou052whdhk15r1fck2kjrhzcrm
André Huguenet
0
44777
3378873
2907885
2026-11-19T17:54:19Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378873
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = André Huguenet
| Beeld = Helshoogte 1943.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif = André Huguenet, [[Hermien Dommisse]] en [[Paula Styger]] in Helshoogte, 'n vertaling van [[Emily Brontë]] se Wuthering Heights (1943).
| Geboortenaam = Gerhardus Petrus Borstlap
| Alias =
| Geboortedatum = [[22 Oktober]] [[1906]]
| Geboorteplek = [[Bloemfontein]]
| Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]
| Sterftedatum = [[15 Junie]] [[1961]]
| Sterfteplek = [[Bloemfontein]]
| Beroep = Akteur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| imdb = 4583493
| Toekennings = Erepenning vir Toneelkuns
}}
[[Lêer:André Huguenet en Berdine Grunewald - Hamlet en Ophelia 1947.jpg|duimnael|upright|André Huguenet as Hamlet en Berdine Grünewald as Ophelia in ''[[Hamlet]]'', wat Huguenet in 1947 ter viering van sy 21ste jubileum in Johannesburg en Pretoria opgevoer het.]]
'''André Huguenet''' (1906 – 1961) was die verhoognaam van die akteur '''Gert Borstlap'''. Huguenet was ’n baanbreker in Afrikaanse toneelspel. Van die bekende Afrikaanse toneelspelers en -speelsters wat saam met Huguenet gewerk het, was [[Wena Naudé]], [[Lydia Lindeque]], [[Siegfried Mynhardt]], [[Hendrik Hanekom]], [[Matilda Hanekom]], [[Anna Neethling-Pohl]], [[Emgee Pretorius]] en [[Hermien Dommisse]].
Huguenet is op [[22 Oktober]] [[1906]] in [[Bloemfontein]] as Gerhardus Petrus Borstlap gebore. Hy het daar grootgeword en het in 1925 aan die Greykollege gematrikuleer, waarna hy as joernalis in Bloemfontein en [[Pretoria]] gewerk het. Hy het gou die koerantwêreld vir die verhoog verruil en hom in 1926 by die toneelgeselskap van [[Paul de Groot]] aangesluit. Hy sou ses jaar lank saam met De Groot se geselskap toer, waarna hy sy eie toneelgeselskap gestig het.
Hy word veral onthou vir sy rolle in ''Oedipus Rex'' (met onder andere [[Athol Fugard]] en onder regie van [[Taubie Kushlick]]), ''Tartuffe en Ipekonders'', ''Poppehuis'', ''Spoke'', ''Minnaar onder die wapen'' en verskeie [[Shakespeare]]-stukke soos ''[[Hamlet]]'', ''[[Macbeth]]'' en ''[[King Lear]]''. Huguenet het ter viering van sy 21ste jubileum ''Hamlet'' in 1947 in Afrikaans in Johannesburg en Pretoria opgevoer. Aan die einde van die vertoning spreek hy die gehoor toe en sê dat dit sy lewenslange ambisie was om een van die wêreld se beste tragedies in die wêreld se jongste taal op te voer.<ref>Kruger, A. & Wallmach, K. (2004). ''Translation and editing techniques''. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref> Die toneelstuk, geskryf in 1945, is vir die eerste keer deur Huguenet opgevoer en word gesien as 'n mylpaal in die geskiedenis van die Afrikaanse teaterwêreld. In 1948 ontvang Huguenet saam met [[Anna Neethling-Pohl]] ’n Erepenning vir Toneelkuns van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. ''King Lear'' is ’n vertaling deur [[Uys Krige]] in opdrag van die destydse Kruikbestuur, waarvoor hy in 1971 die SA Akademie se prys vir Vertaalde Werk ontvang het.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/05/06/DB/16/1sub6.html ''Shakespeare''], soos verskyn in ''Die Burger'' op 6 Mei 2006.</ref>
In 1948 het Huguenet in diens van die Nasionale Toneelorganisasie getree en twee jaar later het sy outobiografie, ''Applous! die kronieke van ’n toneelspeler'', verskyn, oor sy 25 jaar van Afrikaanse toneelspel. In 1953 was hy 'n eregas van die Britse Raad tydens die Festival of Britain in Londen.
Huguenet was bekend vir sy humeur: een van die staaltjies oor hom is dat hy een aand, toe 'n baba onophoudelik luidkeels geskree het, die opvoering onderbreek, vorentoe gekom en uitdagend beveel het: "Mevrou, sal u asseblief u skreeuende skraapsel uit die saal verwyder."<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/03/12/11.html ''Selfoon of skelfoon?''], soos verskyn in ''Die Burger'' op 3 Junie 2006.</ref>
Hy is op [[15 Junie]] [[1961]] dood in sy suster se huis in Bloemfontein aangetref.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/06/08/DB/10LDNk/03.html ''Lof oorsee vir Uys, Fugard''], soos verskyn in ''Die Burger'' op 8 Junie 2004.</ref> Vandag word algemeen aanvaar dat hy [[gay]] was.<ref>{{en}} [http://www.curtainup.com/exitsandentrances.html The Internet Theater Magazine of Reviews, Features, Annotated Listings]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref><ref>{{en}} [http://www.pridesource.com/article-mobile.html?article=30243 Fugard celebrates life in the theater] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref>
== Filmografie ==
* [[Die Bubbles Schroeder Storie]], 1961
* [[Paul Krüger (rolprent)|Paul Krüger]], 1956 as sir Theophilus Shepstone
* [[Inspan]], 1953 as Piet Jordaan
* [[Hans-die-Skipper]], 1952 as Hans-die-Skipper
== Bronnelys ==
* ''Afrikaanse Kinderensiklopedie'': ''Belangrike Mense en Datums'', deur dr. J.J. Oberholster. 10de hersiene uitgawe.
* Hauptfleisch, Temple: André Huguenet en die Suid-Afrikaanse teater. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 31, nr. 4, September 1982
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Huguenet, Andre}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1906]]
[[Kategorie:Sterftes in 1961]]
8h7pd76vjm4g4yuzkf4g6s7v6ra2fwn
Anatolië
0
44899
3378870
2958692
2026-11-19T17:39:25Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378870
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas
|naam = Anatolië <br>''Anadolu''
|titel =
|kleur =
|beeld = Anatolia composite NASA.png
|beeld_wydte = 250px
|beeld_onderskrif = Satellietbeeld van die gebied.
|beeld2 = Map of the geographic region of Anatolia.png
|beeld2_wydte = 250px
|beeld2_onderskrif = 'n Kaart van Anatolië (groen).
|opskrif1 = Ligging
|1 = [[Wes-Afrika]]
|opskrif2 = Oppervlakte
|2 = 537 886 km<sup>2</sup>
|opskrif3 = Land
|3 = [[Turkye]]
|opskrif4 = Hoofstad
|4 = [[Ankara]]
|opskrif5 = Volke
|5 = Hoofsaaklik [[Turke]]<ref name=World_Factbook_People>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkey-turkiye/#people-and-society |title=Turkey (Turkiye) |work=The World Factbook |publisher=[[CIA]] |access-date=9 October 2024 |archive-date=28 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828085706/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkey-turkiye/#people-and-society |url-status=dead }}</ref><ref name="KONDA 2006 17">{{harvnb|KONDA|2006|p=17}}</ref> <br>
Minderheid: [[Koerde]] en ander<ref name=World_Factbook_People/><ref name="KONDA 2006 17"/>
}}
'''Anatolië''' ([[Turks]]: ''Anadolu''), ook bekend as '''Klein-Asië''',<ref group="nota">Nog alternatiewe name sluit in Asiatiese Turkye, die Anatoliese Skiereiland en die Anatoliese Plato.</ref> is 'n [[skiereiland]] aan die wespunt van [[Asië]], wat twee derdes (87 persent) van die hedendaagse [[Turkye]] insluit. Die gebied strek oor 'n oppervlakte van 756 000 vierkante kilometer. Dit word in die weste deur die [[Egeïese See]] begrens, in die noordweste deur die [[See van Marmara]] en [[Thracië]], en in die noorde deur die [[Swartsee]].
Topografies verbind die See van Marmara die Swartsee met die Egeïese See deur die [[Bosporus]] en die [[Dardanelle]], en skei dit Anatoloië van Thraciè in Suidoos-Europa.
In die [[Neolitikum]] was Anatolië 'n vroeë sentrum vir die ontwikkeling van [[boerdery]] nadat dit in die aangrensende [[Vrugbare Halfmaan]] begin het. Van sowat 9 000 jaar gelede af was daar 'n groot migrasie van Anatoliese Neolitiese boere na [[Europa]], met hulle afstammelinge wat die vasteland in die weste tot by die [[Iberiese Skiereiland]] en die [[Brittanje|Britse eilande]] oorheers het.
Die vroegste bekende bewoners van Anatolië, wat nie [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] of [[Semitiese tale|Semities]] was nie, is geleidelik opgeneem in die inkomende Indo-Europese Anatoliese volke, wat die nou uitgestorwe [[Anatoliese tale]] gepraat het. Die groot Anatoliese tale was [[Hetities]], Loewies en [[Lidië|Lidies]]. Ander plaaslike tale, hoewel dit nie so volop was nie, sluit in Frigies en Misies. Die Horities-Urartiese tale is in [[Mitanni]] in die suidooste gepraat en [[Galaties]], 'n [[Kelties|Keltiese taal]], in [[Galasiërs|Galasië]] op die sentrale skiereiland. Onder die ander volke wat 'n aansienlike teenwoordigheid in antieke Anatolië gehad het, was die [[Horiete]], [[Assirië|Assiriërs]], [[Armene]] en [[Kimmeriërs]], sowel as 'n paar [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] stamme. In die tydperk van die klassieke oudheid is die Anatoliese tale grootliks vervang met [[Grieks]], wat die streek verder in die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] en die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] tydperk oorheers het.
In die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] tydperk het die invloed van Grieks deur die skiereiland afgeneem terwyl die Bisantyns-[[Seldjoekse Ryk|Seldjoekse]] oorloë die inkomende Seldjoeke in staat gestel het om 'n vastrapplek in die streek te kry. Die proses van Anatolië se [[Turkye|Turkifikasie]] het dus in die 11de eeu onder die [[Seldjoekse Ryk]] begin en in die [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] tydperk voortgeduur tot die vroeë 20ste eeu, toe die [[Ottomaanse Ryk]] ineengestort het in die tyd ná die [[Eerste Wêreldoorlog]].
Tussen 1894 en 1924 is miljoene nie-Turke en [[Christen]]e onderdruk en deur die Turkse owerhede verwyder uit die grootste deel van wat vandag [[Turkye]] is. Tog word 'n verskeidenheid nie-Turkse tale steeds deur etniese minderhede in Anatolië gepraat, insluitende [[Arabies]], [[Koerdies]], [[Georgies]] en [[Grieks]].
[[Beeld:Weichsel-Würm-Glaciation.png|thumb|250px|links|Europa gedurende die [[Ystydperk|Laaste Glasiale Tydperk]] sowat 20 000 jaar gelede. Anatolië was tot omstreeks 5600 v.C. aan die Europese vasteland verbind,<ref name="Black Sea Deluge">{{cite web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Deluge-NASA.png|title=Illustration of the Lake (later Sea) of Marmara and the formation of the Turkish Straits after the Black Sea deluge|website=www.ncdc.noaa.gov|date=26 January 2014|access-date=22 May 2021|archive-date=31 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831144627/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Deluge-NASA.png|url-status=live}}</ref> toe die smelting van die yslae veroorsaak het dat die seevlak in die [[Middellandse See]] omtrent 120 m gestyg en tot die vorming van die Turkse Seestrate gelei het. Toe is twee voormalige mere, die [[See van Marmara]] en die [[Swartsee]],<ref name="Black Sea Deluge"/> met die Middellandse See verbind wat Anatolië van Europa skei.]]
==Geografie==
Anatolië word tradisioneel beskou as dat hy in die ooste loop tot by 'n vae lyn van die Golf van Iskenderun tot die Swartsee,<ref name="Niewohner2017">{{cite book|author=Philipp Niewohner|title=The Archaeology of Byzantine Anatolia: From the End of Late Antiquity until the Coming of the Turks|url=https://books.google.com/books?id=cAUmDwAAQBAJ&pg=PA18|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0190610470|pages=18–|access-date=7 December 2018|archive-date=11 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311111958/https://books.google.com/books?id=cAUmDwAAQBAJ&pg=PA18|url-status=live}}</ref> aangrensend aan die Anatoliese plato. Volgens dié definisie word Anatolië in die ooste begrens deur die Armeense Hoogland en die [[Eufraat]] voordat die rivier na die suidooste draai om in [[Mesopotamië]] in te loop.<ref name="Mitchell">Stephen Mitchell (1995). ''Anatolia: Land, Men, and Gods in Asia Minor. The Celts in Anatolia and the impact of Roman rule''. Clarendon Press, 266 pp. {{ISBN|978-0198150299}} [https://books.google.com/books?id=pUYtwuve40kC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329114033/https://books.google.com/books?id=pUYtwuve40kC|date=29 March 2017}}</ref>
In die suidooste word dit begrens deur die bergreekse wat dit van die Orontesvallei in [[Sirië]] afsny en die Mesopotamiese vlakte.<ref name="Mitchell"/>
Ná die [[Armeense volksmoord]] is Wes-Armenië deur die nuutgestigte Turkse regering hernoem tot die Oos-Anatoliese Streek.<ref name="Sahakyan">{{cite book|last=Sahakyan|first=Lusine|title=Turkification of the Toponyms in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey|year=2010|publisher=Arod Books|location=Montreal|isbn=978-0969987970}}</ref><ref name=":0">{{cite book |last1=Hovannisian |first1=Richard |url=https://books.google.com/books?id=K3monyE4CVQC |title=The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies |date=2007 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1412835923 |location=New Brunswick, NJ |page=3 |access-date=10 September 2015 |archive-date=10 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010030024/https://books.google.com/books?id=K3monyE4CVQC |url-status=live }}</ref> In 1941, met die Eerste Geografies Kongres wat Turkye in sewe geografiese streke verdeel het geskoei op verskille in klimaat en landskap, is die oostelike provinsies van Turkye in die Oos-Anatoliese Streek geplaas<ref>[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2167/irgee216.0 A Comparative Analysis Regarding Pictures Included in Secondary School Geography Textbooks Taught in Turkey]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150413141440/http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2167/irgee216.0 |date=13 April 2015 }}, Okan Yasar and Mehmet Seremet, ''International Research in Geographical and Environmental Education'', 2007.</ref> wat grootliks ooreenstem met die historiese streek Wes-Armenië. Vazken Davidian het die uitgebreide naam Anatolië gebruik vir die gebied in Oos-Turkye wat voorheen "Armenië" genoem is.
Die hoogste [[berg]] in die Oos-Anatoliese Streek (ook die hoogste op die Armeense Hoogland) is berg [[Ararat]] (5 123 m).<ref>{{Cite journal| volume = 42| issue = 2| pages = 143–149| last1 = Fevzi Özgökçe| last2 = Kit Tan| last3 = Vladimir Stevanović| title = A new subspecies of Silene acaulis (Caryophyllaceae) from East Anatolia, Turkey| url = https://archive.org/details/annales-botanici-fennici_2005_42_2/page/143| journal = Annales Botanici Fennici|year = 2005| jstor = 23726860}}</ref> Die [[rivier]]e Eufraat, Aras, Karasu en Murat verbind die Armeense Hoogland met die Suid-[[Kaukasus]] en die Bo-Eufraatvallei. Saam met die Çoruh is dié riviere die langstes in die Oos-Anatoliese Streek.<ref name=palumbi>{{Cite journal| doi = 10.1093/oxfordhb/9780195376142.013.0009| last = Palumbi| first = Giulio| title = The Chalcolithic of Eastern Anatolia| journal = The Oxford Handbook of Ancient Anatolia| volume = 1| access-date = 6 May 2018| date = 5 September 2011| url = http://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780195376142.001.0001/oxfordhb-9780195376142-e-9| editor1-last = McMahon| editor1-first = Gregory| editor2-last = Steadman| editor2-first = Sharon| archive-date = 12 May 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180512155433/http://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780195376142.001.0001/oxfordhb-9780195376142-e-9| url-status = live}}</ref>
==Name==
Die oudste naam vir enige gebied in Anatolië is vir die sentrale streek, wat bekend was as "Hatti". Dit is aanvanklik deur die antieke Hattiërs vir hulle land gebruik, maar het later die naam van die hele gebied onder die heerskppy van die [[Hetiete]] geword.{{sfn|Bryce|2009|pp=297–98}}
Die eerste aangetekende naam wat die Grieke vir die skiereiland gebruik het, was Ἀσία (''Asia''), hoewel dit nie baie gewild was nie.<ref>Henry George Liddell, Robert Scott, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D*%29asi%2Fa Ἀσία]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427042823/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D*%29asi%2Fa |date=27 April 2011 }}, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus.</ref> Dit kom miskien van die [[Akkadies]]e woord vir sonsopkoms of van die naam van Assoewa in Wes-Anatolië. Die Romeine het dit gebruik vir die naam van hulle provinsie [[Asia (Romeinse provinsie)|Asia]], wat die weste van die skiereiland asook die nabygeleë [[Egeïese eilande]] ingesluit het. Terwyl die naam "Asia" of "Asië" se gebruik uitgebrei is om die groter streek oos van die Middellandse See in te sluit, het sommige Grieke in die laat oudheid Μικρὰ Ἀσία (''Mikrà Asía'', "Klein-Asië") begin gebruik vir die hedendaagse Anatolië. Die hele ryk het egter daarna verwys as Ἀνατολή (''Anatolḗ'', letterlik "die Ooste").
Die endoniem Ῥωμανία (''Rōmanía'', "land van die Romeine" en dus die oostelike Romeinse provinsie) is as 'n ander naam vir die streek gebruik deur die invallende Seldjoekse Turke, wat in 1077 'n sultanaat van Rûm gestig het. So het (Land van die) Rûm 'n ander naam vir Anatolië geword. Teen die 12de eeu het Europeërs na Anatolië begin verwys as "Turchia".<ref name=oxfordreference>{{Cite book| publisher = Oxford University Press| isbn = 978-0191866326| last = Everett-Heath| first = John| title = The Concise Dictionary of World Place-Names| volume = 1| chapter = Anatolia| access-date = 5 December 2018| year = 2018| chapter-url = http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191866326.001.0001/acref-9780191866326-e-258| doi = 10.1093/acref/9780191866326.001.0001| archive-date = 6 December 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20181206102228/http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191866326.001.0001/acref-9780191866326-e-258| url-status = live}}</ref>
In die tyd van die [[Ottomaanse Ryk]] het kaarttekenaars na die bergagtige plato in Oos-Anatolië as "Armenië" verwys. Ander kontemporêre bronne noem dieselfde gebied "Koerdistan".<ref name=suny>{{Cite book| publisher = Princeton University Press| isbn = 978-1400865581| last = Suny| first = Ronald Grigor| title = 'They Can Live in the Desert but Nowhere Else': A History of the Armenian Genocide| url = https://archive.org/details/theycanliveindes0000suny| year=2015|page=[https://archive.org/details/theycanliveindes0000suny/page/31 31]}}</ref> Geograwe het "Oos-Anatoliese plato", "Armeense plato" en "Iranse plato" vir die gebied gebruik.<ref name=Oxford_Handbook_p466>{{harvnb|Steadman|McMahon|2011|p=466}}</ref> Die standaarddefinisie van Anatolië verwys na die hele Asiatiese deel van Turkye.<ref name=Oxford_Handbook_p466/>
Turkye se Eerste Geografiese Kongres in 1941 het twee geografiese streke geskep vir die gebied oos van die Iskenderun-Swartsee-lyn, de Oos-Anatoliese Streek en die Suidoos-Anatoliese Streek.<ref name="Yigit">Ali Yiğit, "Geçmişten Günümüze Türkiye'yi Bölgelere Ayıran Çalışmalar ve Yapılması Gerekenler", ''Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi, IV. Ulural Coğrafya Sempozyumu, "Avrupa Birliği Sürecindeki Türkiye'de Bölgesel Farklılıklar"'', [http://www.fka.org.tr/SayfaDownload/bildiri_nihan_atay.pdf pp. 34–35]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109013737/http://www.fka.org.tr/SayfaDownload/bildiri_nihan_atay.pdf |date=9 November 2013 }}.</ref> Eersgenoemde stem hoofsaaklik ooreen met die westelike deel van die Armeense Hoogland en laasgenoemde met die noordelike deel van die Mesopotamiese vlakte. Volgens die Amerikaanse historikus Richard Hovannisian was dit "nodig om alle bewyse van die [[Armene|Armeense]] teenwoordigheid uit te wis as deel van die nuutgestigte Turkse regering se beleid om die [[Armeense volksmoord]] te ontken".<ref>{{Cite book| publisher = Wayne State University Press| isbn = 978-0814327777| last = Hovannisian| first = Richard G.| title = Remembrance and Denial: The Case of the Armenian Genocide| date = 1998| url = https://books.google.com/books?id=kiBHkRtRmIIC&pg=PA204| access-date = 5 December 2018| archive-date = 10 March 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200310025218/https://books.google.com/books?id=kiBHkRtRmIIC&pg=PA204| url-status = live}}</ref>
==Geskiedenis==
===Prehistoriese Anatolië===
[[Beeld:Göbeklitepe_Şanlıurfa.jpg|thumb|240px|Dié sirkelvormige struktuur in [[Göbekli Tepe]] is dalk al in 9600 v.C. opgerig.]]
Menslike bewoning van Anatolië strek terug tot die [[Paleolitikum]].<ref>{{cite journal |last=Stiner |first=Mary C. |author2=Kuhn, Steven L. |author3= Güleç, Erksin |title=Early Upper Paleolithic shell beads at Üçağızlı Cave I (Turkey): Technology and the socioeconomic context of ornament life-histories |journal=Journal of Human Evolution |volume=64 |issue=5 |pages=380–98 |doi=10.1016/j.jhevol.2013.01.008 |issn=0047-2484 |year=2013 |pmid=23481346|bibcode=2013JHumE..64..380S }}</ref> Neolitiese nedersettings sluit in Çatalhöyük, Çayönü, Nevali Cori, Aşıklı Höyük, Boncuklu Höyük, Hacilar, [[Göbekli Tepe]], Norşuntepe, Köşk Höyük en Yumuktepe. Van hulle word Çatalhöyük (7000 v.C.) as die gevorderdste een beskou.<ref>{{cite book |last1=Whitehouse |first1=Harvey |last2=Martin |first2=Luther H. |title=Theorizing Religions Past: Archaeology, History, and Cognition |date=2004 |publisher=Rowman Altamira |isbn=978-0-7591-0621-5 |page=38 |language=en}}</ref> Onlangse navorsing in argeogenetika het bevestig dat die verspreiding van landbou van die [[Midde-Ooste]] na [[Europa]] sterk verband hou met die migrasie van vroeë boere van Anatolië 9 000 jaar gelede en nie net 'n kulturele uitruiling was nie.<ref>{{cite news |last=Curry |first=Andrew |date=August 2019 |title=The first Europeans weren't who you might think |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/article/first-europeans-immigrants-genetic-testing-feature |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319032852/https://www.nationalgeographic.com/culture/article/first-europeans-immigrants-genetic-testing-feature |archive-date=19 March 2021 |work=National Geographic}}</ref>
Anatoliese Neolitiese boere het die grootste deel van hulle herkoms geërf van plaaslike [[jagter-versamelaar]]s, wat daarop dui dié jagter-versamelaars het landbou plaaslik aanvaar en dat dit nie na die streek gebring is nie.<ref>{{Cite journal |last1=Krause |first1=Johannes |last2=Jeong |first2=Choongwon |last3=Haak |first3=Wolfgang |last4=Posth |first4=Cosimo |last5=Stockhammer |first5=Philipp W. |last6=Mustafaoğlu |first6=Gökhan |last7=Fairbairn |first7=Andrew |last8=Bianco |first8=Raffaela A. |last9=Julia Gresky |date=19 March 2019 |title=Late Pleistocene human genome suggests a local origin for the first farmers of central Anatolia |journal=Nature Communications |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=1218 |bibcode=2019NatCo..10.1218F |doi=10.1038/s41467-019-09209-7 |issn=2041-1723 |pmc=6425003 |pmid=30890703 |doi-access=free}}</ref> Anatoliese Neolitiese boere het dus oor Europa versprei, tot by die Iberiese Skiereiland en die Britse eilande in die weste<ref>{{Cite journal |last1=Brace |first1=Selina |last2=Diekmann |first2=Yoan |last3=Booth |first3=Thomas J. |last4=van Dorp |first4=Lucy |last5=Faltyskova |first5=Zuzana |last6=Rohland |first6=Nadin|date=15 April 2019 |title=Ancient genomes indicate population replacement in Early Neolithic Britain |journal=Nature Ecology & Evolution |language=en |volume=3 |issue=5 |pages=765–771 |doi=10.1038/s41559-019-0871-9 |issn=2397-334X |pmc=6520225 |pmid=30988490|bibcode=2019NatEE...3..765B }}</ref>en tot by [[Magreb]].<ref>{{Cite journal |last1=Simões |first1=Luciana G. |last2=Günther |first2=Torsten |last3=Martínez-Sánchez |first3=Rafael M. |last4=Vera-Rodríguez |first4=Juan Carlos |last5=Iriarte |first5=Eneko |last6=Rodríguez-Varela |first6=Ricardo |last7=Bokbot |first7=Youssef |last8=Valdiosera |first8=Cristina |last9=Jakobsson |first9=Mattias |date=15 June 2023 |title=Northwest African Neolithic initiated by migrants from Iberia and Levant |journal=Nature |language=en |volume=618 |issue=7965 |pages=550–556 |bibcode=2023Natur.618..550S |doi=10.1038/s41586-023-06166-6 |issn=0028-0836 |pmc=10266975 |pmid=37286608}}</ref> Die meeste moderne Europeërs het 'n aansienlike deel van hulle herkoms van dié Anatoliese boere geërf.<ref>{{Cite journal |last1=Allentoft |first1=Morten E. |last2=Sikora |first2=Martin |last3=Refoyo-Martínez |first3=Alba |last4=Irving-Pease |first4=Evan K. |last5=Fischer |first5=Anders |date=11 January 2024 |title=Population genomics of post-glacial western Eurasia |journal=Nature |language=en |volume=625 |issue=7994 |pages=301–311 |doi=10.1038/s41586-023-06865-0 |issn=0028-0836 |pmc=10781627 |pmid=38200295|bibcode=2024Natur.625..301A }}</ref>
Die Neolitiese Anatalië is al voorgestel as die tuisland van die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]], hoewel die meeste linguiste 'n latere oorsprong in die [[steppe]]s noord van die Swartsee voorstaan. Tog is dit duidelik dat die [[Anatoliese tale]], die vroegste aangetekende tak van Indo-Europees, minstens sedert die 19de eeu v.C. in Anatolië gepraat is.<ref>{{Cite web|title=Indo-European Daughter Languages: Anatolian|url=https://www.historyfiles.co.uk/FeaturesMiddEast/AnatoliaLanguage01.htm|access-date=26 January 2021|website=www.historyfiles.co.uk|archive-date=13 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513212533/https://www.historyfiles.co.uk/FeaturesMiddEast/AnatoliaLanguage01.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Anatolian languages|url=https://www.britannica.com/topic/Anatolian-languages|access-date=26 January 2021|website=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-date=6 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906190429/https://www.britannica.com/topic/Anatolian-languages|url-status=live}}</ref>
===Antieke Anatolië===
Die vroegste historiese data oor Anatolië kom blykbaar uit die [[Bronstydperk]] en duur deur die [[Ystertydperk]]. Die oudste tydperk in die geskiedenis van Anatolië strek van die opkoms van die antieke Hattiërs tot met die verowering van Anatolië in die 6de eeu v.C. deur die [[Achaemenidiese Ryk]].
====Hattiërs en Horiete====
Die vroegste aangetekende bewoners van Anatolië was die [[Hattiërs]] in Sentraal-Anatolië en die [[Horiete]] verder oos. Die Hattiërs was 'n inheemse volk, wie se hoofsentrum die stad Hattoesa was. Die affiliasie van Hatties is nog onduidelik, terwyl Horities behoort tot 'n familie van Horities-Urartiese tale. Al dié tale het uitgesterf.
Die streek het beroemd geword vir die uitvoer van grondstowwe. Georganiseerde handel tussen Anatolië en [[Mesopotamië]] het begin in die tyd van die [[Akkadiese Ryk]] en het toegeneem in die tyd van die [[Oud-Assiriese Ryk]], tussen die 21ste en 18de eeu v.C. Assiriese handelaars het [[tin]] en [[tekstiel]]e na Anatolië gebring in ruil vir [[koper]], [[silwer]] of [[goud]]. Rekords in [[wigskrif]] wat uit die 20ste eeu v.C. dateer en by Kanesj ontdek is, het 'n gevorderde stelsel van handelsberekenings en kredietlyne gebruik.<ref name="Freeman">{{cite book|last=Freeman|first=Charles|title= Egypt, Greece and Rome: Civilizations of the Ancient Mediterranean|publisher=Oxford University Press |year=1999|isbn=978-0198721949}}</ref>{{sfn|Akurgal|2001|p=}}{{sfn|Barjamovic|2011|p=}}
====Hetitiese Anatolië (18de-12de eeu v.C.)====
{{Hoofartikel|Hetiete}}
[[Beeld:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|thumb|240px|Die Sfinkspoort in Hattoesa.]]
Anders as die Akkadiërs en Assiriërs, wie se Anatoliese handelsposte aan die rand van hulle kerngebiede in Mesopotamië gelê het, was die [[Hetiete]] teen die 17de eeu v.C. in Hattoesa (die moderne Boğazkale) in Noordsentraal-Anatolië gesentreer. Hulle het [[Hetities]], 'n Indo-Europese taal, gepraat wat hulle ''nesjili'' (die taal van Nesja) genoem het. Die Hetiete het ontstaan uit plaaslike antieke kulture wat in Anatolië ontstaan het. Hulle word omstreeks 2000 v.C. die eerste keer op die Assiriese tablette van Nesja genoem. Hulle het Hattoesa in die 18de eeu v.C. verower, en die Hattiërs en Horiete oorheers. Hulle het egter nie dié bevolkings noodwendig geneties verplaas nie, maar is in dié kulture opgeneem met behoud van hulle taal.
Die Hetiete het die Mesopotamiese wigskrif aangeneem. In die laat Bronstydperk, omstreeks 1650 v.C., is die nuwe Hetitiese koninkryk gestig en in die 14de eeu v.C. het dit 'n ryk geword ná die verowering van Kizzoewatna in die suidooste en die oorwinning van Assuwa in Wes-Anatolië. Die ryk het in die 13de eeu v.C. 'n hoogtepunt bereik toe dit 'n groot deel van Klein-Asië, Noordwes-Sirië en Noorwes-Mesopotamie beheer het. Die uitbreiding na die Swartsee is egter stopgesit deur die seminomadiese [[Kaskiërs]], 'n nie-Indo-Europese volk.<ref>Carruba, O. ''Das Palaische. Texte, Grammatik, Lexikon''. Wiesbaden: Harrassowitz, 1970. StBoT 10</ref> 'n Groot deel van die geskiedenis van die Hetitiese Ryk gaan oor oorlog met die mededingende ryke [[Antieke Egipte|Egipte]], [[Assirië]] en [[Mitanni]].<ref name="Roux">Georges Roux – Ancient Iraq</ref>
Die Antieke Egiptenare het uiteindelik aan die streek onttrek nadat hulle nie daarin kon slaag om die Hetiete te oorwin nie en bekommerd geraak het oor die mag van Assirië, wat Mitanni verower het.<ref name="Roux"/> Die Assiriërs en Hetiete is agtergelaat om oor beheer van Oos- en Suid-Anatolië en koloniale gebiede in Sirië te veg. Die Assiriërs het groter sukses as die Egiptenare behaal en 'n groot deel van die Hetitiese (en Horitiese) gebied in die streke verower.<ref name="Georges Roux 1966">Georges Roux, ''Ancient Iraq''. Penguin Books, 1966.</ref>
====Post-Hetitiese Anatolië (12de-6de eeu v.C.)====
{{Multibeeld
| align = right
| direction = vertical
| background color =
| beeld1 = The_theatre_of_ancient_Halicarnassus,_built_in_the_4th_century_BC_during_the_reign_of_King_Mausolos_and_enlarged_in_the_2nd_century_AD,_the_original_capacity_of_the_theatre_was_10,000,_Bodrum,_Turkey_(16456817694).jpg
| width1 = 240
| onderskrif1 = Die teater by Halicarnassus (moderne [[Bodrum]]) uit die 4de eeu v.C.
| beeld2 = Ephesus_Celsus_Library_Façade.jpg
| width2 = 240
| onderskrif2 = Die [[Celsus-biblioteek]] in [[Efese]].
}}
Ná 1180 v.C., tydens die [[verval van die Bronstydperk]], het die Hetitiese Ryk in verskeie onafhanklike Siries-Hetitiese state versplinter. Eindelik is baie grond afgestaan aan die [[Middel-Assiriese Ryk]] en die [[Frigiërs]], nog 'n Indo-Europese volk wat vermoedelik van die [[Balkan]] af migreer het. Die Frigiese uitbreiding na Suidwes-Anatolië is eindelik stopgesit deur die Assiriërs, wat die streek beheer het.<ref name="Georges Roux 1966"/>
:'''Loewiërs'''
Nog 'n Indo-Europese volk, die Loewiërs, het omstreeks 2000 v.C. in Sentraal- en Wes-Anatolië opgang gemaak. Hulle taal het tot dieselfde linguistiese tak as Hetities behoort.<ref>Melchert 2003</ref> Die algemene konsensus onder kenners is dat Loewies oor 'n groot deel van Wes-Anatolië gepraat is.<ref>Watkins 1994; id. 1995:144–51; Starke 1997; Melchert 2003; for the geography Hawkins 1998</ref>
Van die 9de eeu v.C. af het die Loewiese streke saamgesmelt tot baie state, soos [[Lidië]], [[Karië]] en [[Lisië]], wat almal [[Griekeland|Hellenistiese]] invloed gehad het.
:'''Arameërs'''
[[Arameërs]] het oor die grense van Suidsentraal-Anatolië gekom in die eeu of so ná die val van die Hetitiese Ryk, en sommige van die Siries-Hetitiese state het 'n mengsel van Hetiete en Arameërs geword.
[[Beeld:Uchisar Castle.jpg|thumb|links|240px|Feëskoorstene in [[Kappadosië]].]]
:'''Nieu-Assiriese Ryk'''
Van die 10de tot die laat 7de eeu v.C. is 'n groot deel van Anatolië (veral die suidoostelike streke) deur die [[Nieu-Assiriese Ryk]] verower, insluitend al die Siries-Hetitiese state, die Kimmeriërs, die [[Skitiërs]] en dele van [[Kappadosië]].
Die Nieu-Assiriese Ryk het verval weens 'n reeks bitter burgeroorloë ná 'n gekombineerde aanval deur die [[Mede]], [[Perse]], Skitiërs en Babiloniërs. Die laaste Assiriese stad wat geval het, was Harran in Suidoos-Anatolië. 'n Groot deel van die streek is toe oorgeneem deur die kort bestaande [[Mede|Mediese Ryk]].
:'''Kimmeriese en Skitiese invalle'''
Van die laat 8ste eeu v.C. het 'n nuwe vlaag Indo-Europse invallers Noord- en Noordoos-Anatolië binnegekom: die [[Kimmeriërs]] en [[Skitiërs]]. Eersgenoemde het Frigië oorgeneem en laasgenoemde het gedreig om dieselfde met [[Urartu]] en Lidië te doen, totdat albei deur die Assiriërs gestop is.
{{Multibeeld
| align = right
| direction = horizontal
| background color =
| voetskrif = Die Sebasteion (links) en Tetrafulon in Afrodisias in [[Karië]], wat in 2017 op [[Unesco]] se [[Wêrelderfenisgebied|wêrelderfenislys]] geplaas is.
| beeld1 = Afrodisias_-_Sebastión_-_Sebasteion.jpg
| width1 = 218
| beeld2 = Tetrapilón_-_Afrodisias_-_02.jpg
| width2 = 140
}}
:'''Vroeë Griekse teenwoordigheid'''
Die noorweskus van Anatolië is van die 20ste eeu v.C. af bewoon deur Grieke van die [[Achajers|Achaïese]]/[[Miceense Griekeland|Miceense]] kultuur, wat verwant was aan die Grieke van Suidoos-Europa en die [[Egeïese See|Egeïese eilande]].<ref name="ReferenceA">Carl Roebuck, ''The World of Ancient Times''</ref>
Ná die verval van die Bronstydperk aan die einde van die 2de millennium v.C. het Ioniese Grieke die weskus van Anatolië ingeval en die gebied van die verwante, maar vroeëre Miceense Grieke oorgeneem. Oor verskeie eeue is talle antieke Griekse stadstate aan die kuslyne van Anatolië gestig.<ref name="ReferenceA"/>
===Klassieke Anatolië===
In die klassieke oudheid het die Antieke Griekse historikus [[Herodotos]] en latere historici Anatolië beskryf as verdeel in streke wat uiteenlopend was wat [[kultuur]], [[taal]] en [[godsdiens]]praktyke betref.<ref name=yavuz>{{Cite book| publisher = Oxford University Press| isbn = 978-0195170726| last = Yavuz| first = Mehmet Fatih| title = The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome| chapter = Anatolia| access-date = 5 December 2018| date = 2010| chapter-url = http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195170726.001.0001/acref-9780195170726-e-61| doi = 10.1093/acref/9780195170726.001.0001| archive-date = 6 December 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20181206102239/http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195170726.001.0001/acref-9780195170726-e-61| url-status = live}}</ref> Die noordelike streke het ingesluit Bitinië, Paflagonië en Pontus; in die weste was daar Misië, Lidië en Karië; en aan die suidkus Lisië, Pamfilië en Sisilië.
Daar was ook verskeie binnelandse streke: Frigië, Kappadosië, Pisidië en Galasië.<ref name=yavuz /> Tale wat gepraat is, sluit in die Anatoliese tale wat laat oorleef het, Isauries<ref>{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=5geoDQAAQBAJ&q=isaurian%20personal%20names&pg=PT64|title=Violence in Late Antiquity: Perceptions and Practices|last=Honey|first=Linda|isbn=978-1351875745|page=50|chapter=Justifiably Outraged or Simply Outrageous? The Isaurian Incident of Ammianus Marcellinus|date=5 December 2016|publisher=Routledge |access-date=8 November 2020|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519052917/https://books.google.com/books?id=5geoDQAAQBAJ&q=isaurian%20personal%20names&pg=PT64|url-status=live}}</ref> en Pisidies, Grieks in westelike en kusstreke, Frigies tot die 7de eeu v.C.,<ref>{{cite book|last1=Swain|first1=Simon|last2=Adams|first2=J. Maxwell|last3=Janse|first3=Mark|title=Bilingualism in Ancient Society: Language Contact and the Written Word|url=https://archive.org/details/bilingualisminan0000unse|publisher=Oxford University Press|location=Oxford [Oxfordshire]|year=2002 |pages=[https://archive.org/details/bilingualisminan0000unse/page/246 246]–66|isbn=0199245061}}</ref> plaaslike weergawes van Thracies in die noordweste, Galaties tot die 6de eeu v.C.,<ref>Freeman, Philip, ''The Galatian Language'', Edwin Mellen, 2001, pp. 11–12.</ref><ref>Clackson, James. "Language maintenance and language shift in the Mediterranean world during the Roman Empire." Multilingualism in the Graeco-Roman Worlds (2012): 36–57. p. 46: The second testimonium for the late survival of Galatian appears in the Life of Saint Euthymius, who died in ad 487.</ref> Kappadosies,<ref>J. Eric Cooper, Michael J. Decker, ''Life and Society in Byzantine Cappadocia'' {{ISBN|0230361064}}, p. 14</ref> en Armeens in die ooste.
Anatolië is bekend as die tuiste van gemunte geld (in teenstelling met ongemunte geld, wat veel vroeër in Mesopotamië ontstaan het), iewers in die 7de eeu v.C. in Lidië. Die gebruik van gemunte geld het in die Griekse en Romeinse tydperk bly floreer.<ref>{{Cite book|isbn=978-0415089920|last=Howgego|first=C. J.|title=Ancient History from Coins| year=1995|publisher=Routledge }}</ref><ref>[http://www.asiaminorcoins.com/ Asia Minor Coins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200317151148/https://www.asiaminorcoins.com/ |date=17 March 2020 }} – an index of Greek and Roman coins from Asia Minor (ancient Anatolia)</ref>
[[Beeld:Nemrut Dağı 12.jpg|thumb|240px|links|Heiligdom van die Konings van Kommagene op die berg Nemrut (1ste eeu v.C.)]]
In die 6de eeu v.C. is die hele Anatolië verower deur die Persiese [[Achaemenidiese Ryk]]. In 499 v.C. het die Ioniese stadstate aan die weskus van Anatolië teen die Persiese bewind in opstand gekom. Hoewel die [[Ioniese opstand]] onderdruk is, het dit gelei tot die Grieks-Persiese Oorloë, wat geëindig het in 'n Griekse oorwinning in 449 v.C., en die Ioniese stede het hulle onafhanklikheid teruggekry. Teen 387 v.C. het Persië beheer oor Ionië teruggekry.<ref>{{cite book |last1=Dandamaev |first1=M. A. |title=A Political History of the Achaemenid Empire |date=1989 |publisher=Brill |isbn=978-9004091726 |page=294}}</ref><ref>{{cite encyclopedia | title = ARTAXERXES II | last = Schmitt | first = R. | author-link = Rüdiger Schmitt | url = http://www.iranicaonline.org/articles/artaxerxes-ii-achaemenid-king | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 6 | pages = 656–58 | year = 1986 | access-date = 21 April 2019 | archive-date = 9 April 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190409011010/http://www.iranicaonline.org/articles/artaxerxes-ii-achaemenid-king | url-status = live }}</ref>
In 334 v.C. het die [[Koninkryk Masedonië|Masedoniese]] koning [[Alexander die Grote]] die Anatoliese skiereiland van die Achaemenidiese Ryk verower.<ref>{{cite book|last1=Roisman|first1=Joseph|last2=Worthington|first2=Ian|title=A Companion to Ancient Macedonia|publisher=John Wiley and Sons|year=2010|isbn=978-1405179362|url=https://books.google.com/books?id=lkYFVJ3U-BIC|access-date=20 June 2015|archive-date=16 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200416185650/https://books.google.com/books?id=lkYFVJ3U-BIC|url-status=live}}</ref> Alexander se oorwinning het die binneland van Klein-Asië geopen vir Griekse besetting en invloed.
Ná die dood van Alexander die Grote en die daaropvolgende verval van die [[Koninkryk Masedonië|Masedoniese Ryk]], is Anatolië regeer deur 'n reeks Hellenistiese koninkryke, insluitende die [[Attaliede]] en die [[Seleukidiese Ryk]], wat later die grootste deel van Anatolië beheer het. 'n Tydperk van vreedsame Hellenisasie het gevolg, sodat die plaaslike Anatoliese tale teen die 1ste eeu v.C. deur Grieks vervang was. In 133 v.C. het die laaste Attalidiese koning sy koninkryk aan die [[Romeinse Republiek]] bemaak. Eindelik het feitlik die hele Anatolië onder Romeinse beheer gekom, maar die Hellenistiese kultuur het oorheersend gebly.
===Vroeë Christelike tydperk===
[[Beeld:Roman Empire Trajan 117AD.png|thumb|240px|{{legend0|#b23938|Die [[Romeinse Ryk]] in 117 n.C. op sy grootste, met die tyd van [[Trajanus]] se dood}} {{legend0|#d28989|[[Vasal]]state<ref>{{Cite book |last=Bennett, Julian |url=https://books.google.com/books?id=qk_tofvS8EsC |title=Trajan: Optimus Princeps : a Life and Times |publisher=Routledge |year=1997 |isbn=978-0-415-16524-2}}. Fig. 1. Regions east of the Euphrates river were held only in the years 116–117.</ref>}}]]
Ná die eerste verdeling van die Romeinse Ryk het Anatolië deel van die Oos-Romeinse Ryk geword, wat ook bekend was as die [[Bisantynse Ryk]] of Bisantium.<ref name="Niewöhner 2017">{{cite book |author-last=Niewöhner |author-first=Philipp |year=2017 |chapter=Chapter 3: Urbanism – The Archaeology of Byzantine Anatolia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=cgUmDwAAQBAJ&pg=PA39 |editor-last=Niewöhner |editor-first=Philipp |title=The Archaeology of Byzantine Anatolia: From the End of Late Antiquity until the Coming of the Turks |location=Oxford en New York |publisher=Oxford University Press |pages=39–59 |doi=10.1093/acprof:oso/9780190610463.003.0004 |isbn=9780190610487}}</ref> In die 1ste eeu n.C. het Anatolië een van die eerste plekke geword waarheen die [[Christendom]] versprei het. Teen die 4de eeu was die streek oorwegend Christelik en Griekssprekend.<ref name="Niewöhner 2017"/>
Die Bisantynse Anatolië was een van die rykste en digs bevolkte plekke in die latere Romeinse Ryk. Die streek se rykdom het gedurende die 4de en 5de eeu gegroei, deels danksy die [[Pelgrimspad]] wat deur die skiereiland geloop het. Letterkundige bewyse van die plattelandse landskap kom uit die hagiografie van die 6de-eeuse Nikolaas van Sion en die 7de-eeuse Theodorus van Sikeon. Groot en vooruitstrewende stedelike sentrums het ingesluit Assos, [[Efese]], Miletus, [[Nicea]], [[Pergamon]] en Afrodisias.<ref name="Niewöhner 2017"/>
Van die middel 5de eeu af het verstedeliking begin afneem, trwyl die plattelandse gebiede ongekende vlakke van vooruitgang beleef het.<ref name="Niewöhner 2017"/> Historici en kenners debatteer nog oor die redes vir die afname in verstedeliking.<ref name="Niewöhner 2017"/> Sommige skryf dit toe aan die [[pes van Justinianus]] (541) en ander aan die [[Bisantynse Ryk|Bisantyns]]-[[Sassanidiese Ryk|Sassanidiese]] Oorlog (602-'28) of die [[Moslems]]e verowering van die [[Levant]] (634-'38).<ref name=thonemann>{{Cite book| publisher = Oxford University Press| isbn = 978-0198662778| last = Thonemann| first = Peter| title = The Oxford Dictionary of Late Antiquity| volume = 1| chapter = Anatolia| access-date = 6 December 2018| year = 2018| chapter-url = http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-241| doi = 10.1093/acref/9780198662778.001.0001| archive-date = 6 December 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20181206102258/http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-241| url-status = live}}</ref>
===Middeleeuse tydperk===
[[Beeld:Asia Minor ca 842 AD.svg|thumb|links|260px|Die Bisantynse Anatolië en die Bisantyns-Arabiese frontsone in die middel 9de eeu.]]
In die 10 jaar ná 1071 het die Seldjoekse Turke van Sentraal-Asië na groot dele van Anatolië migreer, met groot konsentrasies veral om die noordwestelike platorand.<ref>{{cite book |title=The Byzantine Empire 1025–1204 |url=https://archive.org/details/byzantineempire10000ango |last=Angold |first=Michael |year=1997 |isbn=978-0582294684 |page=[https://archive.org/details/byzantineempire10000ango/page/117 117]|publisher=Longman }}</ref> [[Turks]] en [[Islam]] is geleidelik bekend gestel vanweë die Seldjoekse verowerings, en in dié tyd het Anatolië stadigaan verander van 'n oorheersend Christelike en Griekssprekende gebied tot 'n oorheersend Moslemse en Turkssprekende streek, hoewel etniese groepe soos die Armene, Grieke en Assiriërs talryk was en hulle eie tale behou het.
In die volgende eeu het die Bisantyne daarin geslaag om hulle beheer in Wes- en Noord-Anatolië te hervestig. Die beheer oor die skiereiland was toe verdeel tussen die Bisantynse Ryk en die Seldjoekse Sultanaat Rûm. Die Bisanynse vestings het egter al hoe minder geraak.<ref name=Balyuzi/>
In 1255 het die [[Mongoolse Ryk|Mongole]] deur Oos- en Sentraal-Mongolië versprei en daar gebly tot in 1335. Die garnisoen van die [[Il-khanaat]] was naby Ankara gestasioneer.<ref name=Balyuzi>H. M. Balyuzi ''Muḥammad and the course of Islám'', p. 342</ref><ref>John Freely ''Storm on Horseback: The Seljuk Warriors of Turkey'', p. 83</ref> Na dié verval van die Il-khanaat van 1335 tot 1353 was die Mongoolse nalatenskap in die streek die [[Oeigoere|Oeigoerse]] Eretna-dinastie, wat in 1381 deur Kadi Burhan al-Din as sultan oorgeneem is.<ref>Clifford Edmund Bosworth-The new Islamic dynasties: a chronological and genealogical manual, p. 234</ref>
Teen die einde van die 14de eeu was die grootste deel van Anatolië onder die beheer van verskeie ''beyliks'' (prinsdomme). Smirna het in 1330 geval en die laaste Bisanynse vesting, Philadelphia, in 1390. Die Turkmeense ''beyliks'' was onder beheer van die Mongole, minstens in naam, weens die agteruitgang van die Seldjoekse sultans.<ref>Mehmet Fuat Köprülü, Gary Leiser-The origins of the Ottoman Empire, p. 33</ref><ref>Peter Partner ''God of battles: holy wars of Christianity and Islam'', p. 122</ref>
===Ottomaaanse Ryk===
{{Hoofartikel|Ottomaanse Ryk}}
Onder die Turkse leiers het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] onder [[Ottoman]] en sy seun, [[Orhan]], die grootste mag geword.<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Osman-I|title=Osman I {{!}} Ottoman sultan|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=23 April 2018|archive-date=24 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424073731/https://www.britannica.com/biography/Osman-I|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Orhan|title=Orhan {{!}} Ottoman sultan|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=23 April 2018|archive-date=10 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310140006/https://www.britannica.com/biography/Orhan|url-status=live}}</ref> Die ''beyliks'' is in die 15de eeu suksesvol in die opkomende Ottomaanse Ryk opgeneem.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/new-cambridge-history-of-islam/rise-of-the-ottomans/015D10BC98EA8A2D69B29D54AC7241CC|title=The rise of the Ottomans (Chapter 11) – The New Cambridge History of Islam|pages=313–31|last=Fleet|first=Kate|publisher=Cambridge Core|language=en|access-date=23 April 2018|doi=10.1017/CHOL9780521839570.013|chapter=The rise of the Ottomans|year=2010|isbn=978-1139056151|archive-date=24 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424071602/https://www.cambridge.org/core/books/new-cambridge-history-of-islam/rise-of-the-ottomans/015D10BC98EA8A2D69B29D54AC7241CC|url-status=live}}</ref> Dit word nie goed begryp hie die Ottomaanse Turke daarin geslaag het om hulle bure te oorheers nie.<ref>{{cite book |last=Finkel |first=Caroline |title=Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire |url=https://books.google.com/books?id=9cTHyUQoTyUC&pg=PA5 |year=2007 |publisher=Basic Books |isbn=978-0465008506 |page=5 |access-date=6 June 2013 |archive-date=2 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102002603/http://books.google.com/books?id=9cTHyUQoTyUC&pg=PA5 |url-status=live }}</ref>
Die Ottomane het hulle oorname van die skiereiland in 1517 voltooi met die verowering van Halicarnassus (die moderne [[Bodrum]]) van die [[Orde van die Johanniters]].<ref>{{Cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/halicarnassus|title=Halicarnassus |website=Encyclopaedia Iranica |orig-date=15 December 2003 |date=1 March 2012 |first1=Bruno |last1=Genito |access-date=23 April 2018|archive-date=24 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424071811/http://www.iranicaonline.org/articles/halicarnassus|url-status=live}}</ref>
===Moderne tye===
[[Beeld:The Historical Atlas, 1911 – Distribution of Races in the Balkan Peninsula and Asia Minor.jpg|thumb|240px|'n Etniese kaart van Klein-Asië in 1905-'06.]]
Met die al hoe vinniger verval van die Ottomaanse Ryk in die vroeë 19de eeu, en as gevolg van die [[Russiese Ryk]] se uitbreidingsbeleide in die [[Kaukasus]], het baie Moslemvolke en groepe in dié streek (hoofsaaklik [[Sirkassiërs]], [[Tartare]], [[Azerbeidjanners]] en [[Tsjetsjniërs|Tsjetsjene]]) hulle tuislande verlaat en hulle in Anatolië gevestig. Nadat die Ottomaanse Ryk verder gekrimp het in die [[Balkan]]streke en toe verbrokkel het tydens die [[Balkanoorloë]], het baie van hulle nie-Christelike bevolkings, hoofsaaklik Balkan-Moslems ([[Bosniake]], [[Albanese]], [[Turke]], [[Pomake|Moslemse Bulgare]] en Griekse Moslems) hulle in verskeie dele van Anatolië hervestig, veral op voormalige Christelike dorpe.
[[Beeld:St. Polycarp Kilisesi (2).jpg|links|thumb|180 px|Die Sint Polycarp Kilisesi-kerk in die moderne [[Izmir]].]]
[[Beeld:Ankara and mosque wza.jpg|thumb|240px|Die Kocatepe-moskee in Ankara.]]
'n Omgekeerde migraise het sedert die vroeë 19de eeu plaasgevind toe Grieke van Anatolië, [[Konstantinopel]] en Pontus na die nuwe onafhanklike [[Griekeland|Koninkryk Griekeland]] getrek het, asook na die [[VSA]], die suidelike deel van die Russiese Ryk, [[Latyns-Amerika]] en die res van Europa.
Ná die Russies-Persiese Verdrag van Torkamanchai (1828) en die inlywing van Oos-Armenië by die Russiese Ryk, het nog 'n migrasie plaasgevind onder die groot Armeense bevolking van Anatolië, van Wes-Armenië (Oos-Anatolië) na die Russiese Ryk, veral na sy nuutgestigte Armeense provinsies.<ref name="Swietochowski Borderland">{{cite book |last=Swietochowski |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=FfRYRwAACAAJ&q=Russia+and+Iran+in+the+great+game:+travelogues+and+orientalism |title=Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition |publisher=Columbia University Press |year=1995 |isbn=978-0-231-07068-3 |pages=69, 133}}</ref>
Anatolië het veelrassig gebly tot in die vroeë 20ste eeu. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Assiriese, Griekse en [[Armeense volksmoord]] feitlik die antieke inheemse gemeenskappe van Armene, Grieke en Assiriërs uit Anatolië en omstreke verwyder. Ná die Grieks-Turkse Oorlog van 1919-'22 is die meeste oorblywende etniese Grieke uitgeforseer tydens die bevolkingsuitruiling van 1923 tussen Griekeland en Turkye. Van die oorblywende Grieke het die meeste Anatolië sedertdien verlaat. Vandag is daar minder as 5 000 oor.<ref>{{Cite web |date=2023-09-07 |title=The uncertain future of Greeks in Turkey |url=https://www.economist.com/europe/2023/09/07/the-uncertain-future-of-greeks-in-turkey |access-date=2024-09-03 |website=archive.is |archive-date=2023-09-07 |archive-url=https://archive.today/20230907151019/https://www.economist.com/europe/2023/09/07/the-uncertain-future-of-greeks-in-turkey |url-status=bot: unknown }}</ref> Volgens Morris en Ze'evi het die Turke van 1894 tot 1924 vier miljoen Christene uit Klein-Asië verwyder.<ref>{{Cite book |last1=Morris |first1=Benny |url=https://books.google.com/books?id=THSPDwAAQBAJ&q=Benny+Morris+the+thirty+year+genocide |title=The Thirty-Year Genocide: Turkey's Destruction of Its Christian Minorities, 1894–1924 |last2=Ze’evi |first2=Dror |date=2019-04-24 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-91645-6 |pages=3 |language=en}}</ref>
==Geologie==
[[Beeld:Lake_Tuz,_Turkey_(Unsplash_O0uCm1WLnA0).jpg|thumb|240px|Die sout kuslyn van die Tuzmeer.]]
Anatolië se terrein is struktueel ingewikkeld. 'n Sentrale massief met opgeligte blokke en neergebuigde trôe, wat bedek is met onlangse deposito's wat dit die voorkoms van 'n plato met 'n rowwe terrein gee, lê tussen twee gevoude bergreekse wat in die weste saamloop. Ware laagland is beperk tot 'n paar smal kusstroke aan die Egeïese, Middellandse en Swartsee.
Plat grond en grond met geleidelike hellings is skaars en hoofsaaklik beperk tot die deltas van die Kızılrivier, die kusvlaktes van Çukurova en die valleivloere van die Gediz- en die Büyük Menderesrivier, sowel as 'n paar binnelandse hoë vlaktes, hoofsaaklik om die Tuzmeer en die Konyabekken.
Daar is twee bergreekse in Suid-Anatolië: die [[Taurus]] en die [[Zagros]].<ref name=wiley>{{Cite book| publisher = John Wiley & Sons| isbn = 978-1118945018| last1 = Cemen| first1 = Ibrahim| last2 = Yilmaz| first2 = Yucel| title = Active Global Seismology: Neotectonics and Earthquake Potential of the Eastern Mediterranean Region| year=2017}}</ref>
===Klimaat===
Anatolië het 'n verskeidenheid [[Klimaat|klimate]]. Die sentrale plato word gekenmerk deur 'n kontinentale klimaat, met warm [[somer]]s en koue [[winter]]s met sneeu. Die suid- en weskus het 'n tipiese Mediterreense klimaat, met matige winters en warm, droë somers.<ref name=Prothero19>{{cite book|last=Prothero|first=W.G.|title=Anatolia|year=1920|publisher=H.M. Stationery Office|location=London|url=http://www.wdl.org/en/item/11766/view/1/19/|access-date=6 September 2013|archive-date=2 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102025925/http://www.wdl.org/en/item/11766/view/1/19/|url-status=live}}</ref> Die kus van die Swartsee en See van Marmara het 'n matige oseaanklimaat, met warm somers met mis en baie reën deur die jaar.
==Demografie==
Die grootste stedE van Anatolië (buiten die Asiatiese kant van [[Istanboel]]) is [[Ankara]], [[Izmir]], [[Bursa]], [[Antalya]], [[Konya]], [[Adana]], [[Izmit]], [[Mersin]], Manisa, [[Kayseri]], Samsun, Balıkesir, Kahramanmaraş, Aydın, Adapazarı, Denizli, Muğla, Eskişehir, [[Trabzon]], Ordu, Afyonkarahisar, Sivas, Tokat, Zonguldak, Kütahya, [[Çanakkale]], Osmaniye en Çorum. Hulle het almal 'n bevolking van meer as 500 000.
==Nota==
{{Reflist|group=nota}}
==Sien ook==
* [[Anatoliese tale]]
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
===Bronne===
{{refbegin|3}}
* {{cite book |last=Akurgal |first=Ekrem |title=The Hattian and Hittite Civilizations |year=2001 |location=Ankara |publisher=Ministry of Culture |isbn=978-9751727565 |url=https://books.google.com/books?id=IZ1tAAAAMAAJ |access-date=7 Januarie 2021 |archive-date=28 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428164117/https://books.google.com/books?id=IZ1tAAAAMAAJ |url-status=live }}
* {{cite book |last=Barjamovic |first=Gojko |title=A Historical Geography of Anatolia in the Old Assyrian Colony Period |year=2011 |location=Copenhagen |publisher=Museum Tusculanum Press |isbn=978-8763536455 |url=https://books.google.com/books?id=hB9feN_sbx4C |access-date=7 Januarie 2021 |archive-date=28 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428164116/https://books.google.com/books?id=hB9feN_sbx4C |url-status=live }}
* {{cite book |last=Bryce |first=Trevor R. |title=The Kingdom of the Hittites |year=2005 |orig-year=1998 |edition=2de hersiene |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199279081 |url=https://books.google.com/books?id=HMHmCwAAQBAJ |access-date=7 Januarie 2021 |archive-date=5 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505123630/https://books.google.com/books?id=HMHmCwAAQBAJ |url-status=live }}
* {{cite book |last=Bryce |first=Trevor R. |title=The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the fall of the Persian Empire |year=2009 |location=Londen & New York |publisher=Routledge |isbn=978-1134159079 |url=https://books.google.com/books?id=AwwNS0diXP4C }}
* {{cite book | editor-last1=Cohen | editor-first1=Saul B. | title=The Columbia Gazetteer of the World: Volume 1 A tot G | url=https://archive.org/details/columbiagazettee0000unse_l7h3 | publisher=Columbia University Press |edition=2de | year=2008 | isbn=978-0-231-14554-1 | oclc=212893637}}
* {{cite book | last=Comrie | first=Bernard | editor-first1=Bernard | editor-last1=Comrie | title=The World's Major Languages | publisher=Routledge | date=2018 |edition=3de | isbn=978-0-19-506511-4 |doi=10.4324/9781315644936}}
* {{cite book | last=Howard | first=Douglas A. | title=The History of Turkey | url=https://archive.org/details/historyofturkey0002howa | publisher=Greenwood | publication-place=Santa Barbara, California | year=2016 | isbn=978-1-4408-3466-0 |edition=2nd}}
* {{cite book | last=McColl | first=R.W. | title=Encyclopedia of World Geography | publisher=Facts On File | year=2014 | isbn=978-0-8160-7229-3}}
* {{cite book |last1=Steadman |first1=Sharon R. |last2=McMahon |first2=Gregory |year=2011 |title = The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000–323 BCE) |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_m5e2 |publisher=Oxford University Press Inc. |isbn=978-0195376142 |doi=10.1093/oxfordhb/9780195376142.001.0001 |hdl=11693/51311 |editor1-last=McMahon |editor1-first=Gregory |editor2-last=Steadman |editor2-first=Sharon }}
* {{cite book | editor-last1=Tockner | editor-first1=Klement | editor-last2=Uehlinger | editor-first2=Urs | editor-last3=Robinson | editor-first3=Christopher T. | title=Rivers of Europe | publisher=Academic Press | year=2009 | isbn=978-0-08-091908-9 |url=https://books.google.com/books?id=GDmX5XKkQCcC}}
* {{cite report |ref={{harvid|KONDA|2006}} |url=http://www.konda.com.tr/tr/raporlar/2006_09_KONDA_Toplumsal_Yapi.pdf |title=Toplumsal Yapı Araştırması 2006 |date=2006 |publisher=KONDA Research and Consultancy |access-date=21 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215004933/http://www.konda.com.tr/tr/raporlar/2006_09_KONDA_Toplumsal_Yapi.pdf |archive-date=15 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215004933/http://www.konda.com.tr/tr/raporlar/2006_09_KONDA_Toplumsal_Yapi.pdf |archivedate=15 Februarie 2017}}
{{refend}}
==Nog leesstof==
{{refbegin|3}}
*Akat, Yücel, Neşe Özgünel en Aynur Durukan. 1991. ''Anatolia: A World Heritage''. Ankara: Kültür Bakanliǧi.
*Brewster, Harry. 1993. ''Classical Anatolia: The Glory of Hellenism''. London: I. B. Tauris.
*Donbaz, Veysel, en Şemsi Güner. 1995. ''The Royal Roads of Anatolia''. Istanbul: Dünya.
*Dusinberre, Elspeth R.M. 2013. ''Empire, Authority, and Autonomy In Achaemenid Anatolia''. Cambridge: Cambridge University Press.
*Gates, Charles, Jacques Morin, en Thomas Zimmermann. 2009. ''Sacred Landscapes In Anatolia and Neighboring Regions''. Oxford: Archaeopress.
*Takaoğlu, Turan. 2004. ''Ethnoarchaeological Investigations In Rural Anatolia''. İstanbul: Ege Yayınları.
*Taracha, Piotr. 2009. ''Religions of Second Millennium Anatolia''. Wiesbaden: Harrassowitz.
*Taymaz, Tuncay, Y. Yilmaz en Yildirim Dilek. 2007. ''The Geodynamics of the Aegean and Anatolia''. Londen: Geological Society.
{{refend}}
==Skakels==
* {{Commonskat-inlyn|Anatolia}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Anatolia}}
{{Clear}}
{{Gebied}}
[[Kategorie:Geografie van Turkye]]
[[Kategorie:Antieke Nabye Ooste]]
7flfo61j0t1qnjkpzp5vnehtsiyt9pe
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022
0
47780
3379079
3357160
2026-11-20T08:13:56Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379079
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie
| titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker
| jaar = 2022
| bo = كَأسُ اَلعَالَمِ 2022<br />''Kaʾsu al-ʿālami 2022''<br />Qatar 2022
| beeld = 2022 FIFA World Cup Qatar (Wordmark).svg
| grootte = 175px
| onderskrif =
| land = Katar
| land-vlagpar =
| stad =
| datums = 20 November – 18 Desember
| konfederasies = 5
| num_spanne = 32
| stadions = 8
| stede = 5
| kampioen = Argentinië
| aantal = 3
| tweede = Frankryk
| derde = Kroasië
| vierde = Marokko
| wedstryde = 64
| doele = 172
| bywoning = 3404252
| top_puntemaker = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Kylian Mbappé]] (8)<ref name="Goals_scored">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/top-goalscorers-leading-marksmen-golden-boot-fifa-world-cup-qatar-2022 |title=Mbappe tops the goalscoring charts at Qatar 2022 |publisher=[[FIFA]] |accessdate=18 Desember 2022}}</ref>
| speler = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/64019023 |title=World Cup final: Lionel Messi named best player as Kylian Mbappe wins Golden Boot |publisher=[[BBC]] |date=18 Desember 2022 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref>
| vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]
| volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]
}}
Die 22ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Arabies]]: كَأسُ اَلعَالَمِ 2022, ''Kaʾsu al-ʿālami 2022''; [[Engels]]: ''FIFA World Cup'') is vanaf 20 November tot 18 Desember 2022 in [[Katar]] beslis. Dit was die eerste [[Sokker]]-Wêreldbekertoernooi in die [[Midde-Ooste]] en die eerste in [[Asië]] sedert [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]] in [[Japan]] en [[Suid-Korea]]. Dit was ook die eerste groot sporttoernooi in Katar, die eerste Sokker-Wêreldbekertoernooi in die [[Arabiese wêreld]] en ’n land met ’n [[Islam]]itiese bevolkingsmeerderheid,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gulf-times.com/story/599599/Amir-2022-World-Cup-Qatar-a-tournament-for-all-Ara |title=Amir: 2022 World Cup Qatar a tournament for all Arabs |publisher=Gulf Times |date=15 Julie 2018 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref> nadat [[Marokko]] al vyf keer vir dié toernooi aansoek gedoen het (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), asook [[Egipte]], [[Libië]] en [[Tunisië]] vir 2010. Weens die groot [[somer]]hitte in Katar is in Maart 2015 daarop besluit om die toernooi op 20 November te laat begin en die eindstryd is op 18 Desember, Katar se nasionale dag, beslis.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2015/09/25/news/qatar_2022_mondiali_in_autunno-123660966/ |title=Fifa, Qatar 2022: Mondiali dal 21 novembre al 18 dicembre |publisher=La Repubblica |date=25 September 2015 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/fifa-executive-committee-confirms-november-december-event-period-for-q-2567789 |title=FIFA Executive Committee confirms November/December event period for Qatar 2022 |publisher=[[FIFA]] |date=19 Maart 2015 |accessdate=27 Junie 2020 |archive-date=25 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025110453/https://www.fifa.com/worldcup/news/fifa-executive-committee-confirms-november-december-event-period-for-q-2567789 |url-status=dead}}</ref> Dit was die eerste keer wat ’n Sokker-Wêreldbeker aan die einde van die jaar aangebied is. Die toernooi het dus 29 dae geduur, minder as ’n maand en vier dae langer as die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978]].<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.focus.de/sport/fussball/wm-2022/wm-eroeffnungsspiel-der-wm-2022-am-21-november_id_4972885.html |title=Eröffnungsspiel der WM 2022 am 21. November |publisher=Focus |date=25 September 2015 |accessdate=18 Desember 2022 |archive-date=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004001119/https://www.focus.de/sport/fussball/wm-2022/wm-eroeffnungsspiel-der-wm-2022-am-21-november_id_4972885.html |url-status=dead}}</ref> Die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2021]] sou as ’n voorbereiding vir die gasheerland gedien het, maar dié toernooi is deur FIFA geskrap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/news/fifa-council-votes-for-the-introduction-of-a-revamped-fifa-club-world-cup |title=FIFA Council votes for the introduction of a revamped FIFA Club World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=15 Maart 2019 |accessdate=18 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221022831/https://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/news/fifa-council-votes-for-the-introduction-of-a-revamped-fifa-club-world-cup |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding is]]
32 nasionale sokkerspanne het aan die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 deelgeneem. Die spanne is in agt groepe verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep na die agtste eindrondte deurgedring het. [[Argentinië]] het die trofee gewen nadat hulle die verdedigende kampioen [[Frankryk]] op 18 Desember in die Lusail Ikoniese Stadion geklop en sodoende hul derde wêreldbekertitel ingepalm het. Die eindtelling was Argentinië 3 – Frankryk 3, maar Argentinië het met 4–2 ná [[Strafskop (sokker)|strafdoele]] gewen. Dit was die laaste toernooi met die aantal van 32 nasionale sokkerspanne; vir die volgende [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] in [[Noord-Amerika]] sal die aantal tot 48 vermeerder word.
Die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] het nie vir die toernooi gekwalifiseer nie en het dus nie daaraan deelgeneem nie. Die nasionale sokkerspan van die gasheer Katar het vir die eerste keer aan ’n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem. Die verdedigende kampioen was Frankryk, nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jul/15/france-croatia-world-cup-final-match-report |title=France seal second World Cup triumph with 4–2 win over brave Croatia |publisher=[[The Guardian]] |author=Daniel Taylor |date=15 Julie 2018 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref>
== Toewysing ==
[[Lêer:A7-BEB - Qatar Airways (FIFA World Cup 2022 Livery) - Boeing 777-3DZER - 43215 - VGHS.jpg|duimnael|links|’n [[Qatar Airways]] [[Boeing 777|Boeing 777-3DZER]] adverteer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]]
[[Lêer:Map of 2018 FIFA World Cup bids.svg|duimnael|400px|
{{columns-list|2|
{{sleutel|darkblue|Kandidaat vir 2018}}
{{sleutel|#5599ff|Kandidaat vir 2022}}
{{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}}
{{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2018}}
{{sleutel|#d40000|Onverkiesbaar vir 2018 én 2022}}}}]]
[[Lêer:2022 FIFA World Cup United States 1–1 Wales - (54).jpg|duimnael|Openingseremonie van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 in [[Al Khor]] se [[Al Bayt-stadion]]]]
FIFA het op 19 Desember 2008 in [[Tokio]] beslis dat die toernooie van 2018 en 2022 gesamentlik toegewys sou word. Volgens FIFA se beleid mag net al om die drie toernooi deur dieselfde vastelandse vereniging gehou word. Lande van [[CAF]] was dus onverkiesbaar vir 2018, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] aan [[Suid-Afrika]] toegewys is; lande van [[CONMEBOL]] was onverkiesbaar vir 2018 én 2022, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014]] aan Brasilië toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=20 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612203010/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Katar is op 2 Desember 2010 in [[Zürich]] deur FIFA gekies as gasheer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022. Ander kandidaatlande was [[Australië]], [[Japan]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Gelyktydig is die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] aan [[Rusland]] toegewys.
Die stemming het as volg verloop:
{|class="wikitable collapsible"
! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |title=FIFA World Cup™ host announcement decision |publisher=[[FIFA]] |accessdate=14 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412114258/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|-
! Land
| style="background:silver;" | '''Rondte 1'''
| style="background:silver;" | '''Rondte 2'''
| style="background:silver;" | '''Rondte 3'''
| style="background:silver;" | '''Rondte 4'''
|-
| {{vlagland|Katar}} || style="text-align:center;" | '''11''' || '''10''' || '''11''' || '''14'''
|-
| {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | 3 || 5 || 6 || 8
|-
| {{vlagland|Suid-Korea}} || style="text-align:center;" | 4 || 5 || 5 || –
|-
| {{vlagland|Japan}} || style="text-align:center;" | 3 || 2 || – || –
|-
| {{vlagland|Australië}} || style="text-align:center;" | 1 || – || – || –
|}
=== Kontroversie oor aanbieding deur Katar ===
[[Lêer:Slave Labour ahead of 2022 FIFA World Cup.jpg|duimnael|’n Spotprent oor die uitbuiting van arbeiders voor die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]]
Sedert die bod gemaak is, is as gevolg van die warm [[klimaat]] in Katar kommer uitgespreek oor die hou van die byeenkoms gedurende die tradisionele maande vir die Wêreldbekertoernooi van Junie en Julie. In Oktober 2013 is ’n taakspan die opdrag gegee om alternatiewe datums te ondersoek en verslag te doen daaroor na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014-sokkertoernooi]] in [[Brasilië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/24401699 |title=World Cup 2022: Fifa taskforce to seek new dates for tournament |publisher=[[BBC]] |date=4 Oktober 2013 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024185615/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24401699 |archive-date=24 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die gasheer Katar ontvang ook fel kritiek as gevolg van die manier waarop baie van die konstruksie-projekte verloop; honderde werkers het gesterf sedert die toernooi toegeken is aan Katar in 2010. Verder is beskuldigings van [[korrupsie]] en [[omkopery]] gemaak met betrekking tot hoe Katar die reg om die geleentheid aan te bied bekom het. FIFA is besig met ’n voortgesette ondersoek na dié bewerings, en daar was ook al oproepe om die Sokker-Wêreldbekertoernooi na ’n ander land te verskuif.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.arabianbusiness.com/japan-ready-host-2022-world-cup-if-event-stripped-from-qatar-552051.html |title=Japan ready to host 2022 World Cup if event stripped from Qatar |publisher=ArabianBusiness.com |date=29 Mei 2014 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009112324/https://www.arabianbusiness.com/japan-ready-host-2022-world-cup-if-event-stripped-from-qatar-552051.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Kwalifisering ==
Die gasheer Katar het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 gekwalifiseer. Van die 31 oorblywende plekke is 13 vir nasionale sokkerspanne van [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, vyf vir [[CAF]] ([[Afrika]]), vyf vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), vier vir [[AFC]] (Asië) en drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen CAF en CONCACAF, asook tussen [[OFC]] ([[Oseanië]]) en CONMEBOL beslis.
Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 6 Junie 2019 en 5 Junie 2022 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne in 2022]] is [[Rusland]] deur beide [[FIFA]] en UEFA geskors.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/28/russia-expelled-from-world-cup-clubs-banned-from-competitions |title=FIFA and UEFA suspend Russia from international football |publisher=[[Al Jazeera]] |date=28 Februarie 2022 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbeker- en verdedigende [[UEFA Europa-beker]]wenner [[Italië]], die tweemalige Copa América-wenner [[Chili]] en die Oseanië Nasiesbeker 2016-wenner [[Nieu-Seeland]].
=== Kwalifiserende spanne ===
Die volgende 32 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer:
[[Lêer:2022 world cup qualification.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:
{{sleutel|black|Geen deelname}}
{{sleutel|#ababab|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}}
{{sleutel|#ffb400|Land het nie gekwalifiseer nie}}
{{sleutel|#000cff|Land het gekwalifiseer}}]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Span
!width=80|Verskynings by eindstryde
!width=50|Agtereenvolgende deelnames
!width=80|Laaste verskyning
!width=80|Vorige beste prestasie
|-
|align="left"|{{vlagland|Argentinië}}
|18de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Australië}}
|6de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|België}}
|14de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Brasilië}}
|22ste||22||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Costa Rica}}
|6de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Denemarke}}
|6de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Duitsland}}
|20ste||18||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ecuador}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Engeland}}
|16de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Frankryk}}
|16de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ghana}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Iran}}
|6de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Japan}}
|7de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Kameroen}}
|8ste||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Kanada}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Katar}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kroasië}}
|6de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Marokko}}
|6de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Meksiko}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nederland}}
|11de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Pole}}
|9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Portugal}}
|8ste||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|6de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Senegal}}
|3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Serwië}}
|13de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Spanje}}
|16de||12||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|11de||10||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Switserland}}
|12de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tunisië}}
|6de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Uruguay}}
|14de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Verenigde State}}
|11de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Wallis}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small>
|}
== Stadions ==
Wedstryde is in die volgende stede gespeel:
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan=4|[[Doha]]
|-
| [[Khalifa Internasionale Stadion]]
| [[Education City-stadion]]
| [[Stadion 974]]
| [[Al Thumama-stadion]]
|-
| <small>{{Koördinate|25|15|49.2|N|51|26|53.1|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Khalifa Internasionale Stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|18|41.3|N|51|25|27.9|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Education City-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|17|19.8|N|51|33|59|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stadion 974}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|14|6.4|N|51|31|54.9|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Al Thumama-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''40 000'''<br /><small>''(opgegradeer)''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/khalifa-international-stadium |title=Khalifa International Stadium: Qatar’s most historic stadium & a crucial player for 2022 |publisher=Qatar2022 |date=8 Januarie 2018 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217204939/https://www.sc.qa/en/stadiums/khalifa-international-stadium |archive-date=17 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref></small>
| Kapasiteit: '''45 350'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/ras-abu-aboud-stadium |title=Ras Abu Aboud Stadium: A legacy for the community |publisher=Qatar2022 |date=8 Januarie 2018 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-date=31 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731184156/https://sc.qa/en/stadiums/ras-abu-aboud-stadium |url-status=dead}}</ref>
| Kapasiteit: '''40 000'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sc.qa/en/stadiums/qatar-foundation-stadium |title=Qatar Foundation Stadium: An amazing experience for fans & a bright future for football |publisher=sc.qa |date=8 Januarie 2018 |accessdate=14 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102050957/https://www.sc.qa/en/stadiums/qatar-foundation-stadium |archive-date=2 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref></small>
| Kapasiteit: '''40 000'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-thumama-stadium |title=Al Thuymama Stadium: A tribute to our region |publisher=Qatar2022 |date=8 Januarie 2018 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731183730/https://sc.qa/en/stadiums/al-thumama-stadium |archive-date=31 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref></small>
|-
| [[Lêer:Khalifa Stadium, Doha, Brazil vs Argentina (2010).jpg|200px]]
| [[Lêer:2022 FIFA World Cup Korea Uruguay 01.jpg|200px]]
|
| [[Lêer:Al Thumama Stadium.jpg|200px]]
|-
! [[Al Khor]]
!rowspan="10" colspan="2"|{{location map+|float=center|Katar|width=400|places=
{{Location map~|Katar|lat=25.4269|long=51.5045|position=right|label=[[Lusail]]}}
{{Location map~|Katar|lat=25.2870||long=51.5310|position=right|label=[[Doha]]}}
{{Location map~|Katar|lat=25.6819|long=51.4969|position=right|label=[[Al Khor]]}}
{{Location map~|Katar|lat=25.1680|long=51.5976|position=right|label=[[Al Wakrah]]}}
{{Location map~|Katar|lat=25.2483|long=51.4105|position=left|label=[[Al Rayyan]]}}
}}
! [[Al Wakrah]]
|-
| [[Al Bayt-stadion]]
| [[Al Janoub-stadion]]
|-
| <small>{{Koördinate|25|39|8.1|N|51|29|16.7|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Al Bayt-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|9|35|N|51|34|28.7|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Al Janoub-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''60 000'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-bayt-stadium |title=Al Bayt Stadium: A uniquely Qatari stadium, to rival the best in the world |publisher=Qatar2022 |date=8 Januarie 2018 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190910124517/https://www.sc.qa/en/stadiums/al-bayt-stadium |archive-date=10 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref></small>
| Kapasiteit: '''40 000''''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/tradition-and-innovation-come-together-as-striking-al-janoub-stadium-in-al-wakra#al-janoub-stadium-in-al-wakrah-city-ahead-of-the-amir-cup-final |title=Tradition and innovation come together as striking Al Janoub Stadium in Al Wakrah City is opened |publisher=[[FIFA]] |date=16 Mei 2019 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref></small>
|-
| [[Lêer:2022 FIFA World Cup Qatar 0–2 Ecuador - (21).jpg|200px]]
| [[Lêer:2020 AFC Champions League Final 2.jpg|200px]]
|-
! [[Al Rayyan]]
! [[Lusail]]
|-
| [[Ahmad bin Ali-stadion]]
| [[Lusail Ikoniese Stadion]]
|-
| <small>{{Koördinate|25|19|47|N|51|20|32|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Ahmad bin Ali-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|25|27.8|N|51|29|45.9|O|region:QA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Lusail Ikoniese Stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''44 740'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qatar2022.qa/en/stadiums/al-rayyan-stadium |title=Al Rayyan Stadium: The gateway to the desert opens its doors to the world |date=8 Januarie 2018 |publisher=Qatar2022 |accessdate=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731183730/https://sc.qa/en/stadiums/al-rayyan-stadium |archive-date=31 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref></small>
| Kapasiteit: '''80 000'''
|-
| [[Lêer:2022 FIFA World Cup United States 1–1 Wales - (39).jpg|200px]]
| [[Lêer:17 11 2021 - Visita ao Estádio Lusail (51686581152).jpg|200px]]
|}</center>
== Formaat ==
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 is oor 29 dae tussen 32 verskillende nasies oor 64 wedstryde uitgespeel. Dit het op 20 November 2022 op die Al Bayt-stadion in Al Khor met ’n wedstryd tussen die gasheer Katar en Ecuador afgeskop. Die toernooi het geëindig by die Lusail Ikoniese Stadion in Lusail op 18 Desember met die eindstryd tussen Argentinië en Frankryk, waartydens Argentinië die Sokker-Wêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooie in 2006, 2010, 2014 en 2018 ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |title=Formats of the FIFA World Cup final competitions |publisher=[[FIFA]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227032244/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Februarie 2008}}</ref>
=== Kalender ===
Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd.
{|
|
{| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em"
|+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi
|-
! scope=col |Groepfase<br />November/Desember
! scope=col |So<br />20
! scope=col |Ma<br />21
! scope=col |Di<br />22
! scope=col |Wo<br />23
! scope=col |Do<br />24
! scope=col |Vr<br />25
! scope=col |Sa<br />26
! scope=col |So<br />27
! scope=col |Ma<br />28
! scope=col |Di<br />29
! scope=col |Wo<br />30
! scope=col |Do<br />1
! scope=col |Vr<br />2
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 20 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}'''
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
|- align=center
| align=left|Groep A
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
|- align=center
|align=left|Groep B
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
|- align=center
|align=left|Groep C
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
|- align=center
|align=left|Groep D
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
|- align=center
|align=left|Groep E
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 2 -->|
|- align=center
|align=left|Groep F
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 2 -->|
|- align=center
|align=left|Groep G
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep H
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
<!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|-
! scope=col |Uitklopfase<br />Desember
! scope=col |Sa<br />3
! scope=col |So<br />4
! scope=col |Ma<br />5
! scope=col |Di<br />6
! scope=col |Wo<br />7
! scope=col |Do<br />8
! scope=col |Vr<br />9
! scope=col |Sa<br />10
! scope=col |So<br />11
! scope=col |Ma<br />12
! scope=col |Di<br />13
! scope=col |Wo<br />14
! scope=col |Do<br />15
! scope=col |Vr<br />16
! scope=col |Sa<br />17
! scope=col |So<br />18
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 3 -->|
<!-- 4 -->|
<!-- 5 -->|
<!-- 6 -->|
<!-- 7 -->|
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->|
<!-- 10 -->|
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}'''
|- align=center
|align=left|Uitklopfase
<!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 7 -->|
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#3399ff| 1
<!-- 18 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1'''
|}
|
{| style="margin:0.5em auto;" wikitable right
| colspan=2 |'''Legende'''
|-
| {{sleutel|#d6325b|Seremonies}}
|-
| {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}}
|-
| {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}}
|-
| {{sleutel|#3399ff|Derde plek}}
|-
| {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}}
|}
|}
=== Groepfase ===
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 is deur 32 nasionale sokkerspanne uitgespeel. Vir die groepfase is die 32 deelnemende spanne in agt groepe van vier spanne elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span drie wedstryde in die groepfase gespeel. Drie punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens aangetekende doele gerangskik.
Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel:
* Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning;
* Een vir ’n gelykop;
* geen vir ’n nederlaag.
Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee top spanne wat na die uitklopfase deurgedring het. As twee spanne gelyk op punte was, is die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal.
=== Uitklopfase ===
Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit 16 wedstryde bestaan het: agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd.
Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die agtste eindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B het teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd kon ontmoet het.
Elke wedstryd in die uitklopstadium moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om die wenner te bepaal. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner was ná 120 minute nie, is die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal.
== Wedstryde ==
{| class="infobox bordered"
| style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase.
|-
| style="background:;"|Uit die toernooi geskakel.
|}
Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 1 April 2022 in die Uitstallings- en Konferensiesentrum in Doha gehou. Op 10 August het FIFA ’n aansoek deur Katar ontvang om Katar se openingswedstryd teen Ecuador na 20 November te herskeduleer, een dag vroeër as oorspronklik beplan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/62492293 |title=World Cup 2022: Tournament set to start one day early with Qatar v Ecuador |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2022 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref> Twee dae later is die verskuiwing van Katar se openingswedstryd amptelik goedgekeur deur FIFA.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/media-releases/qatar-v-ecuador-to-kick-off-fifa-world-cup-2022-tm-on-20-november |title=Qatar v. Ecuador to kick off FIFA World Cup 2022 on 20 November |publisher=[[FIFA]] |date=12 Augustus 2022 |accessdate=18 Desember 2022}}</ref>
=== Groepfase ===
32 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die boonste twee spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.
==== Groep A ====
[[Lêer:2022 FIFA World Cup Qatar 0–2 Ecuador - (3).jpg|duimnael|Wedstryd tussen Katar en Ecuador]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}}
|3||2||1||0||5||1||+4||'''7'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}}
|3||2||0||1||5||4||+1||'''6'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}}
|3||1||1||1||4||3||+1||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}}
|3||0||0||3||1||7||–6||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|score = 0–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128082 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|16|straf}}, {{goal|31}} [[Enner Valencia|Valencia]]
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 67 372
|referee = Daniele Orsato (Italië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|score = 0–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235449 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|84}} [[Cody Gakpo|Gakpo]]<br />{{goal|90+9}} [[Davy Klaassen|Klaassen]]
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 41 721
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|score = 1–3
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235448 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 = [[Mohammed Muntari|Muntari]] {{goal|78}}
|goals2 = {{goal|41}} [[Boulaye Dia|Dia]]<br />{{goal|48}} [[Famara Diédhiou|Diédhiou]]<br />{{goal|84}} [[Bamba Dieng|B. Dieng]]
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 41 797
|referee = Antonio Mateu Lahoz (Spanje)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = 1–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235452 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|6}}
|goals2 = {{goal|49}} [[Enner Valencia|Valencia]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 833
|referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 November]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = 1–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235451 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 = [[Moisés Caicedo|Caicedo]] {{goal|67}}
|goals2 = {{goal|44|straf}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]]<br />{{goal|70}} [[Kalidou Koulibaly|Koulibaly]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 569
|referee = Clément Turpin (Frankryk)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 November]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235450 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|26}}<br />[[Frenkie de Jong|F. de Jong]] {{goal|49}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 66 784
|referee = Bakary Gassama (Gambië)}}
==== Groep B ====
[[Lêer:U.S.-Wales Men’s World Cup Match in Doha, Qatar. (52515992223).jpg|duimnael|Wedstryd tussen die Verenigde State en Wallis]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}}
|3||2||1||0||9||2||+7||'''7'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}}
|3||1||2||0||2||1||+1||'''5'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}}
|3||1||0||2||4||7||–3||'''3'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Wallis}}
|3||0||1||2||1||6||–5||'''1'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = 6–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235458 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 = [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|35}}<br />[[Bukayo Saka|Saka]] {{goal|43}}, {{goal|62}}<br />[[Raheem Sterling|Sterling]] {{goal|45+1}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|71}}<br />[[Jack Grealish|Grealish]] {{goal|90}}
|goals2 = {{goal|65}}, {{goal|90+13|straf}} [[Mehdi Taremi|Taremi]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 45 334
|referee = Raphael Claus (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = 1–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235455 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Wallis}}'''
|goals1 = [[Timothy Weah|Weah]] {{goal|36}}
|goals2 = {{goal|82|straf}} [[Gareth Bale|Bale]]
|stadium = [[Ahmad bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 43 418
|referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Wallis}}'''
|score = 0–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235453 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|90+8}} [[Rouzbeh Cheshmi|Cheshmi]]<br />{{goal|90+11}} [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]]
|stadium = [[Ahmad bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 40 875
|referee = Mario Escobar (Guatemala)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = 0–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235457 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 68 463
|referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Wallis}}'''
|score = 0–3
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235454 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|50}}, {{goal|68}} [[Marcus Rashford|Rashford]]<br />{{goal|51}} [[Phil Foden|Foden]]
|stadium = [[Ahmad bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 297
|referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|score = 0–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235456 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|38}} [[Christian Pulisic|Pulisic]]
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 42 127
|referee = Antonio Mateu Lahoz (Spanje)}}
==== Groep C ====
[[Lêer:2022 FIFA World Cup Match 24, Argentina v Mexico - 01.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Argentinië en Meksiko]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}}
|3||2||0||1||5||2||+3||'''6'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Pole}}
|3||1||1||1||2||2||±0||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}}
|3||1||1||1||2||3||–1||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|3||1||0||2||3||5||–2||'''3'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = 1–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235461 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|10|straf}}
|goals2 = {{goal|48}} [[Saleh Al-Shehri|Al-Shehri]]<br />{{goal|53}} [[Salem Al-Dawsari|S. Al-Dawsari]]
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 012
|referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = 0–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235463 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Pole}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 39 369
|referee = Chris Beath (Australië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Pole}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235459 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 = [[Piotr Zieliński|Zieliński]] {{goal|39}}<br />[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|82}}
|goals2 =
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 259
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235462 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|64}}<br />[[Enzo Fernández|Fernández]] {{goal|87}}
|goals2 =
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 966
|referee = Daniele Orsato (Italië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Pole}}'''
|score = 0–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235464 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|46}} [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]]<br />{{goal|67}} [[Julián Álvarez|Álvarez]]
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 44 089
|referee = Danny Makkelie (Nederland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|score = 1–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235460 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|goals1 = [[Salem Al-Dawsari|S. Al-Dawsari]] {{goal|90+5}}
|goals2 = {{goal|47}} [[Henry Martín|Martín]]<br />{{goal|52}} [[Luis Chávez|Chávez]]
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 84 985
|referee = Michael Oliver (Engeland)}}
==== Groep D ====
[[Lêer:2022 FIFA World Cup France 4–1 Australia - (11).jpg|duimnael|Wedstryd tussen Frankryk en Australië]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}}
|3||2||0||1||6||3||+3||'''6'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}}
|3||2||0||1||3||4||–1||'''6'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}}
|3||1||1||1||1||1||±0||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Denemarke}}
|3||0||1||2||1||3||–2||'''1'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Denemarke}}'''
|score = 0–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235466 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 42 925
|referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = 4–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235470 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 = [[Adrien Rabiot|Rabiot]] {{goal|27}}<br />[[Olivier Giroud|Giroud]] {{goal|32}}, {{goal|71}}<br />[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|68}}
|goals2 = {{goal|9}} [[Craig Goodwin|Goodwin]]
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 40 875
|referee = Victor Gomes (Suid-Afrika)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = 0–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235469 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|23}} [[Mitchell Duke|Duke]]
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 41 823
|referee = Daniel Siebert (Duitsland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235467 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Denemarke}}'''
|goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|61}}, {{goal|86}}
|goals2 = {{goal|68}} [[Andreas Christensen|A. Christensen]]
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 42 860
|referee = Szymon Marciniak (Pole)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 November]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235468 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Denemarke}}'''
|goals1 = [[Mathew Leckie|Leckie]] {{goal|60}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 41 232
|referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 November]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235465 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 = [[Wahbi Khazri|Khazri]] {{goal|58}}
|goals2 =
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 43 627
|referee = Matthew Conger (Nieu-Seeland)}}
==== Groep E ====
[[Lêer:2022 FIFA World Cup Germany 1–2 Japan - (21).jpg|duimnael|Wedstryd tussen Duitsland en Japan]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}}
|3||2||0||1||4||3||+1||'''6'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}}
|3||1||1||1||9||3||+6||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}}
|3||1||1||1||6||5||+1||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Costa Rica}}
|3||1||0||2||3||11||–8||'''3'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = 1–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235476 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 = [[İlkay Gündoğan|Gündoğan]] {{goal|33|straf}}
|goals2 = {{goal|75}} [[Ritsu Dōan|Dōan]]<br />{{goal|83}} [[Takuma Asano|Asano]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 42 608
|referee = Iván Barton (El Salvador)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = 7–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235472 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Costa Rica}}'''
|goals1 = [[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|11}}<br />[[Marco Asensio|Asensio]] {{goal|21}}<br />[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|31|straf}}, {{goal|54}}<br />[[Gavi]] {{goal|74}}<br />[[Carlos Soler|Soler]] {{goal|90}}<br />[[Álvaro Morata|Morata]] {{goal|90+2}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 40 013
|referee = Mohammed Abdulla Hassan Mohamed (Verenigde Arabiese Emirate)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = 0–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235471 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Costa Rica}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|81}} [[Keysher Fuller|Fuller]]
|stadium = [[Ahmad bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 41 479
|referee = Michael Oliver (Engeland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = 1–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235474 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|goals1 = [[Álvaro Morata|Morata]] {{goal|62}}
|goals2 = {{goal|83}} [[Niclas Füllkrug|Füllkrug]]
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 68 895
|referee = Danny Makkelie (Nederland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235475 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|goals1 = [[Ritsu Dōan|Dōan]] {{goal|48}}<br />[[Ao Tanaka|Tanaka]] {{goal|51}}
|goals2 = {{goal|11}} [[Álvaro Morata|Morata]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 851
|referee = Victor Gomes (Suid-Afrika)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Costa Rica}}'''
|score = 2–4
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235473 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|goals1 = [[Yeltsin Tejeda|Tejeda]] {{goal|58}}<br />[[Juan Vargas|Vargas]] {{goal|70}}
|goals2 = {{goal|10}} [[Serge Gnabry|Gnabry]]<br />{{goal|73}}, {{goal|85}} [[Kai Havertz|Havertz]]<br />{{goal|89}} [[Niclas Füllkrug|Füllkrug]]
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 67 054
|referee = Stéphanie Frappart (Frankryk)}}
==== Groep F ====
[[Lêer:Leander Dendoncker David Hoilett WC2022.jpg|duimnael|Wedstryd tussen België en Kanada]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}}
|3||2||1||0||4||1||+3||'''7'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}}
|3||1||2||0||4||1||+3||'''5'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|België}}
|3||1||1||1||1||2||–1||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}}
|3||0||0||3||2||7||–5||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = 0–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235481 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 59 407
|referee = Fernando Rapallini (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235477 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|goals1 = [[Michy Batshuayi|Batshuayi]] {{goal|44}}
|goals2 =
|stadium = [[Ahmad bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 40 432
|referee = Janny Sikazwe (Zambië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = 0–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235480 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|73}} [[Romain Saïss|Saïss]]<br />{{goal|90+2}} [[Zakaria Aboukhlal|Aboukhlal]]
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 43 738
|referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = 4–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235482 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|goals1 = [[Andrej Kramarić|Kramarić]] {{goal|36}}, {{goal|70}}<br />[[Marko Livaja|Livaja]] {{goal|44}}<br />[[Lovro Majer|Majer]] {{goal|90+4}}
|goals2 = {{goal|2}} [[Alphonso Davies|Davies]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 374
|referee = Andrés Matonte (Uruguay)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = 0–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235478 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|België}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Ahmad bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 43 984
|referee = Anthony Taylor (Engeland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = 1–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235479 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 = [[Nayef Aguerd|Aguerd]] {{goal|40|e.d.}}
|goals2 = {{goal|4}} [[Hakim Ziyech|Ziyech]]<br />{{goal|23}} [[Youssef En-Nesyri|En-Nesyri]]
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 43 102
|referee = Raphael Claus (Brasilië)}}
==== Groep G ====
[[Lêer:Stade de Lusail match Brazil vs Serbia.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Brasilië en Serwië]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}}
|3||2||0||1||3||1||+2||'''6'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}}
|3||2||0||1||4||3||+1||'''6'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kameroen}}
|3||1||1||1||4||4||±0||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Serwië}}
|3||0||1||2||5||8||–3||'''1'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235488 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kameroen}}'''
|goals1 = [[Breel Embolo|Embolo]] {{goal|48}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 39 089
|referee = Facundo Tello (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235484 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Serwië}}'''
|goals1 = [[Richarlison]] {{goal|62}}, {{goal|73}}
|goals2 =
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 103
|referee = Alireza Faghani (Iran)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 November]] [[2022]]
|time = 13:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kameroen}}'''
|score = 3–3
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235487 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Serwië}}'''
|goals1 = [[Jean-Charles Castelletto|Castelletto]] {{goal|29}}<br />[[Vincent Aboubakar|Aboubakar]] {{goal|63}}<br />[[Eric Maxim Choupo-Moting|Choupo-Moting]] {{goal|66}}
|goals2 = {{goal|45+1}} [[Strahinja Pavlović|Pavlović]]<br />{{goal|45+3}} [[Sergej Milinković-Savić|S. Milinković-Savić]]<br />{{goal|53}} [[Aleksandar Mitrović|A. Mitrović]]
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 39 789
|referee = Mohammed Abdulla Hassan Mohamed (Verenigde Arabiese Emirate)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235485 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 = [[Casemiro]] {{goal|83}}
|goals2 =
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 43 649
|referee = Iván Barton (El Salvador)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Serwië}}'''
|score = 2–3
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235486 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 = [[Aleksandar Mitrović|A. Mitrović]] {{goal|26}}<br />[[Dušan Vlahović|Vlahović]] {{goal|35}}
|goals2 = {{goal|20}} [[Xherdan Shaqiri|Shaqiri]]<br />{{goal|44}} [[Breel Embolo|Embolo]]<br />{{goal|48}} [[Remo Freuler|Freuler]]
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 41 378
|referee = Fernando Rapallini (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kameroen}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235483 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|goals1 = [[Vincent Aboubakar|Aboubakar]] {{goal|90+2}}
|goals2 =
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 85 986
|referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}}
==== Groep H ====
[[Lêer:2022 FIFA World Cup Korea Uruguay 04.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Uruguay en Suid-Korea]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}}
|3||2||1||0||6||4||+2||'''6'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|3||1||1||1||4||4||±0||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}}
|3||1||1||1||2||2||±0||'''4'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}}
|3||1||0||2||5||7||–2||'''3'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = 0–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235491 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 41 663
|referee = Clément Turpin (Frankryk)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 November]] [[2022]]
|time = 19:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = 3–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235493 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|65|straf}}<br />[[João Félix|Félix]] {{goal|78}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|80}}
|goals2 = {{goal|73}} [[André Ayew|A. Ayew]]<br />{{goal|89}} [[Osman Bukari|Bukari]]
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 42 662
|referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 November]] [[2022]]
|time = 16:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|score = 2–3
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235489 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 = [[Cho Gue-sung]] {{goal|58}}, {{goal|61}}
|goals2 = {{goal|24}} [[Mohammed Salisu|Salisu]]<br />{{goal|34}}, {{goal|68}} [[Mohammed Kudus|Kudus]]
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 43 983
|referee = Anthony Taylor (Engeland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 November]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235492 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|goals1 = [[Bruno Fernandes|Fernandes]] {{goal|54}}, {{goal|90+3|straf}}
|goals2 =
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 668
|referee = Alireza Faghani (Iran)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|score = 0–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235494 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|goals1 =
|goals2 = {{goal|26}}, {{goal|32}} [[Giorgian de Arrascaeta|De Arrascaeta]]
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 43 443
|referee = Daniel Siebert (Duitsland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235490 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|goals1 = [[Kim Young-gwon]] {{goal|27}}<br />[[Hwang Hee-chan]] {{goal|90+1}}
|goals2 = {{goal|5}} [[Ricardo Horta|Horta]]
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 097
|referee = Facundo Tello (Argentinië)}}
=== Uitklopfase ===
{{Wedstrydskema laatste 16
| RD1 = Agtste eindrondte
| RD2 = Kwarteindrondte
| RD3 = Halfeindrondte
| RD4 = Eindstryd
| RD1-header-01 = 3 Desember – Al Rayyan (Khalifa)
| RD1-team01 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
| RD1-score01 = '''3'''
| RD1-team02 = {{vlagland|Verenigde State}}
| RD1-score02 = 1
| RD1-header-02 = 3 Desember – Al Rayyan (Ahmad bin Ali)
| RD1-team03 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
| RD1-score03 = '''2'''
| RD1-team04 = {{vlagland|Australië}}
| RD1-score04 = 1
| RD1-header-03 = 5 Desember – Al Wakrah
| RD1-team05 = {{vlagland|Japan}}
| RD1-score05 = 1<br />(1)
| RD1-team06 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
| RD1-score06 = '''1<br />(3)'''
| RD1-header-04 = 5 Desember – Doha (974)
| RD1-team07 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
| RD1-score07 = '''4'''
| RD1-team08 = {{vlagland|Suid-Korea}}
| RD1-score08 = 1
| RD1-header-05 = 4 Desember – Al Khor
| RD1-team09 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
| RD1-score09 = '''3'''
| RD1-team10 = {{vlagland|Senegal}}
| RD1-score10 = 0
| RD1-header-06 = 4 Desember – Doha (Al Thumama)
| RD1-team11 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
| RD1-score11 = '''3'''
| RD1-team12 = {{vlagland|Pole}}
| RD1-score12 = 1
| RD1-header-07 = 6 Desember – Al Rayyan (Education City)
| RD1-team13 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
| RD1-score13 = '''0<br />(3)'''
| RD1-team14 = {{vlagland|Spanje}}
| RD1-score14 = 0<br />(0)
| RD1-header-08 = 6 Desember – Lusail
| RD1-team15 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
| RD1-score15 = '''6'''
| RD1-team16 = {{vlagland|Switserland}}
| RD1-score16 = 1
| RD2-header-01 = 9 Desember – Lusail
| RD2-team01 = {{vlagland|Nederland}}
| RD2-score01 = 2<br />(3)
| RD2-team02 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
| RD2-score02 = '''2<br />(4)'''
| RD2-header-02 = 9 Desember – Al Rayyan (Education City)
| RD2-team03 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
| RD2-score03 = '''1<br />(4)'''
| RD2-team04 = {{vlagland|Brasilië}}
| RD2-score04 = 1<br />(2)
| RD2-header-03 = 10 Desember – Al Khor
| RD2-team05 = {{vlagland|Engeland}}
| RD2-score05 = 1
| RD2-team06 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
| RD2-score06 = '''2'''
| RD2-header-04 = 10 Desember – Doha (Al Thumama)
| RD2-team07 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
| RD2-score07 = '''1'''
| RD2-team08 = {{vlagland|Portugal}}
| RD2-score08 = 0
| RD3-header-01 = 13 Desember – Lusail
| RD3-team01 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
| RD3-score01 = '''3'''
| RD3-team02 = {{vlagland|Kroasië}}
| RD3-score02 = 0
| RD3-header-02 = 14 Desember – Al Khor
| RD3-team03 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
| RD3-score03 = '''2'''
| RD3-team04 = {{vlagland|Marokko}}
| RD3-score04 = 0
| RD4-header-01 = 18 Desember – Lusail
| RD4-team01 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
| RD4-score01 = '''3<br />(4)'''
| RD4-team02 = {{vlagland|Frankryk}}
| RD4-score02 = 3<br />(2)
| RD4-header-02 = 17 Desember – Al Rayyan (Khalifa)
| RD4-team03 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
| RD4-score03 = '''2'''
| RD4-team04 = {{vlagland|Marokko}}
| RD4-score04 = 1
}}
==== Agtste eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = 3–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128136 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 = [[Memphis Depay|Depay]] {{goal|10}}<br />[[Daley Blind|Blind]] {{goal|45+1}}<br />[[Denzel Dumfries|Dumfries]] {{goal|81}}
|goals2 = {{goal|76}} [[Haji Wright|Wright]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 846
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128131 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|35}}<br />[[Julián Álvarez|Álvarez]] {{goal|57}}
|goals2 = {{goal|77|e.d.}} [[Enzo Fernández|Fernández]]
|stadium = [[Ahmed bin Ali-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 45 032
|referee = Szymon Marciniak (Pole)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = 3–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128135 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Pole}}'''
|goals1 = [[Olivier Giroud|Giroud]] {{goal|44}}<br />[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|74}}, {{goal|90+1}}
|goals2 = {{goal|90+9|straf}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]]
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 40 989
|referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = 3–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128134 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 = [[Jordan Henderson|Henderson]] {{goal|38}}<br />[[Harry Kane|Kane]] {{goal|45+3}}<br />[[Bukayo Saka|Saka]] {{goal|57}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 65 985
|referee = Iván Barton (El Salvador)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]])
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128132 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''1–3'''
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 = [[Daizen Maeda|Maeda]] {{goal|43}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Takumi Minamino|Minamino]] {{penmiss}}<br />[[Kaoru Mitoma|Mitoma]] {{penmiss}}<br />[[Takuma Asano|Asano]] {{pengoal}}<br />[[Maya Yoshida|Yoshida]] {{penmiss}}
|goals2 = {{goal|55}} [[Ivan Perišić|Perišić]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Nikola Vlašić|Vlašić]]<br />{{pengoal}} [[Marcelo Brozović|Brozović]]<br />{{penmiss}} [[Marko Livaja|Livaja]]<br />{{pengoal}} [[Mario Pašalić|Pašalić]]
|stadium = [[Al Janoub-stadion]], [[Al Wakrah]]
|attendance = 42 523
|referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = 4–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128133 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|7}}<br />[[Neymar]] {{goal|13|straf}}<br />[[Richarlison]] {{goal|29}}<br />[[Lucas Paquetá|Paquetá]] {{goal|36}}
|goals2 = {{goal|76}} [[Paik Seung-ho]]
|stadium = [[Stadion 974]], [[Doha]]
|attendance = 43 847
|referee = Clément Turpin (Frankryk)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = 0–0 ([[Ekstra tyd|e.t.]])
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128137 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''3–0'''
|team2 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|goals1 = '''''Strafskoppe'''''<br />[[Abdelhamid Sabiri|Sabiri]] {{pengoal}}<br />[[Hakim Ziyech|Ziyech]] {{pengoal}}<br />[[Badr Benoun|Benoun]] {{penmiss}}<br />[[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{pengoal}}
|goals2 = '''''Strafskoppe'''''<br />{{penmiss}} [[Pablo Sarabia|Sarabia]]<br />{{penmiss}} [[Carlos Soler|Soler]]<br />{{penmiss}} [[Sergio Busquets|Busquets]]
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 667
|referee = Fernando Rapallini (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = 6–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128130 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 = [[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{goal|17}}, {{goal|51}}, {{goal|67}}<br />[[Pepe (sokkerspeler)|Pepe]] {{goal|33}}<br />[[Raphaël Guerreiro|Guerreiro]] {{goal|55}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|90+2}}
|goals2 = {{goal|58}} [[Manuel Akanji|Akanji]]
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 83 720
|referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}}
==== Kwarteindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[9 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]])
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128141 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''4–2'''
|team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|goals1 = [[Bruno Petković|Petković]] {{goal|117}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{pengoal}}<br />[[Lovro Majer|Majer]] {{pengoal}}<br />[[Luka Modrić|Modrić]] {{pengoal}}<br />[[Mislav Oršić|Oršić]] {{pengoal}}
|goals2 = {{goal|105+1}} [[Neymar]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{penmiss}} [[Rodrygo]]<br />{{pengoal}} [[Casemiro]]<br />{{pengoal}} [[Pedro]]<br />{{penmiss}} [[Marquinhos]]
|stadium = [[Education City-stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 43 893
|referee = Michael Oliver (Engeland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[9 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = 2–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]])
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128139 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''3–4'''
|team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|goals1 = [[Wout Weghorst|Weghorst]] {{goal|83}}, {{goal|90+11}}<br /><br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{penmiss}}<br />[[Steven Berghuis|Berghuis]] {{penmiss}}<br />[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br />[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br />[[Luuk de Jong|De Jong]] {{pengoal}}
|goals2 = {{goal|35}} [[Nahuel Molina|Molina]]<br />{{goal|73|straf}} [[Lionel Messi|Messi]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Lionel Messi|Messi]]<br />{{pengoal}} [[Leandro Paredes|Paredes]]<br />{{pengoal}} [[Gonzalo Montiel|Montiel]]<br />{{penmiss}} [[Enzo Fernández|Fernández]]<br />{{pengoal}} [[Lautaro Martínez|La. Martínez]]
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 235
|referee = Antonio Mateu Lahoz (Spanje)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[10 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = 1–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128140 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|goals1 = [[Youssef En-Nesyri|En-Nesyri]] {{goal|42}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Thumama-stadion]], [[Doha]]
|attendance = 44 198
|referee = Facundo Tello (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[10 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = 1–2
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128138 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|54|straf}}
|goals2 = {{goal|17}} [[Aurélien Tchouaméni|Tchouaméni]]<br />{{goal|78}} [[Olivier Giroud|Giroud]]
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 68 895
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
==== Halfeindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = 3–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128143 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|34|straf}}<br />[[Julián Álvarez|Álvarez]] {{goal|39}}, {{goal|69}}
|goals2 =
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 966
|referee = Daniele Orsato (Italië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Desember]] [[2022]]
|time = 22:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128142 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 = [[Théo Hernandez|T. Hernandez]] {{goal|5}}<br />[[Randal Kolo Muani|Kolo Muani]] {{goal|79}}
|goals2 =
|stadium = [[Al Bayt-stadion]], [[Al Khor]]
|attendance = 68 294
|referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}}
==== Klein finale (om die derde plek) ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128144 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 = [[Joško Gvardiol|Gvardiol]] {{goal|7}}<br />[[Mislav Oršić|Oršić]] {{goal|42}}
|goals2 = {{goal|9}} [[Achraf Dari|Dari]]
|stadium = [[Khalifa Internasionale Stadion]], [[Al Rayyan]]
|attendance = 44 137
|referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}}
==== Eindstryd ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Desember]] [[2022]]
|time = 18:00 AST (UTC+3)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = 3–3 ([[Ekstra tyd|e.t.]])
|report = [https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400128145 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''4–2'''
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|23|straf}}, {{goal|108}}<br />[[Ángel Di María|Di María]] {{goal|36}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Lionel Messi|Messi]] {{pengoal}}<br />[[Paulo Dybala|Dybala]] {{pengoal}}<br />[[Leandro Paredes|Paredes]] {{pengoal}}<br />[[Gonzalo Montiel|Montiel]] {{pengoal}}
|goals2 = {{goal|80|straf}}, {{goal|81}}, {{goal|118|straf}} [[Kylian Mbappé|Mbappé]]<br /><br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Kylian Mbappé|Mbappé]]<br />{{penmiss}} [[Kingsley Coman|Coman]]<br />{{penmiss}} [[Aurélien Tchouaméni|Tchouaméni]]<br />{{pengoal}} [[Randal Kolo Muani|Kolo Muani]]
|stadium = [[Lusail Ikoniese Stadion]], [[Lusail]]
|attendance = 88 966
|referee = Szymon Marciniak (Pole)}}
<br />
{| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;"
!Sokkerwêreldkampioen 2022
|-
|align=center|'''{{vlagland|Argentinië}}'''
|}
== FIFA se ranglys ==
Ná die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022 het FIFA ’n verslag gepubliseer waarin al die deelnemende spanne geranglys is volgens vordering in die toernooi, algehele resultate en kwaliteit van die meedinger.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc_mexico_1986_en_part4_279.pdf |title=page 45 |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |accessdate=20 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421072521/https://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/09/00/fwc%5Fmexico%5F1986%5Fen%5Fpart4%5F279.pdf |archive-date=21 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |title=FIFA World Cup: Milestones, facts & figures. Statistical Kit 7 |publisher=[[FIFA]] |date=26 Maart 2013 |accessdate=21 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521092116/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |archive-date=21 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ranglys vir die 2022-toernooi is soos gevolg:
[[Lêer:2022 world cup.svg|duimnael|400px|Deelnemende spanne volgens ranglys:
{{columns-list|3|
{{sleutel|#2b42a3|Kampioen}}
{{sleutel|#34c0be|Tweede plek}}
{{sleutel|#269c5a|Derde plek}}
{{sleutel|#81c846|Vierde plek}}
{{sleutel|#e4e454|Kwarteindrondte}}
{{sleutel|#ff9f40|Agtste eindrondte}}
{{sleutel|#b94954|Groepfase}}
{{sleutel|#ababab|Geen deelname}}}}
{{Kleurkas|#ffff00}} Gasheerland [[Katar]]]]
[[Lêer:Festejos en el Obelisco de Buenos Aires por la obtención de la Copa del Mundo de Fútbol 2022.jpg|duimnael|Argentinië nadat hulle in 2022 as die wêreldkampioen gekroon is]]
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!width=25|Rang
!width=165|Span
!width=25|Groep
!width=25|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=25|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=25|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=25|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=25|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=25|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=25|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=25|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:gold"
| 1 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} || C || 7 || 4 || 2 || 1 || 15 || 8 || +7 || 14
|- style="background:silver;"
| 2 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} || D || 7 || 5 || 1 || 1 || 16 || 8 || +8 || 16
|- style="background:#c96;"
| 3 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} || F || 7 || 2 || 4 || 1 || 8 || 7 || +1 || 10
|- style="background:beige;"
| 4 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} || F || 7 || 3 || 2 || 2 || 6 || 5 || +1 || 11
|-
| colspan="11"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel'''
|-
| 5 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} || A || 5 || 3 || 2 || 0 || 10 || 4 || +6 || 11
|-
| 6 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} || B || 5 || 3 || 1 || 1 || 13 || 4 || +9 || 10
|-
| 7 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} || G || 5 || 3 || 1 || 1 || 8 || 3 || +5 || 10
|-
| 8 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} || H || 5 || 3 || 0 || 2 || 12 || 6 || +6 || 9
|-
| colspan="11"| '''In die agtste eindrondte uitgeskakel'''
|-
| 9 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} || E || 4 || 2 || 1 || 1 || 5 || 4 || +1 || 7
|-
| 10 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 7 || –2 || 6
|-
| 11 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 4 || 6 || –2 || 6
|-
| 12 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} || G || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 9 || –4 || 6
|-
| 13 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} || E || 4 || 1 || 2 || 1 || 9 || 3 || +6 || 5
|-
| 14 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} || B || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 4 || –1 || 5
|-
| 15 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Pole}} || C || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 5 || −2 || 4
|-
| 16 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} || H || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || −3 || 4
|-
| colspan="11"| '''In die groepfase uitgeskakel'''
|-
| 17 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} || E || 3 || 1 || 1 || 1 || 6 || 5 || +1 || 4
|-
| 18 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} || A || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || 4
|-
| 19 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Kameroen}} || G || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || ±0 || 4
|-
| 20 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} || H || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || ±0 || 4
|-
| 21 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} || D || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || ±0 || 4
|-
| 22 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} || C || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 3 || –1 || 4
|-
| 23 || style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} || F || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || −1 || 4
|-
| 24 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} || H || 3 || 1 || 0 || 2 || 5 || 7 || –2 || 3
|-
| 25 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} || C || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || −2 || 3
|-
| 26 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} || B || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || −3 || 3
|-
| 27 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Costa Rica}} || E || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 11 || −8 || 3
|-
| 28 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Denemarke}} || D || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 3 || −2 || 1
|-
| 29 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Serwië}} || G || 3 || 0 || 1 || 2 || 5 || 8 || −3 || 1
|-
| 30 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Wallis}} || B || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 6 || −5 || 1
|-
| 31 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} || F || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 7 || −5 || 0
|-
| 32 || style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} || A || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 7 || −6 || 0
|}
== Meeste doele aangeteken ==
Meeste doele aangeteken:<ref name="Goals_scored" />
{| class="toptextcells"
|style=padding-right:20px|
{| class="wikitable"
! Rang !! style="width:160px" | Speler !! Doele
|-
! 1
| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Kylian Mbappé]] || style="text-align:center" | 8
|-
! 2
| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] || style="text-align:center" | 7
|-
! 3
| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Julián Álvarez]] || style="text-align:center" | 4
|-
! 4
| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Olivier Giroud]] || style="text-align:center" | 4
|-
! 5
| {{vlagikoon|Brasilië}} [[Richarlison]] || style="text-align:center" | 3
|-
! 6
| {{vlagikoon|Engeland}} [[Marcus Rashford]] || style="text-align:center" | 3
|-
! 7
| {{vlagikoon|Nederland}} [[Cody Gakpo]] || style="text-align:center" | 3
|-
! 8
| {{vlagikoon|Spanje}} [[Álvaro Morata]] || style="text-align:center" | 3
|-
! 9
| {{vlagikoon|Ecuador}} [[Enner Valencia]] || style="text-align:center" | 3
|-
! 10
| {{vlagikoon|Engeland}} [[Bukayo Saka]] || style="text-align:center" | 3
|-
! 11
| {{vlagikoon|Portugal}} [[Gonçalo Ramos]] || style="text-align:center" | 3
|}
| [[Lêer:Kylian Mbappé France.jpg|duimnael|upright|Kylian Mbappé]]
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|2022 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022}}
* {{en}} [https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022 fifa.com: ''FIFA World Cup Qatar 2022'']
* {{ar}} {{en}} [https://www.qatar2022.qa/ Amptelike webwerf van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]
* {{en}} [https://www.worldcup-history.com/?siden=VM&aaret=2022 worldcup-history.com: ''Qatar, 2022'']
{{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:FIFA Sokker-Wereldbekertoernooi in 2022}}
[[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2022]]
[[Kategorie:Katar]]
[[Kategorie:Sport in 2022]]
keyks00wlafij80425tzfklb8yiq9k6
Natal (kolonie)
0
48507
3378882
3375635
2026-11-19T18:47:52Z
Martinvl
12559
/* Geskiedenis */
3378882
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam =''Colony of Natal''
|gewone_lang_naam =Natalkolonie
|gewone_naam =Natalkolonie
|kontinent =Afrika
|gebied =Suider-Afrika
|land =Suid-Afrika
|era =[[Wedloop om Afrika]]
|status =Britse kolonie
|status_teks =
|ryk =Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland
|bestaanstydperk =1843-1910
|jaar_begin =1843
|jaar_einde =1910
|datum_begin =[[4 Mei]] [[1843]]
|datum_einde =[[31 Mei]] [[1910]]
|gebeurtenis_begin =Stigting van die Natalkolonie
|gebeurtenis_einde =Stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]]
|gebeurtenis1 =Verowering van die [[Natalia Republiek]]
|datum_gebeurtenis1=[[12 Mei]] [[1843]]
|gebeurtenis2 =[[Zoeloe-koninkryk]] geannekseer
|datum_gebeurtenis2=[[1897]]
|gebeurtenis3 =
|datum_gebeurtenis3=
|gebeurtenis4 =
|datum_gebeurtenis4=
|gebeurtenis_voor =
|datum_voor =
|gebeurtenis_na =Stigting van die [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]]
|datum_na =[[31 Mei]] [[1910]]
|v1 =Natalia Republiek
|vlag_v1 =Flag of Natalia Republic.svg
|v2 =Zoeloe-koninkryk
|vlag_v2 =
|v3 =
|vlag_v3 =
|v4 =
|vlag_v4 =
|v5 =
|vlag_v5 =
|n1 =Unie van Suid-Afrika
|vlag_n1 =South Africa Flag 1910-1912.svg
|n2 =
|vlag_n2 =
|n3 =
|vlag_n3 =
|n4 =
|vlag_n4 =
|n5 =
|vlag_n5 =
|beeld_vlag =Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg
|vlag =Vlag van Suid-Afrika
|beeld_wapen =Arms of Natal 1907-1997.svg
|wapen =Wapen van Suid-Afrika
|beeld_kaart =LocationNatalColony.svg
|beeld_kaart_byskrif =Ligging van die Natalkolonie tussen 1843 en 1910
|nasionale_leuse =
|nasionale_volkslied =<br />''[[God Save the Queen|God Save the King]]'' (1901-1910)<br />''God Save the Queen'' (1843-1901)<br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]</center>
|wetgewer =
|godsdiens =[[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie]], [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse Kerk]], [[Hindoeïsme]], [[Presbiteriaanse Kerk]], [[Rooms-Katolieke Kerk]]
|hoofstad =[[Pietermaritzburg]]
|breedtegraad_grade =29
|breedtegraad_minute =35
|breedtegraad_NS =S
|lengtegraad_grade =30
|lengtegraad_minute =25
|lengtegraad_OW =O
|algemene_tale =[[Afrikaans]], [[Engels]], [[Zoeloe]]
|regeringstipe =Monargie
|titel_leier =Monarg
|leier1 =[[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
|jaar_leier1 =1843-1901
|leier2 =[[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]
|jaar_leier2 =1901-1910
|leier3 =[[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]]
|jaar_leier3 =1910
|leier4 =
|jaar_leier4 =
|leier5 =
|jaar_leier5 =
|titel_verteenwoordiger = Eerste minister
|verteenwoordiger1 = [[John Robinson]]
|jaar_verteenwoordiger1= 1893-1897
|verteenwoordiger2 = [[Frederick Robert Moor]]
|jaar_verteenwoordiger2= 1906-1910
|titel_adjunk = Luitenant-goewerneur
|adjunk = [[Martin West]]
|jaar_adjunk = 1845-1849
|adjunk2 = [[Paul Methuen]]
|jaar_adjunk2 = 1910
|stat_jaar1 = 1904<ref>{{en}} {{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n227/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|accessdate=30 September 2014|page=161|year=1906}}</ref>
|stat_bev1 = 1108754
|stat_opp1 = 91610
|bev_digtheid1 = 12,1
|stat_jaar2 =
|stat_bev2 =
|stat_opp2 =
|bev_digtheid2 =
|stat_jaar3 =
|stat_bev3 =
|stat_opp3 =
|bev_digtheid3 =
|stat_jaar4 =
|stat_bev4 =
|stat_opp4 =
|bev_digtheid4 =
|geldeenheid =[[Pond sterling]]
}}
'''Natal''' ([[Engels]]: ''Colony of Natal'') was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] kolonie in [[Suider-Afrika]]. Dit is op 4 Mei 1843 'n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] verklaar nadat die Britse regering die [[Boererepubliek]] [[Natalia Republiek|Natalia]] geannekseer het. Die kolonie is op [[31 Mei]] [[1910]] saam met drie ander kolonies verbind om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm. Die ou kolonie maak vandag deel uit van die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[KwaZulu-Natal]].
[[Lêer:Défense de Rorke's Drift.jpg|duimnael|links|Detail van 'n skildery wat die [[Slag van Rorke's Drift]] uitbeeld tydens die [[Anglo-Zoeloeoorlog]], 11 Januarie – 4 Julie 1879]]
Natal was oorspronklik net die helfte van die grootte van die huidige provinsie, met die noordoostelike grense wat deur die [[Tugelarivier|Tugela]]- en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsriviere]] gevorm is en waarbuite die onafhanklike [[Zoeloe-koninkryk]] (of ''Wene wa Zulu'' in [[Zoeloe]]) gelê het. Die huidige provinsie is ook vergroot met die toevoeging van [[Griekwaland-Oos]] aan die suide.
Hewige konflik met die [[Zoeloes|Zoeloe]]-bevolking het tot die ontruiming van [[Durban]] gelei, en uiteindelik het die [[Boere]] die Britse anneksering in 1844 weens militêre druk aanvaar. 'n Britse goewerneur is vir die streek aangestel en menige setlaars het daarheen uit die [[Kaapkolonie]] en [[Europa]] geëmigreer.
Die Britte het 'n suikerrietbedryf in die 1860's gestig. Plaaseienaars het dit moeilik gevind om die Zoeloe-arbeiders te lok om in die plantasies te werk; gevolglik het die Britte duisende gekontrakteerde arbeiders uit [[Indië]] met vyfjaar-termyne na Natal gebring. As 'n gevolg van die aankoms van Indiese arbeid het Durban tot die grootste [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiaties-Suid-Afrikaanse]] gemeenskap gegroei. Durban en omstreke is ook bekend om tans die grootste Indiërgemeenskap buite Indië te huisves.
== Eerste ministers ==
{| class="wikitable"
|-
! #
! Naam
! Party
! Ampsaanvaarding
! Amp verlaat
|-
| 1
| [[John Robinson]]
| Onafhanklik
| 10 Oktober 1893
| 14 Februarie 1897
|-
| 2
| [[Harry Escombe]]
| Onafhanklik
| 15 Februarie 1897
| 4 Oktober 1897
|-
| 3
| [[Henry Binns]]
| Onafhanklik
| 5 Oktober 1897
| 8 Junie 1899
|-
| 4
| [[Albert Henry Hime]]
| Onafhanklik
| 9 Junie 1899
| 17 Augustus 1903
|-
| 5
| [[George Morris Sutton]]
| Onafhanklik
| 18 Augustus 1903
| 16 Mei 1905
|-
| 6
| [[Charles John Smythe]]
| Onafhanklik
| 16 Mei 1905
| 28 November 1906
|-
| 7
| [[Frederick Robert Moor]]
| Onafhanklik
| 28 November 1906
| 28 April 1910
|}
==Omvang van die Kolonie==
Die Natalia Republiek is in die ooste begrens deur die Indiese Oseaan, in die noorde deur die Tugelarivier, in die weste deur die Drakensberge en in die suide deur Griekwaland-Oos. Nadat die Britse magte die beleg van Durban in 1843 opgehef het, het die Natalia Republiek se Volksraad die oppergesag van Brittanje in die gebied as deel van die Kaapkolonie erken. Baie Nederlandse gesinne het die gebied verlaat, baie het na die Oranje-Vrystaat en Transvaal gegaan, maar 'n aantal het 'n konsessie van die Zoeloe-koning mPanda verkry om hulle in die lande tussen die Tugelarivier en die Buffelsrivier te vestig en die Kliprivierrepubliek te stig. Op 1 Februarie 1848 het sir Harry Smith die Kliprivierrepubliek tot Britse Gebied verklaar.
Op 15 Julie 1856 is die Natal-kolonie as 'n kolonie gestig, afsonderlik van die Kaapkolonie.
n 1884 het 'n Boere-ekspedisie Dinizulu, die nuwe Zoeloe-koning, teen Zibhebhu bygestaan in die stryd om die opvolging van die Zoeloe-troon. In ruil vir hul dienste is 'n aansienlike stuk grond oos van die Buffelsrivier aan hulle toegeken. Hierdie gebied het bekend gestaan as die Nuwe Republiek, onder die presidentskap van Lucas Meyer. Die republiek is in 1886 deur Brittanje erken. Die daaropvolgende jaar het Zoeloeland 'n Britse protektoraat geword. Op 20 Julie 1888 het die Nuwe Republiek – uit vrees dat dit deur Brittanje geannekseer sou word – versoek om by die Zuid-Afrikaansche Republiek ingelyf te word, en is dit gevolglik daarby ingelyf.
In 1897, toe Dinizulu uit ballingskap teruggekeer het, is die Zoeloeland-protektoraat by Natal ingelyf.
In 1903, na die einde van die Boereoorlog, is die gebied wat voorheen deel van die Nuwe Republiek was, aan die kolonie Natal oorgedra.<gallery caption="Graafskappe en landdros gebiede van die Natalkolonie">
Natal 1864.jpg|1864
295_of_%27Natal,_the_Land_and_its_story,_etc._(With_map.)%27_(11214223393).jpg|1893
Map of Natal Colony 1907.jpg|1907
</gallery>
==Geskiedenis==
== Demografie ==
=== Rasverdeling ===
Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:<ref>{{en}} Smuts I: The Sanguine Years 1870–1919, W.K. Hancock, Cambridge University Press, 1962, bl. 219</ref>
{| class="wikitable"
|- style="text-align:center"
| Bevolkingsgroep
| Getal
| Persent<br />(%)
|- style="text-align:right; background:gainsboro;"
| style="text-align:left;"|[[Swart mense|Swartes]]
| 904 041
| 81,53
|- style="text-align:right; background:#EEEEE0"
| style="text-align:left; "|[[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]]
| 100 918
| 9,10
|- style="text-align:right; background:white;"
| style="text-align:left; "|[[Blanke Suid-Afrikaners|Blankes]]
| 97 109
| 8,75
|- style="text-align:right; background:#eee;"
| style="text-align:left;"|[[Kleurlinge]]
| 6 686
| 0,60
|- style="text-align:right; "
| style="text-align:center;"|Totaal
| 1 108 754
| 100,00
|}
==Bibliografie==
* Leverton, B.J.T.: The European settlement of Natal. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 19, nr. 3, Maart 1970
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Natalkolonie}}
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Britse Ryk]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
jaw4i7n1od8zbmtldoqhzt5g8dcb39r
3378883
3378882
2026-11-19T18:51:55Z
Martinvl
12559
/* Omvang van die Kolonie */
3378883
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam =''Colony of Natal''
|gewone_lang_naam =Natalkolonie
|gewone_naam =Natalkolonie
|kontinent =Afrika
|gebied =Suider-Afrika
|land =Suid-Afrika
|era =[[Wedloop om Afrika]]
|status =Britse kolonie
|status_teks =
|ryk =Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland
|bestaanstydperk =1843-1910
|jaar_begin =1843
|jaar_einde =1910
|datum_begin =[[4 Mei]] [[1843]]
|datum_einde =[[31 Mei]] [[1910]]
|gebeurtenis_begin =Stigting van die Natalkolonie
|gebeurtenis_einde =Stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]]
|gebeurtenis1 =Verowering van die [[Natalia Republiek]]
|datum_gebeurtenis1=[[12 Mei]] [[1843]]
|gebeurtenis2 =[[Zoeloe-koninkryk]] geannekseer
|datum_gebeurtenis2=[[1897]]
|gebeurtenis3 =
|datum_gebeurtenis3=
|gebeurtenis4 =
|datum_gebeurtenis4=
|gebeurtenis_voor =
|datum_voor =
|gebeurtenis_na =Stigting van die [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]]
|datum_na =[[31 Mei]] [[1910]]
|v1 =Natalia Republiek
|vlag_v1 =Flag of Natalia Republic.svg
|v2 =Zoeloe-koninkryk
|vlag_v2 =
|v3 =
|vlag_v3 =
|v4 =
|vlag_v4 =
|v5 =
|vlag_v5 =
|n1 =Unie van Suid-Afrika
|vlag_n1 =South Africa Flag 1910-1912.svg
|n2 =
|vlag_n2 =
|n3 =
|vlag_n3 =
|n4 =
|vlag_n4 =
|n5 =
|vlag_n5 =
|beeld_vlag =Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg
|vlag =Vlag van Suid-Afrika
|beeld_wapen =Arms of Natal 1907-1997.svg
|wapen =Wapen van Suid-Afrika
|beeld_kaart =LocationNatalColony.svg
|beeld_kaart_byskrif =Ligging van die Natalkolonie tussen 1843 en 1910
|nasionale_leuse =
|nasionale_volkslied =<br />''[[God Save the Queen|God Save the King]]'' (1901-1910)<br />''God Save the Queen'' (1843-1901)<br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]</center>
|wetgewer =
|godsdiens =[[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie]], [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse Kerk]], [[Hindoeïsme]], [[Presbiteriaanse Kerk]], [[Rooms-Katolieke Kerk]]
|hoofstad =[[Pietermaritzburg]]
|breedtegraad_grade =29
|breedtegraad_minute =35
|breedtegraad_NS =S
|lengtegraad_grade =30
|lengtegraad_minute =25
|lengtegraad_OW =O
|algemene_tale =[[Afrikaans]], [[Engels]], [[Zoeloe]]
|regeringstipe =Monargie
|titel_leier =Monarg
|leier1 =[[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
|jaar_leier1 =1843-1901
|leier2 =[[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]
|jaar_leier2 =1901-1910
|leier3 =[[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]]
|jaar_leier3 =1910
|leier4 =
|jaar_leier4 =
|leier5 =
|jaar_leier5 =
|titel_verteenwoordiger = Eerste minister
|verteenwoordiger1 = [[John Robinson]]
|jaar_verteenwoordiger1= 1893-1897
|verteenwoordiger2 = [[Frederick Robert Moor]]
|jaar_verteenwoordiger2= 1906-1910
|titel_adjunk = Luitenant-goewerneur
|adjunk = [[Martin West]]
|jaar_adjunk = 1845-1849
|adjunk2 = [[Paul Methuen]]
|jaar_adjunk2 = 1910
|stat_jaar1 = 1904<ref>{{en}} {{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n227/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|accessdate=30 September 2014|page=161|year=1906}}</ref>
|stat_bev1 = 1108754
|stat_opp1 = 91610
|bev_digtheid1 = 12,1
|stat_jaar2 =
|stat_bev2 =
|stat_opp2 =
|bev_digtheid2 =
|stat_jaar3 =
|stat_bev3 =
|stat_opp3 =
|bev_digtheid3 =
|stat_jaar4 =
|stat_bev4 =
|stat_opp4 =
|bev_digtheid4 =
|geldeenheid =[[Pond sterling]]
}}
'''Natal''' ([[Engels]]: ''Colony of Natal'') was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] kolonie in [[Suider-Afrika]]. Dit is op 4 Mei 1843 'n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] verklaar nadat die Britse regering die [[Boererepubliek]] [[Natalia Republiek|Natalia]] geannekseer het. Die kolonie is op [[31 Mei]] [[1910]] saam met drie ander kolonies verbind om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm. Die ou kolonie maak vandag deel uit van die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[KwaZulu-Natal]].
[[Lêer:Défense de Rorke's Drift.jpg|duimnael|links|Detail van 'n skildery wat die [[Slag van Rorke's Drift]] uitbeeld tydens die [[Anglo-Zoeloeoorlog]], 11 Januarie – 4 Julie 1879]]
Natal was oorspronklik net die helfte van die grootte van die huidige provinsie, met die noordoostelike grense wat deur die [[Tugelarivier|Tugela]]- en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsriviere]] gevorm is en waarbuite die onafhanklike [[Zoeloe-koninkryk]] (of ''Wene wa Zulu'' in [[Zoeloe]]) gelê het. Die huidige provinsie is ook vergroot met die toevoeging van [[Griekwaland-Oos]] aan die suide.
Hewige konflik met die [[Zoeloes|Zoeloe]]-bevolking het tot die ontruiming van [[Durban]] gelei, en uiteindelik het die [[Boere]] die Britse anneksering in 1844 weens militêre druk aanvaar. 'n Britse goewerneur is vir die streek aangestel en menige setlaars het daarheen uit die [[Kaapkolonie]] en [[Europa]] geëmigreer.
Die Britte het 'n suikerrietbedryf in die 1860's gestig. Plaaseienaars het dit moeilik gevind om die Zoeloe-arbeiders te lok om in die plantasies te werk; gevolglik het die Britte duisende gekontrakteerde arbeiders uit [[Indië]] met vyfjaar-termyne na Natal gebring. As 'n gevolg van die aankoms van Indiese arbeid het Durban tot die grootste [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiaties-Suid-Afrikaanse]] gemeenskap gegroei. Durban en omstreke is ook bekend om tans die grootste Indiërgemeenskap buite Indië te huisves.
== Eerste ministers ==
{| class="wikitable"
|-
! #
! Naam
! Party
! Ampsaanvaarding
! Amp verlaat
|-
| 1
| [[John Robinson]]
| Onafhanklik
| 10 Oktober 1893
| 14 Februarie 1897
|-
| 2
| [[Harry Escombe]]
| Onafhanklik
| 15 Februarie 1897
| 4 Oktober 1897
|-
| 3
| [[Henry Binns]]
| Onafhanklik
| 5 Oktober 1897
| 8 Junie 1899
|-
| 4
| [[Albert Henry Hime]]
| Onafhanklik
| 9 Junie 1899
| 17 Augustus 1903
|-
| 5
| [[George Morris Sutton]]
| Onafhanklik
| 18 Augustus 1903
| 16 Mei 1905
|-
| 6
| [[Charles John Smythe]]
| Onafhanklik
| 16 Mei 1905
| 28 November 1906
|-
| 7
| [[Frederick Robert Moor]]
| Onafhanklik
| 28 November 1906
| 28 April 1910
|}
==Omvang van die Kolonie==
Die [[Natalia Republiek]] is in die ooste begrens deur die [[Indiese Oseaan]], in die noorde deur die [[Tugelarivier]], in die weste deur die [[Drakensberge]] en in die suide deur [[Griekwaland-Oos]]. Nadat die Britse magte die [[Beleg van Congella]] in 1843 opgehef het, het die Natalia Republiek se Volksraad die oppergesag van Brittanje in die gebied as deel van die Kaapkolonie erken. Baie Nederlandse gesinne het die gebied verlaat, baie het na die Oranje-Vrystaat en Transvaal gegaan, maar 'n aantal het 'n konsessie van die Zoeloe-koning mPanda verkry om hulle in die lande tussen die Tugelarivier en die Buffelsrivier te vestig en die Kliprivierrepubliek te stig. Op 1 Februarie 1848 het sir Harry Smith die Kliprivierrepubliek tot Britse Gebied verklaar.
Op 15 Julie 1856 is die Natal-kolonie as 'n kolonie gestig, afsonderlik van die Kaapkolonie.
n 1884 het 'n Boere-ekspedisie Dinizulu, die nuwe Zoeloe-koning, teen Zibhebhu bygestaan in die stryd om die opvolging van die Zoeloe-troon. In ruil vir hul dienste is 'n aansienlike stuk grond oos van die Buffelsrivier aan hulle toegeken. Hierdie gebied het bekend gestaan as die Nuwe Republiek, onder die presidentskap van Lucas Meyer. Die republiek is in 1886 deur Brittanje erken. Die daaropvolgende jaar het Zoeloeland 'n Britse protektoraat geword. Op 20 Julie 1888 het die [[Nieuwe Republiek]] – uit vrees dat dit deur Brittanje geannekseer sou word – versoek om by die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ingelyf te word, en is dit gevolglik daarby ingelyf.
In 1897, toe Dinizulu uit ballingskap teruggekeer het, is die Zoeloeland-protektoraat by Natal ingelyf.
In 1903, na die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], is die gebied wat voorheen deel van die Nuwe Republiek was, aan die kolonie Natal oorgedra.<gallery caption="Graafskappe en landdros gebiede van die Natalkolonie">
Natal 1864.jpg|1864
295_of_%27Natal,_the_Land_and_its_story,_etc._(With_map.)%27_(11214223393).jpg|1893
Map of Natal Colony 1907.jpg|1907
</gallery>
==Geskiedenis==
== Demografie ==
=== Rasverdeling ===
Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:<ref>{{en}} Smuts I: The Sanguine Years 1870–1919, W.K. Hancock, Cambridge University Press, 1962, bl. 219</ref>
{| class="wikitable"
|- style="text-align:center"
| Bevolkingsgroep
| Getal
| Persent<br />(%)
|- style="text-align:right; background:gainsboro;"
| style="text-align:left;"|[[Swart mense|Swartes]]
| 904 041
| 81,53
|- style="text-align:right; background:#EEEEE0"
| style="text-align:left; "|[[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]]
| 100 918
| 9,10
|- style="text-align:right; background:white;"
| style="text-align:left; "|[[Blanke Suid-Afrikaners|Blankes]]
| 97 109
| 8,75
|- style="text-align:right; background:#eee;"
| style="text-align:left;"|[[Kleurlinge]]
| 6 686
| 0,60
|- style="text-align:right; "
| style="text-align:center;"|Totaal
| 1 108 754
| 100,00
|}
==Bibliografie==
* Leverton, B.J.T.: The European settlement of Natal. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 19, nr. 3, Maart 1970
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Natalkolonie}}
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Britse Ryk]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
4f7dbpiq1g6w25r3p49run18rzeqag0
3379012
3378883
2026-11-19T21:57:52Z
Martinvl
12559
/* Omvang van die Kolonie */
3379012
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam =''Colony of Natal''
|gewone_lang_naam =Natalkolonie
|gewone_naam =Natalkolonie
|kontinent =Afrika
|gebied =Suider-Afrika
|land =Suid-Afrika
|era =[[Wedloop om Afrika]]
|status =Britse kolonie
|status_teks =
|ryk =Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland
|bestaanstydperk =1843-1910
|jaar_begin =1843
|jaar_einde =1910
|datum_begin =[[4 Mei]] [[1843]]
|datum_einde =[[31 Mei]] [[1910]]
|gebeurtenis_begin =Stigting van die Natalkolonie
|gebeurtenis_einde =Stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]]
|gebeurtenis1 =Verowering van die [[Natalia Republiek]]
|datum_gebeurtenis1=[[12 Mei]] [[1843]]
|gebeurtenis2 =[[Zoeloe-koninkryk]] geannekseer
|datum_gebeurtenis2=[[1897]]
|gebeurtenis3 =
|datum_gebeurtenis3=
|gebeurtenis4 =
|datum_gebeurtenis4=
|gebeurtenis_voor =
|datum_voor =
|gebeurtenis_na =Stigting van die [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]]
|datum_na =[[31 Mei]] [[1910]]
|v1 =Natalia Republiek
|vlag_v1 =Flag of Natalia Republic.svg
|v2 =Zoeloe-koninkryk
|vlag_v2 =
|v3 =
|vlag_v3 =
|v4 =
|vlag_v4 =
|v5 =
|vlag_v5 =
|n1 =Unie van Suid-Afrika
|vlag_n1 =South Africa Flag 1910-1912.svg
|n2 =
|vlag_n2 =
|n3 =
|vlag_n3 =
|n4 =
|vlag_n4 =
|n5 =
|vlag_n5 =
|beeld_vlag =Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg
|vlag =Vlag van Suid-Afrika
|beeld_wapen =Arms of Natal 1907-1997.svg
|wapen =Wapen van Suid-Afrika
|beeld_kaart =LocationNatalColony.svg
|beeld_kaart_byskrif =Ligging van die Natalkolonie tussen 1843 en 1910
|nasionale_leuse =
|nasionale_volkslied =<br />''[[God Save the Queen|God Save the King]]'' (1901-1910)<br />''God Save the Queen'' (1843-1901)<br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]</center>
|wetgewer =
|godsdiens =[[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie]], [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse Kerk]], [[Hindoeïsme]], [[Presbiteriaanse Kerk]], [[Rooms-Katolieke Kerk]]
|hoofstad =[[Pietermaritzburg]]
|breedtegraad_grade =29
|breedtegraad_minute =35
|breedtegraad_NS =S
|lengtegraad_grade =30
|lengtegraad_minute =25
|lengtegraad_OW =O
|algemene_tale =[[Afrikaans]], [[Engels]], [[Zoeloe]]
|regeringstipe =Monargie
|titel_leier =Monarg
|leier1 =[[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
|jaar_leier1 =1843-1901
|leier2 =[[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]
|jaar_leier2 =1901-1910
|leier3 =[[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]]
|jaar_leier3 =1910
|leier4 =
|jaar_leier4 =
|leier5 =
|jaar_leier5 =
|titel_verteenwoordiger = Eerste minister
|verteenwoordiger1 = [[John Robinson]]
|jaar_verteenwoordiger1= 1893-1897
|verteenwoordiger2 = [[Frederick Robert Moor]]
|jaar_verteenwoordiger2= 1906-1910
|titel_adjunk = Luitenant-goewerneur
|adjunk = [[Martin West]]
|jaar_adjunk = 1845-1849
|adjunk2 = [[Paul Methuen]]
|jaar_adjunk2 = 1910
|stat_jaar1 = 1904<ref>{{en}} {{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n227/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|accessdate=30 September 2014|page=161|year=1906}}</ref>
|stat_bev1 = 1108754
|stat_opp1 = 91610
|bev_digtheid1 = 12,1
|stat_jaar2 =
|stat_bev2 =
|stat_opp2 =
|bev_digtheid2 =
|stat_jaar3 =
|stat_bev3 =
|stat_opp3 =
|bev_digtheid3 =
|stat_jaar4 =
|stat_bev4 =
|stat_opp4 =
|bev_digtheid4 =
|geldeenheid =[[Pond sterling]]
}}
'''Natal''' ([[Engels]]: ''Colony of Natal'') was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] kolonie in [[Suider-Afrika]]. Dit is op 4 Mei 1843 'n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] verklaar nadat die Britse regering die [[Boererepubliek]] [[Natalia Republiek|Natalia]] geannekseer het. Die kolonie is op [[31 Mei]] [[1910]] saam met drie ander kolonies verbind om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm. Die ou kolonie maak vandag deel uit van die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[KwaZulu-Natal]].
[[Lêer:Défense de Rorke's Drift.jpg|duimnael|links|Detail van 'n skildery wat die [[Slag van Rorke's Drift]] uitbeeld tydens die [[Anglo-Zoeloeoorlog]], 11 Januarie – 4 Julie 1879]]
Natal was oorspronklik net die helfte van die grootte van die huidige provinsie, met die noordoostelike grense wat deur die [[Tugelarivier|Tugela]]- en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsriviere]] gevorm is en waarbuite die onafhanklike [[Zoeloe-koninkryk]] (of ''Wene wa Zulu'' in [[Zoeloe]]) gelê het. Die huidige provinsie is ook vergroot met die toevoeging van [[Griekwaland-Oos]] aan die suide.
Hewige konflik met die [[Zoeloes|Zoeloe]]-bevolking het tot die ontruiming van [[Durban]] gelei, en uiteindelik het die [[Boere]] die Britse anneksering in 1844 weens militêre druk aanvaar. 'n Britse goewerneur is vir die streek aangestel en menige setlaars het daarheen uit die [[Kaapkolonie]] en [[Europa]] geëmigreer.
Die Britte het 'n suikerrietbedryf in die 1860's gestig. Plaaseienaars het dit moeilik gevind om die Zoeloe-arbeiders te lok om in die plantasies te werk; gevolglik het die Britte duisende gekontrakteerde arbeiders uit [[Indië]] met vyfjaar-termyne na Natal gebring. As 'n gevolg van die aankoms van Indiese arbeid het Durban tot die grootste [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiaties-Suid-Afrikaanse]] gemeenskap gegroei. Durban en omstreke is ook bekend om tans die grootste Indiërgemeenskap buite Indië te huisves.
== Eerste ministers ==
{| class="wikitable"
|-
! #
! Naam
! Party
! Ampsaanvaarding
! Amp verlaat
|-
| 1
| [[John Robinson]]
| Onafhanklik
| 10 Oktober 1893
| 14 Februarie 1897
|-
| 2
| [[Harry Escombe]]
| Onafhanklik
| 15 Februarie 1897
| 4 Oktober 1897
|-
| 3
| [[Henry Binns]]
| Onafhanklik
| 5 Oktober 1897
| 8 Junie 1899
|-
| 4
| [[Albert Henry Hime]]
| Onafhanklik
| 9 Junie 1899
| 17 Augustus 1903
|-
| 5
| [[George Morris Sutton]]
| Onafhanklik
| 18 Augustus 1903
| 16 Mei 1905
|-
| 6
| [[Charles John Smythe]]
| Onafhanklik
| 16 Mei 1905
| 28 November 1906
|-
| 7
| [[Frederick Robert Moor]]
| Onafhanklik
| 28 November 1906
| 28 April 1910
|}
==Omvang van die Kolonie==
Die [[Natalia Republiek]] is in die ooste begrens deur die [[Indiese Oseaan]], in die noorde deur die [[Tugelarivier]], in die weste deur die [[Drakensberge]] en in die suide deur [[Griekwaland-Oos]]. Nadat die Britse magte die [[Beleg van Congella]] in 1843 opgehef het, het die [[Volksraad van Natalia]] die oppergesag van Brittanje erken as 'n gebied van die [[Kaapkolonie]]. Baie Trekkers het die ebied verlaat, maar 'n aantal het 'n konsessie van die Zoeloe-koning [[Mpande kaSenzangakhona|mPanda]] verkry om hulle in die lande tussen die Tugelarivier en die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] te vestig en die Kliprivierrepubliek te stig. Op 1 Februarie 1848 het sir [[Harry Smith]] die Kliprivierrepubliek tot Britse Gebied verklaar.
Op 15 Julie 1856 is die Natal-kolonie as 'n kolonie gestig, afsonderlik van die Kaapkolonie.
n 1884 het 'n Boere-ekspedisie [[Dinuzulu]], die nuwe Zoeloe-koning, teen Zibhebhu bygestaan in die stryd om die opvolging van die Zoeloe-troon. In ruil vir hul dienste is 'n aansienlike stuk grond oos van die Buffelsrivier aan hulle toegeken. Hierdie gebied het bekend gestaan as die [[Nieuwe Republiek]], onder die presidentskap van [[Lucas Meyer]]. Die republiek is in 1886 deur Brittanje erken. Die daaropvolgende jaar word [[Zoeloeland]] 'n Britse protektoraat. Op 20 Julie 1888 versoek die Nieuwe Republiek – uit vrees dat dit deur Brittanje geannekseer sou word – om by die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ingelyf te word, en is dit gevolglik daarby ingelyf.
In 1897, toe Dinuzulu uit ballingskap teruggekeer het, is die Zoeloeland-protektoraat by Natal ingelyf.
In 1903, na die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], is die gebied wat voorheen deel van die Nieuwe Republiek was, aan die kolonie Natal oorgedra.<gallery caption="Graafskappe en landdros gebiede van die Natalkolonie">
Natal 1864.jpg|1864
295_of_%27Natal,_the_Land_and_its_story,_etc._(With_map.)%27_(11214223393).jpg|1893
Map of Natal Colony 1907.jpg|1907
</gallery>
==Geskiedenis==
== Demografie ==
=== Rasverdeling ===
Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:<ref>{{en}} Smuts I: The Sanguine Years 1870–1919, W.K. Hancock, Cambridge University Press, 1962, bl. 219</ref>
{| class="wikitable"
|- style="text-align:center"
| Bevolkingsgroep
| Getal
| Persent<br />(%)
|- style="text-align:right; background:gainsboro;"
| style="text-align:left;"|[[Swart mense|Swartes]]
| 904 041
| 81,53
|- style="text-align:right; background:#EEEEE0"
| style="text-align:left; "|[[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]]
| 100 918
| 9,10
|- style="text-align:right; background:white;"
| style="text-align:left; "|[[Blanke Suid-Afrikaners|Blankes]]
| 97 109
| 8,75
|- style="text-align:right; background:#eee;"
| style="text-align:left;"|[[Kleurlinge]]
| 6 686
| 0,60
|- style="text-align:right; "
| style="text-align:center;"|Totaal
| 1 108 754
| 100,00
|}
==Bibliografie==
* Leverton, B.J.T.: The European settlement of Natal. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 19, nr. 3, Maart 1970
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Natalkolonie}}
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Britse Ryk]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
4bvit5q3z6krd96ujw24sg6k9odawwb
3379022
3379012
2026-11-19T22:05:31Z
Martinvl
12559
/* Omvang van die Kolonie */
3379022
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam =''Colony of Natal''
|gewone_lang_naam =Natalkolonie
|gewone_naam =Natalkolonie
|kontinent =Afrika
|gebied =Suider-Afrika
|land =Suid-Afrika
|era =[[Wedloop om Afrika]]
|status =Britse kolonie
|status_teks =
|ryk =Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland
|bestaanstydperk =1843-1910
|jaar_begin =1843
|jaar_einde =1910
|datum_begin =[[4 Mei]] [[1843]]
|datum_einde =[[31 Mei]] [[1910]]
|gebeurtenis_begin =Stigting van die Natalkolonie
|gebeurtenis_einde =Stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]]
|gebeurtenis1 =Verowering van die [[Natalia Republiek]]
|datum_gebeurtenis1=[[12 Mei]] [[1843]]
|gebeurtenis2 =[[Zoeloe-koninkryk]] geannekseer
|datum_gebeurtenis2=[[1897]]
|gebeurtenis3 =
|datum_gebeurtenis3=
|gebeurtenis4 =
|datum_gebeurtenis4=
|gebeurtenis_voor =
|datum_voor =
|gebeurtenis_na =Stigting van die [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]]
|datum_na =[[31 Mei]] [[1910]]
|v1 =Natalia Republiek
|vlag_v1 =Flag of Natalia Republic.svg
|v2 =Zoeloe-koninkryk
|vlag_v2 =
|v3 =
|vlag_v3 =
|v4 =
|vlag_v4 =
|v5 =
|vlag_v5 =
|n1 =Unie van Suid-Afrika
|vlag_n1 =South Africa Flag 1910-1912.svg
|n2 =
|vlag_n2 =
|n3 =
|vlag_n3 =
|n4 =
|vlag_n4 =
|n5 =
|vlag_n5 =
|beeld_vlag =Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg
|vlag =Vlag van Suid-Afrika
|beeld_wapen =Arms of Natal 1907-1997.svg
|wapen =Wapen van Suid-Afrika
|beeld_kaart =LocationNatalColony.svg
|beeld_kaart_byskrif =Ligging van die Natalkolonie tussen 1843 en 1910
|nasionale_leuse =
|nasionale_volkslied =<br />''[[God Save the Queen|God Save the King]]'' (1901-1910)<br />''God Save the Queen'' (1843-1901)<br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]</center>
|wetgewer =
|godsdiens =[[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie]], [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse Kerk]], [[Hindoeïsme]], [[Presbiteriaanse Kerk]], [[Rooms-Katolieke Kerk]]
|hoofstad =[[Pietermaritzburg]]
|breedtegraad_grade =29
|breedtegraad_minute =35
|breedtegraad_NS =S
|lengtegraad_grade =30
|lengtegraad_minute =25
|lengtegraad_OW =O
|algemene_tale =[[Afrikaans]], [[Engels]], [[Zoeloe]]
|regeringstipe =Monargie
|titel_leier =Monarg
|leier1 =[[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
|jaar_leier1 =1843-1901
|leier2 =[[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]
|jaar_leier2 =1901-1910
|leier3 =[[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]]
|jaar_leier3 =1910
|leier4 =
|jaar_leier4 =
|leier5 =
|jaar_leier5 =
|titel_verteenwoordiger = Eerste minister
|verteenwoordiger1 = [[John Robinson]]
|jaar_verteenwoordiger1= 1893-1897
|verteenwoordiger2 = [[Frederick Robert Moor]]
|jaar_verteenwoordiger2= 1906-1910
|titel_adjunk = Luitenant-goewerneur
|adjunk = [[Martin West]]
|jaar_adjunk = 1845-1849
|adjunk2 = [[Paul Methuen]]
|jaar_adjunk2 = 1910
|stat_jaar1 = 1904<ref>{{en}} {{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n227/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|accessdate=30 September 2014|page=161|year=1906}}</ref>
|stat_bev1 = 1108754
|stat_opp1 = 91610
|bev_digtheid1 = 12,1
|stat_jaar2 =
|stat_bev2 =
|stat_opp2 =
|bev_digtheid2 =
|stat_jaar3 =
|stat_bev3 =
|stat_opp3 =
|bev_digtheid3 =
|stat_jaar4 =
|stat_bev4 =
|stat_opp4 =
|bev_digtheid4 =
|geldeenheid =[[Pond sterling]]
}}
'''Natal''' ([[Engels]]: ''Colony of Natal'') was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] kolonie in [[Suider-Afrika]]. Dit is op 4 Mei 1843 'n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] verklaar nadat die Britse regering die [[Boererepubliek]] [[Natalia Republiek|Natalia]] geannekseer het. Die kolonie is op [[31 Mei]] [[1910]] saam met drie ander kolonies verbind om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm. Die ou kolonie maak vandag deel uit van die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[KwaZulu-Natal]].
[[Lêer:Défense de Rorke's Drift.jpg|duimnael|links|Detail van 'n skildery wat die [[Slag van Rorke's Drift]] uitbeeld tydens die [[Anglo-Zoeloeoorlog]], 11 Januarie – 4 Julie 1879]]
Natal was oorspronklik net die helfte van die grootte van die huidige provinsie, met die noordoostelike grense wat deur die [[Tugelarivier|Tugela]]- en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsriviere]] gevorm is en waarbuite die onafhanklike [[Zoeloe-koninkryk]] (of ''Wene wa Zulu'' in [[Zoeloe]]) gelê het. Die huidige provinsie is ook vergroot met die toevoeging van [[Griekwaland-Oos]] aan die suide.
Hewige konflik met die [[Zoeloes|Zoeloe]]-bevolking het tot die ontruiming van [[Durban]] gelei, en uiteindelik het die [[Boere]] die Britse anneksering in 1844 weens militêre druk aanvaar. 'n Britse goewerneur is vir die streek aangestel en menige setlaars het daarheen uit die [[Kaapkolonie]] en [[Europa]] geëmigreer.
Die Britte het 'n suikerrietbedryf in die 1860's gestig. Plaaseienaars het dit moeilik gevind om die Zoeloe-arbeiders te lok om in die plantasies te werk; gevolglik het die Britte duisende gekontrakteerde arbeiders uit [[Indië]] met vyfjaar-termyne na Natal gebring. As 'n gevolg van die aankoms van Indiese arbeid het Durban tot die grootste [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiaties-Suid-Afrikaanse]] gemeenskap gegroei. Durban en omstreke is ook bekend om tans die grootste Indiërgemeenskap buite Indië te huisves.
== Eerste ministers ==
{| class="wikitable"
|-
! #
! Naam
! Party
! Ampsaanvaarding
! Amp verlaat
|-
| 1
| [[John Robinson]]
| Onafhanklik
| 10 Oktober 1893
| 14 Februarie 1897
|-
| 2
| [[Harry Escombe]]
| Onafhanklik
| 15 Februarie 1897
| 4 Oktober 1897
|-
| 3
| [[Henry Binns]]
| Onafhanklik
| 5 Oktober 1897
| 8 Junie 1899
|-
| 4
| [[Albert Henry Hime]]
| Onafhanklik
| 9 Junie 1899
| 17 Augustus 1903
|-
| 5
| [[George Morris Sutton]]
| Onafhanklik
| 18 Augustus 1903
| 16 Mei 1905
|-
| 6
| [[Charles John Smythe]]
| Onafhanklik
| 16 Mei 1905
| 28 November 1906
|-
| 7
| [[Frederick Robert Moor]]
| Onafhanklik
| 28 November 1906
| 28 April 1910
|}
==Omvang van die Kolonie==
Die [[Natalia Republiek]] is in die ooste begrens deur die [[Indiese Oseaan]], in die noorde deur die [[Tugelarivier]], in die weste deur die [[Drakensberge]] en in die suide deur [[Griekwaland-Oos]]. Nadat die Britse magte die [[Beleg van Congella]] in 1843 opgehef het, het die [[Volksraad van Natalia]] die oppergesag van Brittanje erken as 'n gebied van die [[Kaapkolonie]]. Baie Trekkers het die ebied verlaat, maar 'n aantal het 'n konsessie van die Zoeloe-koning [[Mpande kaSenzangakhona|mPanda]] verkry om hulle in die lande tussen die Tugelarivier en die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] te vestig en die Kliprivierrepubliek te stig. Op 1 Februarie 1848 het sir [[Harry Smith]] die Kliprivierrepubliek tot Britse Gebied verklaar.<ref>{{cite book
|last = Walker
|first = Eric A
|title = A History of Southern Africa
|origyear = 1928
|year = 1968
|page = 232
|publisher = Longmans, Green & Co Ltd
|location = London en Harlow
|language = Engels}}</ref>
Op 15 Julie 1856 is die Natal-kolonie as 'n kolonie gestig, afsonderlik van die Kaapkolonie.
n 1884 het 'n Boere-ekspedisie [[Dinuzulu]], die nuwe Zoeloe-koning, teen Zibhebhu bygestaan in die stryd om die opvolging van die Zoeloe-troon. In ruil vir hul dienste is 'n aansienlike stuk grond oos van die Buffelsrivier aan hulle toegeken. Hierdie gebied het bekend gestaan as die [[Nieuwe Republiek]], onder die presidentskap van [[Lucas Meyer]]. Die republiek is in 1886 deur Brittanje erken. Die daaropvolgende jaar word [[Zoeloeland]] 'n Britse protektoraat. Op 20 Julie 1888 versoek die Nieuwe Republiek – uit vrees dat dit deur Brittanje geannekseer sou word – om by die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ingelyf te word, en is dit gevolglik daarby ingelyf.
In 1897, toe Dinuzulu uit ballingskap teruggekeer het, is die Zoeloeland-protektoraat by Natal ingelyf.
In 1903, na die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], is die gebied wat voorheen deel van die Nieuwe Republiek was, aan die kolonie Natal oorgedra.<gallery mode=packed caption="Graafskappe en landdros gebiede van die Natalkolonie">
Natal 1864.jpg|1864
295_of_%27Natal,_the_Land_and_its_story,_etc._(With_map.)%27_(11214223393).jpg|1893
Map of Natal Colony 1907.jpg|1907
</gallery>
==Geskiedenis==
== Demografie ==
=== Rasverdeling ===
Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:<ref>{{en}} Smuts I: The Sanguine Years 1870–1919, W.K. Hancock, Cambridge University Press, 1962, bl. 219</ref>
{| class="wikitable"
|- style="text-align:center"
| Bevolkingsgroep
| Getal
| Persent<br />(%)
|- style="text-align:right; background:gainsboro;"
| style="text-align:left;"|[[Swart mense|Swartes]]
| 904 041
| 81,53
|- style="text-align:right; background:#EEEEE0"
| style="text-align:left; "|[[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]]
| 100 918
| 9,10
|- style="text-align:right; background:white;"
| style="text-align:left; "|[[Blanke Suid-Afrikaners|Blankes]]
| 97 109
| 8,75
|- style="text-align:right; background:#eee;"
| style="text-align:left;"|[[Kleurlinge]]
| 6 686
| 0,60
|- style="text-align:right; "
| style="text-align:center;"|Totaal
| 1 108 754
| 100,00
|}
==Bibliografie==
* Leverton, B.J.T.: The European settlement of Natal. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 19, nr. 3, Maart 1970
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Natalkolonie}}
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Britse Ryk]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
3a6bezc2n32ifouri67bk200tooxmwc
Austin, Texas
0
48825
3378891
3300197
2026-11-19T19:25:20Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378891
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;"
! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" |
'''Austin'''<br />
[[Lêer:Austin Montage.png|280px]]
|- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Kaart'''
|style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen'''
|- style="background:white"
|rowspan=6| [[Lêer:Travis County Austin.svg|180px|senter]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of arms of Austin, Texas.svg|75px|senter]]
|- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #CEDAF2; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Austin, Texas.svg|90px|senter]]
|- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Land'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Deelstaat'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Texas.svg|20px]] [[Texas]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''[[County (Verenigde State)|County]]'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Travis, Williamson, Hays
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Koördinate'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|30|15|N|97|45|W}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Stigting'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1835]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Geïnkorporeer op'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[27 Desember]] [[1839]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Oppervlakte:'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Totaal
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 704 [[vierkante kilometer|vk km]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
|-
| '''Bevolking:'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Totaal (Stad en county 2010)
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 790 390
|-
| - Bevolkingsdigtheid
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1 024,4/vk km
|-
| - Metropolitaanse gebied
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1 716 291
|-
| '''Tydsone'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | CST ([[UTC]] -6) <br /> Somertyd: CDT (UTC -5)
|- style="border-top:1px solid #999;"
|-
| '''Klimaat'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Tipe
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat
|-
| - Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 20 °C
|-
| - Gem. temp. Januarie/Julie
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5 / 29,5 °C
|-
| - Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 871 mm
|-
| '''Burgemeester'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kirk Watson (D)
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Amptelike Webwerf'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.austintexas.gov/ ''austintexas.gov'']
|}
'''Austin''' is die hoofstad van die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[Texas]] en die setel van die administratiewe distrik (''county'') Travis. Austin is in Sentraal-Texas op die oostelike rand van die Amerikaanse Suidweste geleë<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.texasarchitect.org/ta200811-book.php?sess_id=ece092634aaa35fbcdca2fc24573e106 |title=Central Texas by the Book |publisher=Texas Society of Architects |accessdate=4 Februarie 2010 |archive-date=21 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721221448/http://www.texasarchitect.org/ta200811-book.php?sess_id=ece092634aaa35fbcdca2fc24573e106 |url-status=dead }}</ref> en is die vierde grootste stad in Texas en die vyftiende grootste in die Verenigde State.<ref>http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2008-01.csv</ref> Dit was die derde snelgroeiendste grootstad in die land van 2000 tot 2006.<ref>{{en}} {{cite news |first=Les |last=Christie |title=The fastest growing U.S. cities |url=http://money.cnn.com/2007/06/27/real_estate/fastest_growing_cities/ |work=CNNMoney.com |publisher=Cable News Network |date=28 Junie 2007 |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430064434/https://money.cnn.com/2007/06/27/real_estate/fastest_growing_cities/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Volgens die Julie 2009 Amerikaanse sensusskatting het Austin 'n bevolking van 786 382 en is dit die kulturele en ekonomiese sentrum van die Groter Austin metropolitaanse gebied, wat 'n bevolking van 1 705 075 het en daarby die 35ste grootste metropolitaanse gebied in die Verenigde State is.<ref name="New Orleans: Fastest growing city">{{en}} {{cite web |url=http://money.cnn.com/2009/07/01/news/economy/fastest_growing_cities/index.htm |title=New Orleans: Fastest growing city |accessdate=1 Julie 2009 |publisher=CNN/US Census Bureau |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430064347/https://money.cnn.com/2009/07/01/news/economy/fastest_growing_cities/index.htm |archive-date=30 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:ISS-46 Austin Texas.jpg|duimnael|links|Austin gesien vanaf die [[Internasionale Ruimtestasie]]]]
Die gebied is in die 1830's op die oewers van die [[Coloradorivier (Texas)|Coloradorivier]] deur pioniers gevestig wat die dorp Waterloo genoem het.<ref name="austin history">{{en}} {{cite web |title=The History of Austin |work=Austin City Connection |publisher=City of Austin |url=http://www.cityofaustin.org/library/ahc/briefhistory.htm |accessdate=28 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930063600/http://www.cityofaustin.org/library/ahc/briefhistory.htm |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1839 is Waterloo verkies as die hoofstad van die pas onafhanklik geworde [[Republiek van Texas]]. Die stad is hernoem na Stephen F. Austin, wat bekend staan as die vader van Texas.<ref name="austin history" /> Die stad het in die [[19de eeu]] deurgaans gegroei en dit het die sentrum vir regering en opvoeding geword ná die konstruksie van die Texas-staatskapitool en die [[Universiteit van Texas]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austintexas.org/travel_trade/why_austin/historyheritage |title=History Lesson |accessdate=28 Julie 2008 |publisher=Austin Convention & Visitors Bureau |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501122959/http://www.austintexas.org/travel_trade/why_austin/historyheritage |archive-date=1 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná 'n swak groeitydperk as gevolg van die [[Groot Depressie]] het Austin voortgegaan om in 'n belangrike stad en later as 'n sentrum vir tegnologie en besigheid te ontwikkel.<ref name="austin history" /> Vandag is die Groter Austin die tuiste van vele hoëtegnologie en ander maatskappye, waaronder die hoofkwartiere van vier Fortune 500-maatskappye: Whole Foods Market, Freescale Semiconductor, Forestar Group, en Dell.<ref>Fortune. 2009-Apr. Besoek op 22 Junie 2009.</ref>
Die inwoners van Austin staan as Austiniete bekend en onder hulle tel 'n diverse mengsel universiteitsprofessore, studente, politici, staatsamptenare, hoëtegnologie-, blou- en witboordjiewerkers.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.relocateamerica.com/texas/cities/austin |title=Teas Real Estate & Relocation Guide |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021075953/http://www.relocateamerica.com/texas/cities/austin |archive-date=21 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoofkampus van die Universiteit Texas is in Austin geleë. Die stad is die tuiste van ontwikkelingsentra vir vele tegnologiemaatskappye en in die hoëtegnologie 1990's het dit die bynaam "Silicon Hills" gekry. Die huidige amptelike slagspreuk bevorder Austin egter as "Die Regstreeksmusiek-hoofstad van die Wêreld" – 'n verwysing na die talle musici en regstreeksmusiek-oorde in die gebied.<ref name="motto">{{en}} {{cite web |url=http://www.cityofaustin.org/music/ |title=Live Music Capital of the World |accessdate=12 Junie 2007 |work=Austin City Connection |publisher=City of Austin |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723192706/http://www.cityofaustin.org/music/ |archive-date=23 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="atx_motto">{{en}} {{cite web |url=http://www.atxfest.com/general_info.php |title=The ATX |accessdate=6 April 2007 |publisher=ATX Fest |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928230602/http://www.atxfest.com/general_info.php |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In onlangse jare het vele Austiniete die nie-amptelike slagspreuk "Hou Austin Eienaardig" aangeneem; dít verwys deels na die eklektiese en liberale lewenstyle van baie Austiniete, maar dis ook die slagspreuk vir 'n veldtog om kleiner plaaslike ondernemings te beskerm.<ref name="weird">{{en}} {{cite news|first=Alexis |last=Kanter |title=Keep Austin Weird? |url=http://media.www.dailytexanonline.com/media/storage/paper410/news/2004/09/09/Focus/Keep-Austin.Weird-713824.shtml |work=The Daily Texan |date=9 September 2004 |accessdate=28 Julie 2008}}</ref>
== Infrastruktuur ==
Die [[Austin-Bergstrom Internasionale Lughawe]] is by die stad geleë.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Austin, Texas|Austin}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Austin}}
* {{en}} [http://www.austintexas.gov/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Austin-Texas|title=Austin|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 Junie 2020}}
{{Hoofstede van die Verenigde State}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Hoofstede in die Verenigde State]]
[[Kategorie:Nedersettings in Texas]]
8to909wgbjxa8p13m223mzga3f4iutg
La camisa negra
0
51342
3378939
3293907
2026-11-19T20:13:19Z
Petronel Baard
218419
/* */
3378939
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''La camisa negra''}}
{{Skoonmaak}}
'''''La Camisa Negra''''' is die derde snit van die album ''Mi Sangre'' van die Colombiaanse sanger [[Juanes]], geskryf deur homself en Octavio Mesa. Dit is 'n samesmelting van die ''Volksverhale van Antioquia''-klankbaan en [[popmusiek]].
Hierdie liedjie was 'n sukses, en het hoog gestyg op wêreldtrefferslyste. In [[Duitsland]] het dit goed verkoop. ''La camisa Negra'' gelei tot die verspreiding van ander enkelsnitte uit die album ''Mi Sangre'' in lande soos [[Bulgarye]], [[Oostenryk]], [[Frankryk]] en [[Griekeland]].
In 2005, het Juanes ''Mi Sangre'' in [[Engeland]], [[Asië]] en [[Australië]] vrygestel, wat afgeskop het met 'n intense promosietoer, gevolg deur 'n konserttoer, vir die gebied. Uittreksels hiervan verspin in die rolprent ''Die stad van stilte''.
== Omstredenheid ==
Die lied was omstrede in [[Italië]], toe sommiges dit gespeel het ter ondersteuning van [[fascisme]], aangesien uit sekere oorde 'n verband gesien word met "La Camisa Negra" (in Italiaans "Camicia nera"), 'n paramilitêre groep bekend as die Italiaanse fascistiese Swarthemde, wat die vorige fascistiese bewind van [[Benito Mussolini]] ondersteun.<ref name="BBC">Martínez, Daniel. [http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/misc/newsid_4207000/4207938.stm "Juanes en medio de polémica italiana"].BBC Mundo. 3 September 2005. Besoek op 25 Januarie 2007.</ref> Sommige nagklubs besoek deur vêrregse ondersteuners, het hul hande in die Fascistiese saluut gelig wanneer die lied gespeel is.<ref name="red">"Italians see red over 'black shirt' pop song". Reuters. 1 September 2005. Bekom van die ''Free Republic'', 1 April 2007. </ref> In reaksie hierop het die linkse medianetwerk ''Indymedia'' 'n boikot van die liedjie versoek.<ref name="red" />Juanes het 'n tyd later gesê: "Die ''Camisa Negra'' het niks te doen met fascisme of Mussolini nie … Mense kan musiek op baie maniere interpreteer".<ref>{{en}} [https://overtheandes.com/2019/02/08/friday-cancion-la-camisa-negra-by-juanes/ Friday Canción: La Camisa Negra by Juanes] ''Over The Andes'', 8 Februarie 2019</ref>
== Musiek en struktuur ==
''La Camisa Negra'' is geskryf in algemeen tyd in die F-kruis mineur sleutel. Die lied word uitgevoer op 'n akoestiese kitaar wat klink soos honderd matige slae per minuut met 'n gepaardgaande melodie op elektriese kitaar. Die lied is gestruktureer in die algemene vers-koorvorm vorm en strek Juanes interval van 'n oktaaf en 'n half, van C na F # 4 # 5.
== Ontvangs deur kritici ==
Die lied ontvang gemengde resensies van kritici. Contactmusic.com het gesê die lied is 'n goeie inleiding tot die wêreld van Juanes, wat sy kitaarstyl en absorberende stem ten volle vertoon." [4] MyVillage het die lied twee uit vyf sterre gegee, met die reaksie dat "dit 'n sekere sjarme het, maar ek sal nie omgee om hierdie geleentheid te mis nie." [5] IndieLondon het die liedjie "het uitstekende vlek" akoestiese ballade, let wel" die rollende kitaar lekke … 'n wonderlike begeleiding verskaf. "[6] OMH het die lied van 'n gemengde resensie, sê dat "die kragtige koor het 'n pakkende melodie en nie stem dit "maar" dit is soos belowe 'n kulinêre fees slegs 'n paar chicken nuggets is bedien word."
== Musiekvideo ==
Die musiekvideo vir die liedjie was vrygestel in 2005. In die video, arriveer Juanes in 'n dorp, vergesel deur twee vroue en 'n ouer man. Die man en vrou die uitgang van die motor en die man begin speel 'n kitaar terwyl dans in twee. 'n Golf wat blare van die kitaar en eenkant van Juanes, rondom die wêreld deur middel van wat die golf verby is gevries in tyd, wat dieselfde beweging herhaaldelik. Gedurende die laaste koor, die golf van rigting verander, en die mense van die stad verdwyn.
== Treffersposisies ==
In die Verenigde State, het die lied nie goed presteer in kommersiële musiek nie, maar slegs hoogtepunt op nommer 89 op die Billboard Hot 100. [12] is 'n veel beter prestasie in die Latyns-kaarte, bolaag van die Hot Latyns-Tracks lys vir agt nonconsecutive weke [13], wat meer as die Latynse Pop Airplay Liedjie van die Jaar, en bereik nommer twee in die Latynse Tropical Airplay. [12] ingesluit die liedjie op Billboard se nommer twee in 2005 jaareinde Hot Latyns-Songs sukses agter "mede-sanger-liedjieskrywer Shakira se La Tortura." [14] Die lied het goed gevaar in Europa, bolaag van die kaarte in Oostenryk, Frankryk, Duitsland, Italië, Spanje en Switserland en die bereik van die top twintig in België, Finland, Ierland, Nederland en Noorweë [15]. Die eenheid was gesertifiseerde goud in Switserland [16] en is een van die Top 10 singles in die geskiedenis van die land [17].
Grafiek (2007) Die beste
standpunt
Honduras Top 20 Fuzion 1
Amerikaanse Billboard Latin Pop Airplay 1
Amerikaanse Billboard Hot Latyns-Songs 1
Colombia Top 100 1
Mexico Top 100 1
Chile Top 20 1
Uruguay 1
HTV 1
Latino Ritmoson 1
Peru Top 100 1
Brasilië Hot 100in April 1
Venezuela Top 20 Fuzion 1
Argentinië Hot 100 1
Puerto Rico Hot 100 1
Bolivia Hot 100 1
Guatemala Top 20 Fuzion 1
Kuba Top 20 Fuzion 1
Italië Hot 100 1
Canada Hot 100 1
Amerikaanse Billboard Hot 100 1
== Verkope en sertifisering ==
Land Sertifisering Goud is gelyk aan Platinum is gelyk aan Totale verkope
Spanje Dubbel Platinum5 100,000 150.000 250.000
Verenigde State 500.000 2.000.000 +2.500.0006
Engeland Silver7 100,000 300,000 400.000
Australië Silver8 100,000 300,000 400.000
Engeland Plaat9 100,000 300,000 400.000
Asië Silver10 100,000 300,000 400.000
== Sien ook ==
* Ekhymosis
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Europese musiek]]
9dci6h7wxwkbejnx7ga8g13r0o88l51
3378945
3378939
2026-11-19T20:24:48Z
Petronel Baard
218419
/* */ Mens sou die video moet kyk om dit beter te beskryf, "consecutive" verander na agtereenvolgende. En so bietjie probeer sin maak in die treffersparade-paragraaf.
3378945
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''La camisa negra''}}
{{Skoonmaak}}
'''''La Camisa Negra''''' is die derde snit van die album ''Mi Sangre'' van die Colombiaanse sanger [[Juanes]], geskryf deur homself en Octavio Mesa. Dit is 'n samesmelting van die ''Volksverhale van Antioquia''-klankbaan en [[popmusiek]].
Hierdie liedjie was 'n sukses, en het hoog gestyg op wêreldtrefferslyste. In [[Duitsland]] het dit goed verkoop. ''La camisa Negra'' gelei tot die verspreiding van ander enkelsnitte uit die album ''Mi Sangre'' in lande soos [[Bulgarye]], [[Oostenryk]], [[Frankryk]] en [[Griekeland]].
In 2005, het Juanes ''Mi Sangre'' in [[Engeland]], [[Asië]] en [[Australië]] vrygestel, wat afgeskop het met 'n intense promosietoer, gevolg deur 'n konserttoer, vir die gebied. Uittreksels hiervan verspin in die rolprent ''Die stad van stilte''.
== Omstredenheid ==
Die lied was omstrede in [[Italië]], toe sommiges dit gespeel het ter ondersteuning van [[fascisme]], aangesien uit sekere oorde 'n verband gesien word met "La Camisa Negra" (in Italiaans "Camicia nera"), 'n paramilitêre groep bekend as die Italiaanse fascistiese Swarthemde, wat die vorige fascistiese bewind van [[Benito Mussolini]] ondersteun.<ref name="BBC">Martínez, Daniel. [http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/misc/newsid_4207000/4207938.stm "Juanes en medio de polémica italiana"].BBC Mundo. 3 September 2005. Besoek op 25 Januarie 2007.</ref> Sommige nagklubs besoek deur vêrregse ondersteuners, het hul hande in die Fascistiese saluut gelig wanneer die lied gespeel is.<ref name="red">"Italians see red over 'black shirt' pop song". Reuters. 1 September 2005. Bekom van die ''Free Republic'', 1 April 2007. </ref> In reaksie hierop het die linkse medianetwerk ''Indymedia'' 'n boikot van die liedjie versoek.<ref name="red" />Juanes het 'n tyd later gesê: "Die ''Camisa Negra'' het niks te doen met fascisme of Mussolini nie … Mense kan musiek op baie maniere interpreteer".<ref>{{en}} [https://overtheandes.com/2019/02/08/friday-cancion-la-camisa-negra-by-juanes/ Friday Canción: La Camisa Negra by Juanes] ''Over The Andes'', 8 Februarie 2019</ref>
== Musiek en struktuur ==
''La Camisa Negra'' is geskryf in algemeen tyd in die F-kruis mineur sleutel. Die lied word uitgevoer op 'n akoestiese kitaar wat klink soos honderd matige slae per minuut met 'n gepaardgaande melodie op elektriese kitaar. Die lied is gestruktureer in die algemene vers-koorvorm vorm en strek Juanes interval van 'n oktaaf en 'n half, van C na F # 4 # 5.
== Ontvangs deur kritici ==
Die lied ontvang gemengde resensies van kritici. Contactmusic.com het gesê die lied is 'n goeie inleiding tot die wêreld van Juanes, wat sy kitaarstyl en absorberende stem ten volle vertoon." [4] MyVillage het die lied twee uit vyf sterre gegee, met die reaksie dat "dit 'n sekere sjarme het, maar ek sal nie omgee om hierdie geleentheid te mis nie." [5] IndieLondon het die liedjie "het uitstekende vlek" akoestiese ballade, let wel" die rollende kitaar lekke … 'n wonderlike begeleiding verskaf. "[6] OMH het die lied van 'n gemengde resensie, sê dat "die kragtige koor het 'n pakkende melodie en nie stem dit "maar" dit is soos belowe 'n kulinêre fees slegs 'n paar chicken nuggets is bedien word."
== Musiekvideo ==
Die musiekvideo vir die liedjie was vrygestel in 2005. In die video, arriveer Juanes in 'n dorp, vergesel deur twee vroue en 'n ouer man. Die man en vrou die uitgang van die motor en die man begin speel 'n kitaar terwyl dans in twee. 'n Golf wat blare van die kitaar en eenkant van Juanes, rondom die wêreld deur middel van wat die golf verby is gevries in tyd, wat dieselfde beweging herhaaldelik. Gedurende die laaste koor, die golf van rigting verander, en die mense van die stad verdwyn.
== Treffersposisies ==
In die Verenigde State, het die lied nie goed presteer in kommersiële musiek nie, met slegs as hoogtepunt nommer 89 op die Billboard Hot 100. [12] 'n Veel beter prestasie in die Latyns-kaarte, bolaag van die Hot Latyns-Tracks lys vir agt agtereenvolgende weke [13], wat meer was as die Latynse Pop Airplay Liedjie van die Jaar. Dit bereik nommer twee in die Latynse Tropical Airplay. [12] Ingesluit die liedjie op Billboard se nommer twee in 2005 jaareinde Hot Latyns-Songs sukses agter mede-sanger-liedjieskrywer Shakira se "La Tortura." [14] Die lied het goed gevaar in Europa, bolaag van die kaarte in Oostenryk, Frankryk, Duitsland, Italië, Spanje en Switserland en bereik die top twintig in België, Finland, Ierland, Nederland en Noorweë [15]. Die eenheid was gesertifiseerde goud in Switserland [16] en is een van die Top 10 enkelsnitte in die geskiedenis van die land [17].
Grafiek (2007) Die beste
standpunt
Honduras Top 20 Fuzion 1
Amerikaanse Billboard Latin Pop Airplay 1
Amerikaanse Billboard Hot Latyns-Songs 1
Colombia Top 100 1
Mexico Top 100 1
Chile Top 20 1
Uruguay 1
HTV 1
Latino Ritmoson 1
Peru Top 100 1
Brasilië Hot 100in April 1
Venezuela Top 20 Fuzion 1
Argentinië Hot 100 1
Puerto Rico Hot 100 1
Bolivia Hot 100 1
Guatemala Top 20 Fuzion 1
Kuba Top 20 Fuzion 1
Italië Hot 100 1
Canada Hot 100 1
Amerikaanse Billboard Hot 100 1
== Verkope en sertifisering ==
Land Sertifisering Goud is gelyk aan Platinum is gelyk aan Totale verkope
Spanje Dubbel Platinum5 100,000 150.000 250.000
Verenigde State 500.000 2.000.000 +2.500.0006
Engeland Silver7 100,000 300,000 400.000
Australië Silver8 100,000 300,000 400.000
Engeland Plaat9 100,000 300,000 400.000
Asië Silver10 100,000 300,000 400.000
== Sien ook ==
* Ekhymosis
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Europese musiek]]
nxkahybmo0ieezq4g8bdu3a82h9iqgc
Afrikaanse musiek
0
52861
3379046
3294169
2026-11-20T04:09:18Z
Petronel Baard
218419
/* */ Ek het 'n artikel bygesit waar daar na die genres in Afrikaans verwys word as ryk en wyd om te staaf dat Afrikaanse musiek baie genres het.
3379046
wikitext
text/x-wiki
{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Koos met kamera.png|duimnael|regs|[[Koos du Plessis]]]]
[[Lêer:Steve Hofmyer crop.jpg|duimnael|regs|[[Steve Hofmeyr]]]]
[[Lêer:Karen zoid in 2009.jpg|duimnael|regs|[[Karen Zoid]]]]
[[Lêer:Theuns Jordaan.jpg|duimnael|regs|[[Theuns Jordaan]]]]
[[Lêer:Die Antwoord in LA 2010 07 17.jpg|duimnael|regs|[[Die Antwoord]]]]
'''Afrikaanse musiek''' is [[musiek]] waarin [[Afrikaans]] as [[taal]] gebruik word. Dit kan 'n verskeidenheid Afrikaanse [[dialek]]te en musiekgenres dek.<ref>{{Verwys web|titel=Afrikaanse musiek: Ons is nie almal só nie|url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/afrikaanse-musiek-ons-is-nie-almal-so-nie-20190423|webwerf=www.netwerk24.com|uitgewer=Netwerk24|besoekdatum=23 Apr. 2019}}</ref>
== Voor 1994 ==
Afrikaanse musiek weerspieël die diversiteit van die [[Afrikaner]]: Sedert die tagtigerjare was daar nie alleen tradisionele [[Boeremusiek]] benewens populêre musiek (soos veral vervat in die [[Huisgenoot]] Skouspel) nie, maar ook alternatiewe strome. Waar populêre musiek (byvoorbeeld [[Bles Bridges]], [[Cora Marie]], [[Janita Claassen]], [[Rina Hugo]] en [[Carike Keuzenkamp]] hulself toegespits het op die vermaaklikheidsaspek van musiek, het alternatiewe kunstenaars (byvoorbeeld [[Piet Botha]], [[Bernoldus Niemand]], [[Koos Kombuis]] en [[Johannes Kerkorrel]]) sosiale kommentaar gelewer op [[Apartheid]] en Afrikaneridentiteit. Belangrik in voor-1994 Afrikaanse musiek is ook kunstenaars soos [[Laurika Rauch]], [[Anton Goosen]], [[Coenie de Villiers]], [[Lucas Maree]] en [[Koos du Plessis]] wat hulself beywer het vir die skryf van kwaliteit musiek en lirieke, alhoewel hulle selde direkte sosiale kommentaar gelewer het.
== Ná 1994 ==
Ná 1994 is die Afrikaner se herontdekking van sy identiteit in sy musiek weerspieël. Die musikante van [[Voëlvry]] het meer inwaarts gekeer, groepe soos [[Battery9]] is gestig wat Afrikaans in nuwe genres gebruik het, en Afrikaans het selfs sy eerste [[heavy metal]]-liedjie, [[Voice of Destruction]] se "J.M.S.P.", gekry (1995). Sedert 2000 het Afrikaanse musiek 'n oplewing ondervind: Groepe soos [[Fokofpolisiekar]], [[K.O.B.U.S!]], [[Insek]], [[Straatligkinders]], [[Jack Parow]], [[Brasse van die Kaap]] en [[Die Antwoord]] het Afrikaans in 'n groter verskeidenheid musiekgenres aangewend en daardeur aangetoon dat Afrikaans 'n lewendige en nie eendimensionele taal is nie. Vertalings is ook gebruik om die interkulturele gesprek met veral Europa na die isolasie van Apartheid te hervat: Hier kan veral die Afri-Frans, Afri-Spaans en Brel-projekte genoem word.
Die anti-apartheid [[protesmusiek]] van [[Voëlvry]] is ook opgevolg met nuwe protesmusiek teen die establishment: [[Koos Kombuis]] het na 'n paar verspreide protesliedjies sy "Bloedrivier" album in 2008 vrygestel, en groepe soos [[Glaskas]], [[Klopjag]], [[Fokofpolisiekar]] en natuurlik [[Bok van Blerk]] het begin om protesliedjies te skryf teen wat gesien word as 'n marginalisering van die Afrikaner, asook die heersende misdaadklimaat.
== Verdere leesstof ==
* Ballantine, C. 2004. Re-thinking “whiteness”? Identity, change and “white" popular music in post-apartheid South Africa. ''Popular Music'', 23(2):105–31.
* Basson, L. 2007. Punk identities in post-apartheid South Africa. ''South African Review of Sociology'', 38(1):70–84.
* Bezuidenhout, A. 2007. ''From Voëlvry to De la Rey: Popular music, Afrikaner nationalism and lost irony''. Ongepubliseerde referaat, Departement Geskiedenis-seminaar, Universiteit van Stellenbosch.
* Grundlingh, A. 2004. “Rocking the Boat" in South Africa? Voëlvry music and Afrikaans anti-apartheid social protest in the 1980s. ''The International Journal of African Historical Studies'', 37(3):483–514.
* Hopkins, P. 2006. ''Voëlvry. The movement that rocked South Africa''. Kaapstad: Zebra Press.
* Klopper, A.E. 2009. ''Die opkoms van Afrikaanse rock en die literêre status van lirieke, met spesifieke verwysing na [[Fokofpolisiekar]]''. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Stellenbosch.
* Nel, R. 2007. Mooi melodie + kwaai liriek = protesmusiek. ''Beeld'', 15 Junie, p. 10.
* Roggeband, I. 2009. ''50 Stemme. Die grootste name in Afrikaanse musiek''. Johannesburg: Delta Boeke.
* Senekal, B.A. 2009. “Die lied van die nuwe jong Suid-Afrika”: Die representasie van [[vervreemding]] in hedendaagse Afrikaanse protesmusiek. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'' 16(2), 53-67.
* Senekal, B.A. 2011. [[Vervreemding]] in die ekstreem: ʼn Oorsig oor normloosheid en sosiale isolasie in Afrikaanse ekstreme metal, ''LitNet Akademies'' 8(1), 76-101.
* Senekal, B.A. 2013. [[Fokofpolisiekar]] en die musiek van [[vervreemding]], ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'', 20(1), 87-101.
== Sien ook ==
* [[Bronnelys by die bestudering van Afrikaanse musiek]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]]
* [[Boeremusiek]]
== Eksterne skakels ==
* [https://public.tableau.com/views/PRISMA/PRISMA?:embed=y&:display_count=yes/ PRISMA: 'n Digitale Afrikaanse kultuurbedryfdatabasis]
* [http://www.afrifrans.co.za/ Afri-Frans]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=18919&cause_id=1270 Die Voëlvry-beweging se groter konteks]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=47116&cat_id=235 Liriekfabriek: Francois Blom]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=87963&cat_id=201 Litnet artikel oor Afrikaanse protesmusiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717110627/http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=87963&cat_id=201 |date=17 Julie 2011 }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=98580&cat_id=201 Litnet artikel oor Afrikaanse metal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927162413/http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=98580&cat_id=201 |date=27 September 2011 }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=80336&cat_id=201 Litnet artikel oor Afri-Frans]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Musiek]]
pjfcrza3050t6f7m0t1lfffzudw38lz
3379047
3379046
2026-11-20T04:24:33Z
Petronel Baard
218419
/* */
3379047
wikitext
text/x-wiki
{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Koos met kamera.png|duimnael|regs|[[Koos du Plessis]]]]
[[Lêer:Steve Hofmyer crop.jpg|duimnael|regs|[[Steve Hofmeyr]]]]
[[Lêer:Karen zoid in 2009.jpg|duimnael|regs|[[Karen Zoid]]]]
[[Lêer:Theuns Jordaan.jpg|duimnael|regs|[[Theuns Jordaan]]]]
[[Lêer:Die Antwoord in LA 2010 07 17.jpg|duimnael|regs|[[Die Antwoord]]]]
'''Afrikaanse musiek''' is [[musiek]] waarin [[Afrikaans]] as [[taal]] gebruik word. Dit kan 'n verskeidenheid Afrikaanse [[dialek]]te en musiekgenres dek.<ref>{{Verwys web|titel=Afrikaanse musiek: Ons is nie almal só nie|url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/afrikaanse-musiek-ons-is-nie-almal-so-nie-20190423|uitgewer=Netwerk24}}</ref>
== Voor 1994 ==
Afrikaanse musiek weerspieël die diversiteit van die [[Afrikaner]]: Sedert die tagtigerjare was daar nie alleen tradisionele [[Boeremusiek]] benewens populêre musiek (soos veral vervat in die [[Huisgenoot]] Skouspel) nie, maar ook alternatiewe strome. Waar populêre musiek (byvoorbeeld [[Bles Bridges]], [[Cora Marie]], [[Janita Claassen]], [[Rina Hugo]] en [[Carike Keuzenkamp]] hulself toegespits het op die vermaaklikheidsaspek van musiek, het alternatiewe kunstenaars (byvoorbeeld [[Piet Botha]], [[Bernoldus Niemand]], [[Koos Kombuis]] en [[Johannes Kerkorrel]]) sosiale kommentaar gelewer op [[Apartheid]] en Afrikaneridentiteit. Belangrik in voor-1994 Afrikaanse musiek is ook kunstenaars soos [[Laurika Rauch]], [[Anton Goosen]], [[Coenie de Villiers]], [[Lucas Maree]] en [[Koos du Plessis]] wat hulself beywer het vir die skryf van kwaliteit musiek en lirieke, alhoewel hulle selde direkte sosiale kommentaar gelewer het.
== Ná 1994 ==
Ná 1994 is die Afrikaner se herontdekking van sy identiteit in sy musiek weerspieël. Die musikante van [[Voëlvry]] het meer inwaarts gekeer, groepe soos [[Battery9]] is gestig wat Afrikaans in nuwe genres gebruik het, en Afrikaans het selfs sy eerste [[heavy metal]]-liedjie, [[Voice of Destruction]] se "J.M.S.P.", gekry (1995). Sedert 2000 het Afrikaanse musiek 'n oplewing ondervind: Groepe soos [[Fokofpolisiekar]], [[K.O.B.U.S!]], [[Insek]], [[Straatligkinders]], [[Jack Parow]], [[Brasse van die Kaap]] en [[Die Antwoord]] het Afrikaans in 'n groter verskeidenheid musiekgenres aangewend en daardeur aangetoon dat Afrikaans 'n lewendige en nie eendimensionele taal is nie. Vertalings is ook gebruik om die interkulturele gesprek met veral Europa na die isolasie van Apartheid te hervat: Hier kan veral die Afri-Frans, Afri-Spaans en Brel-projekte genoem word.
Die anti-apartheid [[protesmusiek]] van [[Voëlvry]] is ook opgevolg met nuwe protesmusiek teen die establishment: [[Koos Kombuis]] het na 'n paar verspreide protesliedjies sy "Bloedrivier" album in 2008 vrygestel, en groepe soos [[Glaskas]], [[Klopjag]], [[Fokofpolisiekar]] en natuurlik [[Bok van Blerk]] het begin om protesliedjies te skryf teen wat gesien word as 'n marginalisering van die Afrikaner, asook die heersende misdaadklimaat.
== Verdere leesstof ==
* Ballantine, C. 2004. Re-thinking “whiteness”? Identity, change and “white" popular music in post-apartheid South Africa. ''Popular Music'', 23(2):105–31.
* Basson, L. 2007. Punk identities in post-apartheid South Africa. ''South African Review of Sociology'', 38(1):70–84.
* Bezuidenhout, A. 2007. ''From Voëlvry to De la Rey: Popular music, Afrikaner nationalism and lost irony''. Ongepubliseerde referaat, Departement Geskiedenis-seminaar, Universiteit van Stellenbosch.
* Grundlingh, A. 2004. “Rocking the Boat" in South Africa? Voëlvry music and Afrikaans anti-apartheid social protest in the 1980s. ''The International Journal of African Historical Studies'', 37(3):483–514.
* Hopkins, P. 2006. ''Voëlvry. The movement that rocked South Africa''. Kaapstad: Zebra Press.
* Klopper, A.E. 2009. ''Die opkoms van Afrikaanse rock en die literêre status van lirieke, met spesifieke verwysing na [[Fokofpolisiekar]]''. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Stellenbosch.
* Nel, R. 2007. Mooi melodie + kwaai liriek = protesmusiek. ''Beeld'', 15 Junie, p. 10.
* Roggeband, I. 2009. ''50 Stemme. Die grootste name in Afrikaanse musiek''. Johannesburg: Delta Boeke.
* Senekal, B.A. 2009. “Die lied van die nuwe jong Suid-Afrika”: Die representasie van [[vervreemding]] in hedendaagse Afrikaanse protesmusiek. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'' 16(2), 53-67.
* Senekal, B.A. 2011. [[Vervreemding]] in die ekstreem: ʼn Oorsig oor normloosheid en sosiale isolasie in Afrikaanse ekstreme metal, ''LitNet Akademies'' 8(1), 76-101.
* Senekal, B.A. 2013. [[Fokofpolisiekar]] en die musiek van [[vervreemding]], ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'', 20(1), 87-101.
== Sien ook ==
* [[Bronnelys by die bestudering van Afrikaanse musiek]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]]
* [[Boeremusiek]]
== Eksterne skakels ==
* [https://public.tableau.com/views/PRISMA/PRISMA?:embed=y&:display_count=yes/ PRISMA: 'n Digitale Afrikaanse kultuurbedryfdatabasis]
* [http://www.afrifrans.co.za/ Afri-Frans]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=18919&cause_id=1270 Die Voëlvry-beweging se groter konteks]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=47116&cat_id=235 Liriekfabriek: Francois Blom]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=87963&cat_id=201 Litnet artikel oor Afrikaanse protesmusiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717110627/http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=87963&cat_id=201 |date=17 Julie 2011 }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=98580&cat_id=201 Litnet artikel oor Afrikaanse metal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927162413/http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=98580&cat_id=201 |date=27 September 2011 }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=80336&cat_id=201 Litnet artikel oor Afri-Frans]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Musiek]]
es8y0djse1ck7ft0nwd6rjrcsrsmuhg
3379075
3379047
2026-11-20T08:07:31Z
Rooiratel
90342
3379075
wikitext
text/x-wiki
{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Koos met kamera.png|duimnael|regs|[[Koos du Plessis]]]]
[[Lêer:Steve Hofmyer crop.jpg|duimnael|regs|[[Steve Hofmeyr]]]]
[[Lêer:Karen zoid in 2009.jpg|duimnael|regs|[[Karen Zoid]]]]
[[Lêer:Theuns Jordaan.jpg|duimnael|regs|[[Theuns Jordaan]]]]
[[Lêer:Die Antwoord in LA 2010 07 17.jpg|duimnael|regs|[[Die Antwoord]]]]
'''Afrikaanse musiek''' is [[musiek]] waarin [[Afrikaans]] as [[taal]] gebruik word. Dit kan 'n verskeidenheid Afrikaanse [[dialek]]te en musiekgenres dek.<ref>{{Verwys web|titel=Afrikaanse musiek: Ons is nie almal só nie|url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/afrikaanse-musiek-ons-is-nie-almal-so-nie-20190423|uitgewer=Netwerk24|webwerf=www.netwerk24.com|besoekdatum=2019-04-23}}</ref>
== Voor 1994 ==
Afrikaanse musiek weerspieël die diversiteit van die [[Afrikaner]]: Sedert die tagtigerjare was daar nie alleen tradisionele [[Boeremusiek]] benewens populêre musiek (soos veral vervat in die [[Huisgenoot]] Skouspel) nie, maar ook alternatiewe strome. Waar populêre musiek (byvoorbeeld [[Bles Bridges]], [[Cora Marie]], [[Janita Claassen]], [[Rina Hugo]] en [[Carike Keuzenkamp]] hulself toegespits het op die vermaaklikheidsaspek van musiek, het alternatiewe kunstenaars (byvoorbeeld [[Piet Botha]], [[Bernoldus Niemand]], [[Koos Kombuis]] en [[Johannes Kerkorrel]]) sosiale kommentaar gelewer op [[Apartheid]] en Afrikaneridentiteit. Belangrik in voor-1994 Afrikaanse musiek is ook kunstenaars soos [[Laurika Rauch]], [[Anton Goosen]], [[Coenie de Villiers]], [[Lucas Maree]] en [[Koos du Plessis]] wat hulself beywer het vir die skryf van kwaliteit musiek en lirieke, alhoewel hulle selde direkte sosiale kommentaar gelewer het.
== Ná 1994 ==
Ná 1994 is die Afrikaner se herontdekking van sy identiteit in sy musiek weerspieël. Die musikante van [[Voëlvry]] het meer inwaarts gekeer, groepe soos [[Battery9]] is gestig wat Afrikaans in nuwe genres gebruik het, en Afrikaans het selfs sy eerste [[heavy metal]]-liedjie, [[Voice of Destruction]] se "J.M.S.P.", gekry (1995). Sedert 2000 het Afrikaanse musiek 'n oplewing ondervind: Groepe soos [[Fokofpolisiekar]], [[K.O.B.U.S!]], [[Insek]], [[Straatligkinders]], [[Jack Parow]], [[Brasse van die Kaap]] en [[Die Antwoord]] het Afrikaans in 'n groter verskeidenheid musiekgenres aangewend en daardeur aangetoon dat Afrikaans 'n lewendige en nie eendimensionele taal is nie. Vertalings is ook gebruik om die interkulturele gesprek met veral Europa na die isolasie van Apartheid te hervat: Hier kan veral die Afri-Frans, Afri-Spaans en Brel-projekte genoem word.
Die anti-apartheid [[protesmusiek]] van [[Voëlvry]] is ook opgevolg met nuwe protesmusiek teen die establishment: [[Koos Kombuis]] het na 'n paar verspreide protesliedjies sy "Bloedrivier" album in 2008 vrygestel, en groepe soos [[Glaskas]], [[Klopjag]], [[Fokofpolisiekar]] en natuurlik [[Bok van Blerk]] het begin om protesliedjies te skryf teen wat gesien word as 'n marginalisering van die Afrikaner, asook die heersende misdaadklimaat.
== Verdere leesstof ==
* Ballantine, C. 2004. Re-thinking “whiteness”? Identity, change and “white" popular music in post-apartheid South Africa. ''Popular Music'', 23(2):105–31.
* Basson, L. 2007. Punk identities in post-apartheid South Africa. ''South African Review of Sociology'', 38(1):70–84.
* Bezuidenhout, A. 2007. ''From Voëlvry to De la Rey: Popular music, Afrikaner nationalism and lost irony''. Ongepubliseerde referaat, Departement Geskiedenis-seminaar, Universiteit van Stellenbosch.
* Grundlingh, A. 2004. “Rocking the Boat" in South Africa? Voëlvry music and Afrikaans anti-apartheid social protest in the 1980s. ''The International Journal of African Historical Studies'', 37(3):483–514.
* Hopkins, P. 2006. ''Voëlvry. The movement that rocked South Africa''. Kaapstad: Zebra Press.
* Klopper, A.E. 2009. ''Die opkoms van Afrikaanse rock en die literêre status van lirieke, met spesifieke verwysing na [[Fokofpolisiekar]]''. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Stellenbosch.
* Nel, R. 2007. Mooi melodie + kwaai liriek = protesmusiek. ''Beeld'', 15 Junie, p. 10.
* Roggeband, I. 2009. ''50 Stemme. Die grootste name in Afrikaanse musiek''. Johannesburg: Delta Boeke.
* Senekal, B.A. 2009. “Die lied van die nuwe jong Suid-Afrika”: Die representasie van [[vervreemding]] in hedendaagse Afrikaanse protesmusiek. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'' 16(2), 53-67.
* Senekal, B.A. 2011. [[Vervreemding]] in die ekstreem: ʼn Oorsig oor normloosheid en sosiale isolasie in Afrikaanse ekstreme metal, ''LitNet Akademies'' 8(1), 76-101.
* Senekal, B.A. 2013. [[Fokofpolisiekar]] en die musiek van [[vervreemding]], ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'', 20(1), 87-101.
== Sien ook ==
* [[Bronnelys by die bestudering van Afrikaanse musiek]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]]
* [[Boeremusiek]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [https://public.tableau.com/views/PRISMA/PRISMA?:embed=y&:display_count=yes/ PRISMA: 'n Digitale Afrikaanse kultuurbedryfdatabasis]
* [http://www.afrifrans.co.za/ Afri-Frans]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=18919&cause_id=1270 Die Voëlvry-beweging se groter konteks]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=47116&cat_id=235 Liriekfabriek: Francois Blom]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=87963&cat_id=201 Litnet artikel oor Afrikaanse protesmusiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717110627/http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=87963&cat_id=201 |date=17 Julie 2011 }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=98580&cat_id=201 Litnet artikel oor Afrikaanse metal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927162413/http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=98580&cat_id=201 |date=27 September 2011 }}
* [http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=80336&cat_id=201 Litnet artikel oor Afri-Frans]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Musiek]]
qgay1nw2r3t5sxyu5e69wfthryde3kk
Frischgewaagd
0
55619
3379120
2232123
2026-11-20T10:09:57Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379120
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Frischgewaagd
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=
|beeldgrootte=240px
|beeldbyskrif=
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart=Noordwes
|duimdrukkeretiketposisie=onderkant
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}}
|onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]]
|onderafdelingtipe2=
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1=[[Noordwes]]
|onderafdelingnaam2=
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinate = {{Koördinate|25|55|0|S|25|30|28|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title }}
|bevolking_soos_op=
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=
|bevolkingsdigtheid_km2=
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]
|utcafset=+2
|tydsone_DST=
|uctafset_DST=
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=
}}
'''Frischgewaagd''' is 'n nedersetting in [[Noordwes]] aan die R565 tussen [[Rustenburg]], [[Ledig]] en die [[Pilanesberg Natuurreservaat]].
Die Frischgewaagd-Ledig-gebied is bekend vir sy [[platinum]]myne.<ref>[http://www.platinum.matthey.com/news-archive/wesizwe-to-continue-with-frischgewaagd-ledig-project/wesizwe_to_continue_with_frischgewaagd-ledig_project_18848568.html Wesizwe] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Frischgewaagd was op 16 Junie 2011 in die nuus gewees nadat die DA-leier [[Helen Zille]] hier [[Jeugdag]] gevier het.<ref>[http://mg.co.za/article/2011-06-16-no-uprisings-needed-zille-tells-youth-day-crowd Mail & Guardian]</ref> In die munisipale verkiesings van Mei 2011 was Frischgewaagd die eerste wyk sonder enige kiesers van minderheidgroepe wat 'n DA-meerderheid opgelewer het. Die [[DA]] het 1006 stemme verower, die [[ANC]] 960.
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]]
rmlm1fokb52coctvhsgco5jberyqovf
Chuniespoort
0
55814
3379101
2548054
2026-11-20T08:57:20Z
Aliwal2012
39067
[[:Kategorie:Poorte van Suid-Afrika]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3379101
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Chuniespoort
| inheemse_naam =
| ander_naam =
| nedersetting_tipe = Nedersetting
| beeld_stadsilhoeët =
| beeldbyskrif =
| latd = 24 |latm = 13 |lats = 45
| longd = 29 |longm = 29 |longs = 48
| provinsie = Limpopo
| distrik = Capricorn
| munisipaliteit = Polokwane
| stigtingsdatum =
| regeringstipe =
| leier_party =
| leiertitel =
| leiernaam =
| oppervlakvoetnotas =
| oppervlak_totaal_km2 =
| hoogte_m =
| bevolking_totaal =
| bevolking_soos_op = 2011
| bevolkingvoetnotas =
| demografie1_voetnotas =
| persent_swart = 100.0%
| persent_kleurling =
| persent_asiër =
| persent_wit =
| persent_ander =
<!-- demografie (deel 2) -->
| demografie2_voetnotas =
| demographics2_title1 = [[Noord-Sotho]]
| demographics2_info1 = 92.5%
| demographics2_title3 = [[Tsonga]]
| demographics2_info3 = 4.6%
| demographics2_title4 = [[Zoeloe]]
| demographics2_info4 = 1.0%
| demographics2_title5 = Ander
| demographics2_info5 = 1.8%
| poskode = 0745
| poskode2 = 0745
| skakelkode = 015
| sensuskode = 974140
| webwerf =
}}
'''Chuniespoort''' is 'n [[nedersetting]] suid van [[Polokwane]], nader aan [[Lebowakgomo]], in [[Capricorn-distriksmunisipaliteit|Capricorn-distrik]] in die [[Limpopo]]provinsie van [[Suid-Afrika]].
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Limpopo saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC35}}
[[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]]
[[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Poorte van Suid-Afrika]]
rpacylzborzo6u50nh4p0fxo1xgk1qd
Steelpoort
0
56945
3379102
2892372
2026-11-20T08:57:51Z
Aliwal2012
39067
[[:Kategorie:Poorte van Suid-Afrika]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3379102
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Steelpoort
| inheemse_naam =
| ander_naam =
| nedersetting_tipe = [[Dorp]]
| beeld_stadsilhoeët =
| latd = 24 |latm = 43 |lats =
| longd = 30 |longm = 12 |longs =
| provinsie = Limpopo
| distrik = Sekhukhune
| munisipaliteit = Fetakgomo Tubatse
| stigtingsdatum =
| regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]]
| leier_party = [[ANC]]
| leiertitel =
| leiernaam =
| oppervlakvoetnotas =
| oppervlak_totaal_km2 =
| hoogte_m =
| bevolking_totaal =
| bevolking_soos_op = 2011
| bevolkingvoetnotas =
| demografie1_voetnotas =
| persent_swart = 66.0%
| persent_kleurling = 4.2%
| persent_asiër = 1.2%
| persent_wit = 28.5%
| persent_ander = 0.1%
<!-- demografie (deel 2) -->
| demografie2_voetnotas =
| demographics2_title1 = [[Noord-Sotho]]
| demographics2_info1 = 34.5%
| demographics2_title2 = [[Afrikaans]]
| demographics2_info2 = 33.3%
| demographics2_title3 = [[Engels]]
| demographics2_info3 = 11.7%
| demographics2_title4 = [[Zoeloe]]
| demographics2_info4 = 3.6%
| demographics2_title5 = Ander
| demographics2_info5 = 17.0%
| poskode = 1133
| poskode2 = 1133
| skakelkode = 013
| sensuskode = 987145
| webwerf =
}}
[[Lêer:Chromitite Bushveld South Africa.jpg|duimnael|links|200px|Gelaagde [[Bosveldstollingskompleks|stollingsgesteentes]] naby Steelpoort.]]
'''Steelpoort''' is 'n dorpie in [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]]. Die [[R555 (Suid-Afrika)|R555]]-streeksroete gaan deur die dorp en [[Burgersfort]] is die naaste groot dorp.
== Geskiedenis ==
Nadat [[magnetiet]] en [[chroom]] hier ontdek is, is 'n spoorlyn tussen [[Lydenburg]] en Steelpoort in 1924 gebou.
Die naam het ontstaan toe 'n Voortrekker in die 1840's 'n [[olifant]] hier in die skemer geskiet het. Die volgende oggend was die tande van die olifant weg. Na 'n groot soektog is die tande in 'n medereisiger se besit gevind. Hulle het toe die poort Olifantspoort en die rivier [[Steelpoortrivier|Steelpoort]] genoem.
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
* [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC47}}
[[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]]
[[Kategorie:Poorte van Suid-Afrika]]
bih2texizwe5lg7svdgb5ubpnu0uww4
Afrikaner Volksfront
0
64079
3378853
3288683
2026-11-19T16:04:33Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378853
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas militêre eenheid
| naam = Afrikaner Volksfront
| beeld = Afrikaner Vryheidsvlag.svg
| beeld_byskrif = Die "Vryheidsvlag" wat in 1995 by die Suid-Afrikaanse [[Buro vir Heraldiek]] as vlag van die Afrikaner Volksfront registreer is.<ref>{{en}} South African Bureau of Heraldry (1995) [http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm30ddf0?200703110354512380EDC6&DN=00000008 Afrikaner-Volksfront flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201007063641/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm30ddf0?200703110354512380EDC6&DN=00000008 |date= 7 Oktober 2020 }}, besoek op 28 Junie 2006</ref>
| gestig = [[7 Mei]] [[1993]]
| ontbind = November [[1996]]
| land = [[Suid-Afrika]]
| weermagdeel =
| organisasie =
| onderdeel van =
| tipe =
| spesialisasie =
| kommandostruktuur =
| aantal =
| hoofkwartier = [[Pretoria]]
| leuse =
| mars =
| kleur = Oranje, blou, groen en wit
| uitrusting =
| veldslae = Bophuthatswana-krisis 1994
| aantal veldslae =
| onderskeiding =
}}
Die '''Afrikaner Volksfront''' ('''AVF''') was ’n oorkoepelende organisasie wat veronderstel was om ’n aantal [[Afrikaner]]organisasies byeen te bring in die vroeë 1990’s.
== Werking ==
[[Lêer:AVF logo.svg|duimnael|links|Logo van die AVF]]
Die organisasie is op 7 Mei 1993 gestig deur 21 Afrikanerorganisasies as gevolg van die toenemende behoudende teenstand teen die veelparty-onderhandelinge wat in [[Kemptonpark]] aan die gang was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/dated-event/ã¢â%C2%82¬ë%C2%9Cafrikaner-volksfront039-founded |title=Die Afrikaner Volksfront word gestig |format=html |publisher=Suid-Afrikaanse Aanlyngeskiedenis |accessdate=12 April 2012 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Genl. [[Constand Viljoen]] en drie ander generaals van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] was betrokke by die stigting van die AVF. Tydens die stigtingsvergadering is dr. [[Ferdi Hartzenberg]] verkies tot president en kolonel Piet Botha tot hoofsekretaris.
Die AVF het ’n Volksrepubliekwerkkomitee op die been gebring om inligting in te samel oor die ideaal van ’n onafhanklike Volkstaat vir die Afrikaners. In Desember 1993 het die komitee ’n Volkstaat voorgestel wat [[Pretoria]], dele van die [[Transvaal]] en noord-[[Kimberley]] en noordelike [[Natal (provinsie)|Natal]] wat sou bestaan as ’n staat met die reg om van ’n federale Suid-Afrika te skei; in November 1994 is ’n nuwe voorstel ter tafel gelê vir ’n kleiner staat slegs met outonomie.
Die onderhandelinge met die ANC het van die onversetlikes in die AVF nie welgeval nie en dr. Hartzenberg het aangedring op niks anders as ’n onafhanklike Afrikaner-tuisland nie. Nadat die onderhandelinge misluk het is genl. Viljoen se posisie in die AVF ondermyn waarna Viljoen die AVF verlaat het om saam met dr. [[Pieter Mulder]] die [[Vryheidsfront Plus|Vryheidsfront]] te stig. Die AVF het die tussentydse grondwet van Suid-Afrika, wat in 1993 deurgevoer is, verwerp.
Die AVF was ook deel van die Vryheidsalliansie saam met die [[Inkatha-Vryheidsparty]], [[Konserwatiewe Party]] en die regerings van [[Ciskei]] en [[Bophuthatswana]].<ref name="Boernet">{{cite web |url=http://www.boer.co.za/boernet/org/org_eng.html |title=Agtergrond en geskiedenis van Boere-Afrikanerorganisasies in SA |format=html |publisher=Boernet |access-date=12 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003004048/http://www.boer.co.za/boernet/org/org_eng.html |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Desember 1995 het die AVF die Afrikaner Vryheidsvlag by die Suid-Afrikaanse [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm30ddf0?201705111603319F51536A&DN=00000001 | title=Afrikaner Volksfront |publisher=Nasionale Argief van Suid-Afrika |accessdate=11 Mei 2017 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/za%7Davf.html |title=Afrikaner Volksfront |format=html |publisher=Flags of the World |access-date=12 April 2012 |date=14 Junie 1996 |last=Berry |first=Bruce |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305204238/http://www.crwflags.com/fotw/flags/za%7Davf.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In 1994 het die AVF probeer om die Boere as ’n inheemse volk by die [[Verenigde Nasies]] erken te kry maar het nie daarin geslaag nie nadat 82 ander inheemse volkere ’n petisie teen die deelname van die AVF onderteken het. Die AVF is in November 1996 ontbind.<ref name="Boernet" />
== Akkoord vir Afrikanerselfbeskikking ==
Hoofstuk 3 van die Akkoord vir Afrikanerselfbeskikking wat op 23 April 1994 deur genl. Viljoen, leier van die VF+, mnr. [[Thabo Mbeki]], nasionale voorsitter van die [[African National Congress|ANC]] en mnr. [[Roelf Meyer]], Minister van Konstitusionele Ontwikkeling en Kommunikasie namens die regering van die [[Nasionale Party]] geteken is, met prof. Abraham Viljoen en mnr. Jurgen Kögl as getuies, meld dat:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.vryheidsfront.co.za/a/geskiedenis_akkoord.asp |title=Akkoord oor Afrikanerselfbeskikking tussen die Vryheidsfront, die ANC en die Suid-Afrikaanse Regering/Nasionale Party |format=html |publisher=[[VF+]] |accessdate=24 August 2015 |date=23 April 1994 |archive-date= 1 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031201004242/http://www.vryheidsfront.co.za/a/geskiedenis_akkoord.asp |url-status=bot: unknown }}</ref>
* Die besprekings tussen die Afrikaner Volksfront en die ANC op die volgende ooreenkomste van verstandhouding uitgeloop het:
** Beide partye is toegewy tot die ontwikkeling van ’n nie-rassige demokrasie. Albei aanvaar dat baie Afrikaners ook ’n toewyding tot die ideaal van [[selfbeskikking]] in ’n Volkstaat het en dat hierdie ideaal spoedig aangespreek moet word. Albei partye verwerp politieke voorstelle wat rassisme en mislukte apartheidsbeleide bevat. Die AVF is duidelik oor sy verwerping van [[kommunisme]] as ’n aanvaarbare politieke stelsel.
** Albei partye glo dat die doelwitte soos uiteengesit bereikbaar is en dat ’n volhoubare politieke oplossing gevind kan word deur ’n proses van onderhandelinge. Die formulering van hierdie oplossings vereis toewyding wat gevestig is op ’n nuwe visie vir die toekoms van Suid-Afrika.
** Albei partye erken die gevaar van ernstige konflik tussen die lede van hul onderskeie afdelings, en die destruktiewe impak wat so ’n konflik kan hê op die toekomstige ontwikkeling van Suid-Afrika.
** Hoewe ldie twee partye nie ’n gemene posisie deel oor die voorgestelde skedule vir die oorgangsproses nie het hulle ingestem dat ’n strategiese ooreenkoms wat die sake van gemene belang aanspreek, aangepak behoort te word.
* Daarom, gegewe die bogenoemde sorge en oorwegings word die volgende instemmings oorweeg:
** Suid-Afrika behoort die tuiste van al sy inwoners te wees wat ’n gedeelde toekoms deel, gebaseer op vreedsame naasbestaan, ekonomiese interafhanklikheid en konstitusionele regering.
** Die twee partye is vasbeslote om ’n aanvaarbare en volhoubare huisvesting vir almal in Suid-Afrika te vind, terwyl hul aspirasies, afdelings en politieke formasies in gedagte gehou word.
** Hulle stem ooreen op die stigting van ’n inklusiewe veiligheidstelsel sodat vrede en stabiliteit herstel kan word.
** Hulle stem ooreen dat die aspirasies van baie Afrikaners om hulself te regeer in hul eie gebied, aangespreek sal word. Ooreenkomstig het hulle ingestem dat ’n gesamentlike werkgroep gestig sal word vir hierdie doel terwyl die oproep van mnr. Mandela aan dr. Hartzenberg en genl. Viljoen in gedagte gehou word dat versoening daarin bevat word, konflik voorkom word en samewerking tussen alle mense gefasiliteer word. Die werkgroep moet teen 20 Januarie 1995 terugrapporteer
** Die partye het ooreengekom dat ’n gesamentlike afvaardiging na [[Switserland]] en [[België]] sal gaan om te bestudeer hoe die politieke stelsel van hierdie twee lande werk en om te bepaal watter aspekte van hierdie stelsels van nut kan wees in die oplossing van die Suid-Afrikaanse konflik.
** Die AVF het onderneem om, op aanvaarding van die ANC se goeie trou, enige aksie wat gemik is daarop om die oorgansproses te destabiliseer, te ontmoedig. Die hoogtepunt van hierdie strategiese ooreenkoms in ’n finale skikking voor die einde van Januarie 1994 sal die AVF in staat stel om deelname aan die oorgangstrukture en die verkiesing op 27 April 1994 te oorweeg.
** Die ANC gee sy toewyding, op aanvaarding van die bona fides van die AVF, om geslote ooreenkomste met die AVF, insluitend konstitusionele en wetgewende ooreenkomste te bevorder.
** Sou enige party van hierdie ooreenkoms op enige tyd besluit dat die geheel van die besonderhede van die ooreenkoms geskend is, sal ’n poging tot gemene versoening deur die fasiliteerders gemaak word alvorens enige eensydige aksie geneem word.
** Daar is besluit dat ’n vergadering op leierskapvlak so spoedig moontlik saamgeroep sal word om:
*** die ooreenkoms te bekragtig;
*** te besluit oor die tydraamwerk vir die bogenoemde voorgestelde aksies;
*** die openbare vrystelling van die strategiese ooreenkoms te bewerkstellig; en
*** te besluit op maniere om hierdie ooreenkomste te bemark.
== Ander ==
Op 4 Desember 1993 oorhandig [[Bloemhof]] die vryheid van die dorp aan die Afrikaner Volksfront tydens ’n plegtigheid waar Pieter Mulder en Ferdi Hartzenberg met ereburgerskap vereer is en die vryheid van die dorp ook aan die [[AWB]] Wenkommando oorhandig is.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* {{en}} {{cite web |url=http://www.boer.co.za/cyber/vfstudy.html |title=Eerste verslag van die Volksrepubliekwerkkomitee van die Afrikaner Volksfront vir vrede in Suid-Afrika |format=html |accessdate=12 April 2012 |date=3 Junie 1995 |publisher=AVF }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Afrikanernasionalisme]]
[[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]]
j4k4ketlqo3bksale48l4n5mwyggjw3
USS Hornet (CV-8)
0
64824
3378828
3295844
2026-11-19T12:59:03Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378828
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:USS ''Hornet'' (CV-8)}}
{{Databoks}}
Die '''USS ''Hornet'' (CV-8)''' was 'n [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] van die [[Amerikaanse Vloot]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die skip was op sy toetsvaart tydens die [[Aanval op Pearl Harbor]]. Die skip is gekelder deur die [[Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër|Japannese Lugmag]] op [[27 Oktober]] [[1942]]. Die skip het bekend geraak toe vyf-en-twintig ''[[North American B-25 Mitchell|B-25 Mitchell]]'' [[bomwerper]]s, onder beheer van Lt. kol. James Doolittle, van hom opgestyg het om [[Tokio]] te bombardeer.
Die skip het 19 800 ton water verplaas en was toegerus met agt 5-duim-kanonne en 87 vliegtuie. Dit was aangedryf deur vier turbines van 120 000 dryfasperdekrag wat die skip 'n topspoed van 32 [[Knoop (snelheid)|knope]] gegee het.
== Vliegtuie ==
Die ''Hornet'' was toegerus met die volgende vliegtuie:
* [[Douglas SBD Dauntless|SBD-3 ''Dauntless'']] verkennings/duikbomwerpers.
* [[Grumman TBF Avenger|TBF-1 ''Grumman Avenger'']] [[torpedo]]bomwerpers.
* [[Grumman F4F Wildcat|F4F-3 ''Grumman Wildcat'']] vegvliegtuie.
* TBD-1 ''Douglas Devastator'' torpedobomwerpers.
<gallery mode="packed">
Lêer:USS Hornet (CV-8).jpg|Die USS ''Hornet'' na voltooiing.
Lêer:Listing USS Hornet (CV-8) is abandoned in the late afternoon of 26 October 1942.jpg|Die USS ''Hornet'', verlate en besig om te sink.
Lêer:Army B-25 (Doolittle Raid).jpg|'n B-25 styg van die ''Hornet'' af op.
</gallery>
== Nota ==
Die afkorting ''USS'' beteken ''United States Ship''.
== Bron ==
* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975. {{ISBN|0-600-33111-3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]
tk9qu1wm94sfhfmfj3r0d82qr42m0mp
Lêer:Dordrecht Pep Stores.jpg
6
67676
3379093
1000135
2026-11-20T08:34:57Z
Aliwal2012
39067
3379093
wikitext
text/x-wiki
== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=[[Dordrecht, Oos-Kaap]] / Pep Stores, Dordrecht, Eastern Cape
|bron=Eie werk
|datum=16 Junie 2012
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Morné van Rooyen
|ander_weergawes=Geen
}}
== Lisensiëring ==
{{Kopiereg-erkenning|Morné van Rooyen}}
s7edzs4lo7me5rejh3q81mkbf1e3rre
Internasionale Mannedag
0
70577
3378831
1882327
2026-11-19T12:59:34Z
Rooiratel
90342
3378831
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:International Men's Day Symbol.JPG|duimnael|regs|Simbool vir Internasionale Mannedag]]
'''Internasionale Mannedag''' of '''Internasionale Mansdag''' word jaariks reg oor die wêreld op [[19 November]] gevier. Die doel van die [[dag]] is om [[man]]s en [[seun]]s se gesondheid, geslagsverhoudings, geslagsgelykheid en positiewe manlike rolmodelle te bevorder. Talle geleenthede word georganiseer om die dag te vier, maar dit word oor die algemeen nie as 'n [[Openbare vakansiedae in Suid-Afrika|openbare vakansiedag]] waargeneem nie.
Mans maak daagliks opofferinge in die werkplek, as eggenote en pa’s, vir hulle gesinne, hulle vriende, gemeenskappe en nasie. Die dag skep 'n geleentheid vir mense om uit welwillendheid die mans in hulle lewens en die opbouende bydrae wat hulle in die samelewing maak, te waardeer en te vier. Terselfdertyd word pa's aangemoedig en bemagtig om meer betrokke te wees in die lewens van hulle kinders en gesinne.
== Sien ook ==
* [[Vadersdag]]
* [[Internasionale Vrouedag]]
{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Feesdae]]
cnb4ccqyhti33vni0ci43k4pw715jlg
Dirk Postma, seun van Martinus
0
70987
3378886
2942325
2026-11-19T19:16:57Z
JMK
649
/* Herkoms */
3378886
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Predikant
| Naam = Ds. Dirk Postma
| Beeld = Dirk Postma.jpg
| Beeldbeskrywing = Ds. Dirk Postma, toer voorsitter was van Burgersdorp se Helpmekaar, 1917
| Beeldonderskrif = Ds. Dirk Postma
| Geboortenaam = Dirk Postma
| Geboortedatum = [[5 Mei]] [[1877]]
| Geboorteplek = [[Aliwal-Noord]], [[Kaapkolonie]]
| Sterftedatum = {{SDEO|1877|5|5|1940|12|29}}
| Sterfteplek = [[Burgersdorp]], [[Kaapland]]
| Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]]
| Gemeente = [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]], 1905–1906<br /> [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]], 1906–1940
| Jare aktief = 1905–1940
| Kweekskool = [[Teologiese Skool Potchefstroom|Potchefstroom]]
| Sendingwerk =
}}
Ds. '''Dirk Postma''' ([[Aliwal-Noord]], [[5 Mei]] [[1877]] – [[Burgersdorp]], [[29 Desember]] [[1940]]) was predikant in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]].
== Herkoms ==
[[Lêer:Ds Dirk Postma, seun van Martinus, as seuntjie.jpg|duimnael|links|200px|Ds. Postma kleintyd.]]
Dirk Postma was die oudste seun van ds. [[Martinus Postma]], die eerste Gereformeerde predikant aan die [[Witwatersrand]], en [[Elizabeth Spiller|Elizabeth Jossina Spiller]]. Sy broer, dr. [[Ferdinand Postma]], was 'n bekende Gereformeerde teoloog. Hulle oupa, ook ds. [[Dirk Postma]], was die stamvader van die Postmas in Suid-Afrika en die grondlegger van die Gereformeerde Kerk. Hy was vyf keer getroud en het 21 kinders gehad. Martinus Postma is nog in [[Nederland]] gebore uit ou ds. Postma se derde huwelik, op [[11 Februarie]] [[1850]] met Ida Sijpkens (†[[30 Maart]] [[1857]]). Prof. [[Jan Lion Cachet]] was getroud met Dirk en Ferdinand se tante Zwaantje. Uit die stamvader se vierde huwelik (op [[24 November]] [[1859]] met Susanna Lasea Kruger, †[[3 Oktober]] [[1869]]) is ook 'n [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]] gebore wat eweneens predikant geword het. En een van die kleinkinders uit sy vyfde huwelik (op [[20 Desember]] [[1869]] met [[Johanna Postma|Johanna Willemina van Biljon]], †[[12 Julie]] [[1901]]) was ook [[Dirk Calman Postma|Dirk Postma]], die seun van ds. [[Willem Postma]], beter bekend as die skrywer Dr. O'Kulis.
== Opleiding ==
[[Lêer:Gereformeerde studentemaats – Dirk Postma (seun van Martinus), JH Kruger en JA du Plessis.jpg|duimnael|regs|220px|Studentemaats aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]]: Dirk Postma, [[J.H. Kruger]] en [[Jacobus du Plessis]].]]
Dirk Postma ontvang sy skoolopleiding op [[Burgersdorp]] en [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]] en toe aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]]. Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in 1899 veg hy as [[Kaapse Rebelle|Kaapse rebel]] onder genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]]. As krygsgevangene word hy na Burttseiland, [[Bermuda]], verban waar hy as onderwyser optree en as redakteur van die krygsgevangenes se joernaal ''De Burtts Trompet''. Hier is hy die bemiddelaar tussen die krygsgevangenes en die Britse owerheid. Ná die vrede in 1902 onderneem hy 'n reis na die [[Verenigde State van Amerika]] en [[Europa]].
== Letterkundeprofessor ==
By sy terugkeer in sy vaderland behaal Postma die [[B.A.-graad]] en voltooi sy teologiese studie op Burgersdorp kort voor die Skool in 1905 na [[Potchefstroom]] sou verhuis om die voorloper van die hedendaagse [[Noordwes-Universiteit]] te word. Dirk Postma word, soos agtereenvolgens van 1877 sy oom ds. [[Petrus Postma]], sy pa, [[Marthinus Postma]] en oom ds. [[Stephanus Postma]], aangestel as professor in die literariese departement van die Burgersdorpse Teologieskool waar hy dien van 1903 tot 1904, die skool se laaste jaar in die Noordoos-Kaap.
== Predikant aan die Rand ==
[[Lêer:Ds Dirk en mev Alida Postma en hul vyf oudste kinders.jpg|links|duimnael|230px|Ds. en [[Alida Postma|mev. Postma]] en die vyf oudste van hul 13 kinders wat grootgeword het. Die tweede en derde oudste, tweelingdogters, is kleintyd aan witseerkeel dood.]]
[[Lêer:Gereformeerde kergebou Burgersdorp 1913.jpg|duimnael|regs|240px|Die Gereformeerde kerkgebou op Burgersdorp is in 1913 tydens ds. Postma se tyd in gebruik geneem.]]
[[Lêer:Ou Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|270px|links|In dié kerk, opgerig in die gemeente se stigtingsjaar, 1860, die voorloper van die huidige wat in 1913 teen 'n koste van £13 000 opgerig is, het ds. Postma, nes sy oupa en oom [[Petrus Postma]], die Woord aan Gereformeerde lidmate op [[Burgersdorp]] bedien.]]
[[Lêer:Ds Dirk Postma, seun van Martinus, en sy tweede vrou, Martha Kruger, die weduwee Van der Walt.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Postma en sy tweede vrou, Martha Kruger, die weduwee Van der Walt.]]
Hy aanvaar in 1904 'n beroep na [[Krugersdorp]] en word as professor in die literariese departement opgevolg deur sy jonger broer, ds. [[Ferdinand Postma]], die vyfde Postma agtereenvolgens. Die stigting van die [[Gereformeerde kerk Krugersdorp]] was deel van die Gereformeerde Kerk se poging om, 10 jaar ná die goudstormloop en die stigting van [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]], sy lidmate aan die Witwatersrand beter te bearbei. Op die algemene vergadering van die Gereformeerde Kerk op Heidelberg van [[16 Maart]] [[1896]] af is besluit om twee gemeentes op die [[Witwatersrand]] te stig. [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] is op [[25 April]] [[1896]] van [[Rustenburg]] afgestig en op [[23 Mei]] is die Johannesburgse gemeente met 200 lidmate gestig. Die predikant van Pretoria, ds. [[Petrus Postma]], ds. Dirk Postma se oom, sou as konsulent kerkdienste in Johannesburg teen £5 per diens waarneem, maar teen die einde van daardie eerste jaar besluit die kerkraad van Johannesburg om saam met Krugersdorp 'n eie predikant te beroep. Elke gemeente sou 'n proporsionele deel volgens hul aantal lidmate tot die jaarlikse salaris van £400 bydra. Ds. P. Snyman het die beroep bedank, maar 'n geslaagde beroep is daarna uitgebring op ds. Dirk Postma se vader, ds. Martinus Postma. Hy is op [[28 Augustus]] [[1897]] as die eerste Gereformeerde predikant in Johannesburg bevestig.
Die gemeente het vinnig gegroei en teen die einde van 1896 was daar reeds 350 belydende lidmate. Terugslae in die landbou het Afrikaners stadwaarts gedwing sodat daar teen 1898 reeds 900 siele in die Gereformeerde gemeente Johannesburg was. Die gemeente was so uitgestrek en spoedig so groot dat die kerkraad dit oorweeg het om 'n tweede predikant te benoem, maar dié planne moes laat vaar word met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]].
Ná die oorlog het ds. Postma weer versoek dat 'n tweede predikant beroep moes word omdat dit onmoontlik was vir een predikant om al die werk te behartig. Die kerkraad kom hom deels tegemoet deur te besluit om Braamfontein en Fordsburg as twee afsonderlike afdelings te skei, hoewel dit nog een gemeente sou wees. Tydens 'n kerkraadsvergadering van die afdeling Braamfontein op [[27 Junie]] [[1903]] is besluit om die kerkraad van Johannesburg te versoek dat hulle 'n aanbeveling op die eersvolgende Algemene Vergadering in Januarie 1904 moes maak dat Braamfontein tot afsonderlike gemeente afgestig moes word. Ds. Postma se las is wel verlig toe Krugersdorp in 1904 'n eie predikant kry, sy seun ds. Dirk Postma, al het die Algemene Vergadering nie aan Braamfontein se versoek voldoen nie. Die kerkraad het toe liewer hul goedkeuring daaraan verleen dat die kombinasie Johannesburg-Krugersdorp verbreek moes word.
Ds. Dirk Postma het egter net tot in 1906 aan die Rand gebly en word op [[19 Mei]] [[1906]] as [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] se leraar bevestig. Tydens sy bediening word op Burgersdorp die sierlike kerkgebou in die Gotiese boustyl opgerig en in Oktober 1913 in gebruik geneem, volgens sommige een van die mooiste kerkgeboue in sy soort in Suid-Afrika. In sy gemeente was hy 'n aktiewe voorstander van Christelik-Nasionale Onderwys, soos sy aandeel aan die heroprigting van die Vrye Christelike skool op Burgersdorp in 1908 getuig.
== Terug na Burgersdorp ==
Hy tree herhaalde kere op as voorsitter van die sinode van die Gereformeerde Kerk en dien 20 jaar as lid en veral as voorsitter van die kuratorium van die teologiese skool op [[Potchefstroom]]. Hy was lid van talle kerklike kommissies en verteenwoordig sy kerk in 1927 op die sinode van die Gereformeerde Kerk in [[Groningen]], [[Nederland]]. In 1922 besoek hy die Angola-Boere met wie se terugkeer na die Unie en Suidwes-Afrika hy enkele jare later veel te doen sou hê. Sy oom ds. [[Dirk Postma jr.]] is op [[21 Oktober]] [[1888]] op [[Burgersdorp]] bevestig om as eerste predikant vir drie jaar na die [[Dorslandtrek]]kers, van wie die meeste Doppers (lidmate van die Gereformeerde Kerk) was, by São Januário, [[Humpata]], in [[Angola]], te gaan.
Selfs na Chubut in Argentinië (sien [[NG gemeente Chubut]]) onderneem ds. Dirk Postma ook 'n reis en beywer hom vir die repatriasie van die Afrikaners wat hulle ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] daar gaan vestig het. Hy voer jare lank 'n omvangryke briefwisseling met geloofsgenote, ook buite Suid-Afrika, en hy het die gewoonte gehad om alles te versamel en te bewaar waarby hy belang gehad het.
== Persoonlikheid ==
Dr. [[Barend Krüger|B.R. Krüger]] skryf van ds. Dirk Postma in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'': "Hy was 'n man van sterk oortuiginge wat hy nie onder stoele en tafels weggesteek het nie, 'n streng gedissiplineerde gelowige wat dit van alle mense met 'n onverskrokke, reguit benadering geëis het. Bekend, ook buite sy kerk, om sy absolute strengheid ten opsigte van die Gereformeerde beginsels, word hy in sy omgewing met die jare 'n patriargale figuur wat groot agting van sowel blankes as nie-blankes geniet. Hy was sonder twyfel een van die sterkste persoonlikhede wat ooit in die Geref. Kerk kon dien."
== Gesinslewe ==
Ds. Postma is in 1903 getroud met [[Alida Postma|Johanna Alida Coetsee]] ([[20 Junie]] [[1879]] – [[30 Maart]] [[1929]]), dogter van Adriaan Coetsee van Middelburg, en ná haar dood trou hy met Martha M. Kruger (weduwee Van der Walt). Daar was 15 kinders uit sy eerste huwelik.
== Galery ==
<gallery mode=packed heights=185px>
Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1895.jpg|1895: Professore en studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp. Voor: J. du Plooy, [[Ferdinand Postma]], J. Kruger, [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], W. Rörich, P. Lion Cachet, J. Coetzee, ene Venter. Middel: [[Jacobus du Plessis]], [[Flippie Snyman]], prof. [[Stephanus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Willem Postma]], J. Kruger, [[J.G.H. van der Walt]]. Agter: '''Dirk Postma''', ene Heystek, D. van der Walt, [[G.H.J. Kruger]], W. Henning, A. Henning, J. de Klerk, onbekend, H. de Klerk, C.W. van der Walt, D. Maré en J. Diepraam.
Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|1897: Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool op Burgersdorp]]. [[Ferdinand Postma]], P. Coetzee, J. Venter, Wardaugh, P. Lion Cachet, [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], W. Henning, [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], J. Pretorius. Middel: [[G.H.J. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], prof. [[Stephanus Postma|S. Postma]], J. Kruger, [[J.G.H. van der Walt]]. Agter: C. Pretorius, [[Japie Maré|J. Maré]], ene Faul, H. de Klerk, L.J. du Plessis (begin 1969, met die skool se eeufees, die oudste [89 jaar] nog lewende oudstudent van die Teologiese Skool en woonagtig te [[Reddersburg]], seun van ds. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]]), J. du Plessis, F. Henning, J. du Plooy, C. van der Walt, [[N.H. van der Walt]], '''D. Postma'''.
Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Burgersdorp 1899.jpg|1899: Professore en studente van die Teologiese Skool. Voor: J. van der Linde, T.N. Venter, W. Viljoen, D. Kruger, A. du Toit, H. Kruger, A.P.C. Duvenage, Smit, Snyman. Middel: (van links) [[Ferdinand Postma]], [[Flippie Snyman]], [[Jan Lion Cachet]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], '''Dirk Postma''' en [[Hendrikus Pasch]]. Agter: J. van der Heever, [[H.J.R. du Plessis]], J.C. Venter, [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], N. van der Walt, [[J.H. Kruger]], J. Venter, P. Lion Cachet, [[N.H. van der Walt]], C. Pretorius, J. van Rooy, [[Japie Maré]], J. du Plooy, H. de Klerk, J. Kruger, D. Lessing.
Lêer:Teologiese Skool, Burgersdorp 1903.jpg|1903: Professore en studente van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool. Voor: H.J.J. van der Walt (eerste hoof van die [[Normaalskool, Steynsburg|driedelige onderwysinrigting op Steynsburg]]), [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], H.D. Lessing, [[Hendrik Johannes van der Walt|H.J. van der Walt]], F.J. Jooste, C. Riekert, J.J.A. Coetsee. Middel: [[H.J.R. du Plessis]], T.N. Venter, [[N.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], prof. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], '''D. Postma''', A.P.C. Duvenage, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Agter: J. Kruger, J. Duvenage, D. Kruger, B.R. Grobler, J. Coetzee, P. du Plooy, A. Coetzee, [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].
Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1904.jpg|Die laaste groep professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]], 1904. Voor v.l.n.r.: D.J. du Plessis, J.J.A. Coetsee, P. Coetzee, S. Vorster, [[J.H. Kruger]], R.S. Postma. Middel: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[H.J.R. du Plessis]], prof. [[Ferdinand Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], prof. '''Dirk Postma''', [[J.H. Kruger]], T.N. Venter. Agter: H.J.J. van der Walt, [[Johannes van der Walt|J.C. van der Walt]], B.J.M. Kruger, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Dirk du PLessis|D.P. du Plessis]], B.R. Grobler en [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Pretoria, 1907.jpg|1907: Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Pretoria]]. Voorste ry (derde van links) T.N. Venter. Tweede ry (van links): [[J.H. Kruger]], [[Jacobus du Plessis]], [[Koos van Rooy]], [[Willem Postma]], ses kerkraadslede, [[J.G.H. van der Walt]], T.N. van der Walt. Derde ry: Vyf kerkraadslede, [[Martinus Postma]], [[Louis Vorster]], [[Willem Johannes de Klerk]], '''Dirk Postma''', prof. [[Jan Lion Cachet]], W.J. Snyman, [[Louw du Plessis]], [[Taetse Hamersma]]. Vierde ry: Twee kerkraadslede, [[H.J.R. du Plessis]].
Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], '''Dirk Postma''', [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]].
Lêer:Vergadering van die Klassis Kaapkolonie van die Gereformeerde Kerk op Molteno, omstreeks 1910.jpg|Die Klassis Kaapkolonie se vergadering op [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], tussen 1907 en 1911. Voor van links: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[J.H. Kruger]], [[J.G.H. van der Walt]] en [[G.H.J. Kruger]]. Middel: Di. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], Taetse Hammersma, '''Dirk Postma''' en [[Louw du Plessis]]. Agter: Di. W.J. Snyman, [[Hendrikus Pasch]], [[Pieter Biewenga]] en dr. [[Flippie Snyman|P.J. Snyman]].
Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, Barkly-Oos, 1911.jpg|Die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, gehou in 1911 te [[Barkly-Oos]]: Eerste ry: Izak van Heerden, onbekend (of andersom), ds [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]], ds. [[Dirk du Plessis]], onbekend. Tweede ry: Ds. [[Taetse Hamersam|T. Hamersma]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], ds. [[J.H. Kruger]], ds. W.J. Snyman, onbekend, ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]]. Derde ry: Nick van der Walt, ds. '''Dirk Postma''', onder andere (nie in regte volgorde) I.J. Aucamp, D. Lessing, M. Neser. Vierde ry: G.C. Coetsee (onbekend watter plek).
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk op Steynsburg, 1913.jpg|Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Steynsburg]], 1913: Eerste ry: Onbekend, [[J.H. Kruger]], F.P.J. Snyman. Tweede ry: T.N. Venter, onbekend, [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[Totius]], [[H.J.R. du Plessis]], onbekend, onbekend, [[Jacobus du Plessis]], onbekend, [[Izak Krüger]], onbekend, onbekend, H.C. van Rooy, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]]. Derde ry: Onbekend, [[Hendrikus Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Petrus Postma]], [[Louis Vorster]], onbekend, [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], W.L. Steenkamp, onbekend (of dié twee andersom), W.J. Snyman, drie onbekend. Vierde ry: '''Dirk Postma''' (agtste van links), prof. [[Sietse Los]] (11de van links, skuins agter man voor hom), [[Derk Rumpff]] (derde van regs), [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]] (regs).
Lêer:Gereformeerde Kerk se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te Venterstad, omstreeks 1913.jpg| Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te [[Venterstad]], omstreeks 1913. Die agterste twee rye is blykbaar die [[Gereformeerde kerk Venterstad]] se kerkraad. Voor sit van links: Di. [[Taetse Hamersma]], [[G.H.J. Kruger]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], '''Dirk Postma''', [[J.G.H. van der Walt]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] en [[Derk Rumpff]].
Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk gehou op Aliwal-Noord, 1917.jpg|Algemene Vergadering gehou te [[Aliwal-Noord]], 1917, geneem in ’n tuin op die dorp. Voor: Onbekend, prop. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], oudl. J.L. Hatting, onbekend (of andersom), ds. [[J.H. Kruger]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. F.P.J. Snyman. Tweede ry: N.F. Alberts, J.H. Kruger en twee onbekende kerkraadslede (volgorde van dié vir onbekend), ds. [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]] (res onbekend). Derde en vierde ry (saam gereken): (vierde van links) ds. [[Derk Rumpff]], (sewende van links) ds. '''Dirk Postma''' en sy vader, [[Martinus Postma]], (heel regs) [[Taetse Hamersma]].
Lêer:GK Postmasburg KR 1918.jpg|Die kerkraad van [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] en besoekende predikante, onder andere dr. [[Casparus de Wet]] (eerste ry, tweede van links), [[J.G.H. van der Walt]] (eerste ry, vierde van links) en in die tweede ry vanaf vierde van links: [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Martinus Postma]], [[G.H.J. Kruger]], '''Dirk Postma''' en [[J.H. Kruger]], in 1918.
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|1924:Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], '''D. Postma''', [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]].
Lêer:Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie, 1926.jpg|Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie in sitting te [[Aliwal-Noord]], 1926. In die middelste ry sit van links: P.J du Plessis, ds. [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], dr. E.L.J. Venter, ds. '''D. Postma''', ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[J.G.H. Van der Walt]], ds. [[Douw Venter|D.G. Venter]], ds. [[H.S. van Jaarsveld]], W. Buys en J.A. Venter.
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Reddersburg, 1927.jpg|1927: Die Algemene Sinode van die GKSA op [[Reddersburg]]. Eerste ry: [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Casparus de Wet| C.J.H. de Wet]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Louis Vorster|L.P Vorster]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Tweede ry: [[H.S. van Jaarsveld]], H. Venter, F.P.J. Snyman, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[H.J.R. du Plessis]]. Derde ry: [[J.V. Coetzee]], [[G.H.J. Kruger]], E.L.J. Venter, '''D. Postma''', [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], A.S.E Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotze]]. Vierde ry: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[T.T. Spoelstra]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]].
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp, 1930.jpg|1930: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp]]. Eerste ry: S. van der Walt, [[Jacs van Rooy]]. Tweede ry: Dr. E. Venter, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], '''Dirk Postma''', [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]]. Derde ry: [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.V. Coetzee]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[H.S. van Jaarsveld]] en [[Douw Venter|D.G. Venter]]. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], A. Postma, [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[T.T. Spoelstra]], F.P.J. Snyman, dr. [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Derk Rumpff]].
Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Pretoria, 1933.jpg|Die Algemene Sinode van die GKSA 1933 in sitting [[Pretoria]], afgeneem op die trap van die [[Uniegebou]]. Eerste ry: A. Postma, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]], [[Derk Rumpff]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], prof. [[J. Chris Coetzee|J.C. Coetzee]], [[T.T. Spoelstra]], A.S.E. Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[W.J. Postma]], J.P. van den Berg, I.J. van der Walt. Tweede ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], J.M. de Wet. Tweede ry: [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], B. de Klerk, [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]], L.S. van der Walt, [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[N.H. van der Walt]], E.I.J. Venter, [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[J.V. Coetzee]]. Vierde ry: J. van Rooy, [[Abraham Aucamp|A. Aucamp]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vyfde ry: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.H. Kruger]], [[G.H.J. Kruger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.B. du Plessis, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], F.P.J. Snyman.
Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg|Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], D. Postma, dr. [[Totius|J.D. Du Toit]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], D.J. van der Walt.
Lêer:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|Ds. Postma was een van die adviseurs van die 1933-vertaling van die [[Afrikaans]]e [[Bybel]]. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] ([[Totius]] se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. Postma, [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.
Lêer:Ferdinand en Rufus Postma, gebore 14 Maart 1920, Burgersdorp.jpg|Ds. Postma se tweelingseuns Ferdinand en Rufus, gebore op [[14 Maart]] [[1929]]. Dié foto's van hulle het in ''Eeufees-Gedenkboek Burgersdorp 1846–1946'' saam met dié van talle ander tweelinge van die dorp verskyn.
</gallery>
== Bronne ==
* De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968.
* [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds, 1969.
* Vogel, ds. Willem. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2012''. Potchefstroom: Administratiewe Buro, 2011.
* Stals, prof. dr. E.L.P (red.). ''Afrikaners in die Goudstad. Deel 1. 1886–1924''. Kaapstad en Pretoria: HAUM, 1978.
{{DEFAULTSORT:Postma, Dirk, seun van Marthinus}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geboortes in 1877]]
[[Kategorie:Sterftes in 1940]]
ihki8uj8vqastm9oulh0yr35gd4dlzg
3378889
3378886
2026-11-19T19:24:24Z
JMK
649
skakels
3378889
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Predikant
| Naam = Ds. Dirk Postma
| Beeld = Dirk Postma.jpg
| Beeldbeskrywing = Ds. Dirk Postma, toer voorsitter was van Burgersdorp se Helpmekaar, 1917
| Beeldonderskrif = Ds. Dirk Postma
| Geboortenaam = Dirk Postma
| Geboortedatum = [[5 Mei]] [[1877]]
| Geboorteplek = [[Aliwal-Noord]], [[Kaapkolonie]]
| Sterftedatum = {{SDEO|1877|5|5|1940|12|29}}
| Sterfteplek = [[Burgersdorp]], [[Kaapland]]
| Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerd]]
| Gemeente = [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]], 1905–1906<br /> [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]], 1906–1940
| Jare aktief = 1905–1940
| Kweekskool = [[Teologiese Skool Potchefstroom|Potchefstroom]]
| Sendingwerk =
}}
Ds. '''Dirk Postma''' ([[Aliwal-Noord]], [[5 Mei]] [[1877]] – [[Burgersdorp]], [[29 Desember]] [[1940]]) was predikant in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]].
== Herkoms ==
[[Lêer:Ds Dirk Postma, seun van Martinus, as seuntjie.jpg|duimnael|links|200px|Ds. Postma kleintyd.]]
Dirk Postma was die oudste seun van ds. [[Martinus Postma]], die eerste Gereformeerde predikant aan die [[Witwatersrand]], en [[Elizabeth Spiller|Elizabeth Jossina Spiller]]. Sy broer, dr. [[Ferdinand Postma]], was 'n bekende Gereformeerde teoloog. Hulle oupa, ook ds. [[Dirk Postma]], was die stamvader van die Postmas in Suid-Afrika en die grondlegger van die Gereformeerde Kerk. Hy was vyf keer getroud en het 21 kinders gehad. Martinus Postma is nog in [[Nederland]] gebore uit ou ds. Postma se derde huwelik (op [[11 Februarie]] [[1850]] met Ida Sijpkens, †[[30 Maart]] [[1857]]). Prof. [[Jan Lion Cachet]] was getroud met Dirk en Ferdinand se tante Zwaantje. Uit die stamvader se vierde huwelik (op [[24 November]] [[1859]] met Susanna Lasea Kruger, †[[3 Oktober]] [[1869]]) is ook 'n [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]] gebore wat eweneens predikant geword het. En een van die kleinkinders uit sy vyfde huwelik (op [[20 Desember]] [[1869]] met [[Johanna Postma|Johanna Willemina van Biljon]], †[[12 Julie]] [[1901]]) was ook [[Dirk Calman Postma|Dirk Postma]], die seun van ds. [[Willem Postma]], beter bekend as die skrywer Dr. O'Kulis.
== Opleiding ==
[[Lêer:Gereformeerde studentemaats – Dirk Postma (seun van Martinus), JH Kruger en JA du Plessis.jpg|duimnael|regs|220px|Studentemaats aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]]: Dirk Postma, [[J.H. Kruger]] en [[Jacobus du Plessis]].]]
Dirk Postma ontvang sy skoolopleiding op [[Burgersdorp]] en [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]] en toe aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]]. Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in 1899 veg hy as [[Kaapse Rebelle|Kaapse rebel]] onder genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]]. As krygsgevangene word hy na Burttseiland, [[Bermuda]], verban waar hy as onderwyser optree en as redakteur van die krygsgevangenes se joernaal ''De Burtts Trompet''. Hier is hy die bemiddelaar tussen die krygsgevangenes en die Britse owerheid. Ná die vrede in 1902 onderneem hy 'n reis na die [[Verenigde State van Amerika]] en [[Europa]].
== Letterkundeprofessor ==
By sy terugkeer in sy vaderland behaal Postma die [[B.A.-graad]] en voltooi sy teologiese studie op Burgersdorp kort voor die Skool in 1905 na [[Potchefstroom]] sou verhuis om die voorloper van die hedendaagse [[Noordwes-Universiteit]] te word. Dirk Postma word, soos agtereenvolgens van 1877 sy oom ds. [[Petrus Postma]], sy pa, [[Marthinus Postma]] en oom ds. [[Stephanus Postma]], aangestel as professor in die literariese departement van die Burgersdorpse Teologieskool waar hy dien van 1903 tot 1904, die skool se laaste jaar in die Noordoos-Kaap.
== Predikant aan die Rand ==
[[Lêer:Ds Dirk en mev Alida Postma en hul vyf oudste kinders.jpg|links|duimnael|230px|Ds. en [[Alida Postma|mev. Postma]] en die vyf oudste van hul 13 kinders wat grootgeword het. Die tweede en derde oudste, tweelingdogters, is kleintyd aan witseerkeel dood.]]
[[Lêer:Gereformeerde kergebou Burgersdorp 1913.jpg|duimnael|regs|240px|Die Gereformeerde kerkgebou op Burgersdorp is in 1913 tydens ds. Postma se tyd in gebruik geneem.]]
[[Lêer:Ou Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|270px|links|In dié kerk, opgerig in die gemeente se stigtingsjaar, 1860, die voorloper van die huidige wat in 1913 teen 'n koste van £13 000 opgerig is, het ds. Postma, nes sy oupa en oom [[Petrus Postma]], die Woord aan Gereformeerde lidmate op [[Burgersdorp]] bedien.]]
[[Lêer:Ds Dirk Postma, seun van Martinus, en sy tweede vrou, Martha Kruger, die weduwee Van der Walt.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Postma en sy tweede vrou, Martha Kruger, die weduwee Van der Walt.]]
Hy aanvaar in 1904 'n beroep na [[Krugersdorp]] en word as professor in die literariese departement opgevolg deur sy jonger broer, ds. [[Ferdinand Postma]], die vyfde Postma agtereenvolgens. Die stigting van die [[Gereformeerde kerk Krugersdorp]] was deel van die Gereformeerde Kerk se poging om, 10 jaar ná die goudstormloop en die stigting van [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]], sy lidmate aan die Witwatersrand beter te bearbei. Op die algemene vergadering van die Gereformeerde Kerk op Heidelberg van [[16 Maart]] [[1896]] af is besluit om twee gemeentes op die [[Witwatersrand]] te stig. [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] is op [[25 April]] [[1896]] van [[Rustenburg]] afgestig en op [[23 Mei]] is die Johannesburgse gemeente met 200 lidmate gestig. Die predikant van Pretoria, ds. [[Petrus Postma]], ds. Dirk Postma se oom, sou as konsulent kerkdienste in Johannesburg teen £5 per diens waarneem, maar teen die einde van daardie eerste jaar besluit die kerkraad van Johannesburg om saam met Krugersdorp 'n eie predikant te beroep. Elke gemeente sou 'n proporsionele deel volgens hul aantal lidmate tot die jaarlikse salaris van £400 bydra. Ds. P. Snyman het die beroep bedank, maar 'n geslaagde beroep is daarna uitgebring op ds. Dirk Postma se vader, ds. Martinus Postma. Hy is op [[28 Augustus]] [[1897]] as die eerste Gereformeerde predikant in Johannesburg bevestig.
Die gemeente het vinnig gegroei en teen die einde van 1896 was daar reeds 350 belydende lidmate. Terugslae in die landbou het Afrikaners stadwaarts gedwing sodat daar teen 1898 reeds 900 siele in die Gereformeerde gemeente Johannesburg was. Die gemeente was so uitgestrek en spoedig so groot dat die kerkraad dit oorweeg het om 'n tweede predikant te benoem, maar dié planne moes laat vaar word met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]].
Ná die oorlog het ds. Postma weer versoek dat 'n tweede predikant beroep moes word omdat dit onmoontlik was vir een predikant om al die werk te behartig. Die kerkraad kom hom deels tegemoet deur te besluit om [[Braamfontein]] en [[Fordsburg]] as twee afsonderlike afdelings te skei, hoewel dit nog een gemeente sou wees. Tydens 'n kerkraadsvergadering van die afdeling Braamfontein op [[27 Junie]] [[1903]] is besluit om die kerkraad van Johannesburg te versoek dat hulle 'n aanbeveling op die eersvolgende Algemene Vergadering in Januarie 1904 moes maak dat Braamfontein tot afsonderlike gemeente afgestig moes word. Ds. Postma se las is wel verlig toe Krugersdorp in 1904 'n eie predikant kry, sy seun ds. Dirk Postma, al het die Algemene Vergadering nie aan Braamfontein se versoek voldoen nie. Die kerkraad het toe liewer hul goedkeuring daaraan verleen dat die kombinasie Johannesburg-Krugersdorp verbreek moes word.
Ds. Dirk Postma het egter net tot in 1906 aan die Rand gebly en word op [[19 Mei]] [[1906]] as [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] se leraar bevestig. Tydens sy bediening word op Burgersdorp die sierlike kerkgebou in die Gotiese boustyl opgerig en in Oktober 1913 in gebruik geneem, volgens sommige een van die mooiste kerkgeboue in sy soort in Suid-Afrika. In sy gemeente was hy 'n aktiewe voorstander van Christelik-Nasionale Onderwys, soos sy aandeel aan die heroprigting van die Vrye Christelike skool op Burgersdorp in 1908 getuig.
== Terug na Burgersdorp ==
Hy tree herhaalde kere op as voorsitter van die sinode van die Gereformeerde Kerk en dien 20 jaar as lid en veral as voorsitter van die kuratorium van die teologiese skool op [[Potchefstroom]]. Hy was lid van talle kerklike kommissies en verteenwoordig sy kerk in 1927 op die sinode van die Gereformeerde Kerk in [[Groningen]], [[Nederland]]. In 1922 besoek hy die Angola-Boere met wie se terugkeer na die Unie en Suidwes-Afrika hy enkele jare later veel te doen sou hê. Sy oom ds. [[Dirk Postma jr.]] is op [[21 Oktober]] [[1888]] op [[Burgersdorp]] bevestig om as eerste predikant vir drie jaar na die [[Dorslandtrek]]kers, van wie die meeste Doppers (lidmate van die Gereformeerde Kerk) was, by São Januário, [[Humpata]], in [[Angola]], te gaan.
Selfs na Chubut in Argentinië (sien [[NG gemeente Chubut]]) onderneem ds. Dirk Postma ook 'n reis en beywer hom vir die repatriasie van die [[Afrikaners in Argentinië|Afrikaners]] wat hulle ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] daar gaan vestig het. Hy voer jare lank 'n omvangryke briefwisseling met geloofsgenote, ook buite Suid-Afrika, en hy het die gewoonte gehad om alles te versamel en te bewaar waarby hy belang gehad het.
== Persoonlikheid ==
Dr. [[Barend Krüger|B.R. Krüger]] skryf van ds. Dirk Postma in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'': "Hy was 'n man van sterk oortuiginge wat hy nie onder stoele en tafels weggesteek het nie, 'n streng gedissiplineerde gelowige wat dit van alle mense met 'n onverskrokke, reguit benadering geëis het. Bekend, ook buite sy kerk, om sy absolute strengheid ten opsigte van die Gereformeerde beginsels, word hy in sy omgewing met die jare 'n patriargale figuur wat groot agting van sowel blankes as nie-blankes geniet. Hy was sonder twyfel een van die sterkste persoonlikhede wat ooit in die Geref. Kerk kon dien."
== Gesinslewe ==
Ds. Postma is in 1903 getroud met [[Alida Postma|Johanna Alida Coetsee]] ([[20 Junie]] [[1879]] – [[30 Maart]] [[1929]]), dogter van Adriaan Coetsee van Middelburg, en ná haar dood trou hy met Martha M. Kruger (weduwee Van der Walt). Daar was 15 kinders uit sy eerste huwelik.
== Galery ==
<gallery mode=packed heights=185px>
Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1895.jpg|1895: Professore en studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp. Voor: J. du Plooy, [[Ferdinand Postma]], J. Kruger, [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], W. Rörich, P. Lion Cachet, J. Coetzee, ene Venter. Middel: [[Jacobus du Plessis]], [[Flippie Snyman]], prof. [[Stephanus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Willem Postma]], J. Kruger, [[J.G.H. van der Walt]]. Agter: '''Dirk Postma''', ene Heystek, D. van der Walt, [[G.H.J. Kruger]], W. Henning, A. Henning, J. de Klerk, onbekend, H. de Klerk, C.W. van der Walt, D. Maré en J. Diepraam.
Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1897.jpg|1897: Professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool op Burgersdorp]]. [[Ferdinand Postma]], P. Coetzee, J. Venter, Wardaugh, P. Lion Cachet, [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], W. Henning, [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], J. Pretorius. Middel: [[G.H.J. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], prof. [[Stephanus Postma|S. Postma]], J. Kruger, [[J.G.H. van der Walt]]. Agter: C. Pretorius, [[Japie Maré|J. Maré]], ene Faul, H. de Klerk, L.J. du Plessis (begin 1969, met die skool se eeufees, die oudste [89 jaar] nog lewende oudstudent van die Teologiese Skool en woonagtig te [[Reddersburg]], seun van ds. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]]), J. du Plessis, F. Henning, J. du Plooy, C. van der Walt, [[N.H. van der Walt]], '''D. Postma'''.
Lêer:Studente en professore van die Teologiese Skool Burgersdorp 1899.jpg|1899: Professore en studente van die Teologiese Skool. Voor: J. van der Linde, T.N. Venter, W. Viljoen, D. Kruger, A. du Toit, H. Kruger, A.P.C. Duvenage, Smit, Snyman. Middel: (van links) [[Ferdinand Postma]], [[Flippie Snyman]], [[Jan Lion Cachet]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], '''Dirk Postma''' en [[Hendrikus Pasch]]. Agter: J. van der Heever, [[H.J.R. du Plessis]], J.C. Venter, [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], N. van der Walt, [[J.H. Kruger]], J. Venter, P. Lion Cachet, [[N.H. van der Walt]], C. Pretorius, J. van Rooy, [[Japie Maré]], J. du Plooy, H. de Klerk, J. Kruger, D. Lessing.
Lêer:Teologiese Skool, Burgersdorp 1903.jpg|1903: Professore en studente van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool. Voor: H.J.J. van der Walt (eerste hoof van die [[Normaalskool, Steynsburg|driedelige onderwysinrigting op Steynsburg]]), [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], H.D. Lessing, [[Hendrik Johannes van der Walt|H.J. van der Walt]], F.J. Jooste, C. Riekert, J.J.A. Coetsee. Middel: [[H.J.R. du Plessis]], T.N. Venter, [[N.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], prof. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], '''D. Postma''', A.P.C. Duvenage, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Agter: J. Kruger, J. Duvenage, D. Kruger, B.R. Grobler, J. Coetzee, P. du Plooy, A. Coetzee, [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].
Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1904.jpg|Die laaste groep professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]], 1904. Voor v.l.n.r.: D.J. du Plessis, J.J.A. Coetsee, P. Coetzee, S. Vorster, [[J.H. Kruger]], R.S. Postma. Middel: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[H.J.R. du Plessis]], prof. [[Ferdinand Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], prof. '''Dirk Postma''', [[J.H. Kruger]], T.N. Venter. Agter: H.J.J. van der Walt, [[Johannes van der Walt|J.C. van der Walt]], B.J.M. Kruger, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Dirk du PLessis|D.P. du Plessis]], B.R. Grobler en [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Pretoria, 1907.jpg|1907: Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Pretoria]]. Voorste ry (derde van links) T.N. Venter. Tweede ry (van links): [[J.H. Kruger]], [[Jacobus du Plessis]], [[Koos van Rooy]], [[Willem Postma]], ses kerkraadslede, [[J.G.H. van der Walt]], T.N. van der Walt. Derde ry: Vyf kerkraadslede, [[Martinus Postma]], [[Louis Vorster]], [[Willem Johannes de Klerk]], '''Dirk Postma''', prof. [[Jan Lion Cachet]], W.J. Snyman, [[Louw du Plessis]], [[Taetse Hamersma]]. Vierde ry: Twee kerkraadslede, [[H.J.R. du Plessis]].
Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], 1910. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], '''Dirk Postma''', [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]].
Lêer:Vergadering van die Klassis Kaapkolonie van die Gereformeerde Kerk op Molteno, omstreeks 1910.jpg|Die Klassis Kaapkolonie se vergadering op [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], tussen 1907 en 1911. Voor van links: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[J.H. Kruger]], [[J.G.H. van der Walt]] en [[G.H.J. Kruger]]. Middel: Di. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], Taetse Hammersma, '''Dirk Postma''' en [[Louw du Plessis]]. Agter: Di. W.J. Snyman, [[Hendrikus Pasch]], [[Pieter Biewenga]] en dr. [[Flippie Snyman|P.J. Snyman]].
Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, Barkly-Oos, 1911.jpg|Die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, gehou in 1911 te [[Barkly-Oos]]: Eerste ry: Izak van Heerden, onbekend (of andersom), ds [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]], ds. [[Dirk du Plessis]], onbekend. Tweede ry: Ds. [[Taetse Hamersam|T. Hamersma]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], ds. [[J.H. Kruger]], ds. W.J. Snyman, onbekend, ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]]. Derde ry: Nick van der Walt, ds. '''Dirk Postma''', onder andere (nie in regte volgorde) I.J. Aucamp, D. Lessing, M. Neser. Vierde ry: G.C. Coetsee (onbekend watter plek).
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk op Steynsburg, 1913.jpg|Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Steynsburg]], 1913: Eerste ry: Onbekend, [[J.H. Kruger]], F.P.J. Snyman. Tweede ry: T.N. Venter, onbekend, [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[Totius]], [[H.J.R. du Plessis]], onbekend, onbekend, [[Jacobus du Plessis]], onbekend, [[Izak Krüger]], onbekend, onbekend, H.C. van Rooy, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]]. Derde ry: Onbekend, [[Hendrikus Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Petrus Postma]], [[Louis Vorster]], onbekend, [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], W.L. Steenkamp, onbekend (of dié twee andersom), W.J. Snyman, drie onbekend. Vierde ry: '''Dirk Postma''' (agtste van links), prof. [[Sietse Los]] (11de van links, skuins agter man voor hom), [[Derk Rumpff]] (derde van regs), [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]] (regs).
Lêer:Gereformeerde Kerk se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te Venterstad, omstreeks 1913.jpg| Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te [[Venterstad]], omstreeks 1913. Die agterste twee rye is blykbaar die [[Gereformeerde kerk Venterstad]] se kerkraad. Voor sit van links: Di. [[Taetse Hamersma]], [[G.H.J. Kruger]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], '''Dirk Postma''', [[J.G.H. van der Walt]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] en [[Derk Rumpff]].
Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk gehou op Aliwal-Noord, 1917.jpg|Algemene Vergadering gehou te [[Aliwal-Noord]], 1917, geneem in ’n tuin op die dorp. Voor: Onbekend, prop. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], oudl. J.L. Hatting, onbekend (of andersom), ds. [[J.H. Kruger]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. F.P.J. Snyman. Tweede ry: N.F. Alberts, J.H. Kruger en twee onbekende kerkraadslede (volgorde van dié vir onbekend), ds. [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]] (res onbekend). Derde en vierde ry (saam gereken): (vierde van links) ds. [[Derk Rumpff]], (sewende van links) ds. '''Dirk Postma''' en sy vader, [[Martinus Postma]], (heel regs) [[Taetse Hamersma]].
Lêer:GK Postmasburg KR 1918.jpg|Die kerkraad van [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] en besoekende predikante, onder andere dr. [[Casparus de Wet]] (eerste ry, tweede van links), [[J.G.H. van der Walt]] (eerste ry, vierde van links) en in die tweede ry vanaf vierde van links: [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Martinus Postma]], [[G.H.J. Kruger]], '''Dirk Postma''' en [[J.H. Kruger]], in 1918.
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|1924:Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], '''D. Postma''', [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]].
Lêer:Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie, 1926.jpg|Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie in sitting te [[Aliwal-Noord]], 1926. In die middelste ry sit van links: P.J du Plessis, ds. [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], dr. E.L.J. Venter, ds. '''D. Postma''', ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[J.G.H. Van der Walt]], ds. [[Douw Venter|D.G. Venter]], ds. [[H.S. van Jaarsveld]], W. Buys en J.A. Venter.
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Reddersburg, 1927.jpg|1927: Die Algemene Sinode van die GKSA op [[Reddersburg]]. Eerste ry: [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Casparus de Wet| C.J.H. de Wet]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Louis Vorster|L.P Vorster]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Tweede ry: [[H.S. van Jaarsveld]], H. Venter, F.P.J. Snyman, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[H.J.R. du Plessis]]. Derde ry: [[J.V. Coetzee]], [[G.H.J. Kruger]], E.L.J. Venter, '''D. Postma''', [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], A.S.E Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotze]]. Vierde ry: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[T.T. Spoelstra]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]].
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp, 1930.jpg|1930: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp]]. Eerste ry: S. van der Walt, [[Jacs van Rooy]]. Tweede ry: Dr. E. Venter, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], '''Dirk Postma''', [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]]. Derde ry: [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.V. Coetzee]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[H.S. van Jaarsveld]] en [[Douw Venter|D.G. Venter]]. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], A. Postma, [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[T.T. Spoelstra]], F.P.J. Snyman, dr. [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Derk Rumpff]].
Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Pretoria, 1933.jpg|Die Algemene Sinode van die GKSA 1933 in sitting [[Pretoria]], afgeneem op die trap van die [[Uniegebou]]. Eerste ry: A. Postma, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]], [[Derk Rumpff]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], prof. [[J. Chris Coetzee|J.C. Coetzee]], [[T.T. Spoelstra]], A.S.E. Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[W.J. Postma]], J.P. van den Berg, I.J. van der Walt. Tweede ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], J.M. de Wet. Tweede ry: [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], B. de Klerk, [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]], L.S. van der Walt, [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[N.H. van der Walt]], E.I.J. Venter, [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[J.V. Coetzee]]. Vierde ry: J. van Rooy, [[Abraham Aucamp|A. Aucamp]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vyfde ry: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.H. Kruger]], [[G.H.J. Kruger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.B. du Plessis, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], F.P.J. Snyman.
Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg|Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, P.W. van der Walt, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], D. Postma, dr. [[Totius|J.D. Du Toit]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Kruger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], W.J. Snyman, [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], D.J. van der Walt.
Lêer:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|Ds. Postma was een van die adviseurs van die 1933-vertaling van die [[Afrikaans]]e [[Bybel]]. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] ([[Totius]] se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. Postma, [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], Totius, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers. Dié foto is in [[Bloemfontein]] geneem.
Lêer:Ferdinand en Rufus Postma, gebore 14 Maart 1920, Burgersdorp.jpg|Ds. Postma se tweelingseuns Ferdinand en Rufus, gebore op [[14 Maart]] [[1929]]. Dié foto's van hulle het in ''Eeufees-Gedenkboek Burgersdorp 1846–1946'' saam met dié van talle ander tweelinge van die dorp verskyn.
</gallery>
== Bronne ==
* De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968.
* [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] ''My erfenis is vir my mooi''. Potchefstroom: Kalvyn Jubileum Boekefonds, 1969.
* Vogel, ds. Willem. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2012''. Potchefstroom: Administratiewe Buro, 2011.
* Stals, prof. dr. E.L.P (red.). ''Afrikaners in die Goudstad. Deel 1. 1886–1924''. Kaapstad en Pretoria: HAUM, 1978.
{{DEFAULTSORT:Postma, Dirk, seun van Marthinus}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geboortes in 1877]]
[[Kategorie:Sterftes in 1940]]
1n0prvz824mcahk3an3ptfx4hwoskn8
Bram Fischer Internasionale Lughawe
0
71213
3379068
3372979
2026-11-20T07:07:04Z
Sobaka
328
Beeld
3379068
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox airport
| name = Bram Fischer Int. Lughawe
| image = Bloemfontein Airport - panoramio.jpg
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Openbaar / Militêr
| owner =
| operator = Airports Company South Africa (ACSA)<br />[[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4 457
| elevation-m = 1 358
| coordinates = {{Koördinate|29|05|34|S|26|18|09|O|aansig=inlyn,titel}}
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = BFN
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = Ligging van die lughawe in die Vrystaat
| website = [http://www.airports.co.za/airports/bram-fischer Bram Fischer Internasionale Lughawe]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8 395
| r1-length-m = 2 559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7 201
| r2-length-m = 2 195
| r2-surface = Teer
| stat-year = 2019
| stat1-header = Passasiers
| stat1-data = 365 200
| stat2-header = Lugbewegings
| stat2-data = 20 000
| footnotes = Bron: Lughawe se webwerf<ref name=ACSA>{{Cite web |url=http://www.airports.co.za/StatisticsLib/BFIA_airport_Aircraft_Movements_JuL18.pdf |title=Bram Fischer Lughawe: Aantal lugbewegings tot in 2018/19 |access-date=15 September 2018 |archive-date=16 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516174959/https://www.airports.co.za/StatisticsLib/BFIA_airport_Aircraft_Movements_JuL18.pdf |url-status=dead }}</ref> en DAFIF<ref name=WAD>{{cite web|url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=FABL|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=FABL|archive-date=2019-03-05|title=Airport information for FABL|website=World Aero Data}}</ref>
}}
[[Lêer:Braam Fischer International Airport.jpg|links|duimnael|Bram Fischer Internasionale Lughawe]]
'''Bram Fischer Internasionale Lughawe''' ([[IATA-kode|IATA]]: '''BFN''', [[ICAO]]: '''FABL''')<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> is 'n [[lughawe]] in [[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]].
Dit is na die kommunis [[Bram Fischer]] genoem. Die lughawe het in vroeëre jare (tot 1995) as die '''JBM Hertzog-lughawe''' en daarna as die '''Bloemfontein Internasionale Lughawe''' bekend gestaan. Pres. [[Jacob Zuma]] het die naamsverandering op Donderdag, 13 Desember 2012 aangekondig en dit as " 'n stap in die rigting van nasiebou wat 'n gedeelde erfenis en toekoms uitstraal" beskryf.<ref>[http://praag.co.za/nuus-magazine-402/suider-afrika-magazine-400/12795-bloem-se-lughawe-kry-nuwe-naam.html Bloem se lughawe kry nuwe naam]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[PRAAG]], 14 Desember 2012</ref>
Die aanloopbaan word met die [[Lugmagbasis Bloemspruit]] gedeel. Die terminaalgebou is geleë by: <small>{{Koördinate|29|05|45|S|26|17|53|E|aansig=inlyn}}</small>
== Lugrederye en bestemmings ==
{| class="wikitable" style="text-align:center;
|[[Airlink]] || [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]], [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]]
|-
|[[CemAir]] || [[Koning Shaka Internasionale Lughawe|Durban]],<ref>[https://www.flycemair.co.za/ flycemair.co.za]</ref> [[George-lughawe|George]], [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.flycemair.co.za/destinations_r/dest_bloemfontein.php|title=CemAir / Bloemfontein}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|[[FlySafair]] || [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]],<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/travel/travel-news/new-sa-route-alert-flysafair-launches-flights-between-bloemfontein-and-cape-town-372c885b-e839-40bb-8304-8f32bea345fc|title = New SA route alert: FlySafair launches flights between Bloemfontein and Cape Town}}</ref> [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]]
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Passasierslughawens van Suid-Afrika}}
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Bloemfontein]]
dcn2e1sbjqolfawo5vf4ncsoc8o798y
Stormberg
0
71846
3379083
3361615
2026-11-20T08:21:06Z
Aliwal2012
39067
3379083
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Berg
| Naam = Stormberg
| Foto =
| Foto onderskrif = Uitsig op [[Dordrecht]].
| Hoogte =
| Ligging = [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| Bergreeks = [[Drakensberge]]
| Prominensie =
| Koördinate = {{Koördinate|31|26|51|S|26|43|3|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Topografiese kaart =
| Tipe = [[Bosveldstollingskompleks]] en sandsteen
| Rotsouderdom = Neoargeaans tot vroeg-Paleoproterosoïes
| duimdrukkerkaart = Oos-Kaap
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| duimdrukkerkaartgrootte = 280
| duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van die Stormberg in die Oos-Kaap
| breedtegraad = 31
| breedtegraad_m = 26
| breedtegraad_s = 51
| breedtegraad_NS = S
| lengtegraad = 26
| lengtegraad_m = 43
| lengtegraad_s = 3
| lengtegraad_OW = O
}}
Die '''Stormberg''' is 'n bergreeks geleë in die [[Oos-Kaap]] provinsie van [[Suid-Afrika]], dit is 'n oostelike uitbreiding van die [[Bamboesberg]] en 'n verlenging van die groter [[Drakensberg]]reeks. Hulle vorm deel van die [[Amatholeberge]] en Stormberg-gebied wat groot dorpe soos [[Grahamstad]], [[Oos-Londen]] en [[Port Alfred]] insluit. Dorpe wat in die Stormbergreeks geleë is, sluit in [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]], [[Barkly-Oos]], [[Rhodes, Oos-Kaap|Rhodes]] en [[Steynsburg]].
== Geologie ==
Geologies vorm die berg deel van die [[Stormberg-groep]] van die [[Karoo-supergroep]], waar die enigste ontginbare [[steenkool]]neerslae in die Kaap gevind word.<ref name="gibson-282">{{cite book|last=Gibson|first=Walcot|title=The geology of coal and coal-mining|publisher=E. Arnold|location=London|year=1908|pages=282, 283|chapter=XV. Coal fields of Africa, India, Australia and South America|url=http://www.archive.org/stream/thegeologyofcoal00gibsrich#page/282/mode/2up|accessdate=2009-12-24}}</ref> Hierdie koolvelde word ondersoek vir moontlike koolbed-metaangas-ontginning.<ref>{{cite web |url=http://www.badimogas.co.za/operations/molteno/molteno.html |title=Background Information and Project Motivation |publisher=Badimo Gas |access-date=23 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124003/http://www.badimogas.co.za/operations/molteno/molteno.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Die rotsformasies bestaan tipies uit die [[Molteno-formasie]], wat die onderste (oudste) formasie van die Stormberg-groep uitmaak. Die Molteno-formasie oorlê die [[Beaufort-groep]].
== Historiese bewoners ==
Hierdie berge – soos meeste ander berge in Suid-Afrika – was oorspronklik die tuiste van [[Khoisan]] jagter-versamelaars. Die Nguni-migrasies het die aankoms ingelui van die [[Xhosas|Xhosa]]-herders van die noorde af, en daarmee saam die ontworteling van die Khoisan. Die daaropvolgende aankoms van die Kaapse koloniste in die gebied het tot die reeks [[Kaapse grensoorloë|grensoorloë]] met die [[Xhosas]] gelei en daarmee die streek se inlywing by die [[Kaapkolonie]] verseker.
Die [[Slag van Stormberg]] is hier gevoer op 9 Desember [[1899]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]].
== Galery ==
<gallery>
R390 road-001.JPG|Hoofpad [[R390 (Suid-Afrika)|R390]] tussen [[Venterstad]] en Steynsburg
R56 Road-001.JPG|Hoofpad R56 tussen Steynsburg en Molteno
Wilson-stormberg-map-121.jpg|Ligging van die [[Slag van Stormberg]], 1899.
</gallery>
== Sien ook ==
* [[Drakensberge]]
* [[Kramberg]]
* [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]]
* [[Slag van Stormberg]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{en-vertaal|Stormberg Mountains}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Drakensberge]]
[[Kategorie:Oos-Kaap]]
mgyvke7btfhtntarns5loz8tqat4ls2
3379096
3379083
2026-11-20T08:46:21Z
Aliwal2012
39067
3379096
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Berg
| Naam = Stormberg
| Foto = Dordrecht, Oos-Kaap.jpg
| Foto onderskrif = Uitsig op [[Dordrecht]] met die Stormberg agter.
| Hoogte = 1916
| Ligging = [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| Bergreeks = [[Drakensberge]]
| Prominensie =
| Koördinate = {{Koördinate|31|26|51|S|26|43|3|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Topografiese kaart =
| Tipe = [[Bosveldstollingskompleks]] en sandsteen
| Rotsouderdom = Neoargeaans tot vroeg-Paleoproterosoïes
| duimdrukkerkaart = Oos-Kaap
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| duimdrukkerkaartgrootte = 280
| duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van die Stormberg in die Oos-Kaap
| breedtegraad = 31
| breedtegraad_m = 26
| breedtegraad_s = 51
| breedtegraad_NS = S
| lengtegraad = 26
| lengtegraad_m = 43
| lengtegraad_s = 3
| lengtegraad_OW = O
}}
Die '''Stormberg''' is 'n bergreeks geleë in die [[Oos-Kaap]] provinsie van [[Suid-Afrika]], dit is 'n oostelike uitbreiding van die [[Bamboesberg]] en 'n verlenging van die groter [[Drakensberg]]reeks. Hulle vorm deel van die [[Amatholeberge]] en Stormberg-gebied wat groot dorpe soos [[Grahamstad]], [[Oos-Londen]] en [[Port Alfred]] insluit. Dorpe wat in die Stormbergreeks geleë is, sluit in [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]], [[Barkly-Oos]], [[Rhodes, Oos-Kaap|Rhodes]] en [[Steynsburg]].
== Geologie ==
Geologies vorm die berg deel van die [[Stormberg-groep]] van die [[Karoo-supergroep]], waar die enigste ontginbare [[steenkool]]neerslae in die Kaap gevind word.<ref name="gibson-282">{{cite book|last=Gibson|first=Walcot|title=The geology of coal and coal-mining|publisher=E. Arnold|location=London|year=1908|pages=282, 283|chapter=XV. Coal fields of Africa, India, Australia and South America|url=http://www.archive.org/stream/thegeologyofcoal00gibsrich#page/282/mode/2up|accessdate=2009-12-24}}</ref> Hierdie koolvelde word ondersoek vir moontlike koolbed-metaangas-ontginning.<ref>{{cite web |url=http://www.badimogas.co.za/operations/molteno/molteno.html |title=Background Information and Project Motivation |publisher=Badimo Gas |access-date=23 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124003/http://www.badimogas.co.za/operations/molteno/molteno.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Die rotsformasies bestaan tipies uit die [[Molteno-formasie]], wat die onderste (oudste) formasie van die Stormberg-groep uitmaak. Die Molteno-formasie oorlê die [[Beaufort-groep]].
== Historiese bewoners ==
Hierdie berge – soos meeste ander berge in Suid-Afrika – was oorspronklik die tuiste van [[Khoisan]] jagter-versamelaars. Die Nguni-migrasies het die aankoms ingelui van die [[Xhosas|Xhosa]]-herders van die noorde af, en daarmee saam die ontworteling van die Khoisan. Die daaropvolgende aankoms van die Kaapse koloniste in die gebied het tot die reeks [[Kaapse grensoorloë|grensoorloë]] met die [[Xhosas]] gelei en daarmee die streek se inlywing by die [[Kaapkolonie]] verseker.
Die [[Slag van Stormberg]] is hier gevoer op 9 Desember [[1899]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]].
== Galery ==
<gallery mode="packed">
View south to Stormberg - panoramio.jpg|Suiduitsig op die Stormberg
R390 road-001.JPG|Hoofpad [[R390 (Suid-Afrika)|R390]] tussen [[Venterstad]] en Steynsburg
Wilson-stormberg-map-121.jpg|Ligging van die [[Slag van Stormberg]], 1899.
</gallery>
== Sien ook ==
* [[Drakensberge]]
* [[Kramberg]]
* [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]]
* [[Slag van Stormberg]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{en-vertaal|Stormberg Mountains}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Drakensberge]]
[[Kategorie:Oos-Kaap]]
neh7mu316mbfmnnuoovt4jnax3eq1ky
Pous Pius XI
0
73513
3378898
3368046
2026-11-19T19:35:59Z
JMK
649
/* Verhouding met Meksiko */ teksdetails
3378898
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Pius XI
|beeld=[[Lêer:Pius XI, by Nicola Perscheid (retouched).jpg|200px]]
|wapen=[[Lêer:Pio Undicesimo.svg|150px]]
|geboortenaam=Ambrogio Damiano Achille Ratti
|termyn_begin=[[6 Februarie]] [[1922]]
|termyn_einde=[[10 Februarie]] [[1939]]
|voorganger=[[Pous Benedictus XV|Benedictus XV]]
|opvolger=[[Pous Pius XII|Pius XII]]
|geboortedatum=[[31 Mei]] [[1857]]
|geboorteplek= [[Desio]], [[Lombardye]]
|sterftedatum=[[10 Februarie]] [[1939]]
|sterfteplek=[[Vatikaanstad]]
|ander=Pius
}}
'''Pius XI''' was die 259ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] vir 17 jaar en 5 dae, van [[1922]] tot [[1939]]. Sy pontifikaat lê tussen die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hy het drie doktorsgrade gehad in [[teologie]], [[reg]]te en [[filosofie]]. Hy word gekonfronteer met die opkomende [[kommunisme]] en [[fascisme]]. Hy veroordeel die [[politiek]] van [[Duitsland]], die [[Sowjetunie]], [[Italië]] en [[Meksiko]]. Hy sluit 'n aantal konkordate af en bekragtig die Lateraanse verdrae waarin die soewereiniteit van [[Vatikaanstad]] en die pous as staatshoof erken word. Hy steun die ontwikkeling van [[inheems]]e geestelikes in die sendinggebiede, dikwels teen die sin van die koloniale owerhede.
== Biografie ==
[[Lêer:The Papal Parentage.JPG|duimnael|links|Pius XI se ouers.]]
'''Pous Pius XI'''<ref>Pius XI. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref> is gebore as ''Ambrogio Damiano Achille Ratti'' (Achille Ratti) op [[31 Mei]] [[1857]] in [[Desio]], in die provinsie Monza van [[Lombardye]] wat toe deel was van die [[Keiserryk Oostenryk]]. Hy was die vierde van vyf kinders van Francesco Ratti en Teresa Galli. Die familie was welgestelde syfabrikante. Via sy oom Damiano Ratti, wat priester was in Asso, kry Achille belangstelling vir teologie. Hy studeer aan die seminaries van [[Monza]] en [[Milaan]] en op die Collegio Lombardo in [[Rome]]. Op [[20 Desember]] [[1879]] word hy priester gewy. Hy was bibliotekaris van die Biblioteca Ambrosiana in Milaan en later van die Biblioteca Apostolica Vaticana in Rome. Op [[24 April]] [[1918]] word hy pouslike legaat vir [[Litaue]].
=== Diplomaat in Pole ===
Op [[30 Mei]] [[1918]] 'n paar maande voor die einde van die Eerste Wêreldoorlog kom Ratti in [[Warskou]] aan. In die vredesonderhandelinge herwin [[Pole]] sy onafhanklikheid. [[Pous Benedictus XV]] benoem tien nuwe biskoppe vir Pole en die Poolse regering vra dat Ratti as nuntius aangestel word. Die pous willig die versoek in en op [[3 Julie]] [[1919]] word Ratti titulêr aartsbiskop van Lepanto en pouslike nuntius in Pole. Ratti het probeer neutraal bly by die verskeie geskille tussen Pole en sy buurlande. Die Poolse regering het dit nie gedoog nie en betrekkinge het versleg. Die pous stel Ratti toe aan as aartsbiskop van Milaan en hy verlaat Pole op [[19 Mei]] [[1921]].
=== Aartsbiskop en kardinaal ===
Na sy vertrek uit Pole maak Achille vinnig vordering. Op [[13 Junie]] [[1921]] word hy kardinaal. Vanaf [[25 Julie]] [[1921]] sonder hy homself af van die wêreld vir 'n retrêt in die [[klooster]] van Monte Cassino. Daarna gaan hy op bedevaart na Lourdes. Op [[5 September]] [[1921]] kom hy uit eindelik in Milaan aan. Vyf maande later word hy as pous verkies.
Op [[6 Februarie]] [[1922]] volg hy [[Pous Benedictus XV]] op. Hy word gekroon op [[12 Februarie]] [[1922]] deur kardinaal Gaetano Bisleti en regeer tot sy dood op [[10 Februarie]] [[1939]]. Hy word opgevolg deur [[Pous Pius XII]]. Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.
=== Kerklike loopbaan ===
* [[20 Desember]] [[1879]] – Priester gewy.
* [[3 Julie]] [[1919]] – Titulêr aartsbiskop van Naupactus en nuntius in Pole.
* [[28 Oktober]] 1919 – Biskop gewy.
* [[29 April]] [[1921]] – Titulêr aartsbiskop van Adana.
* [[13 Junie]] 1921 – Aartsbiskop van Milaan, asook kardinaal-priester van SS Silvestro en Martino.
* [[6 Februarie]] [[1922]] – Pous van Rome.
== Pontifikaat ==
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-11744, Vatikan, Papst Pius XI. besteigt sein Reiseauto.jpg|duimnael|Pous Pius XI klim in sy motor.]]
Op [[22 Januarie]] [[1922]] sterf [[Pous Benedictus XV]] onverwags. 53 Europese kardinale woon die konklaaf by. Twee kardinale uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en een uit [[Kanada]] kom eers in Rome aan nadat Ratti al verkies is. Dertig van die 53 kardinale is [[Italianers]]. Na vyf dae en 14 stemrondes word Ratti met 38 stemme verkies en hy neem die naam '''Pius XI''' aan.
Die pontifikaat van '''Pous Pius XI''' word heeltemal oorheers deur die nasleep van die Eerste Wêreldoorlog en die aanloop tot die Tweede Wêreldoorlog. Pius probeer om die nuwe regerings wat na die oorlog ontstaan het en baie keer antikerklik was in toom te hou. Hy sluit 'n groot aantal konkordate af as deel van sy staatsregtelik beleid ''Pax Christi in regno Christi'' (Die vrede van Christus in die ryk van Christus; sien [[Lys van konkordate onder Pius XI]]). Sy eerste ensikliek ''Ubi arcano Dei consilio'' (Die vrede en die Christelike samelewing) word gesien as die voortsetting van die beleid van sy voorganger.
=== Verhouding met Italië ===
[[Lêer:Vatican City annex.jpg|duimnael|Die grense van Vatikaanstad soos bepaal deur die Lateraanse Verdrae]]
Die unifikasie van Italië het daartoe gelei dat die Kerklike Staat sy grondgebied verloor het en die pous homself as gevangene in die Vatikaan bestempel het. Pius XI wou van meet af aan 'n oplossing vir die “Romeinse vraagstuk” vind. [[Benito Mussolini]] het die steun van die Roomse bevolking nodig gehad en was bereid om te onderhandel. Op 11 Februarie [[1929]] is die Lateraanse Verdrae onderteken waarin die onafhanklikheid van Vatikaanstad as staat erken word en die pous as staatshoof. Die pous het ook 1,75 miljard lire as vergoeding gekry. Die som is egter weens die finansiële krisis van 1933 nooit volledig betaal nie.
Pius XI het egter nie saamgestem met die fascistiese beleid van Mussolini nie en op 16 Mei 1929 noem die pous die fasciste “ketters en erger as ketters”. Die konflik tussen die Vatikaan en die Italiaanse staat het die dood van die pous oorleef.
=== Verhouding met Duitsland ===
Kardinaal [[Eugenio Pacelli]] (later [[Pous Pius XII]]) was nuntius in [[München]]. Pacelli het die [[Nazi-party|Nazi’s]] fel gekritiseer. In 1924 meld hy aan Rome dat [[Adolf Hitler]] sy volgelinge teen die [[Jode]] en die katolieke opstook. Tog stem die katolieke Deutsche Zentrumpartei onder leiding van Ludwig Kaas vir die “magtigingswet” wat Hitler aan die mag bring. Op 20 Julie 1933 sluit die Vatikaan 'n konkordaat met Duitsland. Die staat sou die kerk beskerm, maar geestelikes is verbied om aan die politiek deel te neem. Die pous sien spoedig dat die situasie in Duitsland sorgwekkend word. In die ensikliek “Mitt brennender Sorge” veroordeel hy die Nazi-regime. Op 6 September 1938 stel die pous dit duidelik dat antisemitisme vir Christene onaanvaarbaar is.
=== Verhouding met die Sowjetunie ===
Die Rooms-Katolieke Kerk het deur die eeue gesukkel om vat te kry in [[Rusland]]. Die [[Russies-Ortodokse Kerk]], gesteun deur die tsaar, het daar oorheers. Aanvanklik het dit gelyk of die kommuniste wel met die Vatikaan wil onderhandel, maar [[Josef Stalin]] se Christenvervolgings het 'n einde daaraan gemaak. In [[1930]] publiseer die pous die ensikliek “Divini Redemptoris” teen die kommunisme in Rusland, Spanje en Meksiko. Volgens die pous was die kommuniste 'n groter gevaar as die fasciste.
=== Verhouding met Spanje ===
Op [[14 April]] [[1931]] word die Tweede Spaanse Republiek gestig nadat koning Alfonso XIII die land verlaat het. Die nuwe grondwet maak die skeiding van Kerk en Staat 'n feit. Kerke en kloosters is genasionaliseer en die Kerk moes huurgeld en belasting op inkomste betaal. Kardinaal Pedro Segura y Sáenz, aartsbiskop van Toledo roep die geestelikheid op tot verset op 1 Mei 1931. Die Anargiste slaan terug en op 11 Mei 1931 word tientalle kerke in [[Madrid]] aan die brand gesteek. Die pous protesteer met 'n ensikliek “Dilectissima Nobis” waarin hy die Spaanse bevolking oproep tot verset. Met die uitbreek van die [[Spaanse Burgeroorlog]] in [[1936]] versleg die situasie aansienlik. Ongeveer 6900 geestelikes word gedood waaronder 13 biskoppe. Die Kerk skaar hom aan die kant van [[Francisco Franco]] wat belowe om die kommunisme te bestry. Op 1 April 1939 aan die einde van die oorlog stuur die pous 'n telegram met gelukwense aan Franco.
=== Verhouding met Meksiko ===
[[Lêer:Cristeroscolgados.jpg|duimnael|Katolieke opgehang tydens die [[Cristero-oorlog]]]]
Al sedert die 19de eeu was daar spanning tussen Kerk en Staat in Meksiko. Die regering het gevoel dat die pous in sy binnelandse beleid inmeng en daar was 'n plan om 'n staatskerk met sy eie pous te begin. Die grondwet van 1917 het geestelikes van hulle burgerregte ontneem en hulle mog nie die regering kritiseer nie. In Junie van 1926 verskerp President Plutarco Elias Calles die beperkings. Priesters wat kerklike kledy dra sou 'n boete van 500 m pesos opgelê word, en vir kritiek op die regering ontvang die oortreder 5 jaar gevangenisstraf. Katolieke begin toe 'n boikot, maar dié misluk en katolieke word sterk vervolg. Op 18 November 1926 publiseer die pous die ensikliek “Inquis Afflictisque” waarin hy die Meksikaanse regering as barbaars beskrywe. Die ensikliek het min effek. Op 29 September 1932 publiseer die pous 'n tweede ensikliek waarin die pous kla oor die willekeurige benoemings in kerklike ampte. In 1937 volg nog 'n ensikliek “Nos es muy conocida”. Die Meksikaanse grondwet is eers in [[1992]] aangepas om die beperkings op die Kerk te verwyder.
=== Geloofsake ===
Die sterk toename van sekularisme was vir Pous Pius XI 'n groot probleem. Hy kla al in sy eerste ensikliek “Ubi Arcano Dei Consilio” oor die samelewing se afkeer van die geloof in [[Jesus Christus]]. Hy spoor die Katolieke Aksie aan tot verset teen die jeugbewegings Opera Nazionale Balilla (in Italië) en die Hitlerjugend (in Duitsland). Die ekonomiese krisis van 1929 gee die pous die geleentheid om met sy ensikliek “Quadragesimo Anno” (40 jaar na “Rerum Novarum” van [[Pous Leo XIII]]) te probeer om die geestelike lewe te verdedig teen die sosialisme en die kommunisme. In sy ensikliek “Nova impendit” gaan hy in op die gevolge van die krisis en vra aandag vir die versorging van armes, veral kinders en ou mense.
Tydens sy pontifikaat het Pius verskeie mense heilig verklaar onder andere Benadette Soubirous, [[Thomas More]] en Teresia van Lisieux. (Sien [[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XI|hier]] vir 'n volledige lys. Die pous moderniseer ook die opleiding van priesters met brief “Catholici Sacerdotii” van 20 Desember 1935, en die opleiding in musiek en sang kry veral aandag.
Die ontwikkeling van die massakommunikasie was vir die pous van groot belang. Hy beplan reeds in 1925 'n radiostasie vir die Vatikaan. Hy vra Guglielmo Marconi om te help met die projek. Op 12 Februarie 1931 saai Radio Vatikaan vir die eerste keer uit met 'n toespraak van die pous “Qui Arcano Dei”. Die pous laat hom ook sterk uit teen die immoraliteit soos uitgebeeld in rolprente met die ensikliek “Vigilante Cura” en op [[Aswoensdag]] 1935 spreek hy hom sterk uit teen die nudisme.
Op 25 November 1938 kry die pous twee hartaanvalle. In die begin van 1939 versleg sy gesondheid en op [[10 Februarie]] [[1939]] om 05h31 sterf die pous aan 'n verdere hartaanval.
=== Die kollege van kardinale ===
Pous Pius XI het 76 nuwe kardinale aangestel in 17 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van kardinale aangestel deur Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
=== Saligverklarings ===
Pous Pius XI het 94 persone salig verklaar waaronder die 40 martelare van [[Engeland]] en [[Wallis]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van saligverklarings deur Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
=== Heiligverklarings ===
Pous Pius XI het 35 persone heilig verklaar. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
=== Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete ===
Pous Pius XI het 31 ensiklieke geskrywe waarvan die laaste een nooit gepubliseer is nie. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van ensiklieke van Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
== Bibliografie ==
* Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. {{ISBN|0-300-09165-6}}.
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. {{ISBN|0-500-01798-0}}.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Pius XI}}
* {{CF|http://www.catholic-forum.com/saints/pope0259.htme}}
* {{Bulle|http://www.papalencyclicals.net/Pius11/index.htm}}
* {{VH|http://www.vaticanhistory.de/vh/html/pius_xi_1.html}}
* {{CA|http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios-r.htm#Ratti }}
* {{CH|http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bratti.html}}
* {{Giga|http://www.gcatholic.com/hierarchy/pope/P11.htm}}
* {{PapalLib|http://www.saint-mike.org/library/papal_library/piusxi/encyclicals/encyclicals.html}}
== Nota ==
Artikel saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus Pius XI|Nederlandse]], [[:en:Pope Pius XI|Engelse]], [[:de:Pius XI.|Duitse]] en [[:fr:Pie XI|Franse]] wikipedias en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=Andrea Carlo Ferrari}}
{{s-ttl|titel=Aartsbiskop van Milaan|jare=1921 – 1922}}
{{s-aft|na=Eugenio Tosi}}
{{s-bef|voor=[[Pous Benedictus XV|Benedictus XV]]}}
{{s-ttl|titel=Pous (Pontifex Maximus)|jare=1922 – 1939}}
{{s-aft|na=[[Pous Pius XII|Pius XII]]}}
|}
{{Pouse}}
{{Teenpouse}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 1857]]
[[Kategorie:Italiaanse pouse|Pius XI]]
[[Kategorie:Sterftes in 1939]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Rome]]
mf7zko6z3vbb8n4agzr1x7c2nb0tc8w
3378983
3378898
2026-11-19T21:15:18Z
JMK
649
+prent
3378983
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Pius XI
|beeld=[[Lêer:Pius XI, by Nicola Perscheid (retouched).jpg|200px]]
|wapen=[[Lêer:Pio Undicesimo.svg|150px]]
|geboortenaam=Ambrogio Damiano Achille Ratti
|termyn_begin=[[6 Februarie]] [[1922]]
|termyn_einde=[[10 Februarie]] [[1939]]
|voorganger=[[Pous Benedictus XV|Benedictus XV]]
|opvolger=[[Pous Pius XII|Pius XII]]
|geboortedatum=[[31 Mei]] [[1857]]
|geboorteplek= [[Desio]], [[Lombardye]]
|sterftedatum=[[10 Februarie]] [[1939]]
|sterfteplek=[[Vatikaanstad]]
|ander=Pius
}}
'''Pius XI''' was die 259ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] vir 17 jaar en 5 dae, van [[1922]] tot [[1939]]. Sy pontifikaat lê tussen die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hy het drie doktorsgrade gehad in [[teologie]], [[reg]]te en [[filosofie]]. Hy word gekonfronteer met die opkomende [[kommunisme]] en [[fascisme]]. Hy veroordeel die [[politiek]] van [[Duitsland]], die [[Sowjetunie]], [[Italië]] en [[Meksiko]]. Hy sluit 'n aantal konkordate af en bekragtig die Lateraanse verdrae waarin die soewereiniteit van [[Vatikaanstad]] en die pous as staatshoof erken word. Hy steun die ontwikkeling van [[inheems]]e geestelikes in die sendinggebiede, dikwels teen die sin van die koloniale owerhede.
== Biografie ==
[[Lêer:The Papal Parentage.JPG|duimnael|links|Pius XI se ouers.]]
'''Pous Pius XI'''<ref>Pius XI. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref> is gebore as ''Ambrogio Damiano Achille Ratti'' (Achille Ratti) op [[31 Mei]] [[1857]] in [[Desio]], in die provinsie Monza van [[Lombardye]] wat toe deel was van die [[Keiserryk Oostenryk]]. Hy was die vierde van vyf kinders van Francesco Ratti en Teresa Galli. Die familie was welgestelde syfabrikante. Via sy oom Damiano Ratti, wat priester was in Asso, kry Achille belangstelling vir teologie. Hy studeer aan die seminaries van [[Monza]] en [[Milaan]] en op die Collegio Lombardo in [[Rome]]. Op [[20 Desember]] [[1879]] word hy priester gewy. Hy was bibliotekaris van die Biblioteca Ambrosiana in Milaan en later van die Biblioteca Apostolica Vaticana in Rome. Op [[24 April]] [[1918]] word hy pouslike legaat vir [[Litaue]].
=== Diplomaat in Pole ===
Op [[30 Mei]] [[1918]] 'n paar maande voor die einde van die Eerste Wêreldoorlog kom Ratti in [[Warskou]] aan. In die vredesonderhandelinge herwin [[Pole]] sy onafhanklikheid. [[Pous Benedictus XV]] benoem tien nuwe biskoppe vir Pole en die Poolse regering vra dat Ratti as nuntius aangestel word. Die pous willig die versoek in en op [[3 Julie]] [[1919]] word Ratti titulêr aartsbiskop van Lepanto en pouslike nuntius in Pole. Ratti het probeer neutraal bly by die verskeie geskille tussen Pole en sy buurlande. Die Poolse regering het dit nie gedoog nie en betrekkinge het versleg. Die pous stel Ratti toe aan as aartsbiskop van Milaan en hy verlaat Pole op [[19 Mei]] [[1921]].
=== Aartsbiskop en kardinaal ===
Na sy vertrek uit Pole maak Achille vinnig vordering. Op [[13 Junie]] [[1921]] word hy kardinaal. Vanaf [[25 Julie]] [[1921]] sonder hy homself af van die wêreld vir 'n retrêt in die [[klooster]] van Monte Cassino. Daarna gaan hy op bedevaart na Lourdes. Op [[5 September]] [[1921]] kom hy uit eindelik in Milaan aan. Vyf maande later word hy as pous verkies.
Op [[6 Februarie]] [[1922]] volg hy [[Pous Benedictus XV]] op. Hy word gekroon op [[12 Februarie]] [[1922]] deur kardinaal Gaetano Bisleti en regeer tot sy dood op [[10 Februarie]] [[1939]]. Hy word opgevolg deur [[Pous Pius XII]]. Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.
=== Kerklike loopbaan ===
* [[20 Desember]] [[1879]] – Priester gewy.
* [[3 Julie]] [[1919]] – Titulêr aartsbiskop van Naupactus en nuntius in Pole.
* [[28 Oktober]] 1919 – Biskop gewy.
* [[29 April]] [[1921]] – Titulêr aartsbiskop van Adana.
* [[13 Junie]] 1921 – Aartsbiskop van Milaan, asook kardinaal-priester van SS Silvestro en Martino.
* [[6 Februarie]] [[1922]] – Pous van Rome.
== Pontifikaat ==
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-11744, Vatikan, Papst Pius XI. besteigt sein Reiseauto.jpg|duimnael|Pous Pius XI klim in sy motor.]]
Op [[22 Januarie]] [[1922]] sterf [[Pous Benedictus XV]] onverwags. 53 Europese kardinale woon die konklaaf by. Twee kardinale uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en een uit [[Kanada]] kom eers in Rome aan nadat Ratti al verkies is. Dertig van die 53 kardinale is [[Italianers]]. Na vyf dae en 14 stemrondes word Ratti met 38 stemme verkies en hy neem die naam '''Pius XI''' aan.
Die pontifikaat van '''Pous Pius XI''' word heeltemal oorheers deur die nasleep van die Eerste Wêreldoorlog en die aanloop tot die Tweede Wêreldoorlog. Pius probeer om die nuwe regerings wat na die oorlog ontstaan het en baie keer antikerklik was in toom te hou. Hy sluit 'n groot aantal konkordate af as deel van sy staatsregtelik beleid ''Pax Christi in regno Christi'' (Die vrede van Christus in die ryk van Christus; sien [[Lys van konkordate onder Pius XI]]). Sy eerste ensikliek ''Ubi arcano Dei consilio'' (Die vrede en die Christelike samelewing) word gesien as die voortsetting van die beleid van sy voorganger.
=== Verhouding met Italië ===
[[Lêer:Vatican City annex.jpg|duimnael|Die grense van Vatikaanstad soos bepaal deur die Lateraanse Verdrae]]
Die unifikasie van Italië het daartoe gelei dat die Kerklike Staat sy grondgebied verloor het en die pous homself as gevangene in die Vatikaan bestempel het. Pius XI wou van meet af aan 'n oplossing vir die “Romeinse vraagstuk” vind. [[Benito Mussolini]] het die steun van die Roomse bevolking nodig gehad en was bereid om te onderhandel. Op 11 Februarie [[1929]] is die Lateraanse Verdrae onderteken waarin die onafhanklikheid van Vatikaanstad as staat erken word en die pous as staatshoof. Die pous het ook 1,75 miljard lire as vergoeding gekry. Die som is egter weens die finansiële krisis van 1933 nooit volledig betaal nie.
Pius XI het egter nie saamgestem met die fascistiese beleid van Mussolini nie en op 16 Mei 1929 noem die pous die fasciste “ketters en erger as ketters”. Die konflik tussen die Vatikaan en die Italiaanse staat het die dood van die pous oorleef.
=== Verhouding met Duitsland ===
Kardinaal [[Eugenio Pacelli]] (later [[Pous Pius XII]]) was nuntius in [[München]]. Pacelli het die [[Nazi-party|Nazi’s]] fel gekritiseer. In 1924 meld hy aan Rome dat [[Adolf Hitler]] sy volgelinge teen die [[Jode]] en die katolieke opstook. Tog stem die katolieke Deutsche Zentrumpartei onder leiding van Ludwig Kaas vir die “magtigingswet” wat Hitler aan die mag bring. Op 20 Julie 1933 sluit die Vatikaan 'n konkordaat met Duitsland. Die staat sou die kerk beskerm, maar geestelikes is verbied om aan die politiek deel te neem. Die pous sien spoedig dat die situasie in Duitsland sorgwekkend word. In die ensikliek “Mitt brennender Sorge” veroordeel hy die Nazi-regime. Op 6 September 1938 stel die pous dit duidelik dat antisemitisme vir Christene onaanvaarbaar is.
=== Verhouding met die Sowjetunie ===
[[Lêer:Pous Pius XI, 12 Februarie 1931, valskleur-KI-herskepping.jpg|duimnael|Tydens die inwyding van die Vatikaanse radiostasie, 1931<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}</sup>]]
Die Rooms-Katolieke Kerk het deur die eeue gesukkel om vat te kry in [[Rusland]]. Die [[Russies-Ortodokse Kerk]], gesteun deur die tsaar, het daar oorheers. Aanvanklik het dit gelyk of die kommuniste wel met die Vatikaan wil onderhandel, maar [[Josef Stalin]] se Christenvervolgings het 'n einde daaraan gemaak. In [[1930]] publiseer die pous die ensikliek “Divini Redemptoris” teen die kommunisme in Rusland, Spanje en Meksiko. Volgens die pous was die kommuniste 'n groter gevaar as die fasciste.
=== Verhouding met Spanje ===
Op [[14 April]] [[1931]] word die Tweede Spaanse Republiek gestig nadat koning Alfonso XIII die land verlaat het. Die nuwe grondwet maak die skeiding van Kerk en Staat 'n feit. Kerke en kloosters is genasionaliseer en die Kerk moes huurgeld en belasting op inkomste betaal. Kardinaal Pedro Segura y Sáenz, aartsbiskop van Toledo roep die geestelikheid op tot verset op 1 Mei 1931. Die Anargiste slaan terug en op 11 Mei 1931 word tientalle kerke in [[Madrid]] aan die brand gesteek. Die pous protesteer met 'n ensikliek “Dilectissima Nobis” waarin hy die Spaanse bevolking oproep tot verset. Met die uitbreek van die [[Spaanse Burgeroorlog]] in [[1936]] versleg die situasie aansienlik. Ongeveer 6900 geestelikes word gedood waaronder 13 biskoppe. Die Kerk skaar hom aan die kant van [[Francisco Franco]] wat belowe om die kommunisme te bestry. Op 1 April 1939 aan die einde van die oorlog stuur die pous 'n telegram met gelukwense aan Franco.
=== Verhouding met Meksiko ===
[[Lêer:Cristeroscolgados.jpg|duimnael|Katolieke opgehang tydens die [[Cristero-oorlog]]]]
Al sedert die 19de eeu was daar spanning tussen Kerk en Staat in Meksiko. Die regering het gevoel dat die pous in sy binnelandse beleid inmeng en daar was 'n plan om 'n staatskerk met sy eie pous te begin. Die grondwet van 1917 het geestelikes van hulle burgerregte ontneem en hulle mog nie die regering kritiseer nie. In Junie van 1926 verskerp President Plutarco Elias Calles die beperkings. Priesters wat kerklike kledy dra sou 'n boete van 500 m pesos opgelê word, en vir kritiek op die regering ontvang die oortreder 5 jaar gevangenisstraf. Katolieke begin toe 'n boikot, maar dié misluk en katolieke word sterk vervolg. Op 18 November 1926 publiseer die pous die ensikliek “Inquis Afflictisque” waarin hy die Meksikaanse regering as barbaars beskrywe. Die ensikliek het min effek. Op 29 September 1932 publiseer die pous 'n tweede ensikliek waarin die pous kla oor die willekeurige benoemings in kerklike ampte. In 1937 volg nog 'n ensikliek “Nos es muy conocida”. Die Meksikaanse grondwet is eers in [[1992]] aangepas om die beperkings op die Kerk te verwyder.
=== Geloofsake ===
Die sterk toename van sekularisme was vir Pous Pius XI 'n groot probleem. Hy kla al in sy eerste ensikliek “Ubi Arcano Dei Consilio” oor die samelewing se afkeer van die geloof in [[Jesus Christus]]. Hy spoor die Katolieke Aksie aan tot verset teen die jeugbewegings Opera Nazionale Balilla (in Italië) en die Hitlerjugend (in Duitsland). Die ekonomiese krisis van 1929 gee die pous die geleentheid om met sy ensikliek “Quadragesimo Anno” (40 jaar na “Rerum Novarum” van [[Pous Leo XIII]]) te probeer om die geestelike lewe te verdedig teen die sosialisme en die kommunisme. In sy ensikliek “Nova impendit” gaan hy in op die gevolge van die krisis en vra aandag vir die versorging van armes, veral kinders en ou mense.
Tydens sy pontifikaat het Pius verskeie mense heilig verklaar onder andere Benadette Soubirous, [[Thomas More]] en Teresia van Lisieux. (Sien [[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XI|hier]] vir 'n volledige lys. Die pous moderniseer ook die opleiding van priesters met brief “Catholici Sacerdotii” van 20 Desember 1935, en die opleiding in musiek en sang kry veral aandag.
Die ontwikkeling van die massakommunikasie was vir die pous van groot belang. Hy beplan reeds in 1925 'n radiostasie vir die Vatikaan. Hy vra Guglielmo Marconi om te help met die projek. Op 12 Februarie 1931 saai Radio Vatikaan vir die eerste keer uit met 'n toespraak van die pous “Qui Arcano Dei”. Die pous laat hom ook sterk uit teen die immoraliteit soos uitgebeeld in rolprente met die ensikliek “Vigilante Cura” en op [[Aswoensdag]] 1935 spreek hy hom sterk uit teen die nudisme.
Op 25 November 1938 kry die pous twee hartaanvalle. In die begin van 1939 versleg sy gesondheid en op [[10 Februarie]] [[1939]] om 05h31 sterf die pous aan 'n verdere hartaanval.
=== Die kollege van kardinale ===
Pous Pius XI het 76 nuwe kardinale aangestel in 17 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van kardinale aangestel deur Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
=== Saligverklarings ===
Pous Pius XI het 94 persone salig verklaar waaronder die 40 martelare van [[Engeland]] en [[Wallis]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van saligverklarings deur Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
=== Heiligverklarings ===
Pous Pius XI het 35 persone heilig verklaar. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
=== Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete ===
Pous Pius XI het 31 ensiklieke geskrywe waarvan die laaste een nooit gepubliseer is nie. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van ensiklieke van Pous Pius XI|hier]]''' gehou.
== Bibliografie ==
* Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. {{ISBN|0-300-09165-6}}.
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. {{ISBN|0-500-01798-0}}.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Pius XI}}
* {{CF|http://www.catholic-forum.com/saints/pope0259.htme}}
* {{Bulle|http://www.papalencyclicals.net/Pius11/index.htm}}
* {{VH|http://www.vaticanhistory.de/vh/html/pius_xi_1.html}}
* {{CA|http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios-r.htm#Ratti }}
* {{CH|http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bratti.html}}
* {{Giga|http://www.gcatholic.com/hierarchy/pope/P11.htm}}
* {{PapalLib|http://www.saint-mike.org/library/papal_library/piusxi/encyclicals/encyclicals.html}}
== Nota ==
Artikel saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus Pius XI|Nederlandse]], [[:en:Pope Pius XI|Engelse]], [[:de:Pius XI.|Duitse]] en [[:fr:Pie XI|Franse]] wikipedias en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=Andrea Carlo Ferrari}}
{{s-ttl|titel=Aartsbiskop van Milaan|jare=1921 – 1922}}
{{s-aft|na=Eugenio Tosi}}
{{s-bef|voor=[[Pous Benedictus XV|Benedictus XV]]}}
{{s-ttl|titel=Pous (Pontifex Maximus)|jare=1922 – 1939}}
{{s-aft|na=[[Pous Pius XII|Pius XII]]}}
|}
{{Pouse}}
{{Teenpouse}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 1857]]
[[Kategorie:Italiaanse pouse|Pius XI]]
[[Kategorie:Sterftes in 1939]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Rome]]
sdcynvukvyz5qje5lbesp6ybviisbhf
Pous Pius XII
0
74554
3378973
3368047
2026-11-19T21:00:07Z
JMK
649
teksdetails, skakels
3378973
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Pius XII
|beeld=[[Lêer:Pius XII with tabard, by Michael Pitcairn, 1951 (retouched).jpg|200px]]
|wapen=[[Lêer:C o a Pius XII.svg|150px]]
|geboortenaam=Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli
|termyn_begin=[[2 Maart]] [[1939]]
|termyn_einde=[[9 Oktober]] [[1958]]
|voorganger=[[Pous Pius XI |Pius XI]]
|opvolger=[[Pous Johannes XXIII|Johannes XXIII]]
|geboortedatum=[[2 Maart]] [[1876]]
|geboorteplek= [[Rome]], [[Italië]]
|sterftedatum=[[9 Oktober]] [[1958]]
|sterfteplek=[[Castel Gandolfo]], [[Italië]]
|ander=Pius
}}
'''Pius XII''' was die 260ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] vir 19 jaar, 7 maande en 8 dae, van [[1939]] tot [[1958]]. Voor sy verkiesing as pous was Pius nuntius in Duitsland en kardinaal-staatsekretaris. In die funksie sluit hy die berugte “Reichskonkordaat” met die [[Hitler]]regering. Na die oorlog tree Pius baie versoenend op teen die Spil-moondhede en hulle satelliete. Hy was ‘n bitter vyand van die kommunisme en het veral streng opgetree teen die lede van die Italiaanse kommunistiese party. Hy stel die dogma van Maria se hemelvaart in.
Pius XII het ‘n einde gebring aan die Italiaanse meerderheid in die kollege van kardinale.
== Biografie ==
[[Lêer:Pacelliordenado.jpg|duimnael|links|upright|Pacelli by sy priesterwyding]]
'''Pous Pius XII'''<ref>Pius XII. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe-uitgawe. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref><ref>“Pope Venerable Pius XII“. Saints.SQPN.com. 7 Februarie 2013. Web. 25 Maart 2013. http://saints.sqpn.com/pope-venerable-pius-xii/</ref> is gebore as '''Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli''' (Eugenio Pacelli) op [[2 Maart]] [[1876]] in [[Rome]], [[Italië]]. Hy was die seun van Filippo Pacelli en Virginia Pacelli (gebore Graziosi). Hy het twee sussies gehad (Giusseppa en Elisabetta) en ‘n broer (Francesco). Die familie het nou bande met die [[Vatikaan]] gehad. Eugino se oupa Marcantonio Pacelli was sekretaris van Binnelandse Sake onder [[Pous Leo XIII]] en was mede-stigter van die Vatikaanse koerant L’Osservatore Romano. Sy broer Francesco Pacelli was ‘n regsadviseur vir [[Pous Pius XI]]. In 1894 begin Pacelli sy teologiese studie aan die Tridenine Caprancia seminarie. In 1899 verkry hy ‘n meestersgraad in die teologie.
[[Lêer:PioXIIgernamia1917.jpg|duimnael|Pacelli by die Duitse keiser Wilhelm II]]
Op Paassondag [[2 April]] [[1899]] word Pacelli as priester gewy deur biskop Paolo Cassetta. Vervolgend studeer hy kerkreg aan Sint Apollinaire en word priester by die Chiesa Nuova kerk. Hy kry verskeie poste by die Vatikaan en verwerf sy doktorsgraad in kerkreg in 1904. In 1912 word hy adjunk-sekretaris van die departement van Besondere Kerklike Sake onder [[Pous Pius X]] en later [[Pous Benedictus XV]]. Na die dood van Pius X word kardinaal Gaspari kardinaal-staatssekretaris en Pacelli ondersekretaris. Op [[23 April]] [[1917]] word Pacelli nuntius in [[Beiere]]. Na die val van die Beierse republiek word Pacelli nuntius in [[Duitsland]] op [[23 Junie]] [[1920]] en verhuis na [[Berlyn]] in Augustus 1925. Op [[10 Desember]] [[1929]] word hy teruggeroep na [[Rome]].
[[Pous Pius XI]] stel Pacelli aan as kardinaal-priester van SS Giovanni e Paolo op [[16 Desember]] [[1929]] en op [[7 Februarie]] [[1930]] word hy kardinaal-staatsekretaris. In 1935 word hy ook Camerlengo. As staatsekretaris sluit hy verskeie konkordate onder andere met [[Oostenryk]], Duitsland, [[Joegoslawië]] en [[Portugal]]. Die belangrikste konkordaat was die “Reichskonkordat” geteken op [[20 Julie]] [[1933]] met die Nazi-regering van [[Adolf Hitler]].
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-R24391, Konkordatsunterzeichnung in Rom.jpg|duimnael|300px|Pacelli by die ondertekening van die “Reichskonkordat”]]
Tussen 1933 en 1939 teken Pacelli 55 besware aan by die Duitse regering oor skending van die konkordaat. Die besware loop uit op die ensikliek “Mit brennender Sorge” wat die [[Nasionaal-Sosialisme]] verwerp.
Op [[2 Maart]] [[1939]] volg hy [[Pous Pius XI]] en word op [[12 Maart]] [[1939]] deur kardinaal Camillo Caccia Dominioni gekroon. Hy regeer tot sy dood op [[9 Oktober]] [[1958]], en word deur [[Pous Johannes XIII]] opgevolg.
Die naam ‘Pius ’ beteken 'die vrome'.
=== Kerklike loopbaan ===
* [[2 April]] [[1899]] – As priester gewy.
* [[20 Junie]] [[1912]] – Sekretaris van die raad vir besondere kerklike sake.
* [[20 April]] [[1917]] – Titulêre aartsbiskop van Sardes en nuntius in Duitsland.
* [[13 Mei]] [[1917]] – As biskop gewy.
* [[16 Desember]] [[1929]] – Kardinaal-priester van SS Giovanni e Paolo.
* [[9 Februarie]] [[1930]] – Staatsekretaris.
* [[25 Maart]] [[1930]] – Aartspriester van die Sint Pieters basiliek.
* [[1 April]] [[1935]] – Camerlengo.
* [[2 Maart]] [[1939]] – Pous van Rome.
== Pontifikaat ==
[[Pous Pius XI]] sterf op [[10 Februarie]] [[1939]] en Pius XII word verkies op [[2 Maart]] [[1939]] op sy 63ste verjaarsdag na ‘n konklaaf van slegs een dag en drie stemrondtes. Sy eerste aanstelling was die van kardinaal Luigi Maglione as staatsekretaris. Hy het ook die Italiaanse meerderheid in die kurie verminder deur Duitse en Nederlandse kardinale aan te stel. Hy het verder die Amerikaanse kardinaal Francis Spellman ‘n groot rol in die Kerk laat speel. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Pius geen kardinale aangestel nie en die aantal lewende kardinale het tot 38 gedaal. By die eerste konsistorie op [[18 Februarie]] [[1946]] het hy 32 nuwe kardinale aangestel. Onder hulle was kardinale uit China, Indië en die Midde Ooste.
Pous Pius XII het die Katolieke geloof in 41 ensiklieke en byna duisend boodskappe en toesprake toegelig. In “Mediator Dei” verduidelik hy lidmaatskap en deelname in die kerk. Die ensikliek “Divino Afflante Spiritu” van 1943 open die deure vir Bybelnavorsing en gee nuwe vryheid na die ondersoek van teologiese kwessies.
Op [[1 November]] [[1950]] kondig hy die dogma van Maria se hemelopneming aan. Die ensikliek “Fulgens corona’’ van [[8 September]] [[1953]] kondig die Maria-jaar aan.
Oor geboortebeperking laat die pous die ritme-metode toe as aanvaarbaar in beperkte situasies. Hy was ook spyt oor die Kerk se hantering van die [[Galileo]]-saak. In die ensikliek “Humani Generis” erken hy dat evolusie dalk die biologiese ontwikkeling van die mens kan beskryf, maar beklemtoon dat die siel deur God geskep is.
=== Die [[kollege van kardinale]] ===
Pous Pius XII het tydens die Tweede Wêreldoorlog geen kardinale aangestel nie, en die aantal lewende kardinale sou tot 38 daal. Na die oorlog het hy in 2 konsistories 56 nuwe kardinale aangestel. Hy het ook die meerderheid wat die Italiaanse kardinale in die kollege gehad het, tot niet gemaak. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van kardinale aangestel deur Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
=== Saligverklarings ===
Pous Pius XII het 31 saligverklarings gedoen, waaronder die sewe martelaresse van Shanxi en twee van sy voorgangers [[Pous Innocentius XI]] en [[Pous Pius X]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van saligverklarings deur Pous Pius XII|hier]]''' gehou.
=== Heiligverklarings ===
Pous Pius XII het 28 persone heilig verklaar, waaronder sy voorganger [[Pous Pius X]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
=== Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete ===
Pous Pius XII het 41 ensiklieke uitgereik. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van ensiklieke van Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
== Verering ==
[[Pous Benedictus XVI]] het Pius op [[19 Desember]] [[2009]] eerwaardig verklaar.
== Bibliografie ==
* Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. {{ISBN|0300091656}}.
* Maxwell-Stuart, P.G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. {{ISBN|0500017980}}.
== Verwysings ==
{{Vertaling/Verwysing|en|Pope Pius XII|vertaaldatum=Maart 2013}}
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Pius XII}}
* {{CF|http://saints.sqpn.com/pope-venerable-pius-xii/}}
* {{Bulle|http://www.papalencyclicals.net/Pius12/index.htm}}
* {{VH|http://www.vaticanhistory.de/vh/html/pius_xii_1.html}}
* {{CA|http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios-p.htm#Pacelli}}
* {{CH|http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bpacelli.html}}
* {{Giga|http://www.gcatholic.org/hierarchy/pope/P12.htm}}
* {{PapalLib|http://www.saint-mike.org/library/papal_library/piusxii/piusxii.html}}
== Nota ==
Saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus_Pius_XII|Nederlandse]], [[:en:Pope Pius XII|Engelse]], [[:de:Pius XII.|Duitse]] en [[:fr:Pie XII|Franse]] wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=[[Pous Pius XI|Pius XI]]}}
{{s-ttl|titel=Pous (Pontifex Maximus)|jare=[[1939]] – [[1958]]}}
{{s-aft|na=[[Pous Johannes XXIII|Johannes XXIII]]}}
|}
{{Pouse}}
{{Teenpouse}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Pius XII}}
[[Kategorie:Italiaanse pouse]]
[[Kategorie:Mense in die Tweede Wêreldoorlog|Pous Pius XII]]
[[Kategorie:Geboortes in 1876]]
[[Kategorie:Sterftes in 1958]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Rome]]
t6xokqwrcqj164e0ssekpwoo7ybcy2g
3378974
3378973
2026-11-19T21:03:04Z
JMK
649
3378974
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Pius XII
|beeld=[[Lêer:Pius XII with tabard, by Michael Pitcairn, 1951 (retouched).jpg|200px]]
|wapen=[[Lêer:C o a Pius XII.svg|150px]]
|geboortenaam=Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli
|termyn_begin=[[2 Maart]] [[1939]]
|termyn_einde=[[9 Oktober]] [[1958]]
|voorganger=[[Pous Pius XI |Pius XI]]
|opvolger=[[Pous Johannes XXIII|Johannes XXIII]]
|geboortedatum=[[2 Maart]] [[1876]]
|geboorteplek= [[Rome]], [[Italië]]
|sterftedatum=[[9 Oktober]] [[1958]]
|sterfteplek=[[Castel Gandolfo]], [[Italië]]
|ander=Pius
}}
'''Pius XII''' was die 260ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] vir 19 jaar, 7 maande en 8 dae, van [[1939]] tot [[1958]]. Voor sy verkiesing as pous was hy Pius nuntius in Duitsland en kardinaal-staatsekretaris. In die funksie sluit hy die berugte “Reichskonkordaat” met die [[Hitler]]<nowiki>regering</nowiki>. Na die oorlog tree Pius baie versoenend op teen die Spil-moondhede en hulle satelliete. Hy was ‘n bitter vyand van die kommunisme en het veral streng teen die lede van die Italiaanse kommunistiese party opgetree. Hy stel die dogma van Maria se hemelvaart in.
Pius XII het ‘n einde gebring aan die Italiaanse meerderheid in die kollege van kardinale.
== Biografie ==
[[Lêer:Pacelliordenado.jpg|duimnael|links|upright|Pacelli by sy priesterwyding]]
'''Pous Pius XII'''<ref>Pius XII. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe-uitgawe. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref><ref>“Pope Venerable Pius XII“. Saints.SQPN.com. 7 Februarie 2013. Web. 25 Maart 2013. http://saints.sqpn.com/pope-venerable-pius-xii/</ref> is gebore as '''Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli''' (Eugenio Pacelli) op [[2 Maart]] [[1876]] in [[Rome]], [[Italië]]. Hy was die seun van Filippo Pacelli en Virginia Pacelli (gebore Graziosi). Hy het twee sussies gehad (Giusseppa en Elisabetta) en ‘n broer (Francesco). Die familie het nou bande met die [[Vatikaan]] gehad. Eugino se oupa Marcantonio Pacelli was sekretaris van Binnelandse Sake onder [[Pous Leo XIII]] en was mede-stigter van die Vatikaanse koerant L’Osservatore Romano. Sy broer Francesco Pacelli was ‘n regsadviseur vir [[Pous Pius XI]]. In 1894 begin Pacelli sy teologiese studie aan die Tridenine Caprancia seminarie. In 1899 verkry hy ‘n meestersgraad in die teologie.
[[Lêer:PioXIIgernamia1917.jpg|duimnael|Pacelli by die Duitse keiser Wilhelm II]]
Op Paassondag [[2 April]] [[1899]] word Pacelli as priester gewy deur biskop Paolo Cassetta. Vervolgend studeer hy kerkreg aan Sint Apollinaire en word priester by die Chiesa Nuova kerk. Hy kry verskeie poste by die Vatikaan en verwerf sy doktorsgraad in kerkreg in 1904. In 1912 word hy adjunk-sekretaris van die departement van Besondere Kerklike Sake onder [[Pous Pius X]] en later [[Pous Benedictus XV]]. Na die dood van Pius X word kardinaal Gaspari kardinaal-staatssekretaris en Pacelli ondersekretaris. Op [[23 April]] [[1917]] word Pacelli nuntius in [[Beiere]]. Na die val van die Beierse republiek word Pacelli nuntius in [[Duitsland]] op [[23 Junie]] [[1920]] en verhuis na [[Berlyn]] in Augustus 1925. Op [[10 Desember]] [[1929]] word hy teruggeroep na [[Rome]].
[[Pous Pius XI]] stel Pacelli aan as kardinaal-priester van SS Giovanni e Paolo op [[16 Desember]] [[1929]] en op [[7 Februarie]] [[1930]] word hy kardinaal-staatsekretaris. In 1935 word hy ook Camerlengo. As staatsekretaris sluit hy verskeie konkordate onder andere met [[Oostenryk]], Duitsland, [[Joegoslawië]] en [[Portugal]]. Die belangrikste konkordaat was die “Reichskonkordat” geteken op [[20 Julie]] [[1933]] met die Nazi-regering van [[Adolf Hitler]].
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-R24391, Konkordatsunterzeichnung in Rom.jpg|duimnael|300px|Pacelli by die ondertekening van die “Reichskonkordat”]]
Tussen 1933 en 1939 teken Pacelli 55 besware aan by die Duitse regering oor skending van die konkordaat. Die besware loop uit op die ensikliek “Mit brennender Sorge” wat die [[Nasionaal-Sosialisme]] verwerp.
Op [[2 Maart]] [[1939]] volg hy [[Pous Pius XI]] en word op [[12 Maart]] [[1939]] deur kardinaal Camillo Caccia Dominioni gekroon. Hy regeer tot sy dood op [[9 Oktober]] [[1958]], en word deur [[Pous Johannes XIII]] opgevolg.
Die naam ‘Pius ’ beteken 'die vrome'.
=== Kerklike loopbaan ===
* [[2 April]] [[1899]] – As priester gewy.
* [[20 Junie]] [[1912]] – Sekretaris van die raad vir besondere kerklike sake.
* [[20 April]] [[1917]] – Titulêre aartsbiskop van Sardes en nuntius in Duitsland.
* [[13 Mei]] [[1917]] – As biskop gewy.
* [[16 Desember]] [[1929]] – Kardinaal-priester van SS Giovanni e Paolo.
* [[9 Februarie]] [[1930]] – Staatsekretaris.
* [[25 Maart]] [[1930]] – Aartspriester van die Sint Pieters basiliek.
* [[1 April]] [[1935]] – Camerlengo.
* [[2 Maart]] [[1939]] – Pous van Rome.
== Pontifikaat ==
[[Pous Pius XI]] sterf op [[10 Februarie]] [[1939]] en Pius XII word verkies op [[2 Maart]] [[1939]] op sy 63ste verjaarsdag na ‘n konklaaf van slegs een dag en drie stemrondtes. Sy eerste aanstelling was die van kardinaal Luigi Maglione as staatsekretaris. Hy het ook die Italiaanse meerderheid in die kurie verminder deur Duitse en Nederlandse kardinale aan te stel. Hy het verder die Amerikaanse kardinaal Francis Spellman ‘n groot rol in die Kerk laat speel. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Pius geen kardinale aangestel nie en die aantal lewende kardinale het tot 38 gedaal. By die eerste konsistorie op [[18 Februarie]] [[1946]] het hy 32 nuwe kardinale aangestel. Onder hulle was kardinale uit China, Indië en die Midde Ooste.
Pous Pius XII het die Katolieke geloof in 41 ensiklieke en byna duisend boodskappe en toesprake toegelig. In “Mediator Dei” verduidelik hy lidmaatskap en deelname in die kerk. Die ensikliek “Divino Afflante Spiritu” van 1943 open die deure vir Bybelnavorsing en gee nuwe vryheid na die ondersoek van teologiese kwessies.
Op [[1 November]] [[1950]] kondig hy die dogma van Maria se hemelopneming aan. Die ensikliek “Fulgens corona’’ van [[8 September]] [[1953]] kondig die Maria-jaar aan.
Oor geboortebeperking laat die pous die ritme-metode toe as aanvaarbaar in beperkte situasies. Hy was ook spyt oor die Kerk se hantering van die [[Galileo]]-saak. In die ensikliek “Humani Generis” erken hy dat evolusie dalk die biologiese ontwikkeling van die mens kan beskryf, maar beklemtoon dat die siel deur God geskep is.
=== Die [[kollege van kardinale]] ===
Pous Pius XII het tydens die Tweede Wêreldoorlog geen kardinale aangestel nie, en die aantal lewende kardinale sou tot 38 daal. Na die oorlog het hy in 2 konsistories 56 nuwe kardinale aangestel. Hy het ook die meerderheid wat die Italiaanse kardinale in die kollege gehad het, tot niet gemaak. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van kardinale aangestel deur Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
=== Saligverklarings ===
Pous Pius XII het 31 saligverklarings gedoen, waaronder die sewe martelaresse van Shanxi en twee van sy voorgangers [[Pous Innocentius XI]] en [[Pous Pius X]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van saligverklarings deur Pous Pius XII|hier]]''' gehou.
=== Heiligverklarings ===
Pous Pius XII het 28 persone heilig verklaar, waaronder sy voorganger [[Pous Pius X]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
=== Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete ===
Pous Pius XII het 41 ensiklieke uitgereik. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van ensiklieke van Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
== Verering ==
[[Pous Benedictus XVI]] het Pius op [[19 Desember]] [[2009]] eerwaardig verklaar.
== Bibliografie ==
* Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. {{ISBN|0300091656}}.
* Maxwell-Stuart, P.G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. {{ISBN|0500017980}}.
== Verwysings ==
{{Vertaling/Verwysing|en|Pope Pius XII|vertaaldatum=Maart 2013}}
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Pius XII}}
* {{CF|http://saints.sqpn.com/pope-venerable-pius-xii/}}
* {{Bulle|http://www.papalencyclicals.net/Pius12/index.htm}}
* {{VH|http://www.vaticanhistory.de/vh/html/pius_xii_1.html}}
* {{CA|http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios-p.htm#Pacelli}}
* {{CH|http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bpacelli.html}}
* {{Giga|http://www.gcatholic.org/hierarchy/pope/P12.htm}}
* {{PapalLib|http://www.saint-mike.org/library/papal_library/piusxii/piusxii.html}}
== Nota ==
Saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus_Pius_XII|Nederlandse]], [[:en:Pope Pius XII|Engelse]], [[:de:Pius XII.|Duitse]] en [[:fr:Pie XII|Franse]] wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=[[Pous Pius XI|Pius XI]]}}
{{s-ttl|titel=Pous (Pontifex Maximus)|jare=[[1939]] – [[1958]]}}
{{s-aft|na=[[Pous Johannes XXIII|Johannes XXIII]]}}
|}
{{Pouse}}
{{Teenpouse}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Pius XII}}
[[Kategorie:Italiaanse pouse]]
[[Kategorie:Mense in die Tweede Wêreldoorlog|Pous Pius XII]]
[[Kategorie:Geboortes in 1876]]
[[Kategorie:Sterftes in 1958]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Rome]]
qfr5xyq8myexskk5xd2m6tbqtbjico2
3378975
3378974
2026-11-19T21:05:33Z
JMK
649
3378975
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Pius XII
|beeld=[[Lêer:Pius XII with tabard, by Michael Pitcairn, 1951 (retouched).jpg|200px]]
|wapen=[[Lêer:C o a Pius XII.svg|150px]]
|geboortenaam=Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli
|termyn_begin=[[2 Maart]] [[1939]]
|termyn_einde=[[9 Oktober]] [[1958]]
|voorganger=[[Pous Pius XI |Pius XI]]
|opvolger=[[Pous Johannes XXIII|Johannes XXIII]]
|geboortedatum=[[2 Maart]] [[1876]]
|geboorteplek= [[Rome]], [[Italië]]
|sterftedatum=[[9 Oktober]] [[1958]]
|sterfteplek=[[Castel Gandolfo]], [[Italië]]
|ander=Pius
}}
'''Pius XII''' was die 260ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] vir 19 jaar, 7 maande en 8 dae, van [[1939]] tot [[1958]]. Voor sy verkiesing as pous was hy Pius nuntius in Duitsland en kardinaal-staatsekretaris. In die funksie sluit hy die berugte “Reichskonkordaat” met die [[Hitler]]<nowiki>regering</nowiki>. Na die oorlog tree Pius baie versoenend op jeens die [[Spilmoondhede]] en hulle satelliete. Hy was ‘n bitter vyand van die [[kommunisme]] en het veral streng teen die lede van die Italiaanse kommunistiese party opgetree. Hy stel die dogma van Maria se hemelvaart in.
Pius XII het ‘n einde gebring aan die Italiaanse meerderheid in die kollege van kardinale.
== Biografie ==
[[Lêer:Pacelliordenado.jpg|duimnael|links|upright|Pacelli by sy priesterwyding]]
'''Pous Pius XII'''<ref>Pius XII. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe-uitgawe. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref><ref>“Pope Venerable Pius XII“. Saints.SQPN.com. 7 Februarie 2013. Web. 25 Maart 2013. http://saints.sqpn.com/pope-venerable-pius-xii/</ref> is gebore as '''Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli''' (Eugenio Pacelli) op [[2 Maart]] [[1876]] in [[Rome]], [[Italië]]. Hy was die seun van Filippo Pacelli en Virginia Pacelli (gebore Graziosi). Hy het twee sussies gehad (Giusseppa en Elisabetta) en ‘n broer (Francesco). Die familie het nou bande met die [[Vatikaan]] gehad. Eugino se oupa Marcantonio Pacelli was sekretaris van Binnelandse Sake onder [[Pous Leo XIII]] en was mede-stigter van die Vatikaanse koerant L’Osservatore Romano. Sy broer Francesco Pacelli was ‘n regsadviseur vir [[Pous Pius XI]]. In 1894 begin Pacelli sy teologiese studie aan die Tridenine Caprancia seminarie. In 1899 verkry hy ‘n meestersgraad in die teologie.
[[Lêer:PioXIIgernamia1917.jpg|duimnael|Pacelli by die Duitse keiser Wilhelm II]]
Op Paassondag [[2 April]] [[1899]] word Pacelli as priester gewy deur biskop Paolo Cassetta. Vervolgend studeer hy kerkreg aan Sint Apollinaire en word priester by die Chiesa Nuova kerk. Hy kry verskeie poste by die Vatikaan en verwerf sy doktorsgraad in kerkreg in 1904. In 1912 word hy adjunk-sekretaris van die departement van Besondere Kerklike Sake onder [[Pous Pius X]] en later [[Pous Benedictus XV]]. Na die dood van Pius X word kardinaal Gaspari kardinaal-staatssekretaris en Pacelli ondersekretaris. Op [[23 April]] [[1917]] word Pacelli nuntius in [[Beiere]]. Na die val van die Beierse republiek word Pacelli nuntius in [[Duitsland]] op [[23 Junie]] [[1920]] en verhuis na [[Berlyn]] in Augustus 1925. Op [[10 Desember]] [[1929]] word hy teruggeroep na [[Rome]].
[[Pous Pius XI]] stel Pacelli aan as kardinaal-priester van SS Giovanni e Paolo op [[16 Desember]] [[1929]] en op [[7 Februarie]] [[1930]] word hy kardinaal-staatsekretaris. In 1935 word hy ook Camerlengo. As staatsekretaris sluit hy verskeie konkordate onder andere met [[Oostenryk]], Duitsland, [[Joegoslawië]] en [[Portugal]]. Die belangrikste konkordaat was die “Reichskonkordat” geteken op [[20 Julie]] [[1933]] met die Nazi-regering van [[Adolf Hitler]].
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-R24391, Konkordatsunterzeichnung in Rom.jpg|duimnael|300px|Pacelli by die ondertekening van die “Reichskonkordat”]]
Tussen 1933 en 1939 teken Pacelli 55 besware aan by die Duitse regering oor skending van die konkordaat. Die besware loop uit op die ensikliek “Mit brennender Sorge” wat die [[Nasionaal-Sosialisme]] verwerp.
Op [[2 Maart]] [[1939]] volg hy [[Pous Pius XI]] en word op [[12 Maart]] [[1939]] deur kardinaal Camillo Caccia Dominioni gekroon. Hy regeer tot sy dood op [[9 Oktober]] [[1958]], en word deur [[Pous Johannes XIII]] opgevolg.
Die naam ‘Pius ’ beteken 'die vrome'.
=== Kerklike loopbaan ===
* [[2 April]] [[1899]] – As priester gewy.
* [[20 Junie]] [[1912]] – Sekretaris van die raad vir besondere kerklike sake.
* [[20 April]] [[1917]] – Titulêre aartsbiskop van Sardes en nuntius in Duitsland.
* [[13 Mei]] [[1917]] – As biskop gewy.
* [[16 Desember]] [[1929]] – Kardinaal-priester van SS Giovanni e Paolo.
* [[9 Februarie]] [[1930]] – Staatsekretaris.
* [[25 Maart]] [[1930]] – Aartspriester van die Sint Pieters basiliek.
* [[1 April]] [[1935]] – Camerlengo.
* [[2 Maart]] [[1939]] – Pous van Rome.
== Pontifikaat ==
[[Pous Pius XI]] sterf op [[10 Februarie]] [[1939]] en Pius XII word verkies op [[2 Maart]] [[1939]] op sy 63ste verjaarsdag na ‘n konklaaf van slegs een dag en drie stemrondtes. Sy eerste aanstelling was die van kardinaal Luigi Maglione as staatsekretaris. Hy het ook die Italiaanse meerderheid in die kurie verminder deur Duitse en Nederlandse kardinale aan te stel. Hy het verder die Amerikaanse kardinaal Francis Spellman ‘n groot rol in die Kerk laat speel. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Pius geen kardinale aangestel nie en die aantal lewende kardinale het tot 38 gedaal. By die eerste konsistorie op [[18 Februarie]] [[1946]] het hy 32 nuwe kardinale aangestel. Onder hulle was kardinale uit China, Indië en die Midde Ooste.
Pous Pius XII het die Katolieke geloof in 41 ensiklieke en byna duisend boodskappe en toesprake toegelig. In “Mediator Dei” verduidelik hy lidmaatskap en deelname in die kerk. Die ensikliek “Divino Afflante Spiritu” van 1943 open die deure vir Bybelnavorsing en gee nuwe vryheid na die ondersoek van teologiese kwessies.
Op [[1 November]] [[1950]] kondig hy die dogma van Maria se hemelopneming aan. Die ensikliek “Fulgens corona’’ van [[8 September]] [[1953]] kondig die Maria-jaar aan.
Oor geboortebeperking laat die pous die ritme-metode toe as aanvaarbaar in beperkte situasies. Hy was ook spyt oor die Kerk se hantering van die [[Galileo]]-saak. In die ensikliek “Humani Generis” erken hy dat evolusie dalk die biologiese ontwikkeling van die mens kan beskryf, maar beklemtoon dat die siel deur God geskep is.
=== Die [[kollege van kardinale]] ===
Pous Pius XII het tydens die Tweede Wêreldoorlog geen kardinale aangestel nie, en die aantal lewende kardinale sou tot 38 daal. Na die oorlog het hy in 2 konsistories 56 nuwe kardinale aangestel. Hy het ook die meerderheid wat die Italiaanse kardinale in die kollege gehad het, tot niet gemaak. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van kardinale aangestel deur Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
=== Saligverklarings ===
Pous Pius XII het 31 saligverklarings gedoen, waaronder die sewe martelaresse van Shanxi en twee van sy voorgangers [[Pous Innocentius XI]] en [[Pous Pius X]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van saligverklarings deur Pous Pius XII|hier]]''' gehou.
=== Heiligverklarings ===
Pous Pius XII het 28 persone heilig verklaar, waaronder sy voorganger [[Pous Pius X]]. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
=== Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete ===
Pous Pius XII het 41 ensiklieke uitgereik. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van ensiklieke van Pous Pius XII|hier]]''' aangedui.
== Verering ==
[[Pous Benedictus XVI]] het Pius op [[19 Desember]] [[2009]] eerwaardig verklaar.
== Bibliografie ==
* Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. {{ISBN|0300091656}}.
* Maxwell-Stuart, P.G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. {{ISBN|0500017980}}.
== Verwysings ==
{{Vertaling/Verwysing|en|Pope Pius XII|vertaaldatum=Maart 2013}}
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Pius XII}}
* {{CF|http://saints.sqpn.com/pope-venerable-pius-xii/}}
* {{Bulle|http://www.papalencyclicals.net/Pius12/index.htm}}
* {{VH|http://www.vaticanhistory.de/vh/html/pius_xii_1.html}}
* {{CA|http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios-p.htm#Pacelli}}
* {{CH|http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bpacelli.html}}
* {{Giga|http://www.gcatholic.org/hierarchy/pope/P12.htm}}
* {{PapalLib|http://www.saint-mike.org/library/papal_library/piusxii/piusxii.html}}
== Nota ==
Saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus_Pius_XII|Nederlandse]], [[:en:Pope Pius XII|Engelse]], [[:de:Pius XII.|Duitse]] en [[:fr:Pie XII|Franse]] wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=[[Pous Pius XI|Pius XI]]}}
{{s-ttl|titel=Pous (Pontifex Maximus)|jare=[[1939]] – [[1958]]}}
{{s-aft|na=[[Pous Johannes XXIII|Johannes XXIII]]}}
|}
{{Pouse}}
{{Teenpouse}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Pius XII}}
[[Kategorie:Italiaanse pouse]]
[[Kategorie:Mense in die Tweede Wêreldoorlog|Pous Pius XII]]
[[Kategorie:Geboortes in 1876]]
[[Kategorie:Sterftes in 1958]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Rome]]
a17ne8tdjc5uz1qye483bli5ppinubj
Eikel
0
85266
3379059
3373218
2026-11-20T06:20:36Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379059
wikitext
text/x-wiki
{{Sybalk manlike geslagsorgane}}
Die '''eikel''' ([[Engels]]: ''glans'') is in die [[mens]]like [[anatomie]] die sensitiewe voorste bol van die [[penis]]. Dit is meer algemeen bekend as die "kop van die penis". Dit word gedeeltelik of heeltemal bedek deur die [[voorhuid]], na gelang van of die man [[besny]] is of nie, maar die voorhuid kan gewoonlik heeltemal teruggetrek word sodat die eikel ontbloot is.
== Anatomie ==
[[Lêer:Penis_shaft_veins.jpg|duimnael|links|Die skag en eikel van die manlike penis.]]
Die eksterne opening van die manlike [[uretra]] (urienbuis) is op die punt van die eikel geleë. Aan die basis van die eikel is ’n ronde, uitstaande rand, die [[corona glandis]]. Die grootte van die eikel wissel grootliks. Dié van sommige penisse is baie wyer as die skag en dit gee die penis ’n [[sampioen]]agtige voorkoms; by ander penisse is dit nouer.
Die voorhuid hou die eikel klam.<ref name="prakash">{{cite journal | last = Prakash | first = Satya | coauthors = Raghuram Rao, K. Venkatesan & S. Ramakrishnan |date=Julie 1982 | title = Sub-Preputial Wetness--Its Nature | journal = Annals of National Medical Science (India) | volume = 18 | issue = 3 | pages = 109–112 | url =http://www.cirp.org/library/anatomy/prakash/}}</ref> Besnyde mans se eikel is permanent ontbloot en droog. Volgens verskeie studies is die eikel van besnyde en onbesnyde penisse ewe sensitief,<ref name="masters">{{cite book | last = Masters | first = William H. | first2 = Virginia E. |last2= Johnson | title = Human Sexual Response | url = https://archive.org/details/humansexualrespo0000whma | year = 1966 | publisher = Little, Brown & Co | location = Boston | isbn = 0-316-54987-8 | pages = [https://archive.org/details/humansexualrespo0000whma/page/189 189]–91}} (hier te sien [http://www.circs.org/library/masters/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050204053758/http://www.circs.org/library/masters/ |date= 4 Februarie 2005 }})</ref><ref name="bleustein">{{cite journal | last = Bleustein | first = Clifford B. | coauthors = James D. Fogarty, Haftan Eckholdt, Joseph C. Arezzo and Arnold Melman |date=April 2005 | title = Effect of neonatal circumcision on penile neurologic sensation | url = https://archive.org/details/sim_urology_2005-04_65_4/page/773 | journal = Urology | volume = 65 | issue = 4 | pages = 773–7 | doi = 10.1016/j.urology.2004.11.007 | pmid = 15833526 }}</ref><ref name = "bleustein2003">{{cite conference | last = Bleustein | first = Clifford B. | coauthors = Haftan Eckholdt, Joseph C. Arezzo and Arnold Melman | title = Effects of Circumcision on Male Penile Sensitivity | booktitle = American Urological Association 98th Annual Meeting | place = Chicago, Illinois | date = 26 April – 1 Mei 2003 | url = http://www.circs.org/library/bleustein/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050207115328/http://www.circs.org/library/bleustein/ |date= 7 Februarie 2005 }}</ref><ref name="payne2007">{{cite journal | last = Payne | first = Kimberley | coauthors = Thaler, Lea; Kukkonen, Tuuli; Carrier, Serge; and Binik, Yitzchak |date=Mei 2007 | title = Sensation and Sexual Arousal in Circumcised and Uncircumcised Men | journal = Journal of sexual medicine | volume = 4 | issue = 3 | pages = 667–674 | url = http://www.doi.org/10.1111/j.1743-6109.2007.00471.x | pmid = 17419812 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2007.00471.x}}</ref> terwyl in ander studies bevind is onbesnyde mans s’n is meer sensitief.<ref name="sorrels">{{cite journal | last = Sorrells | date = April 2007 | title = Fine-touch pressure thresholds in the adult penis | journal = British Journal of Urology International | volume = 99 | issue = 4 | pages = 864–869 | url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118508429/PDFSTART | doi = 10.1111/j.1464-410X.2006.06685.x | first1 = Morris L. | last2 = Snyder | first2 = James L. | last3 = Reiss | first3 = Mark D. | last4 = Eden | first4 = Christopher | last5 = Milos | first5 = Marilyn F. | last6 = Wilcox | first6 = Norma | last7 = Van Howe | first7 = Robert S. | pmid = 17378847 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="yang">{{cite journal | last = Yang | first = DM | last2 = Lin |first2=H. |last3=Zhang |first3=B. |last4=Guo |first4=W. |date=April 2008 | title = Circumcision affects glans penis vibration perception threshold | journal = Zhonghua Nan Ke Xue | volume = 14 | issue = 4 | pages = 328–330 | pmid = 18481425 }}</ref>
== Evolusie ==
Daar is al voorgestel dat die unieke en ongewone vorm van die menslike penis so ontwikkel het sodat ’n man die [[semen]] van ’n ander een kon "uitskep" uit die dieper dele van die [[vagina]] en so die kans van die ander man sou verklein om die vrou swanger te maak.<ref name="gallup">{{cite journal | last = Gallup | first = Gordon | coauthors = Rebecca L. Burch, Mary L. Zappieri, Rizwan A. Parvez, Malinda L. Stockwell, Jennifer A. Davis | date = July 2003 | title = The human penis as a semen displacement device | journal = Evolution and Human Behavior | volume = 24 | issue = 4 | pages = 277–289 | url = http://www.journals.elsevierhealth.com/periodicals/ens/article/PIIS1090513803000163/abstract | doi = 10.1016/S1090-5138(03)00016-3 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daar word ook gereken dit het ontwikkel om die vrou se plesier te verhoog tydens seks.
== Diere ==
’n Groot verskeidenheid vorms word by die eikel van diere aangetref. Sommige beslaan feitlik die helfte van die penis, terwyl ander klein en stekelrig is.<ref name="1986Köhncke">{{cite journal | last1 = Köhncke | first1 = M. | last2 = Leonhardt | first2 = K. | title = ''Cryptoprocta ferox'' | journal = Mammalian Species | issue = 254 | pages = 1–5 | year = 1986 | url = http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-254-01-0001.pdf | format = PDF | accessdate = 19 May 2010 | archive-date = 21 Junie 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100621003457/http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-254-01-0001.pdf | url-status = dead }}</ref>
== Sien ook ==
* [[Penis]]
* [[Voorhuid]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Human glans penis}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Bekken]]
[[Kategorie:Andrologie]]
[[Kategorie:Geslagsorgane]]
3gsf7i1fgwcn1pmbptg8giuht64g55u
Lugmagbasis Bloemspruit
0
87770
3379051
3377673
2026-11-20T05:41:00Z
Gaius le Roux
203341
Fotogalerye is bygevoeg.
3379051
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Atlas Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 September 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/ 87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien (sien die foto’s).<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
erfx98qh87gsl4k9lv0y9ke03obrxi1
3379052
3379051
2026-11-20T05:45:49Z
Gaius le Roux
203341
Teks is bygevoeg.
3379052
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Atlas Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 September 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
tb9emvomb4auogot2tcefbq0376dob5
3379054
3379052
2026-11-20T06:04:08Z
Gaius le Roux
203341
/* 8 Eskader */
3379054
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 September 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
5c4uu0jtf6inl89br3rpmq8qu6atetv
3379055
3379054
2026-11-20T06:06:49Z
Gaius le Roux
203341
/* 16 Eskader */
3379055
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen 21 September 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
nvdem2s7v7jfeyji1t3hqeetoq2lm9b
3379056
3379055
2026-11-20T06:07:37Z
Gaius le Roux
203341
/* 16 Eskader */
3379056
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 September 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
5c4uu0jtf6inl89br3rpmq8qu6atetv
3379057
3379056
2026-11-20T06:08:06Z
Gaius le Roux
203341
/* 16 Eskader */
3379057
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 Septem-ber 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
01masn7nugkjyax19utwgixy0ed9hno
3379058
3379057
2026-11-20T06:09:30Z
Gaius le Roux
203341
/* 87 Helikoptervliegskool */
3379058
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir trasportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopters.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 Septem-ber 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III 63
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH 4003
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 2013-soldate 23 Julie 2013 ==
Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
a1z4wktraldq28veyxcr1sdw6liad82
3379060
3379058
2026-11-20T06:34:46Z
Gaius le Roux
203341
Teksredigering en teks is bygevoeg.
3379060
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir transportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf die Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopter.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 Septem-ber 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III 63
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH 4003
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage III-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking trussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 23 Julie 2013 ==
Soldate wat aan Oefening Shared Accord 2013 deelgeneem het, is op 23 Julie 2013 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
lha5wkap1s7ws01ny4qg5tvclfu1xc5
3379061
3379060
2026-11-20T06:37:13Z
Gaius le Roux
203341
/* Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 */
3379061
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikopter-eskader - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir transportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf die Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopter.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 Septem-ber 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III 63
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH 4003
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage III-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking tussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 23 Julie 2013 ==
Soldate wat aan Oefening Shared Accord 2013 deelgeneem het, is op 23 Julie 2013 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
pbm31nok9n96wppi7a1w4vo6pul6zl8
3379062
3379061
2026-11-20T06:39:39Z
Gaius le Roux
203341
/* Tuiste van lugmageenhede */
3379062
wikitext
text/x-wiki
{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name = LMB Bloemspruit
| nativename = Lugmagbasis Bloemspruit
| nativename-a =
| nativename-r =
| image =
| image-width =
| caption =
| IATA = BFN
| ICAO = FABL
| type = Militêr
| owner =
| operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served =
| location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f = 4458
| elevation-m = 1359
| coordinates = {{Koördinate|29|06|00|S|26|18|25|O|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 29 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = S
| longd= 26 | longm= 18 | longs= 25 | longEW= E
| coordinates_type =
| coordinates_region = ZA-FS
| coordinates_notitle =
| image_map =
| image_mapsize =
| image_map_alt =
| image_map_caption =
| pushpin_map = Vrystaat
| pushpin_label_position =
| pushpin_label = FABL
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_image =
| pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Vrystaat</center>
| website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ LMB Bloemspruit]
| metric-rwy = y
| r1-number = 02/20
| r1-length-f = 8396
| r1-length-m = 2559
| r1-surface = Teer
| r2-number = 12/30
| r2-length-f = 7202
| r2-length-m = 2195
| r2-surface = Teer
| footnotes = <small>Aanloopbane word gedeel met die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe|burgerlike lughawe]]</small>
}}
'''LMB Bloemspruit''' ([[ICAO]]: '''FABL''') is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geleë direk langsaan die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] in [[Bloemfontein]]<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> en deel die aanloopbane met die burgerlike lughawe.
Die basis se leuse is ''Ex Unitate Pax'' (Vrede deur eenheid).
== Tuiste van lugmageenhede ==
* 16 Eskader, SALM - Aanvals[[helikopter]]-eskader
* 87 Helikoptervliegskool - Helikopteropleidingseskader
* 106 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 107 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 506 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
== Navigasiehulp ==
* [[Ongerigte radiobaken]] - BL380.0
* VHF allerigting bestek - BLV114.1
* Outomatiese Terminaalinligtingsdiens - 126.45
== Beknopte geskiedenis ==
Toe daar ’n behoefte aan nog ’n opleidingskool in die Bloemfontein-gebied was, is naasliggende dele van die plase Gemsbokfontein en Panvlakte, bekend as Gemsbokfontein 1 en Panvlakte 4 in die Sunnyside-gebied, verkry. Die nuwe vliegveld is Bloemspruit gedoop, en ’n nuwe diensvliegopleidingskool met die naam Lugskool 27 is op 3 Desember 1941 daar gevestig. Die eerste personeel het op 15 Januarie 1942 begin arriveer. Lugskool 27 is op 15 Maart 1942 oopgemaak maar vliegtuie het eers in April begin arriveer. Daar was teen die einde van April 1942 minstens 75 Miles Master II-vliegtuie op die inventaris van die skool. Probleme is met die Masters ondervind en Harvard II-vliegtuie is vanaf Desember 1942 in gebruik geneem, met die eerste kursus wat op 1 Februarie 1943 met hierdie tipe begin het. Lugskool 27 het teen 31 Julie 1943 altesaam 111 Harvards en 16 Masters gehad.
Later gedurende die oorlog was Lugskool 27 bestem om dubbelenjinomskakelingsopleiding te onderneem. Met hierdie doel voor oë is 24 Oxford-vliegtuie afgelewer, wat deur ’n groep Lockheed Ventura-vliegtuie gevolg is. Die oogmerk was om vlieëniers om te skakel na die Lockheed Ventura, wat as ’n transportvliegtuig vir Nommer 10 Vleuel op die pendeldiens van Kaïro na Pietersburg gebruik sou word. Die Ventura-transportvlieënierseenheid is onder die beheer van Lugskool 27 op die been gebring en is soms die Ventura-omskakelingseenheid of 27 Operasionele Opleidingseenheid genoem. Die eerste kursus het op 16 April 1945 ’n aanvang geneem en het ses weke geduur. Verdere kursusse het gevolg totdat die eenheid op 1 Oktober 1945 ontbind is.
Lugskool 27 is op 3 November 1945 toegemaak, maar Lugmagstasie Bloemspruit is op 1 Julie 1946 geheraktiveer en het ’n tuiste aan die Mosquito-vliegtuie van 60 Eskader en die Ventura-vliegtuie van 24 Eskader gebied. Nadat beide eenhede toegemaak is, het Bloemspruit net een De Havilland Devon vir transportdoeleindes en twee Harvards vir meteorologiese vlugte gehad., met loodse vol gestoorde Venturas.
=== Nuusbrokkies uit die geskiedenis van LMB Bloemspruit ===
* Die burgermageenheid 8 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Harvards uit die burgermagelement van 24 Eskader by Bloemspruit gevorm. Die eenheid het in 1973 van Harvards na Impala Mk I’s oorgeskakel en het Impala Mk II’s in 1975 begin gebruik.
* Die Meermotorige Omskakelingseenheid (toegerus met Dakotas) is in Julie 1968 by Bloemfontein gevestig, maar die titel van die eenheid is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander.
* Vlugte van 15, 16 en 17 Eskader het in die 1970’s vir verskillende tydperke Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* Nommer 87 Gevorderde Vliegskool (met Alouette III’s) het in Januarie 1978 van Ysterplaat na Bloemspruit verhuis en is later 87 Helikoptervliegskool herdoop. Die eenheid bedryf die Alouette III-, BK117- en Oryx-helikopter.
* Die vastevlerk-eenhede, naamlik 8 Eskader en 86 Meermotorige Vliegskool, het intussen vertrek en is toegemaak.
* ’n Ander eenheid, naamlik 16 Eskader, is in 1999 by Bloemspruit hervorm en bedryf die Rooivalk-helikopter.
* Lugmagbasis Bloemspruit het in die vroeë-2000’s die volgende eenhede beheer: 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool, 106 Vrywilligerlugeskader, 107 Vrywilligerslugeskader (by Kimberley), 506 Eskader (beskerming), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbehevelspos by Lohatla.
AANTEKENING
Die gedeelte oor die geskiedenis hierbo is op 'n Dave Becker-artikel gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=72 en 73}}</ref>
== Die logo en leuse van LMB Bloemspruit ==
[[Lêer:LMB BLoemspruit-wapen.png|geen|duimnael|Die leuse beteken “vrede deur eenheid”.]]
== Infrastruktuur en ligging van Lugmagbasis Bloemspruit ==
<gallery mode="packed">
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 800x486.jpg|Loods op 23 Julie 1989
Lêer:Blspt 1989-07-23 FABL 225a 2 800x486.jpg|Wal op 23 Julie 1989
Lêer:234 1989-07-23 Blspt 231a LR her 1229x746.jpg|Gedeelde infrastruktuur op 23 Julie 1989
Lêer:Wal en heining 1992-05-15 FABL 349 shd25 her4 1008x612.jpg|Wal en heining op 15 Mei 1992
Lêer:Heining en hek 1992-05-15 FABL 354 shd25 her 1008x612.jpg|Wal, heining en toegangshekke op 15 Mei 1992
Lêer:Bloemfontein 1995-05-13 908 cr1 1229x746.jpg|Ligging van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 909a shd25 1229x746.jpg|Vluglyn van Lugmagbasis Bloemspruit op 13 Mei 1995
</gallery>
== Eenhede by Bloemspruit gebaseer ==
* In die 1970’s is vlugte van 15, 16 en 17 Eskader vanaf Bloemspruit bedryf. Hulle het Super Frelons en Alouette III’s gebruik.
* In die 1970’s, 1980’s en 1990’s was 8 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool by Bloemspruit gebaseer. Die oorsprong van 87 Helikoptervliegskool kan na Februarie 1968 teruggevoer word.
* B-vlug van 15 Eskader was by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer. Nommer 16 Eskader was van Julie 1972 tot Junie 1973 by Lugmagstasie Bloemspruit gebaseer en is vanaf Oktober 1999 by LMB Bloemspruit gestasioneer.
* In die jaar 2000 het 16 Eskader, 87 Helikoptervliegskool en 106 en 107 Vrywilligerlugeskader/Lugmagreserwe-eskader (laasgenoemde by Kimberley gebaseer), 6 Vliegtuigdienseenheid en die Voorste Lugbevelspos by Lohatla onder die beheer van LMB Bloemspruit geval.
=== 8 Eskader ===
Nommer 8 Eskader was van Julie 1959 tot Januarie 1999 by Bloemspruit gebaseer. ’n Opedag is op 20 September 1975 by LMB Bloemspruit gehou. ’n Lugskou het op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit plaasgevind en ’n basisbesoek is op 15 Mei 1992 aan Bloemspruit gebring. Vliegtuie wat op 22 Julie 1989 op LMB Bloemspruit gesien is, het die Atlas Impala Mk II-straalvliegtuie met die reeksnommers 1028 en 1084 ingesluit. Atlas Impala Mk II reeksnommers 1060 en 1084 is op 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Daar was oefenwapens onder die vlerk van die vliegtuig met die reeksnommer 1084. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:561 1975-09-20 FABL ander 232 spot LR file 800x461.jpg|Impala I reeksnommer 561 op 20 September 1975
Lêer:1028 1989-07-22 FABL 338 her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1028 op 22 Julie 1989
Lêer:1084 1989-07-22 FABL 340 Ice her2 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 22 Julie 1989
Lêer:1060 1992-05-15 FABL 351 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1060 op 15 Mei 1992
Lêer:1084 1992-05-15 FABL 356 her 800x486.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1084 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 13 Mei 1995 gesien ====
<gallery mode="packed">
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 908 LR 1400x850.jpg|Ongeveer 12 Impala Mk I’s en Mk II’s
Lêer:589 1995-05-13 Blspt 910 ELshd 800x486.jpg|Ses silwer Impala Mk I’s en gekamoefleerde Impala Mk II’s
Lêer:591 1995-05-13 Blspt 913 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 591
Lêer:558 1995-05-13 Blspt 912 800x486.jpg|Impala Mk I reeksnommer 558
Lêer:1047 1995-05-13 Blspt 923 dust crop file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1047
Lêer:1086 1995-05-13 Blspt 924 dust raw file 600x364.jpg|Impala Mk II reeksnommer 1086
Lêer:1995-05-13 Blspt 906 LR lias 486x800.jpg|8 Eskader-wapen
</gallery>
==== Vliegtuie van 8 Eskader op 16 Julie 1997 by Bloemspruit ====
Vliegtuie van 8 Eskader is op 16 Julie 1997 in verskillende kleurskemas by Bloemspruit gemerk. Nie een van die geïllustreerde vliegtuie het ’n eenheidswapen nie. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:574 1997-07-16 Blspt 935a 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 574
Lêer:589 1997-07-16 Blspt 943 EL lias 600x364.jpg|Impala Mk I reeksnommer 589
</gallery>
=== 86 Meermotorige Vliegskool ===
Die eenheid het oorspronklik as die Meermotorige Omskakelingsvlug van 44 Eskader bekend gestaan, maar is as die Meermotorige Omskakelingseenheid hernoem. Die Meermotorige Omskakelingsvlug/Meermotorige Omskakelingseenheid was van Januarie 1968 tot Julie 1968 by Swartkop gebaseer en die Meermotorige Omskakelingseenheid was van Julie 1968 tot Desember 1972 by Bloemspruit gebaseer. Laasgenoemde eenheid is in Januarie 1973 as 86 Gevorderde Vliegskool hernoem, wat op sy beurt 86 Meermotorige Vliegskool (MMVS) hernoem is. Die leuse van 86 MMVS is ''Docemus Volatum'' en dit beteken “ons leer (mense) vlieg”. Nommer 86 Gevorderde Vliegskool/Meermotorige Vliegskool was van Januarie 1973 tot Desember 1997 by Bloemspruit gebaseer, waarna die eenheid deur 44 Eskader geabsorbeer is.
Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool en 86 Meermotorige Vliegskool is op 20 September 1975, 22 Julie 1989 en 15 Mei 1992 by LMB Bloemspruit gesien. Vliegtuie van 86 Gevorderde Vliegskool is op 20 September 1975 met die rooi kenteken van die eenheid waargeneem. Vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool is op 22 Julie 1989 met die volle reeksnommer asook Springbokkastele gesien. Op 15 Mei 1992 is die vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool met groen individuele nommers op die stertvin gemerk. Dit was benewens die reeksnommer (net die laaste twee syfers) klein op die agterste deel van die romp. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg|Douglas C-47’s reeksnommers 6885 en 6811 op 20 September 1975
Lêer:86 MMVS 1989-07-22 FABL 378 Dust her 800x486.jpg|Wapen van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6837 1989-07-22 FABL 384 her 800x486.jpg|Dakota 6837 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6868 1989-07-22 FABL 383 her 800x486.jpg|Dakota 6868 van 86 Meermotorige Vliegskool op 22 Julie 1989
Lêer:6800 1992-05-15 FABL 387 Hist+Ice her 800x486.jpg|Dakota van 86 Meermotorige Vliegskool met ’n groen syfer 3 op 15 Mei 1992
Lêer:6863 1992-05-15 FABL 385 her2 800x486.jpg|Dakota 6863 van 86 Meermotorige Vliegskool met groen syfer 4 op 15 Mei 1992
</gallery>
==== CASA-vliegtuie van 86 Meermotorige Vliegskool ====
CASA 212-200 en 212-300 Aviocar-vliegtuie asook ’n CN-235M is van die Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei geërf (die TBVC-state). Hierdie vliegtuie is eers deur 86 Meermotorige Vliegskool en later deur 44 Eskader bedryf en het in die Suid-Afrikaanse Lugmag die reeksnommers 8010, 8011, 8020, 8021 en 8026 gekry. Die skroefvliegtuie is aan die begin in hulle TBVC-state-kleurskemas (met SALM-merke) gesien en word in die volgende foto’s op 16 Julie 1997 by LMB Bloemspruit uitgebeeld. Die 86 Meermotorige Vliegskool-wapen was onder die stuurkajuit en die 1994- nasionale vlag agter die stuurkajuit.<ref>{{Verwys boek|titel=85 Years of South African Air Force : 1920 – 2005|van=Brent|voornaam=Winston|jaar=2005|uitgewer=Freeworld Publications BK|isbn=0-958-4388-9-7}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=75 Years on Wings of Eagles|van=Becker|voornaam=Dave|jaar=1995|uitgewer=Colorgraphic|isbn=0 947478 47 7}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:8010 1997-07-16 Blspt 278 LR 800x566.jpg|CASA 212-200’s SALM-reeksnommers 8011 en 8010
Lêer:8020 1997-07-16 Blspt 220 001 LR file 800x499.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8020
Lêer:8021 1997-07-16 Blspt 213 800x486.jpg|CASA 212-300 Aviocar SALM-reeksnommer 8021
</gallery>
=== 16 Eskader ===
Nommer 16 Eskader is op 28 Oktober 1999 by LMB Bloemspruit geheraktiveer nadat 12 Atlas Rooivalk-multimissie-slagveldondersteuningshelikopters bestel is.<gallery mode="packed">
Lêer:676 2002-09-20 FAWK 291 stof 600x364.jpg|Atlas Rooivalk reeksnommer 676 op 20 September 2002
Lêer:680 AAD 2004-09-21 FAWK 064 el 531x800.jpg|16 Eskader-wapen op 21 Septem-ber 2004
</gallery>
=== 87 Helikoptervliegskool ===
Nommer 87 Helikoptervliegskool was oorspronklik as die Helikopteromskakelingseenheid bekend, wat later as 87 Gevorderde Vliegskool en nog later as 87 Helikoptervliegskool hernoem is. Nommer 87 Gevorderde Vliegskool/87 Helikoptervliegskool is sedert Januarie 1978 by Bloemspruit gebaseer. Helikopters van 87 Helikoptervliegskool is op 15 Mei 1992 met eenheidswapens gesien. Die 87 Helikoptervliegskool-wapen was op 21 September 2004 op Agusta A109 LUH reeksnommer 4003. (Sien die foto’s.)<gallery mode="packed">
Lêer:63 1992-05-15 FABL 391 Hist her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 63 op 15 Mei 1992
Lêer:63 1992-05-15 FABL 394 her 800x486.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 15 Mei 1992 op Alouette III 63
Lêer:619 1992-05-15 FABL 389 her2 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 619 op 15 Mei 1992
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 134 shd25 800x533.jpg|Agusta A109 LUH reeksnommer 4003 op 21 September 2004
Lêer:4003 2004-09-21 FAWK 131 3167 cr 800x533.jpg|87 Helikoptervliegskool-wapen op 21 September 2004 op A109 LUH 4003
</gallery>
== Opedag by Lugmagbasis Bloemspruit op 20 September 1975 ==
Drie Mirage III-vliegtuie van 2 Eskader by LMB Waterkloof word op 20 September 1975 by Bloemspruit uitgebeeld. Let op die verskillende neusprofiele en die verskil in die sitplekrangskikking tussen die verskillende modelle.<gallery mode="packed">
Lêer:818 1975-09-20 FABL ander 181b 800x407.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818
Lêer:800 1975-09-20 FABL ander 413 her cr shd her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800
Lêer:855 1975-09-20 FABL ander 416 her shd her 600x364.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 855
</gallery>
== SALM 75-lugskou by LMB Bloemspruit op 13 Mei 1995 ==
<gallery mode="packed">
Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 363
Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s reeksnommers 360, 363 en 342
Lêer:360 1995-05-13 Blspt 867 ELshd 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 360
</gallery>
== Oefening Shared Accord 23 Julie 2013 ==
Soldate wat aan Oefening Shared Accord 2013 deelgeneem het, is op 23 Julie 2013 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Shared Accord 2013 was ’n gesamentlike opleidingsoefening tussen die VSA se weermag en die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag.<ref>{{Verwys web|titel=U.S., South African militaries celebrate completion of successful bilateral exercise|url=https://www.army.mil/article/109020/u_s_south_african_militaries_celebrate_completion_of_successful_bilateral_exercise|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref> <ref>{{Verwys web|titel=U.S. Army Africa exercise Shared Accord 13 kicks off this week|url=https://www.army.mil/article/107855/u_s_army_africa_exercise_shared_accord_13_kicks_off_this_week|webwerf=U.S. Army|uitgewer=U.S. Army|besoekdatum=15 November 2026}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:U.S. and South African soldiers gather for a jumpmaster's brief as the South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa 130723-A-FP002-002.jpg|Soldate vergader en stap aan boord ’n C-130 Hercules
Lêer:South African soldiers board a C-130 Hercules aircraft for a practice jump at Air Force Base Bloemspruit in Bloemfontein, South Africa, July 23, 2013, in preparation for exercise Shared Accord 2013 130723-A-FP002-005 (cropped).jpg|Soldate stap aan boord ’n C-130 Hercules
</gallery>
== Aantekeninge ==
Die bewoording van die byskrif vir die wapen van Lugmagbasis Bloemspruit is van die amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag gekry.<ref>{{Verwys web|titel=Air Force Base Bloemspruit|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Bloemspruit.aspx|webwerf=Amptelike webtuiste van die Suid-Afrikaanse Lugmag|uitgewer=Suid-Afrikaanse Lugmag|besoekdatum=17 November 2026}}</ref>
Die ander inligting oor die verskillende eenhede is op bladsy 73 van die Becker-artikel en bladsye 112,162, 174, 175, 407, 408 en 409 van ''Squadrons'' gegrond.<ref>{{Verwys vaktydskrif|titel=AFB Bloemspruit|van=Becker|voornaam=Dave|vaktydskrif=SA Flyer|volume=Oktober 2003|bladsye=73}}</ref> <ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref>
== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_bloemspruit/ Webtuiste van LMB Bloemspruit]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{SALM-navigasie}}
{{Gesagsrekords}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Air Force Base Bloemspruit}}
{{DEFAULTSORT:Bloemspruit}}
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]]
p9bte1m2jhagcuhsahk45m94ldydh4d
Sjabloon:Egiptiese god
10
89032
3378943
1402909
2026-11-19T20:21:59Z
BurgertB
2401
3378943
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CCCCAA
| kop = {{{naam|}}}
| image = {{{beeld|}}}
| caption = {{{onderskrif|}}}
|breed0 - 200px
| head1_1 = Soort god | item1_1 = {{{soort|}}}
| head1_2 = God van | item1_2 = {{{god_van|}}}
| head1_3 = Naam in hiërogliewe | item1_3 = {{{hiro|}}}
| head1_4 = Kultussentrum | item1_4 = {{{kultus|}}}
| head1_5 = Simbool | item1_5 = {{{simbool|}}}
| head1_6 = Ouers | item1_6 = {{{ouers|}}}
| head1_7 = Sibbes | item1_7 = {{{sibbes|}}}
| head1_8 = Metgesel | item1_8 = {{{metgesel|}}}
| head1_9 = Kinders | item1_9 = {{{kinders|}}}
| portaal = Antieke Egipte
}}<noinclude>
{{documentation}}</noinclude>
77w2gs2nzjie3y79mnxabm4m8dnalvi
3378944
3378943
2026-11-19T20:23:09Z
BurgertB
2401
3378944
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CCCCAA
| kop = {{{naam|}}}
| image = {{{beeld|}}}
| caption = {{{onderskrif|}}}
|wydte - 200px
| head1_1 = Soort god | item1_1 = {{{soort|}}}
| head1_2 = God van | item1_2 = {{{god_van|}}}
| head1_3 = Naam in hiërogliewe | item1_3 = {{{hiro|}}}
| head1_4 = Kultussentrum | item1_4 = {{{kultus|}}}
| head1_5 = Simbool | item1_5 = {{{simbool|}}}
| head1_6 = Ouers | item1_6 = {{{ouers|}}}
| head1_7 = Sibbes | item1_7 = {{{sibbes|}}}
| head1_8 = Metgesel | item1_8 = {{{metgesel|}}}
| head1_9 = Kinders | item1_9 = {{{kinders|}}}
| portaal = Antieke Egipte
}}<noinclude>
{{documentation}}</noinclude>
oi8ejxo3akums1lfyk7fe5s5mfet1tw
3378949
3378944
2026-11-19T20:29:49Z
BurgertB
2401
3378949
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CCCCAA
| kop = {{{naam|}}}
| image = {{{beeld|}}}
| caption = {{{onderskrif|}}}
|width = {{breed0|}}
| head1_1 = Soort god | item1_1 = {{{soort|}}}
| head1_2 = God van | item1_2 = {{{god_van|}}}
| head1_3 = Naam in hiërogliewe | item1_3 = {{{hiro|}}}
| head1_4 = Kultussentrum | item1_4 = {{{kultus|}}}
| head1_5 = Simbool | item1_5 = {{{simbool|}}}
| head1_6 = Ouers | item1_6 = {{{ouers|}}}
| head1_7 = Sibbes | item1_7 = {{{sibbes|}}}
| head1_8 = Metgesel | item1_8 = {{{metgesel|}}}
| head1_9 = Kinders | item1_9 = {{{kinders|}}}
| portaal = Antieke Egipte
}}<noinclude>
{{documentation}}</noinclude>
s93drhvhr99uev4tpadovl0epvqw5om
3378954
3378949
2026-11-19T20:35:16Z
BurgertB
2401
3378954
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CCCCAA
| kop = {{{naam|}}}
| image = {{{beeld|}}}
| caption = {{{onderskrif|}}}
| breedte = {{{breedte|}}}
| head1_1 = Soort god | item1_1 = {{{soort|}}}
| head1_2 = God van | item1_2 = {{{god_van|}}}
| head1_3 = Naam in hiërogliewe | item1_3 = {{{hiro|}}}
| head1_4 = Kultussentrum | item1_4 = {{{kultus|}}}
| head1_5 = Simbool | item1_5 = {{{simbool|}}}
| head1_6 = Ouers | item1_6 = {{{ouers|}}}
| head1_7 = Sibbes | item1_7 = {{{sibbes|}}}
| head1_8 = Metgesel | item1_8 = {{{metgesel|}}}
| head1_9 = Kinders | item1_9 = {{{kinders|}}}
| portaal = Antieke Egipte
}}<noinclude>
{{documentation}}</noinclude>
k9g41qo6ij3bcax58ccqrkwazfbq2qz
3378995
3378954
2026-11-19T21:32:30Z
BurgertB
2401
3378995
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CCCCAA
| kop = {{{naam|}}}
| image = {{{beeld|}}}
| caption = {{{onderskrif|}}}
| breedte = {{{breedte|}}}
| head1_1 = Soort god | item1_1 = {{{soort|}}}
| head1_2 = God(in) van | item1_2 = {{{god_van|}}}
| head1_3 = Naam in hiërogliewe | item1_3 = {{{hiro|}}}
| head1_4 = Kultussentrum | item1_4 = {{{kultus|}}}
| head1_5 = Simbool | item1_5 = {{{simbool|}}}
| head1_6 = Ouers | item1_6 = {{{ouers|}}}
| head1_7 = Sibbes | item1_7 = {{{sibbes|}}}
| head1_8 = Metgesel | item1_8 = {{{metgesel|}}}
| head1_9 = Kinders | item1_9 = {{{kinders|}}}
| portaal = Antieke Egipte
}}<noinclude>
{{documentation}}</noinclude>
nf9b258x04i3wwtk577tqsxfy13l8w2
3379026
3378995
2026-11-19T22:09:42Z
BurgertB
2401
3379026
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CCCCAA
| kop = {{{naam|}}}
| image = {{{beeld|}}}
| caption = {{{onderskrif|}}}
| breedte = {{{breedte|}}}
| head1_1 = Soort god(in) | item1_1 = {{{soort|}}}
| head1_2 = God(in) van | item1_2 = {{{god_van|}}}
| head1_3 = Naam in hiërogliewe | item1_3 = {{{hiro|}}}
| head1_4 = Kultussentrum | item1_4 = {{{kultus|}}}
| head1_5 = Simbool | item1_5 = {{{simbool|}}}
| head1_6 = Ouers | item1_6 = {{{ouers|}}}
| head1_7 = Sibbes | item1_7 = {{{sibbes|}}}
| head1_8 = Metgesel | item1_8 = {{{metgesel|}}}
| head1_9 = Kinders | item1_9 = {{{kinders|}}}
| portaal = Antieke Egipte
}}<noinclude>
{{documentation}}</noinclude>
hvvj7wrx25ay6crs4d2aknx7mas9iy2
Sjabloon:Egiptiese god/doc
10
89033
3378946
1277049
2026-11-19T20:26:33Z
BurgertB
2401
/* Gebruik */
3378946
wikitext
text/x-wiki
==Gebruik==
<pre>
{{Egiptiese god
| naam =
| beeld =
| onderskrif =
| breed0 =
| soort =
| god_van =
| hiro =
| kultus =
| simbool =
| ouers =
| sibbes =
| metgesel =
| kinders =
}}
</pre>
==Voorbeeld==
{{Egiptiese god
| naam = Ptah
| beeld = Ptah_standing.svg
| onderskrif = Ptah, in die vorm van 'n gemummifiseerde man, staan op die simbool vir ''Ma'at'' en hou 'n septer vas met die gekombineerde ''anch-djed-was''-simbole.
| soort = Egipties
| god_van = Skepping, kuns en vrugbaarheid
| hiro = <hiero>p:t-H-A40</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]]
| simbool = Djed-pilaar, bul
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Sechmet]] en [[Bastet]]
| kinders = [[Nefertem]], [[Maahes]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Inligtingskassjablone|God, Egipties]]
</noinclude>
e9fg354avb87fn80et0wrewfrwgo50m
3378951
3378946
2026-11-19T20:33:42Z
BurgertB
2401
3378951
wikitext
text/x-wiki
==Gebruik==
<pre>
{{Egiptiese god
| naam =
| beeld =
| onderskrif =
| breedte =
| soort =
| god_van =
| hiro =
| kultus =
| simbool =
| ouers =
| sibbes =
| metgesel =
| kinders =
}}
</pre>
==Voorbeeld==
{{Egiptiese god
| naam = Ptah
| beeld = Ptah_standing.svg
| onderskrif = Ptah, in die vorm van 'n gemummifiseerde man, staan op die simbool vir ''Ma'at'' en hou 'n septer vas met die gekombineerde ''anch-djed-was''-simbole.
| breedte = 200px
| soort = Egipties
| god_van = Skepping, kuns en vrugbaarheid
| hiro = <hiero>p:t-H-A40</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]]
| simbool = Djed-pilaar, bul
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Sechmet]] en [[Bastet]]
| kinders = [[Nefertem]], [[Maahes]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Inligtingskassjablone|God, Egipties]]
</noinclude>
7lqej45q5ocrw1sw1teyhr0d4wfl0xj
3378961
3378951
2026-11-19T20:43:42Z
BurgertB
2401
/* Voorbeeld */
3378961
wikitext
text/x-wiki
==Gebruik==
<pre>
{{Egiptiese god
| naam =
| beeld =
| onderskrif =
| breedte =
| soort =
| god_van =
| hiro =
| kultus =
| simbool =
| ouers =
| sibbes =
| metgesel =
| kinders =
}}
</pre>
==Voorbeeld==
{{Egiptiese god
| naam = Ptah
| beeld = Ptah_standing.svg
| onderskrif = Ptah, in die vorm van 'n gemummifiseerde man, staan op die simbool vir ''Ma'at'' en hou 'n septer vas met die gekombineerde ''anch-djed-was''-simbole.
| breedte = 200
| soort = Egipties
| god_van = Skepping, kuns en vrugbaarheid
| hiro = <hiero>p:t-H-A40</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]]
| simbool = Djed-pilaar, bul
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Sechmet]] en [[Bastet]]
| kinders = [[Nefertem]], [[Maahes]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Inligtingskassjablone|God, Egipties]]
</noinclude>
jqm0w4g0on68xnayhr86da7r3fj3pqv
Ptah
0
89035
3378981
3299245
2026-11-19T21:13:52Z
BurgertB
2401
Foto
3378981
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Ptah
| beeld = Ptah_standing.svg
| onderskrif = Ptah, in die vorm van 'n gemummifiseerde man, staan op die simbool vir ''Ma'at'' en hou 'n septer vas met die gekombineerde ''anch-djed-was''-simbole.
| breedte = 200
| soort = Egipties
| god_van = Skepping, kuns, vrugbaarheid
| hiro = <hiero>p:t-H-A40</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]]
| simbool = Djed-pilaar, bul
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Sechmet]], [[Bastet]]
| kinders = [[Nefertem]], [[Maahes]]
}}
In die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] is '''Ptah''' ([[Egipties]]: ptḥ, moontlik in Antieke Egipties uitgespreek as ''Pitaḥ'')<ref>[http://books.google.ca/books?id=kW8Mzji0XRgC&printsec=frontcover&dq=ancient+egyptian+loprieno&hl=en&sa=X&ei=1bTFT62UFNHM6QG53djYBg&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=ptah&f=false ''Ancient Egyptian, a linguistic introduction'', bl. 34]</ref> die skeppergod van [[Memphis, Egipte|Memphis]], asook die god van kunstenaars en argitekte. In die [[Memphis-triad|stad se triad]] is hy die man van [[Sechmet]] en die pa van [[Nefertem]]. Hy word ook beskou as die pa van [[Imhotep]].
Die [[Grieke]] het hom geken as die god [[Hefaistos]], en in dié vorm het die filosoof [[Manetho]] hom die eerste koning van Egipte gemaak.
{{Saadjie}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
ml4t8vwbfpqhmmfo8snn0eokimk6b6l
Sechmet
0
89036
3379018
3299246
2026-11-19T22:00:50Z
BurgertB
2401
3379018
wikitext
text/x-wiki
{{Geen bronnelys}}
{{Egiptiese god
| naam = Sechmet
| beeld = Sekhmet.svg
| onderskrif = Sechmet met die kop van ’n leeuwyfie, en ’n sonskyf en [[uraeoes]] (kobra) op haar kop.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Vuur, oorlog, wraak, menstruasie, medisyne
| hiro = <hiero>S42-Aa1:t-B1</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]], Leontopolis
| simbool = Sonskyf, rooi linne, leeuwyfie
| ouers = [[Hathor]] en [[Ra]] / [[Horus]]
| sibbes =
| metgesel = [[Ptah]]
| kinders = [[Nefertem]]
}}
In die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] was '''Sechmet''' of '''Sachmis''' oorspronklik die oorlogsgodin asook die godin van heling van [[Bo-Egipte]].<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 181.</ref> Sy word voorgestel as ’n leeuwyfie. Daar is geglo haar asem het die [[woestyn]] geskep. Sy is beskou as die bewaarder van die [[farao|farao's]] en het hulle in oorlog aangevoer.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Sekhmet}}
{{Saadjie}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
qdl274earu9vwtcpbbvsvnnlfeegflm
Horus
0
89061
3378851
3299250
2026-11-19T15:10:40Z
JackyM59
198437
Photograph updated
3378851
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Horus
| beeld = Horus standing.svg
| onderskrif = Horus was dikwels die Egiptiese beskermgod. Hy is gewoonlik uitgebeeld as ’n man met die kop van ’n valk en die rooi of wit kroon as simbool van heerskappy oor die hele koninkryk.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Wraak, die lug, beskerming en oorlog
| hiro = <hiero>G5</hiero>
| kultus = Nechen, Edfoe
| simbool = [[Oog van Horus|Wedjat-oog]]
| ouers = [[Osiris]] en [[Isis]] / <br />[[Noet]] en [[Geb]]
| sibbes =
| metgesel = [[Serket]] (as Haroeris), [[Hathor]]
| kinders = [[Imset]], [[Hapi]], [[Doeamoetef]], [[Qebehsenoef]] (as Haroeris), Sechemet (as Horus)
}}
In die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] is '''Horus''', '''Horoes''' of '''Hor''' (Egipties: ḥr.w) een van die oudste gode. Hy is minstens vanaf die laat voordinastiese tydperk tot in die Grieks-Romeinse tye aanbid. Verskillende vorme van Horus word in die geskiedenis aangetref en geleerdes behandel hulle as verskillende gode.<ref name="oxford">"The Oxford Guide: Essential Guide to Egyptian Mythology", Edited by Donald B. Redford, Horus: by Edmund S. Meltzer, p164–168, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref> Dié verskillende vorme kan dalk waarnemings van ’n veelvlakkige godheid wees waarin sekere eienskappe benadruk word – nie noodwendig teenstrydig nie, maar komplementêr.<ref>"The Oxford Guide: Essential Guide to Egyptian Mythology", Edited by Donald B. Redford, p106 & p165, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref> Hy is meestal as ’n valk of ’n man met die kop van ’n valk uitgebeeld.<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 202.</ref> Een van sy talle vorme was as '''Haroeris''' (Horus die ouere).
[[Lêer:Statue du dieu Horus (Louvre N 5149).jpg|senter|duimnael|323x323px|Standbeeld van die god Horus, circa 332-30 v.C. Louvre Museum]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.windows.ucar.edu/tour/link=/mythology/horus_sun.html&edu=high UCAR-artikel oor Horus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207031031/http://www.windows.ucar.edu/tour/link%3D/mythology/horus_sun.html%26edu%3Dhigh |date= 7 Februarie 2009 }}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/272528/Horus Britannica Online: Horus (Egyptian God)]
{{Commons-kategorie inlyn|Horus}}
{{Saadjie}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
nowzucxn100qot5b42pf8yyfpamzsv1
3378938
3378851
2026-11-19T20:05:07Z
BurgertB
2401
Rol weergawe [[Special:Diff/3378851|3378851]] deur [[Special:Contributions/JackyM59|JackyM59]] ([[User talk:JackyM59|bespreek]]) terug. Die artikel is te kort vir 2 lang foto's.
3378938
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Horus
| beeld = Horus standing.svg
| onderskrif = Horus was dikwels die Egiptiese beskermgod. Hy is gewoonlik uitgebeeld as ’n man met die kop van ’n valk en die rooi of wit kroon as simbool van heerskappy oor die hele koninkryk.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Wraak, die lug, beskerming en oorlog
| hiro = <hiero>G5</hiero>
| kultus = Nechen, Edfoe
| simbool = [[Oog van Horus|Wedjat-oog]]
| ouers = [[Osiris]] en [[Isis]] / <br />[[Noet]] en [[Geb]]
| sibbes =
| metgesel = [[Serket]] (as Haroeris), [[Hathor]]
| kinders = [[Imset]], [[Hapi]], [[Doeamoetef]], [[Qebehsenoef]] (as Haroeris), Sechemet (as Horus)
}}
In die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] is '''Horus''', '''Horoes''' of '''Hor''' (Egipties: ḥr.w) een van die oudste gode. Hy is minstens vanaf die laat voordinastiese tydperk tot in die Grieks-Romeinse tye aanbid. Verskillende vorme van Horus word in die geskiedenis aangetref en geleerdes behandel hulle as verskillende gode.<ref name="oxford">"The Oxford Guide: Essential Guide to Egyptian Mythology", Edited by Donald B. Redford, Horus: by Edmund S. Meltzer, p164–168, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref> Dié verskillende vorme kan dalk waarnemings van ’n veelvlakkige godheid wees waarin sekere eienskappe benadruk word – nie noodwendig teenstrydig nie, maar komplementêr.<ref>"The Oxford Guide: Essential Guide to Egyptian Mythology", Edited by Donald B. Redford, p106 & p165, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref> Hy is meestal as ’n valk of ’n man met die kop van ’n valk uitgebeeld.<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 202.</ref> Een van sy talle vorme was as '''Haroeris''' (Horus die ouere).
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.windows.ucar.edu/tour/link=/mythology/horus_sun.html&edu=high UCAR-artikel oor Horus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207031031/http://www.windows.ucar.edu/tour/link%3D/mythology/horus_sun.html%26edu%3Dhigh |date= 7 Februarie 2009 }}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/272528/Horus Britannica Online: Horus (Egyptian God)]
{{Commons-kategorie inlyn|Horus}}
{{Saadjie}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
g5fg47s1t77iiqbcsj62kmbew6edoci
3378956
3378938
2026-11-19T20:37:54Z
BurgertB
2401
3378956
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Horus
| beeld = Horus standing.svg
| onderskrif = Horus was dikwels die Egiptiese beskermgod. Hy is gewoonlik uitgebeeld as ’n man met die kop van ’n valk en die rooi of wit kroon as simbool van heerskappy oor die hele koninkryk.
|breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Wraak, die lug, beskerming en oorlog
| hiro = <hiero>G5</hiero>
| kultus = Nechen, Edfoe
| simbool = [[Oog van Horus|Wedjat-oog]]
| ouers = [[Osiris]] en [[Isis]] / <br />[[Noet]] en [[Geb]]
| sibbes =
| metgesel = [[Serket]] (as Haroeris), [[Hathor]]
| kinders = [[Imset]], [[Hapi]], [[Doeamoetef]], [[Qebehsenoef]] (as Haroeris), Sechemet (as Horus)
}}
In die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] is '''Horus''', '''Horoes''' of '''Hor''' (Egipties: ḥr.w) een van die oudste gode. Hy is minstens vanaf die laat voordinastiese tydperk tot in die Grieks-Romeinse tye aanbid. Verskillende vorme van Horus word in die geskiedenis aangetref en geleerdes behandel hulle as verskillende gode.<ref name="oxford">"The Oxford Guide: Essential Guide to Egyptian Mythology", Edited by Donald B. Redford, Horus: by Edmund S. Meltzer, p164–168, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref> Dié verskillende vorme kan dalk waarnemings van ’n veelvlakkige godheid wees waarin sekere eienskappe benadruk word – nie noodwendig teenstrydig nie, maar komplementêr.<ref>"The Oxford Guide: Essential Guide to Egyptian Mythology", Edited by Donald B. Redford, p106 & p165, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref> Hy is meestal as ’n valk of ’n man met die kop van ’n valk uitgebeeld.<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 202.</ref> Een van sy talle vorme was as '''Haroeris''' (Horus die ouere).
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.windows.ucar.edu/tour/link=/mythology/horus_sun.html&edu=high UCAR-artikel oor Horus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207031031/http://www.windows.ucar.edu/tour/link%3D/mythology/horus_sun.html%26edu%3Dhigh |date= 7 Februarie 2009 }}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/272528/Horus Britannica Online: Horus (Egyptian God)]
{{Commons-kategorie inlyn|Horus}}
{{Saadjie}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
mt1l71dppz1rhymjyx12mxxy6hc96w3
Nefertem
0
89063
3379010
2295568
2026-11-19T21:56:19Z
BurgertB
2401
Foto
3379010
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Nefertem
| beeld = Nefertum.svg
| onderskrif = Die Memphis-god Nefertem met ’n waterlelie op sy kop as simbool van geur en skoonheid.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Heling en skoonheid
| hiro =
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]]
| simbool = Waterlelie
| ouers = [[Ptah]] en [[Sechmet]]
| sibbes = [[Maahes]] (soms)
| metgesel =
| kinders =
}}
[[Lêer:Nefertoum E3502 mp3h8834.jpg|duimnael|links|Nefertem.]]
'''Nefertem''' (ook gespel '''Nefertoem''' of '''Nefer-temoe''') was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] met die skepping van die wêreld ’n lotusblom wat in ’n blou waterlelie (''[[Nymphaea caerulea]]'') uit die oerwaters ontstaan het.<ref>Nefertem by [http://www.egyptianmyths.net/nefertem.htm Ancient Egypt: the Mythology] besoek op 21 Junie 2008.</ref> Hy verteenwoordig beide die eerste sonlig en die heerlike geur van die Egiptiese blou lotus. Van sy titels was "hy wat mooi is" en waterlelie van die son".
Nefertem die kind kom uit sy aardvader [[Noen|Noe]] se swart oerwaters en sy lugmoeder is [[Noet]]. Wanneer hy volwasse word, is hy [[Ra]].
Nefertem is eindelik beskou as die seun van die skeppergod, [[Ptah]], en die godin [[Sechmet]]. Soms is [[Bastet]] sy ma.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Commons-kategorie inlyn|Nefertum}}
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
is8km602qf0r34t0s11gjrjqxftgqor
Amoen
0
89065
3378962
2957494
2026-11-19T20:45:27Z
BurgertB
2401
Foto
3378962
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Amoen
| beeld = Amun.svg
| onderskrif = ’n Tipiese uitbeelding van Amoen tydens die Nuwe Ryk, met twee pluimvere op sy kop, die [[anch]]-simbool en die [[was]]-septer.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die wind; koning van die gode
| hiro = <hiero>i-mn:n-C12</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool = Twee pluimvere, ramkop
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Amoenet]]<br />[[Wosret]]<br />[[Moet]]
| kinders = [[Chonsoe]]
}}
'''Amoen''' (ook '''Amon'''; [[Grieks]]: Ἄμμων, ''Ámmōn'') was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] die plaaslike god van [[Thebe, Egipte|Thebe]]. Daar is sedert die tyd van die [[Ou Ryk van Egipte|Ou Ryk]] oor hom en sy vrou, [[Amaoenet]], geskryf. Tydens die [[11de Dinastie van Egipte|11de Dinastie]] (omstreeks die [[21ste eeu v.C.]]) het hy die beskermgod van Thebe geword deur [[Monthoe]] te vervang.<ref>David Warburton, ''Architecture, Power, and Religion: Hatshepsut, Amun and Karnak in Context'', 2012, {{ISBN|9783643902351}}</ref>
Ná die rebellie van Thebe teen die [[Hyksos]] en met die bewind van [[Ahmoses I]] (16de eeu v.C.) het Amoen nasionaal belangrik geword en het hy versmelt geraak met die songod, [[Ra]], as '''Amoen-Ra''' of '''Amoen-Re'''.
Amoen-Ra het dwarsdeur die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] belangrik gebly in die Egiptiese [[panteon]] (behalwe tydens die godsdiensveranderings van [[Achenaten]]). Hy het in hierdie tydperk (die 16de tot 11de eeu v.C.) die posisie beklee van die uiterste bosinnelike, selfgeskepte<ref>{{cite book|first=Michael Brennan|last=Dick|title=Born in heaven, made on earth: the making of the cult image in the ancient Near East|publisher=Eisenbrauns|location=Warsaw, Indiana|url=https://books.google.com/books?id=VP3o2908v10C&pg=PA185|date=1999|isbn=1575060248|page=184}}</ref> skeppergod; hy was die kampvegter vir die armes en mense met probleme en sentraal tot persoonlike godsdiens.<ref name="Vincent Arieh Tobin p20">{{cite book|first=Vincent|last=Arieh Tobin|title=Oxford Guide: The Essential Guide to Egyptian Mythology|url=https://archive.org/details/oxfordessentialg0000unse_m7s6|editor-first=Donald B.|editor-last=Redford|publisher=Berkley Books|location=Berkley, Kalifornië|date=2003|isbn=0-425-19096-X|page=[https://archive.org/details/oxfordessentialg0000unse_m7s6/page/20 20]}}</ref> Sy posisie as koning van die gode het hom verhef tot die punt van [[monoteïsme]], waar ander gode feitlik manifestasies van hom geword het. Amoen-Ra en [[Osiris]] is die Egiptiese gode waaroor die meeste geskryf is.<ref name="Vincent Arieh Tobin p20"/>
As die hoofgod van die Nuwe Ryk is Amoen ook buite Egipte aanbid, volgens die getuienis van antieke Griekse historiograwe in [[Libië]] en [[Nubië]]. As "Zeus Ammon" is hy in Griekeland met [[Zeus]] geïdentifiseer.
==Vroeë geskiedenis==
[[beeld:Statua di Ramesse II seduto tra il dio Amon e la dea Mut 10147222g.tif|thumb|180px|links|’n Standbeeld van [[Ramses II]] saam met Amoen en [[Moet]] in die Museo Egizio van [[Turyn]], [[Italië]].]]
Amoen en Amaoenet word in die Egiptiese ''Piremidetekste'' genoem.<ref>{{cite web|title=Die Altaegyptischen Pyramidentexte nach den Papierabdrucken und Photographien des Berliner Museums|date=1908|url=https://www.lib.uchicago.edu/cgi-bin/eos/eos_page.pl?DPI=100&callnum=PJ1553.A1_1908_cop3&object=242|number=446}}</ref> Die naam Amoen (geskryf as ''jmn'') het iets beteken soos "die verborge een" of "onsigbaar".<ref>{{cite book | first = George | last = Hart |title = The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses | url = https://books.google.com/books?id=GG3qfiUY3xQC&pg=PA21&lpg=PA21 | publisher = Routledge | location=Abingdon, Engeland | date = 2005 | isbn = 978-0-415-36116-3| page = 21 }}</ref>
Ná die einde van die [[Eerste Oorgangstydperk van Egipte]], onder die 11de Dinastie, het Amoen die beskermgod van Thebe geword. Sy vrou was toe [[Moet]]. In Thebe het Amoen as vader, Moet as moeder en die maangod [[Chonsoe]] die goddelike familie van die [[Thebaanse Triade]] gevorm.
==Nuwe Ryk==
===Identifikasie met Min en Ra===
[[Beeld:Min mirror.svg|thumb|links|100px|Amoen uitgebeeld as Amoen-Min.]]
Nadat die leër van die [[Ahmoses I|stigter]] van die [[18de Dinastie van Egipte]] die Hyksosheersers uitgedryf het, het die oorwinnaar se geboortestad, Thebe, die belangrikste stad in Egipte en die hoofstad van ’n nuwe dinastie geword. Die plaaslike god van Thebe, Amoen, het dus nasionaal belangrik geword. Die [[Farao|farao's]] van die nuwe dinastie het al hul suksesse aan Amoen toegeskryf en hulle het baie van hulle rykdom aan die bou van tempels vir Amoen bestee.
Toe Egipte [[Koesj]] verower, het hulle die hoofgod van die Koesjiete as Amoen geïdentifiseer. Die Koesj-godheid is met die kop van ’n [[Skaap|ram]] uitgebeeld. Amoen is dus verbind met die Koesjiete se ou ramgod en is dikwels met klein horings uitgebeeld. Omdat ramme as ’n simbool van viriliteit beskou is, is Amoen ook beskou as ’n god van vrugbaarheid – hy en die god [[Min (god)|Min]] het saamgesmelt as '''Amoen-Min'''. Hy is dikwels so op die mure van [[Karnak]] uitgebeeld: [[fallus]]agtig en met ’n sweep, nes Min.
{{Hiero|Amoen-Ra|<hiero>i-mn:n-ra:Z1-C1</hiero>|align=right|era=Egypt}}
Namate Amoen se kultus belangriker geword het, is is hy geïdentifiseer met die hoofgod wat in dié tyd op ander plekke aanbid is, naamlik Ra. Dit het gelei tot nog ’n versmelting van identiteite, en Amoen het bekend geword as Amoen-Ra.
==Derde Oorgangstydperk==
===Thebaanse hoëpriesters van Amoen===
Hoewel hulle nie as ’n dinastie beskou is nie, het die hoëpriesters van Amoen by Thebe soveel mag en invloed gehad dat hulle van 1080 tot omstreeks 943 v.C. effektiewelik as die heersers van Egipte beskou is. Teen die tyd dat Herihor in 1080 v.C. as die eerste heersende hoëpriester van Amoen aangewys is – in die 19de jaar van [[Ramses XI]] – het Amoen se priesters ’n groot houvas op Egipte se [[ekonomie]] gehad. Die priesters het tweederdes van al die tempelgrond besit en 90 persent van die skepe, asook baie ander hulpbronne.<ref>{{cite book|first1=Peter A.|last1=Clayton|url=https://books.google.com/?id=QeCDGwAACAAJ&dq=Chronicle+of+the+Pharaohs|title=Chronicle of the Pharaohs: The Reign-by-reign Record of the Rulers and Dynasties of Ancient Egypt|date=2006|publisher=Thames & Hudson|location=Londen, Engeland|isbn=978-0500286289|page=175}}</ref> As gevolg daarvan was die Amoenpriesters net so magtig soos die farao's, indien nie magtiger nie. Een van die seuns van die hoëpriester Pinedjem sou eindelik die troon bestyg en Egipte vir amper ’n halwe dekade regeer as faraoh [[Psoesennes I]], terwyl die Thebaanse hoëpriester Psoesennes III die kroon sou bestyg as [[Psoesennes II]] – die laaste heerse van die [[21ste Dinastie van Egipte|21ste Dinastie]].
===Verval===
In die 10de eeu v.C. het Amoen se enorme oorheersing van Egipte geleidelik begin afneem. In Thebe is hy egter steeds aanbid, veral onder die Nubiese [[25ste Dinastie van Egipte|25ste Dinastie]], omdat Amoen teen dié tyd as die nasionale god van Nubië beskou is.
Die tempel van Amoen by [[Djebel Barkal]], wat tydens die Nuwe Ryk gestig is, het die middelpunt van die godsdienstige ideologie van die Koningkryk Koesj geword.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
*Wim van den Dungen, [http://www.maat.sofiatopia.org/amun.htm Leiden-gesange aan Amoen]
{{Commons-kategorie inlyn|Amun}}
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
7zzd6dnb0rbr23jeljo8ongujnl1kya
Sjabloon:Egiptiese godin/doc
10
89067
3378971
1277232
2026-11-19T20:57:21Z
BurgertB
2401
/* Voorbeeld */
3378971
wikitext
text/x-wiki
==Gebruik==
<pre>
{{Egiptiese godin
| naam =
| beeld =
| onderskrif =
| soort =
| godin_van =
| hiro =
| kultus =
| simbool =
| ouers =
| sibbes =
| metgesel =
| kinders =
}}
</pre>
==Voorbeeld==
{{Egiptiese godin
| naam = Sechmet
| beeld = Sekhmet.svg
| onderskrif = Sechmet met die kop van ’n leeuwyfie, en ’n sonskyf en [[uraeoes]] (kobra) op haar kop.
| breedte = 200
| soort = Egipties
| godin_van = Vuur, oorlog, wraak, menstruasie, medisyne
| hiro = <hiero>S42-Aa1:t-B1</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]], Leontopolis
| simbool = Sonskyf, rooi linne, leeuwyfie
| ouers = [[Hathor]] en [[Ra]] / [[Horus]]
| sibbes =
| metgesel = [[Ptah]]
| kinders = [[Nefertem]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Inligtingskassjablone|Godin, Egipties]]
</noinclude>
oc9x1smx6q0gzzv3h3z2hazn95bc3l5
Moet
0
89068
3379009
3299251
2026-11-19T21:54:28Z
BurgertB
2401
Foto
3379009
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Moet
| beeld = Mut.svg
| onderskrif = Moet, uitgebeeld met die dubbele kroon van Egipte en ’n aasvoëlkopstuk, wat haar verbind met [[Nechbet]].
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die hemele; koningin van die godinne
| hiro = <hiero>G14-t:H8-B1</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool = Aasvoël
| ouers = Geen (selfgebore)
| sibbes =
| metgesel = [[Amoen]]
| kinders = [[Chonsoe]]
}}
'''Moet''' of '''Maoet''' ("moeder" in Antieke Egipties)<ref>Velde, Herman te (2002). Mut. In D.B. Redford (red.), ''The ancient gods speak: A guide to Egyptian religion'' (bl. 238). New York: Oxford University Press, VSA.</ref> was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] die moedergodin met veelvuldige aspekte wat oor die duisende jare van die kultuur verander het. Sy is beskou as ’n oergodin wat verbind is met die waters waaruit alles gebore is. Sy is dikwels uitgebeeld met die krone van Egipte op haar kop.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Mut}}
{{Wikt-inlyn|moet}}
{{Saadjie}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
pdz6ldyu3dvxqsoalnnuqiotvff63l3
Chonsoe
0
89069
3379002
1892009
2026-11-19T21:45:08Z
BurgertB
2401
Foto
3379002
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Chonsoe
| beeld = Khonsu.svg
| onderskrif = Chonsoe in menslike vorm.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die jeug en die maan
| hiro = <hiero>Aa1:N35:O34-M23-G45-G7</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool = Maan, gekrulde haarlok
| ouers = [[Amoen]] en [[Moet]] / [[Bastet]]
| sibbes =
| metgesel =
| kinders =
}}
'''Chonsoe''' (ook '''Khonsu''' of '''Chons''') was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] ’n god wat hoofsaaklik met die [[maan]] verbind is. Sy naam beteken "reisiger" en dit kan verband hou met die maan se baan aan die naghemel.
Chonsoe was instrumenteel in die skepping van nuwe lewe in alle lewende kreature. In [[Thebe, Egipte|Thebe]] het hy, sy pa, [[Amoen]], en ma, [[Moet]], die [[Thebaanse Triade]] (drietal) gevorm.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Commons-kategorie inlyn|Khonsu}}
{{Saadjie}}
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
9y65rxpyxmfpivstvikouquxm4c50jj
Hathor
0
89076
3379003
3299254
2026-11-19T21:46:29Z
BurgertB
2401
Foto
3379003
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Hathor
| beeld = Hathor.svg
| onderskrif = Die godin Hathor met haar kopstuk, ’n sonskyf met [[oeraeoes]] (’n kobra) tussen die horings.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die lug, liefde, skoonheid, vreugde, moederskap, verre lande, mynbou, musiek en vrugbaarheid
| hiro = [[Lêer:Hathorhierogl.gif]]
| kultus = [[Dendera]]
| simbool = [[Sistrum]] (’n musiekinstrument)
| ouers = [[Ra]]
| sibbes = [[Sechmet]], [[Bastet]], [[Ptah]], [[Sjoe]], [[Tefnoet]], [[Thoth]], [[Serqet]]
| metgesel = [[Ra]]
| kinders = [[Ihy]], [[Horus]],<ref name="hathor"/>[[Imset]], [[Hapi]], [[Doeamoetef]], [[Qebehsenoef]]
}}
'''Hathor''' (Egipties: ''ḥwt-ḥr'', "huis van [[Horus]]")<ref name="hathor">''Hathor and Thoth: two key figures of the ancient Egyptian religion'', Claas Jouco Bleeker, pp. 22–102, BRILL, 1973, {{ISBN|978-90-04-03734-2}}</ref> ) was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] die godin wat vreugde, vroulike liefde en moederskap verteenwoordig het.<ref>''The ancient Egyptian pyramid texts'', Peter Der Manuelian, vertaal deur James P. Allen, p. 432, BRILL, 2005, {{ISBN|90-04-13777-7}}</ref> Sy was regdeur die geskiedenis van Antieke Egipte een van die belangsrikste en gewildste gode. In die grafkelders van konings en gewone burgers is sy uitgebeeld as "Meesteres van die Weste" wat die dooies in die hiernamaals verwelkom.<ref name="oakes">''The Illustrated Encyclopedia of Ancient Egypt'', Lorna Oakes, Southwater, pp. 157–159, {{ISBN|1-84476-279-3}}</ref>
Sy was ook die godin van musiek, dans, verre lande en vrugbaarheid wat vroue tydens baring gehelp het,<ref name="oakes"/> asook die beskermgod van myners.<ref name=SIS>{{cite web |title=Spotlights on the Exploitation and Use of Minerals and Rocks through the Egyptian Civilization |url=http://www.sis.gov.eg/En/Pub/magazin/spring1997/110204000000000008.htm |year=2005 |access-date=20 April 2010 |publisher=Egypt State Information Service |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108192828/http://www.sis.gov.eg/En/Pub/magazin/spring1997/110204000000000008.htm |archive-date=8 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
*[http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/hathor.html Artikel oor Hathor deur Caroline Seawright] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515154717/http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/hathor.html |date=15 Mei 2017 }}
{{Commons-kategorie inlyn|Hathor}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
twi7lqxanf2h09cow04aovvgdlj0hqf
Bastet
0
89078
3378998
3299255
2026-11-19T21:38:13Z
BurgertB
2401
Foto
3378998
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Bastet
| beeld = Bastet.svg
| onderskrif = Bastet in haar latere gedaante as ’n vrou met die kop van ’n kat.
| breedte = 220
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Katte, beskerming, vreugde, dans, musiek en liefde
| hiro = <hiero>W1-t-B1</hiero>
| kultus = Boebastis
| simbool = [[Leeu]], [[kat]], [[sistrum]]
| ouers = [[Ra]]
| sibbes = [[Tefnoet]], [[Sjoe]], [[Serket]], [[Hathor]], [[Ammoet]], [[Thoth]] en soms [[Horus]]
| metgesel = [[Ptah]], [[Anoebis]]
| kinders = [[Maahes]], [[Chonsoe]]
}}
[[Lêer:Gayer-Anderson_Cat_01-black.jpg|duimnael|150px|links|Die Gayer-Anderson-kat van brons uit Antieke Egipte (omstreeks 664–332 v.C.) wat vermoedelik Bastet voorstel.]]
'''Bastet''' was in die Egiptiese [[mitologie]] ’n godin wat tydens [[Antieke Egipte]] se 2de Dinastie (2890 v.C.) al aanbid is. As '''Bast''' was sy die godin van oorlogvoering in Benede-Egipte voor die vereniging met Bo-Egipte. Haar naam word ook '''Baast''', '''Oebaste''' of '''Baset''' gespel.<ref>Badawi, Cherine. ''Footprint Egypt''. Footprint Travel Guides, 2004.</ref>
Bastet is ook bekend as "Die Oog van [[Ra]]".
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.per-bast.org/ Essay oor Bastet]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8468803.stm "Tempel vir kat-godin gevind in Egipte"], BBC News.
{{Commons-kategorie inlyn|Bastet}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
po2w6u24kqkvaejd805n7da7ul7ujt0
Neith
0
89079
3379011
2670994
2026-11-19T21:57:28Z
BurgertB
2401
Foto
3379011
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Neith
| beeld = Neith.svg
| onderskrif = Die godin Neith met haar simbole: gekruisde pyle en ’n skild op haar kop, die [[anch]] en die [[was]]-septer.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Oorlog, jag, weef en wysheid
| hiro = <hiero>n:t R25 B1</hiero>
| kultus = [[Saïs]]
| simbool = Boog, [[Skild (militêre beskerming)|skild]], gekruisde pyle
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Chnoem]] of [[Set (mitologie)|Set]]
| kinders = [[Sobek]]
}}
'''Neith''' (ook '''Nit''', '''Net''' of '''Neit''') was ’n godin in die vroeë Egiptiese [[mitologie]]. Sy was die beskermgodin van die stad [[Saïs]], waar haar kultus gesentreer was in die westelike [[Nyldelta]]. Sy word al tydens [[Antieke Egipte]] se [[1ste Dinastie]] genoem.<ref>Shaw & Nicholson, op, cit., p.250</ref>
Sy was die godin van oorlog en jag en haar simbole was ’n boog, skild en gekruisde pyle. Haar simbole was ook dié van Saïs.<ref>The Way to Eternity: Egyptian Myth, F. Fleming & A. Lothian, p. 62.</ref> In haar gedaante as oorlogsgodin het sy die wapens van vegters gemaak en hul liggaam bewaak as hulle sterf.
Haar naam beteken ook water. Sy is mettertyd beskou as die verpersoonliking van die oerwaters van die skepping. In dié gedaante was sy ’n moeder- en skeppergodin.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#N]]
0sysw44t6xc2ml6oo601pa2uytwl9uu
Osiris
0
89080
3378980
3299256
2026-11-19T21:13:25Z
BurgertB
2401
Foto
3378980
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Osiris
| beeld = Standing Osiris.svg
| onderskrif = Osiris, god van die dooies. Sy swart-groen vel simboliseer hergeboorte.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die dood, hiernamaals, lewe en hergeboorte
| hiro = <hiero>Q1:D4-A40</hiero>
| kultus = [[Obydos]]
| simbool = Staf en dorsvleël, [[Atef-kroon]], volstruisvere, vis, mummieverband
| ouers = [[Geb]] en [[Noet]]
| sibbes = [[Isis]], [[Set (mitologie)|Set]], [[Nephthys]], [[Horus|Haroeris]]
| metgesel = [[Isis]], soms [[Nephthys]]
| kinders = [[Horus]] en soms [[Anoebis]]
}}
'''Osiris''' of '''Oesiris''' was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] die god van die hiernamaals, die onderwêreld en die dooies. Hy is gewoonlik uitgebeeld as ’n man met ’n groen vel en ’n [[farao]] se [[baard]], met sy bene gedeeltelik soos ’n [[mummie]] s’n toegedraai, ’n kroon met twee groot [[volstruis]]vere weerskante, ’n staf en ’n dorsvleël.
Osiris is eens beskou as die oudste seun van die aardgod [[Geb]]<ref name=Wilkinson>{{cite book |author=Wilkinson, Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0 |publisher=Thames & Hudson |location=Londen |year=2003 |page=[https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0/page/106 105] |isbn=0-500-05120-8 |oclc= |doi=}}</ref> en die luggodin [[Noet]], en ook as die broer en metgesel van [[Isis]]. Soms was [[Horus]] sy seun wat ná sy dood opgewek is.<ref name=Wilkinson /> As heerser van die dooies is Osiris ook soms die "koning van die lewendes" genoem omdat Antieke Egiptenare die geseënde dooies as "die lewendes" beskou het.<ref>"Conceptions of God In Ancient Egypt: The One and the Many", Erik Hornung (vertaal deur John Baines), bl. 233, Cornell University Press, 1996, {{ISBN|0-8014-1223-4}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
*[http://www.aldokkan.com/religion/osiris.htm Die Egiptiese god Osiris]
{{Commons-kategorie inlyn|Osiris}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
mb1a4s2npnkbu0a2h8kptsg6a5ip8mv
Isis
0
89082
3379006
3299257
2026-11-19T21:51:03Z
BurgertB
2401
Foto
3379006
wikitext
text/x-wiki
: ''Hierdie artikel handel oor die Antieke Egiptiese godin Isis. Vir die djihadiese militante groep "Islamitiese Staat in Irak en die Levant" soms afgekort as ISIS, sien [[Islamitiese Staat]].''
{{Egiptiese god
| naam = Isis
| beeld = Isis.svg
| onderskrif = Die godin Isis uitgebeeld as ’n vrou met ’n kopstuk in die vorm van ’n troon en met ’n [[anch]] in haar hand.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Gesondheid, die huwelik en liefde
| hiro = <hiero>st-t:H8-B1-</hiero> '''of''' <hiero>-st-t:y-I12</hiero>
| kultus = Philae, Abydos
| simbool = Die troon, die sonskyf met horings, swaeltjie, kobra, aasvoël
| ouers = [[Geb]] en [[Noet]]
| sibbes = [[Osiris]], [[Set (mitologie)|Set]], [[Nephthys]], [[Horus|Haroeris]]
| metgesel = Osiris, [[Ra]] en soms [[Anoebis]]
| kinders = [[Horus]], [[Bastet]] en soms [[Ammit]]
}}
'''Isis''' (die oorspronklike Egiptiese uitspraak was meer waarskynlik "Aset" of "Iset") was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] ’n godin wat aanbid is as die ideale ma en vrou, en as die beskermer van die natuur en toorkrag. Sy was die vriendin van slawe, sondaars en vertraptes, maar het ook die gebede van die rykes, maagde, aristokrate en heersers aangehoor.<ref name="R.E Witt p7">R.E Witt, ''Isis in the Ancient World'', p. 7, 1997, {{ISBN|978-0-8018-5642-6}}</ref> Sy word dikwels uitgebeeld as die ma van [[Horus]], maar soms is Horus se ma [[Hathor]]. Isis is ook bekend as die beskermer van die dooies en die godin van kinders.
Die naam Isis beteken "troon"<ref name="isiopolis">{{cite web |url=http://isiopolis.wordpress.com/2011/11/07/how-do-you-pronounce-isis-egyptian-name |title=Isiopolis essay by M. Isidora Forrest (Isis Magic, M. Isidora Forrest, Abiegnus House, 2013, {{ISBN|978-1-939112-00-2}}) on Isis' name origin and pronunciation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106042453/http://isiopolis.wordpress.com/2011/11/07/how-do-you-pronounce-isis-egyptian-name/ |archive-date= 6 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=30 Julie 2014 }}</ref> en haar kopstuk is ’n troon. As die verpersoonliking van die troon was sy ’n belangrike verteenwoordiger van die [[farao]] se mag. Die farao is uitgebeeld as haar kind, wat op ’n troon sit wat sy verskaf het.
Haar kultus was gewild regdeur Egipte, maar haar belangrikste [[Egiptiese tempel|tempels]] was by Behbeit El-Hagar in die [[Nyldelta]] en later op die eiland [[Philae]] in [[Bo-Egipte]].
==Mite==
[[Beeld:Egypte louvre 066.jpg|thumb|links|220px|Van links: Isis, haar man, Osiris, en hul seun, Horus – die karakters van die Osiris-mite – in ’n standbeeld uit die [[22ste Dinastie van Egipte]].]]
[[Beeld:Terre cuite pleureuse Louvre E27247.jpg|thumb|220px|links|Beeld van ’n vrou, waarskynlik Isis, wat rou; 15de of 14de eeu v.C.]]
Die mite oor die dood en herlewing van [[Osiris]] is die eerste keer in die ''Piramidetekste'' genoem en het gegroei tot een van die uitgebreidste en invloedrykste mites van Egipte.{{sfn|Wilkinson|2003|p=119}} Isis speel die aktiefste rol in die mite en namate dit van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] (omstreeks 1550-1070 v.C.) tot die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese tydperk]] (305-30 v.C.) in die [[letterkunde]] ontwikkel het, het sy een van die mees komplekse mitologiese karakters geword.{{sfn|Vinson|2008|pp=313–316}} Terselfdertyd het sy eienskappe van ander godinne opgeneem, wat haar aansien tot ver buite die Osiris-mite uitgebrei het.{{sfn|Dunand|Zivie-Coche|2004|pp=235–237}}
Isis is deel van die [[Ennead]] van [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]], ’n familie van nege gode wat van die skeppergod, [[Atoem]] of [[Ra]], afstam. Sy en haar sibbes – Osiris, [[Set (god)|Set]] en [[Nephthys]] – is die laaste geslag van die Ennead en die kinders van [[Geb]], god van die aarde, en [[Noet]], godin van die lug. Die skeppergod, die wêreld se oorspronklike heerser, se mag word van seun tot seun van die Ennead oorgedra, sodat Osiris eindelik koning word. Isis, wat Osiris se suster is, is ook sy vrou en koningin.{{sfn|Pinch|2004|pp=66, 68, 76–78}}
Set vermoor Osiris en sny sy liggaam, in verskeie weergawes van die mite, in stukke op. Isis en Nephthys, asook ander gode soos [[Anoebis]], soek na die stukke van sy liggaam en sit dit weer aanmekaar. Hulle daad is ’n mitiese prototipe van [[Mummie|mummifikasie]] en ander Egiptiese begrafnisrituele.{{sfn|Pinch|2004|pp=79–80, 178–179}} Isis is die perfekte voorbeeld van die rouende weduwee. Haar en Nephthys se liefde vir en hartseer oor hulle broer, en Isis se opsê van towerspreuke, help om hom weer te laat lewe.{{sfn|Assmann|2005|pp=32–36, 115–118}} Antieke Egiptiese begrafnistekste bevat toesprake deur Isis waarin sy haar hartseer oor Osiris se dood uitspreek, asook haar seksuele begeerte na hom en selfs woede omdat hy haar verlaat het. Al hierdie emosies speel ’n rol in sy herlewing, omdat hulle bedoel is om hom tot aksie aan te spoor.{{sfn|Smith|2009|pp=54–55, 97–99}}
Eindelik wek Isis vir Osiris op en het seks met hom, waartydens hulle seun, Horus, verwek word.{{sfn|Pinch|2004|pp=79–80, 178–179}} Hierna lewe Osiris net voort in die [[Doeat]], of onderwêreld. Maar deur ’n seun en erfgenaam vir hom te baar wat sy dood kan wreek en begrafnisrituele vir hom kan uitvoer, maak Isis seker haar man sal in die [[hiernamaals]] bly bestaan.{{sfn|Assmann|2001|pp=129–131, 144–145}}
Isis se rol in oortuigings oor die hiernamaals is op hierdie mite gebaseer. Sy het gehelp om die siele van afgestorwe mense tot heelheid te herstel nes sy vir Osiris gedoen het. Nes ander godinne, soos [[Hathor]], het sy ook die rol vertolk van moeder vir die dooies deur beskerming en voeding te verskaf.{{sfn|Cooney|2010|pp=227–228}}
Vir ’n groot deel van die Egiptiese geskiedenis is geglo manlike gode soos Osiris verskaf herskeppende kragte, onder meer seksuele vermoë, wat noodsaaklik vir hergeboorte was. Daar is geglo Isis het hom bloot gehelp deur sy krag te stimuleer.{{sfn|Cooney|2010|pp=227–228}} In die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] het vroulike goddelike mag belangriker in oortuigings oor die hiernamaals geword.{{sfn|Cooney|2010|pp=235–236}} Verskeie Ptolemeïese tekste lê klem daarop dat Isis die aktiewe rol vertolk het in die verwekking van Horus deur haar onaktiewe man [[Seksuele stimulasie|seksueel te stimuleer]],{{sfn|Smith|2009|pp=119, 141}} sommige grafversierings uit die Romeinse tydperk beeld Isis uit in ’n sentrale rol in die hiernamaals,{{sfn|Venit|2010|pp=98, 107}} en volgens ’n begrafnisteks uit dié tydperk is geglo vroue kan in die hiernamaals by die gevolg van Isis en Nephthys aansluit.{{sfn|Smith|2017|p=386}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
=== Bronne ===
{{refbegin|2}}
* {{cite book|last=Assmann|first=Jan|translator=David Lorton|title=The Search for God in Ancient Egypt|publisher=Cornell University Press|year=2001|origyear=Duits 1984|isbn=978-0-8014-3786-1|ref=harv|url=https://archive.org/details/searchforgodinan00assm}}
* {{cite book |last=Assmann |first=Jan |translator=David Lorton |title=Death and Salvation in Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/deathsalvationin0000assm |publisher=Cornell University Press |year=2005 |origyear=Duits 2001 |isbn = 978-0-8014-4241-4 |ref=harv}}
* {{cite journal |last=Cooney |first=Kathlyn M. |title=Gender Transformation in Death: A Case Study of Coffins from Ramesside Period Egypt |journal = Near Eastern Archaeology |volume=73 |issue=4 |date =Desember 2010 |pages=224–237 |jstor=41103940 |ref=harv}}
* {{cite book|last=Dunand|first=Françoise|last2=Zivie-Coche|first2=Christiane |translator=David Lorton|title=Gods and Men in Egypt: 3000 BCE to 395 CE|url=https://archive.org/details/godsmeninegypt300000duna|publisher=Cornell University Press|year=2004|origyear=Frans 1991| isbn=978-0-8014-8853-5 |ref=harv}}
* [[Eusebius]], ''Kronikon'' 32.9–13, 40.7–9, 43.12–16
* [[Ovidius]], ''[[Metamorfose]]'' i.588–747''
* {{cite book |last=Pinch|first=Geraldine |title=Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/egyptianmytholog0000pinc|year=2004 |origyear=1ste uitg. 2002 |publisher=Oxford Univ. Press |isbn=978-0-19-517024-5 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Smith |first=Mark |title=Traversing Eternity: Texts for the Afterlife from Ptolemaic and Roman Egypt |year=2009 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-815464-8 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Smith |first=Mark |title=Following Osiris: Perspectives on the Osirian Afterlife from Four Millennia |year=2017 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-958222-8 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Venit |first=Marjorie S. |chapter=Referencing Isis in Tombs of Graeco-Roman Egypt: Tradition and Innovation |editor1-last=Bricault |editor1-first=Laurent |editor2-last=Versluys |editor2-first=Miguel John |title=Isis on the Nile: Egyptian Gods in Hellenistic and Roman Egypt. Proceedings of the IVth International Conference of Isis Studies, Liège, November 27–29, 2008 |pages=89–119 |year=2010 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-18882-2 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Vinson |first=Steve |chapter=Through a Woman's Eyes, and in a Woman's Voice: Ihweret as Focalizor in the ''First Tale of Setna Khaemwas'' |editor1-last=McKechnie | editor1-first=Paul | editor2-last=Guillaume |editor2-first=Philippe |title=Ptolemy II Philadelphus and His World |pages=303–351 |publisher=Brill | year=2008 | isbn= 978-90-04-17089-6 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003 |isbn=978-0-500-05120-7 |ref=harv |url=https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0 }}
{{refend}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295449/Isis Britannica Online Encyclopedia]
{{Commons-kategorie inlyn|Isis}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Godinne]]
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
f7ud4pwn9hkhxir0eqhaxivr094qq7i
HMS Invincible (R05)
0
89306
3379125
2413551
2026-11-20T10:57:23Z
Aliwal2012
39067
vervang verkeerde topfoto
3379125
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:HMS ''Invincible'' (R05)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld = [[Lêer:HMS Invincible During T200 Celebrations MOD 45144681 (cropped).jpg|320px]]
| beeldstyl =
| onderskrif = HMS ''Invincible'' in 2005
| naam = HMS ''Invincible''
| klas_en_tipe = Invincible-klas [[vliegdekskip]]
| bouers = Vickers Shipbuilding Limited, Barrow-in-Furness, [[Verenigde Koninkryk]]
| gebruik_deur = [[Britse Vloot]]
| voorganger =
| opvolger =
| besteldatum = 17 April 1973
| boudatum =
| koste =
| aantal_beplan =
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = Julie 1973
| voltooi =
| tewaterlating = 3 Mei 1977
| in_gebruik =
| in_diens_gestel= 11 Julie 1980
| onttrek = 3 Augustus 2005
| lot = As skroot verkoop aan "Leyal Ship Recycling"
| tuishawe = [[Portsmouth|Vlootbasis Portsmouth]]
| bynaam = "Vince"
| verplasing = 16 000 (lig) tot 22 000 ton (volle vrag)
| lengte = 210 m
| wydte = 36 m
| hoogte =
| diepgang = 8,8 m
| spoed = 28 kn (52 km/h)
| bemanning = 1 051 (totaal), waarvan<br/> 726 (skip) en 384 (lugvleuel)
| passasiers =
}}
'''HMS ''Invincible'' (R05)''' was die [[Britse Vloot]] se hoofskip van die drie ligte [[vliegdekskip|vliegdekskepe]] in sy klas. Hy is op 3 Mei [[1977]] ter water gelaat as die [[HMS Invincible|sewende skip om dié naam te dra]].
''Invincible'' was van April tot Junie [[1982]] in aksie in die [[Falklandoorlog]] toe hy ontplooi is saam met HMS ''Hermes''. Hy het die leisels as vlagskip van die [[Britse Vloot]] oorgeneem nadat ''Hermes'' aan [[Indië]] verkoop is. ''Invincible'' is ook ontplooi in die Slawiese oorloë en die [[Irakse Oorlog]]. In 2005 is hy afgelê en uiteindelik vir skroot verkoop aan die Turkse maatskappy "Leyal Ship Recycling" in Februarie 2011.
[[Lêer:HMS Invincible (R05) Dragon Hammer 90.jpg|duimnael|300px|HMS ''Invincible'' in 1990]]
{{Saadjie}}
{{en-vertaal|HMS_Invincible_(R05)}}
[[Kategorie:Falkland-eilande]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Vliegdekskepe]]
j9og9x00ixcfrbpricdyreywxlxdok7
Maät
0
90027
3379027
3299328
2026-11-19T22:11:45Z
BurgertB
2401
Foto
3379027
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Maät
| beeld = Maat.svg
| onderskrif = Maät was beide die godin van geregtigheid en die verpersoonliking van die waarheid en reg. Haar volstruisveer verteenwoordig die waarheid.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die waarheid en geregtigheid
| hiro =
| kultus = Hele Egipte
| simbool = Volstruisveer
| ouers = [[Ra]]
| sibbes =
| metgesel = [[Thoth]] (soms)
| kinders =
}}
'''Maät''' of '''Ma'at''' was in die [[Egiptiese mitologie]] die beginsel van waarheid, balans, orde, wet, [[moraliteit]] en geregtigheid. Sy is ook voorgestel as ’n godin wat die sterre, seisoene en die dade van beide gode en sterflikes reël en die kosmiese orde handhaaf wat daargestel is met die skepping van die heelal uit chaos.
Die vroegste rekords wat behoue gebly het en wat aandui dat Maät die norm van die natuur en die samelewing is, in dié wêreld en die [[hiernamaals]], kom uit die [[Ou Ryk]]. Die oudste bekende voorbeelde is ontdek in die [[piramidetekste]] van [[Oenas]] (omstreeks [[2375 v.C.|2375]] en [[2345 v.C.]]).<ref>{{cite book| author = Siegfried Morenz| title = Egyptian Religion: Siegried Morenz| url = https://archive.org/details/egyptianreligion0000more| year = 1973| isbn = 978-0-8014-8029-4| page = [https://archive.org/details/egyptianreligion0000more/page/273 273] }}</ref>
Later was haar manlike metgesel [[Thoth]], wat dieselfde eienskappe as sy gehad het. Ná die onttrekking van [[Ra]] na die lug, word hulle saam uitgebeeld in sy sonboot.
Naas haar rol as die bewaker van die orde was haar belangrikste rol die weeg van siele in die onderwêreld, die [[Doeat]].<ref>Budge, E. A. Wallis. ''The Gods of the Egyptians: Studies in Egyptian Mythology — Volume 1''. New York: Dover Publications, 1969.</ref> Haar veer was die maatstaf wat aangedui het of ’n siel die paradys van die hiernamaals suksesvol sou bereik.
[[Farao|Farao's]] is dikwels uitgebeeld met die embleme van Maät om klem te lê op sy rol as handhawer van die wette van die skepper.<ref>{{cite book| author = Henrietta McCall| title = Mesopotamian myths| url = https://archive.org/details/mesopotamianmyth0000unse| date = Januarie 1990| publisher = University of Texas Press| isbn = 0-292-72076-9| page = [https://archive.org/details/mesopotamianmyth0000unse/page/46 46] }}</ref>
==Die beginsel Maät==
{{Hiero|Maät<ref>Hiërogliewe kan gevind word in (Collier en Manley, pp. 27, 29, 154)</ref><ref name=Budge416>Budge ''The Gods of the Egyptians'' Vol. 1 p. 416</ref>|<hiero>U5:a-t-C10 ! of H6 ! of U5:D36-X1-Y1:Z1*Z1*Z1*Z1 ! of U1-Aa11:X1-C10 ! U5:D42-X1:Y1:Z2-I12 ! of U5:D42:X1-H6-C10-Y1-Z3 ! of H6-X1:H8-C10 </hiero>|align=left|era=egypt}}
Maät verteenwoordig die etiese en morele beginsel wat van elke Egiptiese burger verwag is om deur hul daaglikse lewe te volg. Hulle moes met eer en waarheid optree in sake betreffende familie, die gemeenskap, nasie, omgewing en gode.<ref>{{cite book| author = Denise Martin| title = Maat and order in African Cosmology: A Conceptual Tool for Understanding Indigenous Knowledge| year =2008| page = 951}}</ref>
Maät as ’n beginsel is geskep om te voorsien in die komplekse behoeftes van die opkomende Egiptiese staat wat mense met botsende belange ingesluit het.<ref name=Cohn>{{cite book| author = Norman Rufus Colin Cohn| title = Cosmos, Chaos and the World to Come: The Ancient Roots of Apocalyptic Faith| year = 1993| isbn = 978-0-300-05598-6| page = [https://archive.org/details/cosmoschaosworld00cohn/page/9 9]| url = https://archive.org/details/cosmoschaosworld00cohn/page/9}}</ref> Die ontwikkeling van sulke reëls was bedoel om chaos af te weer en dit het die grondslag van die Egiptiese [[reg]] geword. Van vroeg af al het die koning homself beskryf as die "Heer van Maät" wat met sy mond die Maät verkondig wat hy in sy hart ontvang het.
Die belangrikheid van Maät het ontwikkel tot op ’n punt waar dit alle aspekte van die lewe ingesluit het, insluitende die basiese ewewig van die [[heelal]], die verhouding van die samestellende dele, die siklus van die [[seisoen]]e, [[godsdiens]]tige waarnemings en regverdige onderhandelings, en eerlikheid en opregtheid in gemeenskaplike wisselwerkings.<ref name=Cohn />
Die antieke Egiptenare het ’n diep oortuiging gehad van die onderliggende heiligheid en eenheid in die heelal. Kosmiese harmonie is behaal deur die korrekte openbare en rituele lewe. Enige versteurings in die kosmiese harmonie sou gevolge vir die individu sowel as die staat hê. ’n Goddelose koning kon hongersnood veroorsaak, en godslastering kon ’n persoon blind gelaat het.<ref>John Romer, ''Testament'', pp. 41–42, Guild Publishing, 1988.</ref> Die teenoorgestelde van Maät was ''Isfet'': chaos, leuens en geweld.<ref>''Religion and Cultural Memory: Ten Studies'', Jan Assmann, vertaal deur Rodney Livingstone, p. 34, Stanford University Press, 2006, {{ISBN|0-8047-4523-4}}.</ref>
In die gedagtes van Egiptenare het Maät alle dinge in ’n onvernietigbare eenheid saamgebind: Die heelal, natuurlike wêreld, staat en individu is alles beskou as dele van die groter orde wat deur Maät teweeggebring is.
==Die godin Maät==
[[Beeld:maat.jpg|thumb|200px|Maät met die veer van waarheid.]]
Maät was ook die godin van harmonie, geregtigheid en die waarheid wat as ’n jong vrou uitgebeeld is.<ref>{{cite book| author = Robert A. Armour| title = Gods and Myths of Ancient Egypt| url = https://archive.org/details/godsmythsofancie0000armo_o6t8| year = 2001| publisher = American University in Cairo Press| isbn = 978-977-424-669-2 }}</ref> Soms het sy [[vlerk]]e aan haar arms of ’n [[volstruis]]veer op haar kop.<ref name=Budge416/> Die betekenis hiervan is nie heeltemal seker nie, maar haar broer in sommige mites, die god [[Sjoe]], dra dit ook.<ref name="Vol p. 320">"The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt" Vol. 2 p. 320</ref> Uitbeeldings van Maät as ’n godin bestaan van die vroeë en middelste tydperk van die [[Ou Ryk van Egipte|Ou Ryk]] (omstreeks 2680-2190 v.C.).<ref>''The Oxford Essential Guide to Egyptian Mythology'', red. Donald B. Redford, p. 190, Berkeley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref>
Die songod, [[Ra]], het uit die [[oerheuwel]] van die skepping gekom eers nadat hy sy dogter Maät in die plek van Isfet (chaos) geplaas het. Konings het die plig gehad om te sorg Maät bly in plek. Sommige konings het haar naam in hulle s’n geïnkorporeer en na hulself verwys as "Heer van Maät"<ref>{{cite book| author = Barry J. Kemp| title = 100 hieroglyphs: think like an Egyptian| url = https://archive.org/details/100hieroglyphsth0000kemp_v2s9| year = 2005| isbn = 1-86207-658-8 }}</ref> of ''Meri-Maät'' ("Geliefde van Maät").
==Die weeg van die hart==
In die [[Doeat]], die Egiptiese onderwêreld, is die [[hart]] van afgestorwenes in die Saal van Twee Waarhede geweeg teen die "Veer van Maät", wat simbolies van die beginsel Maät was. Dit is hoekom ’n persoon se hart in sy [[mummie]] gelos is terwyl die ander [[Orgaan|organe]] verwyder is – die ''[[Egiptiese siel#Ib|ib]]'', of hart, is beskou as deel van die [[Egiptiese siel]]. As die hart ligter of net so lig soos die veer was, het die afgestorwene ’n deugsame lewe gelei en kon hy na die "paradys", [[Iaroe]], gaan. [[Osiris]] is beskou as die wagter van die poorte van Iaroe nadat hy deel van die Egiptiese [[panteon]] geword en [[Anoebis]] vervang het. ’n Hart wat te swaar was, is deur die godin [[Ammit]] verslind en sy eienaar moes in die Doeat bly.<ref name=Weighing>{{cite web |url=https://www.britishmuseum.org/explore/young_explorers/discover/museum_explorer/ancient_egypt/death/weighing_the_heart.aspx |title= Death in Ancient Egypt: Weighing the Heart |website= Britse Museum |publisher= Britse Museum |accessdate=2 Mei 2014}}</ref>
’n Tipiese uitbeelding van die weeg van die hart, soos in die ''[[Boek van die Dooies]]'' of in graftonele, is van Anoebis wat die hart weeg terwyl Ammit sit en wag op die resultate, sodat sy dié kon eet wat te swaar was.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* {{Commons-kategorie inlyn|Maat}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Maat|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Maat}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
1ofnjtwsjn5y8xk73n1b82hzabqylmn
Sjabloon:Egipgode
10
90034
3379031
2107726
2026-11-19T22:18:04Z
BurgertB
2401
Naam bygevoeg
3379031
wikitext
text/x-wiki
{{Navigasieboks
| name = Egipgode
| title = [[Egiptiese mitologie]]
| state = expanded
| titleclass = vcard
| titlestyle = background:#CCCCAA;
|image = [[Lêer:Aker.svg|120px]]
| groupstyle = background:none; text-align:left; vertical-align: top; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em; text-align: right;
| listclass = hlist
| group1 = Gode
| list1 =
[[Amoen]] • [[Anoebis]] • [[Anoeket]] • [[Apep]] • [[Apis]] • [[Aten]] • [[Atoem]] • [[Bastet]] • [[Bes]] • [[Chepri]] • [[Chnoem]] • [[Chonsoe]] • [[Geb]] • [[Hapi]] • [[Hathor]] • [[Heqet]] • [[Horus]] • [[Isis]] • [[Maahes]] • [[Maät]] • [[Mafdet]] • [[Meschenet]] • [[Min (god)|Min]] • [[Moet]] • [[Montoe]] • [[Nechbet]] • [[Nefertem]] • [[Neith]] • [[Nephthys]] • [[Noe]] • [[Noet]] • [[Osiris]] • [[Ptah]] • [[Ra]] • [[Raet-Tawy]] • [[Satet]] • [[Sechmet]] • [[Seker]] • [[Serket]] • [[Sesjat]] • [[Set (god)|Set]] • [[Sjoe]] • [[Sobek]] • [[Taweret]] • [[Tefnoet]] • [[Thoth]] • [[Vier seuns van Horus]] • [[Wadjet]] • [[Wepwawet]]
| group2 = Geskrifte
| list2 =
''[[Amdoeat]]'' • ''[[Boeke van Asemhaling]]'' • ''[[Boek van die Aarde]]'' • ''[[Egiptiese Dodeboek|Boek van die Dooies]]'' • ''[[Boek van Grotte]]'' • ''[[Boek van Poorte]]'' • ''[[Enigmatiese Boek van die Onderwêreld]]''
| group3 = Ander
| list3 =
[[Doeat]] • [[Egiptiese mitologie]] • [[Egiptiese siel]] • [[Ennead]] • [[Maät]] • [[Mondopeningseremonie]] • [[Nege boë]] • [[Benben|Oerheuwel]] • [[Oog van Horus]] • [[Oog van Ra]]
}}<noinclude>[[Kategorie:Reekssjablone]]</noinclude>
54akg8c92i0ll02sdny1w8xtm0j0x0p
Atoem
0
90101
3378972
3299336
2026-11-19T20:59:38Z
BurgertB
2401
Foto
3378972
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Atoem
| beeld = Atum.svg
| onderskrif = Atoem, skepper van die wêreld.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die skepping
| hiro = <hiero>t:U15-A40</hiero>
| kultus = [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]]
| simbool =
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = Ioesaas<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 150</ref>
| kinders =
}}
'''Atoem''' (ook '''Atem''' of '''Tem''') was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n belangrike god wat met die skepping van die wêreld verbind is.
== Naam ==
Daar word geglo Atoem se naam kom van die woord ''tem'', wat "volledig" of "klaarmaak" beteken. Dit word geïnterpreteer as dat hy die "volledige een" was of die een wat die wêreld klaargemaak, dus klaar geskep, het. As die skepper is hy die onderliggende wese van die wêreld; alles het óf uit sy vlees óf uit sy ''[[ka]]'' ontstaan.<ref name="Wilkinson 99">Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. pp. 99–101</ref>
== Rol ==
Atoem is as beide ’n skepper van die wêreld en die vader van die koning beskou. In die Heliopolis-weergawe van die skepping is Atoem beskou as die eerste god; hy het homself geskep uit die oerwaters, [[Noe]].<ref>{{cite web |last=The British Museum |title=Picture List |url=http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/01/1.1.4-PICTURE.pdf |access-date=4 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221539/http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/01/1.1.4-PICTURE.pdf |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live}}</ref> Hy het volgens die vroeë [[mite]]s sy kinders, [[Sjoe]] en [[Tefnoet]], geskep deur hulle uit te spoeg.<ref>[http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum Egyptian gods Atum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220200810/http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum |date=20 Desember 2008 }} Besoek op 30 Desember 2006.</ref> Om te verduidelik hoe hy dit gedoen het, word die [[metafoor]] van [[masturbasie]] gebruik; die hand waarmee hy gemasturbeer het, verteenwoordig sy vroulike sy.<ref>Wilkinson, Complete Gods and Goddesses, pp. 18, 99.</ref>
In die [[Ou Ryk]] het die Egiptenare geglo Atoem het die afgestorwe koning se siel uit sy [[Egiptiese piramide|piramide]] opgelig na die hemele.<ref>http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220200810/http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum |date=20 Desember 2008 }} Besoek op 9 November 2006</ref> Hy was ook ’n songod wat verbind is met die hoofsongod, [[Ra]]. Hy is spesifiek met die aandson verbind, terwyl die god [[Chepri]] verbind is met die oggendson en Ra met die [[son]] in die algemeen.<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. pp. 205</ref>
== Verhouding met ander gode ==
Atoem was selfgeskep, die eerste wese wat voor die skepping uit die donker, eindelose oerwaters te voorskyn gekom het; ’n produk van die energie en materie in hierdie chaos. Hy het toe sy kinders, die eerste gode, uit eensaamheid geskep: Sjoe, die god van die hemele, en Tefnoet, die godin van vogtigheid. Die broer en suster was nuuskierig oor die oerwaters wat hulle omring het en het dit gaan verken. Hulle het verdwyn en Atoem, wat baie hartseer was, het ’n boodskapper, die [[Oog van Ra]], gestuur om hulle te gaan soek. Die trane wat hy gestort het, was die eerste mense.<ref>Pinch, Geraldine (2004). ''Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt.'' Oxford University Press. pp. 63–64</ref>
== Uitbeelding en kultus ==
Atoem word gewoonlik uitgebeeld as ’n man met óf die koninklike kopdoek óf die dubbele rooi [[Desjret]]- en wit [[Hedjet]]-kroon van Benede- en [[Bo-Egipte]], wat klem lê op sy verbintenis met koningskap. Soms is hy ’n slang of ander [[dier]].<ref name="Wilkinson 99" />
Sy kultus was gesentreer in die stad Heliopolis.<ref name="Wilkinson 99" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.archaeowiki.org/Atum Atum – Archaeowiki.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104194526/http://www.archaeowiki.org/Atum |date= 4 Januarie 2015 }}
{{Commons-kategorie inlyn|Atum}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Atum|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
qdjbeccp5uw88jxn4fmpwousuwozcb9
Noe
0
90103
3379014
3299337
2026-11-19T21:59:24Z
BurgertB
2401
Foto
3379014
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Nun and Naunet.jpg|duimnael|250px|Noenet en Noen.]]
'''Noe''' of '''Noen''' ("bodemlose poel") is in die [[Egiptiese mitologie]] die vergoddeliking van die oerwaters waaruit die wêreld ontstaan het.
Die Antieke Egiptenare het die bodemlose poel van Noe beskou as ’n sfeer waarin die essensie van die lewe vasgevang was. Die wêreld is geskep deurdat ’n heuwel uit dié oerwaters ontstaan het.<ref>"''Ancient Egypt''", David P. Silverman, p. 120, Oxford University Press US, 2003, {{ISBN|0-19-521952-X}}</ref> Noe is die bron van alles wat op aarde bestaan, die goddelike en die aardse. Die eerste god wat ontstaan het, [[Atoem]], het homself geskep en uit hom het alle ander gode en die mense ontstaan.
Noe is gewoonlik as manlik uitgebeeld, maar het ook aspekte gehad wat as manlik óf vroulik beskou kon word. '''Noenet''' (ook Naoenet gespel) is die vroulike aspek (dit is die naam Noe met ’n vroulike uitgang) en Noen is die manlike aspek (met ’n manlike uitgang). Noe se manlike aspek is dikwels uitgebeeld as ’n [[padda]] of ’n man met die kop van ’n padda. Noenet is uitgebeeld as ’n [[slang]] of ’n vrou met die kop van ’n slang.
Van die [[Middelryk]] af is Noen beskryf as die "vader van die gode", en hy is vir die res van Antieke Egipte se bestaan op tempelmure uitgebeeld.<ref name="oxford">''"The Oxford Essential Guide to Egyptian Mythology"'', Daniel R. McBride, Berkley, 2003, {{ISBN|0-425-19096-X}}</ref>
In die "12de Uur" van die ''[[Boek van Poorte]]'' word Noe uitgebeeld met sy arms omhoog terwyl hy ’n boot ophou. In die boot is agt gode, bekend as die [[ogdoad]] (agt gode) – in die middel staan die kewergod [[Chepri]], en hy word omring deur die ander sewe gode.
== Sien ook ==
* [[Ennead]]
* [[Atoem]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Nun (god)}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nu (mythology)|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
r7aa7tp3l3lj8x5csgkjbflu06glgut
Sjoe
0
90114
3379023
2875739
2026-11-19T22:05:59Z
BurgertB
2401
Foto
3379023
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Sjoe
| beeld = Tutankhamun headrest.jpg
| onderskrif = Sjoe word hier uitgebeeld met die hemele bo sy kop.
| breedte = 280
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die hemele
| hiro = <hiero>H6-G43-A40</hiero>
| kultus = Heliopolis, Leontopolis
| simbool = Volstruisveer
| ouers = [[Atoem]]
| sibbes = [[Tefnoet]]
| metgesel = [[Tefnoet]]
| kinders = [[Noet]] en [[Geb]]
}}
'''Sjoe''' ("leegheid", "hy wat opstaan") was in die [[Egiptiese mitologie]] een van die eerste gode van [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]], die [[Ennead]], en die verpersoonliking van die hemele.<ref>{{cite web|last1=Van Dijk|first1=Jacobus|title=Myth and mythmaking in ancient Egypt|url=http://jacobusvandijk.nl/docs/Myth.pdf|publisher=[[Simon & Schuster]]|accessdate=23 Mei 2017}}</ref> Hy was die god van [[vrede]], [[leeu]]s, die [[lug]] en die [[wind]], en die broer en man van [[Tefnoet]] (die godin van vogtigheid).
== Familie ==
Sjoe en Tefnoet was die eerste paartjie van die Ennead en is deur die god [[Atoem]] geskep deurdat hy óf [[Masturbasie|gemasturbeer]] óf gespoeg het. Hulle was die ouers van [[Noet]] (die godin van die lug) en [[Geb]] (die god van die aarde). Noet en Geb het vier kinders gehad: [[Osiris]], [[Isis]], [[Set (god)|Set]] en [[Nephthys]]. Sjoe se agterkleinkinders was [[Horus]] en [[Anoebis]].
Sjoe is gewoonlik uitgebeeld met ’n [[anch]], die simbool van lewe.
[[Beeld:Shu with feather mirror.svg|thumb|links|120px|Sjoe uitgebeeld met ’n volstruisveer op sy kop en ’n anch in sy hand.]]
==Mites==
As die lug is Sjoe beskou as ’n "verkoelende", dus kalmerende, invloed en ’n vredemaker. Vanweë sy verbintenis met droë lug, kalmte en dus [[Maät]]<ref>{{cite journal|last1=Lazaridis|first1=Nikolaos|title=Ethics|journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology|date=2008|url=http://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz000s3mhn|accessdate=22 Mei 2017|archive-date=19 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419015316/http://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198%2Fzz000s3mhn|url-status=dead}}</ref> (waarheid, geregtigheid, orde en balans), is Sjoe uitgebeeld as die droë lug/atmosfeer tussen die [[aarde]] en die hemel wat die twee ryke geskei het.<ref>{{cite book|last1=Dunan|first1=Francoise|title=Myth and mythmaking in ancient Egypt|date=2004|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca and London|isbn=978-0801488535|page=41|url=https://books.google.com/?id=2Fe9yVzshx4C&printsec=frontcover&dq=isbn:0801488532#v=onepage&q&f=false|accessdate=23 Mei 2017}}</ref>
In [[kuns]] is Sjoe uitgebeeld met tussen een en vier [[volstruis]]vere. Die volstruisveer was simbolies van ligtheid en leegheid. [[Mis (weerkunde)|Mis]] en [[wolk]]e was ook Sjoe se elemente. Vanweë sy posisie tussen die aarde en die hemel, is hy ook met die wind verbind.<ref name="Egyptian Symbols">{{cite book |last=Owusu|first=Heike|title=Egyptian Symbols|url=https://books.google.com/?id=v0bwmQZRTysC&pg=PA99&dq=shu+egyptian+god#v=onepage&q=shu%20egyptian%20god&f=false|page=99|publisher=Sterling Publishing Co. Inc.|accessdate=6 Oktober 2014|isbn=9781402746239|year=2008}}</ref>
In ’n heelwat latere [[mite]] oor ’n vreeslike weerramp aan die einde van die [[Ou Ryk van Egipte|Ou Ryk]], het Tefnoet en Sjoe glo gestry en Tefnoet het Egipte verlaat vir [[Nubië]] (wat altyd meer gematigde weer gehad het). Sjoe het gou besluit hy verlang na haar, maar Tefnoet het haar in ’n [[kat]] verander wat enige man of god vernietig het wat haar nader. [[Thoth]], wat hom vermom het, het haar eindelik oorreed om terug te keer.
Die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] het Sjoe verbind met [[Atlas (mitologie)|Atlas]], die [[Titaan (mitologie)|Titaanse god]] wat ook die lug opgehou het.<ref name="A-Z">{{cite book |last=Remler|first=Pat|title=''Egyptian Mythology, A to Z''|publisher=Infobase Publishing|url=https://books.google.com/books/about/Egyptian_Mythology_A_to_Z.html?id=wLUjtPDyu-IC|page=24|year=2010|date=|accessdate=6 Oktober 2014|isbn=9781438131801}}</ref>
Volgens die [[kosmologie]] van Heliopolis het Sjoe en Tefnoet die luggodin, [[Noet]], en die aardgod, [[Geb]], geskep. Sjoe het Noet van Geb geskei terwyl hulle liefde gemaak het en so tweeledigheid in die wêreld geskep: bo en onder, lig en donker, goed en boos. Voor hulle skeiding het Noet egter die lewe geskenk aan die gode Osiris, Isis, Set en Nephthys.<ref name="Egyptian Symbols" /> Die Egiptenare het geglo as Sjoe nie vir Noet (lug) en Geb (aarde) apart gehou het nie, sou die fisieke wêreld nie kon bestaan het nie.
Sjoe word meestal as ’n man uitgebeeld; net wanneer hy voorgestel word as ’n vegter en verdediger kry hy soms die kop van ’n leeu.
==Verwysings==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
* Hans Bonnet: ''Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte'', Berlin 2000, {{ISBN|3-937872-08-6}}, S. 685–689 → Shu
* Adolf Erman: ''Die Aegyptische Religion'', Verlag Georg Reimer, Berlin 1909
* Wolfgang Helck: ''Kleines Lexikon der Ägyptologie'', 1999 {{ISBN|3-447-04027-0}}, S. 269f. → Shu
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Shu}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Shu (Egyptian deity)|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
ecq984vss1oyn5dtwulcgi7qwvtrvi2
Noet
0
90116
3378979
3299341
2026-11-19T21:12:47Z
BurgertB
2401
Foto
3378979
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Noet
| beeld = Geb, Nut, Shu.jpg
| onderskrif = Noet, die godin van die lug, word deur Sjoe in die lug gehou terwyl Geb, die god van die aarde, onder lê.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| breedte = 250
| godin_van = Die lug
| hiro = <hiero>W24*t:N1</hiero>
| simbool = Lug, ster
| ouers = [[Sjoe]] en [[Tefnoet]]
| sibbes = [[Geb]]
| metgesel = [[Geb]]
| kinders = [[Osiris]], [[Isis]], [[Set (god)|Set]], [[Nephthys]]
}}
'''Noet''' was in die [[Egiptiese mitologie]] die godin van die lug en ’n lid van die eerste gode van [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]], die [[Ennead]]. Sy is dikwels uitgebeeld as ’n naakte vrou wat geboë oor die [[aarde]] staan,<ref>Mythology, An Illustrated Encyclopedia of the Principal Myths and Religions of the World, deur Richard Cavendish. {{ISBN|1-84056-070-3}}, 1998</ref> met ’n [[ster]] of as ’n koei.
== Rol ==
Noet was die dogter van [[Sjoe]] en [[Tefnoet]]. Haar broer, [[Geb]], was ook haar metgesel. Hulle het vier kinders gehad: [[Osiris]], [[Isis]], [[Set (god)|Set]], [[Nephthys]]. ’n Heilige simbool van Noet was ’n leer, wat deur [[Osiris]] gebruik is om haar hemelse lug binne te gaan.
Omdat sy Osiris help red het, is Noet beskou as die vriendin en beskermer van al die dooies. Daar is geglo sy het hulle in haar stergevulde lug opgetrek en vir hulle kos en wyn gegee.<ref name="Ani page 57">"Papyrus of Ani: Egyptian Book of the Dead", Sir Wallis Budge, NuVision Publications, page 57, 2007, {{ISBN|1-59547-914-7}}</ref> Die songod, [[Ra]], het volgens sommige mites snags deur haar liggaan gereis en is soggens herbore.<ref>Hart, George ''Routledge dictionary of Egyptian gods and goddesses'' Routledge; 2 edition (15 Maart 2005) {{ISBN|978-0-415-34495-1}} p.111 [http://books.google.co.uk/books?id=bMtbUplsCNwC&pg=PA110&dq=egyptian+goddess+nut+chaos&ei=-TwlS6mdJojKlQSZ1929Cw&client=firefox-a&cd=6#v=onepage&q=egyptian%20goddess%20nut%20chaos&f=false Books.google.co.uk]</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Nut (goddess)}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nut (goddess)|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
ncrq7kyh6226r0kba6gkesce6xebg70
Set (god)
0
90117
3378991
3299342
2026-11-19T21:24:19Z
BurgertB
2401
Foto
3378991
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Set
| beeld = Set.svg
| onderskrif = Set, die god van storms, die woestyn en chaos.
| breedte = 210
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Storms, die woestyn en chaos
| hiro = <hiero>sw-W-t:x-E20-A40</hiero>
| simbool = Die [[Was (septer)|was]]
| ouers = [[Geb]] en [[Noet]]
| sibbes = [[Osiris]], [[Isis]], [[Nephthys]]
| metgesel = [[Nephthys]], [[Anat]], [[Astarte]]
| kinders = [[Anoebis]]
}}
'''Set''' of '''Seth''' (ook '''Setesj''' of '''Soetech''') was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n god van storms, die woestyn en chaos. Hy is die troonrower wat sy broer, [[Osiris]], vermoor, die stukke van sy liggaam oor die aarde uitstrooi en sy bewind oorneem. Daarna maak Osiris se vrou en suster, [[Isis]], sy liggaam bymekaar en maak dit weer heel. Sy wek hom vir lank genoeg op om vir haar ’n seun, [[Horus]], te gee. Horus veg daarna teen Set; in die [[Egiptiese mitologie#Osiris-mite|Osiris-mite]] word hul konflik weergegee.
== Familie ==
Set se sibbes was Osiris, Isis en Nephthys. Set en Nephthys se seun was [[Anoebis]]. In sommige mites het hy verhoudings met ander godinne ook gehad: [[Hathor]], [[Neith]] en die buitelandse godinne [[Anat]] en [[Astarte]].<ref>Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, vol. 3, p. 270</ref>
== Uitbeelding ==
Set is meestal uitgebeeld as ’n eksotiese wese met ’n geboë snoet, lang en driehoekige ore, ’n gevurkte stert en hondagtige liggaam. Dit lyk soos geen bekende dier nie, hoewel dit beskou kan word as ’n mengsel tussen ’n [[aardvark]], [[donkie]] en [[jakkals]]. Daar is ook trekke van ’n [[kameelperd]]. In latere uitbeeldings het hy die kop van ’n donkie.<ref>H. te Velde, ''Seth, God of Confusion: A Study of His Role in Egyptian Mythology and Religion'', Probleme der Ägyptologie, 6 , G. E. van Baaren-Pape, vert. (W. Helck. Leiden: Brill 1967), pp.13-15.</ref>
[[Lêer:Hermitage Egyptian statuettes.jpg|duimnael|200px|links|Beelde van Osiris en van Isis met die baba Horus.]]
[[Lêer:Set speared Apep.jpg|duimnael|200px|links|Set steek Apep met ’n spies.]]
== Die Osiris-mite ==
: ''Hoofartikel: [[Egiptiese mitologie#Osiris-mite|Osiris-mite]]''
Die mite oor [[Osiris]] se dood en opvolging is die grootste versameling van al die Egiptiese mites.<ref>"''Of God and Gods''", Jan Assmann, p47-48, University of Wisconsin Press, 2008, {{ISBN|0-299-22550-X}}</ref> In die eerste deel van die mite word Osiris, wat verbind word met beide vrugbaarheid en koningskap, vermoor en sy posisie ingeneem deur sy broer, Set. In sommige weergawes word Osiris selfs opgesny en die dele van sy lyk oor Egipte gestrooi. Osiris se suster en vrou, [[Isis]], maak haar man se liggaam weer heel.<ref>{{cite book|last=Hart|first=George|title=Egyptian Myths|url=https://archive.org/details/egyptianmyths00hart|publisher=University of Texas Press|year=1990|isbn=0-292-72076-9}}</ref> Sy gee vir ’n kort rukkie weer lewe aan Osiris om ’n erfgenaam by hom te kry: die god [[Horus]].<ref>{{cite book|last=Pinch|first=Geraldine|title=Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/egyptianmytholog0000pinc|year=2004|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-517024-5}}</ref>
Die volgende deel van die mites handel oor Horus se geboorte en kinderlewe. In die derde fase van die mite ding Horus met Set mee om die koningskap. Daar is twee verskillende eindes aan die konflik: een waarin Egipte verdeel word onder twee aanspraakmakers, en een waarin Horus die alleenheerser word. In laasgenoemde weergawe simboliseer die troonbestyging van Horus, Osiris se regmatige erfgenaam, die herstel van ''[[maät]]'' ná die onregmatige heerskappy van Set.
== Beskermer van Ra ==
Set is soms uitgebeeld waar hy op die songod, [[Ra]], se boot staan en [[Apep]], in die vorm van ’n slang, seeskilpad of ander gevaarlike waterdier, met ’n spies steek. In latere tydperke is hy in die proses uitgebeeld met die kop van ’n valk, dus in die vorm van Horus. In die [[Amdoeat]] het Set ’n sleutelrol in die verslaning van Apep.
== Set as duiwelse wese ==
Volgens Herman te Velde het Set die vorm van ’n duiwelse wese aangeneem ná Egipte se verowering deur verskeie vyande in die [[Derde Oorgangstydperk van Egipte|Derde Oorgangstydperk]] en [[Laat Tydperk van Antieke Egipte|Laat Tydperk]]. Set, wat tradisioneel die god van buitelanders was, is dus verbind met die buitelandse verdrukkers, soos die [[Assiriërs]]e en [[Persië|Perse]].<ref>.H. te Velde, ''Seth, God of Confusion: A Study of His Role in Egyptian Mythology and Religion'', Probleme der Ägyptologie, 6 , G. E. van Baaren-Pape, vert. (W. Helck. Leiden: Brill 1967), pp. 138–140.</ref> In dié tyd is sy verslaning deur Horus wyd gevier.
Die [[Grieke]] het Set later verbind met [[Typhon]] uit die [[Griekse mitologie]]; albei was bose kragte, die god van storms en seuns van die aarde wat die hoofgode aangeval het.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* [http://alain.guilleux.free.fr/khargha_hibis/khargha_temple_hibis.html Le temple d'Hibis, oasis de Khargha]: Hibis-tempeluitbeeldings van Soetech as Horus
{{Commons-kategorie inlyn|Seth}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Set (mythology)|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
honi9jbyl60jm3vqfmgs0n4ar9tok8h
Anoebis
0
90149
3378963
3299351
2026-11-19T20:46:05Z
BurgertB
2401
Foto
3378963
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Anoebis
| beeld = Anubis standing.svg
| onderskrif = Die Egiptiese god Anoebis.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die afgestorwenes en balseming
| hiro = <hiero>i-n:p-w-E16</hiero>
| kultus =
| simbool = Imioet-fetisj, dorsvleël
| ouers = [[Nephthys]] en [[Set (god)|Set]] <br />(ook [[Ra]] of [[Osiris]])
| sibbes = [[Horus]] (soms)
| metgesel = [[Anpoet]], soms [[Isis]]
| kinders = Kebechet en soms Ammoet
}}
'''Anoebis''' was die [[Grieks]]e naam (Ἄνουβις) van ’n god in die [[Egiptiese mitologie]] met die kop van ’n [[jakkals]] wat verbind is met balseming en die [[hiernamaals]].
Nes ander Egiptiese gode het hy in verskillende kontekste verskillende rolle gehad. Hy is reeds in die [[1ste Dinastie]] (omstreeks [[3100 v.C.|3100]]-[[2890 v.C.]]) as die beskermer van grafte uitgebeeld. Hy het die afgestorwenes se siele geweeg tydens die "Weeg van die Hart"-seremonie om vas te stel of ’n siel die paradys mag binnegaan.<ref>{{cite web|url=http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_image.aspx?image=ps343850.jpg&retpage=15522 |title=Papyrus from the Book of the Dead of Ani |publisher=Britishmuseum.org |accessdate=2012-06-15}}</ref> Anoebis was ook ’n [[Balseming|balsemer]]. Teen die tyd van die [[Middelryk]] (omstreeks [[2055 v.C.|2055]]-[[1650 v.C.]]) is hy deur [[Osiris]] vervang in sy rol as god van die onderwêreld.
Hoewel hy een van die gode is wat die meeste genoem en uitgebeeld is, het Anoebis feitlik geen rol in die Egiptiese [[mite]]s gespeel nie.<ref>Johnston, Sarah Iles (red.) (2004), Religions of the Ancient World: A Guide, – via Questia (subskripsie nodig), Cambridge, MA: Belknap Press, {{ISBN|0-674-01517-7}}.</ref> Hy is donker uitgebeeld, wat verband gehou het met hergeboorte asook die kleur van die liggaam ná balseming. Sy vroulike eweknie is [[Anpoet]] en sy dogter is die slanggodin [[Kebechet]].
== Galery ==
<center>
<gallery>
Lêer:Tutanhkamun jackal.jpg|’n Beeld van Anoebis as ’n jakkals wat lê (uit die grafkelder van [[Toetankamen]]).
Lêer:RPM Ägypten 186.jpg|’n Anoebis-masker.
Lêer:Egyptian - A Worshipper Kneeling Before the God Anubis - Walters 54400 - Three Quarter View.jpg|’n Aanbidder kniel voor die god (Walters-kunsmuseum).
</gallery></center>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.archaeowiki.org/Anubis Anubis – Archaeowiki.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522113003/http://www.archaeowiki.org/Anubis |date=22 Mei 2008 }}
{{Commons-kategorie inlyn|Anubis}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anubis|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
bdhjd3q0u99f6a1k1fjuljlzkl6sa9h
Anoeket
0
90153
3378969
3299353
2026-11-19T20:54:03Z
BurgertB
2401
3378969
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese godin
| naam = Anoeket
| beeld = Anuket.svg
| onderskrif = Die godin Anoeket, uitgebeeld met ’n kopstuk van pluime.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die rivier
| hiro = <hiero>a:n-q:t-B1</hiero>
| sibbes = [[Chnoem]] en [[Satet]]
}}
[[Lêer:N372.2d.jpg|duimnael|links|240px|Anoeket in die Brooklyn-museum.]]
'''Anoeket''' (ook gespel '''Anqet'''; [[Grieks]]: '''Anoekis''') was oorspronklik in die [[Egiptiese mitologie]] die verpersoonliking en godin van die [[Nyl]]rivier in gebiede waar die Nyl sy reis deur Egipte begin, asook in nabygeleë gebiede van [[Nubië]].
Sy was deel van die triade wat die god [[Chnoem]] en godin [[Satet]] ingesluit het. Sy was die suster van Satet, maar kon ook ’n metgesel van Chnoem gewees het.<ref name="Pinch" /> Sy is uitgebeeld met ’n kopstuk van pluime.<ref name="Pinch">Geraldine Pinch, Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt, Oxford University Press, 2004, p 186</ref> Haar heilige dier was die gasel.
Die Fees van Anoeket het begin wanneer die Nyl elke jaar sy oewers begin oorstroom het. Mense het muntstukke, goud, juwele en geskenke in die rivier gegooi uit dank vir die lewegewende water en so van die [[rykdom]] teruggegee wat haar vrugbaarheid meegebring het.
Die taboe in verskeie dele van Egipte op die eet van sekere soorte vis wat as heilig beskou is, is in dié tyd opgehef en die vis is geëet as deel van die feestelike ritueel.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Anuket}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anuket|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#A]]
osiwzkmyuc6azvaj0xttd8dtw64ae28
3378996
3378969
2026-11-19T21:33:57Z
BurgertB
2401
Foto
3378996
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Anoeket
| beeld = Anuket.svg
| onderskrif = Die godin Anoeket, uitgebeeld met ’n kopstuk van pluime.
| breedte = 200
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die rivier
| hiro = <hiero>a:n-q:t-B1</hiero>
| sibbes = [[Chnoem]] en [[Satet]]
}}
[[Lêer:N372.2d.jpg|duimnael|links|240px|Anoeket in die Brooklyn-museum.]]
'''Anoeket''' (ook gespel '''Anqet'''; [[Grieks]]: '''Anoekis''') was oorspronklik in die [[Egiptiese mitologie]] die verpersoonliking en godin van die [[Nyl]]rivier in gebiede waar die Nyl sy reis deur Egipte begin, asook in nabygeleë gebiede van [[Nubië]].
Sy was deel van die triade wat die god [[Chnoem]] en godin [[Satet]] ingesluit het. Sy was die suster van Satet, maar kon ook ’n metgesel van Chnoem gewees het.<ref name="Pinch" /> Sy is uitgebeeld met ’n kopstuk van pluime.<ref name="Pinch">Geraldine Pinch, Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt, Oxford University Press, 2004, p 186</ref> Haar heilige dier was die gasel.
Die Fees van Anoeket het begin wanneer die Nyl elke jaar sy oewers begin oorstroom het. Mense het muntstukke, goud, juwele en geskenke in die rivier gegooi uit dank vir die lewegewende water en so van die [[rykdom]] teruggegee wat haar vrugbaarheid meegebring het.
Die taboe in verskeie dele van Egipte op die eet van sekere soorte vis wat as heilig beskou is, is in dié tyd opgehef en die vis is geëet as deel van die feestelike ritueel.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Anuket}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anuket|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#A]]
7tdct82wtcgxc23iqxhvl6mjslrm076
Chnoem
0
90155
3379001
2854587
2026-11-19T21:42:28Z
BurgertB
2401
Foto
3379001
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Chnoem
| beeld = Khnum.svg
| onderskrif = Die god Chnoem is gewoonlik uitgebeeld met die kop van ’n ram.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die skepping en water
| hiro = <hiero>W9-E10</hiero>
| kultus =
| simbool = Pottebakkerswiel
| ouers = [[Noe]]
| sibbes = [[Neith]]
| metgesel = [[Satet]], [[Heqet]], [[Menhit]] en [[Nebtoe]]
| kinders = Soms [[Serket]] of [[Ra]]
}}
'''Chnoem''' was in die [[Egiptiese mitologie]] een van die vroegste gode, oorspronklik die god van die bron van die [[Nyl]]rivier. Omdat die jaarlikse vloed van die Nyl die grond weer vrugbaar gemaak het, is geglo hy is die skepper van die liggame van menslike kinders, wat hy op sy pottebakkerswiel van klei gemaak en dit in vroue geplaas het.
== Eienskappe ==
[[Lêer:DendaraMamisiKhnum-10.jpg|duimnael|links|280px|Chnoem en die godin Heket, uit die Dendera-tempelkompleks in Dendara.]]
Chnoem is die derde aspek van [[Ra]]. Hy is die god van hergeboorte, die skepping en soms die aandson, hoewel dit gewoonlik die funksie van [[Atoem]] was. Die plekke waar hy aanbid is, is beskou as heilig. Hy is soms saam met [[Anoeket]] en [[Satet]] aanbid as die bewaker van die bron van die Nyl. Kinders is dikwels na hom genoem, met die naam Chnoem-Choefwy – "Chnoem is my Beskermer". Dit was die volle naam van [[farao]] [[Choefoe]] (Cheops), die bouer van die [[Groot Piramide van Giza]].<ref>Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypt. Oxford University Press. 2000. {{ISBN|0-19-280458-8}}</ref> Chnoem was ook verwant aan die god [[Min (god)|Min]].<ref>{{Cite encyclopedia | last = Bechtel | first = F. | title = Ammon | encyclopedia = The Catholic Encyclopedia | volume = I | publisher = Robert Appleton Company | location = New York | year = 1907 | url = http://www.newadvent.org/cathen/01430d.htm | accessdate = 2008-03-27 }}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Khnum}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Khnum|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
4g9pgvp4cl0tq51cqyt8vq0mdnjor9d
Apep
0
90157
3378959
3299354
2026-11-19T20:42:09Z
BurgertB
2401
Foto
3378959
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Apep
| beeld = Apep (Deity).png
| onderskrif =
|breedte = 250
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Donkerte en chaos
| hiro = <hiero>O29:p*p</hiero>
| ouers = [[Neith]]
| sibbes = [[Ra]]
}}
'''Apep''' ([[Grieks]]: '''Apophis''') was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n bose god wat as ’n slang of draak uitgebeeld is; hy was die god van donkerte en chaos, dus die teenoorgestelde van [[Maät]] (orde en waarheid).
== Gevegte met Ra ==
[[Lêer:Set speared Apep.jpg|duimnael|links|[[Set (god)|Set]] steek Apep met ’n spies.]]
[[Mite]]s oor Apep se gevegte met [[Ra]] is tydens die [[Nuwe Ryk]] uitgebrei.<ref>J. Assmann, ''Egyptian Solar Religion in the New Kingdom'', vert. A. Alcock (Londen, 1995), 49-57.</ref> Omdat almal kon sien die son (Ra) word nie in die lug deur ’n reuse-slang aangeval nie, is geglo het hy net onder die horison gelê. Dit het hom deel van die [[Doeat]] (onderwêreld) gemaak. In sommige mites was hy daar vasgevang omdat hy die vorige hoofgod was wat deur Ra omvergewerp is, of omdat hy boos was en daar gevange gehou is.
In sommige mites wag Apep vir Ra in die westelike berg bekend as ''Bachoe'', waar die son ondergaan, en soms wag hy vir Ra waar die son opkom. Die groot verskeidenheid plekke waar Apep kon lê en wag, het hom die naam "Wêreldomsirkelaar" besorg. Daar is geglo sy verskriklike brul het die onderwêreld laat dreun.
In hul gevegte is Ra deur ander gode bygestaan wat saam met hom gereis het; die sterkste van hulle was [[Set (god)|Set]], wat Apep met ’n spies gesteek het.
Soms het Apep die oorhand gekry, en dan was daar [[aardbewing]]s en [[donderstorm]]s. Daar is selfs geglo Apep het Ra soms ingesluk, en dit het [[sonsverduistering]]s veroorsaak. Omdat Ra se verdedigers hom gou verslaan het, sou die verduistering binne minute eindig. Wanneer Apep doodgemaak is, was hy die volgende nag terug op sy pos, want hy het klaar in die wêreld van die dooies geleef.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/apep.html Apep, Water Snake-Demon of Chaos, Enemy of Ra...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105110138/http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/apep.html |date= 5 November 2008 }}
* [http://www.egyptianmyths.net/apep.htm Ancient Egypt: The Mythology – Apep]
{{Commons-kategorie inlyn|Apep}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Apep|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
jqk0j7r16eoa083avakv7yxzw2tscpa
Chepri
0
90163
3379000
3299355
2026-11-19T21:40:44Z
BurgertB
2401
Foto
3379000
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Chepri
| beeld = Khepri.svg
| onderskrif = Chepri word dikwels uitgebeeld as ’n kewer, of ’n man met die gesig van ’n kewer, wat die oggendson omhoog hou.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Hergeboorte en sonsopkoms
| hiro = <hiero>xpr:r-i-C2</hiero>
| kultus = [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]]
| simbool = Kewer, besie, blou lotus
| sibbes = [[Atoem]], [[Ra]]
}}
'''Chepri''' of '''Cheper''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n god wat met die Egiptiese heilige kewer verbind is; net soos ’n kewer of [[miskruier]] bolle mis oor die aarde beweeg, beweeg die son deur die lug. Omdat miskruiers hul eiers in die misbolle lê en die kleintjies uit die bolle te voorskyn kom, is Chepri ook beskou as ’n god van hergeboorte en die oggendson.
Cheper is ’n transkripsie van die Egiptiese woord wat "ontstaan", "gebeur", "skep" ens. beteken.
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Khepri}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Khepri|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
5i5h290ohn3f2jychtuyfzjo0eg9hbo
Meschenet
0
90165
3379008
2955055
2026-11-19T21:53:18Z
BurgertB
2401
Foto
3379008
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Meschenet
| beeld = Meskhenet standing.svg
| onderskrif = Meschenet as ’n vrou met die simboliese baarmoeder van ’n koei op haar kop.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Kindergeboortes
| simbool = Koei se baarmoeder
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = Andjety
}}
'''Meschenet''' was in die [[Egiptiese mitologie]] die godin van kindergeboortes en die skepper van elke kind se [[ka]], ’n deel van die [[Egiptiese siel]], wat sy met die geboorte in hulle geblaas het. Sy is van die vroegste tye deur die Egiptenare aanbid.
In Antieke Egipte het vroue die lewe geskenk deur op twee stene te hurk, en Meschenet is met dié vorm van geboorte verbind. Sy is dus soms uitgebeeld as ’n steen met ’n vrou se kop en ’n koei se baarmoeder daarop. Ander kere was sy ’n vrou met ’n koei se baarmoeder as deel van haar kopstuk.<ref name="Wilkinson">{{cite book |author=Wilkinson, Richard H. |title=The complete gods and goddesses of ancient Egypt |url=https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0 |publisher=Thames & Hudson |location=London |year=2003 |pages=[https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0/page/153 152]–153 |isbn=0-500-05120-8 |oclc= |doi=}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Meskhenet}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Meskhenet|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#M]]
qz0x0qajr55o9ogrygmxt7ac9z2m9yh
Bes
0
90357
3378999
3299361
2026-11-19T21:40:06Z
BurgertB
2401
Foto
3378999
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Bes
| beeld = IAM 3317T - Statue of Bes.jpg
| onderskrif = Beel van Bes uit [[Sirië]] in die [[Istanboel]]se Argeologiese Museum.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Geluk, vrugbaarheid en die kunste
| hiro =
| kultus = [[Nuwe Ryk]]
| simbool = Volstruisveer
}}
'''Bes''' (soms ook '''Bisoe''') was in die [[Egiptiese mitologie]] die beskermer van huishoudings, in besonder ma's, kinders en geboortes. Hy is later beskou as die beskermer van enigiets goeds en die vyand van alles wat slegs is. Hoewel studies in die verlede daarop gedui het dat hy ’n [[Middelryk]]-invoer uit [[Nubië]] was, dui meer onlangse navorsing aan hy was sedert die begin van die [[Ou Ryk]] deel van die Egiptiese godsdiens. Hy is al in voordinastiese kulture van die [[Nyl]]vallei genoem, maar sy kultus het nie versprei voor die begin van die [[Nuwe Ryk]] nie.
Moderne geleerdes soos James Romano glo Bes was in die vroegste uitbeeldings ’n leeu wat op sy agterpote staan.<ref>''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt'', Wilkinson pub. Thames & Hudson, pg.103 {{ISBN|0-500-05120-8}}</ref> Ná die [[Derde Oorgangstydperk van Egipte|Derde Oorgangstydperk]] is hy dikwels uitgebeeld as net ’n kop, en dié is dikwels as ’n gelukbringer gedra.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.egyptian-gods.info/2011/03/bes.html Bes, van "The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331215406/http://www.egyptian-gods.info/2011/03/bes.html |date=31 Maart 2020 }}
{{Commons-kategorie inlyn|Bes}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Bes|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
2u5hkay8u2aahyfx2rhuk49nesxqyyc
Heqet
0
90358
3379005
1892078
2026-11-19T21:48:59Z
BurgertB
2401
Foto
3379005
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Heqet
| beeld = DendaraMamisiKhnum-10.jpg
| onderskrif = Die god [[Chnoem]], vergesel van Heqet, gee vorm aan Ihy (reliëfwerk uit die Dendera-tempelkompleks).
| breedte = 280
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Vrugbaarheid
| hiro = <hiero>H-q:t-I7</hiero>
| simbool = Padda
}}
'''Heqet''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n godin van vrugbaarheid.
Vir die [[Antieke Egipte]]nare was die [[padda]] die simbool van lewe en vrugbaarheid, want baie van hulle is gebore ná die jaarlikse oorstroming van die [[Nyl]]rivier, wat die grond weer vrugbaar gemaak het. ’n Padda-godin het dus in die mitologie ontstaan wat met vrugbaarheid verbind is. Haar naam is op baie verskillende maniere gespel, onder meer '''Heqat''', '''Hekit''' of '''Heget'''.<ref>Robert A. Armour, ''Gods and Myths of Ancient Egypt'', American Univ. in Cairo Press, 2001, bl. 116</ref>
Sy is meestal uitgebeeld as ’n padda of ’n vrou met die kop van ’n padda, of soms as ’n padda aan die einde van ’n [[fallus]] om haar verbintenis met vrugbaarheid te wys. Daar word dikwels na haar verwys as die vrou van die god [[Chnoem]].<ref>Arthur Cotterell, ''The Macmillan Illustrated Encyclopedia of Myths & Legends'', Macmillan, 1989, bl. 213</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Heqet}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Heqet|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#H]]
fe6iro291pmzs5j2bgd7m9xsxwi82ff
Mafdet
0
90362
3378976
3299363
2026-11-19T21:06:40Z
BurgertB
2401
3378976
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese godin
| naam = Mafdet
| beeld = Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg
| onderskrif = Mafdet se kop op die bed waarop [[Anoebis]] vir Sennedjem neerlê.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Beskermer teen giftige diere
| hiro = <hiero>U2:ir-f:d-t-Sms-G7</hiero>
| ouers = [[Ra]]
}}
'''Mafdet''' was in die vroeë [[Egiptiese mitologie]] ’n godin wat die mens beskerm het teen slange, skerpioene en ander giftige diere, wat beskou is as oortreders van die [[maät]] (orde). Sy is dikwels uitgebeeld as ’n soort [[kat]] of [[muishond]].<ref>Wilkinson, Richard H. <cite>The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt</cite>. bl 196. Thames & Hudson. 2003. {{ISBN|0-500-05120-8}}</ref> Sy kom reeds in die [[1ste Dinastie]] in die mitologie voor.
Sy was ook die vergoddeliking van die reg of moontlik teregstelling.<ref>Wilkinson, Toby A. H. ''Early Dynastic Egypt.'' bl. 251. Routledge, 1999. {{ISBN|0-203-20421-2}}</ref> Verder het sy die [[farao]] se kamers en ander heilige plekke beskerm.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Mafdet}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#M]]
b4cjp3uyyet7gnydbfnw8v03h1z55an
3379007
3378976
2026-11-19T21:52:41Z
BurgertB
2401
Foto
3379007
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Mafdet
| beeld = Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg
| onderskrif = Mafdet se kop op die bed waarop [[Anoebis]] vir Sennedjem neerlê.
| breedte = 280
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Beskermer teen giftige diere
| hiro = <hiero>U2:ir-f:d-t-Sms-G7</hiero>
| ouers = [[Ra]]
}}
'''Mafdet''' was in die vroeë [[Egiptiese mitologie]] ’n godin wat die mens beskerm het teen slange, skerpioene en ander giftige diere, wat beskou is as oortreders van die [[maät]] (orde). Sy is dikwels uitgebeeld as ’n soort [[kat]] of [[muishond]].<ref>Wilkinson, Richard H. <cite>The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt</cite>. bl 196. Thames & Hudson. 2003. {{ISBN|0-500-05120-8}}</ref> Sy kom reeds in die [[1ste Dinastie]] in die mitologie voor.
Sy was ook die vergoddeliking van die reg of moontlik teregstelling.<ref>Wilkinson, Toby A. H. ''Early Dynastic Egypt.'' bl. 251. Routledge, 1999. {{ISBN|0-203-20421-2}}</ref> Verder het sy die [[farao]] se kamers en ander heilige plekke beskerm.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Mafdet}}
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#M]]
khc6pknyloq7ktvl136z6ep0ryvp2m3
Min (god)
0
90363
3378977
3299364
2026-11-19T21:08:24Z
BurgertB
2401
Foto
3378977
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Min
| beeld = Min.svg
| onderskrif = Die donkervellige god van vrugbaarheid, Min, uitgebeeld met ’n ereksie en dorsvleël.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Vrugbaarheid
| hiro = <hiero>R22:R12-C8</hiero>
| simbool = Ereksie, <br />Egiptiese blaarslaai
| ouers = [[Isis]] en [[Osiris]]
| sibbes = [[Horus]] en soms [[Anoebis]]
| metgesel = Iabet en Repit
}}
'''Min''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n god uit die voordinastiese tydperk (omstreeks die 4de millennium v.C.).<ref name="Min">{{cite encyclopedia | title = Min | encyclopedia = Encyclopædia Britannica | publisher = Encyclopædia Britannica Online | year = 2008 | url = http://www.britannica.com/eb/article-9052783 | accessdate = 2008-03-27 }}</ref> Hy is in baie vorme uitgebeeld, maar meestal as ’n man met ’n [[ereksie]] en ’n dorsvleël. As Min was hy die god van [[voortplanting]]; as [[Chnoem]] was hy die skepper van alle dinge, "van gode en die mens".<ref>{{cite encyclopedia | last = Bechtel | first = F. | title = Ammon | encyclopedia = The Catholic Encyclopedia | volume = I | publisher = Robert Appleton Company | location = New York | year = 1907 | url = http://www.newadvent.org/cathen/01430d.htm | accessdate = 2008-03-27 }}</ref>
== Familie ==
In gesange word genoem dat Min die seun van [[Osiris]] en [[Isis]] was. Sy vroue was Iabet en Repit.
== Mites en funksie ==
Sy kultus was die grootste in Koptos en Achmim, waar groot feeste vir hom gehou is met openbare optogte en offerandes.<ref name="Min" /> Sy ander verbintenisse was met die oostelike [[woestyn]] en die god [[Horus]]. [[Flinders Petrie]] het twee groot standbeelde van Min opgegrawe by [[Qift]], wat vermoedelik uit die voordinastiese tyd kom. Hoewel sy naam nie genoem word nie, is daar ’n verwysing na "hy wie se arm in die ooste gelig is" in die [[Piramidetekste]], en dit verwys vermoedelik na Min.<ref name="king">{{cite book | last = Frankfort | first = Henry | title = Kingship and the Gods: A Study of Ancient Near Eastern Religion as the Integration of Society and Nature | publisher = University of Chicago Press | year = 1978 | pages = 187–189 | url =http://books.google.com/books?id=W-qFZcuGoqUC&pg=RA1-PA189&lpg=RA1-PA189&dq=shrine+of+min#PRA1-PA188,M1 }}</ref>
[[Lêer:Min.JPG|duimnael|links|’n Reliëfwerk in die Luxor-tempel met ’n afbeelding van Min regs.]]
Sy belangrikheid het tydens die [[Middelryk]] gegroei toe hy nader verbind is met Horus, as die god '''Min-Horus'''. Teen die [[Nuwe Ryk]] is hy ook versmelt met [[Amoen]] as die god '''Min-Amoen-kamoetef''' (Min-Amoen, bul van sy moeder). Min se altaar is versier met twee bulhorings.<ref name="king" />
As die sentrale god van vrugbaarheid en moontlik orgastiese rites is Min geïdentifiseer met die [[Griekse mitologie|Griekse god]] [[Pan (mitologie)|Pan]]. Deel van die aanbidding van Min was die lang, reguit Egiptiese blaarslaai, bekend as die "wit bul", wat volgens die Egiptenare geslagsprikkelende eienskappe gehad het; wanneer dit gevryf of gedruk is, het dit ’n melkerige vloeistof afgegee wat vermoedelik met [[semen]] verbind is. Die "wit bul" was ook een van Min se simbole.
As god van manlike potensie is hy tydens die [[Nuwe Ryk]] vereer op kroningsplegtighede, wanneer van die [[farao]] verwag is om sy saad te saai – daar word algemeen geglo dit was plantsaad, hoewel daar al omstrede voorstelle was dat die farao moes bewys hy kon [[ejakulasie|ejakuleer]] en so die jaarlikse oorstromings van die [[Nyl]]rivier verseker. Aan die begin van die oesseisoen is Min se beeld uit die tempel na die landerye geneem as deel van die "fees van die vertrek van Min". Die Egiptenare het dan die oes geseën en nakend aan spele deelgeneem ter ere van hom; die belangrikste hiervan was die klim van ’n groot tentpaal.
In Egiptiese kunswerke is Min uitgebeeld met ’n kroon van vere, met ’n ereksie in sy linkerhand en ’n dorsvleël in sy regterhand, wat hy omhoog gehou het. Om sy voorkop het hy ’n rooi lint gedra wat waarskynlik seksuele energie voorgestel het.
Selfs sommige godinne is uitgebeeld met Min se liggaam (insluitende die fallus), en dit het daartoe gelei dat hy dikwels die kop van ’n leeuwyfie gehad het. Omdat hy gewoonlik met ’n ereksie uitgebeeld is, het [[Christendom|Christene]] dikwels sy monumente geskend en [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] Egiptoloë het dikwels net foto's van sy bolyf geneem of ander maniere gevind om sy uitstaande [[penis]] te verbloem. Vir die Antieke Egiptenare was Min egter nie skandalig nie. Hulle was baie ontspanne oor naaktheid – in hul warm [[klimaat]] het boere, arbeiders, slawe en vermaakkunstenaars dikwels naak gewerk, en kinders sou naak rondloop totdat hulle meerderjarig was.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/min.html Die god Min, met ’n paar foto's] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150120054910/http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/min.html |date=20 Januarie 2015 }}
{{Commons-kategorie inlyn|Min (god)}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Min (god)|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
ouv1zsl0ycvqcl9tqc5o4cepav62xwb
Montoe
0
90364
3378978
3299366
2026-11-19T21:09:39Z
BurgertB
2401
Foto
3378978
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Montoe
| beeld = Montu.svg
| onderskrif = Montoe, die Egiptiese god van oorlog. Hy is gewoonlik uitgebeeld met die kop van ’n valk, twee pluime en die son.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| breedte = 200
| god_van = Oorlogvoering, die son en dapperheid
| hiro = <hiero>m:n:T-w</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool = Son, mes
| metgesel = Raet-Tawy, Tenenet, Ioenit
}}
[[Lêer:Montou with falcon head-MBA Lyon G80-IMG 0181.jpg|duimnael|links|130px|’n Brons-gelukbringer.]]
'''Montoe''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n god van oorlog wat dikwels uitgebeeld is as ’n man met die kop van ’n valk. Hy was ’n antieke god, oorspronklik ’n manifestasie van die skroeiende uitwerking van die [[son]], [[Ra]], en is ook dikwels '''Montoe-Ra''' genoem. Sy vernietigende aard het hom later die eienskappe van ’n vegter en eindelik van ’n oorlogsgod besorg.
Vanweë die verbintenis van bulle met krag en oorlog, het Montoe dikwels verskyn as ’n wit bul met ’n swart gesig, waarna as die [[bacha]] verwys is. Egipte se grootste generaal-konings het hulself dikwels genoem "sterk bulle, die seuns van Montoe".
In die kuns van Antieke Egipte is hy uitgebeeld as ’n man met die kop van ’n valk of ’n bul met die son en twee pluime op sy kop; die valk het die lug verteenwoordig en die bul krag en oorlog. Hy sou ook ’n verskeidenheid wapens, soos ’n mes of ’n pyl en boog, vashou.
Montoe het verskeie vroue gehad, onder andere Tenenet, Ioenit en ’n vroulike vorm van [[Ra]], Raettawy.<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. pp. 150, 203</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Menthu}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Montu|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
spgbyqn1x5at1sqmcc38w5ywechmch1
Nechbet
0
90365
3379028
1892081
2026-11-19T22:12:16Z
BurgertB
2401
3379028
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Nechbet
| beeld = Egypt.Nekhbet.01.jpg
| onderskrif = Nechbet met ’n staf en sjenring.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van =
| hiro = <hiero>n:x-b-M22-t-mwt</hiero>
| kultus = [[Necheb]]
| simbool = Valk, sjenring
}}
'''Nechbet''' was as ’n vroeë, voordinastiese godin in die [[Egiptiese mitologie]] die beskermer van die dodeakker [[Necheb]]; haar naam beteken "van Necheb". Sy het later die beskermgodin van Bo-Egipte geword en was een van die twee beskermgodinne van die hele [[Antieke Egipte]] nadat Bo- en Benede-Egipte verenig het.<ref name="Wilkinson">Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. pp. 213–214</ref>
== Mitologie ==
Egipte se oudste [[orakel]] was die altaar van Nechbet by Necheb. Dit was by [[Nechen]], die godsdienstige en politieke hoofstad van Bo-Egipte aan die einde van die Voordinastiese Tydperk (omstreeks 3200–[[3100 v.C.]]) en moontlik ook in die [[Vroegdinastiese Tydperk]] (omstreeks [[3100 v.C.|3100]]–[[2686 v.C.]]).<ref name="Wilkinson" /> Die oorspronklike nedersetting op die Nechen-terrein dateer uit die [[Badari]]-kultuur van omstreeks 4400 v.C. Op sy hoogtepunt, vanaf omstreeks 3400 v.C., het Nechen minstens 5 000 en moontlik tot 10 000 inwoners gehad.
Die priesteresse van Nechbet is "moeoe" (moeders) genoem en het kledingstukke gedra wat van die vere van [[ouwêreldse aasvoëls]] gemaak is.
Nechbet was die titelgodin van Bo-Egipte. Sy en haar Benede-Egiptiese eweknie, [[Wadjet]], het dikwels saam verskyn as die "[[Twee Dames]]". Een van die name van die [[farao|farao's]] was hul [[Vyf name van die farao's#Nebty-naam|Nebtynaam]], wat begin het met die [[Egiptiese hiërogliewe|hiërogliewe]] vir "hy/sy van die Twee Dames . . ."<ref name="Wilkinson" />
In kuns is Nechbet uitgebeeld as ’n ouwêreldse aasvoël. Tydens die [[Nuwe Ryk]] het die aasvoël saam met die [[oeraeoes]] op die hooftooisel van die konings verskyn wanneer hulle begrawe is. Nechbet het dikwels ’n [[sjenring]] vasgehou, wat ewigheid simboliseer.<ref name="Wilkinson" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Nekhbet}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nekhbet|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#N]]
07vyom16lyf48n5qr52c8h1ws99sxa9
Wadjet
0
90367
3378992
2832629
2026-11-19T21:27:56Z
BurgertB
2401
Foto
3378992
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Wadjet
| beeld = Wadjet N5139 mp3h8831.jpg
| onderskrif = Wadjet, uitgebeeld met die kop van ’n leeu, met ’n slang op haar kop.
| breedte = 220
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van =
| hiro = <hiero>I13</hiero>
| kultus = Deb, Benede-Egipte
| simbool = Slang
}}
'''Wadjet''' (ook gespel '''Wadjit''', '''Oeadjet''' of '''Oea Zit''') was as ’n vroeë godin in die [[Egiptiese mitologie]] die beskermgodin van die stad Dep, wat deel geword het van die stad wat die Egiptenare Per-Wadjet genoem het. Sy was later die beskermgodin van [[Benede-Egipte]] en ná die vereniging met [[Bo-Egipte]], een van die twee beskermgodinne van die hele [[Antieke Egipte]] saam met [[Nechbet]], die beskermgodin van Bo-Egipte. Die beeld van Wadjet met die sonskyf is die [[oeraeoes]] genoem, en dit het saam met die [[ouwêreldse aasvoël]], die simbool van Nechbet, op die hooftooisel van [[farao|farao's]] verskyn wanneer hulle begrawe is.
Wadjet was ook die beskermer van konings en van vroue tydens geboorte. Sy is met die land verbind en is uitgebeeld as ’n vrou met die kop van ’n [[slang]]. Haar [[orakel]] was die tempel in Per-Wadjet. Sy is nou verbind met [[Bastet|Bast]], die godin wat as ’n leeuwyfie uitgebeeld is, as die songodin wie se oog later die [[Oog van Horus]] geword het en as die [[Oog van Ra]].
== Bronne ==
* James Stevens Curl, ''The Egyptian Revival: Ancient Egypt as the Inspiration for Design Motifs in the West'', Routledge 2005
* Adolf Erman, Hermann Grapow, ''Wörterbuch der ägyptischen Sprache'', Berlyn 1963
* Ana Ruiz, ''The Spirit of Ancient Egypt'', Algora Publishing 2001
* Toby A. H. Wilkinson, ''Early Dynastic Egypt'', Routledge 1999
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Wadjet}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Wadjet|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#W]]
re361noqrn77trf9brawsmh05cg0m0l
Nephthys
0
90374
3379013
3299368
2026-11-19T21:58:23Z
BurgertB
2401
Foto
3379013
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Nephthys
| beeld = Nepthys.svg
| onderskrif = Nephthys is gewoonlik uitgebeeld as ’n jong vrou met ’n hoofbedekking in die vorm van ’n huis en mandjie.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die dood, diens, weeklag en die nag
| hiro = <hiero>O9 t:H8</hiero>
| kultus =
| simbool = Die huis, mummieverbande
| ouers = [[Geb]] en [[Noet]]
| sibbes = [[Isis]], [[Osiris]], [[Horus|Haroeris]], [[Set (god)|Set]]
| metgesel = [[Set (god)|Set]]
| kinders = [[Anoebis]]
}}
'''Nephthys''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n lid van die [[Ennead]] van [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]], ’n dogter van [[Noet]] en [[Geb]]. Sy is saam met haar suster, [[Isis]], verbind met begrafnisrituele<ref name="books.google.co.uk">Abeer El-Shahawy [http://books.google.co.uk/books?id=TIzHcd0sKpQC&pg=PA73&lpg=PA73&dq=Djerty+egypt&source=bl&ots=EoMs5635Ev&sig=-252mNHYUVvTLlvbqlqD1HR4S9k&hl=en&ei=TjDmTuqGD-OQ4gS9oPW4Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CGgQ6AEwCQ#v=onepage&q=Djerty%20egypt&f=false books.google.co.uk] ''The funerary art of Ancient Egypt: a bridge to the realm of the hereafter''], American University in Cairo Press, 2005 {{ISBN|977-17-2353-7}}, besoek op 2011-12-12</ref> vanweë haar rol as die beskermer van mummies en die god [[Osiris]], en as die suster en vrou van [[Set (god)|Set]].
== Rol ==
Teen die tyd van die [[5de Dinastie|5de-dinastiese]] [[Piramidetekste]] het Nephthys haar verskyning gemaak as godin van die [[Ennead]]. Sy is beskryf as ’n godin van goddelike hulp en beskerming. Sy word in sommige mites beskou as die ma van die begrafnisgod, [[Anoebis]].<ref>G. A. Wainwright, Seshat and the Pharaoh, The Journal of Egyptian Archaeology, Vol. 26, (Feb., 1941), pp. 30-40</ref><ref>Virginia Schomp, ''The Ancient Egyptians'', Marshall Cavendish, 2007, p. 27</ref>
As hoofversorger van die farao-god [[Horus]] was Nephthys ook die versorger van die heersende [[farao]].<ref>K.A. Kitchen, Ramesside Inscriptions, 1993, Blackwell</ref> Soms is sy uitgebeeld as ’n gevaarlike godin wat die farao se vyande met haar vurige asem kon verbrand.<ref>Sauneron, Elephantine, Beitrage Bf. 6, 46 n.d.; Traunecker, Karnak VII, 184 n. 2; Cauville, 'Essai,' 152 n.7</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Nephthys}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nephthys|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
j0bd8mnyp1hnzrqwcgc31h2nw18ov2t
Raet-Tawy
0
90375
3378987
2872283
2026-11-19T21:16:55Z
BurgertB
2401
Foto
3378987
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Raet, Raet-Tawy
| beeld = Raet-Tawy-E 12923-IMG 8084-gradient.jpg
| onderskrif = ’n Beeld van Raet-Tawy.
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die son (vroulike aspek van [[Ra]])
| hiro = <hiero>r:a-i-i-t:ra</hiero><br /><hiero>ra*t:tA:tA</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool =
| metgesel = [[Montoe]]
}}
'''Raet''' of '''Raet-Tawy''' was in die [[Egiptiese mitologie]] die songodin en die vroulike weergawe van die songod, [[Ra]]. Die naam Raet is bloot die vroulike vorm van Ra se naam; die langer naam beteken "Raet van die Twee Lande" (Bo- en Benede-Egipte).
== Oorsprong ==
Raet het tydens die [[5de Dinastie]] vir die eerste keer haar verskyning gemaak. Sy was moontlik van die begin af ’n vroulike weergawe van Ra en het nie ’n eie oorsprong gehad nie. Hoewel sy die godin van die lug en die gode genoem is, was sy nooit so belangrik soos [[Hathor]] nie, wat beskou is as die vrou (of soms dogter) van Ra.<ref name="W164">Richard Wilkinson: The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. London, Thames and Hudson, 2003. {{ISBN|978-0-500-05120-7}} p.164</ref>
Raet is beskou as die vrou van [[Montoe]] en het saam met hom en [[Harpocrates]] in Karnak en Medamoed ’n triade gevorm. Afbeeldings van haar is skaars; as sy uitgebeeld is, was dit as ’n vrou met horings wat ’n sonskild bo haar kop hou, nes Hathor.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Statues of Rattawy}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Raet-Tawy|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
ezd3hox5664r9l3m1ojb9ail2p8td6b
3378988
3378987
2026-11-19T21:18:21Z
BurgertB
2401
Foto
3378988
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Raet, Raet-Tawy
| beeld = Raet-Tawy-E 12923-IMG 8084-gradient.jpg
| onderskrif = ’n Beeld van Raet-Tawy.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die son (vroulike aspek van [[Ra]])
| hiro = <hiero>r:a-i-i-t:ra</hiero><br /><hiero>ra*t:tA:tA</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool =
| metgesel = [[Montoe]]
}}
'''Raet''' of '''Raet-Tawy''' was in die [[Egiptiese mitologie]] die songodin en die vroulike weergawe van die songod, [[Ra]]. Die naam Raet is bloot die vroulike vorm van Ra se naam; die langer naam beteken "Raet van die Twee Lande" (Bo- en Benede-Egipte).
== Oorsprong ==
Raet het tydens die [[5de Dinastie]] vir die eerste keer haar verskyning gemaak. Sy was moontlik van die begin af ’n vroulike weergawe van Ra en het nie ’n eie oorsprong gehad nie. Hoewel sy die godin van die lug en die gode genoem is, was sy nooit so belangrik soos [[Hathor]] nie, wat beskou is as die vrou (of soms dogter) van Ra.<ref name="W164">Richard Wilkinson: The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. London, Thames and Hudson, 2003. {{ISBN|978-0-500-05120-7}} p.164</ref>
Raet is beskou as die vrou van [[Montoe]] en het saam met hom en [[Harpocrates]] in Karnak en Medamoed ’n triade gevorm. Afbeeldings van haar is skaars; as sy uitgebeeld is, was dit as ’n vrou met horings wat ’n sonskild bo haar kop hou, nes Hathor.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Statues of Rattawy}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Raet-Tawy|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
a6b7u8pdtdb72hssnsdsyfeb4gfg7j3
3378989
3378988
2026-11-19T21:19:22Z
BurgertB
2401
Foto
3378989
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Raet, Raet-Tawy
| beeld = Raet-Tawy-E 12923-IMG 8084-gradient.jpg
| onderskrif = ’n Beeld van Raet-Tawy.
| breedte = 230
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die son (vroulike aspek van [[Ra]])
| hiro = <hiero>r:a-i-i-t:ra</hiero><br /><hiero>ra*t:tA:tA</hiero>
| kultus = [[Thebe, Egipte|Thebe]]
| simbool =
| metgesel = [[Montoe]]
}}
'''Raet''' of '''Raet-Tawy''' was in die [[Egiptiese mitologie]] die songodin en die vroulike weergawe van die songod, [[Ra]]. Die naam Raet is bloot die vroulike vorm van Ra se naam; die langer naam beteken "Raet van die Twee Lande" (Bo- en Benede-Egipte).
== Oorsprong ==
Raet het tydens die [[5de Dinastie]] vir die eerste keer haar verskyning gemaak. Sy was moontlik van die begin af ’n vroulike weergawe van Ra en het nie ’n eie oorsprong gehad nie. Hoewel sy die godin van die lug en die gode genoem is, was sy nooit so belangrik soos [[Hathor]] nie, wat beskou is as die vrou (of soms dogter) van Ra.<ref name="W164">Richard Wilkinson: The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. London, Thames and Hudson, 2003. {{ISBN|978-0-500-05120-7}} p.164</ref>
Raet is beskou as die vrou van [[Montoe]] en het saam met hom en [[Harpocrates]] in Karnak en Medamoed ’n triade gevorm. Afbeeldings van haar is skaars; as sy uitgebeeld is, was dit as ’n vrou met horings wat ’n sonskild bo haar kop hou, nes Hathor.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Statues of Rattawy}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Raet-Tawy|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
qd7am3lytqod977f19ri86eboy58e2c
Satet
0
90387
3379029
3299370
2026-11-19T22:13:37Z
BurgertB
2401
Foto
3379029
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Satet
| beeld = Satis worshiped by Sobekhotep III - 83d40m - Brooklyn Museum.JPG
| onderskrif = Satis word aanbid deur farao [[Sobechotep III]]; ’n deel van haar kroon, die ''Hedjet'', versier met bokhorings, kan gesien word (Brooklyn-museum).
| breedte = 220
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die oorstroming van die [[Nyl]]
| hiro =
| kultus = Swenet, Sahal
| simbool = Pyl, vloeiende rivier
| ouers =
| sibbes =
| metgesel = [[Chnoem]]
| kinders = [[Anoeket]]
}}
'''Satet''' (ook gespel '''Satis''', '''Sates''' of '''Sati''') was in die [[Egiptiese mitologie]] die vergoddeliking van die jaarlikse oorstroming van die [[Nyl]]rivier. Haar kultus het ontstaan in die [[Antieke Egipte|Antieke Egiptiese]] stad Swenet (nou [[Aswan]]) in die suide van die land. Haar naam beteken "sy wat uitskiet", wat verwys na die Nyl se oorstromings. Sy was ook ’n vroeë oorlogs-, jag- en vrugbaarheidsgodin wat ook beskou is as ’n beskermer van Suid-Egipte.
Een van haar titels is "sy wat soos ’n [[pyl]] hardloop", wat vermoedelik ook na die oorstromings verwys, en haar simbole was die pyl en die vloeiende rivier. Sy is uitgebeeld as ’n vrou met die ''Hadjet'', die kroon van [[Bo-Egipte]], met bokhorings voor, of as ’n bok. Sy is ook soms uitgebeeld met ’n pyl en boog, of met ’n [[anch]] vanweë haar verbintenis met die lewegewende oorstromings van die Nyl.
== Familie ==
Later is Satet beskou as die metgesel van [[Chnoem]], die god wat verbind is met die oorsprong van die Nyl, en haar kultus was toe op Sahal, ’n eiland in die rivier.
Haar kind was [[Anoeket]], die godin van die rivier self, wat die derde lid van die Elephantine-[[triade]] van gode was.
== Verwysings ==
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Satet|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
791ztjkwmx3s4w853l426jb5k7nen53
Seker
0
90388
3378990
3299371
2026-11-19T21:21:50Z
BurgertB
2401
Foto
3378990
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Seker
| beeld = BD Sokar-Osiris.jpg
| onderskrif = Seker-Osiris.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van =
| hiro = <hiero>z:k:r-P3</hiero>
| kultus = [[Memphis, Egipte|Memphis]]
}}
'''Seker''' of '''Sokar''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n valk-god van [[Memphis, Egipte|Memphis]] se dodeakker. Hoewel die betekenis van sy naam onseker is, verbind sekere [[Piramidetekste]] sy naam met die hartseer roep van [[Osiris]] in die onderwêreld na [[Isis]]: ''Sy-k-ri'' ("haas jou na my").<ref name=rout415>The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses, George Hart {{ISBN|0-415-34495-6}}</ref> Hy word verbind met twee ander gode: [[Ptah]], die hoofgod van Memphis, en Osiris, die god van die doderyk. In latere tydperke is hy soms '''Ptah-Seker-Osiris''' genoem.
== Mitologie ==
Hy is gewoonlik uitgebeeld as ’n gemummifiseerde valk en soms as ’n heuwel waaruit die kop van die valk verskyn. Dan word hy genoem "hy wat op sy sand is". Nog ’n titel was "hy van restaoe" (die ingang van grafkelders).
Seker word ook verbind met ambagslui, waarskynlik vanweë sy verbintenis met Ptah. In die ''[[Boek van die Dooies]]'' word vertel hy maak silwerbakke,<ref name=rout415 /> en ’n silwerkis van [[farao]] [[Sjesjonq II]] is in [[Tanis]] ontdek wat versier is met die ekonografie van Seker.<ref name=tcggoae>The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt, Wilkinson {{ISBN|0-500-05120-8}}</ref>
Sy kultus was in Memphis gesentreer waar feeste ter ere van hom in die vierde maand van die ''achet'' (lente) gehou is. Hy is uitgebeeld waar hy met verskeie take help, soos die grawe van slote en kanale. Vanaf die tyd van die [[Nuwe Ryk]] is soortgelyke feeste in [[Thebe, Egipte|Thebe]] gehou.<ref name=tcggoae />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Seker|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#S]]
0ibdjfj4tykwljfnpzvwgy8fe06h23j
Serket
0
90391
3379020
2475244
2026-11-19T22:02:43Z
BurgertB
2401
Foto
3379020
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Serket
| beeld = Serket.svg
| onderskrif = Die godin Serket. Sy word dikwels uitgebeeld met ’n skerpioen op haar kroon. Sy hou die ''anch'', die simbool van die lewe, en ’n staf, wat mag voorstel, vas.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Die heling van giftige byte en steke
| hiro = <hiero>z:r-N29:t-B1</hiero>
| simbool = Skerpioen
| ouers = [[Ra]]
}}
'''Serket''' (ook gespel '''Selket''', '''Serqet''' ens.) was in die [[Egiptiese mitologie]] die godin van die heling van giftige byte en steke. Sy was oorspronklik die goddelike voorstelling van die skerpioen.<ref>[http://www.egyptianmuseum.gov.eg/selket.html "Pharaonic Gods"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513191152/http://www.egyptianmuseum.gov.eg/selket.html |date=13 Mei 2008 }} Egiptiese Museum</ref>
== Mitologie ==
Die steek van [[Noord-Afrika]] se giftige skerpioene kan tot verlamming en die dood lei, en Serket se naam het daarmee te doen. Dit kan óf "sy wat die keel laat toetrek" beteken óf "sy wat die keel laat asemhaal". Eersgenoemde naam dui op haar vermoë om die onregverdiges te steek, en laasgenoemde op haar vermoë om die simptome van giftige byte en steke te heel.
In kuns is sy aanvanklik uitgebeeld as ’n skerpioen en later as ’n vrou met ’n skerpioen op haar kop. Hoewel dit nie lyk of sy enige [[Egiptiese tempel|tempels]] gehad het nie, was daar verskeie priesteresse vir haar in verskeie gemeenskappe.
Omdat die skerpioen van Noord-Afrika se steek iemand kan doodmaak, was Serket ’n belangrike godin en [[farao|farao's]] het haar dikwels as hul beskermgodin beskou. Haar noue verbintenis met die vroeë konings wys sy was veral hul beskermer. Daar word ook soms gesê sy het die gode beskerm teen [[Apep]], die groot slang-demoon van die bose.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Serket}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Serket|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
tj76t5waheh7abtwi1z67x9h0xpk4am
Sesjat
0
90393
3379021
3299374
2026-11-19T22:04:11Z
BurgertB
2401
Foto
3379021
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Sesjat
| beeld = Seshat.svg
| onderskrif = Sesjat, uitgebeeld in ’n tiervel, het die bewindsjare van die farao's op ’n palmtak aangeteken.
| breedte = 220
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Skrif en wysheid
| hiro = <hiero>S29-N37-G1-X1-G7</hiero>
| simbool = Onbekende simbool met sewe punte
| ouers = [[Ra]] (soms)
| sibbes = Dalk [[Maät]]
| metgesel = [[Thoth]] (soms)
| kinders =
}}
'''Sesjat''' (ook gespel '''Seshat''', '''Safchet''', '''Sesjata''' ens.) was in die [[Egiptiese mitologie]] die godin van wysheid, kennis en skrif. Sy is beskou as ’n skriba en boekhouer en die een wat [[Skryfstelsel|skrif]] ontdek het. Sy is ook later verbind met landbou, sterrekunde, astrologie, bouwerk, wiskunde en landmeting. Dit is alles beroepe wat op haar talente staatmaak. In sommige laat tekste is sy Safech-Aoebi genoem.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=ltJI5KhFTRUC&pg=PA783&lpg=PA783&dq=safkhet&source=web&ots=S4rnUdVejk&sig=cF27qkWoJq1jGjOY61W77-rPRa4 |title=Encyclopedia of Religion and Ethics – James Hastings – Google Boeken |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2013-01-23}}</ref>
== Mitologie ==
[[Lêer:Luxor temple 16.jpg|duimnael|links|200px|Die godin Sesjat op die agterkant van die troon van ’n standbeeld van farao [[Ramses II]].]]
Sesjat is ook die "meesteres van die huis van boeke" genoem, want haar priesters was in beheer van die biblioteek, waarin perkamentrolle met die belangrikste kennis gehou is en waar towerspreuke bewaar is.
In kuns is sy uitgebeeld as ’n vrou met ’n sewepuntige simbool op haar kop. Dit is nie bekend waarvoor die simbool staan nie.<ref name=Wilkinson>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 166. {{ISBN|0-500-05120-8}}.</ref><ref name=Belmonte>''In Search of Cosmic Order: Selected Essays on Egyptian Archaeoastronomy''. Red.: Juan Antonio Belmonte, Mosalam Shaltout. American University in Cairo Press, 2010. {{ISBN|9789774794834}}.</ref> [[Farao]] [[Toetmoses III]] ([[1479 v.C.|1479]]-[[1425 v.C.]]) het haar godin Sefchet-Abwy genoem, of "sy van die sewe punte". In die ''Kistekste'' word gesê: "Sesjat maak die deur van die hemel vir jou oop."
Sy word gewoonlik uitgebeeld met ’n palmtak met merke, wat dui op die aantekening van die verloop van tyd, veral die tyd van die farao se lewe. Sy het dikwels ’n tiervel aan, wat die simbool was van begrafnispriesters.
Sesjat het die [[farao]] bygestaan met die "rek van die tou"-ritueel. Dit hou verband met die lê van die fondamente van [[Egiptiese tempel|tempels]] en ander belangrike geboue om presisie te verseker. Dié talent was ook nodig om opmetings te doen ná die jaarlikse oorstromings van die [[Nyl]]rivier om weer die land se grense vas te stel.
Baie van haar kennis was taamlik heilig is nie buite die kringe van argitekte en boekhouers gedeel nie. Sy was ook verantwoordelik vir die aantekening van die farao se toesprake tydens sy kroning, asook die goedkeuring van die inventaris van buitelandse gevangenes en buit tydens militêre veldtogte. Tydens die [[Nuwe Ryk]] was sy betrokke by die [[Sed-fees]], waarmee die farao se bewind van 30 jaar of langer gevier is.
Later, toe die kultus van die maangod, [[Thoth]], belangrik geword het en hy as ’n god van [[wysheid]] geïdentifiseer is, is sy met hom verbind – eers as sy dogter en later as sy vrou.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Seshat}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Seshat|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
5utik76pfxoh975x0hskylditkc8wur
Sobek
0
90401
3379024
3299379
2026-11-19T22:07:23Z
BurgertB
2401
Foto
3379024
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Sobek
| beeld = Sobek.svg
| onderskrif = Sobek is dikwels uitgebeeld as ’n man met die kop van ’n krokodil.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Die [[Nyl]], weermag en vrugbaarheid
| hiro = <hiero>S29-D58-V31:I3</hiero> <br />OF <hiero>I4</hiero>
| kultus = [[Faijoem]]
| simbool = Krokodil
| ouers = [[Neith]]
}}
'''Sobek''' (ook gespel '''Sochet''', '''Sobki''' ens.) was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n god van ’n komplekse en veranderlike aard.<ref>Zecchi, 3-4.</ref> Hy is verbind met die [[Nyl]]-krokodil en is soms as een uitgebeeld, of as ’n man met die kop van ’n krokodil. Hy is ook verbind met die farao's se mag, vrugbaarheid en militêre mag. Hy was ook soms ’n god van beskerming, veral teen die gevare van die Nyl.
== Eienskappe en mites ==
[[Lêer:Kom Ombo, Sobek 0319.JPG|duimnael|links|200px|Dié reliëfwerk uit die Tempel van Kom Ombo wys Sobek met ’n septer, koninklike uitrusting en ''anch''.]]
Sobek is eerstens ’n aggressiewe en animalistiese god wat die reputasie van die groot Nyl-krokodil gestand doen. Van sy algemene name dui op dié eienskappe: "hy wat hou van rowery", "hy wat eet terwyl hy paar" en "met gepunte tande".<ref>Bresciani, 199.</ref> Hy het ook goeie dade in meer as een bekende mite verrig.
Ná sy verbintenis met [[Horus]] en sy daaropvolgende opname in die Osiris-triad van [[Osiris]], [[Isis]] en Horus tydens die [[Middelryk]], is Sobek verbind met Isis as ’n heler van Osiris, wat deur sy broer, [[Set (god)|Set]], vermoor is in die [[Osiris-mite]].<ref>Zecchi, 3.</ref>
Vanweë dié verbintenis met heling is hy as ’n beskermende god beskou. Hy het die bose afgeweer en die onskuldiges verdedig. In die [[Ptolemeïese Tydperk|Ptolemeïese]] en [[Romeinse Ryk|Romeinse]] Egipte het die ''Boek van die Faijoem'' gesentreer om Sobek, en ’n groot deel is afgestaan aan die daaglikse reis van Sobek-[[Ra]] deur die lug. Dit fokus ook op Sobek se sentrale rol in die skepping as ’n manifestasie van Ra, want daarvolgens het hy uit die oerwaters van die [[Moerismeer]] te voorskyn gekom, ’n verhaal wat ’n groot ooreenkoms toon met die oorspronklike skeppingsmite van [[Hermopolis]].<ref>O’Connor</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
* Bresciani, Edda. “Sobek, Lord of the Land of the Lake.” In ''Divine Creatures : Animal Mummies in Ancient Egypt, '' red. Salima Ikram, 199-206. Kaïro: The American University in Cairo Press, 2005.
* O’Connor, David. “From Topography to Cosmos: Ancient Egypt’s Multiple Maps.” In ''Ancient Perspectives: Maps and Their Place in Mesopotamia, Egypt, Greece, and Rome,'' red. Richard J.A. Talbert, 47 – 79. Chicago: University of Chicago Press, 2012.
* Zecchi, Marco. ''Sobek of Shedet : The Crocodile God in the Fayyum in the Dynastic Period. '' Umbria: Tau Editrice, 2010.
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Sobek}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sobek|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#S]]
mgoqwiy0a37vbkdy460kvgbyrxbn98z
Taweret
0
90404
3378993
1892093
2026-11-19T21:29:11Z
BurgertB
2401
Foto
3378993
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Taweret
| beeld = Taweret.svg
| onderskrif = Die riviergodin Taweret, uitgebeeld as ’n seekoei en die voorpote van ’n kat. Haar hand rus op ’n [[sa]]-teken, ’n simbool van beskerming.
| breedte = 200
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Vrugbaarheid en geboorte
| hiro = <hiero>X1-G1-G36:D21-X1-I12</hiero>
| kultus = Hele Egipte
| simbool = Die [[sa (hiëroglief)|sa]], [[ivoor]] [[dolk]], [[seekoei]]
| metgesel = [[Set (god)|Set]] (soms)
| kinders = [[Amoen-Ra]] (later)
}}
'''Taweret''' (ook gespel '''Taoert''', '''Toeat''', '''Taoeris''' ens.) was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n antieke beskermingsgodin van vrugbaarheid en geboorte. Haar naam beteken "sy wat groot is".<ref>Geraldine Pinch, ''Magic in Ancient Egypt'' (Londen: British Museum Press, 1994), 39.</ref> Sy is gewoonlik uitgebeeld as ’n seekoei met katagtige eienskappe. Sy word soms verbind met ander soortgelyke godinne, soos Ipet, Reret en Hedjet.
== Mitologie ==
[[Lêer:Tawaret figurine (Boston MFA).jpg|duimnael|links|130px|Dié kleibeeld van Taweret uit [[623 v.C.|623]]–[[595 v.C.]] is in ’n piramide in [[Nubië]] gevind (Museum van Uitbeeldende Kunste, Boston).]]
Hoewel Ipet in die [[Piramidetekste]] van die [[Ou Ryk]] genoem word en Taweret dikwels gesien word op rituele voorwerpe uit die [[Middelryk]], het seekoei-godinne nie ’n belangrike rol in die mitologie gespeel tot met die [[Nuwe Ryk]] (omstreeks [[1550 v.C.|1550]]–[[1069 v.C.]]) nie. Taweret verskyn in sommige weergawes van ’n gewilde mite waarin die [[Oog van Ra]] kwaad word vir haar pa en na [[Nubië]] terugtrek in die vorm van ’n leeuwyfie. Met die Oog van Ra se uiteindelike terugkeer na Egipte neem sy die vorm van ’n seekoei aan (vermoedelik Taweret) en veroorsaak die [[Nyl]]rivier se oorstromings. Daarom word sy hoofsaaklik beskou as ’n godin van vrugbaarheid en vernuwing.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Taweret}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Taweret|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia egípcia#T]]
lupeiedvzgamroxzgpbrj0rc25mhgad
Tefnoet
0
90406
3378994
2956651
2026-11-19T21:30:39Z
BurgertB
2401
Foto
3378994
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Tefnoet
| beeld = BD Weighing of the Heart - Tefnut.jpg
| onderskrif = Die godin Tefnoet, met die kop van ’n leeuwyfie, sit op haar troon.
| breedte = 220
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| godin_van = Reën en vogtigheid
| hiro = <hiero>t:f-n:t-I13</hiero>
| kultus = Heliopolis, Leontopolis
| simbool = Leeuwyfie
| ouers = [[Ra]]
| sibbes = [[Sjoe]]
| metgesel = [[Sjoe]]
| kinders = [[Geb]] en [[Noet]]
}}
'''Tefnoet''' of '''Tefenet''' was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n godin van reën, vogtigheid, dou en vogtige lug.<ref name="ReferenceA">The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses, George Hart {{ISBN|0-415-34495-6}}</ref> Sy is die suster en metgesel van die luggod, [[Sjoe]], en die ma van [[Geb]] en [[Noet]].
Haar naam beteken letterlik "daardie water"<ref name="Read Hieroglyphs">{{cite book|last=Collier|first=Mark|author2=Manley |others=Bill|title=How to read Egyptian Hieroglyphs|publisher=British Museum Press|location=Londen|year=1999|isbn=0-7141-1910-5}}</ref> en word verbind met die Egiptiese woord vir "spoeg".<ref>http://henadology.wordpress.com/theology/netjeru/tefnut</ref> Volgens sommige weergawes van die [[skeppingsmite]] het [[Ra]] (of [[Atoem]]) haar uitgespoeg, en haar naam is in latere tekste geskryf as ’n mond wat spoeg.<ref name="Ancient Egypt page. 183">The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt, Wilkinson, page. 183 {{ISBN|0-500-05120-8}}</ref>
Anders as ander gode het Tefnoet geen enkele simbool gehad nie.
== Mitologie ==
Tefnoet is ’n dogter van die songod god [[Ra]]-[[Atoem]]. Sy was getroud met haar tweelingbroer, [[Sjoe]]. Daar is verskeie weergawes van die mite oor die skepping van Tefnoet en Sjoe. In alle weergawes word sy verbind met die een of ander vorm van liggaamsvloeistof. In die skeppingsmite van Heliopolis [[Masturbasie|masturbeer]] [[Atoem]] om Tefnoet en Sjoe te maak:<ref name="Hassan">{{cite book|last=Hassan|first=Fekri A|title=Ancient Goddesses|editor=Lucy Goodison and Christine Morris|publisher=British Museum Press|location=London|year=1998|pages=107|chapter=5|isbn=0-7141-1761-7}}</ref>
: ''Atoem het voortgeplant deur in Heliopolis te masturbeer. Hy het sy [[penis]] in sy hand geneem sodat hy daardeur ’n orgasme kon bereik. En die broer en suster is gebore – dit is Sjoe en Tefnoet.'' – Piramideteks 527<ref name="Watterson">{{cite book|last=Watterson|first=Barbara|title=Gods of Ancient Egypt|publisher=Sutton Publishing|year=2003|pages=27|isbn=0-7509-3262-7}}</ref>
In sommige weergawes van die mite sluk Atoem sy [[semen]] in en spoeg dit uit in die vorm van die tweeling, of andersins veroorsaak sy spoeg die [[voortplanting]].<ref name="Watterson" /> Die [[Kistekste]] bevat verwysings daarna dat Atoem Sjoe uitgenies en Tefnoet uitgespoeg het. Die Bremner-Rind-papirus en Memphis-teologie vertel dat Atoem in sy mond gemasturbeer en die semen uitgespoeg het in die vorm van die tweeling.<ref name="Pinch">{{cite book|last=Pinch|first=Geraldine|title=Handbook of Egyptian Mythology|year=2002|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-57607-242-8|url=http://books.google.co.uk/books?id=N-mTqRTrimgC&lpg=PA64&dq=tefnut&pg=PA63#v=onepage&q=tefnut&f=false}}</ref>
== Uitbeelding ==
Tefnoet is gewoonlik uitgebeeld as ’n vrou met die kop van ’n leeuwyfie as deel van die [[Ennead]] van Heliopolis. Soms is sy ook as ’n volle leeuwyfie uitgebeeld. Op haar kop het sy dikwels ’n pruik en ’n [[slang]] of sonskyf. Soms word sy saam met Sjoe uitgebeeld as ’n tweekoppige wese.<ref name="Wilkinson">{{cite book|last=Wilkinson|first=Richard H|title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0|year=2003|publisher=Thames & Hudson|isbn=0-500-05120-8|pages=[https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0/page/184 183]}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Tefnut}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Tefnut|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
[[ca:Llista de personatges de la mitologia #T]]
8pz9gz31l1ghmmz3odhhqc0k957ghfg
Wepwawet
0
90407
3378960
1892096
2026-11-19T20:43:13Z
BurgertB
2401
Foto
3378960
wikitext
text/x-wiki
{{Egiptiese god
| naam = Wepwawet
| beeld = Vepuauet leps.jpg
| onderskrif = Wepwawet, die Egiptiese god van oorlogvoering en jag.
|breedte = 250
| soort = [[Antieke Egipte|Egipties]]
| god_van = Oorlogvoering en jag
| hiro = <hiero>wp-N31:t*Z2ss-E18</hiero>
| kultus = Lisopolis
| simbool = Knots, jagpyle
| ouers = [[Set (god)|Set]] of [[Anoebis]]
}}
'''Wepwawet''' (ook gespel '''Oepoeaoet''', '''Wepawet''' ens.) was in die [[Egiptiese mitologie]] ’n oorlogsgod. Sy naam beteken ''hy wat die weë open'' en hy is dikwels uitgebeeld as ’n [[wolf]].
Hy is oorspronklik as ’n wolfgod beskou. Mettertyd het die verbintenis met oorlog, en dus die dood, daartoe gelei dat hy beskou is as die een wat die weë vir die geeste van die dood open na en deur die [[Doeat]] (onderwêreld). Deur dié verbintenis en die ooreenkoms tussen die wolf en [[jakkals]], is Wepwawet verbind met [[Anoebis]], wat eindelik as sy pa beskou is. As ’n jakkals is hy ook verbind met [[Set (god)|Set]], en is hy beskou as Set se seun. Daarop word Wepwawet dikwels met Anoebis verwar.<ref>Pat Remler, ''Egyptian Mythology A to Z: A Young Readers Companion'', Facts on File Inc., 2000. p. 170</ref>
In latere kuns is Wepwawet uitgebeeld as ’n wolf of jakkals, of as ’n man met die kop van ’n wolf of jakkals. Hy is ook uitgebeeld met die klere van ’n soldaat en met militêre wapens soos die knots en pyl en boog.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Wepwawet}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Wepwawet|Engelse Wikipedia]]
{{Egipgode}}
[[Kategorie:Egiptiese mitologie]]
gkyowwt0t8f8zjdmouahk1js7uzabq9
Henodus
0
93027
3379048
3278179
2026-11-20T04:52:26Z
Chipmunkdavis
26996
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Henodus filter-feeder drawing.jpg]] → [[File:Atopodentatus skull drawing.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Skull is clearly based on Atopodentatus and not Henodus, see source
3379048
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{TITELAANSIG|''Henodus''}}
{{Taksoboks
| name = ''Henodus chelyops''
| fossil_range = [[Trias]]
| image = Henodus_chelyops.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Sauropsida]]
| subclassis = [[Diapsida]]
| superordo = [[Sauropterygia]]
| ordo = [[Placodontia]]
| familia = '''Henodontidae'''
| genus = '''Henodus'''
| species = '''H. chelyops'''
| binomial = ''Henodus chelyops''
| binomial_authority = [[Friedrich von Huene|von Huene]], 1936
}}
'''''Henodus chelyops''''' was ’n [[spesie]] seereptiele van die uitgestorwe [[Orde (biologie)|orde]] [[Placodontia]]. Dit het in die [[Trias|Laat Triasperiode]] voorgekom en [[fossiel]]e daarvan is in [[Tübingen]], [[Duitsland]], ontdek. Dit was sowat ’n meter lank.
== Galery ==
<gallery>
Henodus chelyops 2 (cut out)-2.jpg
Henodus chelyops life restoration.jpg
Henodus skeleton AMNH.jpg
Atopodentatus skull drawing.jpg
</gallery>
{{Saadjie}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Reptiele]]
[[Kategorie:Uitgestorwe reptiele]]
[[Kategorie:Tübingen]]
2rzxwmtz4wzb034ghnqi1jawcglhhwo
Portaal:Antieke Egipte/Gode
100
93198
3379032
1292092
2026-11-19T22:21:32Z
BurgertB
2401
3379032
wikitext
text/x-wiki
{{Omraam|width=200px|La_Tombe_de_Horemheb_cropped.jpg}}
'''Egiptiese mitologie''' is die versameling [[mite]]s van [[Antieke Egipte]] wat die optrede van die Egiptiese gode beskryf as ’n manier om die wêreld te verstaan. Mites verskyn dikwels in antieke geskrifte en kuns, veral in godsdienstige materiaal soos gesange, rituele tekste, begrafnistekste en tempelversierings. Dié bronne bevat selde ’n volledige weergawe van ’n mite en beskryf dikwels net ’n kort deel daarvan.
Mites speel af in die vroegste tye en bepaal die patroon vir die siklusse van die hede. Huidige gebeure herhaal die gebeure in die mites en hernu so ''[[maät]]'', die basiese orde van die heelal. Van die belangrikste episodes van die mitiese verlede is die skeppingsmites waarin die gode die heelal uit ’n oerchaos vorm; die verhale van die bewind van die songod, [[Ra]], op aarde; en die Osiris-mite oor die gevegte van die gode [[Osiris]], [[Isis]] en [[Horus]] teen die ontwrigtende god [[Set (god)|Set]]. Gebeure in die teenswoordige tyd wat as mites beskou kan word, is Ra se daaglike reis deur die wêreld en die ander kant van die wêreld, die [[Doeat]]. Herhalende temas in die mites sluit in die konflik tussen die handhawers van ''maät'' en die magte van wanorde, die belangrikheid van die [[farao]] om ''maät'' te handhaaf en die voortdurende dood en opwekking van die gode.
Mitologie het die Egitiese kultuur in ’n groot mate beïnvloed. Dit het baie godsdienstige rituele geïnspireer of beïnvloed en die ideologiese basis geskep vir koningskap. Tonele en simbole uit mites het in graftombes, tempels en op juweliersware verskyn. In die letterkunde is mites of elemente daarvan gebruik in ’n groot verskeidenheid verhale.
[[Lêer:Sun_god_Ra.svg|120px|links]]
Van die artikels oor mitologie op die Afrikaanse Wikipedia:
'''Gode:''' [[Amoen]] • [[Anoebis]] • [[Anoeket]] • [[Apep]] • [[Apis]] • [[Aten]] • [[Atoem]] • [[Bastet]] • [[Bes]] • [[Chepri]] • [[Chnoem]] • [[Chonsoe]] • [[Geb]] • [[Hapi]] • [[Hathor]] • [[Heqet]] • [[Horus]] • [[Isis]] • [[Maahes]] • [[Maät]] • [[Mafdet]] • [[Meschenet]] • [[Min (god)|Min]] • [[Moet]] • [[Montoe]] • [[Nechbet]] • [[Nefertem]] • [[Neith]] • [[Nephthys]] • [[Noe]] • [[Noet]] • [[Osiris]] • [[Ptah]] • [[Ra]] • [[Raet-Tawy]] • [[Satet]] • [[Sechmet]] • [[Seker]] • [[Serket]] • [[Sesjat]] • [[Set (god)|Set]] • [[Sjoe]] • [[Sobek]] • [[Taweret]] • [[Tefnoet]] • [[Thoth]] • [[Vier seuns van Horus]] • [[Wadjet]] • [[Wepwawet]] • '''Geskrifte:''' ''[[Amdoeat]]'' • ''[[Boeke van Asemhaling]]'' • ''[[Boek van die Aarde]]'' • ''[[Boek van die Dooies]]'' • ''[[Boek van Grotte]]'' • ''[[Boek van Poorte]]'' • ''[[Enigmatiese Boek van die Onderwêreld]]'' • '''Ander:''' [[Doeat]] • [[Egiptiese mitologie]] • [[Egiptiese siel]] • [[Ennead]] • [[Maät]] • [[Mondopeningseremonie]] • [[Nege boë]] • [[Oerheuwel]] • [[Oog van Horus]] • [[Oog van Ra]]
:''[[Egiptiese mitologie|Meer oor die mitologie van Egipte]]''
fu15128h9y82lhosjc0odquq7ecf48p
Daewoo Lanos
0
96906
3379042
3373121
2026-11-20T02:51:46Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379042
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Motorvoertuig
| name = Daewoo Lanos
| image = [[Lêer:2001 Daewoo Lanos (T150) Sport 3-door hatchback (2010-06-17) 01.jpg|280px]]
| manufacturer = [[Daewoo]] / [[General Motors]]
| aka = Chevrolet Lanos<br />Daewoo Sens<br />Doninvest Assol<br />FSO Lanos<br />ZAZ Lanos<br />ZAZ Sens<br />ZAZ Chance
| production = 1997–2002 (Daewoo)<br />1997–tans (CKD en lisensiemodelle)
| assembly = Bupyeong, [[Suid-Korea]]<br />6de Oktoberstad, [[Egipte]] (GM Egypt)<ref>{{cite web |author=Satyam |url=http://www.gmegypt.com/content_data/LAAM/ME/en/GBPME/999/EG/gm_history.html?cntryCd=EG# |title=Welcome to GMArabia.com |publisher=GMEgypt.com |date= |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122131249/http://www.gmegypt.com/content_data/LAAM/ME/en/GBPME/999/EG/gm_history.html?cntryCd=EG |url-status=dead }}</ref><br />[[Kaïro]], [[Egipte]]<ref>{{cite web |url=http://www.aboulfotouh.com/lanos/main.html |title=Welcome to Lanos Website |publisher=AboulFotouh.com |date= |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120826113855/http://www.aboulfotouh.com/lanos/main.html |url-status=dead }}</ref><br />Taganrog, [[Rusland]] (TagAZ)<br />Zaporizhia, [[Oekraïne]] (AvtoZAZ)<ref>{{cite web |url=http://www.ukravto.ua/eng/production_zaz.htm |title=UkrAVTO Corporation. ZAZ |publisher=UkrAvto.ua |access-date=22 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211062030/http://www.ukravto.ua/eng/production_zaz.htm |archive-date=11 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br />[[Warskou]], [[Pole]]<ref>{{cite web |url=http://www.ukravto.ua/eng/production_fso.htm |title=UkrAVTO Corporation. FSO |publisher=UkrAvto.ua |access-date=22 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213003707/http://www.ukravto.ua/eng/production_fso.htm |archive-date=13 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br />[[Hanoi]], [[Viëtnam]] (VIDAMCO)<ref>{{cite web|title=History|url=http://gmvietnam.com.vn/index.php/en/company/history.html|publisher=GMVietnam.com.vn|accessdate=2011-09-09|archive-date=2012-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028114612/http://gmvietnam.com.vn/index.php/en/company/history.html|url-status=dead}}</ref>
| predecessor = [[Daewoo Cielo]]
| successor = [[Chevrolet Aveo|Daewoo Kalos]]
| class = Subkompakte motor
| body_style = 3- en 5-deur luikrug<br />4-deur sedan<br />2-deur paneelwa
| layout = Voorenjin, voorwieldryf
| platform = GM T platform
| engine = 1.3 of 1.4 L ''MeMZ'' [[Inlynviersilinder|I4]] ([[petrol]])<br />1.4, 1.5 of 1.6 L ''GM E-TEC'' [[Inlynviersilinder|I4]] (petrol)<br />1.5 L ''ACTECO'' [[Inlynviersilinder|I4]] (petrol)
| transmission = 5-ganghandrat<br />4-gang ''GM 4T40E'' outomaties<br />4-gangZF ''4HP16'' outomaties
| wheelbase = 2520 mm
| length = 4074 mm (luikrug)<br />4235 mm (sedan)<br />4247 mm (paneelwa)
| width = 1678 mm
| height = 1432 mm<br />1908 mm (paneelwa)
| weight =
| related =
| designer = Giorgetto Giugiaro
}}
Die '''Daewoo Lanos''' is 'n subkompakte motor wat van 1997-2002 vervaardig is deur die [[Suid-Korea]]anse vervaardiger '''Daewoo Motors'''. Nadat hy as die "Motor van die Jaar" bekroon is, is produksie onder lisensie voortgesit in verskeie lande wêreldwyd. Dit is ook bemark as die Daewoo Sens, ZAZ Sens en ZAZ Lanos in die [[Oekraïne]], Doninvest Assol en ZAZ Kans in [[Rusland]], FSO Lanos in [[Pole]], of Chevrolet Lanos in die Oekraïne, Rusland en [[Egipte]].
Dit is ontwerp deur Giorgetto Giugiaro en was aanvanklik beskikbaar in drie bakstyle: driedeur- en vyfdeur-luikrugmotors en 'n vierdeursedan. In 2006 is 'n paneelwaweergawe ook bekendgestel, ontwikkel deur ZAZ in die Oekraïne. Die Daewoo Lanos is ontwerp om die Daewoo Nexia in die Daewooreeks te vervang en is self vervang deur die Daewoo Kalos.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Chevroletmodelle}}
{{en-vertaal|Daewoo Lanos}}
[[Kategorie:Chevrolet|Lanos]]
b3rral3ajd4qrmnwonpz37uiz06e4j9
Yann Martel
0
99257
3378844
3300314
2026-11-19T13:37:23Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378844
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Yann Martel
| bynaam =
| beeld = Yann martel 2007-10-25 Seattle WA USA.jpg
| beeldbeskrywing = Yann Martel in 2007 in [[Seattle]], VSA
| onderskrif =
| geboortenaam = Yann Martel
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|6|25}}
| geboorteplek = [[Salamanca]], [[Spanje]]
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Kanada}}
| alma_mater = [[Trent Universiteit]]
| beroep = Romanskrywer
| ander =
| bekend = ''Life of Pi'' (2001)<br />''Beatrice and Virgil'' (2010)
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = [[Booker-prys]] 2002
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Yann Martel''' (gebore [[25 Junie]] [[1963]]) is 'n [[Spaanse|Spaans]]-[[Kanada|Kanadese]] outeur wat internasionale bekendheid verwerf het met sy allegoriese roman ''[[Life of Pi]]'', wat in 2002 met die [[Booker-prys]] bekroon is.<ref name=ox>{{cite journal
|url = http://www.oxonianreview.org/wp/tigers-and-tall-tales/
|title = Tigers and Tall Tales
|last = Dunn
|first = Jennifer
|work = [[The Oxonian Review]]
|publisher = [[University of Oxford]]
|issue = 2.2
|date = 1 Maart 2003
|accessdate =3 Februarie 2011}}</ref><ref name="Booker">{{cite web |url=http://www.themanbookerprize.com/prize/books/42 |title=''Life of Pi'' |publisher=Man Booker Prize |access-date=31 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120610054420/http://www.themanbookerprize.com/prize/books/42 |archive-date=10 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.sfgate.com/2002-10-23/news/17568535_1_yann-martel-novel-pi |title=Canadian wins Booker Prize / 'Life of Pi' is tale of a boy who floats across the ocean from India |author=Kipen, David |date=23 Oktober 2002 |work=San Francisco Chronicle |accessdate=31 Augustus 2010 |archive-date=18 Julie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120718155011/http://articles.sfgate.com/2002-10-23/news/17568535_1_yann-martel-novel-pi |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/donotmigrate/3584451/Life-of-Pi-wins-Booker.html |title=Life of Pi wins Booker |author=Reynolds, Nigel |date=30 September 2002 |work=The Daily Telegraph |location=UK |access-date=3 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923045357/https://www.telegraph.co.uk/culture/donotmigrate/3584451/Life-of-Pi-wins-Booker.html |archive-date=23 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie roman was 'n nommer een topverkoper gepubliseer in 50 lande en het meer as 12 miljoen kopieë verkoop. Die boek was vir meer as 'n jaar lank op die [[New York Times]] se lys van topverkoper-boeke.<ref>[https://www.theglobeandmail.com/arts/the-bestsellers-of-2002/article1029255/ The Globe and Mail Bestseller List 2002], ''The Globe and Mail'', 2002. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Dit is aangepas vir die grootskerm en geproduseer deur [[Ang Lee]],<ref>[https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi]. ''The Guardian'' online. URL besoek 14 Januarie 2015.</ref><ref>Hiscock, John (19 Desember 2012). [https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmmakersonfilm/9728119/Ang-Lee-interview-how-he-filmed-the-unfilmable-for-Life-of-Pi.html "Ang Lee, interview: how he filmed the unfilmable for Life of Pi"]. ''The Telegraph''. URL besoek 19 Januarie 2015.</ref> wat in 2013 vier Oscars (die meeste vir die geleentheid) gewen het, insluitend beste regisseur<ref>{{cite news |last=Brooks |first=Xan |title=Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi |url=https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi |access-date=17 Oktober 2013 |newspaper=[[The Guardian]] |date=25 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417081003/https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>Brooks, Xan (5 Februarie 2013).[https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi]. The Guardian. URL besoek 1 April 2016.</ref> en die Golden Globe-toekenning vir die beste oorspronklike musiek.<ref>[http://www.classicfm.com/composers/danna/news/mychael-danna-wins-best-soundtrack-oscar/#di6Y11MZitxVjoar.97 Mychael Danna Wins Best Soundtrack Oscar for Life of Pi]. Classic fm online, 25 Februarie 2013. URL besoek 1 April 2016.</ref>
Martel is ook die skrywer van die romans ''The High Mountains of Portugal'',<ref name = "Knopf">[http://penguinrandomhouse.ca/books/242201/high-mountains-portugal#9780345809438 Knopf Canada: The High Mountains of Portugal]. Penguin Random House site. Retrieved Maart 24, 2016</ref><ref name = "WP Charles">Charles, Ron (Januarie 21, 2016).[https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/yann-martels-the-high-mountains-of-portugal-is-his-best-since-life-of-pi/2016/01/21/59ba6f30-c04f-11e5-83d4-42e3bceea902_story.html Yann Martel’s ‘The High Mountains of Portugal’ is his best since ‘Life of Pi’]. The Washington Post, Book World. Retrieved Maart 24, 2016.</ref> ''Beatrice and Virgil'',<ref name=Barber>Barber, John. [https://www.theglobeandmail.com/books/yann-martels-post-modern-holocaust-allegory-fetches-3-million-advance/article1525641/ Martel's post-modern Holocaust allegory fetches $3-million advance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616182959/http://www.theglobeandmail.com/books/yann-martels-post-modern-holocaust-allegory-fetches-3-million-advance/article1525641/ |date=16 Junie 2010 }}, ''The Globe and Mail'', 6 April 2010.</ref><ref>Woog, Adam. [http://seattletimes.com/html/books/2011607590_br18martel.html 'Beatrice and Virgil': Yann Martel's haunting fable of humans, animals and violence], ''The Seattle Times'', 17 April 2010. URL besoek 21 Januarie 2015.</ref><ref>Wyndham, Susan. [http://blogs.smh.com.au/entertainment/archives/undercover/022391.html Books To Watch in 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180516114750/http://blogs.smh.com.au/entertainment/archives/undercover/022391.html |date=16 Mei 2018 }}, ''The Sydney Morning Herald'', 9 Januarie 2010. URL besoek 21 Januarie 2015.</ref> ''Self'',<ref name="Saskatoon Star Phoenix">{{cite news |url=http://www.canada.com/saskatoonstarphoenix/news/third_page/story.html?id=bc008e62-a986-43aa-b508-16eeef466135 |title=Martel protests level of arts funding by sending PM books |date=17 April 2002 |publisher=Saskatoon Star Phoenix |access-date=30 November 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000623/http://www.canada.com/saskatoonstarphoenix/news/third_page/story.html?id=bc008e62-a986-43aa-b508-16eeef466135 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite news |publisher=Toronto Star |title=6 compete for first novel award |date=28 Maart 1997 |url=https://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/16755150.html?dids=16755150:16755150&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+28%2C+1997&author=&pub=Toronto+Star&desc=6+compete+for+first+novel+award&pqatl=google |access-date=30 Desember 2018 |archive-date=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024021951/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/16755150.html?dids=16755150:16755150&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+28,+1997&author=&pub=Toronto+Star&desc=6+compete+for+first+novel+award&pqatl=google |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/19206092.html?dids=19206092:19206092&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+04%2C+1996&author=By+Philip+Marchand+Toronto+Star&pub=Toronto+Star&desc=An+unforgettable+exploration+of+a+self&pqatl=google |date=4 Mei 1996 |first=Philip |last=Marchand |title=An unforgettable exploration of a self |accessdate=30 November 2009 |archive-date=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024021909/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/19206092.html?dids=19206092:19206092&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+04,+1996&author=By+Philip+Marchand+Toronto+Star&pub=Toronto+Star&desc=An+unforgettable+exploration+of+a+self&pqatl=google |url-status=dead }}</ref> die versameling van stories ''The Facts Behind the Helsinki Roccamatios'' en 'n versameling briewe aan die eerste minister van Kanada, ''101 Letters to a Prime Minister''.<ref name="Saskatoon Star Phoenix"/> <ref name ="MacLennan Prize">[http://quebecbooks.qwf.org/awards/year/2001 Winner of The Hugh MacLennan Prize for Fiction 2001.] QWF Literary Database of Quebec English-Language Authors. URL besoek 14 Januarie 2015.</ref><ref name = "BC Yann">[https://literature.britishcouncil.org/writer/yann-martel British Council, Yann Martel Biography.] British Council, Literature. URL besoek 1 April 2016.</ref> Hy het 'n aantal literêre pryse gewen, waaronder die 2001 Hugh MacLennan-prys vir fiksie en die 2002-Asiatiese / Pasifiese Amerikaanse prys vir letterkunde.<ref name ="APALA">[http://www.apalaweb.org/awards/literature-awards/winners/2001-2003-awards/ 2001-2003 Asian Pacific American Awards for Literature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151115151638/http://www.apalaweb.org/awards/literature-awards/winners/2001-2003-awards/ |date=15 November 2015 }}. Cooperative Children's Book Centre, School of Education, University of Wisconsin-Madison. URL besoek 14 Januarie 2015.</ref>
Hy woon in [[Saskatoon]], [[Saskatchewan]], met die skrywer Alice Kuipers en hul het vier kinders.<ref>[http://www.saskatoonlibrary.ca/node/846 Saskatoon Public Library, Collections Connections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150704225355/http://www.saskatoonlibrary.ca/node/846 |date= 4 Julie 2015 }}. Saskatoon Public Library site. Retrieved Desember 30, 2014.</ref><ref name = "Chatelaine">Black, Grant (27 Mei 2011). [http://www.chatelaine.com/living/alice-kuipers-a-woman-of-style-and-substance/ Alice Kuipers: "A Woman of Style and Substance"]. ''Chatelaine Magazine'', Canada. Retrieved 21 Julie 2013.</ref><ref>[http://www.quillandquire.com/authors/life-after-pi/ Life After Pi]. Quill & Quire. URL besoek 25 Maart 2016.</ref>
Alhoewel sy eerste taal [[Frans]] is, skryf Yann Martel in [[Engels]]: "Engels is die taal waarin ek die subtiliteit van die lewe die beste uitdruk. Maar ek moet sê dat Frans die taal is wat die naaste aan my hart is. En om dieselfde rede gee Engels ook vir my voldoende afstand om te skryf." <ref>[http://www.quoterature.com/yann-martel-quotes Quoterature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160321020519/http://www.quoterature.com/yann-martel-quotes |date=21 Maart 2016 }}. Martel entry. URL besoek 14 Januarie 2015.</ref>
== Vroeë lewe ==
Hy is gebore as seun van die Frans-Kanadese Nicole Perron en Émile Martel in [[Salamanca]], [[Spanje]], waar sy ouers aan die Universiteit van Salamanca studeer het. Sy moeder was besig met Spaanstalige studies, terwyl sy pa aan 'n PhD oor die Spaanse skrywer en filosoof Miguel de Unamuno gewerk het.<ref>[https://books.google.com/books?id=kucUAQAAIAAJ&q=Nicole+Perron+Martel&dq=Nicole+Perron+Martel&hl=en&redir_esc=y Google Books, Twenty-first-century Canadian writers]</ref>
Kort na sy geboorte het die gesin verhuis, eers na Coimbra, [[Portugal]]; en [[Madrid]], Spanje; en toe na [[Fairbanks]], Alaska; en [[Victoria, Brits-Columbië|Victoria]], [[Brits-Columbië]], waar sy pa onderskeidelik aan die universiteite van Alaska en Victoria onderrig het.<ref name="parents">[http://www.le-mot-juste-en-anglais.com/2013/07/traducteur-et-traductrice-du-mois-de-juillet.html Émile Martel et Nicole Perron Martel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231104184159/https://www.le-mot-juste-en-anglais.com/2013/07/traducteur-et-traductrice-du-mois-de-juillet.html |date= 4 November 2023 }}. le-mot-juste-en-anglais.com. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Sy ouers het daarna by die Kanadese buitelandse sake aangesluit. As gevolg hiervan het hy in [[San José]], [[Costa Rica]], [[Parys]], [[Frankryk]] en Madrid, Spanje, tussen [[Ottawa]], [[Ontario]], tussen uitplasings opgegroei.<ref>[http://www.academiedeslettresduquebec.ca/membres/emile-martel-94 L’Académie des lettres du Québec] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612144052/http://www.academiedeslettresduquebec.ca/membres/emile-martel-94 |date=12 Junie 2018 }}. L'Académie des lettres du Québec. Retrieved Maart 23, 2016.</ref><ref>[http://www.litterature.org/recherche/ecrivains/martel-emile-330/ L’ÎLE, l’Infocentre littéraire des écrivains]. L'ÎLE, l'Infocentre littéraire des écrivains. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Martel voltooi sy finale twee jaar hoërskool by Trinity College School, 'n kosskool in Port Hope, [[Ontario]], Kanada,<ref name="Understanding" /><ref name="Understanding">Brown, Mick (1 Junie 2010). [https://www.telegraph.co.uk/culture/books/7793416/Yann-Martel-in-search-of-understanding.html Yann Martel: in search of understanding]. ''The Telegraph''. URL besoek 14 Januarie 2015.</ref><ref>[http://www.tcs.on.ca/index.php?option=com_content&view=article&id=222&Itemid=462 Notable Alumni]. TCS Ontario. URL besoek 14 Januarie 2015.</ref> en daarna 'n voorgraadse graad in filosofie aan die Trent-universiteit in Peterborough, Ontario.<ref name="BC Yann" /><ref>{{Cite press release |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-14040695_ITM |title=Mann Booker Prize Winner and Author of Life of Pi Yann Martel returns to Trent on March 31 |date=28 Maart 2006 |accessdate=30 November 2009 }}</ref>
As 'n volwassene het Martel diverse werkgeleenthede gehad - 'n parkeerbeampte in Ottawa, skottelgoedwasser in 'n boomplant-kamp in Noord-Ontario, sekuriteitswag by die Kanadese ambassade in Parys. Later reis hy deur Mexiko, [[Suid-Amerika]], Iran, Turkye en Indië.<ref>[https://literature.britishcouncil.org/writer/yann-martel British Council Literature: Yann Martel]. URL besoek 23 Maart 2016.</ref><ref>[http://www.library.nashville.org/NashvilleReads/LifeofPi_AuthorBio_Synopsis.pdf Nashville Public Library: Yann Martel]. URL besoek 23 Maart 2016.</ref><ref>[http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/yann-martel/ Canadian Encyclopedia: Yann Martel]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Canadian Encyclopedia online. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Hy het begin skryf terwyl hy op universiteit was, veral kortverhale wat volgens sy eie erkenning "deur onvolwassenheid gekenmerk was en ook vreesaanjaend was", maar hy het nie opgehou met skryf nie.<ref>[http://www.trentu.ca/newsevents/newsDetail.php?newsId=14967 Best-Selling Author and Trent Alum Yann Martel Launches New Book]. Trent University News. URL besoek 23 Maart 2016.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=VtTtUU1aD2g Trent Luminary – Yann Martel]. Trent University Youtube Channel. URL besoek 23 Maart 2016.</ref><ref>[http://www.cbc.ca/books/2016/02/magic-8-yann-martel.html Yann Martel on why Life of Pi didn't make him a better writer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711184851/http://www.cbc.ca/books/2016/02/magic-8-yann-martel.html |date=11 Julie 2017 }}. CBC Books. URL besoek 25 Maart 2016.</ref>
Martel verhuis na Saskatoon, Kanada, met sy lewensmaat, die skrywer Alice Kuipers, in 2003.<ref name = "Chatelaine"/><ref>[http://www.montana.edu/convocation/2013/ 2013 Montanan State University, Freshman Convocation and Summer Reading 2013]. Montanan State University. URL besoek 25 Maart 2016.</ref>
== Loopbaan ==
Martel se werk verskyn die eerste keer in 1988 in ''The Malahat Review'' met sy kortverhaal ''Mister Ali and the Barrelmaker''.<ref>[http://www.malahatreview.ca/issues/featured/issue84.html The 50 Issues Project, Issue #84]. The Malahat Review. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Die ''Malahat Review'' het ook in 1990 sy kortverhaal ''The Facts Behind the Helsinki Roccamatios'' gepubliseer, waarvoor hy die Journey-prys gewen het in 1991 en wat ingesluit is in die 1991-1992 ''Pushcart Prize Anthology''.<ref>[http://www.malahatreview.ca/documents/brochure.pdf "Brochure"]. The Malahat Review. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> In 1992 het die ''Malahat'' sy kortverhaal ''The Time I Heard the Private Donald J. Rankin String Concerto with One Discordant Violin, by the American Composer John Morton'' uitgegee, waarvoor hy 'n National Gold Award gewen het.<ref>[http://openjour.uvic.ca/index.php/malahat/article/view/3883 Encyclopedia.com: Yann Martel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403171809/http://openjour.uvic.ca/index.php/malahat/article/view/3883 |date= 3 April 2016 }}. Encyclopedia.com. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Die kulturele tydskrif ''Border Crossings'' het sy kortverhaal ''Industrial Grandeur'' in 1993 gepubliseer.<ref>[http://bordercrossingsmag.com/magazine/issue/issue-47 Border Crossings: Issue 47]. Border Crossings. URL besoek 23 Maart 2016.</ref> Dieselfde jaar het 'n boekwinkel in Ottawa, wat Martel ondersteun het, 'n handgemaakte, beperkte uitgawe van sommige van sy stories, ''Seven Stories'', gepubliseer.<ref>[http://www.worldcat.org/title/seven-stories/oclc/35941554 worldcat.org: Seven Stories]. WorldCat libraries. URL besoek 23 Maart 2016.</ref>
Martel gee Die Kanadese Raad van Kunste krediet vir die sleutelrol wat hulle speel in die bevordering van sy loopbaan, hulle het in 1991 en 1997 toekennings aan hom toegeken. In die skrywersnota van sy roman, ''Life of Pi'', skryf hy: "Ek wil graag my opregte dank uitspreek aan dié groot instelling, die Kanadese Raad van Kunste, sonder wie se toelae ek nie [''Life of Pi''] bymekaar kon bring nie....As ons, burgers, nie ons kunstenaars ondersteun nie, dan lê ons ons verbeelding op die altaar van die ruwe werklikheid en ons beland in 'n wêreld van niks glo nie en het nuttelose drome."<ref name = "CCA1">[http://canadacouncil.ca/council/artists/y/yann-martel Canada Council for the Arts: Yann Martel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403210707/http://canadacouncil.ca/council/artists/y/yann-martel |date= 3 April 2016 }}. Canada Council for the Arts. URL besoek 23 Maart 2016.</ref><ref name = "CCA2">[http://www.oknovels.com/life-pi?page=0%2525252C114,3 OK Novels: Excerpt, Life of Pi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831104217/http://www.oknovels.com/life-pi?page=0%2525252C114,3 |date=31 Augustus 2018 }}. OK Novels. URL besoek 23 Maart 2016.</ref>
In 1993 het ''Knopf Canada'' 'n versameling van vier van Martel se kortverhale gepubliseer: ''The Facts Behind the Helsinki Roccamatios, the eponymous story, as well as The Time I Heard the Private Donald J. Rankin String Concerto..., Manners of Dying'' en ''The Vita Aeterna Mirror Company.'' By die eerste publikasie verskyn die versameling in Kanada, [[Quebec]], die [[Verenigde Koninkryk]], Frankryk, [[Nederland]], [[Italië]] en [[Duitsland]].
Martel se eerste roman, ''Self'', verskyn in 1996. Dit is gepubliseer in Kanada, Quebec, die Verenigde Koninkryk, Nederland en Duitsland.<ref>[http://www.quillandquire.com/review/self-a-novel/ Quill & Quire: Self, A Novel]. Quill & Quire.</ref>
Martel se tweede roman, ''Life of Pi'', is gepubliseer op 11 September 2001 en ontvang in 2002 onder meer die [[Man Booker-prys]]. Dit het in verskeie lande 'n topverkoper geword, waaronder 61 weke op die New York Times se Besverkoperlys. Martel was die vorige dag in New York en die aand van die tiende in Toronto. Die volgende oggend is sy roman gepubliseer.<ref name=ox/><ref name = "NYT 61">Rule, Matt (August 22, 2013).[http://www.bozemandailychronicle.com/special_section/msu-survival-guide-2013/life-of-pi-author-to-speak-at-freshman-convocation/article_7bfc1188-799a-5a58-a195-28c36c85899b.html Bozeman Daily Chronicle, Montana State University Survival Guide]. Bozeman Daily Chronicle, Montana State University.</ref> Hy is gedeeltelik geïnspireer om 'n storie te skryf oor die deel van 'n reddingsboot met 'n wilde dier nadat hy 'n resensie van die novelle ''Max and the Cats'', deur die Brasiliaanse skrywer Moacyr Scliar in die New York Times Book Review, gelees het. Martel het aanvanklik kritiek van die Brasiliaanse pers ontvang omdat hy nie met Scliar geraadpleeg het nie.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2002/nov/08/bookerprize2002.awardsandprizes |title=Booker winner in plagiarism row |publisher=The Guardian |date=November 2002 |access-date=5 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122549/https://www.theguardian.com/world/2002/nov/08/bookerprize2002.awardsandprizes |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www1.folha.uol.com.br/livrariadafolha/1218896-autor-de-as-aventuras-de-pi-e-suspeito-de-plagiar-brasileiro.shtml |title=Autor de 'As Aventuras de Pi' é suspeito de plagiar brasileiro (in Portuguese) |date=Januarie 2013 |publisher=Folha de S.Paulo |access-date=13 Februarie 2013 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122558/https://www1.folha.uol.com.br/livrariadafolha/1218896-autor-de-as-aventuras-de-pi-e-suspeito-de-plagiar-brasileiro.shtml |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Martel het daarop gewys dat hy nie kon steel van 'n werk wat hy nie destyds gelees het nie. Hy het gewillig erken dat hy beïnvloed word deur die New York Times se oorsig van Scliar se werk en bedank hom in die skrywersnota in die ''Life of Pi''.<ref name = "CCA1"/><ref name = "CCA2"/><ref>Hemminger, Peter (13 Maart 2016). [http://calgaryherald.com/life/swerve/the-poseurs-guide-to-yann-martel The Poseurs Guide to Yann Martel]. Calgary Herald. Retrieved Maart 24, 2016.</ref><ref>Simas, Shed (Julie 12, 2014). [http://www.shedsimas.com/on-life-of-pi-plagiarism-and-media/ On Life of Pi, Plagiarism and the Media] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161002093953/http://www.shedsimas.com/on-life-of-pi-plagiarism-and-media/ |date= 2 Oktober 2016 }}. Shed Simas.</ref> ''Life of Pi'' is later gekies vir die 2003-uitgawe van ''CBC Radio'' se Canada Read-kompetisie, waar dit deur die skrywer Nancy Lee bevorder is.<ref>[http://www.cbc.ca/books/booksandauthors/2010/08/life-of-pi.html Life of Pi was defended by Nancy Lee on Canada Reads 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115093733/http://www.cbc.ca/books/booksandauthors/2010/08/life-of-pi.html |date=15 Januarie 2017 }}. CBC (Canadian Broadcasting Corporation): Books.</ref> Martel se Franse vertaling, ''Histoire de Pi'', is daarbenewens ingesluit in die Franse weergawe van die kompetisie, ''Le combat des livres'', in 2004, bevorder deur sanger Louise Forestier.
Martel was die Samuel Fischer-besoekende professor aan die Instituut van Vergelykende Letterkunde, Freie Universität [[Berlyn]] in 2002, waar hy 'n kursus met die titel "Die dier in die letterkunde" aangebied het.<ref>[http://www.fu-berlin.de/en/presse/informationen/fup/2010/fup_10_085/index.html Tomas Venclova Is Latest Samuel Fischer Visiting Professor at Freie Universität Berlin]. Freie Universität Berlin Presse.</ref> Hy het vanaf September 2003 'n jaar in Saskatoon, Saskatchewan, as die Saskatoon Openbare Biblioteek se skrywer-in-wording gewerk.<ref>[http://www.saskatoonlibrary.ca/node/480 Writers in Residence at Saskatoon Public Library, 1981–2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130408063113/http://www.saskatoonlibrary.ca/node/480 |date=2013-04-08 }}. Saskatoon Public Library: Collections, Connections. Retrieved Januarie 14, 2015.</ref> Hy het met Omar Daniel, komponis-in-woning by die Royal Conservatory of Music in Toronto, saamgewerk aan 'n musikale stuk vir [[klavier]], [[strykkwartet]] en bas. Die toonsetting, ''You Are Where You Are,'' is gebaseer op teks wat deur Martel geskryf is. Dit sluit dele van selfoongesprekke in wat in 'n gewone dag geneem word.<ref>[http://www.rcmusic.ca/media/news-releases/arc-premieres-new-work-europe ARC Premieres New Work in Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709055651/http://www.rcmusic.ca/media/news-releases/arc-premieres-new-work-europe |date= 9 Julie 2017 }}. The Royal Conservatory, Canada, News Release, 28 Oktober 2004.</ref><ref>[http://www.arcensemble.com/recordings.php ARC Ensemble: Recordings, Concert Excerpts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825220759/http://arcensemble.com/recordings.php |date=25 Augustus 2018 }}. ARC Ensemble (Artists of The Royal Conservatory) Recordings.</ref>
Van 2005 tot 2007 was Martel Besoekende Dosent aan die Universiteit van Saskatchewan.<ref>[http://www.arts.usask.ca/news/n/3/Yann_Martel_Appointed_as_a_Visiting_Scholar_in_English Yann Martel Appointed as a Visiting Scholar in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413182518/http://www.arts.usask.ca/news/n/3/Yann_Martel_Appointed_as_a_Visiting_Scholar_in_English |date=13 April 2016 }}. University of Saskatchewan, College of Arts & Science, News & Events.</ref><ref>Will, Joanne (Summer 2008). [http://nuvomagazine.com/magazine/summer-2008/yann-martel Yann Martel: Life of Yann]. Nuvo Magazine.</ref>
''Beatrice and Virgil'', sy derde roman, is in 2010 uitgegee. Die werk is 'n allegoriese kyk na die [[Holocaust]], wat probeer om hierdie tydperk nie deur die lens van historiese getuienis aan te pak nie, maar deur verbeeldingryke sintese.<ref>Lasdun, James (5 Junie 2010). [https://www.theguardian.com/books/2010/jun/05/beatrice-and-virgil-yann-martel Yann Martel's follow-up to Life of Pi is a risky fable about genocide ]. ''The Guardian'', UK, 5 Junie 2010.</ref><ref>Lo Dico, Joy (Mei 29, 2010). [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/beatrice-and-virgil-by-yann-martel-1984399.html Independent Reviews: Beatrice and Virgil]. ''The Independent'', UK, 29 Mei 2010.</ref><ref>Ciabattari, Jane (10 April 2010). [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=126022215 NPR Reviews: Beatrice and Virgil]. NPR online, 10 April 2010.</ref> Die hoofkarakters in die storie is 'n skrywer, 'n [[taksidermis]] en twee opgestopte diere: 'n rooibrulaap en 'n [[donkie]].<ref>Malla, Pasha (April 9, 2010).[https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/review-beatrice-virgil-by-yann-martel/article4315308/ "Fiction, or is it?"]. ''The Globe & Mail'', Kanada, 9 April 2010.</ref>
Van 2007 tot 2011 het Martel 'n "guerrilla-boekklub" bestuur met die destydse eerste minister van Kanada, [[Stephen Harper]], wat aan die eerste minister elke twee weke vir vier jaar lank 'n boek stuur, 'n totaal van meer as honderd romans, toneelstukke, poësieversamelings, grafiese romans en kinderboeke. Elke geskenk het gepaard gegaan met 'n brief waarin die waarde van die boek verduidelik word. Die punt was om vir Stephen Harper duidelik te maak dat die lees van literatuur nie net 'n plesier is nie, maar ook 'n noodsaaklike manier om die wêreld te ken en die lewe te verstaan. Vir al sy pogings het Martel nie 'n enkele antwoord van die eerste minister ontvang nie. Die briewe is in 2012 as 'n boek gepubliseer, ''101 Letters to a Prime Minister''.<ref name = "GM Yann hears">Adams, James (9 Junie 2009). [https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/yann-martel-hears-from-harper----finally/article4275782/ The Globe and Mail: Yann Martel hears from Harper('s team)]. The Globe and Mail.</ref><ref>Smith, Joanna (1 Februarie 2011).[https://www.thestar.com/news/canada/2011/02/01/yann_martel_shuts_down_harper_book_club.html Yann Martel shuts down Harper book club]. The Star online.</ref> Die Poolse tydskrif ''Histmag'' het hom as inspirasie aangehaal vir die stuur van boeke aan die premier [[Donald Tusk]], maar dit was 'n eenmalige met slegs tien boeke wat deur hul uitgewers geskenk is en deur die tydskriflesers gekies is. Tusk het baie positief gereageer.<ref>{{cite web |title=Premier odebrał książki od internautów! |url=http://histmag.org/Premier-odebral-ksiazki-od-internautow-5524 |website=Histmag |access-date=26 Augustus 2014 |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122601/https://histmag.org/Premier-odebral-ksiazki-od-internautow-5524 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Martel is genooi om 'n lid van die Royal Society of Literature in 2014 te word.<ref>[http://rsliterature.org/fellows/current-fellows/ Royal Society of Literature, List Current Fellows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729090322/https://rsliterature.org/fellows/current-fellows/ |date=29 Julie 2017 }}. Royal Society of Literature, London, UK, 2016.</ref> Hy het van 2010 tot 2015 op die Raad van Direkteure van die Saskatoon Openbare Biblioteek gedien.<ref>[http://nationtalk.ca/story/saskatoon-public-library-announces-2010-board Saskatoon Public Library Announces 2010 Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822134642/http://nationtalk.ca/story/saskatoon-public-library-announces-2010-board |date=22 Augustus 2019 }}. Saskatoon Public Library, Saskatoon, Saskatchewan, Canada, 2 Junie 2010.</ref><ref>[http://204.83.241.21/about/leadership Leadership Saskatoon Public Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406130958/http://204.83.241.21/about/leadership |date= 6 April 2016 }}. Saskatoon Public Library, Saskatoon, Saskatchewan, Canada.</ref><ref>[http://www.saskatoonlibrary.ca/about/leadership Leadership Saskatoon Public Library, Past Board Meeting Minutes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328063846/http://saskatoonlibrary.ca/about/leadership |date=2016-03-28 }}. Saskatoon Public Library, Saskatoon, Saskatchewan, Canada. URL besoek 31 Maart 2016.</ref>
Sy vierde roman, ''The High Mountains of Portugal'', is op 2 Februarie 2016 gepubliseer. Dit vertel van drie karakters in [[Portugal]] in drie verskillende tydperke, wat elkeen op sy eie manier liefde en verlies hanteer.<ref name = "NYT Broida">Broida, Mike (Februarie 12, 2016).[https://www.nytimes.com/2016/02/14/books/review/the-high-mountains-of-portugal-by-yann-martel.html?_r=0 The New York Times Sunday Book Review: The High Mountains of Portugal]. The New York Times.</ref><ref>Zimmerman, Jean (5 Februarie 2016).[https://www.npr.org/2016/02/05/463861486/confronting-loss-while-scaling-the-high-mountains-of-portugal NPR Book Review: Confronting Loss While Scaling 'The High Mountains Of Portugal']. NPR online.</ref> Dit het op die New York Times Besverkoper-lys gekom binne die eerste maand van vrystelling.<ref name = "NYT 2016">[https://www.nytimes.com/best-sellers-books/2016-02-28/hardcover-fiction/list.html New York Times Bestseller List, 28 Februarie 2016: The High Mountains of Portugal]. New York Times Bestseller List online.</ref>
== Gepubliseerde werke ==
* ''Seven Stories'' (1993)
* ''The Facts Behind the Helsinki Roccamatios (Collection of four short stories, including the eponymous story of the collection'') (1993)
* ''Self'' (1996)
* ''Life of Pi'' (2001)
* ''We Ate the Children Last'' (Kortverhaal) (2004)
* ''Beatrice and Virgil'' (2010)
* ''101 Letters to a Prime Minister: The Complete Letters to Stephen Harper'' (2012)
* ''The High Mountains of Portugal'' (2016)
== Toekennings en pryse ==
=== ''The High Mountains of Portugal'' ===
* New York Times Topverkoper 2016
=== ''Beatrice and Virgil'' ===
* New York Times Topverkoper 2010
* Boston Globe Topverkoper
* L.A. Times Topverkoper
* Minneapolis Star Tribune Topverkoper
* National #1 Bestseller in Maclean's
* Topverkoper in ''The Toronto Star''
* Gelys vir die 2012 International IMPAC Dublin Literary Award
* Financial Times 2010 Fiksie van die Jaar
=== ''Life of Pi''===
* Wenner van die 2002 Man Booker Prize for Fiction
* New York Times Topverkoper-lys 2002-03 (61 weeks)
* Wenner van die Asian/Pacific American Award for Literature 2002
* Wenner van die Hugh MacLennan Prize for Fiction 2001
* Wenner van die Boeke-prys 2003 (Suid-Afrika)
* Wenner van die Deutscher Bücherpreis Deutscher Bücherpreis List of Winners|2004.
* Wenner van La Presse Prix du Grand Public 2003
* Wenner van die “Scene It Read It” kategorie van die Coventry Inspiration Book Awards 2014
* A Quill & Quire Beste Boek van 2001
=== ''The Facts behind the Helsinki Roccamatios'' (kortverhaal) ===
* Wenner van die 1991 Journey Prize
=== Film verwerkings===
* ''Life of Pi'', met Ang Lee as regisseur in 2012 en het ‘n aantal pryse gewen. Martel maak 'n kort verskyning as ekstra, hy sit op 'n parkbank oor 'n dam terwyl [[Irrfan Khan]] (Pi) en Rafe Spall (wie Yann Martel speel) gesels.
* ''We Ate the Children Last'' word verwerk as ‘n onafhanklike film.
* ''Manners of Dying'', met Jeremy Peter Allen as regisseur in 2004.
* ''The Facts behind the Helsinki Roccamatios''
=== Teater verwerkings ===
* ''Beatrice and Virgil'', verwek deur Lindsay Cochrane met Sarah Garton Stanley as regisseur by die Factory Theatre, Toronto in 2013.
* ''The Facts behind the Helsinki Roccamatios''
== Invloede ==
Martel het in 'n aantal onderhoude gesê dat [[Dante]] se ''Divine Comedy'' die mees indrukwekkende boek is wat hy ooit gelees het. As hy praat oor sy mees onvergeetlike kinderboek, herinner hy ''Le Petit Chose'' deur [[Alphonse Daudet]]. Hy het gesê dat hy dit gelees het toe hy tien jaar oud was, en dit was die eerste keer dat hy 'n boek so hartverskeurend gevind het dat hy hom tot trane beweeg het.
== Verwysings==
{{Verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Martel, Yann}}
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
[[Kategorie:Kanadese skrywers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
tltd960qpztt04mbuv1lh6mj3epit8d
Ford Expedition
0
100027
3379106
2717367
2026-11-20T09:10:30Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379106
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Motorvoertuig
|name = Ford Expedition
|image = [[Lêer:Ford Expedition P4220627.jpg|280px]]
|production = 1996–huidig
|manufacturer = [[Ford Motormaatskappy]]
|class = Volgrootte [[sportnutsvoertuig|SNV]]
|body_style = 5-deur SNV
|weight = 2631 kg (standard)<br /> 2754 kg (EL)<ref>{{cite web |url=http://consumerguideauto.howstuffworks.com/2009-ford-expedition-3.htm |title=2009 Ford Expedition Safety |publisher=Consumer Guide |access-date=9 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218074228/http://consumerguideauto.howstuffworks.com/2009-ford-expedition-3.htm |archive-date=18 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|layout = Voorenjin, agterwielaandrywing / vierwielaandrywing
|predecessor = [[Ford Bronco]] (standaard)<br />[[Ford Excursion]] (Expedition EL/Max)
}}
Die '''Ford Expedition''' is 'n volgrootte [[Sportnutsvoertuig|sportnutsvoertuig (SNV)]] wat deur die [[Ford Motormaatskappy]] gebou en in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] bemark word en 'n topverkoper bly.<ref>"Ford SA's passenger-car exodus: a look at the sales figures", Ryan Bubear, [https://www.bizcommunity.com/Article/196/795/226788.html www.bizcommunity.com], 6 Apr 2022</ref> Dit is in 1996 bekendgestel vir die 1997-modeljaar as 'n plaasvervanger vir die Ford Bronco. Die grote het voorheen tussen die kleiner Ford Explorer en die groter Ford Excursion ingepas, maar sedert die 2005 modeljaar is dit die grootste Ford nutsvoertuig en laaste Ford wat op 'n [[bakkie]] gebaseer was.
Die Expedition is grootliks gebaseer op die Ford F-150 bakkie en gaan voort om verskeie komponente (transmissie, elektronika, onderstelbeheerstelsels, sleepfunksies, ens.) te deel met die volgrootte halftonbakkie. Sedert 2007 word sitplek vir tot agt passasiers gebied. Vanaf sy bekendstelling in 1996 tot 2014 is dit aangedryf deur 'n standaard Triton V8-enjin. In 2015 is dit vervang met 'n meer kompakte, dog doeltreffender en kragtiger 3.5L EcoBoost V6-enjin. Die Expedition vervang die Excursion, waarvan produksie in 2005 gestaak is, en Ford bied tans die standaardgrootte model en die langer EL/Max model (van 2007 tot op hede) aan.
'n Aangepaste diensvoertuig weergawe is beskikbaar vir wetstoepassingsagentskappe, brandweerdepartemente en mediese nooddienste.
== Aandrywing ==
Oor die jare is verskeie enjins gebruik en die spesifikasies is elke jaar of drie aangepas, selfs al het die verplasing en basiese ontwerp die selfde gebly. Die tabel gee slegs 'n paar van die vele enjins aan.
{| class="wikitable"
|+
!Naam
!Tipe
!Jare
!Krag
|-
|Ford Triton V8
|4.6 L 16 klep V8
|2001 tot 2002
|179 [[Drywing|kW]]; 395 [[Wringkrag|N⋅m]]
|-
|Ford Triton V8
|5.4 L 24 klep V8
|2009 tot 2014
|239 kW; 495 N⋅m
|-
|''EcoBoost'' V6
|3.5 L 24-valve ''EcoBoost'' V6
|2014 tot 2017
|272 kW; 569 N⋅m
|-
|''EcoBoost'' V6
met Snelaansitter
(Eng: Start-Stop)
|3.5 L 24-valve ''EcoBoost'' V6
|2018 tot hede
|280 kW; 637 N⋅m
|-
|''EcoBoost'' V6
met Snelaansitter
|3.5 L 24-valve ''EcoBoost Platinum'' V6<ref>"[https://www.autonews.com/article/20170615/OEM/170619819/ford-f-150-expedition-gain-power-lose-weight/ Ford F-150, Expedition gain power, lose weight]". ''autonews.com''. 15 Junie 2017. Besoek op 2017-06-16.</ref>
|2022 tot hede
|328 kW; 691 N⋅m
|}
Vanaf 2018 tot op hede word 'n tienspoed outomatiese ''SelectShift'' ratkas in al die modelle aangebied.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Fordmodelle}}
[[Kategorie:Ford|Expedition]]
kzyi2vzmztaamychln04jyedhcepu1x
Kadmiumrooi
0
102364
3378970
1824584
2026-11-19T20:54:54Z
Jcwf
4
3378970
wikitext
text/x-wiki
{{kleurmonster|#E30022}}
'''Kadmiumrooi''' is 'n skakering van [[rooi]] [[kleur]].
Dit is ook die naam van 'n taamlik giftige soort pigmente wat op [[kadmiumselenied]] gebaseer is.
== Kleurkoördinate ==
[[Lêer:Cadmium selenide.jpg|duimnael|Kadmiumselenied]]
Volgens verskeie kleurskemas word '''kadmiumrooi''' as volg voorgestel:
{| class="wikitable"
!Model
!Koördinate
|-
|''[[Heksadesimale]] kode''
|#E30022
|-
|[[RGB-kleurmodel]]
|(227, 0, 34)
|-
|CMYK
|(0, 100, 85, 11)
|-
|[[HSV (kleurruimte)|HSV]]
|(351°, 100%, 89%)
|}
== Sien ook ==
* [[Lys van kleure]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
<br />
{{Kleurskakerings van rooi}}
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Kleure]]
1t5rvxquwyc2yslx5ms76fjsy42ucb0
Engelse
0
107173
3379019
3301302
2026-11-19T22:00:54Z
SpesBona
2720
+ skakels
3379019
wikitext
text/x-wiki
: ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Engels]].''
{{Etniese groep
| beeld = [[Lêer:English mosaic.jpg|300px]]
| onderskrif =
| groep = Engelse
| bevolking = ca. 75–100 miljoen
| plek = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 37,6 miljoen in [[Engeland]] en [[Wallis]]<ref>{{en}} [http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rpt-ethnicity.html#tab-National-identity-in-England-and-Wales 2011 England and Wales census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124090812/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rpt-ethnicity.html#tab-National-identity-in-England-and-Wales |date=24 Januarie 2016 }}</ref><br />
{{vlagland|Verenigde State}} 25–50 miljoen<ref>{{en}} [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_10_1YR_B04003&prodType=table 2010 ACS Ancestry estimates]</ref><ref>{{en}} [http://www.census.gov/population/censusdata/pc80-s1-10/tab02.pdf US Census 1980]</ref><br />
{{vlagland|Australië}} 7,2 miljoen<ref>{{en}} [http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features902012-2013 2011 Australian Census]</ref><br />
{{vlagland|Kanada}} 6,6 miljoen<ref>{{en}} [http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 2006 Canadian Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723224016/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/index-eng.cfm |date=23 Julie 2013 }}</ref><br />
{{vlagland|Suid-Afrika}} 1,6 miljoen<ref>{{en}} {{cite book |title=Census 2011: Census in brief |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |page=26 |publisher=Statistics South Africa |location=Pretoria |year=2012 |isbn=978-0-621-41388-5}}</ref><br />
{{vlagland|Nieu-Seeland}} 44 000–282 000<ref>{{en}} [http://www.stats.govt.nz/census/2006-census-data/quickstats-about-culture-identity/quickstats-about-culture-and-identity.htm?page=para017Master 2006 New Zealand census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219000000/http://www.stats.govt.nz/census/2006-census-data/quickstats-about-culture-identity/quickstats-about-culture-and-identity.htm?page=para017Master |date=19 Februarie 2008 }}</ref><ref>{{en}} [http://www.stats.govt.nz/census/2001-census-statistics/change-in-ethnicity-question.htm 1996 New Zealand census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219231823/http://www.stats.govt.nz/census/2001-census-statistics/change-in-ethnicity-question.htm |date=19 Februarie 2008 }}</ref>
| taal = [[Engels]]
| geloof = Tradisioneel [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikanisme]], maar ook afgeskeidene en afvalliges, sowel as ander [[Protestantisme|Protestante]]; ook [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]]; andere gelowe.
| verwante = Ander [[Germane|Germaanse volke]]; [[Bretonners]], [[Iere]], [[Skotte]], [[Walliesers]]; [[Anglo-Afrikane]]; [[Anglo-Iere]]
}}
Die '''Engelse''' ([[Engels]]: ''English'' of ''English people'') is 'n [[Germane|Germaanse]] [[nasie]] en [[etniese groep]] inheems aan [[Engeland]] wat Engels as [[moedertaal]] praat. Die Engelse identiteit is van vroeë [[Middeleeue|Middeleeuse]] oorsprong, toe hulle in [[Ou Engels]] as ''Angelcynn'' ("familie van die Engele") bekend was. Engeland is een van die vier [[lande van die Verenigde Koninkryk]] en Engelse mense in Engeland is Britse burgers. Hul etnoniem is afgelei van die Angele, een van die Germaanse volke wat omtrent die 5de eeu n.C. na [[Groot-Brittanje]] migreer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=English |title=Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |access-date=8 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803135620/http://www.etymonline.com/index.php?term=english |archive-date=3 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:Carl Spitzweg 047.jpg|duimnael|links|Carl Spitzweg: ''Engländer in der Campagna''<br /><small>Waterverfskildery, omstreeks 1845. Alte Nationalgalerie, Berlyn</small>]]
Histories gesien is die Engelse bevolking afstammelinge van 'n paar volke — die vroeë [[Kelte|Keltiese]] [[Bretonners]] en die Germaanse stamme wat hulle in Brittanje as gevolg van die onttrekking van die [[Romeinse Ryk|Romeine]] gevestig het, insluitende die Angele, Sakse, [[Jute]] en [[Friese]]. Gesamentlik bekend as die [[Angel-Saksers]], het hulle wat later as Engeland (van Ou Engels ''Englaland'') bekend geword het, saam met die latere [[Dene]], [[Normandiërs]] en andere groepe gestig. Met die [[Acts of Union 1707]] is die [[Koninkryk van Engeland]] deur die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://collections.europarchive.org/ukparliament/20090701100701/http://www.parliament.uk/actofunion/|publisher=parliament.uk|title=Act of Union 1707|accessdate=26 Augustus 2010}}{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Deur die jare heen het die Engelse gewoontes en identiteit redelik nou in lyn met die Britse gewoontes en identiteit in die algemeen geword.
Vandag het baie Engelse mense onlangse voorsate uit ander dele van die [[Verenigde Koninkryk]], terwyl sommige ook afstammelinge van meer onlangse immigrante uit andere [[Europa|Europese]] lande en van die [[Britse Statebond]] is.
Die Engelse is die oorsprong van die Engelse taal, die [[Westminster-stelsel]], die [[Gemenereg]] en talle groot [[sport]]soorte soos [[krieket]], [[sokker]], [[rugby]] en [[tennis]].<ref>{{en}} [http://www.thefa.com/about-football-association/fa150 The fa 1863–2013.]</ref> Hierdie en ander Engelse kulturele eienskappe het wêreldwyd versprei, deels as gevolg van die invloed en reikwydte van die voormalige [[Britse Ryk]] en deels as gevolg van migrasie.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bronne ==
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:English people|Engelse Wikipedia]]
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|People of England}}
{{Wikt-inlyn}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Engelse| ]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Australië]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Kanada]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Nieu-Seeland]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Etniese groepe in die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Etniese groepe in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Germane]]
owlzfxspymc7doutm6h540yggwiht4q
Koraal
0
112389
3378845
3359715
2026-11-19T13:44:01Z
Oesjaar
7467
/* Klimaatnavorsing */ Spelfout.
3378845
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Koraal
| fossil_range ={{Fossiel tydperk|570|0}} Laat-Ediacarium – tans
| image=Scheibenanemonen (Actinodiscus spec).jpg
| image_width=250px
| image_caption=[[Steenkoraal]].
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Cnidaria]]
| classis = '''Anthozoa'''
| classis_authority = Ehrenberg, 1834
| subdivision_ranks = Subklasse
| subdivision =
* [[Octocorallia]]<ref>{{cite WoRMS |author= Hoeksema, Bert |year=2015 |title=Octocorallia |id=1341 |accessdate=24 April 2015 }}</ref>
** [[Alcyonacea]]
** [[Helioporacea]]
** [[Pennatulacea]]
* [[Hexacorallia]]<ref>{{cite WoRMS |author= Hoeksema, Bert |year=2015 |title=Hexacorallia |id=1340 |accessdate=24 April 2015 }}</ref>
** [[Actiniaria]]
** [[Antipatharia]]
** [[Corallimorpharia]]
** [[Scleractinia]]
** [[Zoantharia]]
* [[Ceriantharia]]<ref>{{cite WoRMS |author= Hoeksema, Bert |year=2016 |title=Ceriantharia |id=1361 |accessdate=4 Februarie 2017 }}</ref>
** [[Penicillaria]]
** [[Spirularia]]
}}
'''Korale''', of '''koraaldiertjies''', is [[Ongewerweldes|ongewerwelde]] seediertjies in die [[Klas (biologie)|klas]] [[Anthozoa]] (blomdiere) van die [[filum]] [[Cnidaria]]. Hulle kom gewoonlik in kompakte kolonies van talle identiese, individuele [[poliep]]e voor. Die bekendste van die korale is die [[steenkorale]] (Scleractinia). Hulle het die hoofaandeel in die ontstaan van [[koraalriwwe]], wat bestaan uit [[kalsiumkarbonaat]] wat die diertjies afskei om ’n harde [[skelet]] te vorm.
Elke poliep in die kolonie is identies en bestaan uit ’n sakkie met ’n stel tentakels wat die sentrale opening omring. Hulle is gewoonlik ’n paar millimeter breed en ’n paar sentimeter lank. ’n [[Eksoskelet]] word naby die basis afgeskei. Oor baie geslagte heen skep die kolonie dus ’n groot skelet wat kenmerkend van die [[spesie]] is. Hulle kan aseksueel voortplant, of seksueel deur [[kuit]]skieting: poliepe van dieselfde spesie stel gelyktydig oor ’n tydperk van een tot verskeie nagte [[Gameet|gamete]] vry, gewoonlik min of meer met [[volmaan]].
Hoewel sommige korale klein [[vis]]sies en [[plankton]] vang met die netelselle aan die punt van hul tentakels, kry die meeste hul energie en voedingstowwe van [[Fotosintese|fotosintetiese]], eensellige alge van die [[genus]] ''Symbiodinium'' bekend as [[soöxantella]]s wat in hul weefsel woon. Sulke korale het [[son]]lig nodig en groei in helder, vlak water, gewoonlik op ’n diepte van minder as 60 meter. Korale dra baie by tot die fisiese struktuur van koraalriwwe wat in [[Trope|tropiese]] en [[Subtropiese klimaat|subtropiese klimate]] ontwikkel, soos die [[Groot Koraalrif]] aan die kus van [[Queensland]], [[Australië]].
Ander korale steun nie op soöxantellas nie en kan in baie dieper water oorleef, met die kouewater-genus ''Lophelia'' wat tot op 3 000 meter kan voorkom.<ref name=Squires>{{cite journal | author=Squires, D.F. | year=1959 | title=Deep sea corals collected by the Lamont Geological Observatory. 1. Atlantic corals | journal = American Museum Novitates | volume=1965 | pages=1–42}}</ref> Sommige is al noordwes van Cape Wrath in [[Skotland]] ontdek en ander so ver noord as aan die kus van die deelstaat [[Washington (deelstaat)|Washington]] en die [[Aleoetiese Eilande]].
== Taksonomie en anatomie ==
{{Kladogram|title=
|caption=Afstamming van Anthozoa
|clades={{clade| style=font-size:85%;line-height:75%;width:247px
|label1= [[Hexacorallia]]
|1={{clade
|1=Actiniaria
|2=Antipatharia
|3=Corallimorpharia
|4=Scleractinia
|5=Zoantharia
}}
|label2= [[Octocorallia]]
|2={{clade
|1=Alcyonacea
|2=Helioporacea
|3=Pennatulacea
}}
|label3= [[Ceriantharia]]
|3={{clade
|1=Penicillaria
|2=Spirularia
}}
}}
}}
Korale word in die klas [[Anthozoa]] van die filum [[Cnidaria]] geklassifiseer. Hulle word in drie subklasse verdeel:
# [[Hexacorallia]]. Sluit die [[steenkorale]], [[seeanemoon|seeanemone]] en [[Zoantharia|soantides]] in. Hierdie groepe het poliepe wat gewoonlik ses tentakels of ’n veelvoud van ses het.
# [[Octocorallia]]. Sluit bloukorale, sagte korale, seevere en horingkorale in. Hulle het agt tentakels elk.<ref>{{cite WoRMS |author= Hoeksema, Bert |year=2015 |title=Anthozoa |id=1292 |accessdate=24 April 2015|db=}}</ref>
# [[Ceriantharia]]. Word ook viltkokeranemone genoem.<ref>[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1361 Ceriantharia, deur Hoeksema, Bert. WoRMS, 2016.] URL besoek op 18 Mei 2017</ref><ref name=Stampar>{{cite journal |author1=Stampar, S.N. |author2=Maronna, M.M. |author3=Kitahara, M.V. |author4=Reimer, J.D. |author5=Morandini, A.C. |year=2014 | title = Fast-Evolving Mitochondrial DNA in Ceriantharia: A Reflection of Hexacorallia Paraphyly? | journal = PLoS ONE | volume = 9 | issue = 1 | pages = e86612 | pmid = 24475157 | doi=10.1371/journal.pone.0086612 | pmc=3903554 }}</ref><ref name=Chen>{{cite journal | author1 = Chen, C. A. | author2 = Odorico, D. M. | author3 = ten Lohuis, M. | author4 = Veron, J. E. N. | author5 = Miller, D. J. | year = 1995 | title = Systematic relationships within the Anthozoa (Cnidaria: Anthozoa) using the 5'-end of the 28S rDNA | journal = Molecular Phylogenetics and Evolution | volume = 4 | issue = 2 | pages = 175–183 | pmid = 7663762 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6WNH-45R889V-14-1&_cdi=6963&_user=10&_orig=search&_coverDate=06%2F30%2F1995&_qd=1&_sk=999959997&view=c&wchp=dGLbVzz-zSkzV&md5=531282d4acffe5b53431d2dcb91df8a8&ie=/sdarticle.pdf | doi = 10.1006/mpev.1995.1017 | access-date = 24 Augustus 2021 | archive-date = 2 April 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080402211518/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6WNH-45R889V-14-1&_cdi=6963&_user=10&_orig=search&_coverDate=06%2F30%2F1995&_qd=1&_sk=999959997&view=c&wchp=dGLbVzz-zSkzV&md5=531282d4acffe5b53431d2dcb91df8a8&ie=%2Fsdarticle.pdf | url-status = dead }}</ref>
[[Lêer:Coral polyp.jpg|duimnael|links|180px|Anatomie van ’n steenkoraalpoliep.]]
Brandkorale is nie ware korale nie; hulle val in die orde Anthomedusa (soms bekend as Anthoathecata) van die klas [[Hydrozoa]].<ref>[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=196235 Milleporidae Fleming, 1828, deur Schuchert, Peter. WoRMS, 2015.] URL besoek op 18 Mei 2017</ref>
Korale is steellose diertjies wat van die meeste ander lede van Cnidaria verskil deurdat hulle nie ’n [[kwalvorm]]stadium in hul lewensiklus het nie. Die lyf van die diertjie is ’n poliep. Die meeste korale is deel van kolonies; een poliep produseer ’n ander een en die kolonie ontwikkel eindelik uit hierdie klein begin. By steenkorale produseer die poliep ’n skelet wat uit kalsiumkarbonaat bestaan om die organisme te versterk en beskerm. Dit word afgeskei deur die poliepe en die [[senosark]], die lewende weefsel wat hulle verbind. Kolonies steenkorale kan baie verskil wat voorkoms betref; die verskillende vorms word dikwels verbind met verskillende soorte [[habitat]], verskille in die hoeveelheid lig en die beweging van die water.<ref name=Ruppert>{{cite book |title=Invertebrate Zoology, 7de uitg.|last1=Ruppert|first1=Edward E. |last2=Fox |first2=Richard, S. |last3=Barnes |first3=Robert D. |year=2004 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-81-315-0104-7 |pages=132–148 }}</ref>
Sagte korale het nie harde skelette nie, maar die weefsel word dikwels versterk deur die teenwoordigheid van klein skeletagtige elemente, skleriete, wat uit kalsiumkarbonaat bestaan. Sagte korale se vorms wissel baie en die meeste is koloniaal. ’n Paar sagte korale is [[stolon]]agtig, maar die poliepe van die meeste word verbind deur plate senosark. By sommige spesies is dit dik en die poliepe is heeltemal veranker. Sommige sagte korale is korsagtig of vorm lobbe. Ander is boom- of sweepagtig en het ’n sentrale aksiale skelet wat in die weefselbindmiddel veranker is.
In beide steen- en sagte korale kan die poliepe teruggetrek word, met steenkorale wat op hul harde skelet en netelselle staatmaak vir verdediging en sagte korale wat gewoonlik chemiese verdedigingsmetodes gebruik in die vorm van giftige stowwe wat in die weefsel aanwesig is.<ref name="Ruppert" />
[[Lêer:Montastrea cavernosa.jpg|duimnael|links|180px|''Montastraea cavernosa''-poliepe met uitgestrekte tentakels.]]
Die poliepe van steenkorale het ’n sesvoudige simmetrie en dié van sagte korale ’n agtvoudige simmetrie. Die mond van elke poliep word omring deur tentakels, of vangarms. By steenkorale is hulle silindries en loop dunner na die punt, maar by sagte korale is hulle getak met uitsteeksels bekend as pinnules. By sommige tropiese spesies is hulle net klein stompies en by ander saamgesmelt om soos ’n spaan te lyk.<ref name=Sprung>{{cite book |title=Corals: A quick reference guide |url=https://archive.org/details/coralsquickrefer0000juli |last=Sprung |first=Julian |year=1999 |publisher=Ricordea Publishing |isbn=1-883693-09-8 |page=[https://archive.org/details/coralsquickrefer0000juli/page/145 145] }}</ref>
By die meeste korale is die tentakels bedags teruggetrek en snags uitgesprei om plankton en ander klein organismes te vang. Beide sagte en steenkorale in vlak water kan hul planktondieet aanvul met die produkte van fotosintese wat moontlik gemaak word deur die simbiose met eensellige alge.<ref name="Ruppert" /> Die poliepe is verbind met ’n komplekse en goed ontwikkelde stelsel gastrovaskulêre kanale, wat meebring dat voedingstowwe en [[simbiont]]e maklik gedeel kan word.<ref name=Gateno>{{cite journal | author1=D. Gateno | author2=A. Israel | author3=Y. Barki | author4=B. Rinkevich | title=Gastrovascular Circulation in an Octocoral: Evidence of Significant Transport of Coral and Symbiont Cells | journal=The Biological Bulletin | year=1998 | pages=178–186 | volume=194 | issue=2 | url=http://www.biolbull.org/cgi/reprint/194/2/178 | doi=10.2307/1543048 | jstor=1543048 | publisher=Marine Biological Laboratory | access-date=18 Mei 2017 | archive-date=30 Junie 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060630003440/http://www.biolbull.org/cgi/reprint/194/2/178 | url-status=dead }}</ref>
== Ekologie ==
Poliepe lewe van ’n verskeidenheid klein organismes, van mikroskopiese plankton tot klein vissies. Die poliep se tentakels verlam die prooi of maak dit dood deur middel van netelselle. Die selle bevat gif wat hulle vinnig vrystel wanneer ’n ander organisme daaraan raak – gifangels word in die prooi geskiet en die gif word deur die hol filament vrygestel. Die verlamde prooi word dan deur die tentakels in die mondopening geplaas.<ref>{{cite web |title=Coral Feeding Habits |url=http://coralreef.noaa.gov/aboutcorals/coral101/feedinghabits/ |publisher=NOAA |access-date=25 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124345/https://coralreef.noaa.gov/aboutcorals/coral101/feedinghabits/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Die tentakels trek dan saam om die prooi na die maag te bring. Wanneer die prooi verteer is, gaan die maag weer oop en die reste van die prooi word uitgeskei.
Baie korale, sowel as ander lede van Cnidaria soos seeanemone, vorm ’n simbiotiese verhouding met ’n klas alge, soöxantellas, van die genus ''Symbiodinium''.<ref name="murph" /> Elke poliep huisves gewoonlik een spesie alge. Deur fotosintese verskaf die alge energie aan die korale en help met verkalking.<ref name=MilneBay>{{cite web |author1=Madl, P. |author2=Yip, M. |year=2000 |url=http://biophysics.sbg.ac.at/png/png3.htm |title=Field Excursion to Milne Bay Province – Papua New Guinea |access-date=31 Maart 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511062206/http://biophysics.sbg.ac.at/png/png3.htm |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tot 30% van die weefsel van ’n poliep kan uit alge bestaan.<ref name=murph>{{cite book |title=Coral Reefs: Cities Under The Seas |url=https://archive.org/details/coralreefscities0000murp |last=Murphy |first=Richard C. |year=2002 |isbn=0-87850-138-X |publisher=The Darwin Press}}</ref>{{rp|23}}
Die voordeel vir die alge is dat hulle ’n veilig blyplek het en die poliep se afval-koolstofdioksied en -stikstof inneem. Die spanning wat die alge op die poliepe kan plaas, word dikwels verlig deurdat die poliepe die alge uitwerp. Massa-uitwerpings staan bekend as koraalverbleiking, want die alge dra by tot die koraal se [[bruin]] [[kleur]]; ander kleure is egter vanweë gaskoraalpigmente, soos [[groen]] fluoresseerproteïene. Uitwerpings verhoog die poliep se kans om korttermynspanning te oorleef – hulle kan altyd later weer alge opneem, miskien van ’n ander spesie. As die spanningstoestande egter voortduur, kan die poliep eindelik doodgaan.<ref name=Toller>{{cite journal | author1=W. W. Toller | author2=R. Rowan | author3=N. Knowlton | title=Repopulation of Zooxanthellae in the Caribbean Corals ''Montastraea annularis'' and ''M. faveolata'' following Experimental and Disease-Associated Bleaching | journal=The Biological Bulletin | year=2001 | pages=360–373 | volume=201 | url=http://www.biolbull.org/cgi/content/full/201/3/360 | doi=10.2307/1543614 | pmid=11751248 | issue=3 | jstor=1543614 | publisher=Marine Biological Laboratory | access-date=18 Mei 2017 | archive-date=25 Februarie 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060225043356/http://www.biolbull.org/cgi/content/full/201/3/360 | url-status=dead }}</ref>
== Voortplanting ==
Korale kan beide gonochoristies (eenslagtig) en hermafrodities (tweeslagtig) wees; elk kan óf seksueel óf aseksueel voortplant. Voortplanting stel korale in staat om hulle op nuwe plekke te vestig.
=== Seksueel ===
Die meeste korale plant seksueel voort. Sowat 25% van tweeslagtige korale (steenkorale) vorm gonochoristiese (enkelsel)-kolonies, terwyl die res tweeslagtig is.<ref name=Veron>{{cite book | author = Veron, J.E.N. | year = 2000 | title = Corals of the World. Vol 3 | edition = 3rd | publisher = Australian Institute of Marine Sciences and CRR Qld Pty Ltd. | location = Australia | isbn = 0-642-32236-8}}</ref>
==== Uitstrooiers ====
[[Lêer:Stony coral spawning 2.jpg|duimnael|220px|’n Manlike groot sterkoraal (''Montastraea cavernosa'') stel sy sperma in die water vry.]]
Sowat 75% van alle hermatipiese (rifbouende) korale strooi hul saad uit deur gamete – [[Eier (biologie)|eiers]] en [[Spermsel|sperma]] – in die water vry te stel. Die gamete verbind en vorm ’n mikroskopiese larwe, ’n planula, wat gewoonlik pienk en [[Ellips|ovaalvormig]] is. ’n Tipiese koraalkolonie produseer miljoene larwes per jaar om die kans te vergroot dat ’n nuwe kolonie vorm.<ref>[http://oceanservice.noaa.gov/education/kits/corals/coral06_reproduction.html How Do Corals Reproduce?], NOAA Ocean Service Education</ref>
Sinkroniese uitstrooiing is tipies van ’n koraalrif. Dikwels, al is verskeie spesies teenwoordig, strooi al die korale hul saad dieselfde nag uit. Dit is noodsaaklik sodat manlike en vroulike gamete by mekaar kan uitkom. Die tyd vir uitstrooiing hang van omgewingsfaktore af wat van spesie tot spesie verskil. Dit kan temperatuurveranderings, die maansiklus, daglengte of chemiese tekens wees.<ref name=Veron /> Sinkroniese uitstrooiing kan tot verbastering lei en is moontlik betrokke by [[Spesievorming|koraalspesievorming]].<ref name=Hatta>{{cite journal |author1=Hatta, M. |author2=Fukami, H. |author3=Wang, W. |author4=Omori, M. |author5=Shimoike, K. |author6=Hayashibara, T. |author7=Ina, Y. |author8=Sugiyama, T. | title=Reproductive and genetic evidence for a reticulate evolutionary theory of mass spawning corals | journal=Molecular Biology and Evolution | year=1999 | pages=1607–1613 | volume=16 | issue=11 | url=http://mbe.oxfordjournals.org/content/16/11/1607.full.pdf | format=PDF | pmid=10555292 | doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a026073}}</ref> Die geleentheid kan visueel dramaties wees, met die gewoonlik helder water wat troebel word van die gamete.
==== Broeiers ====
Spesies wat broei, is gewoonlik ahermatipies (nierifvormend) in gebiede met sterk strome of groot branders. Hulle stel net sperma vry en dit sak af op die wagtende draers van onbevrugte eiers. Sinkroniese vrystelling van sperma kan ook by dié spesies plaasvind.<ref name=Veron /> Ná bevrugting stel die korale planulas vry wat gereed is om by die kolonie aan te sluit.<ref name=MilneBay />
==== Planulas ====
Planulas (plat, swemmende larwes) swem na die lig om by die oppervlak van die water te kom, waar hulle dryf en groei voordat hulle afsak en ’n harde oppervlak soek waaraan hulle kan vasklou om ’n nuwe kolonie te begin. Hulle kan ook swem na die klank wat van die koraalrif af kom, en dus weg van diep waters.<ref>{{cite journal |last1=Vermeij |first1=Mark J. A. |last2=Marhaver |first2=Kristen L. |last3=Huijbers |first3=Chantal M. |last4=Nagelkerken |first4=Ivan |last5=Simpson |first5=Stephen D. |year=2010 |title=Coral Larvae Move toward Reef Sounds |journal=PLoS ONE |volume=5 |issue=5 |pages=e10660 |pmid=20498831 |doi=10.1371/journal.pone.0010660 |laysummary=http://www.sciencedaily.com/releases/2010/05/100514171908.htm |laysource=ScienceDaily |laydate=16 Mei 2010 |pmc=2871043}}</ref> Ondanks die groot getal gamete wat vrygestel word, vorm min nuwe kolonies omdat baie faktore daarteen tel. Die tyd van vrystelling tot afsakking is gewoonlik twee tot drie dae, maar kan tot twee maande wees.<ref name=Jones>{{cite book |author1=Jones, O.A. |author2=R. Endean. | year = 1973 | title = Biology and Geology of Coral Reefs | pages = 205–245 | publisher = Harcourt Brace Jovanovich | location = New York, USA | isbn = 0-12-389602-9}}</ref> Die larwes groei tot poliepe en word eindelik ’n koraalhoof deur aseksuele uitloping en groei.
=== Aseksueel ===
[[Lêer:Orbicella annularis - calices.jpg|duimnael|220px|Basale plate van ''Orbicella annularis'' toon vermenigvuldiging deur middel van uitloopsels (klein middelste plaat) en verdeling (groot dubbelplaat).]]
In ’n koraalhoof plant die geneties identiese poliepe aseksueel voort, óf deur uitloping (knopvorming) óf deur verdeling (in die lengte of breedte).
By uitloping ontstaan ’n jong poliep uit ’n volwasse een.<ref name=Barnes99>{{cite book | last1= Barnes |first1=R. and |first2=R. |last2=Hughes | year = 1999 | title = An Introduction to Marine Ecology | url= https://archive.org/details/introductiontoma0000barn | edition = 3rd | pages = [https://archive.org/details/introductiontoma0000barn/page/117 117]–141 | publisher = Blackwell | location = Malden, MA | isbn = 0-86542-834-4}}</ref> Terwyl die nuwe poliep groei, vorm sy liggaamsdele. Die afstand tussen die nuwe en ou poliep word groter en daarmee saam die senokarp (die weefsel wat die poliepe bind).
By verdeling ontstaan twee poliepe wat elk so groot word soos die oorspronklike een. As dit in die lengte verdeel, word die poliep breër en verdeel sy liggaam. Die mond verdeel ook en nuwe tentakels vorm. Die twee nuwe poliepe skep dan die liggaamsdele en eksoskelet wat hulle kort. As dit in die breedte gebeur, het een die voetgedeelte en die ander een die mondgedeelte; hulle groei dan albei die dele wat hulle kort.
=== Kolonieverdeling ===
Hele kolonies kan aseksueel voortplant deur twee kolonies met dieselfde [[genotipe]] te vorm. Die moontlike metodes sluit in splitsing, verlating en fragmentasie. Splitsing kom voor by sommige korale, veral in die familie Fungiidae, wanneer die kolonie in die vroeë ontwikkelingstadiums in twee of meer nuwe kolonies split. Verlating gebeur wanneer ’n enkele poliep die kolonie verlaat en hom aan ’n ander substrata anker om ’n nuwe kolonie te vorm. Fragmentasie vind plaas wanneer individuele poliepe tydens ’n storm of ander ontwrigting van die kolonie afbreek. Hulle kan dan ’n nuwe kolonie begin.<ref name="SheppardDavy2009">{{cite book |last1=Sheppard |first1=Charles R.C.|last2=Davy |first2=Simon K. |last3=Pilling |first3=Graham M. |title=The Biology of Coral Reefs |url=https://books.google.com/books?id=toIeBQAAQBAJ&pg=PT78 |date=25 Junie 2009|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-105734-2 |pages=78–81}}</ref>
== Koraalriwwe ==
{{Hoofartikel|Koraalrif}}
[[Lêer:Coral reef locations.jpg|duimnael|350px|Die ligging van koraalriwwe in die wêreld.]]
Baie korale in die orde Scleractinia is hermatipies, wat beteken hulle bou riwwe. Die meeste van dié korale verkry van hul energie van alge van die genus ''Symbiodinium'' bekend as [[soöxantella]]s. Hulle leef in ’n simbiotiese verhouding met hierdie fotosintetiese alga wat sonlig opneem; daarom word rifbouende korale meestal in vlak water aangetref. Hulle skei kalsiumkarbonaat af en vorm harde skelette wat die raamwerk van die rif word.
[[Lêer:Hertshoon.jpg|duimnael|links|220px|''Acropora cervicornis'' is ’n belangrike rifbouende koraal van die [[Karibiese See]].]]
Nie alle rifbouende korale in vlak water bevat egter soöxantellas nie, en sommige diepwaterspesies wat voorkom op plekke waar daar nie sonlig kom nie, bou riwwe maar bevat nie soöxantellas nie.<ref name=Schuhmacher>{{cite journal |author1=Schuhmacher, Helmut |author2=Zibrowius, Helmut |year=1985 |title=What is hermatypic? |url=https://archive.org/details/sim_coral-reefs_1985-04_4_1/page/n2 |journal=Coral Reefs |volume=4 |issue=1 |pages=1–9 |doi=10.1007/BF00302198 |bibcode=1985CorRe...4....1S}}</ref>
Daar is verskeie soorte vlakwaterkoraalriwwe, onder meer randriwwe, sperriwwe en [[atol]]le; die meeste kom in tropiese en subtropiese waters voor. Hulle groei besonder stadig, teen miskien ’n sentimeter per jaar in hoogte. Die Groot Koraalrif by Australië het vermoedelik twee miljoen jaar gelede begin vorm. Mettertyd verdeel koraalriwwe en gaan korale dood, sand en afval versamel tussen die korale en die skulpe van [[mossel]]s en ander [[weekdier]]e verrot en vorm ’n geleidelik ontwikkelende struktuur van kalsiumkarbonaat.<ref>{{cite encyclopedia |author=MSN Encarta |year=2006 |title=Great Barrier Reef |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575831/Great_Barrier_Reef.html |accessdate=25 April 2015 |archiveurl=http://www.webcitation.org/5kwqDXqi5?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575831/Great_Barrier_Reef.html |archivedate=1 November 2009 |deadurl=yes |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028020755/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575831/Great_Barrier_Reef.html |date=28 Oktober 2009 }}</ref>
Koraalriwwe is uiters diverse mariene [[ekostelsel]]s wat meer as 4 000 spesies visse huisves, asook enorme hoeveelhede [[neteldier|netel-]], [[Weekdier|week-]], [[Skaaldier|skaal-]] en ander soorte diere.<ref name=Spalding>{{cite book |author1=Spalding, Mark |author2=Ravilious, Corinna |author3=Green, Edmund | year = 2001 | title = World Atlas of Coral Reefs | pages = 205–245 | publisher = University of California Press and UNEP/WCMC | location = Berkeley, CA | isbn = 0-520-23255-0}}</ref>
== Evolusiegeskiedenis ==
Hoewel korale die eerste keer in die [[Kambrium]]-[[Periode (geologie)|periode]], sowat 542 miljoen jaar gelede, voorgekom het,<ref name=Pratt>{{cite book | last=Pratt | first=B.R. | author2=Spincer, B.R., R.A. Wood and A.Yu. Zhuravlev | title=Ecology of the Cambrian Radiation | year=2001 | url=ftp://gis.dipbsf.uninsubria.it/zoo/The%20Ecology%20of%20the%20Cambrian%20Radiation%20-%20Andrey%20Zhuravlev.pdf | accessdate=6 April 2007 | publisher=Columbia University Press | isbn=0-231-10613-0 | page=259 | chapter=12: Ecology and Evolution of Cambrian Reefs }}</ref> is [[fossiel]]e uiters skaars tot met die [[Ordovisium]]-periode, 100 miljoen jaar later, toe korale van die (nou uitgestorwe) ordes Rugosa en Tabulata algemeen geword het. [[Paleosoïkum|Paleosoïese]] korale het dikwels talle simbionte in hul weefsel bevat.<ref name="VinnMotus2008">{{cite journal | doi=10.1666/07-056.1 | title=The earliest endosymbiotic mineralized tubeworms from the Silurian of Podolia, Ukraine | year=2008 | author=Vinn, O. | author2=Mõtus, M.-A. | journal=Journal of Paleontology | volume=82 | issue=2 | pages=409–414 | url=https://www.researchgate.net/publication/222089801_The_earliest_endosymbiotic_mineralized_tubeworms_from_the_Silurian_of_Podolia_Ukraine | accessdate=11 Junie 2014}}</ref><ref name="VinnMotus2012">{{cite journal | title=Diverse early endobiotic coral symbiont assemblage from the Katian (Late Ordovician) of Baltica | year=2012 | author=Vinn, O. | author2=Mõtus, M.-A. | journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology | volume=321–322 | pages=137–141 |doi=10.1016/j.palaeo.2012.01.028 | url=https://www.researchgate.net/publication/255569552_Diverse_early_endobiotic_coral_symbiont_assemblage_from_the_Katian_%28Late_Ordovician%29_of_Baltica | accessdate=11 Junie 2014}}</ref>
Tabulata-korale het in [[kalksteen]] en kalkagtige leiaarde van die periodes Ordovisium en [[Siluur]] voorgekom. Hul getalle het begin afneem in die middel van die Siluur en hulle het aan die einde van die [[Perm (geologie)|Perm]]-periode, sowat 250 miljoen jaar gelede, uitgesterf.<ref>{{cite web |title=Introduction to the Tabulata |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/cnidaria/tabulata.html |publisher=UCMP Berkeley |access-date=25 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508012248/https://ucmp.berkeley.edu/cnidaria/tabulata.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Rugosa-korale het in die middel van die Siluur begin oorheers en vroeg in die [[Trias]]-periode uitgesterf. Hulle het alleen en in kolonies voorgekom en het ook uit kalsiet bestaan.<ref>{{cite web |title=Introduction to the Rugosa |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/cnidaria/rugosa.html |publisher=UCMP Berkeley |access-date=25 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509123746/https://ucmp.berkeley.edu/cnidaria/rugosa.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Die steenkorale het die nis gevul wat deur die uitgestorwe spesies Rugosa en Tabulata oopgelaat is. Hul fossiele kan in klein getalle in rotse van die Trias gevind word en het in die [[Jura]] en latere periodes algemeen geraak.<ref>{{cite web|title=Evolutionary history |url=http://coral.aims.gov.au/info/evolution.jsp |website=AIMS |accessdate=25 April 2015}}</ref> Hoewel hulle geologies jonger as die Rugosa en Tabulata is, word die [[aragoniet]] in hul skelette moeiliker gepreserveer, en hul fossielrekord is dus minder volledig.
{{Koraalfossielrekord}}
Op sekere tye in die [[geologie]]se verlede was korale baie volop. Nes moderne korale het hul voorsate riwwe geskep, waarvan baie groot strukture in [[afsettingsgesteente]]s vorm. Saam met hulle is daar ook fossiele van ander rifdiere soos alge en [[spons]]e. Dit maak sommige korale nuttige gidsfossiele.<ref>{{cite web |last1=Alden |first1=Andrew |title=Index Fossils |url=http://geology.about.com/od/glossaryofgeology/g/Index-Fossils.htm |publisher=About education |access-date=25 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201184508/http://geology.about.com/od/glossaryofgeology/g/Index-Fossils.htm |archive-date=1 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
Koraalfossiele is nie beperk tot rifoorblyfsels nie, en baie fossiele wat alleen voorkom, word elders ontdek.
== Status ==
=== Bedreiging ===
[[Lêer:Reef0484.jpg|duimnael|200px|’n Gesonde koraalrif het ’n baie hoë vlak van biodiversiteit en huisves talle vorme van mariene lewe.]]
Koraalriwwe word wêreldwyd bedreig.<ref name="Coral reefs around the world">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/environment/interactive/2009/sep/02/coral-world-interactive |title=Coral reefs around the world |publisher=Guardian.co.uk |date=2 September 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418075325/https://www.theguardian.com/environment/interactive/2009/sep/02/coral-world-interactive |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Koraalwinning, landbou- en stedelike afvalprodukte, [[besoedeling]] (organies en anorganies), [[oorbevissing]], siektes en die grawe van kanale om toegang tot [[eiland]]e en baaie te kry stel die voortbestaan van koraalriwwe in gevaar. Ander bedreigings sluit in die styging van seetemperature en {{nowrap|-watervlakke}} asook [[pH]]-veranderings weens suurvorming in oseane, faktore wat alles met die afskeiding van [[kweekhuisgas]]se verband hou.<ref name=cra10>{{cite web|title=Threats to Coral Reefs|url=http://www.coral.org/resources/about_coral_reefs/threats_to_coral_reefs|publisher=Coral Reef Alliance|year=2010|accessdate=5 Desember 2011|archive-date= 1 Desember 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111201035325/http://www.coral.org/resources/about_coral_reefs/threats_to_coral_reefs|url-status=dead}}</ref>
Sowat 10% van die wêreld se koraalriwwe is reeds dood<ref name="Kleypas, J.A. 2006">{{Cite journal |last1=Kleypas |first1=J.A. |first2=R.A. |last2=Feely |first3=V.J. |last3=Fabry |first4=C. |last4=Langdon |first5=C.L. |last5=Sabine |first6=L.L. |last6=Robbins |year=2006 |title=Impacts of Ocean Acidification on Coral Reefs and Other Marine Calcifiers: A guide for Future Research |publisher=National Science Foundation, NOAA, & United States Geological Survey |url=http://www.ucar.edu/communications/Final_acidification.pdf |accessdate=7 April 2011 |archive-date=20 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720101953/http://www.ucar.edu/communications/Final_acidification.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>Save Our Seas, 1997 Summer Newsletter, drr. Cindy Hunter en Alan Friedlander</ref><ref>{{cite book |chapter=Status of Coral Reefs, Coral Reef Monitoring and Management in Southeast Asia, 2004 |last1=Tun |first1=K. |first2=L.M. |last2=Chou |first3=A. |last3=Cabanban |first4=V.S. |last4=Tuan |last5=Philreefs |first6=T. |last6=Yeemin |last7=Suharsono |first8=K. |last8=Sour |first9=D. |last9=Lane |year=2004 |pages=235–276 |editor-first=C. |editor-last=Wilkinson |title=Status of Coral Reefs of the world: 2004 |publisher=Australian Institute of Marine Science |location=Townsville, Queensland, Australië}}</ref> en sowat 60% word deur menslike bedrywighede bedreig.<ref>{{cite book |last=Burke |first=Lauretta |title=Reefs at risk revisited |url=https://archive.org/details/reefsatriskrevis0000unse |year=2011 |publisher=World Resources Institute |location=Washington, DC |isbn=978-1-56973-762-0 |page=[https://archive.org/details/reefsatriskrevis0000unse/page/38 38] |author2=Reytar, K. |author3=Spalding, M. |author4=Perry, A. }}</ref> Riwwe is veral in gevaar in [[Suidoos-Asië]], waar 80% [[Bedreigde spesie|bedreig]] word.<ref>{{cite web|last1=Bryant|first1=Dirk|last2=Burke|first2=Lauretta|last3=McManus|first3=John|last4=Spalding|first4=Mark|title=Reefs at Risk: A Map-Based Indicator of Threats to the World's Coral Reef|url=http://coralreef.noaa.gov/aboutcrcp/strategy/reprioritization/wgroups/resources/climate/resources/reefsatrisk.pdf|publisher=NOAA|accessdate=25 April 2015|archive-date=18 Februarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218220752/http://coralreef.noaa.gov/aboutcrcp/strategy/reprioritization/wgroups/resources/climate/resources/reefsatrisk.pdf|url-status=dead}}</ref> Meer as 50% van die wêreld se koraalriwwe kan teen 2030 vernietig wees; daarom beskerm die meeste lande dit deur middel van omgewingswette.<ref name=Norlander>{{cite journal | author= Norlander | title= Coral crisis! Humans are killing off these bustling underwater cities. Can coral reefs be saved? (Life science: corals) | journal=Science World | date=8 Desember 2003 | url=http://www.thefreelibrary.com/Coral+crisis!+Humans+are+killing+off+these+bustling+underwater...-a0112022348}}</ref>
In die [[Karibiese See]] en tropiese [[Stille Oseaan]] veroorsaak direkte kontak tussen korale en [[seewier]]e bleiking en die dood van die koraal deur die oordrag van [[lipied]]oplosbare metaboliete (stofwisselingsprodukte).<ref>{{cite journal |author=Rasher DB, Hay ME |title=Chemically rich seaweeds poison corals when not controlled by herbivores |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2010-05-25_107_21/page/9683 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=107 |issue=21 |pages=9683–8 |date=Mei 2010 |pmid=20457927 |pmc=2906836 |doi=10.1073/pnas.0912095107|last2=Hay }}</ref> Seewier en alge floreer wanneer hulle genoeg voedingstowwe kry en daar nie baie plantetende roofdiere soos [[papegaaivis]]se in die omgewing is nie.
’n Verandering van meer as 1-2 °C in die watertemperatuur en ’n verhoging van die soutgehalte kan sekere soorte koraal laat doodgaan. Onder sulke spanning werp die korale hul soöxantellas uit en daarsonder toon die koraalweefsel die wit van hul skelette – dit staan as koraalbleiking bekend.<ref name=Hoegh>{{cite journal | author=Hoegh-Guldberg, O. | title=Climate change, coral bleaching and the future of the world's coral reefs | journal=Marine and Freshwater Research | year=1999 | pages=839–866 | volume=50 | issue=8 | url=http://www.reef.edu.au/ohg/res-pic/HG%20papers/Hoegh-Guldberg%201999.pdf | format=PDF | doi=10.1071/MF99078 | access-date=20 Mei 2017 | archive-date=26 April 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120426010443/http://www.reef.edu.au/ohg/res-pic/HG%20papers/Hoegh-Guldberg%201999.pdf | url-status=dead }}</ref>
Ondersese fonteine aan die kus van die [[Yucatán-skiereiland]] in [[Mexiko]] produseer water met ’n natuurlike lae pH (’n redelik hoë suurgehalte) en dit skep toestande wat ooreenstem met dié wat na verwagting algemeen sal word namate oseane [[koolstofdioksied]] absorbeer.<ref name=Stephens>{{cite web |last1=Stephens |first1=Tim |title=Submarine springs offer preview of ocean acidification effects on coral reefs |url=http://news.ucsc.edu/2011/11/coral-reefs.html |publisher=University of California Santa Cruz |date=28 November 2011 |access-date=25 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510165726/https://news.ucsc.edu/2011/11/coral-reefs.html |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In opnames is verskeie spesies koraal gevind wat oënskynlik die suurgehalte verdra. Die kolonies was egter klein en verspreid.<ref name="Stephens" />
=== Beskerming ===
[[See|Mariene]] [[bewaringsgebied]]e, [[Biosfeerreservaat|biosfeerreservate]], seeparke, [[wêrelderfenisgebied]]e, visserybestuur en [[habitat]]beskerming kan koraalriwwe teen besoedelingskade beskerm.<ref>{{cite web |title=Phoenix Rising |publisher=National Geographic Magazine |date=Januarie 2011 |accessdate=30 April 2011 |url=http://ngm.nationalgeographic.com/2011/01/phoenix-islands/stone-text |archive-date=18 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218213927/http://ngm.nationalgeographic.com/2011/01/phoenix-islands/stone-text |url-status=dead }}</ref>
Baie regerings verbied nou die verwydering van koraal van riwwe en lig kusbewoners in oor rifbeskerming en [[ekologie]]. Hoewel plaaslike bedrywighede soos habitatherstel en herbivoorbeskerming plaaslike skade kan verminder, bly langtermynbedreigings soos versuring en temperatuur- en seevlakstygings ’n probleem.<ref name="cra10" />
Om die vernietiging van koraalriwwe in hul inheemse habitats te verminder, is projekte begin om koraal in nietropiese lande te groei.<ref>[http://www.ecodeco.nl/html/applications.htm EcoDeco EcologicalTechnology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110307104000/http://www.ecodeco.nl/html/applications.htm |date= 7 Maart 2011 }}. Ecodeco.nl. URL besoek op 2011-11-29.</ref><ref>[http://www.koraalwetenschap.nl/content/view/277/1/ KoralenKAS project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426021608/http://www.koraalwetenschap.nl/content/view/277/1/ |date=26 April 2012 }}. Koraalwetenschap.nl. URL besoek op 29 November 2011.</ref>
== Die mens se rol ==
Plaaslike ekonomieë naby groot koraalriwwe trek voordeel uit die groot hoeveelhede vis en ander seediere as ’n voedselbron. Riwwe skep ook geleenthede vir [[skubaduik]]- en [[snorkel]]-toerisme. Dié bedrywighede kan koraal beskadig, maar internasionale projekte soos [[Green Fins]] wat duik- en snorkelsentrums aanmoedig om ’n gedragskode te aanvaar, het al ’n positiewe uitwerking gehad.<ref>{{cite journal |last1=Hunt |first1=Chloe V. |last2=Harvey |first2=James J. |last3=Miller |first3=Anne |last4=Johnson |first4=Vivienne |last5=Phongsuwan |first5=Niphon |year=2013 |title=The Green Fins approach for monitoring and promoting environmentally sustainable scuba diving operations in South East Asia |journal=Ocean & Coastal Management |volume=78 |pages=35–44 |doi=10.1016/j.ocecoaman.2013.03.004}}</ref>
Lewende korale is baie gesog vir [[akwarium]]s. Sagte korale is makliker om in aanhouding te versorg as harde korale.<ref>{{cite web |url=http://aquadaily.com/2008/12/05/eight-great-soft-corals-for-new-reefkeepers/ |title=Eight great soft corals for new reefkeepers |access-date=2 Januarie 2009 |date=5 Desember 2008 |publisher=AquaDaily |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202054411/http://aquadaily.com/2008/12/05/eight-great-soft-corals-for-new-reefkeepers/ |archive-date= 2 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
=== Juweliersware ===
[[Lêer:6-Strand Necklace, Navajo (Native American), ca. 1920s, 71.57.1.jpg|duimnael|100px|links|’n Halssnoer met ses stringe van die Navajo-Indiane, c. 1920's, Brooklyn-museum.]]
Korale se helder kleure maak hulle gewilde items vir halssnoere en ander juweliersware. Intense [[rooi]] koraal word beskou as ’n edelsteen. Dit is baie skaars omdat dit al te veel geoes is.<ref>{{cite news |title= Coral makes a splash|first= Melissa|last= Magsaysay|url= http://articles.latimes.com/2009/jun/21/image/ig-coral21|newspaper= Los Angeles Times|date= 21 Junie 2009|accessdate=12 Januarie 2013}}</ref>
Die [[China|Chinese]] het rooi koraal nog altyd as ’n waardevolle mineraal beskou en dit verbind met goeie vooruitsigte en ’n lang lewe.<ref>Welch, Patricia Bjaaland, ''Chinese Art: A Guide to Motifs and Visual Imagery''. Tokyo, Rutland and Singapore: Tuttle, 2008, bl. 61</ref> Die gewildheid daarvan het ’n hoogtepunt bereik tydens die [[Qing-dinastie]] (1644–1911), toe dit feitlik uitsluitlik vir juwele en miniatuur-mineraalboompies vir die keiser gebruik is. Die vroeë moderne handel in koraal, wat in [[Chinees]] as ''shanhu'' bekend is, het in die [[Middellandse See]] begin en is deur die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]] na Sjina uitgebrei.<ref>Lacey, Pippa, "The Coral Network: The trade of red coral to the Qing imperial court in the eighteenth century" in ''The Global Lives of Things'', reds. Anne Gerritsen en Giorgio Aiello, Londen: Rutledge, 2016, bl. 81</ref>
=== Medisyne ===
[[Lêer:ViennaDioscoridesCoral.jpg|duimnael|140px|’n Illustrasie van koraal in die ''Juliana Anicia Codex'', ’n kopie uit 515 n.C. van die 1ste-eeuse medisynegeskrif ''De Materia Medica''. Die teenblad lui koraal kan vir die behandeling van [[Maagsweer|maagsere]] gebruik word.<ref>Folio 391, Juliana Anicia Codex</ref>]]
In geneeskunde word chemiese samestellings van korale gebruik vir die behandeling van [[kanker]], [[vigs]] en pyn, asook vir ander doeleindes. Koraalskelette, byvoorbeeld ''Isididae'', word ook gebruik vir beenoorplantings in mense.<ref name="wiley">{{cite journal|url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/112672000/abstract|title=Biomaterial structure in deep-sea bamboo coral (Anthozoa: Gorgonacea: Isididae)|journal=Materialwissenschaft und Werkstofftechnik|volume=37|issue=6|pages=552–557|publisher=www3.interscience.wiley.com|accessdate=11 Mei 2009|last=H. Ehrlich, P. Etnoyer, S. D. Litvinov|doi=10.1002/mawe.200600036|year=2006|last2=Etnoyer|first2=P.|last3=Litvinov|first3=S. D.|last4=Olennikova|first4=M.M.|last5=Domaschke|first5=H.|last6=Hanke|first6=T.|last7=Born|first7=R.|last8=Meissner|first8=H.|last9=Worch|first9=H.|display-authors=etal}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Coral Calx, bekend as Praval Bhasma in [[Sanskrit]], word algemeen in tradisionele [[Indië|Indiese]] medisyne gebruik as ’n aanvulling in die behandeling van verskeie beenmetabolisme-afwykings wat met ’n kalsiumtekort verband hou.<ref>{{cite journal |author=Reddy PN, Lakshmana M, Udupa UV |title=Effect of Praval bhasma (Coral calx), a natural source of rich calcium on bone mineralization in rats |journal=Pharmacological Research |volume=48 |issue=6 |pages=593–9 |date=Desember 2003 |pmid=14527824 |doi=10.1016/S1043-6618(03)00224-X|last2=Lakshmana |last3=Udupa }}</ref> In klassieke tye is die inneem van fyngemaalde koraal, wat hoofsaaklik uit kalsiumkarbonaat bestaan het, aanbeveel vir die behandeling van maagsere.<ref>Pedanius Dioscorides – Der Wiener Dioskurides, Codex medicus Graecus 1 der Österreichischen Nationalbibliothek Graz: Akademische Druck- und Verlagsanstalt 1998 fol. 391 verso (Band 2), Kommentar S. 47 und 52. {{ISBN|3-201-01725-6}}</ref>
=== Boumateriaal ===
Koraalriwwe in plekke soos die kus van [[Oos-Afrika]] word gebruik as ’n bron van boumateriaal.<ref name="Pouwels2002">{{cite book |last=Pouwels |first=Randall L.|title=Horn and Crescent: Cultural Change and Traditional Islam on the East African Coast, 800–1900 |url=https://books.google.com/books?id=iyw-_NMk0bgC&pg=PA26 |date=6 Junie 2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-52309-7 |page=26}}</ref> Antieke fossiele koraalkalksteen, soos dié van die heuwels om [[Oxford]] in Engeland, is eens gebruik as boustene en kan in ’n paar van die oudste geboue in die stad gesien word, asook in die [[Middeleeuse]] stadsmure.<ref>{{cite web |title=Strategic Stone Study: A Building Stone Atlas of Oxfordshire |url=https://www.bgs.ac.uk/downloads/start.cfm?id=1617 |publisher=English Heritage |accessdate=23 April 2015 |date=Maart 2011 |archive-date= 9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124332/https://www.bgs.ac.uk/downloads/start.cfm%3Fid%3D1617 |url-status=dead }}</ref>
=== Klimaatnavorsing ===
Jaarlikse groeiringe in sommige korale soos die diepsee-bamboeskoraal ''Isididae'', kan van die eerste tekens toon van die uitwerking van oseaanversuring op die seelewe.<ref>{{cite web |url=http://www.noaanews.noaa.gov/stories2009/20090305_coral.html|title=National Oceanic and Atmospheric Administration – New Deep-Sea Coral Discovered on NOAA-Supported Mission |publisher=www.noaanews.noaa.gov |accessdate=11 Mei 2009}}</ref> Die groeiringe stel geoloë in staat om jaar-vir-jaar-opnames, ’n soort datering, te doen wat as grondslag dien van hoëresolusierekords van klimaats- en omgewingsveranderings van die verlede met die hulp van geochemiese tegnieke.<ref name=Schrag>{{cite journal |author1=Schrag, D.P. |author2=Linsley, B.K. | title=Corals, chemistry, and climate | journal=Science | year=2002 | pages=277–278 | volume=296 | issue=8 | pmid=11951026 | doi= 10.1126/science.1071561}}</ref>
Sekere spesies vorm kolonies wat mikro-atols genoem word: kolonies wat bo dood is en bo die watervlak uitsteek, maar waarvan die kante meestal onderwater en lewend is. Gemiddelde getyvlakke beperk hul hoogte. Deur verskillende groeimorfologieë te bestudeer, kan ’n laeresolusierekord van seevlakveranderings opgestel word. Die ouderdom van fossiele mikro-atols kan ook met behulp van [[radiokoolstofdatering]] vasgestel word. Sulke metodes kan help om [[Holoseen]]-seevlakke te rekonstrueer.<ref name=Smithers>{{cite journal |last1=Smithers |first1=Scott G. |last2=Woodroffe |first2=Colin D. |year=2000 |title=Microatolls as sea-level indicators on a mid-ocean atoll |url=https://archive.org/details/sim_marine-geology_2000-08-15_168_1-4/page/61 |journal=Marine Geology |volume=168 |issue=1–4 |pages=61–78 |doi=10.1016/S0025-3227(00)00043-8}}</ref>
Toenemende seetemperature in tropiese streke (~1 ºC) in die afgelope eeu het koraalbleiking, die dood en dus die krimping van koraalbevolkings meegebring. Hoewel korale kan aanpas en akklimatiseer, is dit onseker of hierdie [[evolusie]]proses vinnig genoeg sal plaasvind om ’n groot afname in hul getalle te voorkom.<ref name="Hoegh-Guldberg">{{cite journal | author=Hoegh-Guldberg O. | title=Climate change, coral bleaching and the future of the world's coral reefs | url=https://archive.org/details/sim_marine-and-freshwater-research_1999_50_8/page/839 | journal=Marine and Freshwater Research | year=1999 | pages=839–99 | volume=50 | issue=8 | doi=10.1071/mf99078}}</ref>
Hoewel koraal groot bevolkings het wat seksueel voortpant, kan hul evolusie verlangsaam word deur oorvloedige aseksuele voortplanting.<ref name="Hughes et al.">{{cite journal |author1=Hughes, T. |author2=Baird, A. |author3=Bellwood, D. |author4=Card, M. |author5=Connolly, S. |author6=Folke, C. |author7=Grosberg, R. |author8=Hoegh-Guldberg, O. |author9=Jackson, J. |author10=Klepas, J. |author11=Lough, J. |author12=Marshall, P. |author13=Nystrom, M. |author14=Palumbi, S. |author15=Pandolfi, J. |author16=Rosen, B. |author17=and Roughgarden, J. | title=Climate change, human impacts, and the resilience of coral reefs |url=https://archive.org/details/sim_science_2003-08-15_301_5635/page/929 | journal=Science | year=2003 | pages=929–33 | volume=301 | issue=5635 | doi=10.1126/science.1085046| pmid=12920289 }}</ref> Geenvloei (die uitruil van [[Alleel|allele]] en [[Geen|gene]] tussen bevolkings) verskil van spesie tot spesie.<ref name="Hughes et al." /> Volgens die biogeografie van koraalspesies kan nie op geenvloei staatgemaak word as ’n betroubare bron van aanpassing nie omdat hulle baie onbeweeglike organismes is. Die lengte van korale se lewe kan ook hul aanpassing beïnvloed.<ref name="Hughes et al." />
Aanpassing by klimaatsveranderings is egter al in baie gevalle geopenbaar. Dit vind gewoonlik plaas vanweë ’n verandering in koraal- en soöxantella-[[genotipe]]s. Hierdie veranderings in alleelfrekwensies het gelei tot meer verdraagsame tipes soöxantellas.<ref name=Parmesan>{{cite journal | author=Parmesan, C. | title=Ecological and evolutionary responses to recent climate change | journal= Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics | year=2006 | pages=637–69 | volume=37 | doi=10.1146/annurev.ecolsys.37.091305.110100}}</ref> Wetenskaplikes het bevind ’n sekere soort steenkoraal-soöxantella word meer algemeen waar die seetemperatuur hoog is.<ref name=Baker>{{cite journal | author=Baker, A. | title= Corals' adaptive response to climate change | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-08-12_430_7001/page/741 |journal=Nature | year=2004 | page=741 | volume=430 | issue= 7001 | doi=10.1038/430741a}}</ref><ref name="Donner et al.">{{cite journal | author= Donner, S., Skirving, W., Little, C., Oppenheimer, M., and Hoegh-Guldenberg | title= Global assessment of coral bleaching and required rates of adaptation under climate change | journal=Global Change Biology | year=2005 | pages=2251–65 | volume=11 | issue= 12 | doi=10.1111/j.1365-2486.2005.01073.x}}</ref>
In die [[Golf van Mexiko]], waar seetemperature styg, het kouesensitiewe horingkorale en hul simbionte nie net geskuif nie,<ref name="Parmesan" /> maar dit lyk of daar ’n sekere groeitempo is wat gunstig is vir seleksie. Stadiger groeiende korale wat meer hittebestand is, het toegeneem.<ref name="Baskett et al.">{{cite journal |author1=Baskett, M. |author2=Gaines, S. |author3=Nisbet, R. |last-author-amp=yes | title= Symbiont diversity may help coral reefs survive moderate climate change |url=https://archive.org/details/ecological-applications_2009-01_19_1/page/3 | journal=Ecological Applications | year=2009 | pages=3–17 | volume=19 | issue= 1 | doi=10.1890/08-0139.1| pmid= 19323170 }}</ref>
=== Akwariums ===
[[Lêer:ORAcoral2.JPG|duimnael|links|180px|Korale in ’n koraalboerderytenk.]]
Soutwaterakwariums het die afgelope tyd baie uitgebrei en sluit nou vistenks in met groot hoeveelhede "lewende rotse" waarop korale toegelaat word om te groei en versprei.<ref>[http://www.advancedaquarist.com/2011/1/corals Aquarium Corals: Collection and Aquarium Husbandry of Northeast Pacific Non-Photosynthetic Cnidaria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170606164618/http://www.advancedaquarist.com/2011/1/corals |date= 6 Junie 2017 }}. Advancedaquarist.com (14 Januarie 2011). URL besoek op 13 Junie 2016.</ref> ("Lewende rotse" verwys na klippe uit die see wat bestaan uit skelette van dooie organismes.) Hierdie tenks word óf in ’n natuurlike toestand gehou met alge en ’n diep sandbed wat filtrasie verskaf<ref>[http://reefkeeping.com/issues/2008-10/newbie/index.php Reefkeeping 101 – Various Nutrient Control Methods]. Reefkeeping.com. URL besoek op 2016-06-13.</ref> óf as "vertoontenks", met die rotse wat skoongehou word van die alge en mikrofauna wat normaalweg daarop sou groei<ref>[http://saltaquarium.about.com/od/aquariummaintenancecare/a/sandlrcleaning.htm Aquarium Substrate & Live Rock Clean Up Tips] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160806201853/http://saltaquarium.about.com/od/aquariummaintenancecare/a/sandlrcleaning.htm |date= 6 Augustus 2016 }}. Saltaquarium.about.com. URL besoek op 13 Junie 2016.</ref> – dit word gedoen sodat die tenk skoon en netjies kan bly.
[[Lêer:Zoanthus-dragon-eye.jpg|240px|duimnael|Hierdie lid van die orde Zoantharia is ’n gewilde bron van kleur in riftenks.]]
Sagte koraal is die gewildste vir [[rifakwarium]]s, want van hulle is maklik om te groei en plant voort in ’n verskeidenheid toestande.<ref>[http://marinebio.org/oceans/coral-reefs.asp Coral Reefs]. Marinebio.org. URL besoek op 13 Junie 2016.</ref> Ernstiger visliefhebbers hou soms steenkoraal met klein poliepe in hul tenks, al is dit moeilik om te versorg. Steenkoraal met groot poliepe is ’n goue middeweg.
=== Koraalboerdery ===
Koraalboerdery is die groei van korale vir onder meer navorsings- en handelsdoeleindes of vir die herstel van koraalriwwe. Veral vir laasgenoemde toon koraalboerdery groot potensiaal, omdat riwwe wêreldwyd bedreig word.<ref name="Horoszowski-Fridman">{{cite journal | author = Horoszowski-Fridman YB, Izhaki I, Rinkevich B | year = 2011 | title = Engineering of coral reef larval supply through transplantation of nursery-farmed gravid colonies | journal = Journal of Experimental Marine Biology and Ecology | volume = 399 | issue = 2| pages = 162–166 | doi=10.1016/j.jembe.2011.01.005| last2 = Izhaki | last3 = Rinkevich }}</ref><ref name="Pomeroy">{{cite journal |last1=Pomeroy |first1=Robert S. |last2=Parks |first2=John E. |last3=Balboa |first3=Cristina M. |year=2006 |title=Farming the reef: Is aquaculture a solution for reducing fishing pressure on coral reefs? |url=https://archive.org/details/marine-policy_2006-03_30_2/page/111 |journal=Marine Policy |volume=30 |issue=2 |pages=111–30 |doi=10.1016/j.marpol.2004.09.001}}</ref><ref name="Rinkevich">{{cite journal|author=Rinkevich B |year=2008 |title=Management of coral reefs: We have gone wrong when neglecting active reef restoration |url=http://www.ocean.org.il/Eng/_documents/Management-of-coral-reefs.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130523175241/http://www.ocean.org.il/Eng/_documents/Management-of-coral-reefs.pdf |dead-url=yes |archivedate=23 Mei 2013 |format=PDF |journal=Marine pollution bulletin |volume=56 |issue=11 |pages=1821–1824 |doi=10.1016/j.marpolbul.2008.08.014 |pmid=18829052 }}</ref>
Die proses behels die verkryging van stukkies koraal of larwes van ’n koraalrif. Dit is algemeen bekend as die "tuinmaakmetode" omdat dit ooreenstem met die groei van [[plant]]e in ’n kwekery totdat hulle groot genoeg is om uitgeplant te word.<ref name="Rinkevich" /><ref name="Levy">Levy, G, Shaish, L, Haim, A & Rinkevich, B (2010) [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925857409003498 "Mid-water rope nursery--Testing design and performance of a novel reef restoration instrument"] ''Ecological Engineering,'' '''36'''(4): 560–569.</ref> Die koraal word dus eintlik soos ’n plant behandel en die dele wat in koraalkwekerye gegroei word, word dan ook "sade" genoem. Hulle word daarna in hul natuurlike habitat ontplooi, in dié geval die see.<ref name="Rinkevich" /> So word die vroeë natuurlike groeistadiums van korale, wanneer hulle die meeste geneig is om dood te gaan, gesystap.
Koraalboerdery word hoofsaaklik om drie redes beoefen: bewaring, om openbare akwariums te verskaf vir uitstallings en om materiaal aan privaat akwariums te verskaf. Volgroeide korale kan ook teruggeplaas word op ’n koraalrif, gewoonlik waar dit beskadig is, om die herstel van die rif aan te help.<ref name="Rinkevich" /><ref name="Bellwood">Bellwood DR et al. (2004) [https://web.archive.org/web/20050113233428/http://www.econ.queensu.ca/pub/faculty/garvie/eer/Bellwoodetal.pdf Confronting the coral reef crisis] ''Nature'', Review, '''429'''(6994): 827–833</ref>
== Galery ==
<center><gallery>
Lêer:Mushroom Coral (Fungia) Top Macro 91.JPG|Skelet van ’n ''Fungia''-spesie.
Lêer:Eusmilia fastigiata large.jpg|Poliepe van ''Eusmilia fastigiata''.
Lêer:Dendrogyra cylindrus (pillar coral) (San Salvador Island, Bahamas) 1 (15513345363).jpg|''Dendrogyra cylindricus''.
Lêer:Brain coral.jpg|''Diploria labyrinthiformis''.
Lêer:Brain coral spawning.jpg|Koraal stel saad vry.
Lêer:Stony coral spawning 3.jpg|Koraal stel eiers vry.
Lêer:EilatFringingReef.jpg|’n Randkoraalrif aan die kus van [[Israel]].
</gallery></center>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
* [http://ocean.si.edu/ocean-life-ecosystems/coral-reefs Coral Reefs] The Ocean Portal deur die Smithsonian-instituut
* [[NOAA]] CoRIS – [http://www.coris.noaa.gov/about/ Coral Reef Biology]
* [[NOAA]] Ocean Service Education – [http://www.oceanservice.noaa.gov/education/kits/corals/welcome.html Corals]
* {{cite web |title= Coral Factsheet |url= http://waittinstitute.org/coral/ |accessdate= 4 Februarie 2017 |publisher= Waitt Institute |archive-date= 3 Augustus 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160803194908/http://waittinstitute.org/coral/ |url-status= dead }}
* {{cite web |title= What is a coral? |url= http://www.stanford.edu/group/microdocs/whatisacoral.html |accessdate= 4 Februarie 2017 |publisher= Stanford microdocs project |archive-date= 6 Januarie 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140106080751/http://www.stanford.edu/group/microdocs/whatisacoral.html |url-status= dead }}
* {{Wikispecies-inlyn|Anthozoa}}
* {{Commons-kategorie inlyn|Anthozoa}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Coral|Engelse Wikipedia]]
{{Voorbladster}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Koraalriwwe]]
[[Kategorie:Neteldiere]]
8m16bqq1ejl1tzs3qv6rm2xepnv9h1n
Anne-Marie Conradie
0
114529
3379064
2432227
2026-11-20T06:59:43Z
Rooiratel
90342
3379064
wikitext
text/x-wiki
'''Anna-Marie Conradie''' is ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] van jeugverhale.
== Lewe en werk ==
Anne-Marie Conradie is in [[1945]] gebore. Sy bekwaam haar as onderwyser. Voor haar aftrede is sy in beheer van die mediasentrum aan die Hoërskool [[Riebeeckrand]] in [[Randfontein]]. Na aftrede doen sy vrywillig diens as bibliotekaresse by [[Krugersdorp]] se raad vir bejaardesorg.
== Skryfwerk ==
“''Tippex dit uit''”<ref>Lategan, Leana Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2001/08/27/8/15.html</ref> behandel die nagevolge van ’n verkragting tydens ’n afspraak en die ongewenste swangerskap en aborsie wat daarna volg. Die gebrekkige ouer-kind verhoudings word ook belig. Rensche is ’n predikantsdogter wat ’n oormatige beskutte lewe lei. Sy kan eers twee maande na haar verkragting oor die voorval praat. Die persoon teenoor wie sy oopmaak is Jana, ’n rykmansdogter wat haar ouers haar gewaarsku het om nie mee te meng nie. Ander karakters is Vasti, ’n apteker, en Elle, Vasti se suster. Op desperate wyse probeer die tieners die gevolge ongedaan maak, maar hulle aksies vererger dit net. Hulle leer dat só ’n traumatiese gebeurtenis nie sommer uitgetippex kan word nie. “''Tippex dit uit''” verower in 2003 die ATKV-Kinderboekprys vir ouderdom 13-15 jaar. “''e-topia''”<ref>Snyman, Maritha “Beeld” 7 Februarie 2005</ref> beeld ’n dwelmverslaafde se bestaan uit. Peet probeer die mooi Liza beïndruk met sy oopkop benadering tot pret en begin om saam met haar dwelms te gebruik. Kort voor lank moet hy in die rehabilitasiesentrum sy lewensstryd alleen voortsit.
Haar kortverhaal “''Die ‘bird-cage’''” word in November 1999 se uitgawe van die tydskrif ''Litera'' gepubliseer.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|2001
|Tippex dit uit
|-
|2004
|e-topia
|}
== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005
=== Tydskrifte en koerante ===
* Coetzee, Amanda “Sy skryf oor tieners & hul issues” “Rapport” 11 November 2001
=== Internet ===
* Snyman, Maritha Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/resenseer/etopia.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403105634/http://storiewerf.co.za/resenseer/etopia.htm |date= 3 April 2015 }}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Conradie, Anne-Marie}}
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1945]]
rndbqrhkyn4gs5o96tt4zw77k8s9m97
Rudie van Rensburg
0
116756
3379087
3302757
2026-11-20T08:25:04Z
~2026-61270-03
218512
/* Lewe en werk */
3379087
wikitext
text/x-wiki
'''Rudie van Rensburg''' ([[6 Oktober]] [[1951]] -) is ’n [[Afrikaanse skrywer]], [[kunstenaar]] en [[dramaturg]]. Benewens sy drama, ''Die begrafnis'', publiseer hy ook misdaadromans en 'n kleuterboek, ''Die Doempies van Tafelberg'', wat hy self illustreer en publiseer. Hy skryf ook onder die skuilnaam '''Phil Janse'''.
== Lewe en werk ==
Rudie van Rensburg is op 6 Oktober 1951 in [[Bloemfontein]] gebore as die oudste van twee seuns.<ref>Lewensbesonderhede veral verkry van die LitNet ATKV-Skrywersalbum: http://www.litnet.co.za/rudie-van-rensburg-1951/. Sy persoonlike webwerf bevat verder baie detail oor sy boeke, sy kuns, resensies van sy werk en biografiese besonderhede: http://rudievanrensburg.co.za/</ref> Sy jonger broer is die prokureur Carl. Sy vader was [[Matthys van Rensburg|M.C. (Basie) van Rensburg]], wat van 33-jarige ouderdom af as Volksraadslid vir die [[Nasionale Party]] gedien het en later aangestel is as Minister van Pos- en Telegraafwese, en sy moeder Christa, ’n tuisteskepper. Sy pa is oorlede toe hy negentien jaar oud was. Weens sy pa se verpligtinge as parlementslid gaan Rudie tot en met standerd vyf (graad sewe) elke jaar ses maande skool in [[Kaapstad]] en ses maande skool in Bloemfontein. Hy was in Bloemfontein in die Willem Postma Laerskool en in Kaapstad in [[Akasiapark]] Laerskool en die [[Laerskool Jan van Riebeeck]]. Hy voltooi sy hoërskoolopleiding aan die [[Hoërskool Sentraal, Bloemfontein|Hoërskool Sentraal]] in Bloemfontein.
Ná skool studeer hy verder aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy eers ’n Hoër Onderwysdiploma en later deeltyds ’n B.A.-graad in Kommunikasiekunde behaal. Aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] behaal hy daarna ’n B.A. Honneurs-graad in Kommunikasiekunde.
Nadat hy sy onderwysdiploma verwerf het, begin hy sy loopbaan as joernalis by ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in Bloemfontein, waar hy hoofsaaklik in die sportredaksie dien. In [[1982]] word hy medestigter en uitgewer van die plaaslike koerant ''Bloemnuus'' (die eerste gratis weekkoerant in die [[Vrystaat]]) en later redakteur van die saketydskrif ''Die Ekonoom.'' Hy verlaat die joernalistiek na sowat tien jaar en sluit hom by die Universiteit van die Vrystaat se skakelburo aan.
In [[1987]] aanvaar hy ’n pos in [[Sanlam]] se reklame-afdeling en verhuis na Kaapstad. By Sanlam is hy onder andere senior bestuurder in die reklame-afdeling, uitgewer van die kliëntetydskrif ''Sanlamklub'' en hoof van borgskappe en promosies<ref name="pers">Rudie van Rensburg se persoonlike webwerf: http://rudievanrensburg.co.za/</ref> Hy is ook ’n bekende skilder en van sy kunswerke is in versamelings in Suid-Afrika[[Engelse nasionale rugbyspan|, Engeland]], [[Skotland]], [[Duitsland]], [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika]]. Een van die kunsvorms wat hy beoefen is die strokiesprent en sy ''Die Smitte'' verskyn in ''[[Huisgenoot]]'' en ''You''.<ref name="pers" />
In [[2009]] tree hy af by Sanlam, waarna hy hom aanvanklik op sy skilderkuns toespits, maar later op sy skryfwerk. Vir twee dae in die week werk hy ook as taalversorger by die ''TygerBurger''.
Hy was getroud met Lize en hulle het drie kinders, MC, Neil en Amieke. Lize is in 2023 ná 'n kort kankerstryd oorlede.
Rudi is verloof aan sy nuwe liefde, Ronet van Niekerk.
== Skryfwerk ==
=== Drama ===
in [[2008]] by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] verower hy die Sanlam Teaterprys en kry ook die toekennings vir beste regie en teks vir ''Die begrafnis'' . Dit is ’n klug waarin ’n plattelandse familie sukkel om die pa van die huis, Vierman (so genoem omdat hy die lyf van vier manne het),<ref>Botha, Danie “Beeld” 15 September 2008</ref> begrawe te kry, omdat hy te vet is om uit die huis te verwyder. Sy weduwee, Ant Vossie, die buurvrou Konyntjie en die huishulp Vytjie probeer hulle bes om saam met die begrafnisondernemer Balsening Tendon die saak te beredder. Dit is Vytjie se taak om die lyk vol ys te pak sodat hulle darem die ergste stank gespaar bly, maar die skottel sousbone wat Vierman elke aand voor slaaptyd geëet het, maak dinge nie makliker nie. Vierman en Ant Vossie se seun, Smous (wat al tyd in die tronk deurgebring het), kom met sy nuwe verloofde van Transvaal, Patsy (’n masseuse), ook daar aan. Patsy en Balsening raak doenig met mekaar, Smous raak moeilik daaroor en maak vir Balsening dood.<ref>Meyer, Adriaan. “Volksblad” 29 Desember 2008</ref> Hierna moet die begrafnisreëlings van voor af begin. Die humor is grof en vol seksuele innuendo’s, maar die taalgebruik is nie kru nie.
=== Misdaadromans ===
Die misdaadroman ''Slagyster''<ref>Rust, Riette. “Beeld” 2 September 2013</ref> verskyn onder sy regte naam.<ref>Steenkamp, Elzette. “Rapport” 3 November 2013</ref> Inspekteur Kassie Kasselman is ’n onwaarskynlike held wat sosiaal onbeholpe is, sy hare met Brylcreem kam en ongestrykte klere dra. Hy het egter al baie belangrike moordsake opgelos en wanneer daar weer ’n moeilik verklaarbare moord gepleeg word, kry hy die saak. Algaande moet hy egter probeer sin maak van diverse gebeure, wat op een of ander manier met mekaar en die moord verband hou. In die woude van die Niger-delta in Nigerië word Ryan Deetlefs, ingenieur vir die geldgierige Star Petro maatskappy, deur ’n rebellegroep aangehou. Die bekroonde joernalis Amelia Smit ondersoek hierdie ontvoering en Star Petro se verdagte hantering van hierdie saak. As polisiemol het die afgetrede Carl Bester ’n dwelmsindikaat ontmasker, maar sy bevelvoerder weet Bester se olyfplaas is nie deur volkome eerlike maniere verkry nie. Daarom kan Bester nie die versoek weier om Afrika se mees gewetenlose skurke te gaan trotseer nie. Terselfdertyd is die reeds skatryk vennote van Haarhoff, Malan en Van Dyk Transport in Kaapstad besig om hul inkomste met wapentransaksies aan te vul en hulle word hierin gehelp deur hooggeplaaste amptenare in die polisie en die Nigeriese sluikhandel. Benewens die aksie en spanning wat op knap wyse beskryf word, lewer die roman sosiale kommentaar op die soeke na welvaart en die effek daarvan op verhoudings en is korrupsie in die polisie en die uitbuiting van plaaslike inwoners en vernietiging van die omgewing deur internasionale maatskappye deel van die tematiek. Daar is ’n hele paar kinkels in die verhaal, wat op ’n verrassende einde afloop. ''Slagyster'' is in [[2014]] op die kortlyste vir die toekenning van die Jan Rabie-Rapport-prys vir vernuwende fiksie en die ATKV-toekenning vir spanningslektuur.
In ''Kopskoot''<ref>Steinmair, Deborah. “Rapport” 11 Mei 2014</ref> skiet iemand middeljarige mans in Kaapstad twee keer in die kop en verdwyn dan.<ref>Van Rensburg, Cas. “Beeld” 2 Junie 2014</ref> Die vermoede is dat dit ’n reeksmoordenaar is, maar die slagoffers is baie uiteenlopend. Kaptein Kassie Kasselman is nie oortuig dat dit die werk van ’n reeksmoordenaar is nie en hy vermoed wraak voortspruitend uit ’n voorval van lank gelede. Wanneer hy egter nie veel vordering maak met die ondersoek nie, word sy soektog aan bande gelê deur die koms van die verwaande sogenaamde kenner van reeksmoorde, majoor Wim Jonker, wat Kassie voor sy base verkleineer. Die voorval van lank gelede speel af tydens verpligte diensplig, toe seuns blootgestel is aan onnoembare sielkundige en fisiese wreedheid. Die newetema van kunsvervalsing beskryf die karakters Rocco en Katrien. Hulle verkoop ’n vervalste Irma Stern, wat R37 miljoen op ’n veiling behaal. Hierdie is ’n komplekse verhaal met baie syspore, wat tog belangrike rolle vertolk in die ontknoping en waarvan die drade teen die einde mooi saamgeknoop word.
''Judaskus''<ref>Schoombie, Schalk. “Beeld” 1 Junie 2015</ref> is sy derde misdaadroman, met kaptein Kassie Kasselman weer die hoofkarakter.<ref>Steinmair, Deborah. “Rapport” 31 Mei 2015</ref> Kassie se persoonlike lewe word omgekeer, want in sy middeljare raak hy nou verlief op ’n heelwat jonger vrou, waardeur sy kleredrag en gewoontes verander. Hierdie nuwe liefde maak dit vir hom moeilik om te fokus op die saak wat hy moet ondersoek. Rommelsnuffelaars ontdek menslike oorskot in ’n vullissak, maar dit is net die eerste van sommer baie slagoffers wat gevind word. Een van die slagoffers se weduwee bring Kassie en sy handlangers op die spoor van ’n geheime orde wat destyds uit die Ossewabrandwag voortgespruit het met tentakels in verskeie regeringsorganisasies. Hul doelstellings was aanvanklik redelik suiwer, maar met verloop van tyd is geld al wat saak maak en word selfs moord alledaags. Die Orde se kontrakwerkers sluit in TJ en Snake, wat menslik geteken word in hulle onbelangrikheid, maar die mag lê elders. Die leier van die Orde is die psigopaat Iskariot, met die beeldskone maar gewetenlose Vera/Daisy wat ook ’n sleutelrol vertolk. Dan is daar nog die reus Victor wat ’n geskiedenis met die Orde het en na jare in die tronk nou met ’n skerpgemaakte broodmes vergelding soek. Daar is baie leidrade om op te volg, maar hulle is verwikkeld en moeilik om te ontsyfer. Kassie is hoof van die taakspan wat dag en nag werk, met die windgat jong speurder Monty wat nie skaam is om sy mening te lug nie, ook deel daarvan. Die tempo is vinnig en die spanning word deurentyd volgehou, met etlike verrassings wat telkens die prentjie omvergooi. Benewens die eersteklas vermaak en goeie karakterbeelding wat die roman bied, opper dit ook belangrike vrae oor die aard van mag, geheime organisasies en korrupsie.
''Pirana''<ref>Prins, Jo. “Beeld” 23 Mei 2016</ref> se titel verwys na die bekende roofvis, wat nie groot is nie en nie juis gevaarlik lyk in die water nie, maar as hy aan jou begin byt besef jy hoe lelik jy jou misgis het. Kassie Kasselman moet die verdwyning ondersoek van ’n oudkollega, wat op die oog af lyk asof dit dwelmverwant is. Hy begin gou vermoed dat daar baie meer daaragter skuil en dat dit moontlik verband hou met twee ander sake wat hy ondersoek, die ontvoering van Rooi Els se vrou en ’n moord. Sy soektog neem hom van die Kaap met sy bendes, deur die Boland waar piranhas in ’n plaasdam aangehou word, na die Bosveld waar renosterstropery aan die orde van die dag is.
=== Kleuterverhale ===
Vir kleuters skryf hy ''Die Doempies van Tafelberg'', wat hy self illustreer en publiseer. Die Doempies is klein mensies wat op Tafelberg woon en hulle was die onderwerp van slaaptydstories wat hy vir sy kinders vertel het.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|2008
|''Die begrafnis'' (Phil Janse)
|-
|2009
|''Die Doempies van Tafelberg''
|-
|2013
|''Slagyster''
|-
|2014
|''Kopskoot''
|-
|2015
|''Judaskus''
|-
|2016
|''Pirana''
|-
|2017
|''Kamikaze''
|-
|2017
|''Op die spoor van'' (samesteller)
|-
|2017
|''Hans steek die Rubicon oor''
|-
|2018
|''Ys''
|-
|2019
|''Medusa''
|-
| 2019
|''Vloek''
|-
|2020
|''Merk''
|-
|2020
|''Hans gee Herklaas horings''
|-
|2021
|''Hartedief''
|-
|2021
|''Hans bars die bioborrel''
|-
|2022
|''Monster''
|-
|2022
|''Hans hou sy lyf Sherlock''
|-
|2022
|''Doolhof''
|-
|2023
|''Dwelm''
|-
|2023
|''Hans kry troukoors''
|-
|2024
|''Gebooie''
|-
|2025
|''Hans hou bruilof''
|-
|2025
|''Leeumens''
|-
|2025
|''Eleksie op Erdvark''
|-
|2026
|''Enigma''
|}
== Bronnelys ==
* Amid, Jonathan LitNet: http://www.litnet.co.za/kopskoot-onderhoud-met-rudie-van-rensburg/
* Barnard, Yolande Centurion Rekord: http://rekordcenturion.co.za/50345/judaskus-vol-bloed-en-rollende-koppe
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Mei 2016: http://www.litnet.co.za/rudie-van-rensburg-1951/
* [http://rudievanrensburg.co.za/ amptelike webwerf]
* Van der Linde, Luisa Vrouekeur: http://www.vrouekeur.co.za/artikel.aspx?id=77755{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Van Rensburg, Rudie}}
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]]
[[Kategorie:Geboortes in 1951]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
dd39yps1t0bzilrd6kjrf1gnx6cxvnp
Lys van monarge van Skotland
0
118728
3378928
3212237
2026-11-19T19:52:46Z
BurgertB
2401
Skakel
3378928
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas
|naam = Monargie van Skotland
|kleur =
|beeld = Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg
|beeld_wydte = 210px
|beeld_onderskrif = ’n Voorbeeld van die Skotse koninklike wapen.
|beeld2 = MK18545 Bannockburn Robert the Bruce.jpg
|beeld2_wydte = 210px
|beeld2_onderskrif = Robert the Bruce.
|opskrif1 = Eerste monarg
|1 = [[Kenneth MacAlpin]]
|opskrif2 = Laaste monarg
|2 = [[Anna van Groot-Brittanje|Anna]]
|opskrif3 = Stigting
|3 = [[843]]
|opskrif4 = Afskaffing
|4 = [[1 Mei]] [[1707]]
|opskrif5 =
|5 =
|opskrif6 =
|6 =
}}
Die '''monarg van Skotland''' was die staatshoof van die [[Koninkryk van Skotland]]. Volgens tradisie was die eerste '''koning van Skotland''' ([[Engels]]: ''King of Scots''; Middelskots: ''King of Scottis'', moderne [[Skots]]: ''King o Scots'', [[Skots-Gaelies]]: ''Rìghrean Albannaich'') [[Kenneth MacAlpin]] (Cináed mac Ailpín), wat die staat in 843 gestig het. Die onderskeid tussen die Koninkryk van Skotland en die Koninkryk van die [[Pikte]] is eerder die resultaat van latere [[Middeleeuse]] mites en verwarring weens die naamsverandering van ''Rex Pictorum'' (koning van die Pikte) tot ''Rí Alban'' (koning van Alba) tydens die bewind van Donald II, toe omstreeks die einde van die [[19de eeu]] in die annale oorgeslaan is van [[Latyn]] na die omgangstaal. Teen dié tyd het die woord Alba in Skots-Gaelies verwys na die Koninkryk van die Pikte, eerder as [[Brittanje]] (die ouer betekenis).<ref>Broun, ''Scottish Independence''. ble. 71–97.</ref>
Die Koninkryk van die Pikte het in Gaelies bekend geword as die Koninkryk van Alba, en later as ''Scotland'' in Engels en Skots; dit is vandag nog so bekend. Teen die laat 11de eeu op die laatste het Skotse konings die Latynse term ''rex Scottorum'' (koning van Skotland) vir hulself gebruik. Die titel ''King of Scots'' het in onbruik verval ná 1707, toe Skotland en Engeland verenig en [[Groot-Brittanje]] geword het. [[Anna van Groot-Brittanje|Koningin Anna]] was die laaste monarg van Skotland en Engeland en die eerste monarg van Groot-Brittanje, hoewel die twee koninkryke sedert 1603 al dieselfde monarg gehad het. Haar oom, [[Karel II van Engeland|Karel II]], was die laaste Skotse monarg wat in Skotland gekroon is – in 1651 in Scone.
== Wapens ==
<center>
<gallery>
Lêer:Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg|Willem I - Jakobus VI
Lêer:Coat of Arms of Scotland (1603-1649).svg|Jakobus VI - Jakobus VII
Lêer:Coat of Arms of Scotland (1689-1694).svg|Willem III en Maria II
Lêer:Coat of Arms of Great Britain in Scotland (1707-1714).svg|Anna
Lêer:Royal Standard of Scotland.svg|Vlag van die konings van Skotland
</gallery>
</center>
== Lys van monarge van Skotland ==
=== Huis van Alpin (848–1034) ===
{{Hoofartikel|Huis van Alpin}}
Die bewind van Kenneth MacAlpin was die begin van wat dikwels die [[Huis van Alpin]] genoem word, hoewel dit ’n heel moderne term is. Sy afstammelinge was in twee takke verdeel; die troon sou tussen hulle wissel; die dood van ’n koning van een tak sou gevolg word deur ’n oorlog of sy moord deur ’n aanspraakmaker van die ander tak. Malcolm II was die laaste koning van die Huis van Alpin. Hy het daarin geslaag om van al sy teenstanders ontslae te raak en omdat hy geen seuns gehad het nie, het die troon ná sy dood gegaan aan Duncan I, sy dogter se seun. Dit was die begin van die Huis van Dunkeld.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Moderne Engelse naam <br /><small>(met moderne Gaeliese ekwivalent)</small>
!width=15%|Middeleeuse Gaeliese naam
!width=10%|Dinastiese status
!width=10%|Bewind
!width=10%|Titel
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:History-kenneth.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Kenneth MacAlpin]]'''<br /><small>(Coinneach mac Ailpein)</small>
|align="center"|Cináed mac Ailpín<br />Ciniod m. Ailpin
|align="center"|Seun van Alpin, koning van Dál Riata
|align="center"|843/848 – 13 Februarie 858
|align="center"|<small>Rex Pictorum<br />("Koning van die Pikte")</small>
|align="center"|An Ferbasach,<br /><small>"Die Veroweraar "<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 83.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Donald MacAlpin.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Donald I]]'''<br /><small>(Dòmhnall mac Ailpein)</small>
|align="center"|Domnall mac Ailpín
|align="center"|Seun van Alpin, koning van Dál Riata; broer van Kenneth MacAlpin
|align="center"|858 – 13 April 862
|align="center"|<small>Rex Pictorum</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Causantín mac Cináeda.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Konstantyn I van Skotland|Konstantyn I]]'''<br /><small>(Còiseam mac Choinnich)</small>
|align="center"|Causantín mac Cináeda
|align="center"|Seun van Kenneth MacAlpin
|align="center"|862–877
|align="center"|<small>Rex Pictorum</small>
|align="center"|An Finn-Shoichleach,<br /><small>"Die Een met Oorvloedige Wyn"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 85.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Áed, king of Scots.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Aedh van Skotland|Aedh]]'''<br /><small>(Aodh mac Choinnich)</small>
|align="center"|Áed mac Cináeda
|align="center"|Seun van Kenneth MacAlpin
|align="center"|877–878
|align="center"|<small>Rex Pictorum</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Gregorius the Great or Giric of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Giric]]'''<br /><small>(Griogair mac Dhunghail)</small>
|align="center"|Giric mac Dúngail
|align="center"|Seun van Donald I
|align="center"|878–889
|align="center"|
|align="center"|Mac Rath,<br /><small>"Seun van Geluk"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 87.</ref></small>
|-
|align="center"|
|align="center"|'''''[[Eochaid]]'''''
|align="center"|Eochaid mac Run
|align="center"|† Kleinseun van Kenneth MacAlpin
|align="center"|*878–889?
|align="center"|
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Domnall Dásachtach.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Donald II]]'''<br /><small>(Dòmhnall mac Chòiseim)</small>
|align="center"|Domnall mac Causantín
|align="center"|Seun van Konstantyn I
|align="center"|889–900
|align="center"|<small>Rí Alban<br />("Koning van Skotland")</small><br /><small>Rì nan Albannaich<br />("Koning van Skotland")</small>
|align="center"|Dásachtach,<br /><small>"Die "Waansinnige"<ref>Hudson, ''Celtic Kings'', bl. 58.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Constantine III of Scotland (cropped).jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Konstantyn II van Skotland|Konstantyn II]]'''<br /><small>(Còiseam mac Aoidh)</small>
|align="center"|Causantín mac Áeda
|align="center"|Seun van Aedh
|align="center"|900–943
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|An Midhaise,<br /><small>"Die Middeljarige"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 91; Hudson, ''Celtic Kings'', bl. 65.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Malcolm I.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Malcolm I]]'''<br /><small>(Maol Chaluim mac Dhòmhnaill)</small>
|align="center"|Máel Coluim mac Domnaill
|align="center"|Seun van Donald II
|align="center"|943–954
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|An Bodhbhdercc,<br /><small>"Die Gevaarlike Rooie"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 93.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:An Ionsaighthigh.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Indulf van Skotland|Indulf]]'''
|align="center"|Ildulb mac Causantín
|align="center"|Seun van Konstantyn II
|align="center"|954–962
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|An Ionsaighthigh,<br /><small>"Die Aanvaller"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 94.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Dub, King of Scotland d. 967, r. 962-967.jpg|100px]]
|align="center"|[[Dubh van Skotland|'''Dubh''']]<br />(Dub of Duff)<br /><small>(Dubh mac Mhaoil Chaluim)</small>
|align="center"|Dub mac Maíl Choluim
|align="center"|Seun van Malcolm I
|align="center"|962–967
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|Dén,<br /><small>"Die Kragtige"<ref>''Duan Albanach'', 23 [http://www.ucc.ie/celt/online/G100028/text002.html hier]</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Culenus, King of Scotland, 966 (crop).jpg|100px]]
|align="center"|[[Culen van Skotland|'''Culen''']]<br /><small>(Cailean)</small>
|align="center"|Cuilén mac Ilduilb
|align="center"|Seun van Indulf
|align="center"|967–971
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|An Fionn,<br /><small>"Die Witte"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 95.</ref></small>
|-
|align="center"|—
|align="center"|'''[[Amlaib van Skotland|Amlaíb]]'''<br /><small>(Amhlaigh)</small>
|align="center"|Amlaíb mac Ilduilb
|align="center"|Seun van Indulf
|align="center"| 973–977
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Kenneth II of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Kenneth II van Skotland|Kenneth II]]'''<br /><small>(Coinneach mac Mhaoil Chaluim)</small>
|align="center"|Cináed mac Maíl Choluim
|align="center"|Seun van Malcolm I
|align="center"|971–995
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|An Fionnghalach,<br /><small>"Die Broedermoordenaar"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 96.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Constantine IV (Alba).jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Konstantyn III van Skotland|Konstantyn III]]'''<br /><small>(Còiseam mac Chailein)</small>
|align="center"|Causantín mac Cuiléin
|align="center"|Seun van Cuilén
|align="center"|995–997
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Kenneth III of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Kenneth III van Skotland|Kenneth III]]'''<br /><small>(Coinneach mac Dhuibh)</small>
|align="center"|Cináed mac Duib
|align="center"|Seun van Dub
|align="center"|997 – 25 Maart 1005
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|An Donn,<br /><small>"Die Hoofman"/ "Die Bruine "
|-
|align="center"|[[Lêer:Malcolm II of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Malcolm II van Skotland|Malcolm II]]'''<br /><small>(Maol Chaluim mac Choinnich)</small>
|align="center"|Máel Coluim mac Cináeda
|align="center"|Seun van Kenneth II
|align="center"|1005–1034
|align="center"|<small>Rí Alban / Rex Scotiae</small>
|align="center"|Forranach,<br /><small>"Die Vernietiger"<ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 99–100.</ref></small>
|}
<nowiki>*</nowiki> Getuienis van Eochaid se bewind is onduidelik; hy was dalk nooit koning nie of het saam met Giric regeer. Amlaíb is net bekend vanweë ’n verwysing na sy dood in 977, waar hy koning van Alba genoem word; dit is bekend dat Kenneth II in 972–973 steeds koning was en daarom moes Amlaíb die bewind tussen 973 en 977 oorgeneem het.
<nowiki>†</nowiki> Eochiad was ’n seun van Run, koning van Strathclyde, maar sy ma was ’n dogter van Kenneth MacAlpin.
=== Huis van Dunkeld (1034–1040) ===
{{Hoofartikel|Huis van Dunkeld}}
Duncan het die troon bestyg as die seun van Malcolm II se dogter. Hy was ook die erfgenaam van Malcolm I omdat sy oupa aan vaderskant, Duncan van Atholl, die derde oudste seun van Malcolm I was.<ref>{{Cite web |url=http://www.royalblood.co.uk/D161/I161809.html |title=Royal Blood |access-date=20 Januarie 2017 |archive-date=5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305122658/http://www.royalblood.co.uk/D161/I161809.html |url-status=dead}}</ref> Die Huis van Dunkeld was dus nou verwant aan die Huis van Alpin. Macbeth het Duncan in ’n geveg gedood en daarna lank en redelik suksesvol regeer. In ’n reeks gevegte tussen 1057 en 1058 het Duncan se seun, Malcolm III, Macbeth verslaan en doodgemaak, asook Macbeth se stiefseun en erfgenaam, Lulach. Hy het toe die troon opgeëis. Die dinastiese gevegte het nie daar geëindig nie: ná Malcolm se dood in ’n geveg het sy broer Donald Ban aanspraak gemaak op die troon en Malcolm se seuns uit Skotland verban. ’n Burgeroorlog het in die familie uitgebreek, met Donald Ban en Malcolm se seun Edmund aan die een kant en Malcolm se ander seuns, wat deur Engeland gerugsteun is, aan die ander – hulle is aanvanklik deur Duncan II aangevoer en daarna deur Edgar. Edgar het geseëvier en sy oom en broer na kloosters gestuur. Ná die bewind van David I was die Skotse opvolging volgens eersgeboortereg; die troon het gegaan van vader na seun en, indien onmoontlik, van broer na broer.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Moderne Engelse naam <br /><small>(met moderne Gaeliese ekwivalent)</small>
!width=15%|Middeleeuse Gaeliese naam
!width=10%|Dinastiese status
!width=10%|Bewind
!width=10%|Titel
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:Donnchad I.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Duncan I]]'''<br /><small>(Donnchadh mac Crìonain) </small>
|align="center"| Donnchad mac Crínáin
|align="center"| Kleinseun van Malcolm II
|align="center"| 1034–1040
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"|<small>An t-Ilgarach, <br />"Die Sieke"</small><ref>Skene, ''Chronicles'', bl. 101.</ref>
|}
=== Huis van Moray (1040-1058) ===
{{Hoofartikel|Huis van Moray}}
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Moderne Engelse naam <br /><small>(met moderne Gaeliese ekwivalent)</small>
!width=15%|Middeleeuse Gaeliese naam
!width=10%|Dinastiese status
!width=10%|Bewind
!width=10%|Titel
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:Macbeth of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Macbeth van Skotland|Macbeth]]'''<br /><small>(MacBheatha mac Fhionnlaigh) </small>
|align="center"| Mac Bethad mac Findláich
|align="center"|1) Seun van Mormaer Findláech<br />2) Kleinseun van Malcolm II<br />3) Man van Gruoch, kleindogter van Kenneth III
|align="center"|1040–1057
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"| Rí Deircc, <br /><small>"Die Rooi Koning"</small><ref name="Skene, Chronicles, bl. 102">Skene, ''Chronicles'', bl. 102.</ref>
|-
|align="center"| –
|align="center"|'''[[Lulach]]'''<br /><small>(Lughlagh mac Gille Chomghain)</small>
|align="center"| Lulach mac Gille Comgaín
|align="center"|1) Seun van Gille Coemgáin, Mormaer van Moray<br />2) Kleinseun van Kenneth III<br /><small>(Huis van Alpin)</small>
|align="center"|1057–1058
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"| Tairbith, <br /><small>"Die Ongelukkige"</small><ref name="Skene, Chronicles, bl. 102"/><br />-<br />Fatuus<br /><small>"Die Onnosele"</small><ref>Anderson, ''Early Sources'', vol. i, bl. 603.</ref>
|}
=== Huis van Dunkeld (herstel; 1058-1286) ===
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Moderne Engelse naam <br /><small>(met moderne Gaeliese ekwivalent)</small>
!width=15%|Middeleeuse Gaeliese naam
!width=10%|Dinastiese status
!width=10%|Bewind
!width=10%|Titel
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:Malcolm III and Queen Margaret from the Seton Armorial, 1591.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Malcolm III]]'''<br /><small>(Maol Chaluim mac Dhonnchaidh) </small>
|align="center"| Máel Coluim mac Donnchada
|align="center"| Seun van Duncan I
|align="center"|1058–1093
|align="center"|<small>Rí Alban / Scottorum basileus</small>
|align="center"|? Cenn Mór <small>("Canmore"), <br />"Groot Hoofman"</small><ref name="Great Chief">Dié naam is waarskynlik aanvanklik net gebruik vir Mael Coluim IV, Mael Coluim III se kleinseun, en daarna verwar; sien Duncan, '' Kingship of the Scots'', bl. 51–52, 74–75; Oram, ''David I'', bl. 17, nota 1.</ref>
|-
|align="center"|[[Lêer:Donald III of Scotland - 16th-17th Century.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Donald III van Skotland|Donald III]]'''<br /><small>(Dòmhnall mac Dhonnchaidh) </small>
|align="center"| Domnall mac Donnchada
|align="center"| Seun van Duncan I
|align="center"|1093–1097
|align="center"|<small>Rí Alban</small>
|align="center"| Bán, <br /><small>"Die Regverdige"</small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Duncan II, King of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Duncan II van Skotland|Duncan II]]'''<br /><small>(Donnchadh mac Mhaoil Chaluim) </small>
|align="center"| Donnchad mac Maíl Choluim
|align="center"| Seun van Malcolm III
|align="center"|1094
|align="center"|<small>Rí Alban / Rex Scottorum</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:King Edgar of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Edgar van Skotland|Edgar]]'''<br /><small>(Eagar mac Mhaoil Chaluim) </small>
|align="center"| Étgar mac Maíl Choluim
|align="center"| Seun van Malcolm III
|align="center"|1097–1107
|align="center"|<small>Rí Alban/ Rex Scottorum</small>
|align="center"| Probus, <br /><small>"Die Dappere"<ref>Anderson, ''Early Sources'', vol. ii, bl. 141.</ref></small>
|-
|align="center"|[[Lêer:Alexander I (Alba) i.JPG|100px]]
|align="center"|'''[[Alexander I van Skotland|Alexander I]]'''<br /><small>(Alasdair mac Mhaoil Chaluim)</small>
|align="center"| Alaxandair mac Maíl Choluim
|align="center"|Seun van Malcolm III
|align="center"|1107–1124
|align="center"|<small>Rí Alban/ Rex Scottorum</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:DavidIofScotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''David I'''<br /><small>(Dàibhidh mac Mhaoil Chaluim) </small>
|align="center"| Dabíd mac Maíl Choluim
|align="center"| Seun van Malcolm III
|align="center"|1124–1153
|align="center"|<small>Rí Alban/ Rex Scottorum</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Malcolm iv.jpg|100px]]
|align="center"|'''Malcolm IV'''<br /><small>(Maol Chaluim mac Eanraig) </small>
|align="center"| Máel Coluim mac Eanric
|align="center"| Kleinseun van David I
|align="center"|1153–1165
|align="center"|<small>Rí Alban/ Rex Scottorum</small>
|align="center"| Virgo, <br /><small>"Die Maagd"</small><br />-<br />Cenn Mór, <br /><small>"Groot Hoofman"</small><ref name="Great Chief" />
|-
|align="center"|[[Lêer:William the Lion portrait.jpg|100px]]
|align="center"|'''William I'''<br /><small>(Uilleam mac Eanraig) </small>
|align="center"| Uilliam mac Eanric
|align="center"| Kleinseun van David I
|align="center"|1165–1214
|align="center"|<small>Rí Alban / Rex Scottorum</small>
|align="center"|"Die Leeu"<br />-<br />Garbh, <br /><small>"Die Rowwe"</small><ref>Annals of Ulster, s.a. 1214.6; Annals of Loch Cé, s.a. 1213.10.</ref>
|-
|align="center"|[[Lêer:Alexander II (Alba) i.JPG|100px]]
|align="center"|'''Alexander II'''<br /><small>(Alasdair mac Uilleim) </small>
|align="center"| Alaxandair mac Uilliam
|align="center"| Seun van William I
|align="center"|1214–1249
|align="center"|<small>Rí Alban / Rex Scottorum</small>
|align="center"|
|-
|align="center"|[[Lêer:Alexander III, King of Scots.jpg|100px]]
|align="center"|'''Alexander III'''<br /><small>(Alasdair mac Alasdair) </small>
|align="center"| Alaxandair mac Alaxandair
|align="center"| Seun van Alexander II
|align="center"|1249–1286
|align="center"|<small>Rí Alban / Rex Scottorum</small>
|align="center"|
|}
=== Huis van Sverre (1286–1290) ===
{{Hoofartikel|Huis van Sverre}}
Die laaste koning van die Huis van Dunkeld was Alexander III. Hy en sy vrou het twee seuns en ’n dogter gehad. Teen 1286 was sy seuns dood en sy dogter, Margaret, het ’n dogter by Erik II van Noorweë gehad, ook Margaret. Sy dogter is egter daarna dood. Alexander het weer getrou, maar vroeg in 1286 is hy in ’n ongeluk dood. Sy tweede vrou, Yolande van Dreux, was swanger, maar teen November 1286 is alle hoop laat vaar dat haar kind lewend gebore sou word. Die Bewaarders van Skotland het toe Alexander se driejarige kleindogter, Margaret van Noorweë, in die Verdrag van Salisbury as koningin van Skotland aangewys. Sy het tot in 1290 in Noorweë gebly en is toe na Engeland gestuur. Sy is egter op die vaart oorlede en het nooit haar voet op Skotse grond gesit nie. Sy word dus soms nie as koningin erken nie.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Naam
!width=15%| Dinastiese status
!width=10%| Gebore
!width=10%|Bewind
!width=10%|Huwelik
!width=15%|Oorlede
|-
|align="center"|[[Lêer:Margaret, Maid of Norway imaginary.jpg|100px]]
|align="center"|'''Margaret'''
|align="center"| Kleindogter van Alexander III <br /><small>(Huis van Dunkeld)</small>
|align="center"| Omstreeks April 1283, <br />dogter van Erik II van Noorweë en Margaret van Skotland
|align="center"|1286–1290
|align="center"|Ongetroud
|align="center"| September/Oktober 1290
|}
=== Eerste tussenregering (1290–1292) ===
=== Huis van Balliol (1292–1296) ===
{{Hoofartikel|Huis van Balliol}}
Die dood van Margaret van Noorweë het ’n twee jaar lange tussenregering in Skotland ingelui weens ’n opvolgingskrisis. Die afstammelinge van William I was uitgesterf en daar was nie ’n duidelike erfgenaam volgens eerstegeboortereg nie. Dertien kandidate het na vore getree, onder andere John de Balliol, die agterkleinseun van William I se jonger broer David van Huntingdon, en Robert de Brus, lord van Annandale, David van Huntingdon se kleinseun. Die Skotte het [[Eduard I van Engeland]] gevra om oor ’n opvolger te beslis. Hy het dit gedoen, maar die Skotte gedwing om aan hom as opperleenheer trou te sweer. Eindelik is John de Balliol gekies; hy was ’n swak en onbekwame leier en is in 1296 gedwing om te abdikeer deur Eduard I, wat toe probeer het om Skotland by Engeland in te lyf.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Naam
!width=15%| Dinastiese status
!width=10%| Gebore
!width=10%|Bewind
!width=10%|Oorlede
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:SetonArmorialJohnBalliolAndWife.jpg|100px]]
|align="center"|''' John Balliol'''
|align="center| Agterkleinseun van David van Huntingdon, broer van William I<br /><small>(Huis van Dunkeld)</small>
|align="center"| Omstreeks 1249
|align="center"|1292–1296
|align="center"| Omstreeks 25 November 1314<br />[[Frankryk]]
|align="center"| ''Toom Tabard'',<br /><small>"Leë Mantel"</small>
|}
=== Tweede tussenregering (1296–1306) ===
=== Huis van Bruce (1306–1371) ===
{{Hoofartikel|Huis van Bruce}}
Skotland het 10 jaar lank nie ’n eie koning gehad nie. Die Skotte het egter geweier om deur Engeland regeer te word; eers het William Wallace en, ná sy teregstelling, Robert the Bruce (die kleinseun van die 1292-aanspraakmaker Robert de Brus) teen Engeland geveg. Bruce en sy ondersteuners het ’n medeaanspraakmaker op die troon, John III Comyn, lord van Badenoch, op 10 Februarie 1306 in [[Dumfries]] vermoor. Robert is kort daarna in Scone tot koning van Skotland gekroon. Sy energie en die opvolging van die sterk Eduard I in Engeland deur sy swakker seun, Eduard II, het Skotland help bevry van Engelse heerskappy. Teen 1329 het Engeland in ’n verdrag Skotland se onafhanklikheid aanvaar. Robert se seun David het die troon as kind bestyg. Engeland het hul oorlog teen Skotland hervat en David is deur Edward Balliol, die seun van koning Jan, gedwing om te vlug. Edward het homself toe laat kroon as koning van Skotland (1332–1336) en van die Skotse grondgebied in die suide aan Engeland gegee voordat hy uitgedryf is. David het ’n groot deel van sy lewe in bannelingskap deurgebring – eers in vryheid in Frankryk en daarna in gevangenskap in Engeland; hy het eers in 1357 na Skotland teruggekeer. Hy het nie kinders gehad nie en met sy dood in 1371 het die Huis van Bruce uitgesterf.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Naam
!width=15%| Dinastiese status
!width=10%| Gebore
!width=10%|Bewind
!width=10%|Oorlede
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:Robert I and Isabella of Mar.jpg|100px]]
|align="center"|'''Robert I'''<br /><small>(Raibeart a Briuis)</small>
|align="center"|Agter-agterkleinseun van David van Huntingdon (broer van William I)
|align="center"|[[11 Julie]] [[1274]]
|align="center"|1306–1329
|align="center"|[[7 Junie]] [[1329]], op 54
|align="center"|''the Bruce''
|-
|align="center"|[[Lêer:David II of Scotland by Sylvester Harding 1797.jpg|100px]]
|align="center"|'''David II'''<br /><small>(Dàibhidh Bruis)</small>
|align="center"|Seun van Robert I
|align="center"|[[5 Maart]] [[1324]]
|align="center"|1329–1371
|align="center"|[[22 Februarie]] [[1371]], op 46
|align="center"|
|}
;Betwiste aanspraakmaker
'''Edward Balliol''' was die seun van koning John Balliol, wat self vier jaar lank regeer het. Nadat hy geabdikeer het, het John in Frankryk gaan woon. Terwyl David II minderjarig was, het Edward Balliol die geleentheid aangegryp om aanspraak op die troon te maak. Hy is deur die Engelse gesteun en het David se magte verslaan en homself in 1332 as koning laat kroon. Hy is gou deur Skotse magte verslaan en teruggestuur na Engeland. Met Engelse steun sou hy nog twee keer probeer om die troon oor te neem: in 1333 en 1335. Sy tydjie op die troon was elke keer kort voordat hy weer teruggestuur is Engeland toe – die laaste keer in 1336. Toe David in 1341 terugkeer uit bannelingskap, het Edward die meeste van sy steun verloor. Toe David II in 1346 in ’n geveg gevang is, het Edward nog ’n laaste poging aangewend om die troon op te eis, maar hy het min steun gehad en die veldtog het misluk. In 1356 het hy afstand gedoen van enige aanspraak op die Skotse troon.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Naam
!width=15%| Dinastiese status
!width=10%| Gebore
!width=10%|Bewind
!width=10%|Oorlede
!width=15%|Bynaam
|-
|align="center"|[[Lêer:Edward Balliol.jpg|100px]]
|align="center"|'''''Edward Balliol'''''
|align="center"|Seun van ’n voormalige koning, Engelse kandidaat om die verbanne David II te vervang
|align="center"|[[1283]]
|align="center"|1332–1336<br /><small>(as teenstander van David II)</small>
|align="center"|[[1367]]
|align="center"|
|}
=== Huis van Stewart/Stuart ===
==== Stewart (1371–1567) ====
Robert the Steward ("Die Hofmeester") was ’n kleinseun van Robert I. Hy is in [[1316]] gebore en was dus ouer as sy oom, David II. Toe hy koning word, was hy dus al te oud om op ’n lewendige manier te regeer. Dit was ook die geval met sy seun, Robert III, wat lewenslange beserings opgedoen het in ’n perdry-ongeluk. Hulle is gevolg deur ’n reeks regentskappe vanweë die jong ouderdom van die opvolgers. Die Stewart-tydperk is dus gekenmerk deur tye van min aktiwiteit waarin die adellikes groot mag uitgeoefen het, gevolg deur tye waarin die monarg regeer het en waartydens hulle probeer het om die probleme op te los wat veroorsaak is deur hul jeug en die langtermynuitwerking van vorige bewinde. Om oor Skotland te regeer het al hoe moeiliker geword, terwyl die magtige adel al hoe meer onregeerbaar geword het; Jakobus I se pogings om die wanorde in die ryk te beëindig het gelei tot ’n sluipmoord op hom; [[Jakobus III van Skotland|Jakobus III]] is in ’n siviele oorlog tussen hom en die adel, wat deur sy eie seun gelei is, dood. [[Jakobus IV van Skotland|Jakobus IV]], wat ’n streng leier was en die aristokrate onderduk het, is in die Slag van Flodden dood. Daarna is sy vrou, [[Margaret Tudor]], wat die benoemde regent vir hul jong seun, Jakobus V, was, deur die adel onttroon. Jakobus V se eie vrou, Maria van Guise, het oor Skotland regeer tydens die regentskap van haar jong dogter, [[Maria I van Skotland|Maria I]], deur die adellike faksies te verdeel en oorwin en deur Franse omkoopgeld vrylik uit te deel. Eindelik was Maria I, die dogter van Jakobus V, nie in staat om Skotland te regeer nie weens die teenstand van die adel en die onversoenlikheid van die bevolking, wat ten gunste van [[Calvinisme]] was en haar [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolisisme]] afgekeur het; sy is gedwing om te abdikeer en na Engeland te vlug. Hier is sy 18 jaar lank gevange gehou en eindelik tereggestel weens verraad teen die Engelse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]]. Ná haar abdikasie het haar seun, wie se pa ’n junior lid van die Stewart-familie was, koning geword.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Afrikaanse naam <br />(Engelse naam)
!width=15%|Skotse naam
!width=15%|Dinastiese status
!width=15%|Gebore
!width=15%|Bewind
!width=15%|Oorlede
|-
|align="center"|[[Lêer:Robert and Euphemia.jpg|100px]]
|align="center"|'''Robert II'''<br />"Die Hofmeester"<br />(''"the Steward"'')
|align="center"|Raibeart II Stiùbhairt
|align="center"|Kleinseun van Robert I (eersgeboorte)
|align="center"|[[2 Maart]] [[1316]]
|align="center"|1371–1390
|align="center"|[[19 April]] [[1390]]<br />op 74
|-
|align="center"|[[Lêer:Robert III and Annabella Drummond.jpg|100px]]
|align="center"|'''Robert III'''<br />(geb. John Stewart)
|align="center"|Raibeart III Stiùbhairt, ''An Righ Bhacaigh'')
|align="center"|Seun van Robert II (eersgeboorte)
|align="center"|Omstreeks [[1337]]
|align="center"|1390–1406
|align="center"|[[4 April]] [[1406]]<br />op sowat 69
|-
|align="center"|[[Lêer:King James I of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''Jakobus I'''<br />(''James I'')
|align="center"|Seumas I Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Robert III (eersgeboorte)
|align="center"|Laat Julie [[1394]]
|align="center"|1406–1437
|align="center"| [[21 Februarie]] [[1437]]<br />op sowat 42
|-
|align="center"|[[Lêer:James II of Scotland 17th century.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Jakobus II van Skotland|Jakobus II]]'''<br />(''James II'')
|align="center"|Seumas II Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Jakobus I (eersgeboorte)
|align="center"| [[16 Oktober]] [[1430]]
|align="center"|1437–1460
|align="center"|[[3 Augustus]] [[1460]]<br />op 29
|-
|align="center"|[[Lêer:James III of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Jakobus III van Skotland|Jakobus III]]'''<br />(''James III'')
|align="center"|Seumas III Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Jakobus II (eersgeboorte)
|align="center"|[[10 Julie]] [[1451]]
|align="center"|1460–1488
|align="center"|[[11 Junie]] [[1488]]<br />Slag van Sauchieburn<br />op 36
|-
|align="center"|[[Lêer:James IV King of Scotland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Jakobus IV van Skotland|Jakobus IV]]'''<br />(''James IV'')
|align="center"|Seumas IV Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Jakobus III (eersgeboorte)
|align="center"|[[17 Maart]] [[1473]]
|align="center"|1488–1513
|align="center"|[[9 September]] [[1513]]<br />Slag van Flodden Field, Engeland<br />op 40
|-
|align="center"|[[Lêer:James V of Scotland2.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Jakobus V van Skotland|Jakobus V]]'''<br />(''James V'')
|align="center"|Seumas V Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Jakobus IV (eersgeboorte)
|align="center"|[[15 April]] [[1512]]
|align="center"|1513–1542
|align="center"|[[14 Desember]] [[1542]]<br />Falkland-paleis, Fife<br />op 30
|-
|align="center"|[[Lêer:Mary Queen of Scots Blairs Museum.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Maria I van Skotland|Maria I]]'''<br />(''Mary Queen of Scots'')
|align="center"|Màiri Stiùbhairt
|align="center"|Dogter van Jakobus V (eersgeboorte)
|align="center"|[[8 Desember]] [[1542]]
|align="center"|1542–1567
|align="center"|[[8 Februarie]] [[1587]]<br />Fotheringhay-kasteel, Engeland<br />op 44 (tereggestel)
|}
==== Stuart (1567–1651) ====
Die Stewarts van Lennox was ’n junior tak van die Stewart-familie. Hulle was nie direkte manlike afstammelinge van Robert II, die eerste Stewart koning, nie maar van sy afstammeling Alexander Stewart, 4de Hofmeester van Skotland. In die verdrag van die Auld-alliansie met Frankryk het hulle hul van na die Franse vorm, Stuart, verander. Die seun van die Graaf van Lennox, Hendrik, lord Darnley, het met Maria I van Skotland getrou en hul seun, as die eerste koning van die Lennox-tak van die Stewart-familie, het as ’n Stuart regeer.
[[Jakobus I van Engeland|Jakobus VI]] het in 1603 ook koning van Engeland en Ierland geword as Jakobus I ná die dood van sy agterkleinniggie Elizabeth I. Hoewel die twee lande onafhanklik gebly het, was die monargie hoofsaaklik in Engeland gesetel.
[[Karel I van Engeland|Karel I]], Jakobus se seun, is tereggestel tydens die Engelse burgeroorlog, wat agt jaar geduur het. Die Engelse parlement het toe hul monargie afgeskaf. Die Skotte het besluit om bande met Engeland te verbreek en aangekondig Karel I se seun, [[Karel II van Engeland|Karel II]], sou koning van Skotland word. Hy het tot in 1651 regeer, waarna die weermag van [[Oliver Cromwell]] Skotland beset en Karel II in ballingskap gedryf het.
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Afrikaanse naam <br />(Engelse naam)
!width=15%|Skotse naam
!width=15%|Dinastiese status
!width=15%|Gebore
!width=15%|Bewind
!width=15%|Oorlede
|-
|align="center"|[[Lêer:JamesIEngland.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Jakobus I van Engeland|Jakobus VI]]'''<br />(''James VI'')
|align="center"|Seumas VI Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Maria I (eersgeboorte)
|align="center"|[[19 Junie]] [[1566]]
|align="center"|1567–1625
|align="center"|[[27 Maart]] [[1625]]<br />Theobalds House, Engeland<br />op 58
|-
|align="center"|[[Lêer:King Charles I after original by van Dyck.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Karel I van Engeland|Karel I]]'''<br />(''Charles I'')
|align="center"|Teàrlach I Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Jakobus VI (eersgeboorte)
|align="center"|[[19 November]] [[1600]]
|align="center"|1625–1649
|align="center"|[[30 Januarie]] [[1649]]<br />Paleis van Whitehall, [[City of Westminster|Westminster]], Engeland<br />op 48 (tereggestel)
|-
|align="center"|[[Lêer:Charles II of England.jpeg|100px]]
|align="center"|'''[[Karel II van Engeland|Karel II]]'''<br />(''Charles II'')
|align="center"|Teàrlach II Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Karel I (eersgeboorte)
|align="center"|[[29 Mei]] [[1630]]
|align="center"|1649–1651
|align="center"|[[6 Februarie]] [[1685]]<br />Paleis van Whitehall, Westminster, Engeland<br />op 54
|}
=== Huis van Stuart (herstel) (1660–1707) ===
Met die herinstelling van die monargie het die Stuarts weer konings van Skotland geword. Tydens die bewind van Karel II is die Skotse parlement egter afgeskaf en is sy broer, [[Jakobus II van Engeland|Jakobus]], aangestel as goewerneur van Skotland. Jakobus self het in 1685 koning James VII geword. Hy is egter drie jaar later weens sy Katolieke geloof uit Engeland verdryf. Sy dogter, [[Maria II van Engeland|Maria]], en haar man, [[Willem III van Engeland|Willem van Oranje]], is die troon aangebied. Hulle het saam regeer as Willem III en Maria II.
’n Poging om ’n Skotse koloniale ryk as teenvoeter vir Engeland te stig het misluk en die Skotse adellikes wat dit vir hul eie gewin gefinansier het, was daarna bankrot. In dié tyd het [[Anna van Groot-Brittanje|koningin Anna]], die dogter van Jakobus II en suster van Maria II, die troon bestyg. Sy het verskeie kinders gehad, maar het almal oorleef. Daarna was haar halfbroer, Jakobus, wat toe in bannelingskap in Frankryk gewoon het, haar erfgenaam. Die Engelse het die [[Protestantisme|Protestantse]] [[Sophia van die Palts|Sophia van Hannover]] (’n kleindogter van Jakobus VI) as erfgenaam verkies. Die Skotte, wat prins James verkies het (as ’n Stuart was hy van Skotse afkoms), het gedreig om van Engeland af weg te breek en James as koning te kies. Om die unie tussen die twee lande te bewaar, het die Engelse ’n plan beraam om Skotland en Engeland te verenig in een koninkryk, die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]], wat deur een monarg regeer word en met ’n enkele parlement. Albei nasionale parlemente het ingestem (die Skotte teensinnig). Hoewel monarge daarna steeds oor Skotland regeer het, het hulle dit in die eerste plek gedoen as monarge van Groot-Brittanje, en van 1801 af van die [[Verenigde Koninkryk]].
{|width=100% class="wikitable"
!width=10%|Portret
!width=15%|Afrikaanse naam <br />(Engelse naam)
!width=15%|Skotse naam
!width=15%|Dinastiese status
!width=15%|Gebore
!width=15%|Bewind
!width=15%|Oorlede
|-
|align="center"|[[Lêer:Charles II of England.jpeg|100px]]
|align="center"|'''[[Karel II van Engeland|Karel II]]'''<br />(''Charles II'')
|align="center"|Teàrlach II Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Karel I (eersgeboorte)
|align="center"|[[29 Mei]] [[1630]]
|align="center"|1660–1685
|align="center"|[[6 Februarie]] [[1685]]<br />Paleis van Whitehall, Westminster, Engeland<br />op 54
|-
|align="center"|[[Lêer:James II (Gennari Benedetto).jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Jakobus II van Engeland|Jakobus II]]'''<br />(''James VII'')
|align="center"|Seumas VII Stiùbhairt
|align="center"|Seun van Karel I (eersgeboorte)
|align="center"| [[14 Oktober]] [[1633]]
|align="center"|1685–1688
|align="center"|[[16 September]] [[1701]]<br />Château de Saint-Germain-en-Laye, Frankryk<br />op 67
|-
|align="center"|[[Lêer:Mary II - Kneller 1690.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Maria II van Engeland|Maria II]]'''<br />(''Mary II'')
|align="center"|Màiri II Stiùbhairt
|align="center"|Kleindogter van Karel I<br />(troon aangebied deur die parlement)
|align="center"|[[30 April]] [[1662]]<br /> as dogter van Jakobus VII
|align="center"|1689–1694
|align="center"| [[28 Desember]] [[1694]]<br />[[Kensington-paleis]], Engeland<br />op 32
|-
|align="center"|[[Lêer:King William III of England, (1650-1702) (lighter).jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Willem III van Engeland|Willem III]]'''<br />(''William III'')
|align="center"|Uilleam Orains<br />("Willem van Oranje")
|align="center"|
|align="center"|[[4 November]] [[1650]]
|align="center"|1689–1702
|align="center"|[[8 Maart]] [[1702]]<br />Kensington-paleis<br />op 51
|-
|align="center"|[[Lêer:Dahl, Michael - Queen Anne - NPG 6187.jpg|100px]]
|align="center"|'''[[Anna van Groot-Brittanje|Anna]]'''<br />(''Anne'')
|align="center"|Anna Stiùbhairt
|align="center"|Dogter van Jakobus VII
|align="center"|[[6 Februarie]] [[1665]]
|align="center"|1702–1707 <br /><small>Koningin van Groot-Brittanje en Ierland<br />1707–1714</small>
|align="center"|[[1 Augustus]] [[1714]]<br />Kensington-paleis<br />op 49
|}
== Jakobitiese aanspraakmakers ==
Jakobus VII het bly aanspraak maak op die troon van Skotland, Engeland en Ierland. Toe hy in 1701 sterf, het sy seun, Jakobus, vir die res van sy lewe ’n aanspraakmaker geword en homself Jakobus VIII van Skotland en III van Engeland en Ierland genoem, selfs nadat Engeland en Skotland saam Groot-Brittanje geword het. In 1715, ’n jaar ná die dood van sy halfsuster, koningin Anna, en die troonbestyging van hul neef [[George I van Groot-Brittanje|George van Hannover]], het Jakobus in Skotland aangekom en die troon probeer opeis. Hy het misluk en moes noodgedwonge terug Europa toe vlug. ’n Tweede poging deur sy seun, Karel, namens sy pa het ook misluk. Albei Jakobus se kinders is sonder erfgename dood.
* Jakobus VIII (Seumas VIII), ook bekend as "Die Ou Aanspraakmaker", seun van Jakobus VII – van 1701 tot met sy dood in 1766.
* Karel III (Teàrlach III), ook bekend as "Die Jong Aanspraakmaker" en dikwels ''Bonnie Prince Charlie'' genoem, seun van Jakobus VIII – 1766 tot met sy dood in 1788 (sonder kinders).
* Hendrik I (Eanraig I), broer van Karel III en seun van Jakobus VIII – 1788 tot met sy dood in 1807 (ongetroud).
Ná 1807 het die Jakobitiese aanspraakmaking gegaan na die [[Huis van Savoje]] (1807–1840), daarna die [[Modena]]-tak van die [[Habsburg|Huis van Habsburg-Lorraine]] (1840–1919) en eindelik die [[Huis van Wittelsbach]] (sedert 1919). Die huidige erfgenaam is Franz, die Hertog van [[Beiere]]. Nie hy of enige van sy voorgangers het die troon probeer opeis nie.
== Sien ook ==
* [[Lys van monarge van Brittanje]]
* [[Lys van monarge van Engeland]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronne ==
* Anderson, Alan Orr, ''Early Sources of Scottish History: AD 500–1286'', 2 Vols, (Edinburg, 1922)
* {{citation |last=Broun |first=Dauvit |title=Scottish Independence and the Idea of Britain. From the Picts to Alexander III. |publisher=Edinburgh University Press |year=2007 |isbn=978-0-7486-2360-0 }}
* Hudson, Benjamin T., ''Kings of Celtic Scotland'', (Westport, 1994)
* Skene, W.F. (red.), ''Chronicles of the Picts, Chronicles of the Scots and other Early Memorials of Scottish History'', (Edinburg, 1867)
[[Kategorie:Skotse monarge| ]]
c1lti47vz5upvqpaazripo7o441qhzb
Donald I van Skotland
0
118788
3378918
3303008
2026-11-19T19:46:34Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Donald I]] na [[Donald I van Skotland]] geskuif
3303008
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Monarg
|naam = Donald I
|titel = Koning van die Pikte
|beeld = [[Lêer:Donald MacAlpin.jpg|border|170px]]
|byskrif =
|dinastie = [[Huis van Alpin]]
|bewind = [[858]]–[[13 April]] [[862]]
|volle naam = Domnall mac Ailpín
|andertitels =
|geboortedatum = [[812]]
|geboorteplek =
|doop =
|sterftedatum = 13 April 862
|sterfteplek =
|begraweplek = [[Binne-Hebride|Iona]]
|begrafnisdatum =
|voorganger = [[Kenneth MacAlpin|Kenneth I]]
|erfgenaam =
|opvolgertipe =
|opvolger = [[Konstantyn I van Skotland|Konstantyn I]]
|kinders = [[Giric]] ?
|vader = Alpín mac Echdach
|moeder =
}}
'''Domnall mac Ailpín''' ([[Skots-Gaelies]]: ''Dòmhnall mac Ailpein'', ook bekend as '''Donald MacAlpin''' en op die meeste koninglyste aangedui as '''Donald I'''; [[812]] – [[13 April]] [[862]]) was van [[858]] tot met sy dood in 862 koning van die [[Pikte]]. Hy het sy broer, [[Kenneth MacAlpin|Kenneth I]], opgevolg.
== Bewind ==
Volgens die Kronieke van die Konings van Alba het Domnall vier jaar lank regeer, wat ooreenstem met die Annale van Ulster, waarvolgens hy sy broer met dié se dood in Februarie 858 opgevolg het en self in April 862 dood is.<ref>Annale van Ulster, s.a. 858 & 862.</ref>
Volgens die Kronieke van Melrose was Domnall "in oorlogstyd ’n sterk soldaat ... daar word gesê hy is by [[Scone, Perth and Kinross|Scone]] in ’n sluipmoordaanval dood."<ref>Anderson, ''ESSH'', p. 291.</ref> Geen ander bron noem dat Domnall ’n gewelddadige dood gesterf het nie.
Domnall het vermoedelik nie kinders gehad nie, hoewel al voorgestel is dat [[Giric]] sy seun was en dat dié se [[patroniem]] ''mac Domnaill'' was eerder as die algemeen aanvaarde ''mac Dúngail''.<ref>Smyth, p. 187.</ref> Dit word egter nie algemeen geglo nie.<ref>Vergelyk Duncan, p. 11ff.</ref>
Domnall is by die paleis van Cinnbelachoir of by Rathinveralmond dood. Die ligging van albei plekke is onbekend, maar dit was dalk dieselfde plek en vermoedelik naby die samevloei van die Almond- en die Tay-rivier, naby Scone.<ref>Anderson, ''ESSH'', p. 291; Duncan, pp. 10–11.</ref> Hy is op die eiland [[Binne-Hebride|Iona]] begrawe.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
{{refbegin}}
* Anderson, Alan Orr, ''Early Sources of Scottish History A.D 500–1286'', volume 1. Herdruk met korreksies. Paul Watkins, Stamford, 1990. {{ISBN|1-871615-03-8}}
* Duncan, A.A.M., ''The Kingship of the Scots 842–1292: Succession and Independence.'' Edinburg: Edinburgh University Press, 2002. {{ISBN|0-7486-1626-8}}
* Smyth, Alfred P., ''Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000.'' Edinburg: Edinburgh University Press, 1984. {{ISBN|0-7486-0100-7}}
{{refend}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.ucc.ie/celt/published/G100001A/index.html Annale van Ulster, deel 1, by CELT]
* [http://www.arts.ed.ac.uk/scothist/booklets/sh1/documents-alba.html Kronieke van die Konings van Alba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070606150144/http://www.arts.ed.ac.uk/scothist/booklets/sh1/documents-alba.html |date= 6 Junie 2007 }}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Domnall mac Ailpín|Engelse Wikipedia]]
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 812]]
[[Kategorie:Huis van Alpin]]
[[Kategorie:Sterftes in 862]]
fc9lzxho0t2v74zn2f2os8yiw0u8glg
Giric van Skotland
0
118838
3378914
2976914
2026-11-19T19:46:03Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Giric]] na [[Giric van Skotland]] geskuif
2976914
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Monarg
|naam = Giric
|titel = Koning van Skotland
|beeld = [[Lêer:Gregorius the Great or Giric of Scotland.jpg|border|170px]]
|byskrif =
|dinastie = [[Huis van Alpin]]
|bewind = 878-889
|kroning =
|inhuldiging =
|volle naam = Giric mac Dungail
|andertitels =
|geboortedatum = Omstreeks 832
|geboorteplek =
|sterftedatum = Ná 889
|sterfteplek =
|begraweplek =
|begrafnisdatum =
|voorganger = [[Áed]]
|erfgenaam =
|opvolgertipe =
|opvolger = [[Donald II]]
|vader = [[Donald I]]
|moeder =
}}
'''Giric''' (volle naam: '''Giric mac Dúngail'''; [[Skots-Gaelies]]: ''Griogair mac Dhunghail''; omstreeks [[832]]-[[889]]) was van 878 tot 889 koning van [[Skotland]]. Hy het saam met sy broers- of pleegkind [[Eochaid]] regeer. Sy bynaam was '''Mac Rath''' ("Seun van Geluk").<ref name="Skene"> Skene, W.F. (red.), ''Chronicles of the Picts, Chronicles of the Scots and other Early Memorials of Scottish History'', (Edinburg, 1867)</ref> Sekere Skotse kroniekskrywers het hom "Gregorius die Grote" genoem en vertel hy het die helfte van [[Engeland]] en ook [[Ierland]] verower. Ierse annale en Angel-Saksiese geskrifte noem hom egter nie.
== Lewe ==
Die verwantskap tussen Giric en Eochaid is nie heeltemal duidelik nie. Eochaid word soms Giric se broers- of pleegkind genoem, en soms sy neef of kleinneef.<ref>{{cite web |title=Eochaid and Giric |url=http://www.undiscoveredscotland.co.uk/usbiography/monarchs/eochaidgiric.html |website=Undiscovered Scotland |access-date=9 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719000129/https://www.undiscoveredscotland.co.uk/usbiography/monarchs/eochaidgiric.html |archive-date=19 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Eochaid kon nie koning word nie omdat hy deur die vroulike lyn van die Skotse konings afgestam het. Hy het blykbaar met Giric, seun van koning [[Donald I]], saamgespan om koning [[Áed]] te vermoor. Giric het Eochaid daarna gedwing om sy heerskappy met hom te deel.<ref name="Scot24">Ross, Stewart: ''Monarchs of Scotland.'' Lochar Publishing, 1990. {{ISBN|0-948403-38-1}}, S. 24</ref>
Min is bekend oor die lewe en bewind van Giric en die feite wat wel bekend is, is teenstrydig. Die enigste sekere inligting is dat hy tydens ’n veldslag deur sy broerskind Donald gedood is.<ref name="Scot24"/> Donald het Eochaid daarna verban en die troon bestyg as [[Donald II]].
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://fmg.ac/Projects/MedLands/SCOTLAND.htm#_Toc253996176 Biografie op ''www.fmg.ac'']
*[https://web.archive.org/web/20070606150144/http://www.arts.ed.ac.uk/scothist/booklets/sh1/documents-alba.html Kronieke van die Konings van Alba]
[[Kategorie:Huis van Alpin]]
[[Kategorie:Sterftes in 889]]
bv8eomq8bnaokjrb7yfcogpoz0t5zcy
Duncan I van Skotland
0
118895
3378901
3303036
2026-11-19T19:41:45Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Duncan I]] na [[Duncan I van Skotland]] geskuif
3303036
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Monarg
|naam = Dancan I
|titel = [[Lys van monarge van Skotland|Koning van Skotland]]
|beeld = [[Beeld:Donnchad I.jpg|200px]]
|byskrif = ’n Fiktiewe portret (Jacob de Wet, 17de eeu).
|dinastie = [[Huis van Dunkeld]]
|bewind = 1034-1040
|volle naam = Donnchad mac Crinain
|andertitels =
|geboortedatum = Omstreeks 1001
|geboorteplek =
|doop =
|sterftedatum = {{Sterftedatum|1040|8|14}}<ref name=Broun>Broun, "Duncan I (d. 1040)".</ref>
|sterfteplek = Elgin, Moray
|begraweplek = [[Binne-Hebride|Iona]] ?
|begrafnisdatum =
|voorganger = [[Malcolm II]]
|erfgenaam =
|opvolgertipe =
|opvolger = [[Macbeth van Skotland|Macbeth]]
|gade = Suthen
|kinders = [[Malcolm III]]<br />[[Donald III]]<br />Máel Muire, Graaf van Atholl
|vader = Crínán van Dunkeld
|moeder = Bethoc
}}
'''Duncan I''' (volle naam: '''Donnchad mac Crinain''', [[Skots-Gaelies]]: ''Donnchadh mac Crìonain''; omstreeks 1001 – 14 Augustus 1040), met die bynaam '''An t-Ilgarach''', "die Sieke",<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 101.</ref><ref name=Broun/> was van [[1034]] tot [[1040]] koning van [[Skotland]] (toe [[Koninkryk Alba|Alba]]). Die karakter met dieselfde naam in [[William Shakespeare]] se toneelstuk ''[[Macbeth]]'' is op hom geskoei.
== Lewe ==
Duncan was die seun van [[Crínán van Dunkeld|Crínán]], die leke-ab van [[Dunkeld]], en Bethóc, dogter van koning [[Malcolm II]]. Anders as die bejaarde koning Duncan van Shakespeare se toneelstuk, was die regte Duncan I ’n jong man. Hy het sy ma se pa, Malcolm, ná dié se dood op [[25 November]] [[1034]] opgevolg, blykbaar sonder enige teenstand – wat beteken hy was dalk Malcolm se erkende erfgenaam.<ref>Duncan, ''Kingship of the Scots'', p. 33.</ref>
Een weergawe van die Kronieke van die Konings van Alba dui "Suthen" aan as sy vrou.<ref>Duncan, ''Kingship of the Scots'', p. 37.</ref> Wie ook al sy vrou was, Duncan het minstens twee seuns gehad. Die oudste, [[Malcolm III]], was van 1058 tot 1093 koning en die jongste, [[Donald III]], daarna. Máel Muire, Graaf van Atholl, was moontlik ’n derde seun van Duncan, maar dit is onseker.
Duncan se vroeë heerskappy het blykbaar sonder groot omwentelinge verloop, moontlik vanweë sy jong ouderdom. [[Macbeth van Skotland|Macbeth]] was volgens sommige bronne sy ''dux'', wat vandag as "hertog" vertaal word maar toe nog die Romeinse betekenis "oorlogsleier" gehad het.
In 1039 het Duncan ’n groot Skotse leër na die suide aangevoer om [[Durham]] te beset, maar die ekpedisie was ’n ramp. Duncan het oorleef, maar die volgende jaar noord opgeruk na Moray, Macbeth se domein, oënskynlik as ’n strafekspedisie teen Moray.<ref>G.W.S. Barrow, ''Kingship and Unity: Scotland 1000–1306'', Edinburgh University Press, 1981, p.26.</ref> Daar het hy by Bothnagowan, nou Pitgaveny, gesneuwel aan die hand van ’n leër onder Macbeth se bevel, moontlik op 14 Augustus 1040.<ref>Broun, "Duncan I (d. 1040)"; die datum kom uit Marianus Scotus en daar word oor die moord vertel in die Annale van Tigernach.</ref> Hy is vermoedelik by Elgin begrawe voordat sy oorskot later na die eiland [[Binne-Hebride|Iona]] verskuif is.
== Stamboom ==
{{ahnentafel-kompak5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
| 1= 1. '''Duncan I van Skotland'''
| 2= 2. Crínán van Dunkeld
| 3= 3. Bethóc
| 6= 6. Malcolm II
| 12= 12. Kenneth II
| 24= 24. Malcolm I
}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
* Anderson, Alan Orr, ''Early Sources of Scottish History AD 500 to 1286, volume one.'' Herdruk met korreksies, Paul Watkins, Stamford, 1990. {{ISBN|1-871615-03-8}}
* Broun, Dauvit, "Duncan I (d. 1040)", ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, 2004 [http://www.oxforddnb.com/view/article/8209, URL besoek op 15 Mei 2007]
* Duncan, A.A.M., ''The Kingship of the Scots 842–1292: Succession and Independence.'' Edinburgh University Press, Edinburg, 2002. {{ISBN|0-7486-1626-8}}
* Oram, Richard, ''David I: The King Who Made Scotland.'' Tempus, Stroud, 2004. {{ISBN|0-7524-2825-X}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Duncan I of Scotland|Engelse Wikipedia]]
{{refend}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 1001]]
[[Kategorie:Skotse monarge]]
[[Kategorie:Sterftes in 1040]]
[[Kategorie:Geboortes in die 11de eeu]]
9b2warfftwp5vlesjrhu5uifu9pgmgq
Lulach van Skotland
0
118898
3378910
3303037
2026-11-19T19:44:03Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Lulach]] na [[Lulach van Skotland]] geskuif
3303037
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Monarg
|naam = Lulach
|titel = [[Lys van monarge van Skotland|Koning van Skotland]]
|beeld =
|byskrif =
|dinastie = Huis van Moray
|bewind = [[15 Augustus]] [[1057]] – [[17 Maart]] [[1058]]
|volle naam = Lulach mac Gille Coemgáin
|andertitels =
|geboortedatum = Voor 1033
|geboorteplek = Moray, Skotland
|doop =
|sterftedatum = {{Sterftedatum|1058|3|17}}
|sterfteplek = Essie in Strathbogie
|begraweplek = [[Binne-Hebride|Iona]]
|begrafnisdatum = 1058
|voorganger = [[Macbeth van Skotland|Macbeth]]
|erfgenaam =
|opvolgertipe =
|opvolger = [[Malcolm III]]
|gade =
|kinders = Máel Snechtai van Moray
|vader = Gille Coemgáin van Moray
|moeder = Gruoch
}}
'''Lulach''' (volle naam: '''Lulach mac Gille Coemgáin''', [[Skots-Gaelies]]: ''Lughlagh mac Gille Chomghain''; omstreeks 1033 – [[17 Maart]] [[1058]]), met die byname '''Tairbith''', "die Ongelukkige",<ref name="Skene"> Skene, W.F. (red.), ''Chronicles of the Picts, Chronicles of the Scots and other Early Memorials of Scottish History'', (Edinburg, 1867)</ref> en '''Fatuus''', "die Swaksinnige",<ref>Anderson, Alan Orr, ''Early Sources of Scottish History AD 500 to 1286, volume one.'' Herdruk met korreksies, Paul Watkins, Stamford, 1990. {{ISBN|1-871615-03-8}}</ref> was tussen 15 Augustus 1057 en 17 Maart 1058 koning van [[Skotland]].
Lulach was die seun van Gruoch uit haar eerste huwelik met Gille Coemgáin, mormaer van Moray, en dus die stiefseun van [[Macbeth van Skotland|Macbeth]]. Nadat Macbeth op 15 Augustus 1057 in die Slag van Lumphanan gesneuwel het, het die koning se volgelinge Lulach op die troon geplaas. Hy was die eerste koning van Skotland van wie besonderhede oor sy kroning bekend is: Hy is, moontlik op 8 September 1057, by [[Scone, Perth and Kinross|Scone]] gekroon. Dit lyk of Lulach ’n swak heerser was, soos sy naam aandui, en hy het net ’n paar maande lank regeer voordat hy in ’n sluipmoordaanval deur [[Malcolm III]] gesterf en deur hom opgevolg is. Hy is vermoedelik op die eiland [[Binne-Hebride|Iona]] begrawe, maar dit is nie bekend presies waar nie.
Lulach se seun Máel Snechtai was mormaer van Moray, terwyl Óengus van Moray die seun van Lulach se dogter was.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Lulach|Engelse Wikipedia]]
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 1030]]
[[Kategorie:Skotse monarge]]
[[Kategorie:Sterftes in 1058]]
d47tspq8nwgt60d5n32ei381gbk2a17
Malcolm III van Skotland
0
118903
3378905
3303039
2026-11-19T19:43:07Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Malcolm III]] na [[Malcolm III van Skotland]] geskuif
3303039
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Monarg
|naam = Malcolm III
|titel = [[Lys van monarge van Skotland|Koning van Skotland]]
|beeld = [[Beeld:Margaret and Malcolm Canmore (Wm Hole).JPG|200px]]
|byskrif = ’n Victoriaanse uitbeelding van Malcolm en sy tweede vrou, sint Margaret van Skotland.
|dinastie = [[Huis van Dunkeld]]
|bewind = 1058-1093
|volle naam = Máel Coluim mac Donnchada
|andertitels =
|geboortedatum = Omstreeks 26 Maart 1031
|geboorteplek = Skotland
|doop =
|sterftedatum = {{Sterftedatum|1093|11|13}}
|sterfteplek = [[Northumberland]], [[Engeland]]
|begraweplek =
|begrafnisdatum =
|voorganger = [[Lulach]]
|erfgenaam =
|opvolgertipe =
|opvolger = [[Donald III van Skotland|Donald III]]
|gade = Ingibiorg Finnsdottir<br />Sint Margaret van Skotland
|kinders = [[Duncan II van Skotland|Duncan II]]<br />Edward<br />Edmund<br />Ethelred<br />[[Edgar van Skotland|Edgar]]<br />[[Alexander I van Skotland|Alexander I]]<br />[[David I van Skotland|David I]]<br />Edith ([[Matilda van Engeland]])<br />Mary, Gravin van Boulogne
|vader = [[Duncan I]]
|moeder = Suthen
}}
'''Malcolm III''' (volle naam: '''Máel Coluim mac Donnchada'''; omstreeks 26 Maart 1031 – [[13 November]] [[1093]]) was van 1058 tot 1093 koning van [[Skotland]]. Hy het later die bynaam '''Canmore''' ([[Skots-Gaelies]] vir "Groot Hoofman") gekry.<ref>Magnusson, p. 61</ref><ref>Burton, Vol. 1, p. 350</ref> Malcolm se lang bewind van 35 jaar het die begin van die Skots-Normandiese tydperk voorafgegaan. Die karakter met dieselfde naam in [[William Shakespeare]] se toneelstuk ''[[Macbeth]]'' is op hom geskoei.
== Lewe ==
Malcolm se koninkryk het nie oor die hele moderne Skotland gestrek nie; die noorde en weste van Skotland was onder [[Skandinawië|Skandinawiese]], Noors-Gaeliese en [[Gaele|Gaeliese]] heerskappy. Malcolm III het verskeie oorloë teen die [[Koninkryk van Engeland]] gevoer, moontlik met die doel om [[Northumbrië]] te verower. Dié oorloë het nie ’n merkwaardige uitbreiding suidwaarts tot gevolg gehad nie. Malcolm se grootste prestasie was om die dinastie wat Skotland baie jare lank regeer het, voort te sit. Sy rol as stigter van die dinastie was eerder danksy propaganda deur sy jongste seun, [[David I van Skotland|David I]], en sy afstammelinge as vanweë die geskiedenis.<ref>Hammond, p. 21</ref><ref>Broun, pp. 195-200.</ref>
Malcolm se tweede vrou, sint Margaret, is Skotland se enigste koninklike heilige. Malcolm self het geen reputasie gehad dat hy vroom was nie; hy word nie juis met groot godsdienstige stigtings of hervormings verbind nie.
Malcolm is op 13 November 1093 dood terwyl hy noordwaarts opgeruk het; hy is in ’n lokval gelei deur die Graaf van Northumbrië, wie se grondgebied hy verwoes het, en is deur Arkil Morel, die hofmeester van Bamburgh-kasteel, doodgemaak. Sy oudste seun by Margaret en moontlik sy erfgenaam, prins Edward, is in dieselfde geveg dood. Volgens die Annale van Ulster het Margaret nege dae nadat sy die nuus van haar man en seun se dood gehoor het, self gesterf van verdriet.<ref>Oram, pp. 37–38; Anderson, ''SAEC'', pp. 114–115.</ref>
== Stamboom ==
{{ahnentafel-kompak5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
| 1= 1. '''Malcolm III van Skotland'''
| 2= 2. Duncan I
| 3= 3. Suthen
| 4= 4. Crínán van Dunkeld
| 5= 5. Bethóc
| 10= 10. Malcolm II
| 20= 20. Kenneth II
}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
{{Refbegin|3}}
*Anderson, Alan Orr, ''Scottish Annals from English Chroniclers.'' D. Nutt, London, 1908.
* Broun, Dauvit, ''The Irish Identity of the Kingdom of the Scots in the Twelfth and Thirteenth Centuries.'' Boydell, Woodbridge, 1999. {{ISBN|0-85115-375-5}}
* Burton, John Hill, ''The History of Scotland'', New Edition, 8 vols, Edinburgh 1876
*Hammond, Matthew H., "Ethnicity and Writing of Medieval Scottish History", in ''The Scottish Historical Review'', Vol. 85, April, 2006, pp. 1–27
* Magnusson, Magnus, ''Scotland: The Story of a Nation.'' Atlantic Monthly Press, 2000. {{ISBN|978-0871137982}}
* Oram, Richard, ''David I: The King Who Made Scotland.'' Tempus, Stroud, 2004. {{ISBN|0-7524-2825-X}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Malcolm III of Scotland|Engelse Wikipedia]]
{{refend}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 1031]]
[[Kategorie:Skotse monarge]]
[[Kategorie:Sterftes in 1093]]
67dt5qjlqm9hkyjy7j3jpfypt63fyog
Sjabloon:Naburige munisipaliteite
10
120147
3378841
2377475
2026-11-19T13:29:55Z
Rooiratel
90342
3378841
wikitext
text/x-wiki
<onlyinclude>{| style="width: 50%; min-width: 250px; max-width: 600px; margin-right: auto; background-color: transparent;"
{{#if:{{{LABELLING|}}}|
{{!}}+ {{{LABELLING}}} }}
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Noordwes|}}}
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Noord|}}}
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Noordoos|}}}
|-
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Wes|}}}
| style="text-align: center; width:33%;" | [[Beeld:Compass rose simple - af.svg|class=skin-invert|75px]]
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Oos|}}}
|-
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Suidwes|}}}
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Suid|}}}
| style="text-align: center; width:33%;" | {{{Suidoos|}}}
|}</onlyinclude>
<pre>{{Naburige munisipaliteite
| Noordwes=
| Noord=
| Noordoos=
| Wes=
| TEXTORPICTURE=
| Oos=
| Suidwes=
| Suid=
| Suidoos=
}}</pre>
8w77i5g5rgafljbauruxzpm105l2vfk
Sjabloon:Islamsaadjie
10
120383
3379074
2742770
2026-11-20T08:01:37Z
Rooiratel
90342
CSS verandering vir donkermodus
3379074
wikitext
text/x-wiki
<div class="boilerplate metadata" id="stub"><table cellpadding="0" cellspacing="0" style="margin: 10px"><tr ><td >[[Beeld:P islam.svg|30px| ]]</td ><td >'' Hierdie [[Islam]]-verwante artikel is net 'n [[Wikipedia:saadjie|saadjie]]. Jy kan die Afrikaanse Wikipedia help deur [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} dit uit te brei]''.</td></tr></table></div>
<includeonly>[[Kategorie:Islam saadjies]]</includeonly><noinclude>
[[Kategorie:Saadjiesjablone]]
</noinclude>
e3wtcrzqso3xs6vnorq55d8wjnxqzbz
Anna Netrebko
0
121303
3378875
3303581
2026-11-19T18:06:26Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378875
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Anna Netrebko
| beeld = Anna Netrebko - Romy 2013 a.jpg
| beeldgrootte = 220px
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1971|9|18}}
| geboorteplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| oorsprong = [[Krasnodar]], [[Sowjetunie]]
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = [[klassieke musiek|Klassiek]], pop-opera
| beroep = Sangeres
| instrument =
| jare_aktief = 1993 — hede
| etiket =
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Anna Netrebko''' is 'n Russiese sopraan. Sy is in 2008 as 'n [[Volkskunstenaar van die Russiese Federasie|Kunstenaar van die Mense in Rusland]] aangewys. Sy is bekend vir haar vertolking van Liriese – en ''coloratura'' rolle, veral die rol van Donna Anna in [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Don Giovanni en Violetta in [[Giuseppe Verdi|Verdi]] se La traviata. Sy het later oorgeskakel na swaarder 19de-eeuse romantiese rolle, soos Leonora in [[Giuseppe Verdi|Verdi]] se Il trovatore en die titelrol in die opera Macbeth. Sedert 2016 fokus sy op Verismo-repertorium. Sy is opgemerk nadat sy die rol van Donna Anna op die Salzburg-fees in 2002 vertolk het. Sy het daarna by toonaangewende operahuise opgetree, waaronder die Mariinsky-teater, waar sy haar loopbaan begin het.
Sy het verskeie toekennings ontvang en beskik oor 'n aansienlike diskografie wat hoofsaaklik onder [[Deutsche Grammophon]] opgeneem is. Sy het dubbele Russiese en Oostenrykse burgerskap en woon in [[Wene]] en [[New York|New York Stad]].
== Vroeë lewe en opleiding ==
Netrebko is gebore in [[Krasnodar]] in 'n gesin van [[Kosakke|Kosak]] oorsprong.<ref>[http://www.rg.ru/2006/05/19/netrebko.html Интервью с Анной Нетребко-Анна Нетребко: Я никогда не ходила по струнке. Татьяна Павловская, Краснодар.] in ''[[Rossiyskaya Gazeta]]'' (in Russies), uitgawe no. 4070 gedateer 19 Mei 2006.</ref> Terwyl sy 'n student was aan die Saint Petersburg Konservatorium het Netrebko gewerk as 'n opsigter by Saint Petersburg se Mariinsky-teater.<ref>{{cite news |author=Melissa Whitworth |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/3650296/Cinderella-Soprano.html |title=Cinderella Soprano |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=19 Februarie 2006 |access-date=11 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809060811/https://www.telegraph.co.uk/culture/3650296/Cinderella-Soprano.html |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tydens 'n latere onderhoud vir die Mariinsky-teater het die dirigent [[Waleri Gergijef]] haar herken vanweë haar vroeëre werk by die teater. Hy het gevolglik haar stemafrigter geword.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/anna-netrebko-a-rare-jewel-from-the-east-423103.html |author=Jessica Duchen |title=Anna Netrebko: A rare jewel from the East |work=[[The Independent]] |date=6 November 2006 |access-date=11 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809035638/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/anna-netrebko-a-rare-jewel-from-the-east-423103.html |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
== Loopbaan ==
=== 1990's ===
Onder leiding van Gergijef maak Netrebko haar opera verhoogdebuut by die Mariinsky op 22-jarige ouderdom as Susanna in ''Die huwelik van Figaro''. Sy het vele prominente rolle saam met die operageselskap vertolk, waaronder ''Amina'' in ''La sonnambula'', ''Pamina'' in ''Die Towerfluit'', ''Rosina'' in die ''[[Barbier van Sevilla|Il barbiere di Siviglia]]'', en ''Lucia'' in ''Lucia di Lammermoor''. In 1994 sing sy die ''Queen of the Night'' in ''Die Towerfluit'' onder leiding van die dirigent David Milnes saam met die [[Riga]] Onafhanklike Operageselskap ''Avangarda Akadēmija''.<ref>Agelet de Saracibar, Carlos; [https://www.scribd.com/doc/63918608/ANPD-Sep-2011 "Anna Netrebko Performance Database"]. ''ANPD''. September 2011.</ref><ref>[http://www.classissima.com/en/news/326476-anna-netrebko-and-erwin-schrott-will-give-a-concert-tour-to-ukraine,-latvia-and-russia/ "Anna Netrebko and Erwin Schrott will give a concert tour to Ukraine..."]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140713215928/http://www.classissima.com/en/news/326476-anna-netrebko-and-erwin-schrott-will-give-a-concert-tour-to-ukraine,-latvia-and-russia |date=2014-07-13 }}. ''Classissima''. 2010-10-29.</ref> In 1995 het Netrebko op 24-jarige leeftyd haar Amerikaanse buiging gemaak as ''Lyudmila'' in Glinka se ''Ruslan en Lyudmila'' by die San Francisco Opera. Na hierdie suksesvolle opvoering het sy 'n gereelde gassanger in [[San Francisco]] geword. Sy is bekend as 'n bekroonde vertolker van ander Russiese operarolle, soos ''Natasha'' in [[Sergei Prokofiëf]] se ''Oorlog en Vrede'', ''Louisa'' in ''Betrothal in a Monastery'' en ''Marfa'' in ''The Tsar's Bride''. Netrebko was ook suksesvol in ''[[belcanto|bel canto]]'' rolle asook romantiese rolle soos ''Gilda'' in ''[[Rigoletto]]'', ''Mimì'' in ''[[La bohème]]'', ''Giulietta'' in ''I Capuleti e i Montecchi'', en ''Elvira'' in ''I puritani''.
=== 2000's ===
In 2002 het Netrebko haar buiging gemaak by die [[Metropolitan Opera]] as ''Natasha'' tydens 'n opvoering van ''Oorlog en Vrede''.<ref>{{cite news |author=Peter Culshaw |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/opera/3656124/Justin-Timberlake-is-too-young-for-me.html |title=Justin Timberlake is too young for me |work=The Telegraph |location=London |date=26 Oktober 2006 |access-date=11 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719173437/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/opera/3656124/Justin-Timberlake-is-too-young-for-me.html |archive-date=19 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het sy vir die eerste keer die rol van ''Donna Anna'' gesing tydens die Salzburg-fees se produksie van ''[[Don Giovanni]]'' onder leiding van [[Nikolaus Harnoncourt]].
In 2003 het Netrebko die rol van ''Violetta'' vertolk in Verdi se ''[[La traviata]]'' in München, die titelrol in ''Lucia di Lammermoor'' by die Los Angeles Operahuis, asook die rol van ''Donna Anna'' by Covent Garden se [[Royal Opera House]]. Haar tweede album getitel ''Sempre Libera'' is die volgende jaar vrygestel. Sy het later verskyn as ''Violetta'' in ''La traviata'' tydens die Salzburg-fees, gedirigeer deur Carlo Rizzi, en in 2008 het sy dieselfde rol vertolk tydens die openingsaand by die [[Royal Opera House]] tot luide applous,<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/2008/apr/26/classicalmusicandopera.russia |author=Stuart Jeffries |title=I conquered the critics |work=[[The Guardian]] |date=25 April 2008 |access-date=1 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809032519/https://www.theguardian.com/music/2008/apr/26/classicalmusicandopera.russia |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> saam met [[Jonas Kaufmann]] en Dmitri Hvorostovsky, onder leiding van [[Maurizio Benini]]. Sy het egter drie opeenvolgende optredes gekanselleer weens 'n brongiale toestand. Dit was die tweede keer dat sy haar optredes by die Royal Opera House gekanselleer het, omrede sy die vorige somer weens 'n siekte aan sommige uitvoerings van '' Don Giovanni '' onttrek het.
[[Lêer:Netrebko and Putin.jpg|duimnael|200 px|Netrebko en Putin, 2004 [[Russiese Federasie]] Nasionale-prys]]Op 30 Mei 2007 het Netrebko haar [[Carnegie Hall]] buiging gemaak saam met Dmitri Hvorostovsky en die Orchestra of St. Luke's. Die opvoering was oorspronklik geskeduleer vir 2 Maart 2006, maar sy het dit uitgestel omdat sy op artistieke vlak haar nie gereed vir die rol gevoel het nie.<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2007/05/30/entertainment/e232217D99.DTL |agency=[[Associated Press]] |work=[[San Francisco Chronicle]] |title=Russian Soprano Debuts at Carnegie Hall |date=2007-05-30 |archivedate=2008-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210082301/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2007%2F05%2F30%2Fentertainment%2Fe232217D99.DTL |url-status=dead |access-date=2021-08-14 }}</ref> Sy het op 8 September van die jaar verskyn tydens die ''Last Night of the Proms'' waar sy uittreksels uit ''La sonnambula '' en ''Giuditta'' opgevoer het, asook ''Morgen!'' deur [[Richard Strauss]] saam met [[Joshua Bell]].<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/proms/2007/whatson/0809.shtml |title=Last Night of the Proms: program |publisher=BBC |access-date=11 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100907030300/http://www.bbc.co.uk/proms/2007/whatson/0809.shtml |archive-date= 7 September 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>In die herfs van 2007 het sy weer die rol van ''Juliette'' opgeneem in ''Roméo et Juliette'' by die Metropolitan Opera.
In Mei 2008 het sy haar langverwagte Paryse Opera debuut gemaak in ''I Capuleti e i Montecchi'' by die Opéra Bastille, met Joyce DiDonato as Romeo. Netrebko het in haar eerste optrede na haar kraamverlof ''Lucia'' gesing in ''Lucia di Lammermoor'' toe dit op 14 Januarie 2009 in die Mariinsky-teater in Sint-Petersburg geopen is, in 'n produksie bestaande uit die Scottish Opera onder leiding van John Doyle .<ref>{{cite news |last=Stolyarova |first=Galina |url=http://www.times.spb.ru/index.php?action_id=2&story_id=28012 |title=Mariinsky Diva Back With New Production |work=The St. Petersburg Times |date=2009-01-16 |accessdate=2009-02-09}}</ref> Sy het daarna dieselfde rol in Januarie en Februarie 2009 by die Metropolitan Opera gesing. Netrebko het in die lente van 2009 verskyn as ''Giulietta'' in ''I Capuleti ei Montecchi'' by die Royal Opera House, en as ''Violetta'' in ''La traviata'' in Junie 2009 by die San Francisco Opera.
=== 2010's ===
[[Lêer:Trovatore 6845 Michelides.jpg|duimnael|287x287px|Netrebko as Leonora in Alvis Hermanis se produksie van [[Il trovatore]] tydens die 2014 Salzburg-fees]]In Oktober en November 2010 het sy die rol van ''Norina'' vertolk tydens 'n produksie van ''Don Pasquale'' by die [[Metropolitan Opera]] in New York onder [[James Levine]].<ref>{{cite news |last=Schweitzer |first=Vivien |url=https://www.nytimes.com/2010/11/02/arts/music/02don.html |title=''Don Pasquale'' at the Met with Anna Netrebko – Review |work=[[The New York Times]] |date=1 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423002146/https://www.nytimes.com/2010/11/02/arts/music/02don.html |archive-date=23 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 2 April 2011 het sy die titelrol van Gaetano Donizetti se ''Anna Bolena'' vertolk by die Weense Staatsopera; die opeenvolgende opvoering op 5 April 2011 is lewendig uitgesaai in teaters regoor die wêreld.<ref>{{cite web |url=http://likelyimpossibilities.com/2011/04/anna-netrebko-sings-anna-bolena-keeps.html |title=Anna Netrebko sings Anna Bolena, keeps her head |website=likelyimpossibilities.com |date=2011-04-03}}</ref><ref>{{cite news |last=Loomis |first=George |title=Anna Netrebko's Bel Canto Moment |url=https://www.nytimes.com/2011/04/13/arts/anna-netrebkos-bel-canto-moment.html |work=[[The New York Times]] |date=12 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423035436/https://www.nytimes.com/2011/04/13/arts/anna-netrebkos-bel-canto-moment.html |archive-date=23 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Desember 2011 het sy die nuwe seisoen by [[La Scala]] in [[Milaan]] geopen, en sodoende haar buiging daar gemaak (as ''Donna Anna'', tydens 'n opvoering van ''[[Don Giovanni]]'').<ref>{{cite news |last=Loomis |first=George |url=https://www.nytimes.com/2011/12/10/arts/10iht-loomis10.html |title=At La Scala, a Buoyant Opening Amid Austerity |work=[[The New York Times]] |date=9 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422235855/https://www.nytimes.com/2011/12/10/arts/10iht-loomis10.html |archive-date=22 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Maddocks |first=Fiona |url=https://www.theguardian.com/music/2011/dec/11/don-giovanni-scala-milan-review |title=A tale of two Italian opera cities |work=[[The Guardian]] |date=11 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203015022/https://www.theguardian.com/music/2011/dec/11/don-giovanni-scala-milan-review |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is uitgelese in die opsig dat sy uitgenooi is om te verskyn in drie opeenvolgende openingsaand-produksies by die Metropolitan Opera, naamlik: ''Anna Bolena'' in 2011, ''L'elisir d'amore'' in 2012 en ''Eugene Onegin'' in 2013. Haar optrede as ''Lady Macbeth'' in die Metropolitan se 2014 produksie van ''Macbeth'' (te wete 'n herlewing van Adrian Noble se 2007 produksie daarvan) het kritiese lof ontvang en getoon dat haar stem steeds uitbrei wat betref die omvang en volume daarvan.<ref>{{cite news |url=http://www.newyorker.com/magazine/2014/10/20/sound-fury |last=Ross |first=Alex |authorlink=Alex Ross (music critic) |work=[[The New Yorker]] |title=Sound And Fury |date=20 Oktober 2014 |access-date=17 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808101015/https://www.newyorker.com/magazine/2014/10/20/sound-fury |archive-date=8 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Tanner |first=Michael |title=Met Opera Live's Macbeth: Netrebko's singing stirred almost as much as her décolletage |url=http://www.spectator.co.uk/arts/opera/9354372/met-opera-lives-macbeth-netrebkos-singing-stirred-almost-as-much-as-her-decolletage/ |work=[[The Spectator]] |date=1 November 2014 |access-date=17 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924104916/http://www.spectator.co.uk/arts/opera/9354372/met-opera-lives-macbeth-netrebkos-singing-stirred-almost-as-much-as-her-decolletage/ |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het die volgende jaar haar uitbreiding na swaarder Verdi-rolle by die Met voortgesit, en die rol van ''Leonora'' in ''Il trovatora'' vertolk.<ref>{{citenews|last=Jorden|first=James|authorlink=James Jorden|title=The Met's Triumphant ''Il Trovatore'' Is a Return to Opera's Golden Age|url=http://observer.com/2015/09/observer-arts/|work=[[The New York Observer]]|accessdate=2015-10-22|date=2015-09-30}}</ref><ref name=nyt_opera>{{cite news |last=Tommasini |first=Anthony |authorlink=Anthony Tommasini |title=Review: ''Il Trovatore'' and ''Anna Bolena'' Showcase Courage and Command at the Met |url=https://www.nytimes.com/2015/09/28/arts/music/review-il-trovatore-and-anna-bolena-showcase-courage-and-command-at-the-met.html |work=The New York Times |date=27 September 2015 |access-date=22 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417070449/https://www.nytimes.com/2015/09/28/arts/music/review-il-trovatore-and-anna-bolena-showcase-courage-and-command-at-the-met.html |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In Desember 2014 het sy langs Oleg Tsaryov verskyn met 'n vlag van die selfverklaarde konfederasie Novorossiya in [[Oekraïne]], en 'n tjek van $ 19.000 aan Tsarov gegee met die vermelding dat sy 'n skenking aan die opera- en ballet-teater van Donetsk maak.<ref name=BBC141208>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-30380979 |title=Russian soprano Netrebko helps theatre in rebel Ukraine |work=BBC News |date=8 Desember 2014 |access-date=9 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328020016/https://www.bbc.com/news/world-europe-30380979 |archive-date=28 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=AFP141208>{{cite news |url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/141208/russias-netrebko-sparks-controversy-donation-separatist-region |title=Russia's Netrebko sparks controversy with donation to separatist region |agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[GlobalPost]] |date=8 Desember 2014 |access-date=9 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072702/http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/141208/russias-netrebko-sparks-controversy-donation-separatist-region |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Netrebko het in April 2016 aangekondig dat sy weens die veranderings in haar stem aan die Royal Opera House se 2016/2017 produksies van [[Vincenzo Bellini|Bellini]] se ''Norma'' onttrek, asook aan die Metropolitan Opera se 2017/18 seisoen.<ref>{{cite report|last=Shipman|first=Chris|url=http://www.roh.org.uk/news/cast-change-anna-netrebko-to-withdraw-from-norma|title=Cast change: Anna Netrebko to withdraw from ''Norma''|publisher=Royal Opera House|date=2016-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723062004/https://www.roh.org.uk/news/cast-change-anna-netrebko-to-withdraw-from-norma|archivedate=2020-07-23|access-date=2019-11-14}}</ref><ref>{{citenews|last=Furness|first=Hannah|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2016/04/26/royal-opera-house-frustration-as-anna-netrebko-cancels-norma/|title=Royal Opera House 'frustration' as Anna Netrebko cancels Norma|work=The Telegraph|date=2016-04-26}}</ref><ref>{{citenews|last=Brown|first=Mark|url=https://www.theguardian.com/music/2016/apr/26/soprano-anna-netrebko-withdraws-royal-opera-norma|title=Soprano Anna Netrebko withdraws from Royal Opera's Norma|work=The Guardian|date=2016-04-26}}</ref><ref>{{citenews|last=Sulcas|first=Roslyn|authorlink=Roslyn Sulcas| url=https://www.nytimes.com/2016/04/27/arts/music/anna-netrebko-pulls-out-of-norma-productions.html|title=Anna Netrebko Pulls Out of ‘Norma’ Productions|work=The New York Times|date=2016-04-26}}</ref> Die rolle is vertolk deur respektiewelik Sonya Yoncheva en Sondra Radvanovsky.<ref>{{cite report|last=Spencer|first=Mel|url=https://www.roh.org.uk/news/cast-confirmation-sonya-yoncheva-to-sing-in-norma|title=Cast confirmation: Sonya Yoncheva to sing in ''Norma''|publisher=Royal Opera House|date=2016-05-03|access-date=2019-11-14|archivedate=2019-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191021134351/https://www.roh.org.uk/news/cast-confirmation-sonya-yoncheva-to-sing-in-norma}}</ref><ref>{{citenews|last=Angel|first=Amanda|url=https://www.wqxr.org/story/sondra-radvanovsky-replace-anna-netrebko-norma/|title=Sondra Radvanovsky to Replace Anna Netrebko as Norma|publisher=WQXR-FM|date=2016-05-03}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/05/04/arts/music/operas-game-of-musical-chairs-brings-a-netrebko-reprise.html |title=Opera's Game of Musical Chairs Brings a Netrebko Reprise |date=3 Mei 2016 |work=The New York Times |first=Michael |last=Cooper |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190813103327/https://www.nytimes.com/2016/05/04/arts/music/operas-game-of-musical-chairs-brings-a-netrebko-reprise.html |archive-date=13 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Sy het in 2017 verskeie debuutrolle vertolk, insluitende die rol van ''Adriana Lecouvreur'' by die Mariinsky Teater in Junie,<ref>{{cite news |last=Karlin |first=David |url=https://bachtrack.com/review-adriana-lecouvreur-netrebko-eyvazov-semenchuk-gergiev-june-2017 |title=Netrebko takes on Adriana Lecouvreur at the Mariinsky |work=Bachtrack |date=19 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205222609/https://bachtrack.com/review-adriana-lecouvreur-netrebko-eyvazov-semenchuk-gergiev-june-2017 |archive-date=5 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{citenews|first=Майя|last=Крылова|url=https://lenta.ru/articles/2017/06/25/adriana/|title=Примадонна с ядовитыми фиалками: Анна Нетребко спела в опере «Адриана Лекуврер»|trans-title=Diva with poisonous violets: Anna Netrebko sang in the opera "Adriana Lecouvreur"|work=[[lenta.ru]]|lang=ru|date=2017-06-25}}</ref> die titelrol van ''[[Aida]]'' tydens die Salzburg-fees in Augustus,<ref>{{citenews|last=Woolfe|first=Zachary|url=https://www.nytimes.com/2017/08/07/arts/music/review-netrebko-aida-salzburg-muti-neshat.html|title=Review: Anna Netrebko Sings Her First ''Aida'' in Salzburg|work=[[The New York Times]]|date=2017-08-07}}</ref> en ''Maddalena'' in ''Andrea Chénier'' by [[La Scala]] in Desember.<ref>{{citenews|last=Barry|first=Colleen|url=https://www.businessinsider.com/ap-long-neglected-chenier-makes-heroic-return-to-la-scala-2017-12|title=Long-neglected 'Chenier' makes heroic return to La Scala|work=[[Business Insider]]|agency=Associated Press|date=2017-12-08}}</ref> In April 2018 het sy gedebuteer as ''Tosca'' by die [[Metropolitan Opera]].<ref>{{citenews|url=https://www.nytimes.com/2018/04/22/arts/music/anna-netrebko-tosca-review-the-met.html|title=Review: Anna Netrebko Emerges as a Powerful New Tosca at the Met|work=The New York Times|last=Tommasini|first=Anthony|authorlink=Anthony Tommasini|date=2018-04-22}}</ref> Sy het ook op 31 Mei van dieselfde jaar deelgeneem aan die ''Summer Night Concert Schönbrunn''.<ref>{{citenews|last=Simon|first=Anne-Catherine|url=https://diepresse.com/home/kultur/klassik/5439450/Anna-Netrebko-schwebt-und-betet-in-Schoenbrunn|title=Anna Netrebko schwebt und betet in Schönbrunn|trans-title=Anna Netrebko floats and prays in Schönbrunn|work=[[Die Presse]]|language=de|date=2018-06-01}}</ref>
== Gasverskynings ==
Netrebko het 'n kamee verskyning as haarself gemaak in die rolprent ''The Princess Diaries 2: Royal Engagement''.<ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0368933/fullcredits?ref_=tt_cl_sm#cast |title=The Princess Diaries (2004) – Full Cast & Crew |access-date=29 September 2019 |website=IMDb |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127195614/http://www.imdb.com/title/tt0368933/fullcredits?ref_=tt_cl_sm#cast |archive-date=27 Januarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
Sy is uitgenooi na die 2004, 2007, en 2019 Weense Opera-Bal.<ref>{{cite news |url=https://www.vienna.at/opernball-2004-prachtvoll-und-traditionell/2616063 |title=Opernball 2004: Prachtvoll und traditionell |date=20 Februarie 2004 |website=Vienna.at |first=Elisabeth |last=Skoda |access-date=29 September 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929175353/https://www.vienna.at/opernball-2004-prachtvoll-und-traditionell/2616063 |archive-date=29 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.focus.de/panorama/boulevard/opernball-2007_aid_124754.html |title=Opernball 2007: Netrebko stiehlt Hilton die Show |date=16 Februarie 2007 |trans-title=Opera Ball 2007: Netrebko steals Hilton's show |work=[[Focus (German magazine)|Focus]] |first=Marta S. |last=Halpert |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929185405/https://www.focus.de/panorama/boulevard/opernball-2007_aid_124754.html |archive-date=29 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.noen.at/in-ausland/wien-anna-netrebko-eroeffnet-ausverkauften-opernball-wien-baelle-opernball-prominente-wien-137882628# |title=Anna Netrebko eröffnet ausverkauften Opernball |date=28 Februarie 2019 |trans-title=Anna Netrebko opens sold-out opera ball |work=Niederösterreichische Nachrichten |agency=Austria Presse Agentur |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329235519/https://www.noen.at/in-ausland/wien-anna-netrebko-eroeffnet-ausverkauften-opernball-wien-baelle-opernball-prominente-wien-137882628 |archive-date=29 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In Desember 2007 is Netrebko uitgenooi om eerbewyse aan [[Martin Scorsese]] te bring tydens die 30ste jaarlikse ''Kennedy Center Honors''. Sy het die Puccini aria "O mio babbino caro" opgevoer.<ref>{{cite news |url=https://www.courant.com/news/connecticut/hc-xpm-2007-12-26-0712250124-story.html |title=Superstars Gathering for Kennedy Center Honors |date=26 Desember 2007 |work=Hartford Courant |first=Roger |last=Catlin |access-date=29 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929175350/https://www.courant.com/news/connecticut/hc-xpm-2007-12-26-0712250124-story.html |archive-date=29 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Sy was 'n deelnemer aan 'n galakonsert tydens die opening van die Tweede Verhoog van die Mariinsky-teater op 2 Mei 2013.<ref>{{cite news |url=https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2013/5/Reviews/ST__PETERSBURG__Mariinsky_II.html |title=Mariinsky II Opening Gala |date=May 2013 |work=Opera News |volume=77 |number=11 |first=David |last=Shengold |access-date=14 November 2019 |archive-date= 5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905061426/https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2013/5/Reviews/ST__PETERSBURG__Mariinsky_II.html |url-status=dead }}</ref> Sy is uitgenooi om die Olimpiese lied in [[Russies]] te sing tydens die openingseremonie van die [[Olimpiese Winterspele 2014]].<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/arts/culture/la-et-cm-anna-netrebko-olympics-sochi-20140207,0,3677725.story|first=David|last=Ng|title=Sochi Olympics: Anna Netrebko performs at the opening ceremony|work=Los Angeles Times|date=2014-02-07|accessdate=2014-02-25}}</ref>
Sy het op respektiewelik 13 Junie en 14 Julie opgetree tydens galakonserte by die Rooiplein en die Bolshoi-teater, onderskeidelik tydens die opening en sluiting van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]].<ref>{{cite news |url=http://www.playbill.com/article/2018-world-cup-gala-concert-with-anna-netrebko-placido-domingo-and-more-to-be-available-to-stream |title=2018 World Cup Gala Concert... |date=12 Junie 2018 |work=Playbill |first=Shoshy |last=Ciment |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027165238/http://www.playbill.com/article/2018-world-cup-gala-concert-with-anna-netrebko-placido-domingo-and-more-to-be-available-to-stream |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 November 2019 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://operawire.com/watch-anna-netrebko-placido-domingo-in-fifa-closing-night-gala/ |title=Watch Anna Netrebko & Plácido Domingo In FIFA Closing Night Gala |date=2018-07-15 |work=OperaWire |first=Francisco |last=Salazar}}</ref> Op 8 September 2018 het sy verskyn tydens die inhuldigingskonsert van die Zaryadye Konsertsaal in [[Moskou]], wat uitgesaai is op Medici.tv.<ref>{{cite news |url=https://operawire.com/medici-tv-to-stream-zaryadye-concert-halls-grand-opening-gala/ |date=2018-09-05 |title=Medici.TV To Stream Zaryadye Concert Hall’s Grand Opening Gala |first=Francisco |last=Salazar |work=OperaWire}}</ref><ref>{{cite web |url=https://seenandheard-international.com/2018/09/valery-gergiev-opens-new-state-of-the-art-concert-hall-in-moscow/ |title=Valery Gergiev Opens New State-of-the-Art Concert Hall in Moscow |date=16 September 2018 |website=Seen and Heard International |type=Review |first=Gregor |last=Tassie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927061624/http://seenandheard-international.com/2018/09/valery-gergiev-opens-new-state-of-the-art-concert-hall-in-moscow/ |archive-date=27 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 November 2019 }}</ref> Sy het ook verskyn tydens die openingseremonie van die Europese Spele in [[Minsk]] op 21 Junie 2019<ref>{{cite news |url=https://www.euronews.com/2019/06/14/take-a-look-at-belarus-as-it-prepares-for-the-european-games |title=Take a look at Belarus as it prepares for the European Games |date=17 Junie 2019 |website=Euronews |first1=Louise |last1=Miner |first2=Sergey |last2=Shcherbakov |access-date=5 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905061425/https://www.euronews.com/2019/06/14/take-a-look-at-belarus-as-it-prepares-for-the-european-games |archive-date=5 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het die eerste konsertseisoen van die Kongres-saal by die Yekaterinburg Ekspo op 30 Augustus 2019 ingehul.<ref>{{cite news |url=https://rg.ru/2019/08/31/reg-urfo/anna-netrebko-otkryla-novuiu-grand-scenu-v-ekaterinburge.html |title=Анна Нетребко открыла новую гранд-сцену - в Екатеринбурге |date=31 Augustus 2019 |trans-title=Anna Netrebko opened a new grand stage – in Yekaterinburg |first=Анатолий |last=Меньшиков |work=Rossiyskaya Gazeta |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905061427/https://rg.ru/2019/08/31/reg-urfo/anna-netrebko-otkryla-novuiu-grand-scenu-v-ekaterinburge.html |archive-date=5 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Diskografie ==
=== Volledige opera ===
==== Video opnames ====
{| class="wikitable"
!Opname<br />jaar
!Opera
!Rolverdeling
!Dirigent,<br />Operahuis en orkes
!Vrystelling<br />jaar
!Etiket
|-
| 1995
| [[Mikhail Glinka|Glinka]]<br />''Ruslan and Lyudmila''
| Anna Netrebko (''Lyudmila'')<br />Vladimir Ognovenko<br />Larissa Diadkova<br />Gennady Bezzubenkov<br />Galina Gorchakova
| [[Waleri Gergijef]]<br />Kirov Opera orkes, koor en ballet
| 2003
| Philips Records
|-
| 1998
| [[Sergei Prokofiëf|Prokofiëf]]<br />''Betrothal in a Monastery''
| Anna Netrebko (''Louisa'')<br />Larissa Diadkova<br />Nikolai Gassiev<br />Aleksander Gergalov<br />Sergei Aleksashkin
| [[Waleri Gergijef]]<br />Kirov Opera orkes, koor en ballet
| 2005
| Philips
|-
| 2005
| [[Giuseppe Verdi|Verdi]]<br />''[[La traviata]]''
| Anna Netrebko (''Violetta Valéry'')<br />[[Rolando Villazón]]<br />Thomas Hampson<br />Helene Schneiderman<br />Diane Pilcher
| Carlo Rizzi<br />[[Weense Filharmoniese Orkes]], [[Weense Staatsopera]] koor<br />en Mozarteum Orkes Salzburg (verhoogmusiek)
| 2006
| [[Deutsche Grammophon]]
|-
| 2005
| [[Gaetano Donizetti|Donizetti]]<br />''L'elisir d'amore''
| Anna Netrebko (''Adina'')<br />[[Rolando Villazón]]<br />Ildebrando D'Arcangelo<br />Leo Nucci<br />Inna Los
| Alfred Eschwé<br />[[Weense Staatsopera]] orkes, koor en verhoogorkes
| 2007
| Virgin Classics
|-
| 2006
| [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]<br />''[[Le nozze di Figaro]]''
| Anna Netrebko (''Susanna'')<br />Ildebrando D'Arcangelo<br />Bo Skovhus<br />Dorothea Röschmann<br />Christine Schäfer
| [[Nikolaus Harnoncourt]]<br />[[Weense Filharmoniese Orkes]] en [[Weense Staatsopera]] koor
| 2007
| Deutsche Grammophon
|-
| 2007
| [[Vincenzo Bellini|Bellini]]<br />''I puritani''
| Anna Netrebko (''Elvira'')<br />Eduardo Valdes<br />Franco Vasallo<br />John Relyea<br />Eric Cutler
| Patrick Summers<br />[[Metropolitan Opera]] orkes, koor en ballet
| 2008
| Deutsche Grammophon
|-
| 2007
| [[Jules Massenet|Massenet]]<br />''[[Manon]]''
| Anna Netrebko (''Manon Lescaut'')<br />[[Rolando Villazón]]<br />Christof Fischesser<br />Alfredo Daza<br />Rémy Coraza
| [[Daniel Barenboim]]<br />[[Staatskapelle Berlin]] en [[Berlynse Staatsopera]] koor
| 2008
| Deutsche Grammophon
|-
| 2008
| [[Giacomo Puccini|Puccini]]<br />''[[La bohème]]''
| Anna Netrebko (''Mimì'')<br />[[Rolando Villazón]]<br />George von Bergen<br />Nicole Cabell<br />Adrian Eröd
| [[Bertrand de Billy]]<br />[[Beiere Radio-simfonieorkes]] en koor<br />Staatstheater am Gärtnerplatz-kinderkoor
| 2009
| Axiom Films
|-
| 2009
| [[Gaetano Donizetti|Donizetti]]<br />''Lucia di Lammermoor''
| Anna Netrebko (''Lucia'')<br />Mariusz Kwiecień<br />Piotr Beczała<br />Colin Lee<br />Ildar Abdrazakov
| Marco Armiliato<br />[[Metropolitan Opera]] orkes, koor en ballet
| 2009
| Deutsche Grammophon
|-
| 2010
| [[Gaetano Donizetti|Donizetti]]<br />''[[Don Pasquale]]''
| Anna Netrebko (''Norina'')<br />Mariusz Kwiecień<br />Matthew Polenzani<br />John del Carlo<br />Bernard Fitch
| [[James Levine]]<br />[[Metropolitan Opera]] orkes en koor
| 2011
| [[Deutsche Grammophon]]
|-
| 2011
| [[Gaetano Donizetti|Donizetti]]<br />''Anna Bolena''
| Anna Netrebko (''Anna Bolena'')<br />Elīna Garanča<br />Ildebrando D'Arcangelo<br />Elisabeth Kulman<br />Francesco Meli
| Evelino Pidò<br />[[Weense Staatsopera]] orkes en koor
| 2011
| Deutsche Grammophon
|-
| 2011
| [[Mozart]]<br />''[[Don Giovanni]]''
| Anna Netrebko (''Donna Anna'')<br />Peter Mattei<br />Bryn Terfel<br />Barbara Frittoli<br />Giuseppe Filianoti
| [[Daniel Barenboim]]<br />Coro e Orchestra del [[La Scala|Teatro alla Scala]]
| 2015
| Deutsche Grammophon
|-
| 2012
| [[Giacomo Puccini|Puccini]]<br />''[[La bohème]]''
| Anna Netrebko (''Mimì'')<br />Piotr Beczała<br />Massimo Cavalletti<br />Nino Machaidze<br />Alessio Arduini
| [[Daniele Gatti]]<br />[[Weense Filharmoniese Orkes]] en [[Weense Staatsopera]] koor
| 2012
| Deutsche Grammophon
|-
| 2012
| [[Massenet]]<br />''Manon''
| Anna Netrebko (''Manon'')<br />Piotr Beczała
| Fabio Luisi<br />[[Metropolitan Opera]]
|
| [[Met Opera on Demand]]
|-
| 2012
| [[Donizetti]]<br />''L'elisir d'amore''
| Anna Netrebko (''Adina'')<br />Matthew Polenzani<br />Mariusz Kwiecień
| Maurizio Benini<br />Metropolitan Opera
|
| Met Opera on Demand
|-
| 2013
| [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]]<br />''Eugene Onegin''
| Anna Netrebko (''Tatyana'')<br />Piotr Beczała<br />Mariusz Kwiecień
| [[Waleri Gergijef]]<br />[[Metropolitan Opera]] orkes, koor en ballet
| 2014
| [[Deutsche Grammophon]]
|-
| 2013
| [[Giuseppe Verdi|Verdi]]<br />''[[Il trovatore]]''
| Anna Netrebko (''Leonora'')<br />[[Plácido Domingo]]<br />Gaston Rivero
| [[Daniel Barenboim]]<br />[[Staatskapelle Berlin]]
| 2014
| Deutsche Grammophon
|-
| 2013
| [[Mozart]]<br />''[[Don Giovanni]]''
| Anna Netrebko (''Donna Anna'')<br />Erwin Schrott<br />Luca Pisaroni<br />Malena Ernman<br />Charles Castronovo
| Thomas Hengelbrock<br />Balthasar-Neumann Ensemble, Balthasar-Neumann-koor
| 2015
| Sony Classical
|-
| 2014
| [[Giuseppe Verdi|Verdi]]<br />''Macbeth''
| Anna Netrebko (''Lady Macbeth'')<br />Zeljko Lucic<br />[[René Pape]]<br />Joseph Calleja
| Fabio Luisi<br />[[Metropolitan Opera]] orkes en koor
| 2015
| Deutsche Grammophon
|-
| 2015
| Tsjaikofski<br />''Iolanta''
| Anna Netrebko (''Iolanta'')<br />Piotr Beczała
| [[Waleri Gergijef]]<br />[[Metropolitan Opera]]
|
| [[Met Opera on Demand]]
|-
| 2015
| Verdi<br />''[[Il trovatore]]''
| Anna Netrebko (''Leonora'')<br />Yonghoon Lee<br />Dmitri Hvorostovsky
| Marco Armiliato<br />[[Metropolitan Opera]]
|
| Met Opera on Demand
|-
| 2016
| [[Wagner]]<br />''[[Lohengrin]]''
| Anna Netrebko (''Elsa von Brabant'')<br />Piotr Beczała<br />Evelyn Herlitzius<br />Tomasz Konieczny<br />Georg Zeppenfeld
| [[Christian Thielemann]]<br />[[Staatskapelle Dresden]] en [[Semperoper|Sächsischer Staatsopernchor Dresden]]
| 2017
| Deutsche Grammophon
|-
| 2017
| Tsjaikofski<br />''Eugene Onegin''
| Anna Netrebko (''Tatiana'')<br />Peter Mattei<br />Alexey Dolgov
| Robin Ticciati<br />[[Metropolitan Opera]]
|
| Met Opera on Demand
|-
| 2018
| [[Verdi]]<br />''[[Aida]]''
| Anna Netrebko (''Aida'')<br />Anita Rachvelishvili<br />Aleksandrs Antonenko<br />Quinn Kelsey
| Nicola Luisotti<br />[[Metropolitan Opera]]
|
| Met Opera on Demand
|-
| 2019
| [[Francesco Cilea]]<br />''Adriana Lecouvreur''
| Anna Netrebko (''Adriana'')<br />Anita Rachvelishvili<br />Piotr Beczała<br />Ambrogio Maestri
| [[Gianandrea Noseda]]<br />[[Metropolitan Opera]]
|
| Met Opera on Demand
|}
==== Klankopnames ====
{| class="wikitable"
!Opname<br />jaar
!Opera
!Rolverdeling
!Dirigent,<br />Operahuis en orkes
!Vrystelling<br />jaar
!Etiket
|-
| 1995
| [[Mikhail Glinka|Glinka]]<br />''Ruslan and Lyudmila''
| Anna Netrebko (''Lyudmila'')<br />Vladimir Ognovenko<br />Larissa Diadkova<br />Gennady Bezzubenkov<br />Galina Gorchakova
| [[Waleri Gergijef]]<br />Kirov Opera orkes, koor en ballet
| 2003
| Philips Records
|-
| 1997
| [[Sergei Prokofiëf]]<br />''[[Liefde vir drie Lemoene]]''
| Anna Netrebko (''Ninetta'')<br />Larissa Diadkova<br />Mikhail Kit<br />Evgeny Akimov<br />Alexander Morozov
| [[Waleri Gergijef]]<br />Kirov Opera orkes, koor en ballet
| 2001
| Philips
|-
| 1998
| [[Sergei Prokofiëf]]<br />''Betrothal in a Monastery''
| Anna Netrebko (''Louisa'')<br />Larissa Diadkova<br />Nikolai Gassiev<br />Aleksander Gergalov<br />Sergei Aleksashkin
| [[Waleri Gergijef]]<br />Kirov Opera orkes, koor en ballet
| 1999
| Philips
|-
| 2005
| [[Giuseppe Verdi|Verdi]]<br />''La traviata''
| Anna Netrebko (''Violetta'')<br />[[Rolando Villazón]]<br />Thomas Hampson<br />Helene Schneiderman<br />Diane Pilcher
| Carlo Rizzi<br />[[Weense Filharmoniese Orkes]], [[Weense Staatsopera]] koor<br />en Mozarteum Orkes Salzburg (verhoogmusiek)
| 2006
| [[Deutsche Grammophon]]
|-
| 2006
| [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]<br />''Le nozze di Figaro''
| Anna Netrebko (''Susanna'')<br />Ildebrando D'Arcangelo<br />Bo Skovhus<br />Dorothea Röschmann<br />Christine Schäfer
| [[Nikolaus Harnoncourt]]<br />[[Weense Filharmoniese Orkes]] en [[Weense Staatsopera]] koor
| 2007
| Deutsche Grammophon
|-
| 2007
| [[Giacomo Puccini|Puccini]]<br />''La bohème''
| Anna Netrebko (''Mimì'')<br />[[Rolando Villazón]]<br />Boaz Daniel<br />Nicole Cabell<br />Stéphane Degout
| Bertrand de Billy<br />[[Beiere Radio-simfonieorkes]] en koor<br />[[Staatstheater am Gärtnerplatz]] kinderkoor
| 2008
| Deutsche Grammophon
|-
| 2008
| [[Vincenzo Bellini|Bellini]]<br />''I Capuleti e i Montecchi''
| Anna Netrebko (''Giulietta'')<br />Elīna Garanča<br />Joseph Calleja<br />Robert Gleadow<br />Tiziano Bracci
| Fabio Luisi<br />[[Weense Simfonieorkes]] en die [[Wiener Singakademie]]
| 2009
| Deutsche Grammophon
|-
| 2012
| [[Pjotr Tsjaikofski]]<br />''Iolanta''
| Anna Netrebko (''Iolanta'')<br />Sergey Skorokhodov<br />Alexey Markov<br />Vitalij Kowaljow
| Emmanuel Villaume<br />[[Sloweense Filharmoniese Orkes]]
| 2015
| Deutsche Grammophon
|-
| 2013
| [[Giuseppe Verdi|Verdi]]<br />''Giovanna d'Arco''
| Anna Netrebko (''Giovanna'')<br />[[Plácido Domingo]]<br />Francesco Meli
| Paolo Carignani<br />[[Münchner Rundfunkorchester]]
| 2014
| Deutsche Grammophon
|-
| 2016
| [[Puccini]]<br />''[[Manon Lescaut (Puccini)|Manon Lescaut]]''
| Anna Netrebko (''Manon'')<br />Yusif Eyvazov<br />Armando Pina
| Marco Armiliato<br />[[Münchner Rundfunkorchester]]
| 2016
| Deutsche Grammophon
|}
=== CD's, konserte en kompilasies ===
==== CD's ====
{{div col|colwidth=50ex}}
* 2003: ''Opera Arias''; [[Gianandrea Noseda]], [[Weense Filharmoniese Orkes|Wiener Philharmoniker]] (DG)
* 2004: ''Sempre Libera''; [[Claudio Abbado]], [[Mahler Kamerorkes]] (DG)
* 2006: ''The Mozart Album'', met [[Thomas Quasthoff]], [[Bryn Terfel]], [[Elīna Garanča]], en [[René Pape]] [kompilasie, DG]
* 2006: ''Violetta: Arias and Duets from Verdi's La Traviata'', met [[Rolando Villazón]] en Thomas Hampson (CD/DVD, DG)
* 2006: ''Russian Album''; [[Waleri Gergijef]], Orkes van die [[Mariinsky-teater]] (DG)
* 2007: ''Opera'' [kompilasie]
* 2007: ''Duets'', met Rolando Villazón; Nicola Luisotti, [[Staatskapelle Dresden]] (DG)
* 2008: ''Puccini Gold'' [kompilasie, Decca]
* 2008: ''Souvenirs''; Emmanuel Villaume, [[Praag Filharmoniese Orkes]] (DG)
* 2009: ''The Best of Anna Netrebko'' [kompilasie, DG]
* 2010: ''In the Still of Night''; begelei deur [[Daniel Barenboim]] (DG)
* 2010: ''Rossini: Stabat Mater'', met Joyce DiDonato, Lawrence Brownlee, Ildebrando d'Arcangelo; Antonio Pappano, orkes en koor van die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia]] (Warner Classics)
* 2010: ''Prima Donna – First Ladies of Opera'' [kompilasie, Decca]
* 2011: ''Anna Netrebko: Live at the Metropolitan Opera'' (DG)
* 2011: ''Stabat Mater – Pergolesi – A Tribute to Pergolesi'', met Marianna Pizzolato; Antonio Pappano, Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia (CD/DVD, DG)
* 2013: ''Verdi''; Gianandrea Noseda, Orchestra del Teatro Regio di Torino (DG)
* 2014: [[Richard Strauss|Strauss]]: ''Vier Laaste Liedere''; Daniel Barenboim, [[Staatskapelle Berlin]] (DG)
* 2016: ''Verismo'', met Yusif Eyvazov; Orkes van die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], [[Antonio Pappano]] (DG)
* 2017: ''Romanza'', met Yusif Eyvazov (DG)
* 2018: ''Diva – The Very Best of Anna Netrebko'' [kompilasie, DG]
{{div col end}}
==== DVDs ====
* 2004: ''The Woman – The Voice'' (2003 dokumentêr)
* 2005: ''Gala Concert: 300 years of St. Petersburg''
* 2006: ''The Berlin Concert – Live from the Waldbühne'' (met [[Rolando Villazón]] en [[Plácido Domingo]])
* 2008: ''The Opera Gala – Live from Baden-Baden'' (met Elīna Garanča, Ramón Vargas en Ludovic Tézier)
* 2008: ''A Mozart Gala from Salzburg'' (met [[Thomas Hampson]], et al.; opgeneem in 2006)
* 2013: ''Live from Red Square Moscow'' (met Dmitri Hvorostovsky)
== Operarolle ==
{| class="wikitable"
! Rol
! Komponis
! Opera
|-
| Adina
| Donizetti
| ''L'elisir d'amore''
|-
| Adriana Lecouvreur
| Cilea
| ''Adriana Lecouvreur''
|-
| Aida
| Verdi
| ''[[Aida]]''
|-
| Amina
| Bellini
| ''[[La sonnambula]]''
|-
| Anna Bolena
| Donizetti
| ''Anna Bolena''
|-
| Antonia
| Offenbach
| ''Les contes d'Hoffmann''
|-
| Antonida
| Glinka
| ''A Life for the Tsar''
|-
| Donna Anna
| Mozart
| ''[[Don Giovanni]]''
|-
| Elvira
| Bellini
| ''I puritani''
|-
| Elsa
| Wagner
| ''[[Lohengrin]]''
|-
| Floria Tosca
| Puccini
| ''Tosca''
|-
| Gilda
| Verdi
| ''[[Rigoletto]]''
|-
| Giovanna
| Verdi
| ''Giovanna d'Arco''
|-
| Giulietta
| Bellini
| ''I Capuleti e i Montecchi''
|-
|Ilia
| Mozart
| ''[[Idomeneo]]''
|-
| Iolanta
| Tsjaikofski
| ''[[Iolanta]]''
|-
| Juliette
| Gounod
| ''Roméo et Juliette''
|-
| Königin der Nacht
| Mozart
| ''[[Die Towerfluit|Die Zauberflöte]]''
|-
| Lady Macbeth
| Verdi
| ''Macbeth''
|-
| Leonora
| Verdi
| ''[[Il trovatore]]''
|-
| Leonora
| Verdi
| ''[[La forza del destino]]''
|-
| Louisa
| Prokofiëf
| ''Betrothal in a Monastery''
|-
| Lucia
| Donizetti
| ''Lucia di Lammermoor''
|-
| Lyudmila
| Glinka
| ''Ruslan and Lyudmila''
|-
| Maddalena de Coigny
| Giordano
| ''Andrea Chénier''
|-
| Manon Lescaut
| Massenet
| ''Manon''
|-
| Manon Lescaut
| Puccini
| ''[[Manon Lescaut (Puccini)|Manon Lescaut]]''
|-
| Marfa
| Rimski-Korsakof
| ''The Tsar's Bride''
|-
| Micaëla
| Bizet
| ''[[Carmen]]''
|-
| Mimì
| Puccini
| ''[[La bohème]]''
|-
| Musetta
| Puccini
| ''[[La bohème]]''
|-
| Natasha
| Prokofiëf
| ''Oorlog en Vrede''
|-
| Ninetta
| Prokofiëf
| ''[[Liefde vir drie Lemoene]]''
|-
| Norina
| Donizetti
| ''[[Don Pasquale]]''
|-
| Pamina
| Mozart
| ''[[Die Towerfluit|Die Zauberflöte]]''
|-
| Rosina
| Rossini
| ''[[Barbier van Sevilla|Il barbiere di Siviglia]]''
|-
| Servilia
| Mozart
| ''La clemenza di Tito''
|-
| Susanna
| Mozart
| ''[[Die Huwelik van Figaro|Le nozze di Figaro]]''
|-
| Sylva Varescu
| Kálmán
| ''Die Csárdásfürstin''
|-
| Tatiana
| Tsjaikofski
| ''Eugene Onegin''
|-
| Violetta
| Verdi
| ''[[La traviata]]''
|-
| Xenia
| Moessorgski
| ''Boris Godoenof''
|-
| Zerlina
| Mozart
| ''[[Don Giovanni]]''
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em|refs=
<ref name="MPC-asteroid">{{cite web |title=31104 Annanetrebko (1997 OK2) |work=Minor Planet Center |url=https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=31104 |access-date=6 Februarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428043935/https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=31104 |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
<ref name="MPC-Circulars-Archive">{{cite web |title=MPC/MPO/MPS Archive |work=Minor Planet Center |url=https://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/MPCArchive_TBL.html |access-date=6 Februarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426060449/https://minorplanetcenter.net//iau/ECS/MPCArchive/MPCArchive_TBL.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
}} <!-- end of reflist -->
== Eksterne skakels ==
{{Commonskat|Anna Netrebko}}
* {{Official website|http://www.annanetrebko.com/}}
* [http://theoperacritic.com/singers.php?singer=anna_netrebko Resensies, artikels, fotos en toekomstige skedules vir Anna Netrebko van ''The Opera Critic'']
* [https://www.nytimes.com/2007/12/02/magazine/02netrebko-t.html?ei=5087&em=&en=99d9474a7b50fc25&ex=1196830800&pagewanted=all Profiel van Netrebko], ''The New York Times''
* [http://operalively.com/forums/content.php/664-The-Exclusive-Opera-Lively-In-Person-Interview-with-Anna-Netrebko Onderhoud met Anna Netrebko op Opera Lively]
* {{IMDb name|id=1356025|name=Anna Netrebko}}
* [http://www.softpanorama.org/Links/Russian/Culture/Music/Female_singers/anna_netrebko.shtml Anna Netrebko op YouTube]
* [https://web.archive.org/web/20140903115158/http://www.charlierose.com/watch/40049875 Onderhoud] met Anna Netrebko, Stephen Costello, Peter Gelb op ''Anna Bolena'', ''Charlie Rose'', 10 Oktober 2011
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Netrebko, Anna}}
[[Kategorie:Geboortes in 1971]]
[[Kategorie:Russiese musici]]
[[Kategorie:Operasangers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
52k567pmpbzi7uh0cc0ljs7hrjtl3r9
Obligate parasiet
0
121495
3378811
1807315
2026-11-19T12:34:52Z
Rooiratel
90342
3378811
wikitext
text/x-wiki
’n '''Obligate parasiet''' of '''holoparasiet''' is ’n [[parasiet|parasitiese]] [[organisme]] wat nie sy lewensiklus kan voltooi sonder ’n geskikte gasheer nie. As ’n obligate parasiet nie ’n gasheer kan vind nie, sal hy nie kan voortplant nie. Dit is in teenstelling met ’n [[fakultatiewe parasiet]], wat ’n parasiet kan wees maar nie op sy gasheer staatmaak om voort te gaan met sy lewensiklus nie. Obligate parasiete het ’n verskeidenheid strategieë ontwikkel om hul gashere uit te buit.
Dit is tot voordeel van die parasiet om sy gasheer se gesondheid te bewaar as dit nodig is vir sy eie behoefte aan voedingstowwe en [[voortplanting]], behalwe wanneer die dood van die gasheer nodig is om voort te plant.<ref name="Combes, C. 1997">Combes, C. (1997) Fitness of Parasites: Pathology and Selection ''International Journal for Parasitology'' '''27''' (1): 1-10.</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Parasitisme]]
rvfiof9q35irfq1x7fk4f8o6h9q9jde
3378814
3378811
2026-11-19T12:37:33Z
Rooiratel
90342
Interne skakel
3378814
wikitext
text/x-wiki
’n '''Obligate parasiet''' of '''holoparasiet''' is ’n [[parasiet|parasitiese]] [[organisme]] wat nie sy lewensiklus kan voltooi sonder ’n geskikte [[gasheer]] nie. As ’n obligate parasiet nie ’n gasheer kan vind nie, sal hy nie kan voortplant nie. Dit is in teenstelling met ’n [[fakultatiewe parasiet]], wat ’n parasiet kan wees maar nie op sy gasheer staatmaak om voort te gaan met sy lewensiklus nie. Obligate parasiete het ’n verskeidenheid strategieë ontwikkel om hul gashere uit te buit.
Dit is tot voordeel van die parasiet om sy gasheer se gesondheid te bewaar as dit nodig is vir sy eie behoefte aan voedingstowwe en [[voortplanting]], behalwe wanneer die dood van die gasheer nodig is om voort te plant.<ref name="Combes, C. 1997">Combes, C. (1997) Fitness of Parasites: Pathology and Selection ''International Journal for Parasitology'' '''27''' (1): 1-10.</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Parasitisme]]
ah9coy5oylhijxo4mue2gcifobthlty
Australiese voetbal
0
123941
3378892
3303962
2026-11-19T19:27:23Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378892
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Tom_wills_statue.jpg|duimnael|250px|Standbeeld langs die Melbourne Cricket Ground op die geskatte terrein van die 1858 voetbalwedstryd tussen Melbourne Grammatika en Scotch College. Tom Wills word as skeidsregter uitgebeeld agter twee jong spelers wat om die bal meeding.]]
'''Australiese reëls voetbal''', ook bekend as ''' Australiese voetbal''',<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.afl.com.au/afl-hq/the-afl-explained/about-the-afl}}</ref> of net '''voetbal''' of '''footy''', is 'n kontaksport wat deur twee spanne van agtien spelers elk gespeel word op 'n ovaalvormige veld, dikwels 'n aangepaste [[krieket]]veld.
== Oorsprong ==
Die sport se oorsprong kan teruggevoer word na die voetbalwedstryde gespeel in [[Melbourne]], [[Victoria (Australië)|Victoria]] in 1858, geïnspireer deur die Engelse openbare skool-voetbalwedstryde. Op soek na die ontwikkeling van 'n spel wat meer geskik is vir [[volwassene]]s en Australiese toestande, het die Melbourne Voetbalklub die eerste reëls van Australiese voetbal in Mei 1859 gepubliseer, dit maak dit die oudste van die wêreld se groot voetbalkodes.<ref>[http://afl.com.au/Development/AFLExplained/History/tabid/10296/Default.aspx History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213143748/http://www.afl.com.au/Development/AFLExplained/History/tabid/10296/Default.aspx |date=13 Desember 2007 }} Webblad van die Australian Football League</ref><ref>{{Cite book|year=2006|title=Events That Shaped Australia|publisher=New Holland|page=61|isbn=978-1-74110-492-9}}</ref>
== Enkele reëls ==
Die belangrikste metode om punte aan te teken, is deur die ovaalvormige bal tussen twee hoë doelpale deur te skop. Die span met die hoogste telling aan die einde van die wedstryd wen, tensy dit gelykop is.
Tydens algemene spel, kan spelers hulself oral op die veld posisioneer en enige deel van hulle liggame gebruik om die bal te beweeg. Die primêre metodes is skop, handbal en hardloop met die bal. Daar is reëls oor hoe die bal hanteer kan word: byvoorbeeld, spelers wat hardloop met die bal moet met tussenposes dit op die grond bons. Gooi van die bal word nie toegelaat nie en 'n speler mag nie die bal lank vashou nie. 'n Onderskeidende kenmerk van die spel is die ''merk roep'', waar 'n speler op enige plek op die veld wat 'n bal direk vanaf 'n skop vang, besit toegeken word.<ref>[http://afl.com.au/Portals/0/2012/AM_6967_0112_AFL_laws.pdf 2012 Laws of the game] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120522111034/http://afl.com.au/Portals/0/2012/AM_6967_0112_AFL_laws.pdf |date=22 Mei 2012 }} Section 14, p. 45</ref> Spelers kan met behulp van hul hande verdedig, of hulle hele liggaam gebruik om teenstanders te belemmer. Gevaarlike fisiese kontak (soos die stamp van 'n teenstander op die rug), inmenging by merkneem en die doelbewuste vertraging van die spel is strafbaar met vryskoppe, afstandstraf of skorsing vir 'n sekere aantal wedstryde, afhangende van die erns van die oortreding. Die spel lewer gereelde fisiese uitspoke, skouspelagtige merkvangste, vinnige beweging van beide spelers en die bal en 'n hoë telling.
== Groot gewildheid in Australië ==
Australiese voetbal het die hoogste toeskouerbywoning en tv-kykersgetal van alle sporte in Australië,<ref>Kwek, Glenda (26 Maart 2013)</ref><ref>[http://www.roymorgan.com/findings/5488-sports-viewing-on-tv-201403140213 "AFL is clearly Australia’s most watched Football Code, while V8 Supercars have the local edge over Formula 1"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806193952/http://www.roymorgan.com/findings/5488-sports-viewing-on-tv-201403140213 |date= 6 Augustus 2020 }} (14 Maart 2014), Roy Morgan</ref> terwyl die [[Australian Football League]] (AFL), die sport se enigste ten volle professionele kompetisie, die land se rykste sportliggaam is.<ref>[http://www.couriermail.com.au/sport/more-sports/the-richest-codes-in-world-sport-forget-the-medals-these-sports-are-chasing-the-gold/story-fnii0hmo-1226911413165 "The richest codes in world sport: Forget the medals, these sports are chasing the gold"] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (8 Mei 2014).</ref> Sy jaarlikse "[[AFL Grand Final|Grand Final]]" is die klubkampioenskap gebeurtenis met die hoogste bywoning in die wêreld. Die sport word ook in baie lande op amateurvlak gespeel. Die spel se reëls word deur die [[AFL Commission]] met advies van die AFL se "Laws of the Game Committee" beheer.
== Sien ook ==
* [[Australiese voetbal in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Australiese voetbal| ]]
[[Kategorie:Balsporte]]
[[Kategorie:Spansporte]]
q1wqn2hwl2roph62nmub72gntpopq7g
Sjabloon:Inligtingskas gereg/doc
10
124367
3378958
2635443
2026-11-19T20:39:52Z
BurgertB
2401
3378958
wikitext
text/x-wiki
==Gebruik==
<pre>{{Inligtingskas gereg
| bgcolor =
| naam =
| beeld =
| breedte = <!-- sonder px -->
| onderskrif =
| soort =
| gang =
| land =
| streek =
| bestanddeel =
| bestanddele =
| variasies =
| soortgelyk =
| oorsprong =
| tyd =
| lewer =
| porsie =
| kalorieë =
| kilojoules =
| proteïen =
| vet =
| koolhidrate =
| glukemies =
}}</pre>
[[Kategorie:Inligtingskassjablone]]
ca2gl6rgg4xjekmh72l99czoxzxng9s
Basil D'Oliveira
0
125444
3378940
3304255
2026-11-19T20:14:52Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378940
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Krieketspeler
| naam = Basil D'Oliveira
| vroulik =
| beeld =
| byskrif =
| land = Engeland
| land2 =
| land3 =
| vollenaam = Basil Lewis D'Oliveira
| lewe =
| gedeeltelikedatums =
| geboortedag = 4
| geboortemaand = 10
| geboortejaar = 1931
| geboorteplek = [[Kaapstad]]
| geboorteland = [[Unie van Suid-Afrika]]
| sterfdag = 19
| sterfmaand = 11
| sterfjaar = 2011
| sterfplek = [[Worcester, Engeland]]
| sterfland = [[Engeland]]
| bynaam = Dolly, Bas
| lengte =
| kolf = Regshandig
| boul = Mediumsnel-regshandig
| rol = Veelsydige speler, afrigter
| familie =
| internasionaal = ja
| toetsdebuutdatum = 16 Junie
| toetsdebuutjaar = 1966
| toetsdebuutvir =
| toetsdebuutteen = Wes-Indië
| toetsno = 432
| laastetoetsdatum = 10 Augustus
| laastetoetsjaar = 1972
| laastetoetsvir =
| laastetoetsteen = Australië
| toetshemp =
| edidebuutdatum = 5 Januarie
| edidebuutjaar = 1971
| edidebuutvir =
| edidebuutteen = Australië
| edino = 3
| laasteedidatum = 28 Augustus
| laasteedijaar = 1972
| laasteedivir =
| laasteediteen = Australië
| edihemp =
| klub1 = Middleton C.C.
| jaar1 = 1960–1963
| klubnommer1 =
| klub2 = Worcestershire-krieketklub
| jaar2 = 1964–1980
| klubnommer2 =
| steekwegaflewerings =
| columns = 4
| column1 = [[Toetskrieket|Toets]]
| wedstryde1 = 44
| lopies1 = 2484
| kolfgem1 = 40,06
| 100s/50s1 = 5/15
| hoogtelling1 = 158
| aflewerings1 = 5706
| paaltjies1 = 47
| boulgem1 = 39,55
| vyfin1 = 0
| tienin1 = 0
| besteboul1 = 3/46
| vang/stonk1 = 29/–
| column2 = [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]
| wedstryde2 = 4
| lopies2 = 30
| kolfgem2 = 10,00
| 100s/50s2 = 0/0
| hoogtelling2 = 17
| aflewerings2 = 204
| paaltjies2 = 3
| boulgem2 = 46,66
| vyfin2 = –
| tienin2 = n.v.t.
| besteboul2 = 1/19
| vang/stonk2 = 1/–
| column3 = 1e rang
| wedstryde3 = 367
| lopies3 = 19490
| kolfgem3 = 40,26
| 100s/50s3 = 45/101
| hoogtelling3 = 227
| aflewerings3 = 41079
| paaltjies3 = 551
| boulgem3 = 27,45
| vyfin3 = 17
| tienin3 = 2
| besteboul3 = 6/29
| vang/stonk3 = 215/–
| column4 = A-lys
| wedstryde4 = 187
| lopies4 = 3770
| kolfgem4 = 24,96
| 100s/50s4 = 2/19
| hoogtelling4 = 102
| aflewerings4 = 7892
| paaltjies4 = 190
| boulgem4 = 23.56
| vyfin4 = 1
| tienin4 = n.v.t.
| besteboul4 = 5/26
| vang/stonk4 = 44/–
| datum = 10 April
| jaar = 2008
| bron = http://content.cricinfo.com/england/content/player/11914.html Cricinfo
}}
'''Basil D'Oliveira''' (1931–2011) was ’n veelsydige bruin [[Suid-Afrika]]anse [[krieket]]speler. Hy het van 1966 tot 1972 in 44 [[toetskrieket|toetse]] vir [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] gespeel, maar weens die [[apartheid]]sbeleid nooit vir sy eie land nie. As regshandige kolwer het hy teen ’n gemiddeld van 40,06 lopies per kolfbeurt 2 484 toetslopies aangeteken. As mediumsnel-regsbouler het hy 47 toetspaaltjies ingeoes. In sy eersterangse loopbaan van 1964 tot 1980 het hy altesame 19 493 lopies aangeteken en 551 paaltjies geneem. Sy insluiting in ’n Engelse toerspan na Suid-Afrika het in 1976 tot die afgelasting van dié toer, ná heftige beswaar teen sy insluiting deur die destydse Suid-Afrikaanse eerste minister, [[John Vorster]], gelei.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref>
== Lewensloop ==
Basil Lewis D'Oliveira is op [[4 Oktober]] [[1931]] op [[Seinheuwel]] in [[Kaapstad]] in die destydse [[Unie van Suid-Afrika]] gebore.<ref>[https://www.nytimes.com/2011/11/27/sports/cricket/basil-doliveira-a-symbol-for-cricket-and-for-equality-dies-at-80.html Obituary], ''New York Times'', 27 November 2011</ref><ref>{{cite news |url=http://www.cricketcountry.com/articles/basil-d-rsquo-oliveira-the-man-who-triggered-the-international-cricket-boycott-of-south-africa-31689 |title=Basil D’Oliveira: The man who triggered the international cricket boycott of South Africa |last=Sengupta |first=Arunabha |publisher=Cricket County |date=4 Oktober 2013 |access-date=20 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003222352/https://www.cricketcountry.com/articles/basil-d-rsquo-oliveira-the-man-who-triggered-the-international-cricket-boycott-of-south-africa-31689 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As jong seun het hy in die bome buite die [[Nuweland-krieketveld]] geklim om na die wedstryde te kyk. Hy was later die kaptein van Suid-Afrika se nie-blanke krieketspan, en het ook vir Suid-Afrika se nie-blanke nasionale sokkerspan uitgedraf.<ref name="cricpro">{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/link_to_database/PLAYERS/ENG/D/DOLIVEIRA_BL_01001283/ |title=Player Profile: Basil D'Oliveira |last=Thicknesse |first=John |work=CricInfo |publisher=ESPN |access-date=11 Junie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20050419183218/http://www.cricinfo.com/link_to_database/PLAYERS/ENG/D/DOLIVEIRA_BL_01001283/ |archive-date=19 April 2005 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
Hy emigreer in 1960 na Engeland en sluit in 1964 by die [[Worcestershire]]-krieketklub aan. In 1966 is hy vir die [[Engelse nasionale krieketspan]] gekies. In 1968 besef Suid-Afrikaanse krieketbeamptes dat sy insluiting in die Engelse span tot die kansellasie van die toer, en die moontlike uitsluiting van Suid-Afrika uit toetskrieket, sou lei. As gevolg van druk en om krieketbande met Suid-Afrika oop te hou, is aanvanklik besluit om hom nie te kies nie. As gevolg van Tom Cartwright se besering is D'Oliveira uiteindelik tog by die span ingesluit. John Vorster het dit egter reeds duidelik gemaak dat D'Oliveira se insluiting nie aanvaarbaar was nie. Ondanks talle onderhandelinge is die toer uiteindelik gekanselleer. Die D'Oliveira-saak het wyd publisiteit geniet en bygedra om internasionale opinie teen die apartheidsregime te draai.<ref>{{cite book|title=The Politics of South African Cricket |author= Jon Gemmell|year= 2004|publisher=Routledge (UK)|url=https://books.google.com/books?visbn=0-7146-5346-2&id=CTIZdi9DjBQC&pg=PA146&lpg=PA146&dq=%22Basil+D%27Oliveira%22&ie=ISO-8859-1&output=html|isbn=0-7146-5346-2 }}</ref>
D'Oliveira het later in sy lewe aan [[Parkinson se siekte]] gelei.<ref>{{cite web |url=http://basildoliveira.com/about/family/naomis-story/ |title=Naomi’s Story |access-date=4 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906005018/http://basildoliveira.com/about/family/naomis-story/ |archive-date= 6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hy is op [[19 November]] [[2011]] (op 80 jarige ouderdom) in [[Engeland]] oorlede.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/england/content/story/541152.html |title=England news: Basil D'Oliveira dies aged 80 | England Cricket News |publisher=ESPN Cricinfo |access-date=19 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322134256/http://www.espncricinfo.com/england/content/story/541152.html |archive-date=22 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sport24.co.za/Cricket/Basil-dOliveira-passes-away-20111119 |title=Basil d'Oliveira dies: Sport: Cricket |publisher=Sport24.co.za |date= |access-date=19 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003222405/https://www.sport24.co.za/Cricket/Basil-dOliveira-passes-away-20111119 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/15803140.stm|title=England legend D'Oliveira dies|publisher=news.bbc.co.uk |date= 19 November 2011|accessdate=2011-11-19}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://basildoliveira.com/ D'Oliveira se amptelike webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101011124801/http://basildoliveira.com/ |date=11 Oktober 2010 }}
* [http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/1/1283/1283.html Profiel op cricketarchive.com]
* [http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/11914.html Profiel op espncricinfo.com]
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Doliveira, Basil}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse krieketspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1931]]
[[Kategorie:Sterftes in 2011]]
[[Kategorie:Engelse krieketspelers]]
g3xfp3ui5w1y54xyy3ekvpwaqnfyq52
Francis Fukuyama
0
131725
3379110
3305224
2026-11-20T09:23:56Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379110
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam = Francis Fukuyama
| beeld = Francis Fukuyama 2005.jpg
| breedte = 200
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif = Francis Fukuyama in 2005
| geboortenaam = Yoshihiro Francis Fukuyama
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1952|10|27}}
| geboorteplek = [[Chicago]], [[Illinois]]
| sterftedatum =
| sterfteplek =
| plek van graf =
| blyplek =
| burgerskap =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied = Ontwikkeling van nasies, regering, internasionale politieke ekonomie, nasiebou en demokratisering
| werkplek =
| alma mater =
| doktorale promotor =
| akademiese adviseurs =
| doktorale studente =
| ander studente =
| bekend vir = ''The End of history and the Last Man''
| beïnvloed deur = [[Aristoteles]], [[Friedrich Nietzsche]], e.a.
| invloed op =
| toekennings =
| handtekening =
| webblad =
| voetnotas =
}}
'''Yoshihiro Francis Fukuyama''' ([[Chicago]], [[27 Oktober]] [[1952]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[sosioloog]], politieke wetenskaplike en [[filosoof]]. Fukuyama is sedert Julie 2010 'n senior genoot by die Freeman Spogli Instituut vir Internasionale Studies en 'n Mosbacher-direkteur van die Sentrum vir Demokrasie, Ontwikkeling en die Oppergesag van die Reg aan die Stanford Universiteit <ref name="fsi.stanford">{{cite web|title=Francis Fukuyama|url=http://fsi.stanford.edu/people/fukuyama/|publisher=Stanford Freeman Spogli Institute for International Studies}}</ref> In Augustus 2019 is hy aangewys as direkteur van die Ford Dorsey Meester in Internasionale Beleid by Stanford <ref name="mip">{{cite news |title=Francis Fukuyama to lead the Ford Dorsey Master's in International Policy Program |url=https://news.stanford.edu/thedish/2019/07/21/francis-fukuyama-to-lead-the-ford-dorsey-masters-in-international-policy-program/ |access-date=6 Augustus 2019 |publisher=Stanford News |date=21 Julie 2019 |archive-date= 5 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805164034/https://news.stanford.edu/thedish/2019/07/21/francis-fukuyama-to-lead-the-ford-dorsey-masters-in-international-policy-program/ |url-status=dead}}</ref>
Voor dit het hy gedien as 'n professor en direkteur van die Internasionale Ontwikkelingsprogram by Paul H. Nitze Skool vir Gevorderde Internasionale Studies van die Johns Hopkins-universiteit in [[Baltimore]]. Voorheen was hy Omer L. en Nancy Hirst Professor in Openbare Beleid aan die Skool vir Openbare Beleid by die George Mason universiteit.<ref name="fsi.stanford" /> Hy staan bekend as 'n neokonserwatiewe denker. Sy bekendste werke is ''The End of History and the Last Man'' ([[1992]]) en ''The Great Disruption'' ([[1996]]).
== Lewensloop ==
Fukuyama is een van die stigters van die Project for the New American Century en word daarom tot die neokonserwatiewes gereken. Hy keur egter die Amerikaanse inval van [[Irak]] in [[2003]] af en oor die neokonserwatiewes praat hy intussen in die derde persoon. In 'n onderhoud met die VPRO het hy gesê dat hy self die "Marx" van hierdie beweging is; en dat die Bush-regering dan "Leninisties" is.
Fukuyama is 'n lid van die Presidentsraad oor [[bio-etiek]] en dien op die adviesraad van verskeie ander instellings.
== Werk ==
In sy bekende boek ''The End of history and the Last Man'' (Die einde van die geskiedenis en die laaste mens) verdedig Fukuyama die stelling dat die einde van die [[Koue Oorlog]] ook die einde van die ideologiese ewolusie van die mensdom is. Volgens hom sal dit tot gevolg hê dat die Westerse liberale demokrasie universeel as die optimale vorm van regering beskou sal word.
Hy poog om die verskillende vorms van kritiek te weerlê wat die filosowe soos [[Friedrich Nietzsche]], [[Karl Marx]] en [[Jean-Jacques Rousseau]] geuiter het oor die liberale vryemark-demokrasie. Fukuyama beroep homself op die idees van die filosoof [[Alexandre Kojève]]. Opvallend is dat Kojève 'n heel ander visie op die werk van [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] het as [[Karl Popper]]. Karl Popper noem in sy werk ''Open Society and Its Enemies'' ([[1945]]) vir Hegel saam met Marx en [[Plato]] as 'n vyand van die oop samelewing. Alexandre Kojève beskou egter vir Hegel as 'n voorstander van die liberale (oop) samelewing.
== Boeke ==
* ''The End of History and the Last Man'' (1992)
* ''Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity'' (1995)
* ''The Great Disruption: Human Nature and the Reconstitution of Social Order'' (1999)
* ''Our Posthuman Future: Consequences of the Biotechnology Revolution'' (2002)
* ''State-Building: Governance and World Order in the 21st Century'' (2004)
* ''America at the Crossroads: Democracy, Power, and the Neoconservative Legacy'' (2006)
* ''After the Neo Cons: Where the Right went Wrong'' (2006)
* ''The Origins of Political Order, Profile Books'' (2011) {{ISBN|9781847652812}}
* ''Political Order and Political Decay: From the Industrial Revolution to the Present Day.'' New York: Farrar, Straus and Giroux. (2014) {{ISBN|978-0-374-22735-7}}
* ''Identity: The Demand for Dignity and the Politics of Resentment'', New York: Farrar, Straus and Giroux. (2018)
* ''Liberalism and Its Discontents'', New York: Farrar, Straus and Giroux. (2022).
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
* {{nl-vertaal|Francis Fukuyama}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Fukuyama, Francis}}
[[Kategorie:Amerikaanse akademici]]
[[Kategorie:Amerikaanse filosowe]]
[[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]]
[[Kategorie:Amerikaanse sosioloë]]
[[Kategorie:Geboortes in 1952]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse essayiste]]
[[Kategorie:Amerikaanse fotograwe]]
[[Kategorie:Kultuurkritici]]
a0ek7e05mgmf8ouia7pmdbpjzk9khww
Swaardkolibrie
0
133575
3378801
3066954
2026-11-19T12:04:59Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Ensifera]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Ensifera (voël)]]
3378801
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| naam = Swaardkolibrie
| beeld = Ensifera ensifera (Pico de sable) (14182493830).jpg
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = IUCN3.1
| statusverwysing = <ref>{{IUCN|id=22687854 |title=''Ensifera ensifera'' |assessor=BirdLife International |assessor-link=BirdLife International |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref>
| genus = Ensifera (voël)
| species = ensifera
| outeur = ([[Auguste Boissonneau|Boissonneau]], 1840)
| verspreidingskaart = Ensifera ensifera map.svg
| verspreidingskaart_byskrif = Die verspreiding van die swaardkolibrie.
}}
Die '''swaardkolibrie''' (''Ensifera ensifera'') is ’n [[spesie]] van die [[Familie (biologie)|familie]] [[kolibries]]. Hulle kom voor in die [[Andes]]streek van [[Suid-Amerika]]. Hulle is die enigste lid van die genus ''Ensifera'' en word gekenmerk deur hul buitengewoon lang snawel – dit is die enigste [[voël]] met ’n snawel wat langer as sy lyf kan wees. ''E. ensifera'' gebruik sy snawel om nektar uit [[blom]]me met lang blomkrone te drink en het saam met die plantspesie ''[[Passiflora mixta]]'' [[Evolusie|geëvolueer]].
Hulle gebruik hul pote om hul vere te krap en plat te stryk omdat hul snawel te lank is. Dit is ’n ongewone spesie kolibrie, maar een van die grootstes.
== Beskrywing ==
[[File:Sword-billed hummingbird (male) at Guango Lodge, Ecuador (21310837273).jpg|links|duimnael|240px|’n Swaardkolibrie drink nektar.]]
Die swaardkolibrie is in 1839 die eerste keer deur Auguste Boissonneau beskryf.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Graves|first=Gary|date=November 1990|title=Taxonomic Status Of The Sword-Billed Hummingbird Ensifera-Ensifera-Caerulescens|url=http://biostor.org/reference/112243/page/1|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=111|pages=139–140|via=Biostor|access-date=25 Februarie 2018|archive-date=15 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015095022/http://biostor.org/reference/112243/page/1|url-status=dead}}</ref> Nes alle kolibries is hy lid van die familie [[Trochilidae]] in die [[Orde (biologie)|orde]] [[Apodiformes]]. Hy is die enigste spesies van sy genus. Die naam ''ensifera'' ("swaarddraer") kom uit [[Latyn]] en verwys na sy uiters lang snawel.
Swaardkolibries is 13-14 cm lank van die punt van hul stert tot die basis van hul snawel. Die mannetjies is effens groter as die wyfies.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/11234472|title=A guide to the birds of Colombia|last=L.|first=Hilty, Steven|date=1986|publisher=Princeton University Press|others=Brown, William L., 1929-2007.|isbn=9780691083728|location=Princeton, N.J.|oclc=11234472}}</ref> Die snawel self kan meer as 10 cm lank wees. Die voëls weeg tussen 10 en 15 g, en dit is dus een van die grootste soort kolibries.<ref name="Burnie">{{cite book|title=Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife|date=2005|publisher=DK Adult|ISBN=0789477645|editor1-last=Burnie|editor1-first=D.|editor2-last=Wilson|editor2-first=D. E.}}</ref> Nes ander lede van die familie kan swaardkolibries agteruit vlieg en in die lug bly hang.<ref>{{Cite journal|last=Sapir|first=Nir|last2=Dudley|first2=Robert|date=2012-10-15|title=Backward flight in hummingbirds employs unique kinematic adjustments and entails low metabolic cost|url=https://journals.biologists.com/jeb/article/215/20/3603/11039/Backward-flight-in-hummingbirds-employs-unique|journal=Journal of Experimental Biology|language=en|volume=215|issue=20|pages=3603–3611|doi=10.1242/jeb.073114|issn=0022-0949|pmid=23014570}}</ref>
''E. ensifera'' toon [[geslagsdimorfie]] omdat die mannetjies en wyfies se vere verskil. Mannetjies het ’n koperkleurige kop, kopergroen rug, heldergroen maag, swartgroen keel en kopergroen stert. Wyfies het dieselfde kleur kop en rug, 'm wit maag met groen spikkels, ’n meer olyfkleurige keel en ’n gryserige-wit rand om die stert.<ref name=":1" />
== Habitat en verspreiding ==
''E. ensifera'' is ’n neotropiese voël wat dwarsoor die newelwoude van [[Bolivia]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Peru]] en [[Venezuela]] voorkom.<ref name=":8">{{Cite journal|last=IUCN|title=Ensifera ensifera: BirdLife International|url=http://www.iucnredlist.org/details/22687854/0|journal=IUCN Red List of Threatened Species|doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22687854a93171973.en}}</ref> Hulle word hoog op in berge aangetref, tussen 1 700 en 3 300 m maar meestal tussen 2 400 en 3 100 m.<ref name=":1" /> Dié habitat word verkies vanweë die groot konsentrasie nektarproduserende blomme.<ref name=":3">{{Cite book|title=Relationships between hummingbirds and flowers in the Andes of Colombia.|last=Snow|first=David|publisher=Bulletin of the British Museum|year=1980|isbn=|location=British Museum|pages=}}</ref> Die voëls bly heeljaar in die drie Andes-reekse, met geen bekende [[Migrasie van voëls|migrasiepatrone]] nie.<ref name=":2">{{cite web |url=https://neotropical.birds.cornell.edu/Species-Account/nb/species/swbhum1/overview |title=Sword-billed Hummingbird - Introduction, Neotropical Birds Online |website=neotropical.birds.cornell.edu |access-date=15 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202014922/https://neotropical.birds.cornell.edu/Species-Account/nb/species/swbhum1/overview |archive-date=2 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die spesie het vermoedelik stabiele getalle en ’n wye geografiese verspreidingsgebied (meer as 60 000 km<sup>2</sup>), maar hulle is oneweredig versprei en dus moeilik om te vind, en dit bemoeilik navorsing.<ref>{{Cite journal|last=Latta|first=Steven C.|last2=Tinoco|first2=Boris A.|last3=Astudillo|first3=Pedro X.|last4=Graham|first4=Catherine H.|date=2011-02-01|title=Patterns and Magnitude of Temporal Change in Avian Communities in the Ecuadorian Andes|url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.1525/cond.2011.090252|journal=The Condor|volume=113|issue=1|pages=24–40|doi=10.1525/cond.2011.090252|issn=0010-5422}}</ref>
== Galery ==
<gallery>
Hilt Close-up (28704685461).jpg
Sword-billed Hummingbird.jpg
Ensifera ensifera (22271195865).jpg
Ensifera ensifera (Colibrí pico de sable) (14460849160).jpg
Ensifera ensifera Sword-billed Hummingbird (30392235365).jpg
Ensifera ensifera, Metropolitan District of Quito, Ecuador imported from iNaturalist photo 11977762.jpg
Lazy!!! (21408133044).jpg
Male Sword-billed Hummingbird.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.hbw.com/ibc/species/sword-billed-hummingbird-ensifera-ensifera Video van ’n wyfie wat haar vere plat stryk] by die Internet Bird Collection
* [http://www.hbw.com/ibc/species/sword-billed-hummingbird-ensifera-ensifera Klanke van die swaardkolibrie]
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p04gdkhf/p04gdh7x BBC-galery van die swaardkolibrie]
{{Wikispecies-inlyn|Ensifera ensifera}}
*{{Commons-kategorie inlyn|Ensifera ensifera}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sword-billed hummingbird|Engelse Wikipedia]]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kolibries]]
[[Kategorie:Voëls wat in 1840 beskryf is]]
1yuqi7b0g706s0v4dv4r11jrk2bbpv9
Bewussyn
0
135391
3378997
3305432
2026-11-19T21:37:21Z
Plaga med Bot
218491
Replaces File:Dualism-vs-Monism.png with File:Dualism-vs-Monism.svg (vector version available)
3378997
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Humanmind.jpg|duimnael|'n Kunstenaarsvoorstelling van bewussyn.]]
[[Lêer:Parasagittal MRI of human head in patient with benign familial macrocephaly prior to brain injury (ANIMATED).gif|alt=Die uitdaging binne die kognitiewe [[neurowetenskap]] is om die neurale korrelasie van bewussyn as 'n oorsaaklike verhouding te verduidelik.|duimnael|Die uitdaging binne die kognitiewe neurowetenskap is om die neurale korrelasie van bewussyn as 'n oorsaaklike verhouding te verduidelik.]]
'''Bewussyn''' is die vermoë om te ervaar of waar te neem,<ref name="ref1" /> of om 'n ervaring of bewustheid van jouself en die omgewing te hê.<ref name="ref2" />
Bewussyn is 'n refleksie van indrukke van die buitewêreld, byvoorbeeld van mense, van voorwerpe en van die innerlike wêreld, byvoorbeeld van emosies, gedagtes of behoeftes. Bewustheid ken of ervaar wat beide sensories en kognitief in jouself aangaan, met uiteindelik die moontlikheid om op 'n sekere manier daaroor te kommunikeer. Verder word die bewussyn en bewustheid (of sy noodsaaklike eienskappe) gedefinieer as: persepsie, waaksaamheid, ervaring, geestestoestand, opwinding, gevoel, onderwerp, subjektiwiteit, wakkerheid, opsetlikheid, besef, geheue, gewete, kennis en begrip.<ref name="ref3" />
Bewussyn as 'n onderwerp in die [[filosofie]] word gewoonlik na verwys as die filosofie van die gees. Die hoof fokus is op die beskrywing van die aard van bewussyn om die noodsaaklike eienskappe van bewussyn vas te stel. Bewussynkonsepte fokus ook hoofsaaklik op die interaksie tussen die liggaam en die verstand ([[Gees (mens)|gees]]) of fisies en geestelik, bekend as die liggaam-gees probleem, of opeenvolgend tussen breinaktiwiteit en bewussynservaring, bekend as die moeilike probleem van bewussyn. Ander vraagstukke is iemand anders se bewussyn, dierbewustheid, kunsmatige bewussyn, die ligging van bewussyn, die bewussyn as kenmerk, [[kwalia]] en die vraag of die wêreld direk of indirek waargeneem word. Daarbenewens is daar verskillende strome of [[metafisika|metafisiese]] posisies met betrekking tot bewussyn, soos: pluralisme, triaisme, dualisme en monisme. Behalwe die dualistiese sienings, het dit sedert die eerste helfte van die 20ste eeu hoofsaaklik oor die verskillende monistiese verklarings van bewussyn gegaan. Daarbenewens is daar ook selfstandige en Oosterse strome wat die bewussyn verduidelik.
Gedeeltelik te danke aan [[Tegnologie|tegnologiese]] ontwikkelings uit die 1980's, het bewustheid 'n belangrike onderwerp geword in die navorsing in [[sielkunde]], [[medisyne]] en [[wetenskap]]. Vanuit hierdie dissiplines en die filosofie word bewussyn as term dikwels gebruik as 'n opvolg of vervanging van die terme [[siel]] of gees en soms psige.
In 'n sielkundige sin word die bewussyn onderverdeel in die eksterne lewe, soos gedrag wat verband hou met ander mense en die omgewing, en die innerlike lewe, soos die individuele ervaring van gedagtes of gevoelens. Dit het dikwels betrekking op 'n beperking of verandering van 'n normale bewussynstoestand, byvoorbeeld as gevolg van 'n [[geestesversteuring]], breinskade of [[dwelms]]. Die sielkundige dissiplines wat op bewussyn fokus, is eksperimentele sielkunde, neuropsigologie en kognitiewe sielkunde.
In die [[geneeskunde]] is die assessering van bewussyn hoofsaaklik prakties daarop gemik om te genees. Dit handel hoofsaaklik oor die mate van bewussyn van 'n persoon, byvoorbeeld in bewussynsversteurings soos [[koma]] of ingeslote sindroom, of op bewussynsvlakke soos verwarring of delirium.
In die wetenskap is dit hoofsaaklik die [[neurowetenskap]] en die kognitiewe wetenskap (of kognitiewe neurowetenskap) wat verseker het dat die sogenaamde neurale korrelate van bewussyn in verifieerbare verduidelikende modelle opgestel word.<ref name="ref4" /> Daarbenewens is daar verskeie verduidelikings oor die evolusionêre ontwikkeling en oorsprong van bewussyn. Verder is daar kwantum meganiese, elektromagnetiese, wiskundige, fisiese en geestelike verklarende modelle of [[hipotese]]s oor bewussyn.
Daarbenewens is daar nog geestelike, esoteriese of godsdienstige strominge wat die bewussyn omskryf. Baie godsdienste, of hulle in die siel se voortbestaan in ’n ander lewe glo (soos die [[Christendom]], [[Islam]] en baie heidense geloofstelsels) of in [[reïnkarnasie]] (soos baie vorme van [[Hindoeïsme]] en [[Boeddhisme]]), glo ’n mens se status in die [[hiernamaals]] is 'n beloning of straf vir hul optrede gedurende hul lewe.
== Terminologie ==
In algemene omgangstaal het die term bewussyn verskillende betekenisse, wat (gedeeltelik) oorvleuel met die woord betekenisse van [[verstand]] (gees), siel en soms psige. In teenstelling met hierdie terme word die term bewussyn minder bepaal deur teologiese en dualistiese sienings en word dit ook in die wetenskappe gebruik. Verwante konsepte van bewussyn is: waaksaamheid, ervaring, geestestoestand, opwinding, opwekking, gevoel, onderwerp, subjektiwiteit, waaksaamheid, doelbewustheid, bewustheid, geheue, gewete en begrip. Hierdie begrippe bestaan elk uit baie sinonieme met soortgelyke betekenisse. Bykomende begrippe is 'by bewussyn' (by kennis, bygekom of wakker) en 'buite bewussyn' (buite kennis, bewusteloos of slaap). Verwante terme en konsepte is waaksaamheid, selfbewustheid, [[vrye wil]] en persoonlike identiteit. Die HAT definieer bewussyn as 1. Besef, kennis van jou eie handelinge; besit van verstandelike vermoëns; vermoë om te weet dat jy kan dink en voel 2. Al die idees, gevoelens, gedagtes van 'n persoon.<ref name="ref5" />
=== [[Etimologie]] ===
[[Lêer:René Descartes.jpg|duimnael|Die woord bewussyn kom van die Duitse woord ''Bewusstsein'', afgelei van die Latynse woord ''conscientia''. [[René Descartes]] het dit die eerste keer as interne getuienis beskryf.]]
Die term bewussyn word geneem uit die vroeë nuwe hoë Duitse ''Bewusstsein''; wat deur die filosoof Christian Wolff (1679–1754) omstreeks [[1720]] as 'n filosofiese term bekendgestel is. Die woord bewus, wat vir 'n eeu langer in gebruik was, kom ook van die vroeë nuwe hoë-Duitse. Die term ''Bewusstsein'' is 'n leenvertaling wat voortspruit uit die [[Latyn]]se woord ''conscientia'', wat beteken "om bewus te wees van morele aksies" en letterlik vertaal medewete beteken.<ref name="ref6" />
Die woord ''conscientia'' verskyn eerste in Latynse regstekste van skrywers soos [[Marcus Tullius Cicero]] rondom die begin van die jaartelling. Dit beteken toe "'n getuie wat kennis dra van 'n [[mens]] se optrede".<ref name="ref7" /> Oor die algemeen word aanvaar dat [[René Descartes]] (1596–1650) die eerste filosoof was om die woord ''conscientia'' te gebruik waarvan die betekenis 'interne getuienis' reeds ooreenstem met die huidige betekenis.<ref name="ref8" /> Verder word die oorsprong van bewussyn, soos die huidige konsep, dikwels toegeskryf aan [[John Locke]] (1632–1704), wat die [[Engels]]e woord ''consciousness'' gebruik het, wat die 'gebeurlike persepsie in iemand se gees' beteken.<ref name="ref9" /><ref name="ref10" />
=== Konsepvorming ===
Beide filosowe en mense in die algemeen stem nie saam oor wat presies die bewussyn behels nie.<ref name="ref11" /> Alhoewel die meeste mense 'n idee of intuïsie oor bewussyn het, beweer skeptici dat hierdie intuïsie verkeerd is omdat die konsep van bewussyn (intrinsiek) onsamehangend sou wees, of omdat ons intuïsie oor bewussyn op illusies berus. [[Gilbert Ryle]] argumenteer, byvoorbeeld dat die tradisionele konsep van bewussyn gebaseer is op 'n kartesiese dualistiese siening wat foutiewelik onderskeid maak tussen liggaam en verstand of die wêreld en die verstand. Hy sê dat ons nie praat van [[gees]]te, liggame en 'n wêreld nie, maar van individue of persone in die wêreld. Dus, deur te praat oor "die bewussyn", kan ons onsself mislei deur te dink dat die bewussyn van gedrag en taalkunde verskil.<ref name="ref12" /> Morris Berman praat van 'n 'deelnemende bewussyn' waarin die waarnemer nie geskei is van die waargenome wêreld nie.<ref name="ref13" /> 'n Goeie aantal filosowe en wetenskaplikes is ontevrede weens die gebrek aan duidelikheid in die ontwikkeling van 'n korrekte definisie van bewussyn.<ref name="ref14" />
Filosowe soos [[Ludwig Wittgenstein]] het taalkundige kritiek, hy argumenteer dat dit 'n fout is om te vra hoe geestelike en biologiese toestande verbind word. Menslike ervarings kan op verskillende maniere beskryf word, byvoorbeeld in geestelike en fisiese sin. As ons byvoorbeeld oor die [[brein]] praat, sou dit in die verkeerde konteks wees; as ons 'n geestelike woordeskat gebruik, met die gevolg dat dit 'n kategorie fout of konseptuele verwarring tot gevolg hê.<ref name="ref15" />
Ten spyte van die probleme om dit te definieer, argumenteer baie filosowe dat bewussyn 'n ondubbelsinnige konsep is wat (intuïtief) deur die meerderheid verstaan word.<ref name="ref16" /> Aan die ander kant dui die meningsverskil oor die definisie aan dat bewustheid verskillende betekenisse het volgens verskillende mense. Waarskynlik omdat die bewussyn self, bykomend tot die objektiewe eienskappe, subjektiewe en intersubjektiewe eienskappe bevat.<ref name="ref17" />
In [[1976]] het Richard Dawkins geskryf; "Die [[evolusie]] van die vermoë om te simuleer het skynbaar tot die subjektiewe bewussyn gelei. Hoekom dit met sou gebeur het, is die mees diepgaande raaisel wat die moderne [[biologie]] in die gesig staar."<ref name="ref18" />
In [[2004]] het agt neurowetenskaplikes berig dat dit nog te vroeg is om die bewussyn te definieer. Hulle het geskryf; "Ons het geen idee hoe bewustheid kan voortspruit uit die fisiese aktiwiteit van die brein nie, en ons weet nie of bewustheid kan voortspruit uit nie-biologiese stelsels, soos [[rekenaar]]s nie. Op hierdie oomblik verwag die leser 'n noukeurige en akkurate definisie van bewussyn. Jy sal teleurgesteld wees. Bewussyn is nog nie 'n wetenskaplike term wat op hierdie manier gedefinieer kan word nie. Ons gebruik tans bewustheid as 'n term op verskillende en dubbelsinnige maniere. Akkurate definisies van verskillende aspekte van bewussyn sal ontstaan... maar om in hierdie stadium 'n presiese omskrywing te gee, is voortydig."<ref name="ref19" />
Max Velmans en Susan Schneider beskryf die bewussyn as; "Alles wat ons op 'n gegewe oomblik bewus maak, is deel van ons bewustheid. Dit maak 'n bewuste ervaring sowel as die bekendste en die mees geheimsinnige aspek van ons lewens."<ref name="ref20" />
=== Vraagstelling ===
Die opdrag om bewussyn as 'n verklarende model op te stel, is op sigself 'n redelik uitgebreide en diverse projek, beide in die filosofie en in die wetenskap. Die navorsing kan opgesom word deur middel van 'n aantal hoofvrae. Die vrae fokus op die beskrywing (van die eienskappe) van die bewussyn, die onderliggende basis of oorsaak van die bewussyn en die rol of waarde van die bewussyn. In die praktyk hang die antwoorde gewoonlik van mekaar af, saam vorm hulle 'n algemene en bruikbare struktuur wat gebruik word om die bewussyn so goed as moontlik te verduidelik.<ref name="ref21" /> Die relevante vrae kan eenvoudig soos volg onderverdeel word:
* Die beskrywende vraag: Wat is die bewussyn? Byvoorbeeld, wat die belangrikste eienskappe is en met watter middele kan hulle die beste ontdek, beskryf of gemodelleer word.
* Die verduidelikende vraag: Hoe werk bewustheid? So hoe kan dit [[bestaan]], hoe kan dit byvoorbeeld uit onbewuste entiteite of prosesse voortspruit (wat is die operasionele stelselvereistes).
* Die funksionele vraag: Waarom bestaan bewussyn? Wat is die funksionele rol, het dit 'n meerderwaardigheid; hoekom het bewussyn tot stand gekom?
=== Bewussynstipes ===
[[Lêer:Beswussyn.jpg|duimnael|Die P- bewussyn ''(phenomenal consciousness)'' en die A- bewussyn ''(access / functional consciousness)''.]]
[[Ned Block]] onderskei tussen twee tipes bewussyn: fenomenologiese of P-bewussyn (''phenomenal consciousness'') en toeganklik, funksioneel of A-bewussyn (''access consciousness'' /''functional consciousness''). Die P-bewussyn bestaan uit subjektiewe ruwe indrukke, gevoelens en ervarings, byvoorbeeld van [[kleur]]e of [[geluid]]e. Hierdie tipe ervaring word beskou as onafhanklik van [[gedrag]] en hoef nie gedrag te beïnvloed nie. In die filosofie van persepsie ondersoek 'n mens byvoorbeeld in watter mate sensoriese eienskappe soos klank, reuk of kleur in 'n objektiewe realiteit kan bestaan met betrekking tot hul subjektiewe waarneming daarvan.<ref name="ref22" /> Die P-bewussyn word ook as bewuswording genoem deur [[Steven Pinker]], wat beteken dat die gevoel vermoë ten opsigte van [[denke|denkvermoë]] ([[rede]]) bestaan.
Die A-bewustheid is die vermoë om oor die inhoud van gedagtes en waarnemings te vertel en om dit ook aan gedrag te koppel. Dit is die bewuste toeganklikheid wat ons gebruik wanneer ons byvoorbeeld inligting koppel aan waarnemings, gedagtes, herinneringe of gedrag.<ref name="ref24" /> David Chalmers het aangevoer dat die A-bewussyn ten opsigte van die P-bewussyn relatief makliker is om te beskryf, byvoorbeeld in terme van neurowetenskap. Alhoewel sommige filosowe soos [[Daniel Dennett]] die verskil en bestaan van P-bewussyn en A-bewussyn betwis, word die onderskeid algemeen aanvaar. Dit is ook debateerbaar of die P-bewustheid en die A-bewussyn altyd saam gaan, met die vraag of hulle ook afsonderlik kan bestaan.<ref name="ref23" />
Nog 'n onderskeid van bewussyn word gemaak tussen 'n bewussynstoestand of opwekkingstoestand en 'n bewustheidsinhoud of bewusmakingservaring. In 'n bewussynstoestand het dit betrekking op 'n sekere bewussynskwaliteit, soos: slaperigheid, waaksaamheid of moeite, terwyl 'n bewustheidsinhoud handel oor iets daarvan bewus wees, soos om iets te sien, te hoor, te onthou, te beplan of te fantasieer. Die bewussynstoestand moet relatief goed relatief hoog wees vir 'n bepaalde bewussyninhoud.<ref name="ref25" />
== Filosofie ==
Bewustheid is 'n onderwerp van studie in die filosofie, veral die rigting waarna verwys word as die filosofie van die gees. Benewens die verstandelike prosesse, funksies en eienskappe word bewussyn in 'n sekere verhouding met die [[liggaam]] gebring. Hierdie verband word op verskillende maniere bespreek en beskryf omdat daar nog geen algemeen aanvaarde teorie is nie. Dit word algemeen aangedui as die sogenaamde liggaam-geesprobleem. Hierdie konsep is die sentrale tema binne die filosofie van die gees, waarvan die oorsprong terugverwys kan word tot ongeveer 2 500 jaar gelede.
=== Voorgeskiedenis ===
[[Lêer:Buddha anjali mudra.JPG|duimnael|Boeddha het van bewussyn gepraat in die agtvoudige pad tussen die sesde en vierde eeue vC.]]
Die belangstelling in die aard van bewuste ondervinding bestaan ongetwyfeld so lank as wat daar mense was wat selfrefleksie nastreef. Die mens het byvoorbeeld reeds grotskilderye gemaak oor hul ervarings voordat skryfwerk ontstaan het. Die eerste omskrewe teorieë van bewussyn strek van die [[Westerse filosofie]] en die [[Oosterse filosofie]]. [[Boeddhisme]] het byvoorbeeld op verskillende maniere oor bewussyn en die aspekte daarvan gepraat. Sentraal tot Boeddhistiese leerstellings is om die verstand te laat ontspan. Soos in die eerste leer van [[Gautama Boeddha]] oor die [[Vier Edel Waarhede]] wat sê dat daar lyding is, die lyding 'n oorsaak het en dat lyding opgehef kan word; deur die sogenaamde [[Edel Agtvoudige Pad]] te volg, waarin die bewussyn reeds omvattend beskryf word. Een van die eerste idees van die [[Hindoe]]-filosofie is dié van die sankhya-skool, waarin die wêreld onderverdeel word in gees (purusha) en materie (prakrti).<ref name="ref26" />
[[Lêer:"The School of Athens" by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg|links|duimnael|Die Akademie van [[Athene]] (Skool van Athene) verteenwoordig verskeie filosowe in hul rasionele soeke na die waarheid, soos deur ondervinding.]]
Presokratiese en antieke filosofie het nie bewustheid as 'n term gebruik nie, maar hulle het wel die verskynsel van sekere waarnemings beskryf, soos die beskrywings wat Homer in die ''Iliad'' gedoen het. [[Plato]] se [[ideëleer]] beskryf 'n wêreld van idees of herinneringe (''anamnese'') en 'n wêreld (van voorwerpe) om ons, of die sensoriese indrukke (''aisthêsis'').<ref name="ref27" /> Die ooreenstemmende [[kennisteorie]] van [[Aristoteles]] verklaar dat geheue afkomstig is van persepsie (''mnêmê''), of 'n soort innerlike beeld wat deur herinnering opgeroep kan word. Hierdie herinnering kom ook uit waarneming en kan lei tot 'n ervaring (''empeiria'').<ref name="ref28" /> Alhoewel die Westerse filosofie en Oosterse filosofie voor die jaartelling, meestal dualisties was, is die monisme in die Westerse wêreld eers deur [[Parmenides]] beskryf.<ref name="ref29" /> In die Ooste het die konsepte [[brahman]] en [[tao]], geformuleer deur onder andere [[Laozi]], reeds met monisme ooreengestem.<ref name="ref30" />
In die daarop volgende [[Middeleeue]] was daar feitlik geen onderskeid tussen die gewete en bewussyn in die Westerse filosofie nie. Byvoorbeeld, 'n Christelike eienskap van die [[siel]] was die vermoë om jouself te leer ken met die getuienis van God. René Descartes (1596–1650) het die term gewete geherdefinieer. Die betekenis daarvan is meer verwant aan die werk van Aristoteles as met die Middeleeuse filosofie, naamlik omdat die Griekse filosowe ook 'n onderliggende probleem of onderskeiding van liggaam en verstand (gees) beskryf het.
[[Lêer:Michelangelo, Creation of Adam 02.jpg|duimnael|In die Christelike tradisie word gewete beskou as kennis van die innerlike lewe wat met God gedeel word.]]
Na Descartes was daar meer geleerdes wat die verklaring van bewussyn as 'n probleem aangedui het. Soos [[Isaac Newton]] (1643–1727), wat in 'n brief aan Henry Oldenburg gestel het, dat dit nie maklik is om te bepaal deur watter meganisme van aksie die lig in ons gedagtes, 'n voorstelling van kleur kan produseer nie.<ref name="ref31" /> Of [[Gottfried Leibniz]], wat 'n hipotetiese meule voorgestel het as die onderliggende meganisme vir bewussyn, waarin ons dele sien wat meganies teen mekaar stoot, terwyl ons nie die persepsie self vind nie, staan dit bekend as Leibniz se gaping.<ref name="ref32" /> Thomas Huxley (1825–1895) het ook opgemerk hoe iets so merkwaardig as 'n bewussynstoestand kan voorkom as gevolg van 'geïrriteerde' senuweefsel. Hy het ook genoem dat dit so onverklaarbaar is soos die voorkoms van die [[Djin|genie]] nadat [[Aladdin]] sy wonderlamp vryf.<ref name="ref33" />
=== Konsepte ===
Daar is verskeie begrippe binne die filosofie oor bewussyn wat 'n belangrike rol speel. Dit dui op 'n aantal bekende bewusmakingsprobleme, dierebewustheid, kunsmatige bewussyn, die setel van bewussyn, die bewussyn as kenmerk, kwalia en die vraag of die wêreld direk of indirek beskou word.
==== Bewusmakingsprobleme ====
[[Lêer:Descartes diagram transparent.png|duimnael|René Descartes se illustrasie van die liggaam-geesprobleem. Hy het gesê dat die interaksie tussen liggaam en gees in die pineale klier plaasgevind het.]]
Bewusmakingsprobleme is nie probleme wat ons in die alledaagse lewe ervaar nie. Hulle dui aan dat daar verklarings ontbreek wat verband hou met die oorsaaklike interaksie tussen liggaam en verstand, brein en bewussyn, fisiese en geestelike en 'n mens se eie bewussyn teenoor ander.
* Die liggaam-geesprobleem verwys na die sentrale tema binne die filosofie van die gees, en beweer dat daar skynbaar 'n onverklaarbare interaksie tussen die stoflike (nie-fisiese) gees en die materiële (of fisiese) liggaam is.<ref name="ref34" /> Plato is die eerste filosoof wat hierdie probleem hanteer het.<ref name="ref35" /> Daarbenewens, sedert die 17de eeu, is die liggaam-geesprobleem beskryf en bekend gemaak deur René Descartes. Hy het gesê dat die interaksie tussen liggaam en siel in die pineale klier plaasgevind het, dit word nie meer wetenskaplik ondersteun nie. Baie verskillende benaderings is voorgestel, nie net van die klassieke filosofie nie, maar ook van [[Avicenna]] se filosofie en die vroeëre Asiatiese tradisies.<ref name="ref36" /> Aangesien daar geen algemeen aanvaarde wetenskaplike teorie van bewussyn is nie – wat die onderlinge verband tussen breinaktiwiteit en bewussyn (behalwe die korrelasie) kan verklaar nie, word dit ook die moeilike probleem van bewussyn genoem.<ref name="ref37" /><ref name="ref38" />
* Die moeilike probleem van bewussyn verwys na die probleem wat voorkom wanneer ons probeer om te verduidelik hoe en hoekom ons (subjektiewe) ondervindingseienskappe soos die ervaring van kleure en smaak kan verkry.<ref name="ref39" /> David Chalmers het die term bekendgestel en kontrasteer dit met 'n aantal relatiewe 'maklike probleme', wat op sigself baie moeilik is om te verduidelik. Chalmers beklemtoon dat die maklike probleme almal 'n kapasiteit of prestasie van funksies of gedrag verteenwoordig. Byvoorbeeld die onderskei, kategoriseer en reageer op stimuli uit die omgewing, die integreer van inligting deur middel van 'n kognitiewe proses en rapportering van geestestoestande. Chalmers beweer dat die moeilike probleem van bewussyn los staan van die funksies en gedrag en dat die moeilike probleem sal voortduur selfs wanneer alle funksies en gedrag verduidelik word.<ref name="ref40" />Die bestaan van die moeilike probleem van bewussyn is omstrede en word betwis deur sommige filosowe, soos [[Daniel Dennett]] <ref name="ref41" /> en Stanislas Dehaene.<ref name="ref42" />
* Die probleem van verstandelike oorsaaklikheid verwys na die idee dat daar op die eerste oogopslag geen twyfel bestaan dat voornemende verstandelike gebeurtenisse dikwels opsetlike fisieke gebeure of dade kan veroorsaak en andersom.<ref name="ref43" /> Voorbeelde van fisies-tot-verstandelik sluit in; dat om [[alkohol]] te drink verminder die vermoë om te konsentreer, of dat die val op die vloer pyn kan veroorsaak. Voorbeelde van verstandelik-tot-fisies is dat iemand deur skaamte kan bloos of dat 'n groet iemand se arm kan laat oplig. Die vraag is hoe die interaksie tussen verstandelike en fisiese oorsaaklikheid kan ontstaan.<ref name="ref44" /> Een van die moontlike oplossings is die metafisiese of materialistiese teorie van: 'kousale sluiting' (''causal closure'').<ref name="ref45" /> Dit stel in 'n sterk vorm dat; 'Fisiese effekte kan net fisiese oorsake hê'<ref name="ref46" /> en in swakker vorm dat; 'Elke fisiese gebeurtenis het 'n fisiese oorsaak'.<ref name="ref47" /> Die geldigheid van kousale sluiting word reeds lank gedebatteer.<ref name="ref48" /> Teenargumente is byvoorbeeld dat wetenskap die subjektiwiteit,<ref name="ref49" /> verstand of bewussyn<ref name="ref50" /> as onderwerp vermy, en dat die wetenskap self nie ondersteuning bied nie, of bewys lewer van 'n sogenaamde oorsaaklike gevolgtrekking nie.<ref name="ref51" /> Ander moontlike oplossings vir die probleem van verstandelike oorsaaklikheid word in verskeie diverse filosofiese bewegings behandel.
* Die ander probleem van die verstandelike verwys na die idee dat ondervinding noodsaaklik is vir die bewussyn en dat dit slegs van binne af bekend kan word, dus is dit in beginsel onsigbaar van buite af.<ref name="ref52" /> 'n Oorgrote meerderheid is van mening dat ander mense ook bewus is en glo nie dat rotse of bome bewus is nie.<ref name="ref53" /> Die moontlikheid van 'n sogenaamde filosofiese zombie word soms gebruik om die probleem van ander se gedagtes (''problem of other minds'') te beklemtoon. 'n Filosofiese zombie is 'n hipotetiese wese wat nie van 'n mens onderskei kan word nie. Die wese kan in alle opsigte presies op dieselfde wyse optree as 'n mens, maar sy (werklike) bewussyn ontbreek tog.<ref name="ref54" /> In die opsig kan mens nie heeltemal seker wees dat iemand anders 'n bewussyn het nie, hoewel dit baie moontlik lyk. Dit is dus feitlik onmoontlik om bewyse te lewer wat 'n ware bewussyn kan onderskei van 'n gesimuleerde bewussyn. Die mees algemene antwoord is dat die bewussyn aan ander mense toegeskryf word, omdat hulle eksterne eienskappe en gedrag ook soos dié van ander lyk. Hulle is net soos ander, maar op 'n ander manier, insluitende bewustheid met 'n ervaring op 'n sekere (ander) manier.<ref name="ref55" />
==== Teorie van Verstand ====
Verwant aan die probleem van “ander se gedagtes” is die vermoë om die perspektief van iemand anders te verstaan, soos diegene se geestelike, emosionele of gedragstoestand. Daarna word verwys as die teorie van verstand (teorie van die gees).<ref name="ref57" /> Twee visies bestaan oor die filosofie van die verstand; simulasieteorie en teorie-teorie.
* Simulasieteorie: dws ons hoef nie te weet hoe dit werk nie; ons gebruik ons eie stelsel en innerlike prosesse as modelle van innerlike prosesse van ander. Die voordeel hiervan is dat die meganisme vinnig werk, dit is relatief maklik en verg geen hoër vlak van insig nie. Dit werk sonder dat ons dit moet verstaan. Empiriese ondersteuning bestaan in die vorm van spieëlneurone.
* Teorie-teorie: dws ons weet "hoe dit werk"; Ons het kennis (of 'n eie innerlike teorie) van ander mense se prosesse wat ons geleer het en dan voortdurend verbeter. Die voordeel hiervan is dat hierdie teorie beter verduidelik hoe ons mense kan verstaan wat van ons verskil en die moontlikheid bied om te leer.<ref name="ref58" /><ref name="ref59" />
* Navorsing is ook uitgevoer op diere, byvoorbeeld om te ondersoek of diere eksplisiete teorie van verstand het, benewens, byvoorbeeld, die eenvoudiger vorme van leer, soos assosiasiewe leer.<ref name="ref60" />
==== Diere bewustheid ====
[[Lêer:Digesting Duck.jpg|duimnael|Volgens René Descartes kan alle nie-menslike diere na 'n masjien gereduseer word.]]
Dit is moontlik om 'n aantal probleme te identifiseer ten opsigte van dierbewussyn as onderwerp. Dit is 'n spesifieke vorm van die probleem van “ander se gedagtes”, omdat nie-menslike diere nie die geleentheid het om te vertel van hul ervarings, soos mense kan nie. Daarbenewens is daar soms die ontkenning van die bestaan van dierbewustheid, wat kan beteken dat 'n dier geen gevoel het nie, hulle lewe geen waarde het nie en dat die skade wat veroorsaak word nie vanuit morele standpunt verkeerd is nie. Descartes word soms daarvan beskuldig dat hy wreed is omdat hy geglo het dat slegs mense 'n immateriële gees het. Volgens hom kan diere reduksioneel as masjiene verklaar word.<ref name="ref61" /> Baie mense het 'n sterk vermoede dat sommige diere soos honde en katte wel 'n bewussyn het. Maar hierdie vermoedens is nie vanselfsprekend nie, omdat hulle dikwels gebaseer is op persoonlike interaksies met troeteldiere en ander diere wat hulle waargeneem het.<ref name="ref62" />
[[Lêer:BonoboFishing02 cropped.jpeg|links|duimnael|[[Bonobo]]s het kognitiewe vaardighede soos [[dierekommunikasie]], gereedskapgebruik en selfherkenning.]]
Filosowe wat subjektiewe ondervinding as die essensie van bewussyn beskou, glo in die algemeen dat die bestaan en aard van dierbewussyn nooit ten volle verstaan sal kan word nie. Thomas Nagel het hierdie posisie in die invloedryke opstel uiteengesit. ''[[What Is It Like to Be a Bat?]]'' (hoe is dit om 'n [[vlermuis]] te wees). Hy verklaar dat 'n organisme bewus is “as daar iets is om soos die organisme te kan wees – iets van hoe dit vir 'n organisme is”. As ons aanneem dat dit nie weet hoeveel ons leer oor die brein en gedrag van 'n dier nie, kan ons ons nooit in die verstand of bewussyn van die dier plaas om sodoende die wêreld te ervaar soos die dier dit ervaar nie.<ref name="ref63" /> Ander filosowe soos Douglas Hofstadter verwerp hierdie argument omdat dit onsamehangend sou wees.<ref name="ref64" /> Daniel Dennett ontken die ontoeganklikheid van 'n vlermuisbewussyn, en beweer dat sekere bewusmakingseienskappe vatbaar is vir verstaan vanuit 'n derdepersoon waarneming persepsie. Dit is byvoorbeeld bekend dat die eggo-navigasie van vlermuise 'n baie beperkte omvang het. Hy sê dat sulke aspekte van hul bewussyn afgelei kan word uit verdere navorsing.<ref name="ref65" /> Verskeie sielkundiges en etoloë argumenteer vir die bestaan van dierbewustheid deur 'n beskrywing van 'n aantal gedragswyses te gee, wat aantoon dat diere bewus is van sekere dinge.<ref name="ref66" />
Benewens filosofiese oorwegings, is daar ook vanuit die [[biologie]]se persepsies. Die volledige afwesigheid van 'n bewussyn in diere gee aanleiding tot die probleem van Wallace, omdat dit 'n verskil in die fisiese en geestelike [[evolusie]] van die mens veronderstel en daar sprake is van 'n sprong in die evolusie. Volgens die [[beginsel van middelmatigheid]] is dit onwaarskynlik dat alle lewe op [[aarde]] volgens die beginsel van evolusie plaasgevind het, maar dat die menslike verstand daaruit kon onttrek het. Deesdae word Wallace se probleem nie meer as 'n probleem beskou nie. Eerstens vereis [[natuurlike seleksie]] nie dat elke aanpassing onmiddellik 'n voordeel moet oplewer nie, solank dit geen nadele vir oorlewing behels nie. Daarbenewens speel [[seksuele seleksie]] ook 'n rol in evolusie. Ook sou die vroeë mens hom of haar in 'n meer veeleisende omgewing bevind as wat Wallace voorgestel het. Voorts blyk dit dat moderne navorsing oor dierkognisie daarop dui dat die sogenaamde uitsonderlike antroposentrisme, die verskil tussen dierlike en menslike kognisie, minder is as wat dikwels gedink word. Daar is dus evolusionêre kontinuïteit, eerder as 'n dualisme tussen verstand en liggaam volgens die siening.
Reeds in [[1739]] het [[David Hume]] in ''A Treatise of Human Nature'' voorgestel om dieselfde hipoteses vir die verstandelike optrede in diere as in die mens toe te pas, wat bekend staan as die toetsteen van Hume:
"''Aangesien die uiterlike aktiwiteite van diere soos ons eie gedrag lyk, beoordeel ons dat hul innerlike self dieselfde as die menslike moet wees; en as ons een stap verder op hierdie beginsel redeneer, moet ons aflei dat aangesien ons innerlike aktiwiteite soortgelyk is, die oorsake waaruit dit ontstaan, ook soortgelyk moet wees. Daarom, as 'n hipotese voorgestel word om 'n verstandelike proses wat mense en diere in gemeen het, te verduidelik, moet ons dieselfde hipotese aanbeveel vir albei''".<ref name="ref66" />
Daarmee was hy meer as 130 jaar voor [[Charles Darwin]], wat in [[1872]] in ''The Expression of the Emotions in Man and Animals'' die volgende stel:
"Daar is steeds 'n veel groter probleem om die oorsaak of oorsprong van die individuele uitdrukkings te verstaan, en om te bepaal watter van die teoretiese verduidelikings betroubaar is. Om so goed moontlik te weet, sonder die hulp van enige wet, watter van die twee of meer verduidelikings die bevredigendste is, of wat heeltemal onbevredigend is, sien ek net een manier om ons gevolgtrekkings te toets. Dit word gedoen deur te ondersoek of dieselfde beginsel waarmee 'n sekere uitdrukking ook duidelik verklaar kan word, ook in ander verwante gevalle toegepas kan word; en veral of dieselfde algemene beginsel met bevredigende resultate toegepas kan word op beide die mens en die onderste diere. Ek is geneig om te dink dat hierdie laaste metode die nuttigste is".<ref name="ref67" />
Morgan se kanon waarsku teen [[antropomorfisme]] wat te ver uitgevoer word. Conwy Lloyd Morgan het in [[1894]] in ''An Introduction to Comparative Psychology'' voorgestel dat hoër gawes slegs aangedui kan word indien daar goeie redes is om dit te doen:
"In geen geval kan ons 'n aksie interpreteer as die uitkoms van 'n hoër psigiese fakulteit as dit as die uitkoms van die laer vlak van die sielkundige skaal geïnterpreteer word nie."<ref name="ref68" />
Die kanon is een van die mees aangehaalde sinne in die vergelykende sielkunde en word soms na verwys as 'n toegepaste vorm van [[Ockham se skeermes]]. Hierdie verduideliking volg egter nie wat Morgan met die kanon wou bereik nie, en hy verklaar hom eksplisiet teen die eenvoudigste verduideliking en vir 'n model waar daar gawes is wat op grond van die stryd om die bestaan, ontwikkel.
[[Lêer:Squid colors 2.jpg|links|duimnael|Die intelligensie van inkvisse is gebaseer op 'n [[senuweestelsel]] wat fundamenteel verskil van die senuweestelsel van gewerwelde diere.]]
Een van die vrae in al hierdie oorwegings is watter toets bewustheid in diere kan toon. 'n Bekende voorbeeld is die spieëltoets wat deur Gordon G. Gallup ontwikkel is om selfherkenning te ondersoek.
Op [[7 Julie]] [[2012]] het 'n aantal vooraanstaande wetenskaplikes van verskeie dissiplines van die neurowetenskappe by die [[Universiteit van Cambridge]] ontmoet om die ''Francis Crick Memorial Conference'' te vier. Hulle fokus op die bewussyn van mense en die pre-linguistiese bewustheid van nie-menslike diere.<ref name="ref69" /> Na die konferensie het hulle, in die teenwoordigheid van [[Stephen Hawking]], die 'Cambridge verklaring oor die bewussyn' onderteken. Waar in 'n oorsig gegee word van die belangrikste bevindinge van die ondersoek saam met die volgende stelling:
"Die afwesigheid van die neokortex voorkom nie dat 'n organisme affektiwiteit kan ervaar nie. Samevattende bewyse toon dat nie-menslike diere neuroanatomiese, neurochemiese en neurofisiologiese substrate vir bewussynstoestande het, tesame met die vermoë om doelbewus gedrag te toon. Gevolglik toon die bewyse van die data dat mense nie uniek is in die besluit oor die neurologiese substrate wat bewustheid genereer nie. Nie-menslike diere, insluitende alle [[soogdier]]e en [[voël]]s en baie ander [[dier]]e, insluitende [[seekat]]te, het ook hierdie neurologiese substrate."<ref name="ref69" />
— Cambridge Verklaring oor die Bewussyn
==== Kunsmatige bewussyn ====
[[Lêer:Atlas frontview 2013.jpg|duimnael|Sommige [[humanoïde robot]]te simuleer reeds 'n funksionele bewustheid. Die groot vraag in robotika is of 'n 'regte' (fenomenale) bewussyn in robotte moontlik kan wees. Daarbenewens verhoog dit ook etiese vrae, want dit is in beginsel 'n lewende wese.]]
Kunsmatige bewussyn of masjienbewustheid hou verband met [[kunsmatige intelligensie]], kognitiewe robotika en rekenkundige [[neurowetenskap]].<ref name="ref70" /><ref name="ref71" /> Die doel van kunsmatige bewussyn as 'n teorie is om vas te stel wat gesintetiseer moet word om 'n bewussyn in 'n geboude artefak te akkommodeer. Neurowetenskap veronderstel onder andere dat bewussyn gegenereer word deur onderlinge uitruil van 'n aantal verskillende breinareas, of deur die sogenaamde neurale korrelate van bewussyn. Voorstanders van kunsmatige bewussyn glo dat dit moontlik is om stelsels (soos rekenaarstelsels) te konstrueer, sodat die onderlinge uitruil van neurale korrelate van bewussyn gesimuleer kan word, soos met die benadering genoem verbindigisme. Die moeilike vraag is of die vermoë van neurone geprogrammeer kan word, met die vraag of 'n gemoedstoestand (soos begrip van iets) geskep kan word, is die uiteindelike vraag of 'n ervaring moontlik sou wees deur 'n kunsmatige bewussyn.<ref name="ref72" /><ref name="ref73" />
[[Lêer:Turing-test.gif|links|duimnael|Die [[Turingtoets]], deelnemer, moet deur skriftelike antwoorde weet watter een die rekenaar is.]]
Een van die mees invloedryke bydraes tot hierdie vraag kom van die baanbrekerwetenskaplike [[Alan Turing]]. Weens die gebrek aan duidelikheid in die bepaling van kunsmatige intelligensie het Alan Turing 'n spesifieke operasionele toets ontwikkel; wat bekend staan as die sogenaamde [[Turingtoets]].<ref name="ref74" /> Ten einde die toets te slaag, moet 'n [[rekenaar]] 'n persoon kan naboots deur vrae op so 'n manier te beantwoord dat die ondervraers nie besef dat hulle met 'n rekenaar kommunikeer nie. Die ''captcha''-toets, waarin 'n rekenaar kyk of dit 'n mens is of nie, word soms beskryf as die omgekeerde variant van die Turingtoets. Die Turingtoets word ook gesien as die kriterium vir 'n kunsmatige bewussyn. Daarbenewens het die konsep 'n groot mate van filosofiese debat tot gevolg gehad. Byvoorbeeld, Daniel Dennett en Douglas Hofstadter beweer dat diegene wat in die toets slaag, noodwendig van homself/haarself bewus is.<ref name="ref75" /> Terwyl Dawid Chalmers beweer dat 'n filosofiese zombie die toets sonder bewustheid kan slaag.<ref name="ref76" /> Nog 'n groep geleerdes het aangevoer; dat wanneer masjiene betekenisvolle simptome van menslike gedrag deur tegnologiese ontwikkeling begin toon, die verskil tussen mensagtige bewussyn en menslike bewussyn sal verdwyn.<ref name="ref77" />
'n Reaksie op die Turingtoets kom van [[John Searle]] in die vorm van 'n gedagte-eksperiment; genoem die Chinese kamer. Die eksperiment stel dat 'n program nie 'n gees/verstand nie, begrip of bewustheid aan 'n rekenaar kan gee. Searle se eksperiment begin met 'n hipotetiese aanname, wat aanvaar dat navorsing binne kunsmatige intelligensie daarin geslaag het om 'n masjien te bou wat optree soos iemand wat [[Chinees]] verstaan. Die rekenaar slaag die Turingtoets deur middel daarvan om toepaslike antwoorde te gee, en 'n mens word daarvan oortuig dat dit 'n Chinees-sprekende persoon is. Sodoende stel Searle die opvatting; of die masjien verstaan Chinees letterlik, wat hy sterk kunsmatige intelligensie noem, of die masjien simuleer die begrip van Chinees, wat hy swak kunsmatige intelligensie noem. Die [[Chinese kamerargument]] is 'n uitdaging vir funksionalisme (filosofie van die gees) en berekeningsteorie van die gees (''computational theory of mind'' – wat stel dat die menslike bewussyn 'n berekening van die brein is soos 'n rekenaar); omdat beide van hulle verklaar dat die bewussyn slegs as 'n inligtingverwerkingsisteem aangebied moet word.<ref name="ref78" /><ref name="ref79" /> Net soos die Turingtoets word die idee van die Chinese kamer gekritiseer.<ref name="ref80" /><ref name="ref81" />
==== Internalisme en eksternisme ====
Internalisme en eksternisme stel die vraag; waar is die verstand (gees) of bewussyn geleë? As die gees 'n fisiese verskynsel is, moet dit iewers in die liggaam wees. Daar is dan hoofsaaklik twee moontlike opsies: of die gees is in die liggaam (internalisme) of die gees is buite die liggaam (eksternisme). Die gees is afhanklik van die gebeure en eienskappe wat in die liggaam is, of die gees is ook afhanklik van die faktore wat buite die liggaam is. Voorstanders van internalisme deel die siening dat neurale aktiwiteit voldoende is vir waar die gees of bewussyn hul begeef. Voorstanders van eksternisme beweer dat die omliggende wêreld (ook) die gees op 'n sekere manier uitmaak. Eksternisme bestaan ook uit verskillende weergawes, die belangrikste: fenomenologiese, semantiese en kognitiewe eksternisme. Wat verder onderverdeel kan word as inhoud of draer van die gees of bewussyn.<ref name="ref82" />
===== Uitgebreide kognisie =====
[[Lêer:BeswussynA.jpg|duimnael|'n In werking stellingenaksie mens-masjien koppelvlak wat aspekte van 'n [[kennisbasis]] omskep in modaliteite van waarnemings.]]
Uitgebreide [[kognisie]] (''extended cognition''), of uitbreiding van bewussyn, is deel van kognitiewe eksternalisme en is die siening dat verstandelike prosesse en die verstand verder gaan as slegs die liggaam. Dit sluit ook die aspekte van die omgewing waarbinne die organisme beweeg, maar ook die interaksie van die organisme met die omgewing, soos in omgewingsosiologie.<ref name="ref83" /> Kognisie gaan verder as 'n interne geestelike manipulasie van [[simbole]], daar is ook 'n opkoms van orde en struktuur wat voortspruit uit 'n aktiewe betrokkenheid by die eksterne wêreld.<ref name="ref84" /> Verlengde kognisie kontrasteer met die siening dat die verstand net 'n verwerkingsentrum is wat geestelike voorstellings van die [[werklikheid]] skep; gebruik om liggaamsgedrag te beheer. Die veld van verlengde kognisie fokus spesifiek op die skeppingsproses en inkorporeer dit as 'n onderdeel van bewussyn. Bewussyn is dan nie meer beperk tot die brein of liggaam nie, dus behels dit eksterne interaksie met die omgewing. Op 'n 'lae' vlak soos met die motoriese leer en haptiese persepsie is die liggaam ook in kognisie betrokke, maar daar is ook 'n 'hoë' vlak waarin kulturele faktore 'n rol speel.<ref name="ref85" /><ref name="ref86" /> Hierdie manier van kognisie word soms as in werking stelling beskou, om die rol van die interaksie tussen die organisme en die omgewing te beklemtoon. Met die terugvoerprosesse wat betrokke is by die ontwikkeling van 'n bewussyn en die hervorming van die omgewing; soos met mens-rekenaar interaksie.<ref name="ref87" />
Die uitgebreide verstand (''The Extended Mind''), geskryf deur Andy Clark en David Chalmers, is die baanbrekerwerk op die gebied van verlengde kognisie. Hulle sê ook dat dit arbitrêr is om te sê dat die verstand ditself net binne die grense van die [[skedel]] begeef. Die skeiding tussen die verstand, die liggaam en die omgewing word deur hulle beskou as 'n nie-beginselverdeling. Volgens hulle kan gereedskap, instrumente en ander eienskappe ook onder sekere omstandighede as gedeeltes van die verstand of bewussyn tel.<ref name="ref88" />
==== Subjektiwiteit en kwalia ====
Kwalia is die kwalitatiewe eienskappe van 'n waarneming, of die fenomenale karakter van ervaring. Dit gaan hoofsaaklik oor die subjektiewe manier waarop 'n ervaring of belewing vir die individu voorkom, byvoorbeeld die innerlike persepsies van gedagtes, gevoelens, smaak of kleure. As die kwalitatiewe karakters van gevoel of sensasie staan hulle in teenstelling met die proposisionele houdings, omdat hulle 'n doelbewustheid impliseer, oftewel kwalia is eerder die onderliggende gevoelens van 'n proposisie. 'n Groot deel van die debat gaan oor die definisie van kwalia. Verskeie filosowe ontken of beklemtoon die bestaan van sekere kwalia-einskappe, daarom is die aard en bestaan van kwalia redelik kontroversieel. Alhoewel Daniel Dennett die bestaan van kwalia ontken, gee hy 'n duidelike viervoudige definisie daarvoorː
[[Lêer:Red Color.jpg|duimnael|Versadigde kleure is 'n dikwels gebruikte voorbeeld van 'n kwaal.]]
# Onuitspreekbaar; Kwalia kan nie (letterlik) beskryf word nie, hulle kan slegs deur direkte ervaring beleef word.
# Intrinsiek; Kwalia het geen verhoudings eienskappe nie, omdat 'n kwaal (enkelvoud) nie tot enigiets anders verminder kan word nie.
# Privaat; Kwalia op interpersoonlike (volle) uitruiling is per definisie onmoontlik.
# Toeganklikheid; Kwalia is direk of dadelik beskikbaar in die bewussyn en kan nie daarmee verwar word nie.
As kwalia van hierdie soort bestaan, sal 'n persoon wat byvoorbeeld [[rooi]] sien, nie sy ervaring op so 'n manier kan beskryf nie; sodat 'n luisteraar wat nog nooit rooi ervaar het nie, alles oor die ervaring kan weet, insluitende die sien van rooi, tesame met die rooi ervaring. Dit is moontlik om 'n [[analogie]] te maak, soos: 'rooi lyk warm' of 'n beskrywing van toestande soos: 'dit is die kleur wat jy sien wanneer lig met 'n [[golflengte]] van 700 nm deur die [[retina]] aan jou brein word gestuur word'. Voorstanders van (hierdie soort) kwalia argumenteer dat iemand nie 'n volledige beskrywing van daardie ervaring kan gee nie. Aangesien dit per definisie onmoontlik is om kwalia mondeling oor te dra, is dit ook onmoontlik om direk in 'n bespreking te demonstreer. Daarom word van 'n tasbare benadering gebruik gemaak. Dit is om te sê; In die algemeen kom kwalia-argumente in die vorm van 'n gedagte-eksperiment wat ontwerp is om iemand tot die gevolgtrekking te bring dat kwalia bestaan. Die moeilike probleem van bewussyn word algemeen gesien as die hoofargument vir kwalia, met die subjektiewe karakter van ondervinding (die 'hoe-dit-is'-argument) en die filosofiese zombie, ander voorbeelde sluit in:
* Die omgekeerde spektrum (''inverted spectrum''). [[John Locke]], versoek ons om voor te stel as ons sou wakker word met alle [[kleur]]e omgekeer. Dit met die ontdekking dat geen fisiese veranderinge in ons brein of liggaam plaasgevind het nie, wat moontlik hierdie verskynsel kan verduidelik nie. Ondersteuners van kwalia beweer, aangesien ons dit sonder teenstrydigheid kan voorstel, kan ons hierdie verandering van eienskap voorstel, terwyl die omkering van die kleurspektrum geen fisiese basis het nie (slegs die verandering van persepsie).
[[Lêer:Mary colour scientist.png|duimnael|As Maria alles weet van rooi, weet sy hoe [[rooi]] lyk?]]
* Die kennisargument (''knowledge argument''), ook bekend as Maria se kamer of Maria die superwetenskaplike, is deur Frank Cameron Jackson ontwerp. Maria die kleur-wetenskaplike weet alles van kleure, dus sy ken al die fisiese feite oor kleure; insluitende alle fisiese feite oor kleurervaringe van ander mense. Miskien kan 'n sekere kleur gegenereer word deur 'n reeks neurologiese ontstekings wat registreer dat die kleur rooi is. Maria het egter nog nooit rooi gesien nie, sy is van haar geboorte in 'n kamer wat heeltemal swart en wit is. Sy mag slegs die buitewêreld deur 'n swart en wit skerm waarneem. Wanneer sy toegelaat word om die kamer te verlaat, moet (volgens die stelling) erken word dat sy iets nuuts oor die kleur rooi leer wanneer sy dit vir die eerste keer sien, naamlik die kleurervaring self. Benewens die demonstrasie van kwalia, is die kennisargument ook bedoel om die fisiese idee van die verstand of bewussyn te weerlê.
* Die verduidelikende gaping (''explanatory gap''), deur Joseph Levine, beskryf 'n gaping (of skeiding) tussen die fisiese en fenomenologiese teorieë oor bewussyn. Die verduidelikende gaping dui daarop dat daar een uitleg ontbreek; dit verduidelik hoe fisiese eienskappe kan lei tot 'n manier om te sien of te ervaar. Hy het dit as voorbeeld gebruik: 'Pyn is die afvuur van C-senuweevesels', en wys daarop dat dit [[fisiologie]]s geldig sal wees, maar dat dit ons nie help om te verstaan hoe pyn voel nie. Om die gaping te oorbrug, is om 'n bevredigende meganistiese verduideliking vir ondervinding en kwalia te ontwikkel. 'n Voorbeeld van 'n soortgelyke verskynsel sonder 'n gapingsverskil is die moderne [[rekenaar]]. Hoe wonderlik hierdie toestelle kan wees, beide [[sagteware]] en [[hardeware]], met hul onderlinge gedrag; kan volledig verduidelik word. Hy verklaar ook dat die verduideliking gaping argument nie dui op 'n gaping in die [[natuur]] nie, maar 'n gaping in ons gedagtes oor die natuur.
* Die fenomenalistiese konsepstrategie (''phenomenal concept strategy'')) is 'n (fisiese) teenargument wat beweer dat sulke argumente 'n gaping plaas in die verhouding tussen ons konsepte van fisiese prosesse en ons konsepte van bewussyn, eerder as die verband tussen die fisiese prosesse en die bewussyn self. Die benadering verklaar dat ons konsepte dualisties is (wel 'n [[epistemologie]]se verdeling), maar daardie realiteit is monisties (geen [[ontologie]]se gaping nie). Hierdie visie word ook konseptuele dualisme genoem. 'n Voorbeeld is hitte en molekulêre beweging, wat twee verskillende begrippe is, maar beskryf dieselfde eienskap of stof. Volgens David Papineau is hierdie "intuïtie van onderskeidbaarheid" verantwoordelik vir die verskyning van dualism. Papineau beskryf ook die "afsydigheid drogredenasies"; die teenoorgestelde van die 'simpatieke drogredenasies', 'n literêre term waarin menslike bewussyn deel word van natuurverskynsels (soos somber wolke, dansende blare of onverskillige rotse), bekend as [[antropomorfisme]], verdierliking of verpersoonliking. In die teenoorgestelde variant (afsydigheid drogredenasies) weier mens om te erken dat bewussyn 'n komponent van die [[natuur]] is; met ander woorde, van die brein of liggame van organismes. Uiteindelik verklaar Papineau dat bewustheidtoestande nie meer as breinstate is nie, net soos pyn dieselfde is as die afvuurende C-vesels.
Die groot vraag is of kwalia iets anders of meer is as die geestelike of kognitiewe prosesse wat 'n breinproduk is. Menings is redelik verdeel, die groot verskil is dat kritici hoofsaaklik aanneem dat kwalia herlei kan word na spesifieke breinfunksies. Terwyl voorstanders hoofsaaklik aanneem dat kwalia nie as 'n objektiewe fisiese proses beskryf kan word nie, as gevolg van die subjektiewe aard van bewussyn. Voorstander van kwalia sluit in David Chalmers, Jonathan Lowe, John Maund, Moreland Perkins, Vilayanur Ramachandran en William Hirstein, Howard Robinson en William Robinson, Edmond Wright en [[Erwin Schrödinger]]. Kritici van kwalia is byvoorbeeld [[Daniel Dennett]], Paul Churchland, Gary Drescher, David Lewis, [[Marvin Minsky]] en Michael Tye.
==== Direkte en indirekte realisme ====
[[Lêer:Müller-Lyer illusion.svg|duimnael|Twee stelle pyle wat die Müller-Lyer optiese illusie toon. Die stel aan die onderkant toon dat die lyne van die pyle dieselfde lengte is.]]
Direkte of naïwe realisme staan teenoor indirekte of verteenwoordigende realisme. Beide standpunte spruit uit die filosofie van die gees, veral uit die filosofie van persepsie en die studie oor verstandelike voorstelling, en verteenwoordig 'n uitspraak oor die aard van 'n bewuste ervaring. Dit gaan oor die epistemologiese vraag of die wêreld om ons die ware wêreld is, of net 'n interne perseptuele kopie van die wêreld, gegenereer deur die neurale prosesse in die brein.Indirekte realisme word ook epistemologiese dualisme of verteenwoordigisme genoem. Die standpunt stel dat ons bewuste ervaring nie uit die werklike wêreld is nie, maar vanuit 'n interne voorstelling of miniatuur [[virtuele realiteit]]; as 'n replika van die wêreld. Sodoende kan ons nie die buitewêreld waarneem soos die wêreld werklik is nie, maar slegs ons idees en interpretasies oor die wêreld. Direkte realisme is die alternatief en beteken dat ons die buitewêreld sien soos dit is, dus is die gees-onafhanklike dinge deel van ons sensoriese ervaring. Op hierdie manier is ons ervaring nie net 'n voorstelling of subjektiewe interpretasie van die werklike wêreld nie, maar die ervaring bevat ook die verstandelike onafhanklike dinge soos elektromagnetiese straling of klankgolwe.
[[Lêer:2013 Rainbow over Washfold.jpg|links|duimnael|In teenstelling met 'n argitektoniese boog verdwyn 'n [[reënboog]] wanneer ons dit nader.]]
'n Argument teen direkte realisme is die argument van illusie, wat die bestaan van sensoriese indrukke aandui. Die illusies van die natuur illustreer die argument, byvoorbeeld die verstandelike voorstelling van 'n reguit stok in die water, wat blykbaar 'n draai het as ons daarna kyk. Met 'n beroep op gesonde verstand, dui dit daarop dat waarnemings grootliks afhanklik is van die tipe orgaan of sintuig. Byvoorbeeld, as ons ander sintuie gehad het, soos saamgestelde oë, eggolokasie of magneetveldpersepsie, sou ons die wêreld op 'n heeltemal ander manier ervaar, wat ons skaars kan voorstel. Daarbenewens is ons huidige perseptuele toerusting ook nie onfeilbaar nie, want daar kan moontlik wanvoorstelling wees, selfs met 'n volledige funksionering. Ons kan dit byvoorbeeld met optiese illusies ondersoek, waar ons subjektiewe ervaring verskil van die objektiwiteit van die konsep, soos met die Müller-Lyer-illusie. Soms dink ons ons sien dinge wat glad nie daar is nie, meer radikale vorme van perseptuele foute, byvoorbeeld hallusinasies en waansinigversteurings.
[[Lêer:Dualism-vs-Monism.svg|duimnael|'n Voorstelling van dualisme teenoor monisme, met die onderlinge liggaam-geesverhoudinge.]]
'n Argument teen indirekte realisme is wanneer eenvoudige [[data]] vloei of inligtingverwerking aangeneem word; dan moet daar iets in die brein wees wat daardie inkomende data interpreteer soos ontvang. Dit word dikwels as 'n ''homunculus'' beskryf, net so 'n ontvangende entiteit word ook gesien as 'n regressie-argument, of 'n oplossing wat die aanvanklike probleem werklik verskuif, want in die ''homunculus'' kan daar nog 'n ''homunculus'' wees... ensovoorts. Die term ''homunculus'' ([[Latyn]] vir mannetje) word dikwels gebruik as 'n verpersoonliking van bewussyn of 'n interne instansie wat indrukke uit die buitewêreld interpreteer en integreer. Descartes beskryf 'n ''homunculus'' in die vorm van 'n siel wat behoort aan 'n natuurlike stof wat bekend staan as ''res cogitans'' ('n verstandelike denkstof) waar ander wette van toepassing is as met vaste stof (''res extensa''). Alhoewel die dualiteit van Decartes sommige ooreenkomste met moderne [[fisika]] toon, soos Fermi-Dirac-statistieke en Bose-Einstein-statistieke, is daar geen ooreenkoms oor die interpretasie nie. Hierdeur bly die indirekte realisme 'n onvolledige beskrywing van waarneming. [[Aristoteles]] het dit reeds besef en het eenvoudig voorgestel dat die idees of voorstellings self bewus is. Met ander woorde, daar is geen verdere oordrag van sensoriese indrukke buite idees nie. 'n Potensiële probleem vir indirekte realisme is wanneer ons net [[kennis]] het van die voorstellings oor die wêreld. Dan volg die vraag hoe ons kan weet of hierdie voorstellings gelyk is aan die wêreld, so wat die voorstelling aan moet voldoen, sodat ons weet dat dit korrek is.
=== Strominge ===
[[Lêer:Body-Mind-SOUL--Matter-Energy-SPIRIT--close-up.png|duimnael|Voorbeeld van die trialsime, waarin die siel as die fenomenologiese bewussyn voorgestel word.]]
Daar is verskeie posisies en benaderings wat probeer om die verstand-liggaamsprobleem op te los. Bykomend tot pluralisme en trialisme word dualisme en monisme hoofsaaklik gesien as die twee hoofstrome. Dualisme maak 'n duidelike onderskeid tussen gees (verstand) en materie, terwyl monisme nie 'n duidelike onderskeid aandui nie. Elk van hierdie twee hoofstrome bevat ook verskillende substrominge. Die meeste filosowe van die 20ste en 21ste eeu beskou dualisme as 'n verouderde beskouing as gevolg van die afwesigheid van 'n ([[empiries]] identifiseerbare) ontmoetingspunt tussen die nie-fisiese verstand en die fisiese liggaam. Dit gaan hoofsaaklik oor die onderlinge visioene van die monistiese strominge. Daar is ook geïsoleerde of uitsonderlike bewegings, soos [[panpsigisme]], [[Nuwe Misterianisme|nuwe misterianisme]] en [[fenomenologie]]. Daarbenewens is daar ook oosterse bewegings soos [[Hindoeïsme]] en [[Boeddhisme]].
Pluralisme bepaal dat die wêreld bestaan uit 'n menigte elemente of substansies, gewoonlik vier of meer, wat van mekaar onderskei kan word. Byvoorbeeld, [[Empedokles]] het aarde, water, lug en vuur gesien as die vier elemente waarmee die wêreld opgebou word. Die atomisme van Leucippus en [[Demokritus]] verklaar dat die wêreld bestaan uit ontelbare minuskule ondeelbare atome. Hierdie teorie word egter nie meer ondersteun nie; omdat wetenskaplikes getoon het dat atome bestaan uit [[protone]] en [[neutrone]], wat elk weer uit [[kwark]]e bestaan.
Trialisme is bedink deur John Cottingham, as 'n alternatiewe interpretasie van die liggaam-geestelike dualiteit van [[Rene Descartes]]. Trialisme handhaaf liggaam en verstand, maar voeg sensasie (gevoel) as 'n derde substansie by, om liggaam en verstand te verenig. Byvoorbeeld, diere kan nie dink nie, maar hulle het sensasies (gevoelens), in teenstelling met Decartes; wie dié diere verklaar het as geeslose outomate.
Ander 'trialiste' is [[Karl Popper]] en John Eccles, wat albei drie wêrelde beskryf, met inagneming van alles wat bestaan. Die eerste wêreld is fisieke voorwerpe en toestande soos [[materie]], [[energie]], organismes en voorwerpe. Die tweede wêreld is dié van bewussynstate, soos: subjektiewe kennis en belewing of ervaring van: persepsies, gedagtes, [[emosie]]s, herinneringe, drome en verbeelding. Die derde wêreld is die kennis en idees in objektiewe sin, soos: [[taal]], [[filosofie]], [[teologie]], [[wetenskap]], [[geskiedenis]], [[literatuur]], [[kuns]]werke en [[tegnologie]]. Die derde wêreld is deur die mens geskep, maar kan ook onafhanklik van die mens bestaan. Dit word ook die 'objektiewe verstand' genoem, of dit is die kennis wat onafhanklik van die individu of die 'subjektiewe verstand' kan bestaan.
==== Dualisme ====
[[Lêer:DualismCausationViews3.svg|links|duimnael|Die vier vorme van die dualisme]]
Die dualisme binne die filosofie van die gees behou 'n streng onderskeid tussen die geestelike en die fisiese, verstand en liggaam, bewussyn en brein of die materiële en die immateriële. Met betrekking tot die eenheid in monisme verklaar die (metafisiese) dualisme dat daar uiteindelik twee onverenigbare substansies of realiteite is. Die ontologiese dualisme maak 'n dubbele verbintenis oor die aard van die bestaan wanneer dit by gees (verstand) en materie kom. Dit kan onderverdeel word in drie verskillende soorte, naamlik: substansiedualiteit, eienskapdualiteit en predikaatdualiteit. Verder kan dualisme verdeel word in tipes oorsaaklike interaksie tussen die gees en die fisieke, soos interaksionisme, [[epifenomenalisme]], parallelisme en aanleidinglisme (''occasionalism'').
Die algemeenste argument vir dualisme is die beroep op gesonde verstand, dit is die intuïsie wat 'n bewuste ervaring van lewelose materie onderskei. Nog 'n belangrike argument ten gunste van dualisme is dat die geestelike en fisiese baie verskillende eienskappe het, wat onversoenbaar is. Byvoorbeeld, het geestelike gebeure 'n subjektiewe aspek, terwyl fisiese gebeure dit nie het nie. As bewussyn (of die verstand) onafhanklik van die fisiese realiteit (die brein) kan bestaan, vereis dit 'n verduideliking; hoe, byvoorbeeld, word herinneringe geskep. Met ander woorde, hoe kan die verstand of bewussyn die fisiese realiteit beïnvloed (en omgekeerd) met 'n streng onderskeid.
===== Substansiedualisme =====
[[Lêer:Guercino God the Father.jpg|duimnael|Volgens Gottfried Wilhelm Leibniz reël God die harmonie tussen liggaam en gees.]]
Substansiedualisme stel dat geestelike en fisiese in wese geskeide fondamente het, asof dit twee verskillende substansies is. Substansiedualisme is die meeste verdedig deur René Descartes, hy stel dat die geestelike buite die liggaam of die fisiese werklikheid kan bestaan. Substansiedualisme is verenigbaar met die meeste teologieë; wat beweer dat 'n onsterflike siel 'n onafhanklike domein kan beset; wat dit onderskei van die fisiese wêreld.
* Die parallelisme stel dat die menslike gees en die liggaam mekaar nie oorsaaklik beïnvloed nie, maar beide wel 'n parallelle verloop volg, oftewel met mekaar ooreenstem. Hierdie opvatting is in die [[17de eeu]] die mees prominent verteenwoordig deur [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]. Hy stel dat geestelike gebeure nie intergreer met gebeure in die brein of andersom nie, dus blyk dit asof hulle mekaar veroorsaakend beïnvloed. Leibniz glo as 'n monistiese denker dat die universum uiteindelik uit een substansie bestaan, die sogenaamde monade (bekend as monadologie). Desondanks verdedig hy tog die onderskeid tussen die geestelike en die fisiese in terme van oorsaaklikheid. Hy het gesê dat [[God]] voorhandig dinge sodanig geordend en gekoördineer het; sodat gees en liggaam met mekaar in harmonie sou wees, is hierdie idee bekend as die ''harmonia praestabilita''.
* Die interaksionisme is die standpunt dat geestelike toestande, soos oortuigings en verlangens, wel kousaal verbind is met fisiese toestande. Hierdie teorie word eerste deur René Descartes verteenwoordig, waarin hy gesê het dat die gees nie gemeet kon word in terme van lengte, gewig, lengte en kleur nie. Daarbenewens kan die liggaam wel op so 'n manier gemeet word, terwyl die geen denkvermoë het nie. Volgens Descartes was gees en liggaam nie identies weens die radikaal verskillende eienskappe nie. As voorbeeld stel hy; 'n kind raak aan 'n warm kaggel (fisiese gebeurtenis), dit veroorsaak pyn (geestelike gebeurtenis) en dit sorg daarvoor datt die kind begin skreeu (fisiese gebeurtenis), waardeur by die moeder 'n gevoel van angs en beskermingsdrang opwek (geestelike gebeurtenis) en so verder. Vir mense is hierdie soort wisselwerking gewoon en alledaags, ondanks die feit dat dit baie moeilik is om die geldigheid of juistheid vas te stel van die oorsaaklikheid deur logiese argumentasie of empiriese bewys.
* Aanleidinglisme is 'n filosofiese leer wat stel dat die interaksie tussen liggaam en gees nie moontlik gemaak kan word sonder die ingryping van God nie. By elke geestelike handeling sorg God dat die liggaam op 'n goeie manier optree in ooreenstemming met die geestelike handeling. Omgekeerd sorg die liggameveranderings daarvoor dat God die bewuswordings in die gees van die betrokke persoon aanbring. Filosowe soos Arnold Geulincx en Nicolas Malebranche het bevind dat alle liggaam-gees-interaksies 'n tussenkoms van God vereis. So 'n visie word dikwels gesien as 'n god van die leemte argument.
===== Eienskapdualiteit =====
[[Lêer:EienskapdualiteitFinaal.jpg|duimnael|Weergawe van eienskapdualiteit, waarby twee soorte eienskappe van een soort substansie afkom.]]
Die eienskapdualisme stel die fisiese voor, as die fundamentele substansie, met beide fisiese en geestelike eienskappe. Die bewustheid is daarom ontologies gesien onherleidbaar tot [[neurobiologie]] en [[fisika]]. Wanneer [[materie]] georganiseer word op die regte manier, dit wil sê; in die manier waarop lewende menslike liggame georganiseer word, kan daar dan geestelike eienskappe ontstaan.
* Die epifenomenalisme is in wese fisies, en stel dat die subjektiewe bewustheid 'n eienskap daarvan is, as 'n byverskynsel van die brein. Dit is die geestelike verskynsels, neweverskynsels of die epifenome van die fisiese verskynsels in die wêreld. Die leerstelling is afkomstig van [[Thomas Henry Huxley|Thomas Huxley]]. Fisieke gebeure kan fisiese en geestelike eienskappe veroorsaak, maar geestelike gebeure kan self niks veroorsaak nie, aangesien dit byprodukte is. Huxley vergelyk die geestelike prosesse met die rook van 'n [[stoomlokomotief]], wat ook niks kan bydra tot die fisiese werking van die stoomlokomotief nie. In teenstelling met die bidireksionele (tweerigtingsverkeer) interaksie; is die epifenomenalisme die unidireksionele (eenrigtingsverkeer) interaksie.
===== Predikaatdualisme =====
Die predikaatdualisme stel die geestelike aanduidings van predikate teenoor die fisiese aanduidings. Die opvatting hou in dat geestelike onderwerpe nie tot die fisiese herlei kan word nie. In beginsel staan hierdie stelling teenoor die predikaatmonisme, oftewel die eliminatiewe materialisme, wat stel dat daar (uiteindelik) geen geestelike of geestelike toestande is nie. Die geestelike toestande sal tot die volkspsigologie moet behoort, wat in die toekoms geëlimineer word (volgens die teenstelling) deur die (neuro)wetenskap. Die eliminatiewe materialisme hou vol dat die voornemende predikate, van geestelike toestande sal verdwyn, sowel uit die wetenskaplike taal as die alledaagse taal, omdat hulle verwys na nie-bestaande entiteite. Die predikaatdualisme kan gesien word as 'n teenpool van hierdie stellingaanname.
==== Monisme ====
[[Lêer:Monad.svg|links|duimnael|Die omsirkelde punt word gebruik deur die [[Pythagoras|pythagoreërs]] en die later Grieke, om die monade of die Absolute te verteenwoordig; oftewel die eerste metafisiese wese.]]
Die monisme binne die filosofie van die gees stel dat alles een is, oftewel 'n enkele realiteit van substansie. Verder word daar onderskeid gemaak tussen die substansie-monisme en die bestaan-monisme, beide is soms ook identies aan mekaar. Substansie-monisme betref die inhoud (iets), soos: oerstof, [[materie]], gees, [[energie]], [[inligting]] of [[Snaarteorie|stringteorie]]. En die bestaan-monisme is die geheel (alles), soos: [[heelal]], [[multiversum]], [[realiteit]], aard van god; soos in die [[panteïsme]].
Die monistiese filosowe van die pre-Sokratiese skool van Milete verwys na 'n oerstof in terme van 'n ''archè''. Voorbeelde is [[Thales van Milete]] met [[water]] as substansie, [[Anaximenes]] met [[lug]] as substansie en [[Anaximander]] met ''apeiron'' as substansie; 'n oneindige onbepaalde massa. In die opvolgende monisme van die antieke filosofieë het mense oor die oerstof gepraat in terme van die Absolute. Voorbeelde is die [[stoïsisme]] met ''logos'' as substansie, Plotinus met die 'Ene' as substansie en die [[Pythagoras|pythagorisme]] met monade as substansie. Monisme in die moderne filosofie (1601–1900) kom byvoorbeeld van [[Baruch Spinoza]] met god-of-natuur as substansie, of van Gottfried Wilhelm Leibniz met monade as substansie en van [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] met die absolute gees as substansie.
Monisme gaan veral oor die (ontologiese) substansie of inhoud ten opsigte van die (metafisiese) geheel of bestaan. In die hedendaagse filosofie van die gees bestaan die monisme hoofsaaklik beskou uit drie kategorieë; die [[idealisme]]; met die geestelike of gees as substansie, die materialisme; met die fisiese van materie as substansie en die neutrale monisme; met gees en materie beide as (of van) 'n neutrale substansie.
Hierdie strominge het die ooreenkoms dat hulle die menslike liggaam en die gees sien as 'n enkele geïntegreerde eenheid; oftewel die 'liggaam-gees' (''bodymind''). In teenstelling tot die dualisme word die idee van liggaam-gees as 'n samewerkingsverband toegepas in 'n aantal dissiplines, waaronder: psigoneuro-immunologie, psigosomatiek en diverse liggaam-gerigte psigoterapieë soos bio-energetica, emosionele liggaamwerk, hergeboorte (''rebirthing''), postural integrasie en primale terapie. In die Westerse [[psigoterapie]] is die benadering van onderlinge beïnvloeding tussen fisiese en geestelike gesondheid relatief gesien redelik nuut (Hiëronymus David Gaubius 1705–1780). In die [[Verre Ooste]] is die benadering van liggaam-gees (''nāmarūpa'') in werklikheid al eeue 'n algemene teorie.
===== Materialisme / fisiesisme =====
Materialisme, fisiese monisme of ook fisiesisme is 'n monistiese veronderstelling wat die werklikheid (insluitende die bewustheid) uiteindelik herlei tot materie. Die gees of die bewustheid word gesien as 'n fisiese of materialistiese voorwerp soos alle [[sintuig|sintuie]], insluitende die belewings wat daaruit voortspruit. Wat voorheen aan die gees of die bewustheid toegeskryf was moet mens volgens die materialisme aan die brein toe te skryf. Verder word daar diverse variante van materialisme onderverdeel, soos: reduktief, nie-reduktief en soms kousaal-reduktief.
====== Reduktief fisiesisme ======
* Die filosofiese behaviorisme stel dat geestelike toestande beskrywings is van iemand se gedrag, die geestelike toestande het dus geen eie werklikheid nie. 'n Reaksie op 'n bepaalde stimuli word byvoorbeeld gesien as 'n bepaalde gedrag waardeur die gees of die bewustheid sy status as 'n selfstandige entiteit verloor. Die filosofiese behaviorisme domineer veral in die eerste helfte van die [[20ste eeu]], dit was veral 'n teenreaksie op die dualisme van René Descartes. Aanhangers wat met filosofiese behaviorisme geassosieer word, is byvoorbeeld: [[Gilbert Ryle]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Alan Turing]], [[Rudolf Carnap]], [[Carl Hempel]] en [[Willard Van Orman Quine]]. Hedendaagse filosowe beskou filosofiese behaviorisme as onvoldoende, want byvoorbeeld die gevoel van pyn kan nie net tot 'n gedrag geredureer word nie.
* Die soort identiteitsteorie stel dat die geestelike verskynsels gelyk is aan fisiese verskynsels, oftewel dat die gees of die bewustheid niks anders as 'n fisiese breinproses is nie, in plaas van 'n gedrag. Die teorie is ontwikkel deur John Smart en Ullin Place as 'n direkte reaksie op die tekortkominge van die filosofiese behaviorisme. 'n Teenreaksie kom uit die meervoudige realiseerbaarheid van [[Hilary Putnam]] en [[Jerry Fodor]], wat stel dat daar verskillende fisiese eienskappe moontlik is; om dieselfde soort van geestelike eienskappe te kan realiseer.
[[Lêer:Anomalous Monism.png|duimnael|A) Identiteitsteorie of tipe-identiteitsteorie. B) Teenstrydig monisme van bewys-identiteitsteorie.]]
* Funksionalisme stel dat geestelike toestande as funksionele toestande beskou kan word. Funksionalisme is ontwikkel deur Hilary Putnam en Jerry Fodor as 'n reaksie op die filosofiese behaviorisme en die tipe identiteitsteorie. Veronderstellend dat 'n geestelike toestand, soos: vertroue, verlange of gevoel opgebou is uit funksionele verwantskappe tussen ander geestelike toestande, dit is daarmee 'n kwessie van sensoriese insette en gedrag as uitset. Volgens die teenargumente word daar met 'n inset-uitset-stelsel onvoldoende rekening gehou met die innerlike belewing of die bewustheid self. As spesifieke vorm word dit ook die masjientoestand funksionalisme genoem; wat byvoorbeeld berus op die beginsel van die sogenaamde Turing-masjien. Daar is ook ooreenstemmende weergawes, soos die psigofunksionalisme van Jerry Fodor en die homunculair funksionalisme van [[Daniel Dennett]]. Kritiek op die funksionalisme kom byvoorbeeld in die vorm van gedagte-eksperimente soos die Chinese kamer en die tweeling-aarde.
* Eliminativisme stel dat al die ander reduksionistiese opvattings gefaal het en daarbenewens dat die nie-reduksionele opvattings onsamehangend is. Rondom die eliminatiewe materialisme bestaan diverse verwante opvattinge, verteenwoordigers is byvoorbeeld: Wilfrid Sellars, [[Willard Van Orman Quine]], [[Paul Feyerabend]], [[Richard Rorty]] en [[Ludwig Wittgenstein]]. Volgens eliminatiewe materialiste is geestelike toestande fiktiewe entiteite wat voortspruit uit die volkspsigologie; wat die neurowetenskap van die kognitiewetenskap (eventueel) gaan aantoon in die toekoms. Hulle is dus eliminatief teenoor die geestelike, die bewustheidstoestande; volgens eliminativiste bestaan daar uiteindelik geen aparte nie-fisiese eienskappe nie. Aanhangers soos Patricia Churchland en Paul Churchland verwys dikwels na die lot van foutiewe populêre teorieë wat in die geskiedenis ontstaan het, soos heksery en die plataarde sienings. Die teenargumente kom hoofsaaklik daarop neer dat die eliminativisme die beskouende funksie self, of die individuele subjektiewe eienskap soos kwalia, blyk te ignoreer of te probeer wegredeneer. Daarbenewens het die aanname dat die gees of die bewustheid veroorsaak word deur die brein, as 'n gevolg van psigiese of fisiese korrelasie, word daar gebruik gemaak van die drogredenasies; met 'n goeie idee. Want 'n korrelasie impliseer nie outomaties 'n oorsaaklikheid nie, dat die brein die bewussyn produseer is 'n onbewysde algemene aanname.
====== Nie-reduktiewe fisiesisme ======
[[Lêer:Termite nest.jpg|duimnael|Net soos 'n termiethoop ontstaan die bewustheid volgens herverskyning uit 'n som van sy dele.]]
Die nie-reduktiewe fisiesistiese filosowe klou sterk vas aan twee essensiële oortuigings met betrekking tot die liggaam-gees probleem. Naamlik dat die fisiesisme korrek is, met die stelling dat geestelike toestande fisiese toestande is. Daarby is alle reduksionele strome onbevredigend, want geestelike toestande of die bewustheid kan nie gereduseer word tot 'n gedrag, breintoestand of funksionele toestand nie. Vanweë die onderskeiding word nie-reduktiewe fisiesisme ook wel gesien as 'n vorm van dualisme. Opvolgend daarop ontstaan die vraag of die nie-reduktiewe fisiesisme tog 'n moontlikheid kan wees, en word daar 'n aantal variante beskryf:
* Die ontluikenisme stel dat die gees of die bewustheid ontstaan deur middel van herverskyning. Dit is die proses waardeur groter entiteite, patrone, reëlmatighede of toestande ontstaan deur kleinere of eenvoudiger entiteite; wat self nie sulke eienskappe kan vertoon nie. Dus die bewustheid kom dan wel voort uit fisiese prosesse, maar kan nie gereduseer word tot hierdie fisiese prosesse nie, die bewustheid word daarmee as 'n ontluikende-eienskap gesien.
* Superveniënsie (letterlik vertaal: 'daar bo-op komend') is 'n soortgelyke en spesifieke vorm van ontluikenisme. Die stel dat geestelike toestande 'superveniënsie' op fisiese toestande, maar kan daar nie daartoe herlei word nie. Superveniënsie beskryf daarby 'n onderlinge funksionele afhanklikheid. Die onderliggende basis is van noodsaaklike belang, met die gevolg dat geen verandering in 'n geestestoestand kan plaasvind nie, tensy daar 'n verandering in die fisiese toestand is nie. Die basiese beginsels van ontluikenisme en toesig word weerspieël in die werk van [[George Edward Moore|G.E. Moore]] en R. M. Hare. In die 1970's was Donald Davidson die eerste wat die term superveniënsie as 'n nie-reduktiewe fisiese benadering in die filosofie van die gees gebruik het. Alhoewel toesighouding die voorspellings van fisionalisme blyk te verklaar, is daar probleme wat hoofsaaklik deur Frank Cameron Jackson en Jaegwon Kim geformuleer word.
* Inkonsekwente monisme is 'n spesifieke vorm van identiteitsteorie wat ook pseudo-identiteitsteorie genoem word. Dit is 'n nie-reduktiewe vorm van identiteitsteorie geformuleer deur Donald Davidson. Dit verklaar dat verhoudings geestelike verskynsels is wat nie deur streng fisiese wette beskryf kan word nie. Ten spyte van die probleme van identiteitsteorie (in die algemeen) is daar nuwe belangstelling vanuit die werk van Jaegwon Kim.
====== Kousaal-reduktiewe fisiesisme ======
Kousaal-reduktiewe fisiesisme is 'n spesifieke vorm van nie-reduktiewe fisiesisme, wat bykomend tot nie-reduktiewe ontologie, oorsaaklik wel reduseerbaar is. Die bewussyn is dus nie verminderbaar tot materie of die brein funksies nie, maar kan oorsaaklik verbind word met materie of breinfunksies. Dus, vanuit 'n oorsaaklike oogpunt, kom die bewussyn uit die breinfunksies, maar dit is nie (bloot) breinfunksies nie. Die siening word ook beskou as eienskapsdualiteit, maar in kousale reduktiewe fisiesisme is liggaam en gees nie (kousaal) streng geskei nie, slegs ontologies. Die verstandelike toestande het hul eie (ontologiese) kousale mag, buiten hul fisiese aard, dus 'n selfstandige effek wat onafhanklik is van hul fisiese oorsaaklikheid, dit staan ook bekend as mentalisme.
* Biologiese naturalisme van [[John Searle]] is soortgelyk aan eienskapsdualisme en bestaan uit twee belangrike proposisies: 1) Alle verstandelike simptome soos pyn, kriewels en jeuk – tot die mees diepgaande gedagtes word veroorsaak deur 'n laer vlak van neurobiologiese prosesse in die brein. 2) Geestelike verskynsels is 'n hoër vlak van brein eienskappe. Searle beweer dat bewustheid oorsaaklik verminderbaar is tot die breinprosesse, maar nie ontologies reduseerbaar is tot die breineienskappe nie. Om sodoende die tradisionele dilemma tussen reduktiewe en nie-reduktiewe fisiesisme te ontsnap. Hy onderskei byvoorbeeld tussen fisiese en geestelike feite. Geestelike (of 'subjektiewe') feite is byvoorbeeld die van persepsies, gevoelens en oordele. Hierdie geestelike feite word uiteindelik deur fisiese feite veroorsaak, hulle is afhanklik van fisiese en biologiese funksies, dus is hierdie funksies in die eerste plek nodig vir bewussyn.
* Naturalistiese dualisme is 'n soortgelyke standpunt van David Chalmers. Natuurlik, omdat hy van mening is dat geestestate veroorsaak word deur fisiese stelsels (soos die brein) en dualisme omdat hy van mening is dat geestestate ontologies geskei is van fisiese toestande, hulle kan nie gereduseer word tot fisiese stelsels nie. Die standpunt word ook tradisioneel na verwys as eienskapdualiteit, neutrale monisme, dubbele aspekteorie of as wesenlike monisme in algemene sin, wat volgens Chalmers die enigste intelligente posisie sou wees.
===== Idealisme =====
[[Lêer:Immanuel Kant 001.jpg|links|duimnael|Volgens die idealis Immanuel Kant word die wêreld gevorm deur die verstand wat ons dan kan waarneem.]]
[[Idealisme]], of ook psigiese monisme, is 'n groep filosofieë wat sê dat die werklikheid, of die werklikheid soos ons dit kan herken, wesenlik geestelik is, geestelik gestruktureer is of andersins immaterieel is. Daar is twee hoofstrome van idealisme: ontologiese idealisme en epistemologiese idealisme. Epistemologies gesien is die idealisme skepties oor die moontlikheid vir verstandelik-onafhanklike kennis. In 'n sosiologiese sin beklemtoon idealisme hoe menslike idees, soos oortuigings en waardes; die samelewings gevorm het, soos die [[kollektiewe bewussyn]] en die idee van 'n noösfeer; waarmee mense se bewussyn sowel as die atmosfeer van die aarde sowel as die biosfeer kan beïnvloed. Ontologies of metafisies beskou gaan die idealisme 'n stap verder deur te aanvaar dat alle entiteite saamgestel is uit gees of bewussyn. Idealisme verwerp dus dualisme, materialisme en neutrale monisme. Klassieke idealisme ontstaan in [[Indië]] en [[Griekeland]], [[Hindoe]]-idealiste en Griekse neo-platonisme het [[Panteïsme|panteïstiese]] argumente aangevoer vir 'n alomvattende bewussyn; as die ware aard van die werklikheid. Daar is ook verskillende variante van idealisme wat beskryf word:
* Die transendentale idealisme is in die agttiende eeu deur [[Immanuel Kant]] gevestig, wat in die; [[Kritiek van Reine Beredening]] (''Kritik der reinen Vernunft'') stel dat die verstand die wêreld vorm wat ons dan in die vorm van ruimte en tyd waarneem. Kant maak 'n onderskeid tussen dinge soos dit voorkom by die waarnemer (die verskynsel) en die dinge (die noumenon) in hulself (die ding op sigself). Die filosofie van [[Arthur Schopenhauer]] is ook 'n vorm van transendentale idealisme. Hy beklemtoon in ''Die Welt as Wille und Vorstellung'' dat ons beperk is tot ons eie bewussyn. Hy verklaar dat die wêreld wat vir ons voorkom, slegs 'n voorstelling of 'n geestelike beeld is van eksterne voorwerpe. Ons kan slegs direkte voorstellings daarvan herken, omdat alle voorwerpe buite die verstand indirek bekend word; as gevolg van die ingryping van ons gees.
* Subjektiewe idealisme, of soms die fenomenalisme, verklaar dat daar slegs vertoë en sintuiglike indrukke in die wêreld is. Dit beskryf die verhouding tussen ondervinding en die wêreld, waarin eksterne voorwerpe nie meer as 'n versameling sensoriese data van 'n waarnemer is nie. Oor die algemeen word dit ook geassosieer met sogenaamde immaterialisme, wat bepaal dat materie uiteindelik nie bestaan nie. Dit is dus ook die teenoorgestelde van eliminatiewe materialisme. 'n Meer radikale vorm is solipsisme, wat verklaar dat slegs iemand se eie bewussyn bestaan; dié van ander is slegs onderdele. Die eerste subjektiewe idealiste was sekere Indiese [[Boeddhisties]]e lede van die Yogacara-skool. In die [[Weste]] word die 18de eeuse filosoof [[George Berkeley]] gesien as die stigter van die subjektiewe idealisme.
* Die objektiewe idealisme verklaar dat die eksterne wêreld bestaan uit verstand of bewussyn wat met ons menslike verstand of bewussyn kommunikeer. Dit word soms ook geassosieer met [[panteïsme]]; wat aanvaar dat alles (en almal) deel is van 'n goddelike bewussyn. Die objektiewe idealisme aanvaar die realisme in die sin van gesonde verstand, dit word ook naïewe realisme genoem en beteken; dink dat die werklikheid so is soos die manier waarop jy dit ervaar. Objektiewe idealisme erken dat materiële voorwerpe bestaan, maar verwerp [[naturalisme]] met die stelling dat die verstand of bewussyn van materiële voorwerpe afkomstig is. Dit verskil van subjektiewe idealisme omdat dit beide realisme sowel as naturalisme verwerp. Voorstanders van objektiewe idealisme sluit in Thomas Hill Green, Josiah Royce, [[Benedetto Croce]] en Charles Sanders Peirce.
===== Neutrale monisme =====
[[Lêer:Baruch Spinoza - Franz Wulfhagen - 1664.jpg|duimnael|Baruch Spinoza word gesien as die grondlegger van neutrale monisme en van die dubbel-aspekte-teorie.]]
'n Middelweg tussen materialisme en idealisme is die neutrale monisme. Neutrale monisme is die metafisiese opvatting wat stel dat die werklikheid uiteindelik uit een soort substansie bestaan, maar nie dat dit intrinsieke kern bewustheid of materie is nie. Hierdie siening stel dat sowel die bewustheid as die materie nie fundamenteel beskou word as twee verskillende dinge nie en neem daarmee die neutrale posisie in tussen beide opvattings in. Daarbenewens stel neutrale moniste 'n fundamentele substansie voor, waarvan die bewustheid en materie kan bestaan. Beide liggaam as gees is dan uiterlike manifestasies van 'n onderliggende (eventueel onbekende) substansie. 'n Analogie vir dit is 'n televisiestel; wat beide geluid en beeld voortbring maar self is dit nie van beide nie.
Die neutrale monisme is begin deur [[Baruch Spinoza]], maar hy word later saam met filosowe soos [[David Hume]] en [[Ernst Mach]] geklassifiseer as 'n neutrale monis. Selfgeidentifiseerde neutrale moniste is byvoorbeeld Charlie Dunbar Broad en William James. [[Bertrand Russell]] dui aan dat iemand wat kan sien, dinge weet wat 'n blinde nie kan weet nie, terwyl die blinde wel alles oor [[fisika]] kan weet. Die filosoof Whately Carington stel ook dat gees en materie beide bestaan uit dieselfde soort van komponente, bekend as kognita of sintuiglike indrukke. Volgens sommige filosowe soos Stephen Stich is die neutrale monisme nie so populêr in die filosofie; omdat dit moeilik is om die aard van neutrale elemente te ontwikkel of te verstaan.
Die dubbel-aspekte-teorie of dubbel-aspek monisme is 'n vorm van (substantiele) neutrale monisme, wat stel dat die fisiese en die geestelike twee aspekte van, of perspektiewe op, dieselfde substansie is. Ten einde die teorie duideliker oor te dra word daar 'n derdepersoonskennis (objektiwiteit) met 'n eerstepersoonskennis (subjektiwiteit) voorgestel as 'n dubbele aspek van perspektief. Waar neutrale monisme neutraal bly vir 'n fundamentele substansie; stel die dubbel-aspekte teorie dat die objektiewe fisiese en die subjektiewe mentaliteit; onderling sowel onafskeidelik as onherleidbaar van mekaar is, hoewel verskillend (as twee kante van dieselfde munt). Daarteenoor staan die afskeidelikheid van die dualisme en die herleibaarheid van die reduktiwiteit, wat beide volgens die sogenamde refleksiewe monisme van Max Velmans onvoldoende aandag bestee aan die fenomenologie van die bewussyn.
Daar is verder diverse dubbel-aspekte teoretici en filosowe wat 'n monistiese tweedeling van liggaam en gees beskryf, soos David Chalmers, Carl Gustav Jung en Wolfgang Pauli. Ook Thomas Nagel, stel dat ervarings wesentlik subjektief is en slegs toeganklik is vir die individu wat hulle ondergaan, terwyl fisiese toestande in essensie objektief is en toeganklik is vir meerdere persone. Hy stel dat die subjektiewe aspek wel deeglik bestaan en verwerp die idee dat 'n subjektiewe toestand uiteindelik 'n objektiewe toestand is. Volgens hom kan reduksioniste nie weet waar die reduksionisme van bewustheid eintlik op neer kom nie. Die Nederlandse filosoof Baruch Spinoza (1632–1677) word ook gesien as die grondlegger van die dubbel-aspekte teorie. Volgens hom kom die geestelike (die gees) en die fisiese (die liggaam) vanuit 'n substansie wat hy 'god van natuur' noem. Die monistiese dubbele aspek word in sy filosofiese hoofwerk die ''Ethica'' op die volgende wyse omskryf:
<blockquote>{{Cquote|
''… dat die voorstelling van die Liggaam en die Liggaam self, d.w.s. (vgl. St. XIII v.d. D.) die Gees en die Liggaam, een en dieselfde enkel ding is, wat nou beskou word as openbaring van die eienskap van die Denke, dan weer as openbaring van dat die Uitgebreidheid.''
<small>St. XIII v.d. D.: Die voorwerp van voorstelling wat die menslike dinge Gees uitmaak is die Liggaam, ofwel 'n sekere werklik bestaande vorm van Uitgebreidheid, en niks anders nie.</small>|Baruch Spinoza, ''[[Ethica (Spinoza)|Ethica]]'' – hoofstuk 2 – Oor die aard en die oorsprong van die gees}}</blockquote>
=== Uitsonderings ===
Daar is ook uitsonderings wat geen (direkte) verklaring bied om die kousale verband tussen liggaam en gees (of brein en bewustheid) op te los nie. Dit is alternatiewe van op sigself staande stroominge wat onderskei van die konvensionele strominge, maar hulle verteenwoordig almal 'n erkende visie oor die bewustheid.
==== Panpsigisme ====
[[Lêer:Houghton EC F6707 B638p v.1 - Robert Fludd, Integrae Naturae.jpg|links|duimnael|llustrasie van die kosmiese orde deur [[Robert Fludd]], die wêreldsiel is afgebeeld as 'n vrou.]]
Die [[panpsigisme]] is die filosofiese leer (of al-besielingsleer) wat stel dat die gees, die siel, die bewustheid van die psige 'n universele of primordiale eienskap is van alles wat bestaan. Panpsigisme gaan daarvan uit dat alle materie besiel is, 'n soort van bewustheid het of 'n psigiese aard het; wat ook wel ook die wêreldsiel genoem kan word. Die panpsigisme is een van die oudste filosofiese teorieë, wat toegeskryf word aan filosowe soos: Thales, [[Plato]], Spinoza en Leibniz. Byvoorbeeld volgens [[Aristoteles]] het die eerste Griekse filosoof [[Thales van Milete]] (ongeveer 624 – 545 vC) verklaar dat; 'alles vol gode sit,' volgens hom word dit bewys deur die werking van [[magneet|magnete]]. Die panpsigisme word ook gevind in die antieke filosofieë soos die [[Stoïsisme]], Vedanta en [[Mahayana]]. In die [[19de eeu]] was panpsigisme 'n standaard teorie in die filosofie van die gees, maar die belangstelling het afgeneem in die middel van die [[20ste eeu]] weens die opkoms van die [[logiese positivisme]]; wat alleen aanvaar dit wat daadwerklik sintuiglik waargeneem en vasgestel kan word. Deur onder andere die bekendheid en die aanduiding van die moeilike probleem van bewussyn het die panpsigisme weer gegroei.
Panpsigisme is aan verskeie ander metafisiese posisies verwant. Panpsigisme het dit eens met die idealisme dat alles in 'n sekere sin geestelik is, maar stel dat die geestelike 'n eie werklikheid het. Panpsigiste en dualiste is dit eens dat geestelike eienskappe nie gereduseer kan word tot fisieke eienskappe nie, maar dit is daarenteen volgens panpsigisme wel verweef in die realiteit. Die panpsigisme is ook eens met die neutrale monisme; dat geestelike en fisiese fundamentele gesien nie te skei nie, maar waar neutraal monisme neutraal bly stel panpsigisme dat die fisiese die 'verswakte' geestelike is. Panpsigisme is ook verenigbaar met nie-reduktiewe fisiesisme ; in soverre dat geestelike eienskappe toegeskryf word aan fisiese eienskappe, maar dan wel op sigself. Monopsigisme is ook vergelykbaar, wat stel dat alle mense dieselfde ewige siel, gees, bewustheid van verstand met mekaar deel; in plaas van aparte entiteite. Hierdie leerstelling kom voor in [[Boeddhisme]], [[Hindoeïsme]], Sabianisme, [[kabbala]], Averroïsme en [[Rastafarianisme]].
Die paneksperientialisme is 'n vorm van panpsigisme, wat soms aangedui word as die stroming wat stel dat 'n bewuste ervaring van die bewustheid 'n fundamentele bestanddeel van die heelal is. Dit word geassosieer met die filosofieë van onder andere Charles Hartshorne en [[Alfred North Whitehead]]. Hoewel die term paneksperientialisme bedink is deur David Ray Griffin; om die prosesfilosofiese opvatting te onderskei van die panpsigisme. Whitehead se [[prosesfilosofie]], of ook wel die filosofie van die organisme, stel dat die fundamentele elemente van die heelal sogenaamde 'ervaringsgebeurtenisse' is, wat nog kleiner is as subatomiese deeltjies. David Chalmers impliseer dat die bewussyn net soos ruimte, tyd en massa tot die fundamentele groothede behoort. Sodat onbekende fenomene wat nog nie verklaar is nie (met behulp van die fisiese metodes) duideliker omskryf kan word.
==== Nuwe Misterianisme ====
Die [[Nuwe Misterianisme]] is die filosofiese stroming wat stel dat die liggaam-geestelike probleem van die opvolgende moeilike probleem van bewustheid nie opgelos kan word deur die mens nie. Die onoplosbare probleem onderstreep die onverklaarbaarheid van kwalia, oftewel die subjektiewe bewuste ervarings van 'n individu. Die Nuwe Misterianisme word ook gesien as 'n onverklaarde vorm van nie-reduktiewe fisiesisme. Die sogenaamde ontluikende materialisme stel ook dat mense nie slim genoeg is om die wisselwerking tussen gees en materie te verklaar nie. Daarbenewens word weleens gestel dat die gees van die bewussyn 'n gevolg van materie is, in die vorm van ontluikenheid, sonder oorsaaklike verklaring. [[Colin McGinn]] is die grootste voorstander van die Nuwe Misterianisme en stel byna kompromieloos dat die bewustheid 'n verborgenheid bly; wat nooit deur die menslike intelligensie ontrafel sal word nie. Ander 'misterianiste' dink dat die begrip van die bewussyn buite ons huidige menslike verstand lê, maar glo daarenteen wel dat die bewussyn verstaanbaar sal word deur toekomstige ontwikkelings in die [[wetenskap]] en die [[tegnologie]].
Volgens Colin McGinn is daar meer ewigdurende filosofiese probleme wat nie deur mense opgelos kan word nie, dit word ook kognitiewe sluiting genoem. Voorbeelde van sulke probleme naas die liggaam-geestelike probleem is die van persoonsidentiteit en [[vrye wil]]. Emil du Bois-Reymond (1818–1896) skets sewe wêreldraaisels waarvan hy drie sowel wetenskaplik as filosofies onoplosbaar verklaar (''ignoramus et ignorabimus''); omdat hulle transendentaal sou wees. Dit gaan om die oorsprong van materie en mag, die oorsprong van beweging en die oorsprong van (eenvoudige) sensasies. [[Noam Chomsky]] maak byvoorbeeld onderskeid tussen skynbare oplosbare probleme en skynbare onoplosbare probleme. Hy merk daarby dat die kognitiewe vermoëns van alle organismes beperk is deur hul [[biologie]]. Hy noem as voorbeeld dat 'n [[muis]] nooit sal praat soos 'n mens nie, op dieselfde manier kan ons sekere probleme nie oplos nie. Steven Pinker is ook 'n aanhanger van die Nuwe Misterianisme, hoewel hy sy posisie sou kon opgee as daar 'n [[Darwin]] of [[Einstein]] van bewustheid kom met 'n verbluffende nuwe uitvinding oor die bewussyn; sodat dit opeens aan almal duidelik word.
==== Fenomenologie ====
[[Lêer:Edmund Husserl 1900.jpg|duimnael|Edmund Husserl is die grondlegger van die fenomenologie.]]
Die [[fenomenologie]] is die filosofiese stroming gevestig deur [[Edmund Husserl]], wat in teenstelling tot die ander strominge geen verklaring gee oor die [[kousaliteit|kousale]] verband tussen liggaam en gees en tussen brein en bewustheid nie. Volgens Maurice Merleau-Ponty het ons geen liggaam nie, maar is ons ons (deurleefde) liggaam; wat waarneming moontlik maak. Fenomenologie verwerp daarom die [[rasionalisme]] (kennis kom deur rede) en die [[empirisme]] (kennis kom deur ervaring); omdat die liggaam en gees apart dink. Daarmee is die fenomenologie 'n navorsingsmetode wat die eienskappe van die bewussyn op sigself bestudeer. Daar word geprobeer om die bepalende voorwaardes vir die bewussyn objektief op te stel, wat dikwels beskou word as subjektief. Dit gaan om die inhoud van (bewuste) ervarings soos beoordeling, persepsies en emosies. Alhoewel die fenomenologie wel daarna streef om wetenskaplik te wees, probeer die fenomenologie die bewussyn nie te bestudeer soos die kliniese [[sielkunde]] en die [[neurologie]] dit doen nie. In plaas daarvan maak hulle gebruik van 'n stelselmatige refleksie, oftewel van introspeksie, om sodoende die essensiële eienskappe en ervaringsstrukture te bepaal. Die metode om te rapporteer oor individuele ervarings is in die vroeë twintigste eeu wel in opspraak gekom, weens twyfel oor die betroubaarheid daarvan. Later is dit tot op sekere mate herstel, veral deur 'n kombinasie van tegnieke; waarmee breinaktiwiteit ondersoek word.
Daar is diverse veronderstellinge wat help om die fondament van die fenomenologie te verklaar:
# Die konsep van 'n objektiewe ondersoek word verwerp deur middel van 'n proses bekend as; ''fenomenologiese epochè''. Waarvolgens alle uitsprake oor die bestaan van die buitewêreld word opgeskort (word tussen [[hakies]] gesit), sodat fenomenene verklaar kan word aan die hand van hul eie inherente betekenisstelsel. Die opvatting, dat iemand deur die analise van daaglikse menslike gedrag, meer begrip of beter insig kan kry oor die natuur.
# Dat mense ondersoek moet word, want persone kan verstaan word deur hul unieke manier van weerspieëling op die samelewing.
# 'n Voorkeur gee aan die versamel van bewuste ervarings in plaas van die tradisionele data.
# Ontdekkend oriënteer deur ondersoeke te versamel met behulp van metodes wat baie minder beperkend is in vergelyking met alle ander wetenskappe.
== Verwysings ==
{{Verwysings|4|verwysings=
<ref name="ref1">David Roef, Artikel Wat is bewussyn.</ref>
<ref name="ref2">Damasio, Antonio. 2012. ''Self Comes to Mind: Constructing the Conscious Brain''. ({{ISBN|0-307-47495-X}})</ref>
<ref name="ref3">Farthing, G William. 1991. ''Psychology of Consciousness''. ({{ISBN|0-13-728668-6}})</ref>
<ref name="ref4">Metzinger, Thomas. 2000. ''Neural Correlates of Consciousness – Empirical and Conceptual Questions''. ({{ISBN|978-0-262-13370-8}})</ref>
<ref name="ref5">Odendal, F.F. (Hoofredakteur) 1979. Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal. ({{ISBN|0-628-00138-X}})</ref>
<ref name="ref6">Philippa, M. http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/bewustzijn 2003–2009 ''Bewustzijn''.</ref>
<ref name="ref7">Cassin, Barbara. 2014. ''Dictionary of Untranslatables: A Philosophical Lexicon'', ({{ISBN|0-691-13870-2}}).</ref>
<ref name="ref8">Hennig, Boris. 2007. ''Cartesian Conscientia''. British Journal for the History of Philosophy.</ref>
<ref name="ref9">Locke, John. ''An Essay Concerning Human Understanding''.</ref>
<ref name="ref10">Locke, John. ''Consciousness''. Encyclopædia Britannica.</ref>
<ref name="ref11">Sytsma, Justin & Edouard Machery. 2009, ''Two conceptions of subjective experience''. Philosophical Studies</ref>
<ref name="ref12">Ryle, Gilbert. 1949. ''The Concept of Mind''. ({{ISBN|0-226-73296-7}}).</ref>
<ref name="ref13">Berman, Morris. 1981. ''The Reenchantment of the World''. ({{ISBN|0-8014-9225-4}}).</ref>
<ref name="ref14">Sutherland, Stuart.1989. ''The Macmillan Dictionary of Psychology''. ({{ISBN|0-333-62324-X}}).</ref>
<ref name="ref15">Bennett, M. R. & Hacker, P. M. S. 2003. Philosophical Foundations of Neuroscience. ({{ISBN|1-4051-0838-X}}).</ref>
<ref name="ref16">Antony, Michael V. (2001). ''Is 'consciousness' ambiguous''? Journal of Consciousness Studies.</ref>
<ref name="ref17">Velmans, Max. 2009. ''How to define consciousness – and how not to define consciousness''. Journal of Consciousness Studies.</ref>
<ref name="ref18">Dawkins, Richard,1976. ''The Selfish Gene''. ({{ISBN|0-19-286092-5}}).</ref>
<ref name="ref19">Frackowiak, Richard. 2004. Human Brain Function, bl. 269.({{ISBN|0-12-264841-2}}).</ref>
<ref name="ref20">Schneider, Susan & Velmans, Max. 2008. The Blackwell Companion to Consciousness. ({{ISBN|978-0-470-75145-9}}).</ref>
<ref name="ref21">Van Gulick, Robert. 2014. ''Problems of Consciousness''. The Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref>
<ref name="ref22">Gregory, Richard L. 1987. ''The Oxford Companion to the Mind'', pp.598 – 601. ({{ISBN|0-19-866224-6}}).</ref>
<ref name="ref23">Block, Ned. 1998. ''On a confusion about a function of consciousness''. MIT Press.</ref>
<ref name="ref24">Block, Ned. 1995. ''How many concepts of consciousness?''. Behavioral and Brain Sciences.</ref>
<ref name="ref25">Zeman, Adam. 2001. ''Consciousness''. A Journal of Neurology.</ref>
<ref name="ref26">Jacobsen, Knut A. 2005. ''Theory and Practice of Yoga: Essays in Honour of Gerald James Larson'' ({{ISBN|9004147578}}).</ref>
<ref name="ref27">Cary, Henry, ''Apology, Crito, and Phaedo of Socrates.''({{ISBN|978-1-4065-4150-2}}).</ref>
<ref name="ref28">Caston,Victor. 2002. ''Aristotle on Consciousness''. Oxford University Press.</ref>
<ref name="ref29">Curd, Patricia. 2004. ''The Legacy of Parmenides: Eleatic Monism and Later Presocratic Thought.'' ({{ISBN|1-930972-15-6}}).</ref>
<ref name="ref30">Lochtefeld, James. 2001, ''The Illustrated Encyclopedia of Hinduism.'' ({{ISBN|0-8239-3179-X}}).</ref>
<ref name="ref31">Seager, William & Allen-Hermanson, Sean. 2015. ''Modern History of Panpsychism.'' The Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref>
<ref name="ref32">Istvan, Aranyosi. 2004. ''Chalmers's zombie arguments.'' Central European University Personal Pages.</ref>
<ref name="ref33">Huxley, T.H. & Youmans. W.J. 1868. ''The Elements of Physiology and Hygiene'', bl. 178.</ref>
<ref name="ref34">Crane, Tim. 2001. ''History of the Mind-body Problem''. bl. 1. ({{ISBN|0-415-24236-3}}).</ref>
<ref name="ref35">Cantor, G.N. , Christie, J.R.R., Hodge M.J.S & Olby, R.C. 1996. ''Companion to the History of Modern Science.'' (Routledge Companion Encyclopedias. Routledge.</ref>
<ref name="ref36">Lagerlund, Henrik. 2007. ''Forming the Mind: Essays on the Internal Senses and the Mind/Body Problem from Avicenna to the Medical Enlightenment.'' In Studies in the History of Philosophy of Mind.({{ISBN|0-415-14578-3}}).</ref>
<ref name="ref37">Squire, Larry. R. 2008. ''Fundamental Neuroscience''. Derde Uitgawe.({{ISBN|0-12-374019-3}}).</ref>
<ref name="ref38">Kandel, Eric. R. 2007. ''In Search of Memory: The Emergence of a New Science of Mind''. ({{ISBN|0-393-32937-2}}).</ref>
<ref name="ref39">Harnad, Stevan. 1995. ''Why and How We Are Not Zombies''. Journal of Consciousness Studies.</ref>
<ref name="ref40">Chalmers, David. J. 1995. ''Facing Up to the Problem of Consciousness.'' Journal of Consciousness Studies.</ref>
<ref name="ref41">Dennett. Daniel. C. 1995. ''Facing Backwards on the Problem of Consciousness''. Center for Cognitive Studies.</ref>
<ref name="ref42">Dehaene, Stanislas. 2014. ''Consciousness and the Brain: Deciphering How the Brain Codes Our Thoughts''. bl. 197. ({{ISBN|0-670-02543-7}}).</ref>
<ref name="ref43">Zalta, Edward. N. 2014. ''Mental Causation.'' The Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref>
<ref name="ref44">''Three Versions of the Problem of Mental Causation''.</ref>
<ref name="ref45">Yoo, Julie. ''Mental Causation.'' Internet Encyclopedia of Philosophy.</ref>
<ref name="ref46">Kim, Jaegwon. 1993. ''Supervenience and Mind: Selected Philosophical Essays.'' bl. 280. ({{ISBN|0-521-43996-5}}).</ref>
<ref name="ref47">Montero, Barbara. 2003. ''Physicalism and Mental Causation: The Metaphysics of Mind and Action''. bl.173. ({{ISBN|0-907845-46-0}}).</ref>
<ref name="ref48">Libet, Benjamin., Freeman, Anthony & Sutherland, Keith. 2000. ''The Volitional Brain: Towards a Neuroscience of Free Will''. Academic.</ref>
<ref name="ref49">Schrȍdinger, Erwin. 1956. ''Mind and Matter: The Tarner lectures''. Cambridge Press.</ref>
<ref name="ref50">Nagel, Thomas. 2012. ''Mind and Cosmos: Why the Materialist Neo-Darwinian Conception of Nature is Almost Certainly False''. bl. 71. ({{ISBN|978-0-19-991975-8}}).</ref>
<ref name="ref51">Hodgson, David. 2012. ''Rationality + Consciousness = Free Will.'' bl. 121</ref>
<ref name="ref52">Hyslop, Alec. 1995. ''Other Minds''. pp. 5 – 14.({{ISBN|0-7923-3245-8}}).</ref>
<ref name="ref53">Knobe, Joshua. 2008. ''Can a Robot, an Insect or God Be Aware?'' Scientific American Mind.</ref>
<ref name="ref54">Kirk, Robert & Zalta, Edward. N. 2009 ''Zombies''. Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref>
<ref name="ref55">Hyslop, Alec. 1995. ''The Analogical Inference to Other Minds''. Springer.</ref>
<ref name="ref57">Premacka, David & Wooddruff, Guy. 1978. ''Does the chimpanzee have a theory of mind?'' Behavioral and Brain Sciences</ref>
<ref name="ref58">Carruthers, Peter. 1996. ''Simulation and self-knowledge: A defence of the theory-theory''. Cambridge University Press.</ref>
<ref name="ref59">Elgier, Angel M, Jakovevic, Adriana, Mustaca, Alba. E. & Bentosela, Mariana. 2012. ''Pointing following in dogs: are simple or complex cognitive mechanisms involved?''. Animal Cognition.</ref>
<ref name="ref60">Segal, G., Carruthers, P. & Smith, K. 1996. ''Theories of theories of mind.'' Cambridge University Press.</ref>
<ref name="ref61">Carruthers, Peter. 1999. ''Sympathy and subjectivity. Australasian.'' Journal of Philosophy.</ref>
<ref name="ref62">Allen, Colin & Zalta, Edward N. 2011. ''Animal Consciousness''. Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref>
<ref name="ref63">Hofstadter, Douglas. 1981. ''The Mind's'' I. pp. 403 – 414.</ref>
<ref name="ref64">Dennett, Daniel, 1991. ''Consciousness Explained''.pp. 442 – 443.</ref>
<ref name="ref65">Griffin, Donald R. 2001. ''Animal Minds: Beyond Cognition to Consciousness.'' ({{ISBN|0-226-30865-0}}).</ref>
<ref name="ref66">Hume, David. 1739. ''Book I, Part III, Section XVI. Of the reason of animals,'' vertaling in De Waal. 2016.</ref>
<ref name="ref67">Darwin, Charles.1872. ''The Expression of the Emotions in Man and Animals''.</ref>
<ref name="ref68">Morgan, Conwy. L. 1894. ''An Introduction to Comparative Psychology.'' bl. 53.</ref>
<ref name="ref69">[[Universiteit van Cambridge]]. 2012. ''The Francis Francis Crick Memorial Conference.''</ref>
<ref name="ref70">Panksepp, Jaak., Reiss, Diana., Edelman, David., Van Swideren, Bruno.,Low, Philip & Koch, Christof. 2012. ''The Cambridge Declaration on Consciousness''. The University of Cambridge.</ref>
<ref name="ref71">Gamez, David. 2008. ''Progress in machine consciousness''. Consciousness and Cognition</ref>
<ref name="ref72">Reggia, James. A. 2013. ''The rise of machine consciousness: Studying consciousness with computational models''. Neural Networks.</ref>
<ref name="ref73">Russell, Stuart. 2009. ''Artificial Intelligence: A Modern Approach.''({{ISBN|0-13-604259-7}}).</ref>
<ref name="ref74">Shieber, Stuart. 2004. ''The Turing Test: Verbal Behavior as the Hallmark of Intelligence''.({{ISBN|0-262-69293-7}}).</ref>
<ref name="ref75">Chalmers, David. 1997. ''The Conscious Mind: In Search of a Fundamental Theory''. ({{ISBN|0-19-511789-1}}).</ref>
<ref name="ref76">Barkman, Adam, 2013. ''The Culture and Philosophy of Ridley Scott''. ({{ISBN|0-7391-7872-5}}).</ref>
<ref name="ref77">Wallach, Wendell, 2010. ''Moral Machines: Teaching Robots Right from Wrong.'' ({{ISBN|0-19-973797-5}}).</ref>
<ref name="ref78">Searle, John R. 1992. ''The Rediscovery of the Mind''. ({{ISBN|978-0-262-26113-5}}).</ref>
<ref name="ref79">Hauser, Larry. 1997 ''Searle's Chinese Box: Debunking the Chinese Room Argument.'' Minds and Machines.</ref>
<ref name="ref80">Rehman, Warren. 2009.''Argument against the Chinese Room Argument''.</ref>
<ref name="ref81">Bishop, J. Preston, 2001. ''Essays on Searle's Chinese Room Argument.'' Oxford University Press.</ref>
<ref name="ref82">Honderich, Ted. 2005. ''The Oxford Companion to Philosophy.'' ({{ISBN|978-0-19-926479-7}})</ref>
<ref name="ref83">Rupert, Robert D. 2004. ''Challenges to the Hypothesis of Extended Cognition.'' The Journal of Philosophy.</ref>
<ref name="ref84">Van Gelder, Tim. 1999. ''Naturalizing Phenomenology: Issues in Contemporary Phenomenology and Cognitive Science.'' Stanford University Press.</ref>
<ref name="ref85">Morasso, Pietro. 2007. ''The crucial role of haptic perception: Consciousness as the emergent property of the interaction between brain body and environment.'' Imprint Academic.</ref>
<ref name="ref86">Ratner, Carl, Macro. 2011. ''Cultural Psychology: A Political Philosophy of Mind.'' P.96 ({{ISBN|0-19-537354-5}}).</ref>
<ref name="ref87">McGann, Marek; De Jaegher, Hanne & Di Paolo, Ezequiel. 2013. ''Enaction and psychology.'' Review of General Psychology.</ref>
<ref name="ref88">Stewarrt, John. 2014. ''Enaction: Toward a New Paradigm for Cognitive Science.'' ({{ISBN|0-262-52601-8}}).</ref>
}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Bewussyn| ]]
jxyc5xn7zo33zbw52xh1e6xvvxlnq40
90ste Oscar-toekenningsaand
0
137339
3378850
2589330
2026-11-19T14:58:11Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378850
wikitext
text/x-wiki
{{Oscar-aand
| naam = <big>90</big>ste Oscar-toekenningsaand
| beeld =
| onderskrif =
| datum = [[4 Maart]] [[2018]]
| plek = [[Dolby-teater]], [[Hollywood]]
| aanbieder = [[Jimmy Kimmel]]
| rolprent = ''The Shape of Water''
| regisseur = [[Guillermo del Toro]]
| akteur = [[Gary Oldman]]
| aktrise = [[Frances McDormand]]
| meestepryse = ''The Shape of Water'' (4)
| benoemings = ''The Shape of Water'' (13)
}}
Die '''90ste Oscar-toekenningsaand''' is op [[4 Maart]] [[2018]] deur die Academy of Motion Picture Arts and Sciences in die [[Dolby-teater]] in [[Hollywood]], [[Los Angeles]], gehou om erkenning te gee aan die rolprente van 2017.<ref>{{cite web|title=90th Annual academy Awards|url=http://awardshows.com/shows/90th-annual-academy-awards/|accessdate=12 Desember 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213012936/http://awardshows.com/shows/90th-annual-academy-awards/|archive-date=13 Desember 2017|url-status=dead}}</ref> Die komediant [[Jimmy Kimmel]] was vir die tweede keer die aanbieder.<ref>{{cite news |last=Thompson |first=Anne |title=Jimmy Kimmel Returning to Host the 2018 Oscars |url=http://collider.com/jimmy-kimmel-oscars-host-2018/ |access-date=17 Mei 2017 |work=Collider |publisher=Complex |date=16 Mei 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930163452/http://collider.com/jimmy-kimmel-oscars-host-2018/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die seremonie is op 4 Maart 2018 gehou in plaas van laat in Februarie soos gewoonlik sodat dit nie met die [[Olimpiese Winterspele 2018]] bots nie.<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/la-et-entertainment-news-updates-april-motion-picture-academy-announces-date-1491331430-htmlstory.html|title=Academy Awards dates set through 2021; Winter Olympics bump 2018 Oscars to March|newspaper=Los Angeles Times|date=4 April 2017}}</ref>
''The Shape of Water'' het die meeste Oscars (vier) gewen, onder meer dié vir beste rolprent en beste regisseur. ''Dunkirk'' het drie gewen, en ''Blade Runner 2049'', ''Coco'', ''Darkest Hour'' en ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' twee elk. Die prente ''Call Me by Your Name'', ''Dear Basketball'', ''A Fantastic Woman'', ''Get Out'', ''Heaven Is a Traffic Jam on the 405'', ''I, Tonya'', ''Icarus'', ''Phantom Thread'' en ''The Silent Child'' het een elk gewen.
== Pryse ==
{{Kombi-beeld|Guillermo del Toro by Gage Skidmore 2.jpg|Gary Oldman (13925515511) (cropped).jpg|Frances McDormand 2015 (cropped).jpg|Sam Rockwell (8279227257).jpg|Allison Janney4crop.jpg|Sebastián Lelio A Fantastic Woman Berlinale 2017.jpg|Alexandre Desplat 2015.jpg|
|align=right
|width=150px
|caption1= [[Guillermo del Toro]], beste regisseur
|caption2= [[Gary Oldman]], beste akteur
|caption3= [[Frances McDormand]], beste aktrise
|caption4= [[Sam Rockwell]], beste manlike byspeler
|caption5= [[Allison Janney]], beste vroulike byspeler
|caption6= Sebastián Lelio, beste buitelandse rolprent
|caption7= Alexandre Desplat, beste oorspronklike musiek
}}
Hier volg ’n lys van die belangrikste benoemdes.<ref>{{cite news |first=Brooks |last=Barnes |title=‘The Shape of Water’ Wins Best Picture as Oscars Project Diversity |url=https://www.nytimes.com/2018/03/04/movies/oscars-academy-awards.html |work=The New York Times |date=4 Maart 2018 |access-date=5 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200104065434/https://www.nytimes.com/2018/03/04/movies/oscars-academy-awards.html |archive-date=4 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/film/live/2018/mar/04/oscars-2018-live-winners-latest-updates-nominations-kimmel-red-carpet|title=Oscars 2018: The Shape of Water and Frances McDormand steal the night – as it happened|date=4 Maart 2018|work=Guardian|accessdate=6 Maart 2018}}</ref> Die wenners word eerste genoem en is in vet druk.
{| class=wikitable
|-
! style="background:#FAF0BE; width:50%" | Beste rolprent
! style="background:#FAF0BE; width:50%" | Beste regisseur
|-
| valign="top" |
*'''''The Shape of Water'' – Guillermo del Toro, J. Miles Dale'''
**''Call Me by Your Name'' – Peter Spears, Luca Guadagnino, Emilie Georges, Marco Morabito
**''Darkest Hour'' – Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce, Anthony McCarten, Douglas Urbanski
**''Dunkirk'' – Emma Thomas, Christopher Nolan
**''Get Out'' – Sean McKittrick, Jason Blum, Edward H. Hamm jr., [[Jordan Peele]]
**''Lady Bird'' – Scott Rudin, Eli Bush, Evelyn O’Neill
**''Phantom Thread'' – JoAnne Sellar, Paul Thomas Anderson, Megan Ellison, Daniel Lupi
**''The Post'' – Amy Pascal, [[Steven Spielberg]], Kristie Macosko Krieger
**''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' – Graham Broadbent, Peter Czernin, Martin McDonagh
| valign="top" |
*'''[[Guillermo del Toro]] – ''The Shape of Water'''''
**[[Christopher Nolan]] – ''Dunkirk''
**Jordan Peele – ''Get Out''
**Greta Gerwig – ''Lady Bird''
**Paul Thomas Anderson – ''Phantom Thread''
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste akteur
! style="background:#FAF0BE" | Beste aktrise
|-
| valign="top" |
*'''[[Gary Oldman]] – ''Darkest Hour'' as [[Winston Churchill]]'''
** [[Timothée Chalamet|Timothée Chalamet ]]– ''Call Me by Your Name'' as Elio Perlman
** [[Daniel Day-Lewis]] – ''Phantom Thread'' as Reynolds Woodcock
** [[Daniel Kaluuya]] – ''Get Out'' as Chris Washington
**[[Denzel Washington]] – ''Roman J. Israel, Esq.'' as Roman J. Israel
| valign="top" |
*'''[[Frances McDormand]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' as Mildred Hayes'''
** [[Sally Hawkins]] – ''The Shape of Water'' as Elisa Esposito
**[[Margot Robbie]] – ''I, Tonya'' as Tonya Harding
**[[Saoirse Ronan]] – ''Lady Bird'' as Christine "Lady Bird" McPherson
**[[Meryl Streep]] – ''The Post'' as Katharine Graham
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste manlike byspeler
! style="background:#FAF0BE" | Beste vroulike byspeler
|-
| valign="top" |
*'''[[Sam Rockwell]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' as Jason Dixon'''
** [[Willem Dafoe]] – ''The Florida Project'' as Bobby Hicks
** [[Woody Harrelson]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' as Bill Willoughby
** [[Richard Jenkins]] – ''The Shape of Water'' as Giles
** [[Christopher Plummer]] – ''All the Money in the World'' as J. Paul Getty
| valign="top" |
*'''[[Allison Janney]] – ''I, Tonya'' as LaVona Golden'''
** [[Mary J. Blige]] – ''Mudbound'' as Florence Jackson
** [[Lesley Manville]] – ''Phantom Thread'' as Cyril Woodcock
** [[Laurie Metcalf]] – ''Lady Bird'' as Marion McPherson
** [[Octavia Spencer]] – ''The Shape of Water'' as Zelda Delilah Fuller
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste oorspronklike draaiboek
! style="background:#FAF0BE" | Beste verwerkte draaiboek
|-
| valign="top" |
*'''''Get Out'' – Jordan Peele'''
**''The Big Sick'' – Emily V. Gordon, Kumail Nanjiani
**''Lady Bird'' – Greta Gerwig
**''The Shape of Water'' – draaiboek deur Guillermo del Toro en Vanessa Taylor; storie deur Guillermo del Toro
**''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' – Martin McDonagh
| valign="top" |
*'''''Call Me by Your Name'' – James Ivory, gebaseer op die roman deur André Aciman'''
**''The Disaster Artist'' – Scott Neustadter, Michael H. Weber, gebaseer op die boek deur Greg Sestero en Tom Bissell
**''Logan'' – draaiboek deur Scott Frank, James Mangold, Michael Green; storie deur James Mangold
**''Molly's Game'' – Aaron Sorkin, gebaseer op die memoires van Molly Bloom
**''Mudbound'' – Virgil Williams, Dee Rees, gebaseer op die roman deur Hillary Jordan
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste animasieprent
! style="background:#FAF0BE" | Beste buitelandse rolprent
|-
| valign="top" |
*'''''Coco'' – Lee Unkrich, Darla K. Anderson'''
**''The Boss Baby'' – Tom McGrath, Tom McGrath, Ramsey Ann Naito
**''The Breadwinner'' – Nora Twomey, Anthony Leo
**''Ferdinand'' – Carlos Saldanha, Lori Forte
**''Loving Vincent'' – Dorota Kobiela, Hugh Welchman, Ivan Mactaggart
| valign="top" |
*'''''A Fantastic Woman'' ([[Chili]]) in [[Spaans]] – geregisseer deur Sebastián Lelio'''
**''The Insult'' ([[Libanon]]) in [[Arabies]] – geregisseer deur Ziad Doueiri
**''Loveless'' ([[Rusland]]) in [[Russies]] – geregisseer deur Andrey Zvyagintsev
**''On Body and Soul'' ([[Hongarye]]) in [[Hongaars]] – geregisseer deur Ildikó Enyedi
**''The Square'' ([[Swede]]) in [[Sweeds]] – geregisseer deur Ruben Östlund
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste oorspronklike musiek
! style="background:#FAF0BE" | Beste oorspronklike liedjie
|-
| valign="top" |
*'''''The Shape of Water'' – [[Alexandre Desplat]]'''
**''Dunkirk'' – Hans Zimmer
**''Phantom Thread'' – Jonny Greenwood
**''Star Wars: The Last Jedi'' – [[John Williams (akteur)|John Williams]]
**''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' – Carter Burwell
| valign="top" |
*'''"Remember Me" uit ''Coco'' – Kristen Anderson-Lopez, '''
**"Mighty River" uit ''Mudbound'' – Mary J. Blige, Raphael Saadiq, Taura Stinson
**"Mystery of Love" uit ''Call Me by Your Name'' – Sufjan Stevens
**"Stand Up for Something" uit ''Marshall'' – Diane Warren, Common
**"This Is Me" uit ''The Greatest Showman'' – Benj Pasek, Justin Paul
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste produksie-ontwerp
! style="background:#FAF0BE" | Beste kinematografie
|-
| valign="top" |
*'''''The Shape of Water'' – Paul Denham Austerberry, Shane Vieau, Jeff Melvin'''
**''Beauty and the Beast'' – Sarah Greenwood, Katie Spencer
**''Blade Runner 2049'' – Dennis Gassner, Alessandra Querzola
**''Darkest Hour'' – Sarah Greenwood, Katie Spencer
**''Dunkirk'' – Nathan Crowley, Gary Fettis
| valign="top" |
*'''''Blade Runner 2049'' – Roger Deakins'''
**''Darkest Hour'' – Bruno Delbonnel
**''Dunkirk'' – Hoyte van Hoytema
**''Mudbound – Rachel Morrison
**''The Shape of Water'' – Dan Laustsen
|-
! style="background:#FAF0BE" | Beste rolprentredigering
! style="background:#FAF0BE" | Beste visuele effekte
|-
| valign="top" |
*'''''Dunkirk'' – Lee Smith'''
**''Baby Driver'' – Paul Machliss, Jonathan Amos
**''I, Tonya'' – Tatiana S. Riegel
**''The Shape of Water'' – Sidney Wolinsky
**''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' – Jon Gregory
| valign="top" |
*'''''Blade Runner 2049'' – John Nelson, Gerd Nefzer, Paul Lambert, Richard R. Hoover'''
**''Guardians of the Galaxy Vol. 2'' – Christopher Townsend, Guy Williams, Jonathan Fawkner, Dan Sudick
**''Kong: Skull Island'' – Stephen Rosenbaum, Jeff White, Scott Benza, Mike Meinardus
**''Star Wars: The Last Jedi'' – Ben Morris, Mike Mulholland, Neal Scanlan, Chris Corbould
**''War for the Planet of the Apes'' – Joe Letteri, Daniel Barrett, Dan Lemmon, Joel Whist
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Imdb title|7235270|Die Oscars (2018)}}
* {{Commons-kategorie inlyn|Academy Awards|Oscars}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:90th Academy Awards|Engelse Wikipedia]]
{{Oscar-aande}}
[[Kategorie:Oscars|90]]
pcmyyxx26z1huhr561vd57gr71k5ak6
Bespreking:Donald I van Skotland
1
148915
3378920
1706413
2026-11-19T19:46:34Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Donald I]] na [[Bespreking:Donald I van Skotland]] geskuif
1706413
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Duncan I van Skotland
1
148917
3378903
1706415
2026-11-19T19:41:45Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Duncan I]] na [[Bespreking:Duncan I van Skotland]] geskuif
1706415
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Giric van Skotland
1
148919
3378916
1706417
2026-11-19T19:46:04Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Giric]] na [[Bespreking:Giric van Skotland]] geskuif
1706417
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Lulach van Skotland
1
148924
3378912
1706422
2026-11-19T19:44:04Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Lulach]] na [[Bespreking:Lulach van Skotland]] geskuif
1706422
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Malcolm III van Skotland
1
148927
3378907
1706425
2026-11-19T19:43:07Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Malcolm III]] na [[Bespreking:Malcolm III van Skotland]] geskuif
1706425
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Afrikaners in Argentinië
1
160004
3378909
1717733
2026-11-19T19:43:57Z
JMK
649
/* Jacob/Jacon */ nuwe afdeling
3378909
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Jacob/Jacon ==
Wonder of dit Jacob Johannes Wasserfall moet wees, want Jacob/Jacon is naby mekaar op die sleutelbord. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:43, 19 November 2026 (UTC)
c05sb2welb8y60wx7k8luo5o0y5lf04
Lance Bass
0
207262
3379036
3306343
2026-11-20T01:08:47Z
~2026-61229-98
218489
/* */ Geboort Laurel, MS, VS.
3379036
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Lance Bass
| Beeld = Lance_Bass_2014.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = James Lance Bass<ref name=Autobio2>{{Verwys boek |van=Bass |voornaam=Lance |titel=Out of Sync |url=https://archive.org/details/outofsync0000bass |jaar=2007 |uitgewer=[[Simon Spotlight Entertainment]] |plek=New York, Los Angeles |isbn=978-1-4169-4788-2 |bladsye=[https://archive.org/details/outofsync0000bass/page/1 1]–4}}</ref>
| Alias =
| Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1979|5|4}}
| Geboorteplek = Laurel, [[Mississippi]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders =
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur en vervaardiger
| Aktiewe jare = 1994–nou
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0004726
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Lance Bass''' (gebore 4 Mei 1979) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Zoolander'' (2001), ''On the Line'' (2001), ''Cursed'' (2005), en ''Tropic Thunder'' (2008).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2001: ''Zoolander''
* 2001: ''On the Line''
* 2001: ''NSync: Bigger Than Live''
* 2005: ''Cursed''
* 2008: ''Tropic Thunder''
* 2012: ''Mississippi I Am''
* 2016: ''Small Town Rage: Fighting Back in the Deep South''
* 2017: ''Streetlight Harmonies''
=== Televisiereekse ===
* 1997: ''MTV Live''
* 1998: '''N Sync TV''
* 2001: ''Total Access 24/7''
* 2002: ''The Pet Psychic''
* 2003: ''America's Most Talented Kids''
* 2004: ''$25 Million Dollar Hoax''
* 2006: ''Gameshow Marathon''
* 2008: ''Miranda Sings''
* 2010: ''This Week in Reality TV''
* 2011: ''The 3 Minute Talk Show''
* 2011: ''Your Friends Will Never Believe You''
* 2013: ''In Bed with Joan''
* 2013: ''Hello Ross!''
* 2014: ''Toadalees''
* 2014: ''The Meredith Vieira Show''
* 2014: ''Not Looking''
* 2014: ''Celebrity Home Raiders''
* 2015: ''The Grace Helbig Show''
* 2016: ''Kocktails with Khloé''
* 2016: ''Finding Prince Charming''
* 2016: ''Not Too Deep with Grace Helbig''
* 2017: ''My Kitchen Rules''
* 2017: ''Squad Wars''
* 2017: ''Exposed with Deborah Norville''
* 2017: ''90's House''
* 2018: ''Off The Block with Ross and Marissa''
=== Televisierolprente ===
* 1999: ''The 21 Hottest Stars Under 21''
* 1999: ''Women's World Soccer Cup Opening Ceremony '99''
* 2002: '''N Sync: PopOdyssey Live''
* 2003: ''Playboy's 50th Anniversary Celebration''
* 2003: ''Party with Spike World Premiere Special''
* 2004: ''The Kelly Slater Surf Invitational''
* 2005: ''Mississippi Rising''
* 2006: ''Christmas Celebration at the Grove''
* 2011: ''When Pop Culture Saved America: A 9-11 Story''
* 2012: ''E! Investigates Bullying: Celebs Speak Out''
* 2014: ''2014 Logo Trailblazers''
* 2015: ''Lance Loves Michael: The Lance Bass Wedding''
* 2015: ''24 Hours of Reality and Live Earth: The World Is Watching''
* 2015: ''American Music Awards Red Carpet Live''
* 2016: ''Kitten Summer Games''
* 2016: ''The Double Dare Reunion''
* 2017: ''Sports Humanitarian of the Year Awards''
=== Video's ===
* 1996: ''*NSYNC: I Want You Back''
* 1997: ''*NSYNC: Tearin' Up My Heart''
* 1997: ''*NSYNC: Together Again''
* 1998: ''N Sync: I Want You Back (1998 Version)''
* 1998: ''*NSYNC: Merry Christmas, Happy Holidays''
* 1998: ''*NSYNC: U Drive Me Crazy''
* 1999: '''N Sync: No Strings Attached''
* 1999: ''N'sync: Thinking of You (I Drive Myself Crazy)''
* 1999: ''*NSYNC: (God Must Have Spent) a Little More Time on You''
* 1999: ''Gloria Estefan & *NSYNC: Music of My Heart''
* 2000: '''N Sync & Britney Spears: Your #1 Video Requests... And More!''
* 2000: '''N Sync: Making the Tour''
* 2000: '''N Sync: Bye Bye Bye''
* 2000: ''*NSYNC: It's Gonna Be Me''
* 2000: ''*NSYNC: I'll Never Stop''
* 2000: ''*NSYNC: This I Promise You''
* 2001: '''N Sync: 'N the Mix''
* 2001: '''N Sync: Gone''
* 2001: ''All Star Tribute: What's Going On''
* 2001: ''Mandy Moore, BBMak, & Nsync: On the Line''
* 2001: ''*NSYNC: Pop''
* 2002: '''N Sync: Most Requested Hit Videos''
* 2002: ''*NSYNC: Girlfriend''
* 2002: ''*NSYNC & Nelly: Girlfriend (The Neptunes Remix)''
* 2003: ''Michael Jackson & Friends: What More Can I Give''
* 2004: ''Seek & Hide''
* 2009: ''Zac Efron's Pool Party''
* 2009: ''A Gaythering Storm''
* 2013: ''Miles Fisher: Finish What We Started''
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0004726|Lance Bass}}
* {{Twitter|LanceBass|Lance Bass}}
* {{Facebook|LanceBassOfficial|Lance Bass}}
* {{Instagram|lancebass|Lance Bass}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Bass, Lance}}
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
d3fdju7kfyx6ze1uyprpheuazfa67eh
Billy Crystal
0
208004
3378986
3306995
2026-11-19T21:16:30Z
~2026-61229-98
218489
/* Televisiereekse */ 1977: "$20K Pyramid''; 1978: "$25K Pyramid''.
3378986
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Billy Crystal
| Beeld = Billy Crystal by Gage Skidmore.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = William Edward Crystal
| Alias =
| Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1948|3|14}}
| Geboorteplek = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|New York]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 2; insluitende [[Jennifer Crystal Foley]]
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur, skrywer, en vervaardiger
| Aktiewe jare = 1975–nou
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0000345
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''William Edward "Billy" Crystal''' (gebore 14 Maart 1948) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, skrywer, en vervaardiger van Joodse afkoms. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''When Harry Met Sally...'' (1989), ''City Slickers'' (1991), ''Forget Paris'' (1995), en ''Analyze This'' (1999).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1978: ''Rabbit Test''
* 1980: ''Animalympics''
* 1983: ''Likely Stories, Vol. 3''
* 1986: ''Running Scared''
* 1987: ''Throw Momma from the Train''
* 1988: ''Memories of Me''
* 1988: ''Branford Marsalis Steep''
* 1989: ''When Harry Met Sally...''
* 1990: ''The World of Jewish Humor''
* 1991: ''City Slickers''
* 1992: ''Mr. Saturday Night''
* 1994: ''City Slickers II: The Legend of Curly's Gold''
* 1995: ''Forget Paris''
* 1997: ''Fathers' Day''
* 1998: ''My Giant''
* 1999: ''Analyze This''
* 2001: ''[[Monsters, Inc.]]''
* 2001: ''The Journey''
* 2001: ''America's Sweethearts''
* 2001: ''Muhammad Ali: Through the Eyes of the World''
* 2002: ''Analyze That''
* 2004: ''Tell Them Who You Are''
* 2010: ''Des McAnuff: A Life in Stages''
* 2012: ''Parental Guidance''
* 2012: ''The Savoy King: Chick Webb & the Music That Changed America''
* 2013: ''Monsters University''
* 2014: ''Eat Drink Laugh: The Story of the Comic Strip''
* 2015: ''Kareem: Minority of One''
* 2015: ''The 1st Annual Carney Awards''
* 2018: ''We Are Unsatisfied''
* ''Man on Spikes''
* ''Which Witch?''
* ''Revival''
=== Televisiereekse ===
* 1975: ''Keep on Truckin'''
* 1975: ''Saturday Night Live with Howard Cosell''
* 1977: ''Soap''
* 1977: ''$20,000 Pyramid''
* 1978: ''The Big Laff Off''
* 1978: ''$25,000 Pyramid''
* 1982: ''The Billy Crystal Comedy Hour''
* 1984: ''The [[Richard Belzer]] Show''
* 1985: ''Dick Clark's Nitetime''
* 1987: ''HBO Comedy Hour''
* 1989: ''Clive Anderson Talks Back''
* 1994: ''Inside the Actors Studio''
* 2002: ''Liberty's Kids: Est. 1776''
* 2009: ''Make 'Em Laugh: The Funny Business of America''
* 2009: ''Studio 42 with Bob Costas''
* 2012: ''Inside Comedy''
* 2012: ''Katie''
* 2015: ''The Comedians''
* 2017: ''Dinner with Don''
=== Televisierolprente ===
* 1978: ''Human Feelings''
* 1979: ''The T.V. Show''
* 1980: ''Enola Gay: The Men, the Mission, the Atomic Bomb''
* 1981: ''NBC Family Christmas''
* 1982: ''World of Magic''
* 1984: ''Superstars of Comedy Salute the Improv''
* 1988: ''Get Out the Vote''
* 1988: ''An All Star Celebration: Vote '88''
* 1989: ''All-Star Tribute to Kareem Abdul-Jabbar''
* 1994: ''The 10th TV Academy Hall of Fame''
* 1995: ''The Making of 'Forget Paris'''
* 1997: ''In Search of Hamlet''
* 1998: ''The Warner Bros. Story: 75 Years of Laughter''
* 1998: ''Warner Bros. 75th Anniversary: No Guts, No Glory''
* 1999: ''Goodnight Moon & Other Sleepytime Tales''
* 1999: ''1999 Special Olympics World Summer Games Opening Ceremony''
* 2001: ''61*''
* 2001: ''The Mark Twain Prize: Whoopi Goldberg''
* 2001: ''Dick Schaap: Flashing Before my Eyes''
* 2003: ''Hollywood Pinstripes''
* 2004: ''When Stand-Up Comics Ruled the World''
* 2004: ''Spinal Tap Goes to 20''
* 2007: ''Gala Tribute AFI's 40th Anniversary''
* 2011: ''Pixar: 25 Magic Moments''
* 2011: ''Method to the Madness of Jerry Lewis''
* 2014: ''And the Oscar Goes To...''
=== Video's ===
* 1986: ''Big City Comedy''
* 1986: ''Michael McDonald: Sweet Freedom''
* 1992: ''Horton Hatches the Egg''
* 1992: ''Making 'Mr. Saturday Night'''
* 1993: ''Catch the Fever Promotional Campaign''
* 1994: ''Back in the Saddle: The Making of 'City Slickers II'''
* 1997: ''To Be on Camera: A History with Hamlet''
* 1998: ''Saturday Night Live: The Best of Eddie Murphy''
* 2001: ''As You Wish: The Story of 'The Princess Bride'''
* 2001: ''How Harry Met Sally...''
* 2002: ''Mike's New Car''
* 2002: ''The Making of 'Tron'''
* 2006: ''Miraculous Make Up: Creating Miracle Max''
* 2007: ''Crafting a Dark Comedy Classic''
* 2008: ''Comic Relief: The Greatest... and the Latest''
* 2011: ''When Harry Met Sally 2 with Billy Crystal and Helen Mirren''
* 2013: ''Small Apartments: Behind the Scenes''
* 2014: ''The Last 70mm Film Festival''
* 2017: ''City Slickers in Westworld''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0000345|Billy Crystal}}
* {{Twitter|BillyCrystal|Billy Crystal}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Crystal, Billy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1948]]
[[Kategorie:Amerikaanse rolprentregisseurs]]
[[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]]
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
7ei7fbma7mgjw5aped2eo59k0mbaynn
Bespreking:Letterlike en figuurlike taalgebruik
1
216833
3378830
1842777
2026-11-19T12:59:30Z
~2026-61139-42
218457
3378830
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
[[Spesiaal:Bydraes/~2026-61139-42|~2026-61139-42]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-61139-42|talk]]) 12:59, 19 November 2026 (UTC)
k7l6im9qv4ekio7t31wpm7k9yyqk1xf
3378833
3378830
2026-11-19T13:02:56Z
Oesjaar
7467
Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-61139-42|~2026-61139-42]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]]
1842777
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Ted Williams (omroeper)
0
217324
3379112
3310465
2026-11-20T09:33:06Z
Battlesnake1
64349
3379112
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Ted Williams
| Beeld = Theodore Fred Williams (Ted Williams).png
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum =
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 9
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 4245025
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Ted Williams''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''From the Beginning: The Inaugural Year of Hound Comics'' (2011), ''Houseless'' (2013), en ''The Game Done Changed'' (2017), en in die televisiereeks ''My Crazy Ex'' (2014).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2011: ''From the Beginning: The Inaugural Year of Hound Comics''
* 2013: ''Houseless''
* 2017: ''The Game Done Changed''
=== Televisiereekse ===
* 2014: ''My Crazy Ex''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|4245025|Ted Williams}}
* {{Twitter|ted_goldenvoice|Ted Williams}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Williams, Ted}}
[[Kategorie:Geboortes in 1957]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
lhfw09tfk1hpzd0lhspakrwwb9zbj71
3379117
3379112
2026-11-20T09:38:52Z
Pynappel
70858
Pynappel het bladsy [[Ted Williams (voice-over artist)]] na [[Ted Williams (omroeper)]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Beter titel
3379112
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Ted Williams
| Beeld = Theodore Fred Williams (Ted Williams).png
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum =
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 9
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 4245025
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Ted Williams''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''From the Beginning: The Inaugural Year of Hound Comics'' (2011), ''Houseless'' (2013), en ''The Game Done Changed'' (2017), en in die televisiereeks ''My Crazy Ex'' (2014).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2011: ''From the Beginning: The Inaugural Year of Hound Comics''
* 2013: ''Houseless''
* 2017: ''The Game Done Changed''
=== Televisiereekse ===
* 2014: ''My Crazy Ex''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|4245025|Ted Williams}}
* {{Twitter|ted_goldenvoice|Ted Williams}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Williams, Ted}}
[[Kategorie:Geboortes in 1957]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
lhfw09tfk1hpzd0lhspakrwwb9zbj71
3379123
3379117
2026-11-20T10:48:04Z
Aliwal2012
39067
3379123
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Ted Williams
| Beeld = Theodore Fred Williams (Ted Williams).png
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum =
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 9
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 4245025
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Ted Williams''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] stemkunstenaar, radio-omroeper en [[akteur]]. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''From the Beginning: The Inaugural Year of Hound Comics'' (2011), ''Houseless'' (2013), en ''The Game Done Changed'' (2017), en in die televisiereeks ''My Crazy Ex'' (2014).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2011: ''From the Beginning: The Inaugural Year of Hound Comics''
* 2013: ''Houseless''
* 2017: ''The Game Done Changed''
=== Televisiereekse ===
* 2014: ''My Crazy Ex''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|4245025|Ted Williams}}
* {{Twitter|ted_goldenvoice|Ted Williams}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Williams, Ted}}
[[Kategorie:Geboortes in 1957]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
t45htnqe7t6ngs64mfxnaa2n4wxukre
Owen Wilson
0
217348
3379038
3310490
2026-11-20T01:24:13Z
~2026-61229-98
218489
/* */ Geboort 11-18-1968, Dallas, TX, VS.
3379038
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Owen Wilson
| Beeld = Owen Wilson Cannes 2011.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Owen Cunningham Wilson
| Alias =
| Geboortedatum = {{Birth date and age|1968|11|18|df=yes}}
| Geboorteplek = [[Dallas]], [[Texas]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 2
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur, vervaardiger, en skrywer
| Aktiewe jare = 1996–nou
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0005562
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Owen Wilson''' (18 November 1968 -) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Bottle Rocket'' (1996), ''The Royal Tenenbaums'' (2001), ''Wedding Crashers'' (2005), en ''Midnight in Paris'' (2011).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1996: ''Bottle Rocket''
* 1998: ''Rushmore''
* 1999: ''The Minus Man''
* 1999: ''The Haunting''
* 2000: ''Shanghai Noon''
* 2001: ''The Royal Tenenbaums''
* 2001: ''Behind Enemy Lines''
* 2001: ''Zoolander''
* 2002: ''I Spy''
* 2003: ''Shanghai Knights''
* 2004: ''The Big Bounce''
* 2004: ''Starsky & Hutch''
* 2004: ''The Life Aquatic with Steve Zissou''
* 2005: ''Wedding Crashers''
* 2006: ''Cars''
* 2006: ''You, Me and Dupree''
* 2007: ''[[The Darjeeling Limited]]
* 2008: ''Drillbit Taylor''
* 2008: ''Marley & Me''
* 2009: ''Night at the Museum: Battle of the Smithsonian''
* 2010: ''Little Fockers''
* 2010: ''How Do You Know''
* 2010: ''Marmaduke''
* 2011: ''Midnight in Paris''
* 2011: ''Hall Pass''
* 2011: ''The Big Year''
* 2011: ''Cars 2''
* 2013: ''Are You Here''
* 2013: ''Free Birds''
* 2013: ''The Internship''
* 2014: ''The Hero of Color City''
* 2014: ''She's Funny That Way''
* 2014: ''Inherent Vice''
* 2014: ''Night at the Museum: Secret of the Tomb''
* 2015: ''No Escape''
* 2016: ''Zoolander 2''
* 2016: ''Masterminds''
* 2017: ''Father Figures''
* 2017: ''Wonder''
* 2017: ''Cars 3''
* 2017: ''Lost in London''
* ''Shanghai Dawn''
=== Televisiereekse ===
* 2013: ''Tales from Radiator Springs''
=== Televisierolprente ===
* 2016: ''Zoolander: Super Model''
=== Video's ===
* 1999: ''The Making of 'The Haunting'''
* 2000: ''The Making of 'Rushmore'''
* 2006: ''Mater and the Ghostlight''
* 2009: ''Becoming Icizzle''
* 2009: ''The Curators of Comedy: Behind-the-Scenes of 'Night at the Museum: Battle of the Smithsonian'''
* 2011: ''The Making of a Godfocker: Behind the Scenes of 'Little Fockers'''
* 2011: ''Little Fockers: Ben and Owen''
* 2011: ''Little Fockers: Alternate Opening, Wedding Dream and Morning Wakeup''
* 2011: ''Little Fockers: Alternate Ending, Treehouse''
* 2011: ''Little Fockers: Gag Reel''
* 2013: ''The Killers Ft. Dawes: Christmas in L.A.''
* 2013: ''Any Given Monday''
* 2013: ''The Killers Feat. Dawes: Christmas in L.A.''
* 2015: ''No Escape: Behind the Scenes''
* 2015: ''Improv, Absurdity and Cracking Up: The Comedy of 'Night at the Museum: Secret of the Tomb'''
* 2015: ''No Escape: Deleted Scenes''
* 2016: ''Drake Sather: The Man Who Created Zoolander''
* 2016: ''Zoolander No. 2: Making Really Ridiculously Good Looking People''
* 2016: ''Zoolander 2 World Tour''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0005562|Owen Wilson}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Wilson, Owen Cunningham}}
[[Kategorie:Geboortes in 1968]]
[[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
ij7n67ukn47g69s0vdgyvj5r6oik715
Bespreking:Ted Williams (omroeper)
1
218996
3379118
1847891
2026-11-20T09:38:53Z
Pynappel
70858
Pynappel het bladsy [[Bespreking:Ted Williams (voice-over artist)]] na [[Bespreking:Ted Williams (omroeper)]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Beter titel
1847891
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Mandy Moore
0
226027
3379037
3313500
2026-11-20T01:14:56Z
~2026-61229-98
218489
/* */ Geboort Nashua, NH, VS.
3379037
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Mandy Moore
| Beeld = Mandy Moore 2011.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Amanda Leigh Moore
| Alias =
| Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1984|4|10}}
| Geboorteplek = Nashua, [[New Hampshire]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders =
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare = 1998–nou
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0601553
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Mandy Moore''' (gebore 10 April 1984) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''A Walk to Remember'' (2002), ''Saved!'' (2004), ''Tangled'' (2010), en ''47 Meters Down'' (2017).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1996: ''Street Rats''
* 2001: ''The 20 Teens Who Will Change the World''
* 2002: ''A Walk to Remember''
* 2002: ''Try Seventeen''
* 2003: ''How to Deal''
* 2004: ''Saved!''
* 2004: ''Chasing Liberty''
* 2006: ''American Dreamz''
* 2007: ''Because I Said So''
* 2007: ''Dedication''
* 2007: ''License to Wed''
* 2010: ''Tangled''
* 2011: ''Love, Wedding, Marriage''
* 2011: ''Swinging with the Finkels''
* 2017: ''47 Meters Down''
* 2017: ''I'm Not Here''
* 2018: ''The Darkest Minds''
* 2018: ''Ralph Breaks the Internet''
* 2019: ''Midway''
=== Televisiereekse ===
* 1998: ''Mission: Makeover''
* 2000: ''The House of Hits''
* 2000: ''Mandy Moore Show''
* 2001: ''Total Access 24/7''
* 2006: ''Walmart Soundcheck''
* 2006: ''MSN Music in Concert''
* 2013: ''High School USA!''
* 2016: ''This Is Us''
* 2017: ''Tangled: The Series''
=== Televisierolprente ===
* 2001: ''The WB Presents Teen People's What's Next''
* 2001: ''Christmas in Washington''
* 2001: ''Teen Choice Presents: Teenapalooza''
* 2001: ''The 3rd Annual 'A Home for the Holidays'''
* 2002: ''MTV New Year's Eve Live 2002''
* 2005: ''Stadium of Fire: 25th Anniversary''
* 2012: ''Family Trap''
* 2013: ''The Advocates''
* 2013: ''Christmas in Conway''
* 2016: ''Dawes: When the Tequila Runs Out''
* 2017: ''Tangled: Before Ever After''
=== Video's ===
* 1999: ''Mandy Moore: Candy''
* 1999: ''Mandy Moore: Walk Me Home''
* 2000: ''Mandy Moore: So Real''
* 2000: ''Mandy Moore: I Wanna Be with You''
* 2000: ''Good Charlotte: Little Things''
* 2001: ''A New Princess''
* 2001: ''Mandy Moore: The Real Story''
* 2001: ''Mandy Moore: Crush''
* 2001: ''Mandy Moore: In My Pocket''
* 2001: ''Mandy Moore, BBMak, & Nsync: On the Line''
* 2002: ''A Walk to Remember: A Day on the Set with Mandy Moore''
* 2002: ''A Walk to Remember: Interviews''
* 2002: ''Mandy Moore: Cry''
* 2002: ''Elton John: Original Sin''
* 2003: ''Mandy Moore: Have a Little Faith in Me''
* 2003: ''Mandy Moore: Drop the Pilot''
* 2003: ''Mandy Moore: Singing to the Song of Life''
* 2004: ''Passport to Europe: On the Set of 'Chasing Liberty'''
* 2004: ''Inside/Out: Mandy Moore Profile''
* 2004: ''The Best of Mandy Moore''
* 2006: ''Brother Bear 2''
* 2007: ''Mandy Moore: Live from Park West''
* 2007: ''Mandy Moore: Extraordinary''
* 2008: ''Brett Dennen: Make You Crazy''
* 2009: ''Red Bull Energy Douche''
* 2009: ''Mandy Moore: I Could Break Your Heart Any Day of the Week''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0601553|Mandy Moore}}
* {{Twitter|TheMandyMoore|Mandy Moore}}
* {{Instagram|mandymooremm|Mandy Moore}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Moore, Mandy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1984]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
lvqlkumr3v5eye1915k99muh8ckhe4s
Teri Polo
0
226378
3379039
3313851
2026-11-20T01:27:56Z
~2026-61229-98
218489
/* */ 57 jaar oud; geboort Dover, DE, VS.
3379039
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Teri Polo
| Beeld = Teri Polo 2014 crop.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Theresa Elizabeth Polo
| Alias =
| Geboortedatum = {{Birth date and age|1969|06|01|df=yes}}
| Geboorteplek = [[Dover]], [[Delaware]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 2
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0001632
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Teri Polo''' (gebore 1 Junie 1969) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Arrival'' (1996), ''Meet the Parents'' (2000), ''Meet the Fockers'' (2004), en ''Little Fockers'' (2010).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1991: ''Born to Ride''
* 1991: ''Mystery Date''
* 1993: ''Aspen Extreme''
* 1993: ''Quick''
* 1996: ''The Arrival''
* 2000: ''Meet the Parents''
* 2003: ''Beyond Borders''
* 2004: ''Meet the Fockers''
* 2007: ''Full of It''
* 2009: ''2:13''
* 2009: ''The Hole''
* 2009: ''The Beacon''
* 2010: ''Little Fockers''
* 2012: ''Beyond''
* 2013: ''Final Recourse''
* 2014: ''A Bit of Bad Luck''
* 2016: ''Outlaws and Angels''
* 2016: ''JL Ranch''
* 2018: ''Foreign Exchange''
=== Televisiereekse ===
* 1988: ''TV 101''
* 1998: ''Brimstone''
* 1999: ''Sugar Hill''
* 2003: ''I'm with Her''
* 2007: ''The Wedding Bells''
* 2011: ''Man Up''
* 2013: ''The Fosters''
=== Televisierolprente ===
* 1996: ''Full Circle''
* 1997: ''A Prayer in the Dark''
* 1997: ''Van Helsing Chronicles''
* 1998: ''A Father for Brittany''
* 1998: ''The Marriage Fool''
* 1998: ''Texarkana''
* 2002: ''Second String''
* 2003: ''Straight from the Heart''
* 2006: ''For the Love of a Child''
* 2006: ''Legacy of Fear''
* 2007: ''Love Is a Four Letter Word''
* 2008: ''Finnegan''
* 2009: ''Expecting a Miracle''
* 2011: ''We Have Your Husband''
* 2012: ''A Taste of Romance''
* 2012: ''Christmas Angel''
* 2012: ''The Christmas Heart''
* 2014: ''The Christmas Shepherd''
* 2015: ''Love, Again''
* 2017: ''Deadly Delusion''
=== Video's ===
* 2001: ''Spotlight on Location: Meet the Parents''
* 2005: ''Matt Lauer Meets the Fockers''
* 2010: ''Gateway to Hell: The Making of 'The Hole'''
* 2010: ''The Hole: Family Matters''
* 2010: ''The Hole: The Third Dimension''
* 2011: ''The Making of a Godfocker: Behind the Scenes of 'Little Fockers'''
* 2011: ''Little Fockers: Alternate Opening, Wedding Dream and Morning Wakeup''
* 2011: ''Little Fockers: Alternate Ending, Treehouse''
* 2011: ''Little Fockers: Deleted Scenes''
* 2011: ''Little Fockers: Gag Reel''
* 2016: ''Rosaline''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0001632|Teri Polo}}
* {{Twitter|TeriPolo1|Teri Polo}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Polo, Teri}}
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
ee6cofzqhfu6wv3hhvyyjcdjrubmia9
3379040
3379039
2026-11-20T01:29:10Z
~2026-61229-98
218489
/* */ 1986-.
3379040
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Teri Polo
| Beeld = Teri Polo 2014 crop.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Theresa Elizabeth Polo
| Alias =
| Geboortedatum = {{Birth date and age|1969|06|01|df=yes}}
| Geboorteplek = [[Dover]], [[Delaware]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 2
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare = 1986-
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0001632
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Teri Polo''' (gebore 1 Junie 1969) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Arrival'' (1996), ''Meet the Parents'' (2000), ''Meet the Fockers'' (2004), en ''Little Fockers'' (2010).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1991: ''Born to Ride''
* 1991: ''Mystery Date''
* 1993: ''Aspen Extreme''
* 1993: ''Quick''
* 1996: ''The Arrival''
* 2000: ''Meet the Parents''
* 2003: ''Beyond Borders''
* 2004: ''Meet the Fockers''
* 2007: ''Full of It''
* 2009: ''2:13''
* 2009: ''The Hole''
* 2009: ''The Beacon''
* 2010: ''Little Fockers''
* 2012: ''Beyond''
* 2013: ''Final Recourse''
* 2014: ''A Bit of Bad Luck''
* 2016: ''Outlaws and Angels''
* 2016: ''JL Ranch''
* 2018: ''Foreign Exchange''
=== Televisiereekse ===
* 1988: ''TV 101''
* 1998: ''Brimstone''
* 1999: ''Sugar Hill''
* 2003: ''I'm with Her''
* 2007: ''The Wedding Bells''
* 2011: ''Man Up''
* 2013: ''The Fosters''
=== Televisierolprente ===
* 1996: ''Full Circle''
* 1997: ''A Prayer in the Dark''
* 1997: ''Van Helsing Chronicles''
* 1998: ''A Father for Brittany''
* 1998: ''The Marriage Fool''
* 1998: ''Texarkana''
* 2002: ''Second String''
* 2003: ''Straight from the Heart''
* 2006: ''For the Love of a Child''
* 2006: ''Legacy of Fear''
* 2007: ''Love Is a Four Letter Word''
* 2008: ''Finnegan''
* 2009: ''Expecting a Miracle''
* 2011: ''We Have Your Husband''
* 2012: ''A Taste of Romance''
* 2012: ''Christmas Angel''
* 2012: ''The Christmas Heart''
* 2014: ''The Christmas Shepherd''
* 2015: ''Love, Again''
* 2017: ''Deadly Delusion''
=== Video's ===
* 2001: ''Spotlight on Location: Meet the Parents''
* 2005: ''Matt Lauer Meets the Fockers''
* 2010: ''Gateway to Hell: The Making of 'The Hole'''
* 2010: ''The Hole: Family Matters''
* 2010: ''The Hole: The Third Dimension''
* 2011: ''The Making of a Godfocker: Behind the Scenes of 'Little Fockers'''
* 2011: ''Little Fockers: Alternate Opening, Wedding Dream and Morning Wakeup''
* 2011: ''Little Fockers: Alternate Ending, Treehouse''
* 2011: ''Little Fockers: Deleted Scenes''
* 2011: ''Little Fockers: Gag Reel''
* 2016: ''Rosaline''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0001632|Teri Polo}}
* {{Twitter|TeriPolo1|Teri Polo}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Polo, Teri}}
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
di20ln98yvamrz6ep1qtao5xtcie7ed
P. Jay Sidney
0
240980
3379065
3318933
2026-11-20T07:03:32Z
Rooiratel
90342
+ Verwysing
3379065
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = P. Jay Sidney
| Beeld =
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Sidney Parhm, Jr.<ref name=TNY/>
| Alias =
| Geboortedatum = {{Geboortedatum|1915|4|8}}
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1915|4|8|1996|9|30}}
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders =
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0796655
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''P. Jay Sidney''' (8 April 1915 – 30 September 1996) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Trading Places'' (1983) en ''A Kiss Before Dying'' (1991), en in die televisiereekse ''The Phil Silvers Show'' (1955) en ''The Doctors'' (1963).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1983: ''Trading Places''
* 1991: ''A Kiss Before Dying''
=== Televisiereekse ===
* 1955: ''The Phil Silvers Show''
* 1963: ''The Doctors''
=== Televisierolprente ===
* 1952: ''The Plot to Kidnap General Washington''
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name=TNY>{{cite magazine|url=http://www.newyorker.com/magazine/2015/12/07/american-untouchable|magazine=The New Yorker|date=December 7, 2015|title=American Untouchable. The actor who fought to integrate early TV|authorlink=Emily Nussbaum|author=Nussbaum, Emily}}</ref>
}}
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0796655|P. Jay Sidney}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Sidney, P. Jay}}
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1915]]
[[Kategorie:Sterftes in 1996]]
2xoe7g7m01sasl9vt8f5a8p17sliheh
Bill Bryson
0
256516
3378984
3324755
2026-11-19T21:15:54Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378984
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = William McGuire Bryson
| bynaam =
| beeld = Bill Bryson edit.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam =
| geboortedatum = [[8 Desember]] [[1951]]
| geboorteplek =
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| beroep = Skrywer
| ander =
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''William McGuire Bryson''' (gebore op [[8 Desember]] [[1951]]) is 'n Amerikaans-Britse skrywer van reisboeke- en sketse, die Engelse taal, [[wetenskap]] en ander niefiksie onderwerpe.
Hy is in die [[Verenigde State]] gebore, maar het vir die grootste deel van sy lewe in [[Groot-Brittanje]] gewoon. Hy het tussen 1995 en 2003 teruggekeer na die [[VSA]] en beskik oor dubbele Amerikaanse en Britse burgerskap.
Hy het van 2005 tot 2011 gedien as die kanselier van Durham-universiteit.<ref>{{Verwys web |url=http://www.dur.ac.uk/bill.bryson/ |titel=Bill Bryson - Durham University |webwerf=www.dur.ac.uk |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20200113014752/https://www.dur.ac.uk/bill.bryson/ |argiefdatum=13 Januarie 2020 |url-status=lewendig |datumformaat=dmj-alles}}</ref><ref name=imdb>{{IMDb name|0117445}}</ref>
Bryson het bekendheid verwerf in die [[Verenigde Koninkryk]] met die publikasie van ''Notes from a Small Island'' (1995), 'n verkenning van Brittanje, en die televisiereeks wat daarop gebaseer is. Hy het weer wydverspreide erkenning ontvang met die publikasie van ''[[A Short History of Nearly Everything]]'' (2003), wat wyd geprys is vir die toeganklike manier waarop wetenskaplike onderwerpe benader word.
==Bibliografie==
Bryson het die volgende boeke geskryf:
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:left"
|-
! Titel !! style=white-space:nowrap|Datum van publikasie !! Genre !! Notas
|-
|''The Penguin Dictionary of Troublesome Words''|| {{dts|format=dmy|1984|4|26}} || Taal || In 2002 heruitgegee as ''Bryson's Dictionary of Troublesome Words''
|-
|''The Palace under the Alps and Over 200 Other Unusual, Unspoiled and Infrequently Visited Spots in 16 European Countries''<ref>{{Verwys web |datum=1 Januarie 2015 |titel=Bill Bryson interview: 'I enjoy the preposterousness of life' |url=https://www.wanderlust.co.uk/content/bill-bryson-interview-author |besoekdatum=5 April 2024 |webwerf=Wanderlust.co.uk |argiefdatum=5 April 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240405163816/https://www.wanderlust.co.uk/content/bill-bryson-interview-author |url-status=dood}}</ref>|| {{dts|format=dmy|1985|1}} || Reisverhaal ||
|-
|''The Lost Continent: Travels in Small-Town America''||{{dts|format=dmy|1989|8}} || Reisverhaal ||
|-
|''The Mother Tongue: English and How It Got That Way'' (Verenigde State) / ''Mother Tongue: The English Language'' (Verenigde Koninkryk) || {{dts|format=dmy|1990|6|1}}|| Taal || Verwerk vir ''Journeys in English'' in 2004 vir BBC Radio 4.
|-
|''The Penguin Dictionary for Writers and Editors'' || {{dts|format=dmy|1991|8|29}} || Taal || In 2009 heruitgegee as ''Bryson's Dictionary: for Writers and Editors''
|-
|''Neither Here nor There: Travels in Europe'' || {{dts|format=dmy|1992|2|1}} || Reisverhaal ||Met Stephen Katz
|-
|''Made in America'' (Verenigde Koninkryk) / ''Made in America: An Informal History of the English Language in the United States'' (Verenigde State) || {{dts|format=dmy|1994|7|4}} || Taal ||
|-
|''Notes from a Small Island'' || {{dts|format=dmy|1995|4|4}} || Reisverhaal || Verwerk vir televisie deur Carlton Television in 1998
|-
|''A Walk in the Woods: Rediscovering America on the Appalachian Trail'' || {{dts|format=dmy|1997|11|1}} || Reisverhaal || Met Stephen Katz. In 2015 verwerk in 'n gelyknamige rolprent
|-
|''Notes from a Big Country'' (Verenigde Koninkryk) / ''I'm a Stranger Here Myself'' (Verenigde State || {{dts|format=dmy|1999|1|1}} || Reisverhaal ||
|-
|''Down Under'' (Verenigde Koninkryk) / ''In a Sunburned Country'' (Verenigde State) || {{dts|format=dmy|2000|6|6}} || Reisverhaal || In 2002 heruitgegee as 'n omnibus tesame met ''A Walk in the Woods'' as ''Walkabout''
|-
|''Bill Bryson's African Diary'' || {{dts|format=dmy|2002|12|3}} || Reisverhaal || Reise deur Afrika vir CARE International
|-
|''[[A Short History of Nearly Everything]]'' || {{dts|format=dmy|2003|5|6}} || Wetenskap || In 2009 verwerk in 'n geïllustreerde kinderboek getiteld ''A Really Short History of Nearly Everything''
|-
|''The Life and Times of the Thunderbolt Kid: Travels Through My Childhood'' || {{dts|format=dmy|2006|10|17}} || Memoirs ||
|-
|''Shakespeare: The World as Stage'' || {{dts|format=dmy|2007|1|1}} || Biografie ||
|-
|''At Home: A Short History of Private Life'' || {{dts|format=dmy|2010|5|27}} || Geskiedenis ||
|-
|''One Summer: America, 1927'' || {{dts|format=dmy|2013|10|1}} || Geskiedenis ||
|-
|''The Road to Little Dribbling: More Notes from a Small Island'' || {{dts|format=dmy|2015|10|8}} || Reisverhaal ||
|-
|''The Body: A Guide for Occupants''<ref name="thebody">{{Verwys web |url=https://www.penguin.co.uk/articles/company/news/2019/january/bill-bryson-the-body-a-short-history-of-nearly-everything.html |titel=Bill Bryson Returns with The Body: A Guide for Occupants |datum=15 Januarie 2019 |webwerf=penguin.co.uk |uitgewer=Penguin Books |argief-url=https://web.archive.org/web/20210518113450/https://www.penguin.co.uk/articles/company/news/2019/january/bill-bryson-the-body-a-short-history-of-nearly-everything.html |argiefdatum=18 Mei 2021 |besoekdatum=18 Mei 2021 |url-status=dead}}</ref> || {{dts|format=dmy|2019|10|3}}<ref name="thebody" />|| Wetenskap || In 2022 is 'n geïllustreerde uitgawe van die boek gepubliseer; 'n uitgawe vir kinders getiteld ''A Really Short Journey Through the Body'' is in 2023 gepubliseer
|-
|''The Secret History of Christmas''|| {{dts|format=dmy|2022|11|22}} || Geskiedenis || Uitgereik as 'n luisterboek
|-
|''A Short History of Nearly Everything 2.0''<ref>{{Verwys boek |titel=A Short History of Nearly Everything 2.0 |datum=21 October 2025 |url=https://www.penguin.co.uk/books/463567/a-short-history-of-nearly-everything-20-by-bryson-bill/9781529941050}}</ref>|| {{dts|format=dmy|2025|10|21}} || Wetenskap || Ten volle hersiene en opgedateerde weergawe van sy 2003-boek
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| il = Bill Bryson
}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Bryson, Bill}}
[[Kategorie:Geboortes in 1951]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Britse skrywers]]
nwlw9rcb9iaorjz8d9hw2z7h5m25f0k
Oneindigheid
0
258829
3379034
3373567
2026-11-19T23:01:58Z
Plaga med Bot
218491
Replaces File:Números hiperreales.png with File:Numeros hiperreales.svg (vector version available)
3379034
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Infinite.svg|thumb|200px|Die simbool vir oneindigheid.]]
'''Oneindigheid''' ([[simbool]]: {{math|∞|size=150%}}) is ’n begrip wat iets sonder grense of iets groters as enige [[natuurlike getal]] beskryf. Dit staan teenoor [[eindigheid]], iets wat wel 'n einde of grense het.
[[Filosoof|Filosowe]] spekuleer al sedert die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] oor die aard van oneindigheid. Met die koms van die oneindigheidsimbool en die [[Calculus|infinitesimaalrekening]] in die 17de eeu het wiskundiges met oneindige reekse begin werk, maar dit het lank onduidelik gebly of oneindigheid as 'n getal of 'n grootheid beskou kan word.<ref name="Allen">{{Cite book |last=Allen |first=G Donald|date=2003|chapter=3 The Emergence of Calculus |title=The History of Infinity |url=https://www.math.tamu.edu/~dallen/masters/infinity/infinity.pdf |access-date=15 November 2019 |publisher=Texas A&M University Department of Mathematics|page=7 |archive-date=1 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801202539/https://www.math.tamu.edu/~dallen/masters/infinity/infinity.pdf |url-status=dead}}</ref> [[Georg Cantor]] het aan die einde van die 19de eeu [[oneindige versameling]]s en [[Transfiniete getal|oneindige getalle]] voorgestel en studeer, en getoon dat hulle verskillende groottes kan hê;<ref name="Allen" /><ref>{{cite book
|title=The Princeton Companion to Mathematics
|first1=Timothy
|last1=Gowers
|first2=June
|last2=Barrow-Green
|first3=Imre
|last3=Leader
|publisher=Princeton University Press
|year=2008
|isbn=978-0-691-11880-2
|page=616
|url=https://books.google.com/books?id=LmEZMyinoecC
|url-status=live
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603163923/https://books.google.com/books?id=LmEZMyinoecC
|archivedate=2016-06-03
|df=
}} [https://books.google.com/books?id=LmEZMyinoecC&pg=PA616 Extract of page 616] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501221357/https://books.google.com/books?id=LmEZMyinoecC&pg=PA616 |date=2016-05-01 }}
</ref> so is die getal punte op 'n lyn groter as die getal [[heelgetal]]le.<ref>{{Harvnb|Maddox|2002|loc=pp. 113-117}}</ref> Oneindigheid is nou ’n noodsaaklike deel van die grondbeginsels van [[wiskunde]]: die oneindigheidsaksioma van die Zermelo-Fraenkel-versamelingsleer, waarop die meeste van die moderne wiskunde gebou kan word, waarborg dat oneindige versamelings bestaan.<ref name="Allen" /> Die begrip oneindigheid word ook in [[fisika]] en ander wetenskappe gebruik, en in die [[kosmologie]] is dit 'n oop vraag of die [[heelal]] ruimtelik oneindig is.
== Geskiedenis ==
Antieke kulture het verskillende opvattings oor die aard van oneindigheid gehad. Die antieke Indiërs en Grieke het oneindigheid nie soos die moderne wiskunde formeel gedefinieer nie, maar dit as 'n filosofiese begrip benader.
=== Antieke Griekeland ===
Die vroegste opgetekende idee van oneindigheid in Griekeland is moontlik dié van [[Anaximander]] (omstreeks 610 tot omstreeks 546 v.C.), 'n voorsokratiese filosoof. Hy het die woord ''apeiron'' gebruik, wat "onbegrens" of "onbepaald" beteken en moontlik met "oneindig" vertaal kan word.<ref name="Allen" /><ref>{{Harvnb|Wallace|2004|p=44}}</ref>
[[Aristoteles]] (350 v.C.) het ''potensiële oneindigheid'' van ''aktuele oneindigheid'' onderskei. Laasgenoemde het hy weens die paradokse wat dit skynbaar oplewer, vir onmoontlik gehou.<ref>{{cite book |author=Aristotle |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/physics.3.iii.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20261101004258/http://classics.mit.edu/Aristotle/physics.3.iii.html |archive-date=1 November 2026 |url-status=live |translator-last1=Hardie |translator-first1=R. P. |translator-last2=Gaye |translator-first2=R. K. |at=Book 3, Chapters 5-8 |title=Physics |publisher=The Internet Classics Archive}}</ref> Daar is aangevoer dat die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] Grieke in ooreenstemming met dié siening 'n "afsku van die oneindige" gehad het.<ref>{{cite book |author=Goodman |first=Nicolas D. |title=Constructive Mathematics |chapter=Reflections on Bishop's philosophy of mathematics |year=1981 |editor1-last=Richman |editor1-first=F. |series=Lecture Notes in Mathematics |publisher=Springer |volume=873|pages=135-145 |doi=10.1007/BFb0090732 |isbn=978-3-540-10850-4}}</ref><ref>{{Harvnb|Maor|1991|p=3}}</ref> Dit sou byvoorbeeld verklaar waarom [[Euklides]] (omstreeks 300 v.C.) nie gesê het dat daar oneindig veel [[priemgetal]]le is nie, maar wel dat "priemgetalle meer is as enige gegewe menigte priemgetalle".<ref>{{Cite journal |last=Sarton |first=George |date=Maart 1928 |title=''The Thirteen Books of Euclid's Elements''. Thomas L. Heath, Heiberg |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/346308 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318113323/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/346308 |archive-date=18 Maart 2025 |url-status=live |journal=Isis |volume=10 |issue=1 |pages=60-62 |doi=10.1086/346308 |issn=0021-1753 |via=The University of Chicago Press Journals |url-access=subscription}}</ref> Ander meen weer dat Euklides met sy bewys dat daar oneindig veel priemgetalle is, "die eerste was wat die afsku van die oneindige oorkom het".<ref>{{Cite book |last=Hutten |first=Ernest Hirschlaff |url=https://archive.org/details/originsofscience0000hutt_n9u7 |title=The origins of science; an inquiry into the foundations of Western thought |date=1962 |publisher=London, Allen and Unwin |others=Internet Archive |pages=1-241 |language=en |access-date=9 Januarie 2020}}</ref>
'n Soortgelyke meningsverskil bestaan oor Euklides se parallelpostulaat, wat soms so vertaal word:
{{Blockquote|As 'n reguit lyn wat oor twee [ander] reguit lyne val, aan dieselfde kant [van homself] binnehoeke maak [waarvan die som] kleiner as twee regte hoeke is, sal die twee [ander] reguit lyne, wanneer hulle tot in die oneindige verleng word, mekaar aan dié kant [van die oorspronklike reguit lyn] ontmoet waar [die som van die binnehoeke] kleiner as twee regte hoeke is.<ref>{{cite book |author=Euclid |orig-year=c. 300 BC |translator-last1=Fitzpatrick |translator-first1=Richard |title=Euclid's Elements of Geometry |url=http://farside.ph.utexas.edu/Books/Euclid/Elements.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20261019191416/http://farside.ph.utexas.edu/Books/Euclid/Elements.pdf |archive-date=19 Oktober 2026 |url-status=live |year=2008 |isbn=978-0-6151-7984-1 |page=6 (Book I, Postulate 5) |publisher=Lulu.com}}</ref>}}
Ander vertalers verkies "die twee reguit lyne, indien onbepaald verleng ...",<ref>{{cite book |last1=Heath |first1=Sir Thomas Little |last2=Heiberg |first2=Johan Ludvig |title=The Thirteen Books of Euclid's Elements |volume=v. 1 |publisher=The University Press |year=1908 |url=https://books.google.com/books?id=dkk6AQAAMAAJ&q=right+angles+infinite&pg=PR8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607111155/https://books.google.com/books?id=dkk6AQAAMAAJ&q=right+angles+infinite&pg=PR8 |archive-date=7 Junie 2023 |url-status=live |page=212}}</ref> en vermy so die implikasie dat Euklides met die begrip oneindigheid gemaklik was. Daar is ook aangevoer dat 'n besinning oor oneindigheid, eerder as 'n afsku daarvan, aan die hele vroeë Griekse filosofie ten grondslag gelê het, en dat Aristoteles se "potensiële oneindigheid" 'n afwyking van die algemene neiging van dié tyd was.<ref>{{cite book|last=Drozdek|first=Adam|title=''In the Beginning Was the'' Apeiron'': Infinity in Greek Philosophy''|year=2008|isbn=978-3-515-09258-6|publisher=Franz Steiner Verlag|location=Stuttgart, Germany}}</ref>
=== Zenon: Achilles en die skilpad ===
{{Hoofartikel|Zenon se paradokse}}
[[Zenon van Elea]] (omstreeks 490-430 v.C.) was ’n [[Grieke|Griekse]] filosoof van Suid-[[Italië]] wat baie [[Zenon se paradokse|paradokse]] voorgestel het wat op oneindigheid betrekking het. Self het hy geen standpunt oor die oneindige ingeneem nie, maar sy paradokse, veral dié van Achilles en die skilpad, was belangrike bydraes omdat hulle die tekortkominge van die gangbare opvattings blootgelê het.<ref>{{cite web|url=https://plato.stanford.edu/entries/paradox-zeno/ |title=Zeno's Paradoxes |date=15 Oktober 2010 |website=Stanford University |access-date=3 April 2017}}</ref> [[Bertrand Russell]] het hulle "onmeetlik subtiel en diepsinnig" genoem.<ref>{{Harvnb|Russell|1996|p=347}}</ref>
[[Achilles]] hardloop teen 'n skilpad en gee dit 'n voorsprong. Teen die tyd dat Achilles die skilpad se beginpunt bereik, het die skilpad al verder gekruip; teen die tyd dat hy dáár kom, is die skilpad weer 'n entjie verder, en dit herhaal hom eindeloos. Skynbaar haal Achilles die skilpad dus nooit in nie, want hoeveel stappe hy ook al voltooi, die skilpad is hom altyd 'n entjie voor.
Eers in 1821 het [[Augustin Louis Cauchy|Augustin-Louis Cauchy]] 'n bevredigende definisie van 'n [[limiet]] gegee, saam met 'n bewys dat vir {{math|0 < ''x'' < 1}}:<ref>{{cite book |last=Cauchy |first=Augustin-Louis |access-date=12 Oktober 2019 |title=Cours d'Analyse de l'École Royale Polytechnique |year=1821 |publisher=Libraires du Roi & de la Bibliothèque du Roi |url=https://books.google.com/books?id=UrT0KsbDmDwC&pg=PA1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006211558/https://books.google.com/books?id=UrT0KsbDmDwC&pg=PA1 |archive-date=6 Oktober 2021 |url-status=live |page=124}}</ref>
<math display="block">a+ax+ax^2+ax^3+ax^4+ax^5+\cdots=\frac{a}{1-x}.</math>
Gestel Achilles hardloop teen 10 m/s, die skilpad kruip teen 0,1 m/s en dit het 'n voorsprong van 100 m. Die duur van die jaagtog volg dan Cauchy se patroon met {{math|1=''a'' = 10 sekondes}} en {{math|1=''x'' = 0,01}}. Achilles haal die skilpad wel in, en dit neem hom
:<math>10+0{,}1+0{,}001+0{,}00001+\cdots=\frac{10}{1-0{,}01}=\frac{10}{0{,}99}=10{,}10101\ldots\text{ sekondes}.</math>
=== Antieke Indië ===
Die [[Jainisme|Jain]]-wiskundige teks ''Surya Prajnapti'' (4de of 3de eeu v.C.) deel alle getalle in drie versamelings in: telbaar, ontelbaar en oneindig. Elkeen hiervan word weer in drie ordes onderverdeel:<ref>{{cite book|author=Ian Stewart|title=Infinity: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=iewwDgAAQBAJ&pg=PA117|year=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-875523-4|page=117|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403200429/https://books.google.com/books?id=iewwDgAAQBAJ&pg=PA117|archive-date=3 April 2017}}</ref>
* telbaar: laagste, middelste en hoogste;
* ontelbaar: byna ontelbaar, waarlik ontelbaar en ontelbaar ontelbaar;
* oneindig: byna oneindig, waarlik oneindig en oneindig oneindig.
=== 17de eeu ===
In die 17de eeu het Europese wiskundiges stelselmatig met oneindige getalle en oneindige uitdrukkings begin werk. John Wallis het in 1655 in sy ''De sectionibus conicis'' die eerste keer die notasie <math>\infty</math> vir so 'n getal gebruik,<ref>{{citation
| last = Scott
| first = Joseph Frederick
| edition = 2
| isbn = 978-0-8284-0314-6
| page = 24
| publisher = American Mathematical Society
| title = The mathematical work of John Wallis, D.D., F.R.S., (1616-1703)
| url = https://books.google.com/books?id=XX9PKytw8g8C&pg=PA24
| year = 1981
| url-status=live
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160509151853/https://books.google.com/books?id=XX9PKytw8g8C&pg=PA24
| archive-date = 2016-05-09
}}</ref><ref>{{citation
| last = Martin-Löf | first = Per
| contribution = Mathematics of infinity
| doi = 10.1007/3-540-52335-9_54
| location = Berlin
| pages = 146-197
| publisher = Springer
| series = Lecture Notes in Computer Science
| title = COLOG-88 (Tallinn, 1988)
| volume = 417
| year = 1990| isbn = 978-3-540-52335-2}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=OQZxHpG2y3UC&q=infinity |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005014950/https://books.google.com/books?id=OQZxHpG2y3UC&q=infinity |archive-date=5 Oktober 2025 |url-status=live |title=A History of Mathematical Notations |last=Cajori |first=Florian |publisher=Cosimo, Inc. |year=2007 |isbn=9781602066854 |volume=1 |pages=214 |language=en}}</ref> en dit in oppervlakteberekenings benut deur die gebied in infinitesimale strokies met 'n breedte in die orde van <math>\tfrac{1}{\infty}</math> te verdeel.<ref>{{Harvnb|Cajori|1993|loc=Sec. 421, Vol. II, p. 44}}</ref> In ''Arithmetica infinitorum'' (1656)<ref>{{Cite web |title=Arithmetica Infinitorum |url=https://archive.org/details/ArithmeticaInfinitorum/page/n5/mode/2up}}</ref> dui hy oneindige reekse, oneindige produkte en oneindige kettingbreuke egter aan deur 'n paar terme of faktore neer te skryf en dan "&c." by te voeg, soos in "1, 6, 12, 18, 24, &c."<ref>{{Harvnb|Cajori|1993|loc=Sec. 435, Vol. II, p. 58}}</ref>
[[Isaac Newton]] het in 1699 in sy werk ''De analysi per aequationes numero terminorum infinitas'' oor vergelykings met 'n oneindige getal terme geskryf.<ref>{{cite book |title=Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 |first1=Ivor |last1=Grattan-Guinness |publisher=Elsevier |year=2005 |isbn=978-0-08-045744-4 |page=62 |url=https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603085825/https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC |archive-date=2016-06-03}} [https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&pg=PA62 Uittreksel van p. 62]</ref>
== Simbool ==
Die oneindigheidsimbool <math>\infty</math>, soms die [[lemniskaat]] genoem, is 'n wiskundige simbool wat die begrip oneindigheid voorstel. Dit is in [[Unicode]] as U+221E (&#8734;)<ref>{{Cite web |url=https://www.compart.com/en/unicode/U+221E |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115214058/https://www.compart.com/en/unicode/U+221E |archive-date=15 November 2019 |url-status=dead |title=Unicode Character "∞" (U+221E) |last=AG |first=Compart |website=Compart.com |language=en |access-date=15 November 2019}}</ref> en in LaTeX as <code>\infty</code> gekodeer.<ref>{{Cite web |url=https://oeis.org/wiki/List_of_LaTeX_mathematical_symbols |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115214100/https://oeis.org/wiki/List_of_LaTeX_mathematical_symbols |archive-date=15 November 2019 |url-status=live |title=List of LaTeX mathematical symbols - OeisWiki |website=oeis.org |access-date=15 November 2019}}</ref>
Sedert sy invoering word die simbool ook buite die wiskunde gebruik, in die moderne mistiek<ref>{{citation|title=Dreams, Illusion, and Other Realities|first=Wendy Doniger|last=O'Flaherty|publisher=University of Chicago Press|year=1986|isbn=978-0-226-61855-5|page=243|url=https://books.google.com/books?id=vhNNrX3bmo4C&pg=PA243|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629143323/https://books.google.com/books?id=vhNNrX3bmo4C&pg=PA243|archive-date=2016-06-29}}</ref> en as letterkundige simbool.<ref>{{citation|title=Nabokov: The Mystery of Literary Structures|first=Leona|last=Toker|publisher=Cornell University Press|year=1989|isbn=978-0-8014-2211-9|page=159|url=https://books.google.com/books?id=Jud1q_NrqpcC&pg=PA159|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509095701/https://books.google.com/books?id=Jud1q_NrqpcC&pg=PA159|archive-date=2016-05-09}}</ref>
== Calculus ==
[[Gottfried Wilhelm Leibniz]], een van die grondleggers van die infinitesimaalrekening, het breedvoerig oor oneindige getalle en hul gebruik in die wiskunde gespekuleer. Vir Leibniz was infinitesimale sowel as oneindige groothede ideale entiteite, nie van dieselfde aard as meetbare groothede nie, maar met dieselfde eienskappe volgens die wet van kontinuïteit.<ref>{{cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/continuity/ |title=Continuity and Infinitesimals |last=Bell |first=John Lane |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy}}</ref><ref name="Jesseph">{{cite journal |last=Jesseph |first=Douglas Michael |date=1 Mei 1998 |title=Leibniz on the Foundations of the Calculus: The Question of the Reality of Infinitesimal Magnitudes |url=http://muse.jhu.edu/journals/perspectives_on_science/v006/6.1jesseph.html |url-status=dead |journal=Perspectives on Science |volume=6 |issue=1&2 |pages=6-40 |doi=10.1162/posc_a_00543 |s2cid=118227996 |issn=1063-6145 |oclc=42413222 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411071216/http://muse.jhu.edu/journals/perspectives_on_science/v006/6.1jesseph.html |archive-date=11 April 2016 |access-date=1 November 2019 |via=Project MUSE}}</ref> Ook wiskundiges soos l'Hôpital en Johann Bernoulli het met oneindig klein groothede gewerk.<ref name="Jesseph" />
=== Reële analise ===
In die reële analise dui die simbool <math>\infty</math>, "oneindig" genoem, 'n onbegrensde limiet aan.<ref>{{Harvnb|Taylor|1955|loc=p. 63}}</ref> Dit is self nie 'n [[reële getal]] nie. Die notasie <math>x \rightarrow \infty</math> beteken dat ''<math>x</math>'' onbegrens toeneem, en <math>x \to -\infty</math> dat ''<math>x</math>'' onbegrens afneem. As <math>f(t)\ge 0</math> byvoorbeeld vir elke ''<math>t</math>'' geld, dan beteken<ref>Hierdie gebruike van oneindigheid vir integrale en reekse kom in enige standaardhandboek oor calculus voor, soos {{Harvnb|Swokowski|1983|pp=468-510}}.</ref>
* <math>\int_{a}^{b} f(t)\, dt = \infty</math> dat <math>f(t)</math> nie 'n eindige oppervlakte van <math>a</math> tot <math>b</math> begrens nie;
* <math>\int_{-\infty}^{\infty} f(t)\, dt = \infty</math> dat die oppervlakte onder <math>f(t)</math> oneindig is;
* <math>\int_{-\infty}^{\infty} f(t)\, dt = a</math> dat die totale oppervlakte onder <math>f(t)</math> eindig en gelyk aan <math>a</math> is.
Oneindigheid word ook gebruik om oneindige reekse te beskryf:
* <math>\sum_{i=0}^{\infty} f(i) = a</math> beteken dat die som van die oneindige reeks na 'n reële waarde <math>a</math> konvergeer;
* <math>\sum_{i=0}^{\infty} f(i) = \infty</math> beteken dat die som van die reeks na oneindig divergeer, in die sin dat die parsiële somme onbegrens toeneem.<ref>{{Cite web |url=http://mathonline.wikidot.com/properly-divergent-sequences |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116001157/http://mathonline.wikidot.com/properly-divergent-sequences |archive-date=16 November 2019 |url-status=live |title=Properly Divergent Sequences - Mathonline |website=mathonline.wikidot.com |access-date=15 November 2019}}</ref>
Behalwe om 'n limiet te definieer, kan oneindigheid ook as 'n waarde in die uitgebreide reëlegetallestelsel dien. Punte met die name <math>+\infty</math> en <math>-\infty</math> kan by die topologiese ruimte van die reële getalle gevoeg word, wat die tweepunt-kompaktifikasie van die reële getalle oplewer. As algebraïese eienskappe daarby gevoeg word, kry 'n mens die uitgebreide reële getalle.<ref>{{citation
| last1 = Aliprantis
| first1 = Charalambos D.
| last2 = Burkinshaw
| first2 = Owen
| edition = 3rd
| isbn = 978-0-12-050257-8
| location = San Diego, CA
| page = 29
| publisher = Academic Press, Inc.
| title = Principles of Real Analysis
| url = https://books.google.com/books?id=m40ivUwAonUC&pg=PA29
| year = 1998
| url-status=live
| archive-url = https://web.archive.org/web/20150515120230/https://books.google.com/books?id=m40ivUwAonUC&pg=PA29
| archive-date = 2015-05-15
}}</ref> 'n Mens kan <math>+\infty</math> en <math>-\infty</math> ook as dieselfde punt behandel, wat die eenpunt-kompaktifikasie van die reële getalle gee: die reële projektiewe lyn.<ref>{{Harvnb|Gemignani|1990|loc=p. 177}}</ref> Die projektiewe meetkunde werk eweneens met 'n lyn in die oneindige in die platvlakmeetkunde, 'n vlak in die oneindige in die driedimensionele ruimte en 'n hipervlak in die oneindige vir hoër dimensies, wat elk uit punte in die oneindige bestaan.<ref>{{citation|first1=Albrecht|last1=Beutelspacher|first2=Ute|last2=Rosenbaum|title=Projective Geometry / from foundations to applications|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-48364-3|page=27}}</ref>
=== Komplekse analise ===
[[Lêer:Riemann sphere1.svg|duimnael|250px|Deur stereografiese projeksie kan die komplekse vlak om 'n sfeer "gedraai" word, met die boonste punt van die sfeer wat met oneindigheid ooreenstem. Dit word die Riemann-sfeer genoem.]]
In die komplekse analise dui die simbool <math>\infty</math> 'n limiet sonder teken aan. Die uitdrukking <math>x \rightarrow \infty</math> beteken dat die grootte <math>|x|</math> van ''<math>x</math>'' bo enige gegewe waarde uitstyg. 'n Punt met die naam <math>\infty</math> kan by die komplekse vlak as topologiese ruimte gevoeg word, wat die eenpunt-kompaktifikasie van die komplekse vlak oplewer. Die ruimte wat so ontstaan, is 'n eendimensionele komplekse menigvuldigheid of Riemann-oppervlak, wat die uitgebreide komplekse vlak of die Riemann-sfeer genoem word.<ref>{{Cite book |title=Complex Analysis: An Invitation : a Concise Introduction to Complex Function Theory |first1=Murali |last1=Rao |first2=Henrik |last2=Stetkær |publisher=World Scientific |year=1991 |isbn=9789810203757 |page=113 |url=https://books.google.com/books?id=wdTntZ_N0tYC&pg=PA113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122183241/https://books.google.com/books?id=wdTntZ_N0tYC&pg=PA113 |archive-date=22 November 2025 |url-status=live}}</ref>
=== Nie-standaardanalise ===
[[Lêer:Numeros hiperreales.svg|duimnael|450px|Infinitesimale (ε) en oneindighede (ω) op die hiperreële getallelyn (1/ε = ω/1)]]
Newton en Leibniz se oorspronklike formulering van die infinitesimaalrekening het infinitesimale groothede gebruik. In die tweede helfte van die 20ste eeu is getoon dat dié benadering met behulp van verskeie logiese stelsels, onder meer gladde infinitesimale analise en nie-standaardanalise, 'n streng grondslag kan kry. In laasgenoemde is infinitesimale omkeerbaar, en hul omgekeerdes is oneindige getalle. Die oneindighede in dié sin is deel van die liggaam van hiperreële getalle; anders as by Cantor se transfiniete getalle is hulle nie aan mekaar gelyk nie. As H byvoorbeeld in dié sin 'n oneindige getal is, is H + H = 2H en H + 1 verskillende oneindige getalle. Dié benadering tot die calculus word volledig deur {{Harvtxt|Keisler|1986}} uitgewerk.
== Versamelingsleer ==
[[Lêer:Infinity paradoxon - one-to-one correspondence between infinite set and proper subset.gif|duimnael|Een-tot-een-ooreenkoms tussen 'n oneindige versameling en 'n egte deelversameling daarvan]]
'n Ander vorm van oneindigheid is die ordinale en kardinale oneindighede van die versamelingsleer, 'n stelsel van transfiniete getalle wat Georg Cantor eerste ontwikkel het. Hierin is alef-nul (ℵ<sub>0</sub>), die kardinaliteit van die versameling natuurlike getalle, die eerste transfiniete kardinaalgetal. Dié moderne wiskundige opvatting van die kwantitatiewe oneindige het aan die einde van die 19de eeu uit die werk van Cantor, [[Gottlob Frege]], Richard Dedekind en ander ontstaan, gebaseer op die idee van versamelings.<ref name="Allen" />
Dedekind het in wese die een-tot-een-ooreenkoms as maatstaf aanvaar om die grootte van versamelings te vergelyk, en die siening van [[Galileo Galilei|Galileo]] (wat van Euklides afkomstig is) verwerp dat die geheel nie so groot soos die deel kan wees nie. 'n Oneindige versameling kan eenvoudig gedefinieer word as een wat ewe groot is as ten minste een van sy egte deelversamelings. Die diagram hierby gee 'n voorbeeld: as lyne as oneindige versamelings punte beskou word, kan die linkerhelfte van die onderste blou lyn een-tot-een (groen) op die boonste blou lyn afgebeeld word, en dié weer (rooi) op die hele onderste blou lyn. Die hele onderste lyn en sy linkerhelfte het dus dieselfde kardinaliteit, oftewel "grootte".<ref>{{cite book |title=Classical and Nonclassical Logics: An Introduction to the Mathematics of Propositions |author1=Eric Schechter |edition=illustrated |publisher=Princeton University Press |year=2005 |isbn=978-0-691-12279-3 |page=118 |url=https://books.google.com/books?id=70W4Q-kzdicC |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116073316/https://books.google.com/books?id=70W4Q-kzdicC |archive-date=16 November 2025 |url-status=live}} [https://books.google.com/books?id=70W4Q-kzdicC&pg=PA118 Uittreksel van bladsy 118]</ref>
Cantor het twee soorte oneindige getalle gedefinieer: ordinaalgetalle, wat welgeordende versamelings kenmerk, en kardinaalgetalle, wat die grootte van versamelings aandui. 'n Versameling wat ewe groot is as die positiewe heelgetalle, is aftelbaar oneindig; een wat te groot is om een-tot-een met die positiewe heelgetalle in verband gebring te word, is ''ontelbaar''. Cantor se stelling bewys verder dat daar geen grootste kardinaalgetal bestaan nie: vir elke oneindige versameling is daar 'n groter een. Cantor het verklaar dat die versameling van alle versamelings 'n onvergrootbare absolute oneindigheid het, wat hy met God gelykgestel het.<ref>{{cite book |author=Abhijit Dasgupta |title=Set Theory: With an Introduction to Real Point Sets |publisher=Springer Science & Business Media |year=2013 |isbn=978-1-4614-8854-5 |pages=362-363}}</ref><ref>{{Cite journal | author=Ignacio Jané | title=The role of the absolute infinite in Cantor's conception of set | url=https://archive.org/details/sim_erkenntnis_1995-05_42_3/page/375 | journal=Erkenntnis | jstor=20012628 | volume=42 | issue=3 |date=Mei 1995 | pages=375-402 | doi=10.1007/BF01129011 | s2cid=122487235 | quote=Cantor (1) took the absolute to be a manifestation of God [...] When the absolute is first introduced in Grundlagen, it is linked to God. "the true infinite or absolute, which is in God, admits no kind of determination" (Cantor 1883b, p. 175) This is not an incidental remark, for Cantor is very explicit and insistent about the relation between the absolute and God.}}</ref> Hoewel Cantor se sienings aanvanklik omstrede was, het hulle die oorhand gekry, en die moderne wiskunde aanvaar aktuele oneindigheid as deel van 'n konsekwente en samehangende teorie.<ref>{{cite book |author1=A.W. Moore |url=https://books.google.com/books?id=z-UJhZmQnhAC |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116093137/https://books.google.com/books?id=z-UJhZmQnhAC |archive-date=16 November 2025 |url-status=live |title=The Infinite |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-1-134-91213-1 |edition=2nd, revised |page=xiv}} [https://books.google.com/books?id=z-UJhZmQnhAC&pg=PR14 Uittreksel van bladsy xiv]</ref>
Sedert Cantor is die teorie van ordinaal- en kardinaalgetalle verder ontwikkel, en groot aftelbare ordinaalgetalle en groot kardinaalgetalle is 'n onderwerp van navorsing in die [[wiskundige logika]].<ref>{{Cite web |last=Hamkins |first=Joel David |date=4 Januarie 2012 |title=Climb into Cantor's attic |url=https://jdh.hamkins.org/climb-into-cantors-attic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114233459/https://jdh.hamkins.org/climb-into-cantors-attic/ |archive-date=14 Januarie 2026 |url-status=live |access-date=20 Januarie 2026 |website=Joel David Hamkins |language=en-US}}</ref>
=== Kardinaliteit van die kontinuum ===
Een van Cantor se belangrikste resultate was dat die kardinaliteit van die kontinuum <math>\mathbf c</math> groter is as dié van die natuurlike getalle <math>{\aleph_0}</math>; daar is met ander woorde meer reële getalle {{math|'''R'''}} as natuurlike getalle {{math|'''N'''}}. Cantor het naamlik getoon dat <math>\mathbf{c}=2^{\aleph_0}>{\aleph_0}</math>.<ref>{{Cite journal |last=Dauben |first=Joseph |title=Georg Cantor and the Battle for Transfinite Set Theory |url=http://acmsonline.org/home2/wp-content/uploads/2016/05/Dauben-Cantor.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427194946/http://acmsonline.org/home2/wp-content/uploads/2016/05/Dauben-Cantor.pdf |archive-date=27 April 2026 |url-status=dead |journal=9th ACMS Conference Proceedings |year=1993 |page=4}}</ref>
Die kontinuumhipotese stel dat daar geen kardinaalgetal tussen die kardinaliteit van die reële getalle en dié van die natuurlike getalle is nie (<math>\mathbf{c}=\aleph_1=\beth_1</math>). Dié hipotese kan binne die algemeen aanvaarde Zermelo-Fraenkel-versamelingsleer nie bewys of weerlê word nie, selfs as die keusaksioma aanvaar word.<ref>{{Harvnb|Cohen|1963|p=1143}}</ref>
[[Lêer:Peanocurve.svg|duimnael|Die eerste drie stappe van 'n fraktale konstruksie waarvan die limiet 'n ruimtevullende kromme is. Dit toon dat daar ewe veel punte op 'n eendimensionele lyn as in 'n tweedimensionele vierkant is.]]
Met kardinaalrekenkunde kan getoon word dat 'n reële getallelyn net soveel punte bevat as enige segment van dié lyn, en ook net soveel as 'n vlak en selfs enige eindigdimensionele ruimte.<ref>{{cite book |title=Set Theory |author1=Felix Hausdorff |publisher=American Mathematical Soc. |year=2021 |isbn=978-1-4704-6494-3 |page=44 |url=https://books.google.com/books?id=TFA_EAAAQBAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005015022/https://books.google.com/books?id=TFA_EAAAQBAJ |archive-date=5 Oktober 2025 |url-status=live}} [https://books.google.com/books?id=TFA_EAAAQBAJ&pg=PA44 Uittreksel van bladsy 44]</ref> Die eerste resultaat blyk byvoorbeeld uit die [[tangens]]funksie, wat 'n een-tot-een-ooreenkoms tussen die interval ({{math|−{{Vbreuk|π|2}}, {{Vbreuk|π|2}}}}) en {{math|'''R'''}} gee. Die tweede het Cantor in 1878 bewys, maar dit het eers in 1890 aanskoulik geword toe Giuseppe Peano die ruimtevullende krommes ingevoer het: krommes wat genoeg draai en kronkel om die hele vierkant, [[kubus]], hiperkubus of eindigdimensionele ruimte te vul. Met dié krommes kan 'n een-tot-een-ooreenkoms tussen die punte op een sy van 'n vierkant en die punte in die vierkant gedefinieer word.<ref>{{Harvnb|Sagan|1994|pp=10-12}}</ref>
== Meetkunde ==
[[Lêer:SierpinskiTriangle.svg|duimnael|Die Sierpiński-driehoek bevat oneindig veel (verkleinde) kopieë van homself.]]
Die struktuur van 'n fraktaal herhaal homself in elke vergroting. Fraktale behou hul struktuur, hoe ver hulle ook al vergroot word, en word nooit "glad" nie; hulle het oneindige omtrekke en kan 'n oneindige of eindige oppervlakte hê. Een so 'n fraktale kromme met 'n oneindige omtrek en 'n eindige oppervlakte is die Koch-sneeuvlok.<ref>{{cite book |title=Fractals, Graphics, and Mathematics Education |author1=Michael Frame |author2=Benoit Mandelbrot |edition=illustrated |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=978-0-88385-169-2 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=Wz7iCaiB2C0C |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115070523/https://books.google.com/books?id=Wz7iCaiB2C0C |archive-date=15 November 2025 |url-status=live}} [https://books.google.com/books?id=Wz7iCaiB2C0C&pg=PA36 Uittreksel van bladsy 36]</ref>
== Finitisme ==
Leopold Kronecker was in die 1870's en 1880's skepties oor die begrip oneindigheid en oor die manier waarop sy kollegas dit gebruik het. Uit dié skeptisisme het die wiskundige filosofie van die finitisme gegroei, 'n uiterste vorm van die filosofiese en wiskundige skole van die konstruktivisme en die intuïsionisme.<ref>{{Harvnb|Kline|1972|pp=1197-1198}}</ref>
== Logika ==
In die [[logika]] is 'n argument van oneindige regressie "'n kenmerkend filosofiese soort argument wat wil toon dat 'n tesis gebrekkig is omdat dit 'n oneindige reeks voortbring, terwyl (vorm A) so 'n reeks nie bestaan nie, of (vorm B) die tesis, sou so 'n reeks wel bestaan, nie die rol (byvoorbeeld van regverdiging) sou vervul wat dit veronderstel is om te speel nie".<ref>''Cambridge Dictionary of Philosophy'', tweede uitgawe, p. 429</ref>
== Toepassings ==
=== Fisika ===
In die fisika word benaderings van reële getalle vir kontinue metings gebruik, en natuurlike getalle vir diskrete metings (tellings). Begrippe soos 'n oneindige vlakgolf bestaan, maar daar is geen eksperimentele manier om so iets voort te bring nie.<ref>[http://www.doriclenses.com/administrer/upload/pdf/NOT_AXI_ENG_070212_doricl97_doricle_kvgwQP.pdf Doric Lenses] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124011604/http://www.doriclenses.com/administrer/upload/pdf/NOT_AXI_ENG_070212_doricl97_doricle_kvgwQP.pdf |date=2013-01-24}}, Application Note, Axicons, 2. Intensity Distribution. Besoek op 7 April 2014.</ref>
=== Kosmologie ===
Die eerste gepubliseerde voorstel dat die heelal oneindig is, het in 1576 van Thomas Digges gekom.<ref>John Gribbin (2009), ''In Search of the Multiverse: Parallel Worlds, Hidden Dimensions, and the Ultimate Quest for the Frontiers of Reality'', {{ISBN|978-0-470-61352-8}}. p. 88</ref> Agt jaar later, in 1584, het die Italiaanse filosoof en sterrekundige [[Giordano Bruno]] in ''Oor die oneindige heelal en wêrelde'' 'n onbegrensde heelal voorgestel: "Ontelbare sonne bestaan; ontelbare aardes draai om dié sonne soos die sewe planete om ons son draai. Lewende wesens bewoon dié wêrelde."<ref>{{cite book |title=Alien Life Imagined: Communicating the Science and Culture of Astrobiology |edition=illustrated |first1=Mark |last1=Brake |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-0-521-49129-7 |page=63 |url=https://books.google.com/books?id=sWGqzfL0snEC&pg=PA63 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116024930/https://books.google.com/books?id=sWGqzfL0snEC&pg=PA63 |archive-date=16 November 2025 |url-status=live}}</ref>
Kosmoloë probeer al lank vasstel of oneindigheid in die fisiese heelal bestaan: Is daar oneindig veel sterre? Het die heelal 'n oneindige volume? Strek die ruimte eindeloos ver? Dit is steeds 'n oop vraag in die kosmologie. Of iets oneindig is, is logies 'n ander vraag as of dit grense het. Die tweedimensionele oppervlak van die [[Aarde]] is byvoorbeeld eindig, maar het geen rand nie: wie in 'n reguit lyn langs die aarde se kromming reis, kom uiteindelik weer presies by sy beginpunt uit. Die heelal kan, ten minste in beginsel, 'n soortgelyke [[topologie]] hê, sodat 'n mens na 'n lang genoeg reis in 'n reguit lyn deur die heelal by jou beginpunt sou terugkom.<ref>{{cite book |title=In Quest of the Universe |edition=illustrated |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |publisher=Jones & Bartlett Learning |year=2007 |isbn=978-0-7637-4387-1 |page=553 |url=https://books.google.com/books?id=6rTttN4ZdyoC |archive-url=https://web.archive.org/web/20260110024258/https://books.google.com/books?id=6rTttN4ZdyoC |archive-date=10 Januarie 2026 |url-status=live}} [https://books.google.com/books?id=6rTttN4ZdyoC&pg=PA553 Uittreksel van p. 553]</ref>
Die kromming van die heelal kan aan die hand van multipoolmomente in die spektrum van die kosmiese mikrogolfagtergrondstraling gemeet word. Die ontleding van die stralingspatrone wat die ruimtetuig WMAP opgeteken het, dui daarop dat die heelal 'n plat topologie het, wat met 'n oneindige fisiese heelal strook.<ref>{{cite web |title=Will the Universe expand forever? |url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/uni_shape.html |publisher=NASA |date=24 Januarie 2014 |access-date=16 Maart 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150307175428/http://map.gsfc.nasa.gov/universe/uni_shape.html |archive-date=7 Maart 2015}}</ref><ref>{{cite web| title=Our universe is Flat| url=http://www.symmetrymagazine.org/article/april-2015/our-flat-universe?email_issue=725| publisher=FermiLab/SLAC| date=7 April 2015| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20150410200411/http://www.symmetrymagazine.org/article/april-2015/our-flat-universe?email_issue=725| archive-date=10 April 2015}}</ref><ref>{{cite journal|title=Unexpected connections|author=Marcus Y. Yoo|journal=Engineering & Science|volume=LXXIV1|date=2011|page=30}}</ref> Die heelal kan egter eindig wees, selfs al is sy kromming plat. Tweedimensionele voorbeelde maak dit maklik om te verstaan, soos videospeletjies waarin voorwerpe wat by die een kant van die skerm verdwyn, aan die ander kant weer verskyn: die topologie van sulke speletjies is [[torus|torusvormig]] en die meetkunde plat. Vir die driedimensionele ruimte bestaan daar ook baie moontlikhede wat begrens en plat is.<ref>{{cite book|last=Weeks|first=Jeffrey|title=The Shape of Space|year=2001|publisher=CRC Press|isbn=978-0-8247-0709-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shapeofspace0000week}}</ref>
Die begrip oneindigheid strek ook tot die hipotese van die [[multiversum]], wat volgens astrofisici soos [[Michio Kaku]] veronderstel dat daar oneindig veel en oneindig verskillende heelalle is.<ref>Kaku, M. (2006). Parallel worlds. Knopf Doubleday Publishing Group.</ref> Sikliese modelle veronderstel weer 'n oneindige getal [[Oerknal]]le, met 'n oneindige verskeidenheid heelalle ná elke oerknal in 'n oneindige siklus.<ref>{{cite news |last1=McKee |first1=Maggie |title=Ingenious: Paul J. Steinhardt – The Princeton physicist on what's wrong with inflation theory and his view of the Big Bang |url=http://nautil.us/issue/17/big-bangs/ingenious-paul-j-steinhardt |archive-url=https://web.archive.org/web/20170429023642/http://nautil.us/issue/17/big-bangs/ingenious-paul-j-steinhardt |archive-date=29 April 2017 |url-status=dead |access-date=31 Maart 2017 |work=Nautilus |issue=17 |publisher=NautilusThink Inc. |date=25 September 2014}}</ref>
=== Rekenaarwetenskap ===
Die IEEE 754-standaard vir dryfpuntgetalle spesifiseer 'n positiewe en 'n negatiewe oneindigheidswaarde, asook onbepaalde waardes. Dié word gedefinieer as die resultaat van oorloop, deling deur nul en ander uitsonderlike bewerkings.<ref>{{Cite web |title=Infinity and NaN (The GNU C Library) |url=https://www.gnu.org/software/libc/manual/html_node/Infinity-and-NaN.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323162454/https://www.gnu.org/software/libc/manual/html_node/Infinity-and-NaN.html |archive-date=23 Maart 2021 |url-status=dead |access-date=15 Maart 2021 |website=www.gnu.org}}</ref> Sommige [[programmeertaal|programmeertale]], soos [[Java (programmeertaal)|Java]]<ref>{{cite book|last=Gosling|first=James |display-authors=etal |title=The Java Language Specification|publisher=Oracle America, Inc.|location=California|date=27 Julie 2012|edition=Java SE 7|chapter=4.2.3.|access-date=6 September 2012|chapter-url=http://docs.oracle.com/javase/specs/jls/se7/html/jls-4.html#jls-4.2.3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120609071157/http://docs.oracle.com/javase/specs/jls/se7/html/jls-4.html#jls-4.2.3|archive-date=9 Junie 2012}}</ref> en J,<ref>{{cite book |last=Stokes |first=Roger |title=Learning J |date=Julie 2012 |chapter=19.2.1 |chapter-url=http://www.rogerstokes.free-online.co.uk/19.htm#10 |access-date=6 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325064205/http://www.rogerstokes.free-online.co.uk/19.htm#10 |archive-date=25 Maart 2012}}</ref> gee die programmeerder direkte toegang tot die positiewe en negatiewe oneindigheidswaardes as konstantes van die taal.
=== Kuns en spele ===
[[Perspektief]] in die kuns maak gebruik van verdwynpunte, wat rofweg met die wiskundige punte in die oneindige ooreenstem en op 'n oneindige afstand van die toeskouer lê. Dit stel kunstenaars in staat om ruimte, afstande en vorms realisties uit te beeld.<ref>{{cite book |title=Mathematics for the Nonmathematician |author1=Morris Kline |edition=illustrated, unabridged, reprinted |publisher=Courier Corporation |year=1985 |isbn=978-0-486-24823-3 |page=229 |url=https://books.google.com/books?id=gXSMukf1aFIC |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117190513/https://books.google.com/books?id=gXSMukf1aFIC |archive-date=17 November 2025 |url-status=live}} [https://books.google.com/books?id=gXSMukf1aFIC&pg=PA229 Uittreksel van bladsy 229, afdeling 10-7]</ref> Die kunstenaar [[M.C. Escher]] is veral bekend vir sy gebruik van oneindigheid in sy werk, op dié en ander maniere.<ref>{{cite journal |last1=Schattschneider |first1=Doris |volume=57 |issue=6 |pages=706-718 |journal=Notices of the AMS |title=The Mathematical Side of M. C. Escher |url=https://www.ams.org/notices/201006/rtx100600706p.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116170123/https://www.ams.org/notices/201006/rtx100600706p.pdf |archive-date=16 November 2025 |url-status=live |date=2010}}</ref>
Variante van [[skaak]] wat op 'n onbegrensde bord gespeel word, staan as oneindige skaak bekend.<ref>[http://www.chessvariants.com/boardrules.dir/infinite.html Infinite chess at the Chess Variant Pages] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170402082426/http://www.chessvariants.com/boardrules.dir/infinite.html |date=2017-04-02}} An infinite chess scheme.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PN-I6u-AxMg "Infinite Chess, PBS Infinite Series"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407211614/https://www.youtube.com/watch?v=PN-I6u-AxMg |date=2017-04-07}} PBS Infinite Series, met akademiese bronne deur J. Hamkins: {{cite arXiv |eprint=1302.4377 |last1=Evans |first1=C.D.A |title=Transfinite game values in infinite chess |author2=Joel David Hamkins |class=math.LO |year=2013}} en {{cite arXiv |eprint=1510.08155 |last1=Evans |first1=C.D.A |title=A position in infinite chess with game value $ω^4$ |author2=Joel David Hamkins |author3=Norman Lewis Perlmutter |class=math.LO |year=2015}}.</ref>
Die [[kognitiewe wetenskap|kognitiewe wetenskaplike]] George Lakoff beskou die begrip oneindigheid in die wiskunde en die wetenskappe as 'n metafoor. Dié siening berus op die basiese metafoor van oneindigheid, gedefinieer as die eindeloos stygende ry <1, 2, 3, …>.<ref>{{Cite web |url=http://www.se.rit.edu/~yasmine/assets/papers/Embodied%20math.pdf |title=Review of "Where Mathematics comes from: How the Embodied Mind Brings Mathematics Into Being" By George Lakoff and Rafael E. Nunez|first1=Yasmine Nader|last1=Elglaly|first2=Francis |last2=Quek|work=CHI 2009 |access-date=25 Maart 2021 |archive-date=26 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226004335/http://www.se.rit.edu/~yasmine/assets/papers/Embodied%20math.pdf |url-status=dead}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Joel David Hamkins]]
* [[Magsverheffing]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
=== Bibliografie ===
{{Refbegin}}
* {{citation|first=Florian|last=Cajori|title=A History of Mathematical Notations (Two Volumes Bound as One)|year=1993|orig-year=1928 & 1929|publisher=Dover|isbn=978-0-486-67766-8|url=https://archive.org/details/historyofmathema00cajo_0}}
* {{Citation |last=Cohen |first=Paul |title=The Independence of the Continuum Hypothesis |doi=10.1073/pnas.50.6.1143 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=50 |issue=6 |pages=1143-1148 |year=1963 |pmid=16578557 |pmc=221287 |bibcode=1963PNAS...50.1143C |doi-access=free}}
* {{citation|first=Michael C.|last=Gemignani|title=Elementary Topology|edition=2nd|publisher=Dover|year=1990|isbn=978-0-486-66522-1}}
* {{citation |first=H. Jerome |last=Keisler |title=Elementary Calculus: An Approach Using Infinitesimals |edition=2nd |year=1986 |url=http://www.math.wisc.edu/~keisler/calc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328204845/http://www.math.wisc.edu/~keisler/calc.html |archive-date=28 Maart 2021 |url-status=live}}
* {{citation |title=Mathematical Thought from Ancient to Modern Times |last=Kline |first=Morris |year=1972 |publisher=Oxford University Press |location=New York|isbn=978-0-19-506135-2 |pages=1197-1198}}
* {{citation|first=Randall B.|last=Maddox|title=Mathematical Thinking and Writing: A Transition to Abstract Mathematics|publisher=Academic Press|year=2002|isbn=978-0-12-464976-7}}
* {{citation |first=Eli |last=Maor |title=To Infinity and Beyond |publisher=Princeton University Press |year=1991 |isbn=978-0-691-02511-7 |url=https://books.google.com/books?id=lXjF7JnHQoIC&q=To+Infinity+and+beyond |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114213356/https://books.google.com/books?id=lXjF7JnHQoIC&q=To+Infinity+and+beyond |archive-date=14 November 2025 |url-status=live}}
* {{citation |title=The Principles of Mathematics |last=Russell |first=Bertrand |year=1996 |orig-year=1903 |publisher=Norton |location=New York|isbn=978-0-393-31404-5 |oclc=247299160}}
* {{citation |first=Hans |last=Sagan |title=Space-Filling Curves |publisher=Springer |year=1994 |isbn=978-1-4612-0871-6}}
* {{citation|first=Earl W.|last=Swokowski|title=Calculus with Analytic Geometry|edition=Alternate|year=1983|publisher=Prindle, Weber & Schmidt|isbn=978-0-87150-341-1|url=https://archive.org/details/calculuswithanal00swok}}
* {{citation|first=Angus E.|last=Taylor|title=Advanced Calculus|year=1955|publisher=Blaisdell Publishing Company}}
* {{citation |first=David Foster |last=Wallace |title=Everything and More: A Compact History of Infinity |publisher=Norton, W.W. & Company, Inc. |year=2004 |isbn=978-0-393-32629-1}}
{{Refend}}
==Eksterne skakels==
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Infinity|Engelse Wikipedia]]
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Logika]]
[[Kategorie:Wiskunde]]
[[Kategorie:Wetenskapsfilosofie]]
8vys6c1ejsnv4rr70n3j6v5ft5s7p1x
Alfa Romeo (Formule 1)
0
264607
3378867
2919480
2026-11-19T16:56:11Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378867
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Alfa Romeo F1 Team Stake Logo.svg|duimnael|300px|Logo van Alfa Romeo F1-span en Stake]]
[[Lêer:Alfa Romeo Tipo 182.jpg|duimnael|links|Alfa Romeo Tipo 182]]
Die '''Alfa Romeo F1-span''' was 'n Switserse Formule 1-span. Die [[Italiaanse]] motorhandelsmerk [[Alfa Romeo]] het tussen 1950 en 1985 as 'n vervaardiger aan [[Formule Een]] deelgeneem, en tot 1988 voortgegaan om enjins aan ander spanne te lewer. Alfa Romeo was een van die vervaardigers wat aan die eerste seisoen van Formule 1 deelgeneem het, wat daardie jaar deur een van hul bestuurders, Nino Farina, gewen is. Juan Manuel Fangio het die bestuurderstitel vir Alfa Romeo in 1951 verower.
In 2018, na 30 jaar se afwesigheid, het Alfa Romeo sy terugkeer tot Formule 1 gemaak. In die jaar het Alfa Romeo saam met die [[Sauber]]-span op strategiese, kommersiële en tegnologiese vlak saamgewerk. Die renstal begin met die naam Alfa Romeo Sauber F1. In 2019 het die Sauber-span voortgegaan onder die naam Alfa Romeo Racing,<ref name="Sauber">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/sauber-f1-verder-alfa-romeo-racing-naam-verdwijnt/4331480/ Sauber F1 verder als Alfa Romeo Racing, historische naam verdwijnt]</ref> In [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] was die oliemaatskappy ''Orlen'' die volgende titelborg, maar op 27 Januarie 2023 word die aanlynkasino ''Stake.com'' die titelborg en verander die span se naam na {{nowrap|'''Alfa Romeo F1 Team Stake'''}}.<ref>{{en}} [https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/alfa-romeo-f1-team-stake-is-now-live-on-stream-with-kick-com/ Alfa Romeo F1 Team Stake is now live on stream with KICK.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230127195119/https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/alfa-romeo-f1-team-stake-is-now-live-on-stream-with-kick-com/ |date=27 Januarie 2023 }} Sauber persberig 27-1-2023</ref>
== Uitslae 2019 – 2023 ==
[[Lêer:FIA F1 Austria 2018 Nr. 16 Leclerc.jpg|duimnael|regs|250px|[[Charles Leclerc]] in 'n [[Sauber]]-renmotor met 'n Alfa Romeo-kragbron, 2018.]]
[[Lêer:Alfa Romeo C38 Antonio Giovinazzi ITA ALFA ROMEO RACING (46388731925).jpg|duimnael|250px|[[Antonio Giovinazzi]] in 'n Alfa Romeo C38 op 'n toetsdag te [[Circuit de Barcelona-Catalunya]] in Spanje, Februarie 2019.]]
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%"
|-
! Jaar
! Onderstel en bande
! Enjin
! Renjaers
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! 22
! Punte
! Plek
|-style="border-top:3px solid #aaaaaa"
!rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]]
|rowspan="3"| [[Alfa Romeo]] C38<br/><br/>{{Pirelli}}
|rowspan="3"| [[Ferrari]] 064 1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}}
| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}}
| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}}
| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}}
| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}}
| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}}
| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}}
| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}}
| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}}
| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}}
| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}}
| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}}
| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}}
| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}}
| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}}
| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}}
| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}}
| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}}
| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}}
| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}}
| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|rowspan="3"| '''57'''
|rowspan="3"| '''8ste'''
|-
|align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 17
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=cfcfff| 13
|
|-
|align="left"| {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]]
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=cfcfff| 19
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 18
|bgcolor=cfcfff| 18
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=cfcfff| 16
|
|-
|-style="border-top:3px solid #aaaaaa"
!rowspan="3"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]]
|rowspan="3"| [[Alfa Romeo]] C39<br/><br/>{{Pirelli}}
|rowspan="3"| [[Ferrari]] 065 1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}}
| [[2020 Steiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]]
| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}}
| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}}
| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Beeld:F1 70 Logo retraced.svg|28px]]
| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}}
| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}}
| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}}
| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>[[Beeld:Flag of Tuscany.svg|20px]]
| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}}
| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}}
| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}}
| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>{{IT-VLAG}}
| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{vlagikoon|TUR}}
| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{vlagikoon|BHR}}
| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/>{{vlagikoon|BHR}}
| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|
|
|
|rowspan="3"| '''8'''
|rowspan="3"| '''8ste'''
|-
|align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 17
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 12
|
|
|
|
|
|-
|align="left"| {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]]
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 17
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=cfcfff| 17
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 16
|
|
|
|
|-style="border-top:3px solid #aaaaaa"
!rowspan="4"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]]
|rowspan="4"| [[Alfa Romeo]] C40<br/><br/>{{Pirelli}}
|rowspan="4"| [[Ferrari]] 065/066 1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}}
| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}}
| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{vlagikoon|POR}}
| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}}
| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}}
| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}}
| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}}
| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]]
| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}}
| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}}
| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}}
| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}}
| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}}
| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}}
| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}}
| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}}
| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}}
| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}}
| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}}
| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}}
| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan="4"| '''13'''
|rowspan="4"| '''9de'''
|-
|align="left"| {{FI-VLAG}}<br />[[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#cfcfff"| 13
|bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>
|bgcolor="#cfcfff"| 12
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#dfffdf"| 10
|bgcolor="#cfcfff"| 17
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#cfcfff"| 15
|bgcolor="#cfcfff"| 15
|bgcolor="#dfffdf"| 10
|bgcolor="#cfcfff"| 18
|bgcolor=|<small>DNS</small> <small>(covid)</small>
|bgcolor=|<small>DNS</small> <small>(covid)</small>
|bgcolor="#dfffdf"| 8
|bgcolor="#cfcfff"| 12
|bgcolor="#cfcfff"| 13
|bgcolor="#dfffdf"| 8
|bgcolor="#cfcfff"| 12
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>
|-
|align="left"| {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]]
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align="left"| {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]]
|bgcolor="#cfcfff"| 12
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#cfcfff"| 12
|bgcolor="#cfcfff"| 15
|bgcolor="#dfffdf"| 10
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#cfcfff"| 15
|bgcolor="#cfcfff"| 15
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#cfcfff"| 13
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#cfcfff"| 13
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#cfcfff"| 13
|bgcolor="#cfcfff"| 16
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#cfcfff"| 11
|bgcolor="#cfcfff"| 14
|bgcolor="#cfcfff"| 15
|bgcolor="#dfffdf"| 9
|bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>
|-
|-style="border-top:3px solid #aaaaaa"
!rowspan="3"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]]
|rowspan="3"| Alfa Romeo C42<br/><br/>{{Pirelli}}
|rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/7<br />1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}}
| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}}
| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}}
| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}}
| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}}
| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}}
| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}}
| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}}
| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}}
| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}}
| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}}
| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}}
| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}}
| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}}
| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}}
| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}}
| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}}
| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}}
| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}}
| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan="3"| 55
|rowspan="3"| 6
|-
|align="left"| {{vlagikoon|CHN}}<br />[[Zhou Guanyu]]
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=efcfff| DNF
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 16
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=cfcfff| 12
|-
|align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=cfcfff| 20
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=efcfff| <small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=cfcfff| 15
|-
|-style="border-top:3px solid #aaaaaa"
!rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]]
|rowspan="3"| Alfa Romeo C43<br/><br/>{{Pirelli}}
|rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/10<br />1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
|bgcolor=| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}}
|bgcolor=| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}}
|bgcolor=| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}}
|bgcolor=| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}}
|bgcolor=| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
|bgcolor=| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}}
|bgcolor=| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}}
|bgcolor=| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}}
|bgcolor=| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}}
|bgcolor=| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}}
|bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}}
|bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}}
|bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}}
|bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}}
|bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}}
|bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}}
|bgcolor=| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}}
|bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}}
|bgcolor=| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}}
|bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
|bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
|bgcolor=| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=3| '''16'''
|rowspan=3| '''9de'''
|-
|align="left"| {{vlagikoon|CHN}}<br />[[Zhou Guanyu]]
|bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|-
|align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|19
|-
! Jaar
! Onderstel en bande
! Enjin
! Renjaers
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! 22
! Punte
! Plek
|}
==Verwysings==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]]
q1mqdai3ukourqwfnhellqu1ned7hff
Andrew Yang
0
267160
3378872
3372880
2026-11-19T17:51:35Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378872
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam = Andrew Yang
| beeld = Andrew Yang November 2023.jpg
| beeldonderskrif = Yang in 2023
| geboortenaam = Andrew Yang
| geboortejaar = 1975
| geboortemaand = 1
| geboortedag = 13
| geboorteplek = Schenectady, [[New York (deelstaat)|New York]], [[VSA]]
| party = [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] (1995–2021)<br>[[Forward Party (United States)|Forward Party]] (2021–hede)
| nasionaliteit = Amerikaans
| orde = Medevoorsitter van die [[Forward Party]]
| termynaanvang = 28 Julie 2022
| vise = Christine Todd Whitman<br>Michael S. Willner
| voorganger = Pos geskep
| eggenoot = Evelyn Lu (m. 2011)
| kinders = 2
| alma_mater = [[Brown-universiteit]] ([[Baccalaureus Artium|B.A.]])<br>Columbia-universiteit (JD)
| handtekening = Andrew Yang signature.svg
}}'''Andrew Yang''' (gebore [[13 Januarie]] [[1975]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[entrepreneur]], [[filantroop]], [[outeur]], juris en politieke kommentator. Hy het die politieke party en aksiekomitee Forward Party in 2021 gestig, waarvoor hy as medevoorsitter dien saam met voormalige goewerneur van [[New Jersey]], Christine Todd Whitman, en Michael S. Willner.<ref>{{cite web|title=Yang announces new Forward party with other centrist groups|url=https://www.axios.com/2022/07/28/andrew-yang-forward-party-merger|last=Chen|first=Shawna|date=27 Julie 2022|access-date=2 Augustus 2022|archive-date=28 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728005549/https://www.axios.com/2022/07/28/andrew-yang-forward-party-merger|url-status=live}}</ref>
Yang, die seun van [[Taiwannees|Taiwanese]] Amerikaanse immigrante, is in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] gebore en getoë. Hy het gegradueer aan die [[Brown-universiteit]] en Columbia Regskool, en was 'n prokureur en entrepreneur voordat hy 'n kandidaat in die 2020 [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] se presidensiële voorverkiesings was. Sy kenmerkende beleid, 'n maandelikse [[universele basiese inkomste]] (UBI) van $1 000, was bedoel om werkverplasing deur outomatisering te verreken.
Media-afsetpunte het Yang beskryf as beide 'n donker perd en 'n nuwigheidskandidaat tydens die 2020-verkiesingsiklus, waar hy van relatief onbekend tot 'n groot mededinger in die wedloop gestyg het.<ref name=":0">{{Cite web|title=Andrew Yang's Campaign Is Not a Joke|url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2020/01/andrew-yang-campaign/605056/|last=Dovere|first=Edward-Isaac|date=17 Januarie 2020|website=The Atlantic|language=en-US|access-date=21 Mei 2020|archive-date=26 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726021333/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2020/01/andrew-yang-campaign/605056/|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=The Surprising Surge of Andrew Yang|url=https://politi.co/2P8sYjZ|last=Kruse|first=Michael|website=Politico Magazine|date=22 Augustus 2019 |language=en|access-date=21 Mei 2020|archive-date=12 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912175056/https://www.politico.com/magazine/story/2019/08/22/andrew-yang-2020-president-profile-227631/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Yang |first=Wesley |date=2019-10-25 |title=What Andrew Yang means |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/2019/10/25/what-andrew-yang-means/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425222741/https://www.washingtonpost.com/outlook/2019/10/25/what-andrew-yang-means/ |archive-date=2021-04-25 |url-status=live |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Yang het gekwalifiseer vir en deelgeneem aan sewe van die eerste agt Demokratiese debatte. Sy ondersteuners, in die omgangstaal bekend as die "Yang-bende", het verskeie hoëprofiel openbare figure en bekendes ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/09/andrew-yang-consummate-outsider/598288/|title=Why Andrew Yang Matters|last=Beinart|first=Peter|date=20 September 2019|website=The Atlantic|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=6 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206150816/https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/09/andrew-yang-consummate-outsider/598288/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/right-leaning-voters-support-andrew-yang-2020-1|title=From 'Trump train' to 'Yang Gang': Meet the conservatives and swing voters who have fallen hard for Andrew Yang|last=Fisher|first=Anthony|date=7 Februarie 2020|website=Business Insider|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=11 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211225624/https://www.businessinsider.com/right-leaning-voters-support-andrew-yang-2020-1|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/opinion/sunday/andrew-yang-2020.html|title=Did I Just Get Yanged?|author=Bari Weiss|date=30 Januarie 2020|website=[[The New York Times]]|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=8 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200208115601/https://www.nytimes.com/2020/01/30/opinion/sunday/andrew-yang-2020.html|url-status=live}}</ref> Yang het sy veldtog op 11 Februarie 2020 opgeskort, kort na die New Hampshire-voorverkiesing.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|title=Andrew Yang Drops Out: 'It Is Clear Tonight From the Numbers That We Are Not Going to Win'|last=Stevens|first=Matt|date=11 Februarie 2020|website=[[The New York Times]]|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924050541/https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|url-status=live}}</ref> Daarna het hy by [[CNN]] aangesluit as 'n politieke kommentator, die politieke niewinsgewende organisasie Humanity Forward gestig, en onsuksesvol vir [[burgemeester]] van New York Stad in die Demokratiese voorverkiesings van 2021 gestaan.<ref name="autogenerated2">{{Cite news|last=Stevens|first=Matt|url=https://www.nytimes.com/2020/03/05/us/politics/andrew-yang-humanity-first.html|title=Andrew Yang's Next Move: A New Nonprofit Organization|date=5 Maart 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=6 Maart 2020|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=6 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200306032042/https://www.nytimes.com/2020/03/05/us/politics/andrew-yang-humanity-first.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Fitzsimmons|first=Emma G.|date=11 Desember 2020|title=Is Andrew Yang Running for Mayor? All Signs Point to Yes|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/12/11/nyregion/andrew-yang-mayor-new-york.html|access-date=13 Desember 2020|issn=0362-4331|archive-date=11 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211234307/https://www.nytimes.com/2020/12/11/nyregion/andrew-yang-mayor-new-york.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Andrew Yang Enters Race for Mayor, Proposes Universal Basic Income|url=https://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/news/2021/01/13/andrew-yang-enters-race-for-mayor--proposes-universal-basic-income-for-new-yorkers|access-date=14 Januarie 2021|website=www.ny1.com|language=en|archive-date=14 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114005351/https://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/news/2021/01/13/andrew-yang-enters-race-for-mayor--proposes-universal-basic-income-for-new-yorkers|url-status=live}}</ref><ref name="theguardian.com">{{cite news |last1=Gabbatt |first1=Adam |title=Andrew Yang drops out of New York mayoral race as Eric Adams leads |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/jun/23/andrew-yang-new-york-mayoral-race-eric-adams |access-date=23 Junie 2021 |date=23 Junie 2021 |archive-date=23 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210623135617/https://www.theguardian.com/us-news/2021/jun/23/andrew-yang-new-york-mayoral-race-eric-adams |url-status=live }}</ref>
Op 4 Oktober 2021 het Andrew Yang die Demokratiese Party verlaat om 'n onafhanklike politikus te word,<ref>{{Cite web|title=Breaking Up with the Democratic Party|url=https://www.andrewyang.com/blog/breaking-up-with-the-democratic-party|access-date=4 Oktober 2021|website=Andrew Yang|language=en-US|archive-date=4 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204193451/https://www.andrewyang.com/blog/breaking-up-with-the-democratic-party|url-status=live}}</ref> en hy het gekritiseer op wat hy beskryf het as 'n stelsel wat vasgevang is in toenemende polarisasie en gesê dat hy "meer gemaklik is om die stelsel te probeer regstel as om deel daarvan te wees".<ref name=axiosoct4>{{Cite news|last=Gonzalez|first=Oriana|title=Andrew Yang says he officially left the Democratic Party|work=Axios|url=https://www.axios.com/andrew-yang-democrat-independent-voting-794f9190-ccdb-4af4-80b5-ec4df7884f88.html|access-date=4 Oktober 2021|archive-date=4 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004172247/https://www.axios.com/andrew-yang-democrat-independent-voting-794f9190-ccdb-4af4-80b5-ec4df7884f88.html|url-status=live}}</ref> Later in Oktober 2021 het Yang die Forward Party gestig, 'n sentristiese politieke party met 'n verklaarde doelwit om 'n alternatief vir die twee groot Amerikaanse politieke partye te bied.
== Lewe ==
Andrew Yang is in Schenectady, [[New York (deelstaat)]] gebore,<ref name="YangSchenectady" /> sy ouers is immigrante uit [[Republiek China|Taiwan]].<ref name="taiwannews" /> Sy ouers het in die 1960's van Taiwan na die Verenigde State geëmigreer<ref name="USN&WR">{{Cite magazine|url=https://www.usnews.com/elections/andrew-yang|title=Andrew Yang: Where He Stands|last=Cline|first=Seth|date=11 Oktober 2019|magazine=U.S. News & World Report|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014212348/https://www.usnews.com/elections/andrew-yang|archive-date=14 Oktober 2019|access-date=17 Oktober 2019}}</ref> en het mekaar ontmoet tydens nagraadse skool aan die Universiteit van Kalifornië, Berkeley.<ref name="Vimeo316922117">{{Cite web |url=https://vimeo.com/316922117 |title=JRE #1245 – Andrew Yang |last=JoeRogan |date=12 Februarie 2019 |via=Vimeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205815/https://vimeo.com/316922117 |archive-date=10 Maart 2019 |access-date=17 Maart 2019}}</ref> Yang is van Hoklo Taiwanese afkoms. Sy pa het gegradueer met 'n PhD in [[fisika]] en het in die navorsingslaboratoriums van [[IBM]] en General Electric gewerk, waar hy meer as 50 patente in sy loopbaan gegenereer het.<ref name="WaPo"/><ref name="Vimeo316922117" /> Sy ma het gegradueer met 'n meestersgraad in [[statistiek]]<ref>{{Cite web |url=https://bigthink.com/politics-current-affairs/andrew-yang-immigration?rebelltitem=1 |title=Are immigrants being scapegoated? Andrew Yang (and new research) suggests yes. |date=4 Augustus 2019 |website=Big Think |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823032613/https://bigthink.com/politics-current-affairs/andrew-yang-immigration?rebelltitem=1 |archive-date=23 Augustus 2019 |access-date=23 Augustus 2019}}</ref> voordat sy 'n stelseladministrateur aan 'n universiteit geword het,<ref name="YangPhotos">{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/05/13/politics/gallery/andrew-yang/index.html |title=In photos: Andrew Yang, 2020 presidential candidate |date=14 Augustus 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815170040/https://www.cnn.com/2019/05/13/politics/gallery/andrew-yang/index.html |archive-date=15 Augustus 2019 |access-date=15 Augustus 2019}}</ref><ref name="Freakonomics">{{Cite web |url=http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |title=Why Is This Man Running for President? (Ep. 362) |last=Dubner |first=Stephen J. |date=9 Januarie 2019 |website=Freakonomics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724090344/http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |archive-date=24 Julie 2019 |access-date=15 Augustus 2019}}</ref> en later 'n kunstenaar.<ref name="WaPo 5 months">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/|title=Andrew Yang was groomed for a high-paying job at an elite law firm. He lasted five months.|last=Sullivan|first=Kevin|date=28 Oktober 2019|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=29 Oktober 2019|archive-date=18 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114553/https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/?arc404=true|url-status=live}}</ref> Yang het 'n ouer broer, Lawrence,<ref name="YangPhotos" /><ref>{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2019/07/17/andrew-yang-silicon-valleys-2020-presidential-candidate.html |title=Silicon Valley has found its presidential candidate in Andrew Yang |last=Elias |first=Jennifer |date=17 Julie 2019 |publisher=CNBC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808054252/https://www.cnbc.com/2019/07/17/andrew-yang-silicon-valleys-2020-presidential-candidate.html |archive-date=8 Augustus 2019 |access-date=15 Augustus 2019}}</ref>wat 'n sielkundeprofessor aan die Universiteit van New York is.<ref name="Freakonomics" /><ref name="WaPo 5 months"/>
Yang het grootgeword in Somers, 'n dorp in Westchester County, New York.<ref name=USN&WR /><ref name="WaPo 5 months"/> Hy het die Phillips Exeter Academy, 'n privaat kosskool in Exeter, [[New Hampshire]], bygewoon.<ref>[https://www.businessinsider.com/most-elite-boarding-schools-in-america-2016-2#2-phillips-academy-andover-49 ''Business Insider''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190425074454/https://www.businessinsider.com/most-elite-boarding-schools-in-america-2016-2#2-phillips-academy-andover-49 |date=25 April 2019 }}, 17 Februarie 2016. Besoek 26 April 2019</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.exeter.edu/news/qa-two-exonian-presidential-hopefuls |title=Q&A with two Exonian presidential hopefuls |access-date=4 April 2021 |archive-date=29 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210329010847/https://www.exeter.edu/news/qa-two-exonian-presidential-hopefuls |url-status=dead }}</ref>Yang was deel van die 1992 Amerikaanse nasionale debatspan, wat aan die wêreldkampioenskappe in Londen deelgeneem het.<ref name="WaPo 5 months"/> Hy het in 1992 aan die Phillips Exeter Akademie gegradueer.<ref name="NYT Background">{{Cite news |last=Seligson |first=Hannah |date=13 Julie 2013 |title=No Six-Figure Pay, but Making a Difference |url=https://www.nytimes.com/2013/07/14/business/no-six-figure-pay-but-making-a-difference.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214124449/http://www.nytimes.com/2013/07/14/business/no-six-figure-pay-but-making-a-difference.html |archive-date=14 Februarie 2018 |access-date=26 Februarie 2018 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |oclc=1645522}}</ref>
Yang het in 1996 'n [[Baccalaureus Artium]]-graad (met 'n hoofvak in [[ekonomie]] en [[politieke wetenskap]]) van Brown-universiteit en in 1999 'n Juris Doctor-graad van Columbia-universiteit ontvang.<ref name="NYT Background" /><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Emily |date=13 April 2018 |title=Alum makes 2020 presidential bid |url=http://www.browndailyherald.com/2018/04/13/alum-makes-2020-presidential-bid/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706134607/http://www.browndailyherald.com/2018/04/13/alum-makes-2020-presidential-bid/ |archive-date=6 Julie 2019 |access-date=13 September 2019 |newspaper=The Brown Daily Herald}}</ref><ref name="FastFacts" /> Hy was 'n redakteur van die ''Columbia Law Review'' toe hy 'n regstudent was.<ref name="FastFacts" />
==Besigheidsloopbaan==
===Vroeë loopbaan===
Nadat hy van die regskool gegradueer het, het Yang sy loopbaan as 'n korporatiewe prokureur by Davis Polk & Wardwell in [[New York Stad]] begin. Yang het die werk later beskryf as "'n pasteie-eetkompetisie, en as jy gewen het, was jou prys meer pastei”.<ref name=":3" /> Hy het die regsfirma na vyf maande verlaat, wat hy "die vyf ergste maande van my lewe" genoem het.<ref name=":3">{{cite news |last1=Sullivan |first1=Kevin |title=Andrew Yang was groomed for a high-paying job at an elite law firm. He lasted five months. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/?arc404=true |access-date=14 Januarie 2020 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=28 Oktober 2019 |archive-date=1 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201065649/https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/?arc404=true |url-status=live }}</ref>
In Februarie 2000 het Yang by sy kantoormaat, Jonathan Philips, aangesluit om Stargiving te loods, 'n webwerf vir bekendes-geaffilieerde filantropiese fondsinsameling.<ref name="WaPo 5 months"/><ref>{{Cite web|first=Eilene<!-- Unusual spelling confirmed -->|last=Zimmerman|url=https://www.inc.com/articles/201107/andrew-yang-venture-for-america.html|title=Venture for America: The 'Teach for America' for Entrepreneurs?|date=28 Julie 2011|website=Inc|access-date=15 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205823/https://www.inc.com/articles/201107/andrew-yang-venture-for-america.html|archive-date=10 Maart 10, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://qz.com/282922/america-should-start-giving-out-medals-of-honor-to-people-who-create-jobs/ |title=The US should include entrepreneurs in its definition of service |last=Yang |first=Andrew |date=21 Oktober 2014 |access-date=1 Februarie 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207031639/https://qz.com/282922/america-should-start-giving-out-medals-of-honor-to-people-who-create-jobs/ |archive-date=7 Februarie 2017 |website=Quartz}}</ref> Die beginonderneming het aanvanklik sukses behaal, maar het in 2002 in duie gestort toe die [[Dot-comvoorspoedgolf|dot-com-borrel gebars het]]. Yang het betrokke geraak by ander ondernemings, insluitend 'n partytjie-organiserende besigheid.<ref name="WaPo 5 months"/> Van 2002 tot 2005 het hy as visepresident van 'n gesondheidsorg-[[beginonderneming]] gedien.<ref name="FastFacts" />
===Manhattan Prep===
Nadat hy vier jaar in die gesondheidsorgbedryf gewerk het, het Yang MMF Systems verlaat om by sy vriend Zeke Vanderhoek aan te sluit by 'n klein toetsvoorbereidingsmaatskappy, Manhattan Prep.<ref>{{Cite web |url=http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |title=Why Is This Man Running for President? (Ep. 362) |last=Dubner |first=Stephen J. |date=9 Januarie 2019 |website=Freakonomics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724090344/http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |archive-date=24 Julie 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref> In 2006 het Vanderhoek vir Yang gevra om die pos as uitvoerende hoof oor te neem. Terwyl Yang die uitvoerende hoof was, het die maatskappy hoofsaaklik GMAT-toetsvoorbereiding verskaf. Dit het van vyf na 69 liggings uitgebrei en is in Desember 2009 deur Kaplan, Inc. oorgeneem. Yang het vroeg in 2012 as die maatskappy se president bedank.<ref>{{Cite news |url=http://stevecheney.com/the-evolution-of-education-kaplan-acquires-ma/ |title=The Evolution of Education – Kaplan acquires Manhattan GMAT |access-date=1 Februarie 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918150650/http://stevecheney.com/the-evolution-of-education-kaplan-acquires-ma/ |archive-date=18 September 2016 |website=Steve Cheney – Technology, business & strategy}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204257504577152902147107614 |title=For Grads Seeking to Work and Do Good |last=Glazer |first=Emily |date=12 Januarie 2012 |work=[[The Wall Street Journal]] |access-date=1 Februarie 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207031357/https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204257504577152902147107614 |archive-date=7 Februarie 2017 |issn=0099-9660}}</ref><ref name="NYT VFA" /> Yang het later gesê dit was gedurende sy tyd by Manhattan Prep dat hy 'n miljoenêr geword het.<ref name="WaPo"/>
In September 2019 se getuienis voor die New York City Commission on Gender Equity het voormalige werknemer Kimberly Watkins getuig dat Yang haar afgedank het omdat hy gevoel het dat sy nie so hard sou werk nadat sy getroud is nie. Yang het die bewerings ontken.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-former-employee-fired-married-1460652|title=Andrew Yang's former employee claims he fired her because she got married|last=Lemon|first=Jason|date=22 September 2019|website=[[Newsweek]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924163448/https://www.newsweek.com/andrew-yang-former-employee-fired-married-1460652|archive-date=24 September 2019|access-date=25 September 2019}}</ref> In 'n verskyning op ''The View'' het Yang gesê: "Ek het soveel fenomenale vroulike leiers gehad wat my en my organisasies in elke fase van my loopbaan verhef het, en as ek daardie soort persoon was, sou ek nooit enige sukses gehad het nie."<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-view-truth-staffers-firing-claims/story?id=65837854|title=Andrew Yang on 'The View': 'Zero truth' to former staffer's firing claims|last1=Garcia|first1=Armando|last2=Shah|first2=Zohreen|date=26 September 2019|work=ABC News|access-date=26 September 2019|archive-date=19 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819093544/https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-view-truth-staffers-firing-claims/story?id=65837854|url-status=live}}</ref>
In November het 'n voormalige werknemer van Yang by Manhattan GMAT 'n regsgeding teen hom aanhangig gemaak omdat hy haar na bewering minder betaal het as haar manlike kollegas en haar daarna afgedank het omdat sy vir 'n verhoging gevra het. Yang en 'n ander vroulike werknemer by die maatskappy het die anonieme vrou se bewering betwis dat sy in 'n gelykstaande posisie was as die manlike kollegas wat sy aangehaal het.<ref>{{cite news |last1=Bowden |first1=John |title=Andrew Yang accused of discriminating against female employee at education company |url=https://thehill.com/homenews/campaign/472363-andrew-yang-accused-of-discriminating-against-female-employee-at-education |access-date=9 Desember 2019 |work=The Hill |date=27 November 2019 |archive-date=10 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210073130/https://thehill.com/homenews/campaign/472363-andrew-yang-accused-of-discriminating-against-female-employee-at-education |url-status=live }}</ref>
===Venture for America===
Na Kaplan se verkryging van Manhattan Prep laat in 2009, het Yang begin werk aan die skep van 'n nuwe niewinsgewende genootskapsprogram, Venture for America (VFA), wat hy in 2011 gestig het. Die organisasie was bedoel om entrepreneurs te vind en op te lei om besighede in ekonomies gestresde stede te begin.<ref name="NYT Background" /><ref name="Bayou">{{Cite news |url=http://siliconbayounews.com/2017/03/29/andrew-yang-steps-venture-america-ceo/ |title=Andrew Yang Steps Down as Venture for America CEO |last=Ballard |first=Julie |date=29 Maart 2017 |work=Silicon Bayou News |access-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107181103/http://siliconbayounews.com/2017/03/29/andrew-yang-steps-venture-america-ceo/ |archive-date=7 Januarie 2019}}</ref><ref name=whitehouse/><ref>{{Cite news |url=https://ventureforamerica.org/about-us/our-mission-approach/ |title=Our Mission & Approach |work=Venture for America |access-date=3 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104073141/https://ventureforamerica.org/about-us/our-mission-approach/ |archive-date=4 Januarie 2018 }}</ref> VFA is met $200,000 van stapel gestuur en het 40 gegradueerdes in 2012 en 69 in 2013 opgelei. VFA het Columbus, Miami, San Antonio en St. Louis in 2014 bygevoeg, met 'n klas van 106.<ref name="NYT VFA">{{Cite news |url=https://boss.blogs.nytimes.com/2011/10/12/starting-a-teach-for-america-for-entrepreneurs/ |title=Starting a Teach for America for Entrepreneurs |last=Bruder |first=Jessica |date=12 Oktober 2011 |work=You're the Boss Blog, The New York Times |access-date=3 Januarie 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104132334/https://boss.blogs.nytimes.com/2011/10/12/starting-a-teach-for-america-for-entrepreneurs/ |archive-date=4 Januarie 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.freep.com/story/money/business/columnists/tom-walsh/2014/08/17/tom-walsh-venture-for-america-start-up-program-takes-a-shine-to-detroit/14134321/ |title=Venture for America start-up program takes a shine to Detroit |last=Walsh |first=Tom |date=17 Augustus 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306114514/https://www.freep.com/story/money/business/columnists/tom-walsh/2014/08/17/tom-walsh-venture-for-america-start-up-program-takes-a-shine-to-detroit/14134321/ |archive-date=6 Maart 2019 |access-date=5 Maart 2019 |newspaper=Detroit Free Press}}</ref>
[[Lêer:Andrew Yang talking about urban entrepreneurship at Techonomy Conference 2015 in Detroit, MI.jpg|duimnael|Yang praat oor stedelike entrepreneurskap by die 2015 Techonomy-konferensie in [[Detroit]], [[Michigan]].]]
VFA het vinnig nasionale aandag gekry, insluitend van die [[Barack Obama|Obama]]-administrasie. In 2011 is Yang erken deur "Champions of Change", 'n [[Withuis]]-program wat 500 mense van elke staat vereer het vir buitengewone werk in hul gemeenskappe.<ref name="whitehouse">{{Cite news |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/04/27/celebrating-year-champions-change-president-obama-meets-12-champions-who-are-making- |title=Celebrating a Year of Champions of Change – President Obama Meets with 12 Champions Who Are Making a Difference in Their Communities |date=April 27, 2012 |work=[[whitehouse.gov]] (official website archives) |access-date=3 Januarie 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180131081202/https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/04/27/celebrating-year-champions-change-president-obama-meets-12-champions-who-are-making- |archive-date=31 Januarie 2018 }}</ref> In 2015 is Yang aangewys as 'n Presidensiële Ambassadeur vir Globale Entrepreneurskap.<ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2014/04/10/announcing-president-obama-s-new-ambassadors-global-entrepreneurship |title=Announcing President Obama's New Ambassadors for Global Entrepreneurship|website=whitehouse.gov |date=10 April 2014|access-date=5 Augustus 2018 |archive-date=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602130019/https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2014/04/10/announcing-president-obama-s-new-ambassadors-global-entrepreneurship |url-status=live }}</ref><ref name="commerce.gov">{{Cite web |url=https://www.commerce.gov/page/eu-us?field_news_type_tid%5B52%5D=52&field_news_type_tid%5B51%5D=51&field_news_type_tid%5B55%5D=55&field_news_type_tid%5B56%5D=56&field_news_type_tid%5B54%5D=54&field_news_type_tid%5B53%5D=53&page=3 |title=Presidential Ambassadors for Global Entrepreneurship |website=[[U.S. Department of Commerce]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104232538/https://www.commerce.gov/page/eu%2Dus?field_news_type_tid%5B52%5D%3D52%26field_news_type_tid%5B51%5D%3D51%26field_news_type_tid%5B55%5D%3D55%26field_news_type_tid%5B56%5D%3D56%26field_news_type_tid%5B54%5D%3D54%26field_news_type_tid%5B53%5D%3D53%26page%3D3 |archive-date=4 Januarie 2018 |access-date=3 Januarie 2018}}</ref>
VFA is ook gekritiseer omdat dit ver tekort skiet aan sy doelwit van 100 000 werksgeleenthede. 'n ''ABC News''-ondersoek het bevind dat VFA se eie telling slegs 365 werksgeleenthede getel het wat teen 2020 geskep is, en van daardie werksgeleenthede het ''[[The New York Times]]'' gevind dat slegs 150 oorbly.<ref>{{Cite news|last1=Rosenthal|first1=Brian M.|last2=Glueck|first2=Katie|date=1 Mei 2021|title=Andrew Yang Promised to Create 100,000 Jobs. He Ended Up With 150.|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2021/05/01/nyregion/andrew-yang-venture-for-america-jobs.html|access-date=28 Mei 2021|issn=0362-4331|archive-date=27 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210527213059/https://www.nytimes.com/2021/05/01/nyregion/andrew-yang-venture-for-america-jobs.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Andrew Yang calls himself 'Mr. Job Creator.' But critics say his numbers don't add up|url=https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-calls-mr-job-creator-critics-numbers/story?id=68656444|access-date=28 Mei 2021|website=ABC News|language=en|archive-date=2 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213523/https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-calls-mr-job-creator-critics-numbers/story?id=68656444|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/recode/2019/6/13/18637853/andrew-yang-venture-for-america-jobs-record|title=Andrew Yang is promising to revitalize America. His nonprofit tried, too, but couldn't.|last=Schleifer|first=Theodore|date=13 Junie 2019|website=Vox|access-date=7 Desember 2020|archive-date=4 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214040202/https://www.vox.com/recode/2019/6/13/18637853/andrew-yang-venture-for-america-jobs-record|url-status=live}}</ref> Startup, 'n dokumentêre film mede-geregisseer deur Cynthia Wade en Cheryl Miller Houser oor ses opstartondernemings in Detroit wat deur VFA van stapel gestuur is, is in 2016 vrygestel.<ref>{{Cite web |url=http://www.generationstartupthefilm.com/ |title=Generation Startup |website=Generation Startup documentary film (official website) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416200842/http://www.generationstartupthefilm.com/ |archive-date=16 April 2017 |access-date=1 Februarie 2017}}</ref> Yang het in Maart 2017 uit sy posisie as uitvoerende hoof van VFA bedank, maar het voortgegaan om beginondernemings te adviseer wat in lyn was met sy kenmerkende beleid van universele basiese inkomste tydens sy presidensiële veldtog.<ref name=Bayou/><ref>{{cite news |last1=Strauss |first1=Helmut |title=U.S. PRESIDENTIAL CANDIDATE JOINS MANNA BASE TEAM |url=https://worldnews123.one/trading/item/867-u-s-presidential-candidate-joins-manna-base-team |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204192216/https://worldnews123.one/trading/item/867-u-s-presidential-candidate-joins-manna-base-team |archive-date=4 Februarie 2020 |access-date=4 Februarie 2020 |publisher=World News 123 |date=23 Julie 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Andrew Yang for President 2020 |url=https://www.facebook.com/andrewyang2020/photos/a.592228501116451/634308623575105/?type=3&theater |website=[[Facebook]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204193150/https://www.facebook.com/andrewyang2020/photos/a.592228501116451/634308623575105/?type=3&theater |archive-date=4 Februarie 2020 |access-date=4 Februarie 2020 |date=22 Mei 2018}}</ref>
===Legendary Ventures===
Op 10 Augustus 2022 het Andrew Yang by die adviesspan by Legendary Ventures, 'n vroeëstadium-[[waagkapitaal]]firma, aangesluit om strategiese waarde oor die firma se portefeulje van verbruikerskleinhandeltegnologie-beleggings te dryf, saam met Fung Brothers Ventures.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-08-10 |title=Legendary Ventures expands advisory board with new appointment |url=https://www.einpresswire.com/article/585423216/legendary-ventures-expands-advisory-board-with-new-appointment |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518151339/https://www.einpresswire.com/article/585423216/legendary-ventures-expands-advisory-board-with-new-appointment |archive-date=2025-05-18 |url-status=live |access-date=2025-05-19 |website=EIN Presswire |publisher=Legendary Ventures |language=en-US}}</ref>
===Humanity Forward===
Op 5 Maart 2020, na die opskorting van sy presidensiële veldtog, het Yang aangekondig dat hy die niewinsgewende organisasie Humanity Forward Foundation stig, wat toegewy is aan die bevordering van die idees waarvoor hy tydens sy verkiesing veldtog gevoer het, soos UBI, rangordestemming en dataprivaatheid. Yang het ook aangekondig dat die organisasie, saam met The Spark of Hudson,<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-universal-basic-income-cash-experiment-upstate-new-york-2020-5?amp|title=Andrew Yang Universal Basic Income Cases Experiment Upstate New York|website=Business Insider|language=en|access-date=6 Maart 2021|archive-date=12 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004406/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-universal-basic-income-cash-experiment-upstate-new-york-2020-5?amp|url-status=live}}</ref> wat HudsonUP vorm,<ref>{{Cite web|url=https://www.news10.com/news/universal-basic-income-pilot-program-to-launch-in-hudson/|title=Universal basic income pilot program to launch in Hudson|date=11 Mei 2020|language=en|access-date=6 Maart 2021|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429225041/https://www.news10.com/news/universal-basic-income-pilot-program-to-launch-in-hudson/amp/|url-status=dead}}</ref> $500 000 in UBI aan die inwoners van Hudson, New York, sou weggee om UBI se voordele te demonstreer.<ref>{{cite news |last1=Clifford |first1=Catherine |title=Andrew Yang's new non-profit is giving away $500,000 in free cash as a UBI experiment |url=https://www.cnbc.com/2020/03/05/andrew-yangs-humanity-forward-giving-money-for-a-ubi-experiment.html |access-date=6 Maart 2020 |work=CNBC|date=5 Maart 2020 |archive-date=5 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305211246/https://www.cnbc.com/2020/03/05/andrew-yangs-humanity-forward-giving-money-for-a-ubi-experiment.html |url-status=live }}</ref> Nadat die Trump-administrasie gesê het dat hulle 'n vorm van basiese inkomste oorweeg in reaksie op die pandemie, het Yang aangekondig dat hy in kontak was met die Withuis en sy span se dienste aangebied het.<ref>{{cite news |last1=Budryk |first1=Zack |title=Andrew Yang reaching out to the White House on universal basic income |url=https://thehill.com/policy/finance/488056-andrew-yang-reaching-out-to-the-white-house-on-universal-basic-income |access-date=19 Maart 2020 |work=The Hill |date=17 Maart 2020 |archive-date=19 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319062739/https://thehill.com/policy/finance/488056-andrew-yang-reaching-out-to-the-white-house-on-universal-basic-income |url-status=live }}</ref>
Op 20 Maart het [[CNN]] berig dat Humanity Forward binnekort $1 miljoen sou spandeer aan maandelikse betalings van $1 000 aan 500 lae-inkomste huishoudings in die [[The Bronx|Bronx]] tydens die krisis. Yang het getwiet dat die aantal huishoudings na verwagting sou verdubbel met bykomende befondsing.<ref>{{cite news |last1=Merica |first1=Dan |title=Andrew Yang's non-profit to spend more than $1 million to aid working families impacted by coronavirus |url=https://www.cnn.com/2020/03/20/politics/andrew-yang-nonprofit-coronavirus/index.html |access-date=21 Maart 2020 |work=[[CNN]]|date=20 Maart 2020 |archive-date=21 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321022001/https://www.cnn.com/2020/03/20/politics/andrew-yang-nonprofit-coronavirus/index.html |url-status=live }}</ref> Op 3 Augustus het Yang aangekondig dat sy organisasie saamwerk met The $1K Project, 'n aanlyn netwerk wat help om gesinne in nood te identifiseer, wat drie maande se betalings van $1 000 sal ontvang. Een van die stigters van die netwerk beskryf die program as "'n brug na herindiensneming of ander soorte ondersteuning."<ref>{{Cite web|last=Frias|first=Lauren|date=August 3, 2020|title=Andrew Yang's nonprofit is partnering with the $1K Project to bring $1,000 direct monthly payments to struggling US families|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-nonprofit-humanity-forward-1k-project-pandemic-relief-funding-2020-8|access-date=3 Augustus 2020|website=Business Insider|archive-date=3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803221705/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-nonprofit-humanity-forward-1k-project-pandemic-relief-funding-2020-8|url-status=live}}</ref>
Humanity Forward het verklaar dat hulle geen kandidaat ondersteun of onderskryf nadat Yang sy verkiesing tot [[burgemeester]] van New York Stad aangekondig het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/news/andrew-yang-twitter-bodega-new-york-mayor|title=New York City mayoral hopeful Andrew Yang prompts Twitter ire with 'bodega' video|date=15 Januarie 2021|website=Washington Examiner|access-date=28 Januarie 2021|archive-date=25 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125154644/https://www.washingtonexaminer.com/news/andrew-yang-twitter-bodega-new-york-mayor|url-status=live}}</ref>
===Lobby 3===
Op 17 Februarie 2022 het Yang die bekendstelling van 'n Web3-gemeenskap aangekondig waarvan die lidmaatskapbewysfooie gebruik sou word om lobbywerk namens Web3, [[blokketting]] en [[kriptogeldeenheid]]belange op Capitol Hill te finansier.<ref>{{Cite web|url=https://www.lobby3.io/|title=Lobby3.io|access-date=17 Februarie 2022|archive-date=17 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217113800/https://www.lobby3.io/|url-status=live}}</ref> Die aankondiging is met kritiek begroet, deels as gevolg van Yang se voortgesette bekendstellings van organisasies, benewens die skeptisisme rondom kriptogeldeenheidsondernemings.<ref>{{Cite magazine|url=https://nymag.com/intelligencer/2022/02/can-andrew-yang-now-a-lobbyist-stick-to-one-thing.html|title=Can Andrew Yang Stick to One Thing?|date=17 Februarie 2022|magazine=The New Yorker|access-date=17 Februarie 2022|archive-date=17 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217184930/https://nymag.com/intelligencer/2022/02/can-andrew-yang-now-a-lobbyist-stick-to-one-thing.html|url-status=live}}</ref>
===Netto waarde===
Media-afsetpunte het verskeie ramings van Yang se netto waarde teen middel 2019 verskaf: $1 miljoen volgens ''[[Forbes]]'',<ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/sites/danalexander/2019/08/14/heres-the-net-worth-of-every-2020-presidential-candidate/ |title=The Net Worth of Every 2020 Presidential Candidate |date=14 Augustus 2019 |work=[[Forbes]]|access-date=23 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823194359/https://www.forbes.com/sites/danalexander/2019/08/14/heres-the-net-worth-of-every-2020-presidential-candidate/#c6bd69637c58 |archive-date=23 Augustus 2019}}</ref> tussen $834,000 en $2.4 miljoen volgens ''[[The Wall Street Journal]]'',<ref>{{Cite web |url=https://www.wsj.com/articles/democratic-presidential-hopeful-yangs-speeches-drove-earnings-11557960444 |title=Democratic Presidential Hopeful Yang's Speeches Drove Earnings |last=Bykowicz |first=Julie |date=15 Mei 2019 |website=[[The Wall Street Journal]] |url-status=live |access-date=13 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032948/https://www.wsj.com/articles/democratic-presidential-hopeful-yangs-speeches-drove-earnings-11557960444 |archive-date=1 Augustus 2019 }}</ref> en tussen $3 miljoen en $4 miljoen volgens [[Newsweek]].<ref>{{Cite news |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-net-worth-democratic-candidate-1452031 |title=Andrew Yang Net Worth: Democratic Candidate Who Promises $1,000 a Month to Every Adult Isn't As Rich As Trump |date=23 Julie 2019 |access-date=23 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823172356/https://www.newsweek.com/andrew-yang-net-worth-democratic-candidate-1452031 |archive-date=23 Augustus 2019 |work=[[Newsweek]]}}</ref> In 2020 het OpenSecrets dit op so laag as $584,047 geraam.<ref>{{Cite web |last1=A 501tax-exempt |last2=NW |first2=charitable organization 1300 L. St |last3=Washington |first3=Suite 200 |last4=Dc 20005857-0044 |title=Net Worth of 2020 Presidential Candidates |url=https://www.opensecrets.org/2020-presidential-race/financial-disclosures-and-net-worth |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218064353/https://www.opensecrets.org/2020-presidential-race/financial-disclosures-and-net-worth |archive-date=18 Desember 2022 |url-status=live |access-date=18 Desember 2022 |website=OpenSecrets |language=en}}</ref>
==Politieke loopbaan==
===Werk saam met die Obama-administrasie===
[[Lêer:Andrew-Yang-Champion-of-Change (cropped).jpg|duimnael|Yang ontmoet president Obama in die Withuis in 2012.]]
In 2012 is Yang deur die Obama-administrasie as 'n "Kampioen van Verandering" aangewys.<ref name="whitehouse"/> In 2015 is hy as 'n Presidensiële Ambassadeur vir Globale Entrepreneurskap gekies.<ref name="commerce.gov"/><ref name="AmbassadorWSJ">{{Cite web |url=https://blogs.wsj.com/washwire/2015/05/11/meet-president-obamas-entrepreneurship-ambassadors/ |title=Meet President Obama's Entrepreneurship Ambassadors |last=Tau |first=Byron |date=11 Mei 2015 |website=Washington Wire Blog, The Wall Street Journal |issn=0099-9660 |oclc=781541372 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205824/https://blogs.wsj.com/washwire/2015/05/11/meet-president-obamas-entrepreneurship-ambassadors/ |archive-date=10 Maart 2019 |access-date=7 Desember 2018}}</ref>
===2020 presidensiële veldtog===
[[Lêer:Andrew Yang (45793567155).jpg|duimnael|Yang lewer 'n toespraak in New Hampshire in Januarie 2019. Sy boek, The War on Normal People, word uitgestal.]]
Op 6 November 2017 het Yang by die Federale Verkiesingskommissie (FEC) aansoek gedoen om in 2020 vir [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]] te staan.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/02/03/politics/2020-dem-announcements/index.html |title=Here's how 2020 Democrats announced their campaigns |last=Schwarz |first=Hunter |date=13 Februarie 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190308010007/https://www.cnn.com/2019/02/03/politics/2020-dem-announcements/index.html |archive-date=8 Maart 2019 |access-date=8 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://docquery.fec.gov/pdf/624/201711069086611624/201711069086611624.pdf |title=Statement of Candidacy |last=Yang |first=Andrew |date=6 November 2017 |website=U.S. Federal Election Commission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180202190053/http://docquery.fec.gov/pdf/624/201711069086611624/201711069086611624.pdf |archive-date=2 Februarie 2018 |access-date=2 Maart 2018}}</ref> Die veldtog het begin met 'n klein aanvanklike personeel wat vanuit 'n woonstel gewerk het wat aan Yang se moeder behoort het.<ref name=WaPo/> Hy het met verskeie slagspreuke gestaan, insluitend "Humanity First", "Make America Think Harder (MATH)" en "Not Left, Not Right, Forward".<ref>{{Cite web|url=https://www.yang2020.com/|title=Andrew Yang for President – Humanity First|website=Andrew Yang for President|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224010527/https://www.yang2020.com/|archive-date=24 Februarie 2018|access-date=26 Februarie 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/09/30/politics/andrew-yang-2020-presidential-campaign/index.html |title=Andrew Yang is a rock star to his supporters. Can that propel him to the presidency? |date=30 September 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002033422/https://www.cnn.com/2019/09/30/politics/andrew-yang-2020-presidential-campaign/index.html |archive-date=2 Oktober 2019 |access-date=24 Oktober 2019}}</ref> Aanvanklik as 'n lang skoot beskou, het Yang se veldtog in Februarie 2019 aansienlike momentum gekry na 'n verskyning op die gewilde [[podsending]] ''The Joe Rogan Experience''.<ref name="TheWrap">{{Cite web |url=https://www.thewrap.com/democrats-podcast-presidential-primary-marianne-williamson-andrew-yang/ |title=Inside the Democrats' Podcast Presidential Primary |last=Sanchez |first=Omar |date=25 Julie 2019 |website=TheWrap |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803165824/https://www.thewrap.com/democrats-podcast-presidential-primary-marianne-williamson-andrew-yang/ |archive-date=3 Augustus 2019 |access-date=3 Augustus 2019}}</ref><ref name="Verge">{{Cite web |url=https://www.theverge.com/2019/4/17/18408685/andrew-yang-2020-president-democrat-candidate-policies-universal-basic-income-reddit-twitter |title=Andrew Yang is the candidate for the end of the world |last=Brandom |first=Russell |date=17 April 2019 |website=The Verge |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703193945/https://www.theverge.com/2019/4/17/18408685/andrew-yang-2020-president-democrat-candidate-policies-universal-basic-income-reddit-twitter |archive-date=3 Julie 2019 |access-date=3 Augustus 2019}}</ref><ref name="WaPo">{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/magazine/wp/2019/06/10/feature/random-man-runs-for-president-the-odd-saga-of-andrew-yang-explained/?noredirect=on |title=Random Man Runs for President |last=O'Connor |first=Maureen |date=10 Junie 2019 |access-date=4 Desember 2019 |newspaper=[[The Washington Post]] |archive-date=10 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210115419/https://www.washingtonpost.com/news/magazine/wp/2019/06/10/feature/random-man-runs-for-president-the-odd-saga-of-andrew-yang-explained/?noredirect=on |url-status=live }}</ref> Op die podsending het Yang verskeie [[Libertynisme|libertaries]]-leunende beleide beklemtoon wat tot sy groeiende gewildheid bygedra het, soos sy steun vir die dekriminalisering van [[Dwelmmiddel|dwelm]]s, dataprivaatheidsregte en die beëindiging van korporatiewe welsyn, wat alles fokus op die vermindering van regeringsinmenging in persoonlike lewens en die ekonomie. Hy het later op ander podsendings en programme verskyn, insluitend ''The Breakfast Club'', ''The Ben Shapiro Show'', en ''Real Time with Bill Maher'', waar hy voortgegaan het om te pleit vir hervorming van strafregspleging, duidelikheid oor kriptogeldeenheidregulering en belegging in kernenergie, idees wat ooreengestem het met die breër doelwitte van individuele vryheid en markinnovasie.<ref>{{Citation |title=Andrew Yang Talks Universal Basic Income, Benefitting From Tech, His Run For President + More |url=https://www.youtube.com/watch?v=87M2HwkZZcw |access-date=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703173044/https://www.youtube.com/watch?v=87M2HwkZZcw |archive-date=3 Julie 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Samson |first=Carl |date=8 Apri 2019 |title=Andrew Yang Sat Down With Ben Shapiro and it Went… Surprisingly Well |url=https://nextshark.com/andrew-yang-ben-shapiro/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803193203/https://nextshark.com/andrew-yang-ben-shapiro/ |archive-date=3 Augustus 2019 |access-date=3 Augustus 2019 |website=NextShark}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hbo.com/embed/real-time-with-bill-maher/seasons/season-17/episodes/18-episode-498/videos/s17-ep-18-andrew-yang |title=Real Time with Bill Maher |website=HBO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803193209/https://www.hbo.com/embed/real-time-with-bill-maher/seasons/season-17/episodes/18-episode-498/videos/s17-ep-18-andrew-yang |archive-date=3 Augustus 2019 |access-date=3 Augustus 2019}}</ref> Teen Maart 2019 het Yang die drempels vir meningspeilings en fondsinsameling bereik om te kwalifiseer vir die eerste ronde van Demokratiese primêre debatte.<ref name="Verge" /><ref name="WaPo" /> In Augustus 2019 het hy die hoër drempels bereik om te kwalifiseer vir die tweede ronde van Demokratiese debatte.<ref>[https://www.politico.com/story/2019/08/08/andrew-yang-qualifies-democratic-debates-1453030 Yang surpasses Beto in Iowa poll, qualifies for fall debates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817193137/https://www.politico.com/story/2019/08/08/andrew-yang-qualifies-democratic-debates-1453030 |date=17 Augustus 2019 }}. Besoek op 20 Augustus 2019</ref> Later het hy gekwalifiseer vir die derde, vierde, vyfde en sesde Demokratiese debatte, maar kon nie 'n stembusdrempel vir die Januarie 2020-debat bereik nie.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/homenews/campaign/477835-yang-calls-out-dnc-on-polling-says-he-should-be-in-tuesday-debate|title=Yang calls out DNC on polling, says he should be in Tuesday debate|last=Lejeune|first=Tristan|date=11 Januarie 2020|website=l The Hill|language=en|access-date=13 Januarie 2020|archive-date=13 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113052515/https://thehill.com/homenews/campaign/477835-yang-calls-out-dnc-on-polling-says-he-should-be-in-tuesday-debate|url-status=live}}</ref> Hy het wel gekwalifiseer vir die Februarie 2020-debat.<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2020/01/26/799679716/poll-results-put-andrew-yang-back-on-the-democratic-debate-stage|title=Poll Results Put Andrew Yang Back On The Democratic Debate Stage|newspaper=NPR|date=26 Januarie 2020|language=en|access-date=28 Januarie 2020|archive-date=28 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128015149/https://www.npr.org/2020/01/26/799679716/poll-results-put-andrew-yang-back-on-the-democratic-debate-stage|url-status=live|last1=Swasey|first1=Benjamin}}</ref>
Yang se veldtog het grootliks op beleid gefokus, in wat ''[[Reuters]]'' beskryf het as 'n "tegnokratiese benadering".<ref name="Coronado">{{Cite web |url=http://www.coronadonewsca.com/opinion/why-andrew-yang-might-just-be-what-america-needs-in/article_73100a56-c06b-11e9-9fbe-0b36240afa20.html |title=Why Andrew Yang Might Just Be What America Needs in 2020 |website=Coronado Eagle & Journal|date=16 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071127/http://www.coronadonewsca.com/opinion/why-andrew-yang-might-just-be-what-america-needs-in/article_73100a56-c06b-11e9-9fbe-0b36240afa20.html |archive-date=1 September 2019 |access-date=1 September 2019}}</ref><ref name="Reuters">{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-election-yang-idUSKCN1SL231 |title=Democrat Andrew Yang wants to be president – and give you $1,000 a... |date=15 Mei 2019 |work=[[Reuters]]|access-date=1 September 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071125/https://www.reuters.com/article/us-usa-election-yang-idUSKCN1SL231 |archive-date=1 September 2019 }}</ref> Yang het [[Donald Trump]] gereeld 'n simptoom van 'n groter probleem in die ekonomie genoem, eerder as die probleem self.<ref>{{Cite web |url=https://www.inquisitr.com/5594316/andrew-yang-donald-trump-reality-tv/ |title=Andrew Yang Trashes Media Focus on Donald Trump: 'This Is The Reality TV Show' |date=22 Augustus 2019 |website=The Inquisitr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071128/https://www.inquisitr.com/5594316/andrew-yang-donald-trump-reality-tv/ |archive-date=1 September 2019 |access-date=1 September 2019}}</ref> Volgens ''The New York Times'' was Yang bekend daarvoor dat hy onderhoude met konserwatiewe nuusagentskappe gedoen het, en "alhoewel [Yang] dikwels twiet, twiet hy amper nooit oor mnr. Trump nie."<ref name="BipartisanBet">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/08/22/us/politics/on-politics-andrew-yang-bipartisan.html |title=Andrew Yang's Bipartisan Bet |last=Stevens |first=Matt |date=22 Augustus 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=1 September 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071125/https://www.nytimes.com/2019/08/22/us/politics/on-politics-andrew-yang-bipartisan.html |archive-date=1 September 2019 |issn=0362-4331}}</ref> Hierdie benadering is geïllustreer deur een van Yang se veldtogslagspreuke: "Nie links nie, nie regs nie, vorentoe."<ref name="Coronado" /><ref name="Reuters" /><ref name="BipartisanBet" />
Yang se veldtog was bekend vir sy afhanklikheid van internetgebaseerde veldtogte.<ref name="DailyBeast">{{Cite web |url=https://www.thedailybeast.com/how-little-known-andrew-yang-may-end-up-on-the-2020-debate-stage-by-gaming-the-system |title=How Little Known Andrew Yang May End Up on the 2020 Debate Stage by Gaming the System |last1=Stein |first1=Sam |last2=Sommer |first2=Will |date=7 Maart 2019 |website=The Daily Beast |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190309193447/https://www.thedailybeast.com/how-little-known-andrew-yang-may-end-up-on-the-2020-debate-stage-by-gaming-the-system |archive-date=9 Maart 2019 |access-date=10 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2018/04/11/andrew-yang-wants-to-run-for-president-promising-free-cash-handouts.html |title=This 43-year-old running for president in 2020 wants to give everyone $1,000 a month in free cash |last=Clifford |first=Catherine |date=11 April 2018 |publisher=CNBC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205814/https://www.cnbc.com/2018/04/11/andrew-yang-wants-to-run-for-president-promising-free-cash-handouts.html |archive-date=10 Maart 2019 |access-date=2 April 2019}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://time.com/5528621/andrew-yang-universal-basic-income/ |title=This Presidential Candidate Wants to Give Every Adult $1,000 a Month |last=Vesoulis |first=Abby |date=13 Februarie 2019 |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320235147/http://time.com/5528621/andrew-yang-universal-basic-income/ |archive-date=20 Maart 2019 |access-date=2 April 2019}}</ref> Die veldtog was ook bekend vir sy aanlyn gewildheid, met ''The New York Times'' wat Yang "Die [[internet]] se gunsteling kandidaat" genoem het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000006483925/who-is-andrew-yang-the-internets-favorite-candidate.html |title=Who Is Andrew Yang, the Internet's Favorite Candidate? |last=Tabrizy |first=Nilo |work=[[The New York Times]] |date=22 Mei 2019 |access-date=4 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702143552/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000006483925/who-is-andrew-yang-the-internets-favorite-candidate.html |archive-date=2 Julie 2019 |issn=0362-4331}}</ref> Sy veldtogondersteuners, informeel bekend as die Yang-bende, het aandag getrek na sy veldtog op [[Reddit]], [[Facebook]], [[Instagram]], [[X (sosiale netwerk)|Twitter]] en ander [[sosiale media]]-platforms, deur middel van memes en virale veldtogte.<ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/politics/paloma/the-trailer/2019/03/26/the-trailer-2020-has-its-candidate-for-people-who-hate-politicians/5c98eb741b326b0f7f38f25a/ |title=Politics Analysis – The Trailer: 2020 has its candidate for people who hate politicians |last=Weigel |first=David |date=26 Maart 2019 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286 |oclc=2269358 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326225006/https://www.washingtonpost.com/politics/paloma/the-trailer/2019/03/26/the-trailer-2020-has-its-candidate-for-people-who-hate-politicians/5c98eb741b326b0f7f38f25a/ |archive-date=26 Maart 2019 |access-date=26 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/03/20/technology/andrew-Yang-internet-democratic-primary.html |title=In Andrew Yang, the Internet Finds a Meme-Worthy Candidate |last=Roose |first=Kevin |author-link=Kevin Roose |date=20 Maart 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=18 Mei 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320204602/https://www.nytimes.com/2019/03/20/technology/andrew-yang-internet-democratic-primary.html |archive-date=20 Maart 2019 |issn=1553-8095}}</ref> Verskeie nuusagentskappe het Yang die mees verrassende kandidaat van die verkiesingsiklus genoem, en van relatiewe onbekendheid na 'n nasionale mededinger gegaan wat verskeie bekende politici oorleef het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last=Bacon |first=Perry Jr. |date=12 Februarie 2020 |title=Goodbye To Andrew Yang, 2020's Most Unexpectedly Successful Losing Candidate |url=https://fivethirtyeight.com/features/goodbye-to-andrew-yang-2020s-most-unexpectedly-successful-losing-candidate/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726040353/https://fivethirtyeight.com/features/goodbye-to-andrew-yang-2020s-most-unexpectedly-successful-losing-candidate/ |archive-date=26 Julie 2020 |access-date=21 Mei 2020 |website=FiveThirtyEight |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Stevens|first=Matt|date=11 Februarie 2020|title=Andrew Yang Drops Out: 'It Is Clear Tonight From the Numbers That We Are Not Going to Win'|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|access-date=21 Mei 2020|issn=0362-4331|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924050541/https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Andrew Yang's campaign manager had zero political experience. This is how he built an insurgent candidacy that outlasted powerful rivals.|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yangs-campaign-manager-hacked-the-primary-with-no-experience-2020-2|last=Lahut|first=Jake|website=Business Insider|access-date=21 Mei 2020|archive-date=4 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604182158/https://www.businessinsider.com/andrew-yangs-campaign-manager-hacked-the-primary-with-no-experience-2020-2|url-status=live}}</ref>
Yang het ook verskeie hoëprofiel-ondersteuning ontvang, soos van [[Tesla, Inc.|Tesla]] se uitvoerende hoof, [[Elon Musk]].<ref>{{Cite news |date=10 Augustus 2019 |title=Elon Musk Says He Supports 2020 White House Hopeful Andrew Yang |language=en |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-10/elon-musk-says-he-supports-2020-white-house-hopeful-andrew-yang |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331094042/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-10/elon-musk-says-he-supports-2020-white-house-hopeful-andrew-yang |archive-date=31 Maart 2022 |url-status=live |access-date=18 Desember 2022}}</ref>
Yang was ten minste die derde Amerikaner van Oos-Asiatiese afkoms wat vir president van die Verenigde State gestaan het, na Hiram Fong en Patsy Mink.<ref>{{Cite web |url=http://senatorfong.com/ |title=Senator Hiram L. Fong |date=11 Januarie 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427052223/http://senatorfong.com/ |archive-date=27 April 2019 |access-date=10 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.democrats.org/a/2007/05/patsy_takemoto.php |title=Patsy Takemoto Mink (1927–2002) |date=20 Desember 2007 |publisher=Democratic National Committee |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20071220074252/http://www.democrats.org/a/2007/05/patsy_takemoto.php |archive-date=20 Desember 2007}}</ref> Volgens die [[BBC]] was hy "een van die eerste en mees herkenbare Oos-Asiatiese Amerikaners in die geskiedenis wat vir president gestaan het."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49805207|title=The 'Asian math guy' trying to be next US president|last=Feng|first=Zhaoyin|date=September 29, 2019|publisher=[[BBC News]]|access-date=29 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929025727/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49805207|archive-date=29 September 2019|url-status=live}}</ref> Hy het gesê dat hy gehoop het dat sy "veldtog Asiatiese Amerikaners kan inspireer om by [politiek] betrokke te raak."<ref>{{Cite web |url=https://abc13.com/5526660/ |title=Andrew Yang supporters looking for momentum in Houston |last=Shay |first=Miya |date=10 September 2019 |website=ABC13 Houston |access-date=12 September 2019 |archive-date=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114532/https://abc13.com/5526660/ |url-status=live }}</ref>
Yang het op 11 Februarie 2020 uit die presidensiële wedloop onttrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/02/11/politics/andrew-yang-ends-2020-presidential-campaign/index.html|title=Andrew Yang ends 2020 presidential campaign|first1=Dan|last1=Merica|website=[[CNN]]|date=12 Februarie 2020 |access-date=12 Februarie 2020|archive-date=12 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200212012259/https://www.cnn.com/2020/02/11/politics/andrew-yang-ends-2020-presidential-campaign/index.html|url-status=live}}</ref> Op 10 Maart 2020 het Yang [[Joe Biden]] onderskryf.<ref>{{cite news|url=https://deadline.com/2020/03/joe-biden-bernie-sanders-2020-presidential-race-coronavirus-1202879007/|title=Andrew Yang Endorses Joe Biden, Calls Him The "Prohibitive Nominee"|work=Deadline Hollywood|date=10 Maart 2020|access-date=10 Maart 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311005554/https://deadline.com/2020/03/joe-biden-bernie-sanders-2020-presidential-race-coronavirus-1202879007/|url-status=live}}</ref>
====Mediadekking====
[[Lêer:Andrew Yang (48571517517).jpg|duimnael|Yang praat met deelnemers by die 2019 Iowa Democratic Wing Ding by Surf Ballroom in Clear Lake, Iowa.]]
By verskeie geleenthede het nuusmedia Yang onevenredig uit verkiesingsdekking weggelaat of misleidende data oor sy posisie in meningspeilings aangebied.<ref>{{Cite web|last=Kim|first=Avery|date=August 2, 2020|title=Random Man Runs for President: Andrew Yang and the Media|url=https://aapr.hkspublications.org/2020/08/02/random-man-runs-for-president-andrew-yang-and-the-media/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807221154/https://aapr.hkspublications.org/2020/08/02/random-man-runs-for-president-andrew-yang-and-the-media/|archive-date=7 Augustus 2020|access-date=7 Augustus 2020|website=Asian American Policy Review|publisher=Harvard Kennedy School|language=en-US}}</ref> Voorvalle sluit gevalle in waar nuusagentskappe Yang van lyste van Demokratiese kandidate vir 2020 uitgesluit het.<ref name="Cillizza">{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/09/04/politics/andrew-yang-2020/index.html |title=Is Andrew Yang being unfairly ignored? |last=Cillizza |first=Chris |date=4 September 2019 |publisher=[[CNN]]|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190910002955/https://www.cnn.com/2019/09/04/politics/andrew-yang-2020/index.html |archive-date=10 September 2019 |access-date=9 September 2019}}</ref><ref name="Rothschild">{{Cite web |url=https://www.axios.com/andrew-yang-2020-media-attention-acc2652a-e43b-45fb-8e88-42e606ab0be8.html |title=Andrew Yang gets media cold shoulder |last1=Rothschild |first1=Neal |last2=Fischer |first2=Sara |date=3 September 2019 |website=Axios|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904123204/https://www.axios.com/andrew-yang-2020-media-attention-acc2652a-e43b-45fb-8e88-42e606ab0be8.html |archive-date=4 September 2019 |access-date=9 September 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.inquisitr.com/5475323/andrew-yang-blackballed-msnbc-democratic-presidential-candidate-chart/ |title=Andrew Yang Blackballed From MSNBC's 2020 Democratic Presidential Candidate Chart |website=inquisitr.com |date=10 Junie 2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715195631/https://www.inquisitr.com/5475323/andrew-yang-blackballed-msnbc-democratic-presidential-candidate-chart/ |archive-date=15 Julie 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nextshark.com/andrew-yang-2020-candidate-list/ |title=Andrew Yang Totally Ignored on MSNBC's List of 2020 Democratic Presidential Candidates |last1=Nguyen |first1=Kimberly |date=10 Junie 2019 |website=NextShark |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611041613/https://nextshark.com/andrew-yang-2020-candidate-list/ |archive-date=11 Junie 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://thehill.com/homenews/campaign/459290-yang-hits-cnn-media-for-not-reflecting-his-standing-in-polls |title=Yang hits CNN, media over campaign coverage |last=Klar |first=Rebecca |date=29 Augustus 2019 |website=The Hill|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829195404/https://thehill.com/homenews/campaign/459290-yang-hits-cnn-media-for-not-reflecting-his-standing-in-polls |archive-date=29 Augustus 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref> Op 29 Augustus 2019 het 'n CNN-infografika wat die resultate van 'n meningspeiling vertoon het, kandidaat Beto O'Rourke ingesluit, maar nie Yang nie, al het die meningspeiling getoon dat Yang drie keer hoër as O'Rourke was. Yang-ondersteuners het media-agentskappe gekritiseer vir die onewewigtige lae dekking, onder meer via Twitter se [[hutsmerk]] #YangMediaBlackout.<ref>{{Cite web |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-fans-cry-foul-over-candidates-lack-media-coverage-1456896 |title=Andrew Yang fans are crying foul over candidate's lack of media coverage |first=Jennifer |last=Doherty |date=29 Augustus 2019 |website=[[Newsweek]]|access-date=30 Augustus 2019 |archive-date=30 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830041121/https://www.newsweek.com/andrew-yang-fans-cry-foul-over-candidates-lack-media-coverage-1456896 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/yang-campaign-cnn-apologized-2020-poll-chyron-excluding-yang-2019-8 |title=Andrew Yang's campaign says CNN corrected a chyron that excluded Yang in favor of a lower-polling candidate |last=Panetta |first=Grace |website=Business Insider |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829192518/https://www.businessinsider.com/yang-campaign-cnn-apologized-2020-poll-chyron-excluding-yang-2019-8 |archive-date=29 Augustus 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mediaite.com/online/yang-gang-calls-out-cnn-for-glaring-omission-on-poll-graphic-yangmediablackout-is-out-of-control/ |title=Yang Gang Calls Out CNN for Glaring Omission on Poll Graphic |date=29 Augustus 2019 |website=Mediaite |access-date=30 Augustus 2019 |archive-date=29 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829203057/https://www.mediaite.com/online/yang-gang-calls-out-cnn-for-glaring-omission-on-poll-graphic-yangmediablackout-is-out-of-control/ |url-status=live }}</ref>
===Na-veldtog===
Yang het op 11 Februarie 2020 uit die presidensiële wedloop onttrek na 'n teleurstellende uitslag in die [[New Hampshire]]-voorverkiesing.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com|title=Andrew Yang drops out of presidential race|last=Weigel|first=David|date=11 Februarie 2020|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=27 Maart 2019|archive-date=22 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222154122/https://www.washingtonpost.com/|url-status=live}}</ref> Hy het aan sy ondersteuners aangekondig: "Alhoewel ons nie hierdie verkiesing gewen het nie, begin ons nou eers."<ref>{{cite web |last=Brown |first=Mike |title=Why basic income won't die with Andrew Yang's campaign |url=https://www.inverse.com/innovation/why-basic-income-wont-die-with-andrew-yangs-campaign |website=Inverse |access-date=29 Februarie 2020 |date=12 Februarie 2020 |archive-date=13 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213035502/https://www.inverse.com/innovation/why-basic-income-wont-die-with-andrew-yangs-campaign |url-status=live }}</ref> Voormalige burgemeester Michael Bloomberg se raadgewer, Howard Wolfson, het voorgestel dat Yang "'n baie interessante kandidaat" vir burgemeester van New York Stad sou wees; Yang het gesê: "Dit is ongelooflik vleiend om in daardie rol gedink te word.... Ons het op hierdie stadium niks uitgesluit nie. Ek sal sê ek is meer aangetrokke tot uitvoerende rolle as wetgewende rolle, want ek dink jy kan meer gedoen kry."<ref>{{cite news |last1=Ward |first1=Myah |title=Andrew Yang says he's looking at other political races |url=https://www.politico.com/news/2020/02/12/andrew-yang-looking-at-other-political-races-114425 |access-date=17 Februarie 2020 |work=Politico|date=12 Februarie 2020 |archive-date=17 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217090853/https://www.politico.com/news/2020/02/12/andrew-yang-looking-at-other-political-races-114425 |url-status=live }}</ref> Op 3 Maart het Yang sy belangstelling in die burgemeesterskap aan ''BuzzFeed News'' herhaal.<ref>{{cite web |last1=O'Connor |first1=Ema |title=I Rode The Train With Andrew Yang And He Said He's Considering Running For Mayor Of New York |url=https://www.buzzfeednews.com/article/emaoconnor/andrew-yang-2020-new-york-mayor-joe-biden |website=BuzzFeed News |access-date=4 Maart 2020 |date=3 Maart 2020 |archive-date=4 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200304024917/https://www.buzzfeednews.com/article/emaoconnor/andrew-yang-2020-new-york-mayor-joe-biden |url-status=live }}</ref>
Op 19 Februarie het Yang by [[CNN]] aangesluit as 'n politieke kommentator.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/02/19/politics/andrew-yang-cnn-political-commentator/index.html|title=Andrew Yang Joins CNN as a political commentator|last=Cole|first=Devan|date=19 Februarie 2020|website=[[CNN]]|access-date=19 Februarie 2020|archive-date=13 Februarie, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213080425/https://www.cnn.com/2020/02/19/politics/andrew-yang-cnn-political-commentator/index.html|url-status=live}}</ref> Op 10 Maart, die aand van die Demokratiese voorverkiesing in [[Michigan]], het hy [[Joe Biden]] onderskryf. Hy het gesê hy verstaan Sanders se ondersteuners se frustrasie, maar dat die klop van Trump die belangrikste doelwit was.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/03/10/politics/andrew-yang-endorses-joe-biden/index.html|title=Andrew Yang endorses Joe Biden for president|first=Paul|last=LeBlanc|website=[[CNN]]|date=11 Maart, 2020|access-date=11 Maart 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311050033/https://www.cnn.com/2020/03/10/politics/andrew-yang-endorses-joe-biden/index.html|url-status=live}}</ref> Na sy veldtog het Yang 'n [[podsending]], ''Yang Speaks'', geskep waar hy nasionale en globale kwessies met gaskommentators bespreek het.<ref>{{cite news |last1=Deese |first1=Kaelan |title=Andrew Yang to launch issues-based podcast |url=https://thehill.com/homenews/media/490441-andrew-yang-to-launch-issues-based-podcast |access-date=1 April 2020 |work=The Hill |date=31 Maat 2020 |archive-date=31 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331201306/https://thehill.com/homenews/media/490441-andrew-yang-to-launch-issues-based-podcast |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|last1=Spangler|first1=Todd|title=Andrew Yang Sets Launch of Issues-Oriented Podcast 'Yang Speaks'(EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/digital/news/andrew-yang-podcast-premiere-date-yang-speaks-1203549924/|access-date=13 Mei 2020|work=Variety|date=31 Maart 2020|archive-date=8 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408075509/https://variety.com/2020/digital/news/andrew-yang-podcast-premiere-date-yang-speaks-1203549924/|url-status=live}}</ref> Die podsending is sedertdien in sy nuutste handelsmerk, "Forward", ingevou. Die podsending publiseer steeds weekliks nuwe episodes.
Op 29 April 2020 het Yang aangekondig dat hy regstappe teen die New York State Board of Elections doen nadat die staatsverkiesingskommissie gestem het om sy presidensiële voorverkiesing te kanselleer. Die liassering het verklaar: "Hierdie ongekende en ongeregverdigde stap skend die regte van Eisers en alle kiesers van die Demokratiese Party in die staat New York, waarvan daar na raming meer as ses miljoen is, aangesien dit hulle fundamenteel die reg ontken om ons volgende kandidaat vir die amp van President van die Verenigde State te kies."<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang sues over New York's canceled presidential primary|url=https://www.cnn.com/2020/04/28/politics/andrew-yang-new-york-presidential-primary/index.html|first=Paul|last=LeBlanc|website=[[CNN]]|date=29 April 2020 |access-date=30 April 2020|archive-date=26 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126065912/https://www.cnn.com/2020/04/28/politics/andrew-yang-new-york-presidential-primary/index.html|url-status=live}}</ref> Vroeg in Mei het die regter in Yang se guns beslis.<ref>{{cite news |last1=Mahoney |first1=Bill |title=Judge reinstates New York's Democratic presidential primary |url=https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2020/05/05/judge-reinstates-new-yorks-democratic-presidential-primary-1282478 |access-date=6 Mei 2020 |work=Politico |date=5 Mei 2020 |archive-date=7 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507020052/https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2020/05/05/judge-reinstates-new-yorks-democratic-presidential-primary-1282478 |url-status=live }}</ref>
Aanvanklik uitgesluit van die lys van bevestigde sprekers vir die 2020 Demokratiese Nasionale Konvensie, het Yang sy ontevredenheid op [[Twitter]] uitgespreek en gesê dat hy "soort van verwag het om te praat" by die geleentheid.<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang on Democratic National Convention: 'I kind of expected to speak'|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/08/11/dnc-andrew-yang-says-he-expected-speak-2020-democrat-convention/3345325001/|author=Lalljee, Jason|date=11 Augustus 2020|access-date=13 Augustus 2020|work=USA Today|archive-date=12 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812165722/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/08/11/dnc-andrew-yang-says-he-expected-speak-2020-democrat-convention/3345325001/|url-status=live}}</ref> Yang het op 20 Augustus by die DNC gepraat, as die derde spreker van die aand.<ref>{{Cite web|last=Midkiff|first=Sarah|title=Andrew Yang Has Been Added To The DNC Speaker Lineup Thanks To The #YangGang|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/08/9960628/andrew-yang-dnc-speaker-lineup-twitter-reaction|access-date=13 Augustus 2020|website=www.refinery29.com|language=en|archive-date=14 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814064854/https://www.refinery29.com/en-us/2020/08/9960628/andrew-yang-dnc-speaker-lineup-twitter-reaction|url-status=live}}</ref>
In September 2020 het die Biden-veldtog Yang as 'n lid van sy kleinsake-adviesraad aangestel.<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang Becomes Eighth Former Democratic Presidential Candidate to Join Joe Biden's Team|url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-becomes-eighth-former-democratic-presidential-candidate-join-joe-bidens-team-1533830|access-date=14 September 2020|website=[[Newsweek]]|language=en|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923174142/https://www.newsweek.com/andrew-yang-becomes-eighth-former-democratic-presidential-candidate-join-joe-bidens-team-1533830|url-status=live}}</ref> In November 2020 het Yang aangekondig dat hy en sy vrou na [[Atlanta]] verhuis om Raphael Warnock en Jon Ossoff se veldtogte in die Georgia Senaat-afloopverkiesings in Januarie 2021 by te staan.<ref>{{Cite web|date=8 November 2020|title=Andrew Yang moving to Atlanta to help Democrats win Senate runoffs|url=https://www.wsbtv.com/news/politics/andrew-yang-moving-atlanta-help-democrats-win-senate-runoffs/BTGI65ATNZHTJMJWFXRLAZV4HU/|access-date=November 8, 2020|website=WSBTV|language=en-US|archive-date=8 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108201017/https://www.wsbtv.com/news/politics/andrew-yang-moving-atlanta-help-democrats-win-senate-runoffs/BTGI65ATNZHTJMJWFXRLAZV4HU/|url-status=live}}</ref>
In Augustus 2020 het Yang aan ''The Carlos Watson Show'' onthul dat hy in kontak was met Joe Biden se 2020 presidensiële veldtog oor 'n potensiële rol in die Biden-kabinet wat fokus op die kwessie van tegnologie in die samelewing.<ref>{{Cite web|title=Will Andrew Yang Be Secretary of Commerce in Joe Biden's Cabinet? - YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=pANd5VhdoxY&t=975s|access-date=26 Januarie, 2021|website=www.youtube.com|archive-date=1 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201213624/https://www.youtube.com/watch?v=pANd5VhdoxY&t=975s|url-status=live}}</ref> In Yang se boek ''Forward: Notes on the Future of Our Democracy'' skryf hy dat hy 'n onderhoud met Biden se oorgangspan gevoer het vir die rol van die Verenigde State se Minister van Arbeid. Hy het ook voorgestel dat hy in 'n nuwe rol, Sekretaris van Tegnologie en Innovasie, dien.<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang pitched a 'secretary of technology and innovation' cabinet position to the Biden transition team, according to his new book|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-job-secretary-of-technology-cabinet-position-book-2021-9|access-date=23 September 2021|website=Insider Inc.|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923213840/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-job-secretary-of-technology-cabinet-position-book-2021-9|url-status=live}}</ref>
===Burgemeestersveldtog in New York Stad in 2021===
[[Lêer:Andrew Yang for Mayor logo.svg|duimnael|Logo vir Yang se 2021-burgemeestersveldtog. ]]
[[Lêer:Andrew Yang, May 1, 2021 A.jpg|links|duimnael|Yang voer veldtog vir burgemeester in Mei 2021. ]]
Na die opskorting van sy presidensiële veldtog in Februarie 2020, is Yang as 'n potensiële kandidaat in die 2021 New York Stad se burgemeestersverkiesing beskou om die uittredende Bill de Blasio op te volg,<ref>{{Cite web|last=i_beebe|date=13 Februarie 2020|title=Rumors swirl around Yang mayoral run|url=https://www.cityandstateny.com/articles/policy/technology/rumors-swirl-around-yang-mayoral-run.html|access-date=1 Januarie 2021|website=City & State NY|language=en|archive-date=14 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114222459/https://www.cityandstateny.com/articles/policy/technology/rumors-swirl-around-yang-mayoral-run.html|url-status=live}}</ref> met Yang self wat belangstelling getoon het om die amp te bekom.<ref>{{Cite web|last=Goldiner|first=Dave|title=Andrew Yang fans mayor rumors with 'See you in New York' declaration|url=https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-yang-nyc-mayor-20200212-mmihnhgfxrd2dcisjsefmk5cai-story.html|access-date=1 Januarie 2021|website=New York Daily News|date=12 Februaie 2020 |archive-date=26 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226230040/https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-yang-nyc-mayor-20200212-mmihnhgfxrd2dcisjsefmk5cai-story.html|url-status=live}}</ref> Yang het na bewering aan stadsleiers gesê dat hy van plan is om vir burgemeester te staan.<ref>{{Cite web|last=Williams|first=Jordan|date=11 Desember 2020|title=Andrew Yang telling New York City leaders he intends to run for mayor: NYT|url=https://thehill.com/homenews/state-watch/529784-yang-telling-new-york-city-leaders-he-intends-to-run-for-mayor-nyt|access-date=16 Desember 2020|website=The Hill|language=en|archive-date=11 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211130524/https://thehill.com/homenews/state-watch/529784-yang-telling-new-york-city-leaders-he-intends-to-run-for-mayor-nyt|url-status=live}}</ref> nadat meningspeilings wat deur die ''New York Post'' verkry is, getoon het dat hy die voorloper is, met 20% van New Yorkers wat gesê het dat hulle sy kandidatuur sou ondersteun.<ref>{{Cite web|last=Hicks|first=Nolan|date=8 Desember 2020|title=Stringer weak, Yang could be 2021 NYC mayoral contender, poll shows|url=https://nypost.com/2020/12/08/stringer-weak-yang-could-be-2021-mayoral-contender-poll/|access-date=December 16, 2020|website=The New York Post|language=en|archive-date=12 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212133446/https://nypost.com/2020/12/08/stringer-weak-yang-could-be-2021-mayoral-contender-poll/|url-status=live}}</ref> Yang het op 23 Desember 2020 papierwerk ingedien om geld vir sy burgemeestersveldtog in te samel.<ref>{{Cite web|last=Hicks|first=Nolan|date=December 23, 2020|title=Andrew Yang files paperwork to run for NYC mayor|url=https://nypost.com/2020/12/23/andrew-yang-files-paperwork-to-run-for-nyc-mayor/|access-date=23 Desember 2020|publisher=[[New York Post]]|archive-date=23 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201223211234/https://nypost.com/2020/12/23/andrew-yang-files-paperwork-to-run-for-nyc-mayor/|url-status=live}}</ref>
Op 8 Januarie 2021 het ''Politico'' berig dat Yang New York Stad verlaat het tydens die hoogtepunt van die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]] om in sy tweede huis in New Paltz, New York, te bly.<ref name="YangCOVIDRelocation">{{Cite web|last=Goldenberg|first=Sally|title=Andrew Yang left New York as Covid surged. Now he wants to be mayor.|url=https://politi.co/38s0iu7|access-date=5 Mei 2021|website=Politico PRO|date=8 Januarie 2021 |language=en|archive-date=12 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912175055/https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2021/01/08/andrew-yang-left-new-york-as-covid-surged-now-he-wants-to-be-mayor-1353859|url-status=live}}</ref> In 'n onderhoud met [[The New York Times]] het hy gesê: "Kan jy jou voorstel om twee kinders op virtuele skool in 'n tweeslaapkamerwoonstel te hê en dan self te probeer werk?"<ref name="YangCovidRelocationSlammed">{{Cite web|last=Brewster|first=Jack|date=11 Januarie 2021|title=Yang Slammed After Trying To Justify Fleeing New York City During Pandemic|url=https://www.forbes.com/sites/jackbrewster/2021/01/11/yang-slammed-after-trying-to-justify-fleeing-new-york-city-during-pandemic/?sh=5a961d8d3c5c|website=[[Forbes]]|access-date=April 23, 2021|archive-date=23 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423232526/https://www.forbes.com/sites/jackbrewster/2021/01/11/yang-slammed-after-trying-to-justify-fleeing-new-york-city-during-pandemic/?sh=5a961d8d3c5c|url-status=live}}</ref><ref name="tone-deaf-1">{{Cite web|last=Kate|first=Glueck|date=11 Januarie 2021|title=Can Andrew Yang Make It in New York City Politics?|url=https://www.nytimes.com/2021/01/11/nyregion/andrew-yang-mayor-nyc.html|website=[[The New York Times]]|access-date=24 April 2021|archive-date=24 Apri 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424210409/https://www.nytimes.com/2021/01/11/nyregion/andrew-yang-mayor-nyc.html|url-status=live}}</ref> Kritici het sy kommentaar as toondoof beskou, aangesien baie Amerikaners werk en gesin moes balanseer tydens COVID-19-inperkings.<ref name="tone-deaf-1" />
Yang het sy deelname aan die burgemeester verkiesing formeel op 13 Januarie 2021 op Twitter aangekondig.<ref>{{Cite tweet|user=AndrewYang|number=1349522020615278593|author-link=Andrew Yang|title=I moved to New York City 25 years ago. I came of age, fell in love, and became a father here. Seeing our City in so much pain breaks my heart. Let's fight for a future New York City that we can be proud of – together. Join us at YangforNY.com}}</ref> Hy het self sedert 2001 nie in 'n munisipale verkiesing gestem nie.<ref>{{cite web |title=Yang talks voting |date=May 7, 2021 |url=https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook-pm/2021/05/07/yang-talks-voting-492774 |publisher=Politico New York |access-date=7 Mei 2021 |archive-date=7 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507222348/https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook-pm/2021/05/07/yang-talks-voting-492774 |url-status=live }}</ref> Yang is onderskryf deur die Amerikaanse verteenwoordigers Grace Meng en Ritchie Torres, sowel as 'n aantal ander politieke figure in die staat en stad van New York.<ref>{{cite web|title=Rep. Ritchie Torres endorses Andrew Yang for NYC Mayor, will serve as campaign co-chair|url=https://aldianews.com/articles/politics/rep-ritchie-torres-endorses-andrew-yang-nyc-mayor-will-serve-campaign-co-chair|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114173125/https://aldianews.com/articles/politics/rep-ritchie-torres-endorses-andrew-yang-nyc-mayor-will-serve-campaign-co-chair|archive-date=14 Januarie 2021|access-date=14 Januarie 2020|work=Al Día}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Durkin|first1=Erin|last2=CUSTODIO|first2=ANNA GRONEWOLD with JONATHAN|title=Mayoral candidates scramble for endorsements — Cuomo eases pandemic restrictions — School enrollment drops|url=https://politi.co/3opWq1r|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513183946/https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook/2021/01/28/mayoral-candidates-scramble-for-endorsements-cuomo-eases-pandemic-restrictions-school-enrollment-drops-491558|archive-date=13 Mei 2021|access-date=22 Maart 2021|website=Politico|date=28 Januarie 2021 }}</ref> Hy het as 'n voorloper na vore gekom nadat hy die wedloop betree het,<ref>{{cite web|title=Early front-runners like Andrew Yang usually win NYC mayoral primaries|date=24 April 2021|url=https://www.cnn.com/2021/04/24/politics/nyc-mayoral-race-analysis/index.html|publisher=[[CNN]]|access-date=4 Junie 2021|archive-date=1 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210601193310/https://www.cnn.com/2021/04/24/politics/nyc-mayoral-race-analysis/index.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=More of Andrew Yang's Campaign Donors Live Outside New York City Than In It|date=11 Mei 2021|url=https://www.thecity.nyc/2021/5/11/22431629/andrew-yang-campaign-donors-outside-nyc|publisher=The City|access-date=4 Junie 2021|archive-date=4 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604153909/https://www.thecity.nyc/2021/5/11/22431629/andrew-yang-campaign-donors-outside-nyc|url-status=live}}</ref> en het 'n bestendige voorsprong in meningspeilings gehandhaaf; vanaf Mei 2021 het Yang se voorsprong gekrimp toe Eric Adams as nog 'n voorloper na vore gekom het.<ref>{{cite web |last1=Campanile |first1=Carl |title=Adams tops Yang in latest mayoral poll as Garcia jumps to third, with many still undecided |url=https://nypost.com/2021/05/26/adams-tops-yang-in-mayoral-poll-garcia-moves-up-to-third-many-still-undecided/ |website=[[New York Post]]|date=26 Mei 2021 |access-date=10 Junie 2021 |archive-date=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610201237/https://nypost.com/2021/05/26/adams-tops-yang-in-mayoral-poll-garcia-moves-up-to-third-many-still-undecided/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Prater |first1=Nia |title=Bad News for Andrew Yang With Two Weeks to Go |url=https://nymag.com/intelligencer/2021/06/bad-news-for-andrew-yang-with-two-weeks-to-go.html |website=New York Intelligencer |access-date=10 Junie 2021 |language=en-us |date=7 Junie 2021 |archive-date=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610201234/https://nymag.com/intelligencer/2021/06/bad-news-for-andrew-yang-with-two-weeks-to-go.html |url-status=live }}</ref> Nadat hy op die voorverkiesingsaand, 22 Junie, vierde in die eerste ronde-stemme geëindig het, het Yang toegegee dat hy nie die wedloop kon wen nie en sy veldtog beëindig.<ref name="theguardian.com"/> Kort nadat die burgemeester van New York, Eric Adams, aangekla is van federale korrupsieklagte, het Yang 'n opinie-artikel vir [[Newsweek]] geskryf waarin hy verklaar het dat hy, toe hy teen Adams in die 2021-burgemeestersvoorverkiesing gestaan het, verwag het dat die aanklagte sou kom.<ref>{{cite web |last1=Yang |first1=Andrew |title=Andrew Yang: I Ran Against Eric Adams. I Saw This Coming. Opinion |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-i-ran-against-eric-adams-i-saw-this-coming-opinion-1960163 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123025004/https://www.newsweek.com/andrew-yang-i-ran-against-eric-adams-i-saw-this-coming-opinion-1960163 |archive-date=23 November 2024 |url-status=live |publisher=Newsweek |access-date=19 November 2024 |date=27 September 2024}}</ref>
===Stigting van die Forward Party===
In Yang se 2021-boek, ''Forward: Notes on the Future of Our Democracy'', het hy sy voorneme aangekondig om 'n nuwe derde party, die Forward Party, te stig.<ref name="Forward">{{Cite web |title=Andrew Yang's new 3rd party will be called 'The Forward Party', according to his forthcoming book |url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-3rd-party-name-forward-party-book-2021-9 |last=Lahut |first=Jake |date=23 September 2021 |access-date=23 September 2021 |website=Insider Inc. |archive-date=23 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123230339/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-3rd-party-name-forward-party-book-2021-9 |url-status=live }}</ref> Op 4 Oktober 2021 het Yang op sy [[blog]] aangekondig dat hy sy kieserregistrasie van Demokraat na Onafhanklik verander het, en gesê hy is "vol vertroue dat dit die regte ding is om nie meer 'n Demokraat te wees nie";<ref name=axiosoct4/> die volgende dag het hy die stigting van die Forward Party aangekondig. <ref name=OCT5>{{cite web|url=https://www.opensecrets.org/news/2021/10/yang-leverages-name-recognition-fundraising-power-launch-forward-party/|title=Yang leverages name recognition, fundraising power to launch Forward Party|author=Holzberg, Melissa|work=OpenSecrets|date=6 Oktober 2021|access-date=10 Oktober 2021|archive-date=10 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010172401/https://www.opensecrets.org/news/2021/10/yang-leverages-name-recognition-fundraising-power-launch-forward-party/|url-status=live}}</ref>
Yang het gesê die groep sal begin as 'n sosiale beweging en politieke aksiekomitee, en uiteindelik die FEC versoek om formele erkenning as 'n politieke party.<ref name="Forward" /><ref name=FAQ>{{cite web|url=https://www.forwardparty.com/faq|title=Frequently asked questions|date=5 Oktober 2021|access-date=5 Oktober 2021|work=Forward Party|archive-date=11 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011090658/https://www.forwardparty.com/faq|url-status=live}}</ref> Op 27 Julie 2022 het die Forward Party 'n samesmelting met die Serve America Movement en die Renew America Movement aangekondig om 'n nuwe politieke party te vorm.<ref>{{cite news |last1=Reid |first1=Tim |title=Former Republicans and Democrats form new third U.S. political party |url=https://www.reuters.com/world/us/exclusive-former-republicans-democrats-form-new-third-us-political-party-2022-07-27/ |access-date=28 Julie 2022 |work=[[Reuters]] |date=27 Julie 2022 |archive-date=28 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728031954/https://www.reuters.com/world/us/exclusive-former-republicans-democrats-form-new-third-us-political-party-2022-07-27/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Former US Democrat Andrew Yang launches centrist 'Forward Party' |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/7/28/former-democrat-andrew-yang-launches-centrist-forward-party-united-states |access-date=28 Julie 2022 |work=[[Al Jazeera]] |date=28 Julie 2022 |archive-date=28 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728105323/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/28/former-democrat-andrew-yang-launches-centrist-forward-party-united-states |url-status=live }}</ref> Die party is amptelik as 'n klein party in [[Nevada]] geregistreer<ref>{{Cite web |title=Nevada |url=https://www.forwardparty.com/nevada |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218064351/https://www.forwardparty.com/nevada |archive-date=18 Desember 2022 |url-status=live |access-date=18 Desember 2022 |website=Forward Party |language=en}}</ref> en het wettige partystatus in [[Maine]] en [[Texas]].
===2024 verkiesingsiklus===
In Junie 2023 het Yang aangekondig dat hy tot [[Chris Christie]] se 2024 presidensiële veldtog bygedra het, in 'n poging om hom te help kwalifiseer vir die komende Republikeinse primêre debatte.<ref>{{Cite web |date=15 Junie 2023 |title=Chris Christie's presidential run gets an unexpected Democratic boost |url=https://www.newschannel5.com/chris-christie-s-presidential-run-gets-an-unexpected-democratic-boost |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711201041/https://www.newschannel5.com/chris-christie-s-presidential-run-gets-an-unexpected-democratic-boost |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=live |access-date=11 Julie 2023 |website=News Channel 5 Nashville (WTVF) |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=@AndrewYang |url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1669159904374935552 |access-date=11 Julie 2023 |website=Twitter |language=en}}</ref> Later in Desember het Yang Verteenwoordiger Andy Kim vir die Demokratiese nominasie in die 2024 New Jersey Senaatsverkiesing onderskryf.<ref>{{Cite web |title=Andy Kim {{!}} Blog |url=https://www.andrewyang.com/blog/andy-kim |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107003717/https://www.andrewyang.com/blog/andy-kim |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=live |access-date=7 Januarie 2024 |website=Andrew Yang |language=en-US}}</ref> In Januarie 2024 het Yang Dean Phillips se 2024 presidensiële veldtog onderskryf,<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/01/18/politics/andrew-yang-endorses-dean-phillips-president/index.html|title=Andrew Yang endorses Dean Phillips for president|website=[[CNN]]|last1=Main|first1=Alison|last2=John|first2=Arit|date=18 Januarie 2024|access-date=18 Januarie 2024|archive-date=19 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025652/https://www.cnn.com/2024/01/18/politics/andrew-yang-endorses-dean-phillips-president/index.html|url-status=live}}</ref> hoewel Phillips ná “Super Tuesday” uitgeval het. Op 18 Januarie het die Amerikaanse Verteenwoordiger Dean Phillips veldtoggeleenthede saam met Yang in Manchester en Hanover, New Hampshire, gehou.<ref>{{cite web |last1=Vigdor |first1=Neil |last2=McFadden |first2=Alyce |title=With Andrew Yang in Tow, Dean Phillips Finally Draws a Crowd |url=https://www.nytimes.com/2024/01/19/us/politics/andrew-yang-dean-phillips.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921042813/https://www.nytimes.com/2024/01/19/us/politics/andrew-yang-dean-phillips.html |archive-date=21 September 2024 |url-status=live |work=The New York Times |access-date=21 September 2024 |date=19 Januarie 2024}}</ref> Yang het Phillips se saak gehelp om toegang tot die stembus vir die presidensiële voorverkiesing van die [[Florida]] Demokratiese Party te verkry na die kansellasie daarvan en hy het aan ''ABC News'' gesê: "Wat in Florida gebeur, is belangrik -- leef ons in 'n demokrasie of nie? As die Demokrate eenvoudig hul eie voorverkiesings kan kanselleer, moet hulle hul naam na iets anders verander."<ref>{{cite news |title=Biden's Democratic challengers hit ballot access roadblocks |work=ABC News |url=https://abcnews.go.com/Politics/bidens-democratic-challengers-hit-ballot-access-roadblocks/story?id=105882807 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250310211658/https://abcnews.go.com/Politics/bidens-democratic-challengers-hit-ballot-access-roadblocks/story?id=105882807 |archive-date=10 Maart 2025 |url-status=live |date=23 Desember 2023 |access-date=18 Maart 2025 |last1=Murray |first1=Isabella |last2=Shepherd |first2=Brittany}}</ref> In Februarie 2024 is berig dat die onafhanklike presidensiële kandidaat Robert F. Kennedy Jr. vir Yang gevra het om sy vise-presidentskandidaat te wees, maar dat Yang "nie-verbintenis" daaroor gehad het nie.<ref>{{Cite magazine |date=7 Februarie 2024 |title=Andrew Yang Probably Won't Accept RFK Jr.'s VP Offer: Report |url=https://www.vanityfair.com/news/andrew-yang-probably-wont-accept-rfk-jrs-vp-offer-report |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224120948/https://www.vanityfair.com/news/andrew-yang-probably-wont-accept-rfk-jrs-vp-offer-report |archive-date=24 Februarie 2024 |url-status=live |access-date=22 Maart 2024 |magazine=Vanity Fair |language=en-US |first=Bess |last=Levin}}</ref> Kennedy het na bewering Yang steeds op sy vise-presidentskandidaat-kortlys gedurende dele van Maart 2024 gehad, maar prokureur en entrepreneur Nicole Shanahan is uiteindelik op 26 Maart van dieselfde jaar as Kennedy se vise-presidentskandidaat gekies.<ref>{{Cite web |last2=McKend |first=Aaron |last=Pellish |first2=Eva |date=13 Maart 2024 |title=RFK Jr. says he will announce his VP pick on March 26 {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2024/03/12/politics/rfk-jr-vice-president-nominee/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322025741/https://www.cnn.com/2024/03/12/politics/rfk-jr-vice-president-nominee/index.html |archive-date=22 Maart 2024 |url-status=live |access-date=22 Maart 2024 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=RFK Jr. names attorney Nicole Shanahan as his VP pick |url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/rfk-jr-intends-name-attorney-nicole-shanahan-vp-pick-rcna144983 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408025643/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/rfk-jr-intends-name-attorney-nicole-shanahan-vp-pick-rcna144983 |archive-date=2024-04-08 |url-status=live |access-date=2024-04-08 |website=NBC News |language=en}}</ref>
Na die eerste presidensiële debat op 27 Junie het Yang die Demokratiese Party aangemoedig om iemand in plaas van Biden te nomineer "voordat dit te laat is".<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Kaitlin Lewis Night |date=2024-06-27 |title=Andrew Yang joins progressive Democrats in calling for Biden to step down |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-joins-progressive-democrats-calling-biden-step-down-1918546 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628025939/https://www.newsweek.com/andrew-yang-joins-progressive-democrats-calling-biden-step-down-1918546 |archive-date=2024-06-28 |url-status=live |access-date=2024-06-28 |website=Newsweek |language=en}}</ref> Regdeur die somer het hy Biden aangemoedig om uit te tree en die Demokratiese Party om iemand anders te nomineer om Trump in die algemene verkiesing te verslaan.<ref>{{Cite news |date=2024-07-13 |title=Andrew Yang: Joe Biden 'should step aside' {{!}} Fox News Video |url=https://www.foxnews.com/video/6357796737112 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713042132/https://www.foxnews.com/video/6357796737112 |archive-date=2024-07-13 |url-status=live |access-date=2024-07-13 |website=Fox News |language=en-US}}</ref> Yang het later voorspel dat Biden die verkiesing sou verloor, met Huis- en Senaatsdemokrate wat ook op "historiese" verliese afstuur.<ref>{{Cite news |last=Irwin |first=Lauren |date=13 Julie 2024 |title=Andrew Yang predicts Biden heading for 'historic loss' |url=https://thehill.com/homenews/campaign/4770011-andrew-yang-joe-biden-historic-loss-2024-post-debate/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713184845/https://thehill.com/homenews/campaign/4770011-andrew-yang-joe-biden-historic-loss-2024-post-debate/ |archive-date=13 Julie 2024 |url-status=live |work=The Hill |access-date=13 Julie 2024}}</ref> Op 23 Julie 2024, na Biden se onttrekking aan die wedloop, het Yang visepresident Kamala Harris as president in 'n verklaring op [[sosiale media]] onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Gans |first=Jared |title=Yang says he'll support Harris for president in November |url=https://thehill.com/homenews/campaign/4788230-yang-support-harris-president/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228122325/https://thehill.com/homenews/campaign/4788230-yang-support-harris-president/ |archive-date=28 Desember 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het later 'n opiniestuk vir ''[[Newsweek]]'' geskryf na die Demokratiese Konvensie, waarin hy mede-onafhanklikes aangemoedig het om vir Harris te stem.<ref>{{Cite web |last=Yang |first=Andrew |date=2024-08-23 |title=I Left the Democrats to Start a Third Party. I'm Still Voting for Kamala |url=https://www.newsweek.com/i-left-democratic-party-start-third-party-im-still-voting-kamala-you-should-too-opinion-1943802#Echobox=1724448941 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824003149/https://www.newsweek.com/i-left-democratic-party-start-third-party-im-still-voting-kamala-you-should-too-opinion-1943802#Echobox=1724448941 |archive-date=2024-08-24 |url-status=live |access-date=2024-08-24 |website=Newsweek |language=en}}</ref>
Na Trump se oorwinning in die Amerikaanse presidensiële verkiesing het ''Politico'' Yang en Demokratiese denkers genader om te sien wat hulle dink die party moet doen om homself te verbeter. Yang se reaksie is in 'n ''Politico''-artikel gepubliseer waar hy voorgestel het dat die Demokrate om verskoning moet vra vir die afkraak van [[Bernie Sanders]] in die 2016-voorverkiesing, Dean Phillips as die nuwe voorsitter van die DNC moet aanstel omdat hy die enigste Demokraat is met die karakter om sy loopbaan vir die welstand van die land op te offer, om verskoning te vra vir die feit dat hy nie vanjaar 'n mededingende voorverkiesing gehad het nie, die Wet op Volhoubaarheid van Plaaslike Joernalistiek moet steun om 'n pad vir plaaslike joernalistiek te bied, die Wet op Billike Verteenwoordiging te steun as 'n manier om kiesers in die minderheidsparty van 'n distrik te beveg en 'n stem te gee, en die polisiëring van kulturele gedrag te laat vaar om eerder hul politieke kapitaal te fokus op die verbetering van Amerikaners se lewenstandaard.<ref>{{cite web |last1=Magazine |first1=Politico |last2=Yang |first2=Andrew |title=11 Democratic Thinkers on What the Party Needs Right Now |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/11/07/10-democratic-thinkers-on-what-the-party-needs-right-now-00187993 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112210724/https://www.politico.com/news/magazine/2024/11/07/10-democratic-thinkers-on-what-the-party-needs-right-now-00187993 |archive-date=12 November 2024 |url-status=live |publisher=Politico |access-date=19 November 2024 |date=7 November 2024}}</ref>
Tydens 'n podsendingonderhoud met Scott Galloway en Anthony Scaramucci het Yang nie 'n moontlike toekomstige presidensiële verkiesing uitgesluit nie.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hwK1ZkzWDYE |title=Ep 5: Democrats Refuse to Talk About Men I Anthony Scaramucci, Scott Galloway & Andrew Yang |date=2025-06-05 |last=Anthony Scaramucci |access-date=2025-06-10 |via=YouTube}}</ref>
==Persoonlike lewe==
[[Lêer:Evelyn Yang (49453150641).jpg|duimnael|Yang se vrou, Evelyn Yang, praat by 'n geleentheid tydens sy presidensiële veldtog.]]
Yang is sedert 2011 getroud met Evelyn Yang (née Lu); die paartjie het twee seuns.<ref name="FastFacts"/> Hy het oor sy ouer seun, Christopher, wat [[Outisme|outisties]] is, gepraat en gesê: "Ek is baie trots op my seun en enigiemand wat iemand op die spektrum in hul familie het, voel presies dieselfde."<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/marianne-williamson-town-hall/h_b6ef3cc1a0e7607ecf146247b074da7d |title=Yang says he wants to destigmatize autism and create a federal funding program |last1=Rocha |first1=Veronica |last2=Merica |first2=Dan |date=14 April 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420195131/https://www.cnn.com/politics/live-news/marianne-williamson-town-hall/h_b6ef3cc1a0e7607ecf146247b074da7d |archive-date=20 April 2019 |access-date=20 April 2019}}</ref>
Die Yang-gesin woon in 'n huurwoonstel in Hell's Kitchen, [[Manhattan]],<ref name="YangHellsKitchenManhattan">{{cite web|last=Balk|first=Tim|date=30 Maart 2021|title=Mayoral candidate Andrew Yang says woman attacked in Hell's Kitchen 'could easily have been my mother'|url=https://www.nydailynews.com/news/politics/nyc-elections-2021/ny-nyc-mayoral-candidate-andrew-yang-anti-asian-attacks-20210330-cwtbrt3aanffvcsrhgr762mewm-story.html|access-date=23 Mei 2021|website=New York Daily News|archive-date=19 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519175049/https://www.nydailynews.com/news/politics/nyc-elections-2021/ny-nyc-mayoral-candidate-andrew-yang-anti-asian-attacks-20210330-cwtbrt3aanffvcsrhgr762mewm-story.html|url-status=live}}</ref> en besit ook 'n huis in New Paltz, New York, wat hulle in 2015 gekoop het.<ref name="YangNewPaltzHome">{{cite web |last1=Campbell |first1=Jon |title=Andrew Yang is running for New York City mayor. His roots are in the Hudson Valley. |url=https://www.lohud.com/story/news/2019/10/15/andrew-yang-raised-in-new-york-hudson-valley/3864040002/ |website=The Journal News |publisher=Gannett |access-date=9 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102151714/https://www.lohud.com/story/news/2019/10/15/andrew-yang-raised-in-new-york-hudson-valley/3864040002/ |archive-date=2 Januarie 2021 |quote= Yang het Sondagdienste by die Gereformeerde Kerk van New Paltz saam met sy jong gesin begin bywoon nadat hy in 2015 'n naweekhuis minder as twee myl daarvandaan gekoop het.}}</ref> Dit het die gesin se primêre woning geword gedurende die vroeë stadiums van die COVID-19-pandemie,<ref name="YangCOVIDRelocation"/><ref name="YangCovidRelocationSlammed" /> en 'n fokus van kontroversie tydens Yang se burgemeestersveldtog.<ref name="YangCovidRelocationSlammed" /> In 2019 het Yang op sy belastingopgawe berig dat hy hierdie huis vir 58 dae aan vriende of op Airbnb verhuur het.<ref>{{cite web |last1=Goldenberg |first1=Sally |last2=Anuta |first2=Joe |title=They want to manage the city's budget. Here's a look at how they manage their own. |url=https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2021/03/30/they-want-to-manage-the-citys-budget-heres-a-look-at-how-they-manage-their-own-1370653 |website=Politico PRO |date=30 Maart 2021 |access-date=9 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514020726/https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2021/03/30/they-want-to-manage-the-citys-budget-heres-a-look-at-how-they-manage-their-own-1370653 |archive-date=14 Mei 2021 |language=en |quote=Hy het daardie jaar $10 662 in kapitaalwinste uit beleggings gemaak en $43 794 deur sy vierslaapkamerhuis in New Paltz vir 58 dae te huur teen 'n gemiddelde koste van $677 per nag. Sy veldtogwoordvoerder, Jake Sporn, het gesê hy maak deels staat op Airbnb, wat swaar gereguleer word in die staat New York en feitlik onwettig in New York Stad.}}</ref>
Yang en sy gesin woon die Gereformeerde Kerk van New Paltz by, wat naby sy huis is,<ref name=YangNewPaltzHome/> en het Mark E. Mast as hul pastoor geïdentifiseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.reformedchurchofnewpaltz.org/meet-our-pastors.html |title=Reformed Church of New Paltz: "Meet our pastors" |website=Reformed Church of New Paltz |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425224226/https://www.reformedchurchofnewpaltz.org/meet-our-pastors.html |archive-date=25 April 2019 |access-date=25 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.yang2020.com/blog/freedom-dividend-faith/ |title=The Freedom Dividend and Faith |date=15 Mei 2018 |website=Yang 2020 official website blog |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321145826/https://www.yang2020.com/blog/freedom-dividend-faith/ |archive-date=21 Maart 2019 |access-date=13 Maart 2019}}</ref> Hy beskou homself as spiritueel.<ref>{{Citation |work=The Young Turks |title=Andrew Yang Answers the Internet's Questions |date=29 Junie 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=6leVhtTJzJk&t=120 |access-date=1 Julie 2019 |archive-date=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114533/https://www.youtube.com/watch?v=6leVhtTJzJk&t=120 |url-status=live }}</ref> Yang het oor sy geloof by 'n intergeloofsstadsaal by Wartburg College gepraat en gesê hy "sou nie die eerste wees om te sê dat [sy] eie reis steeds aan die gang is nie."<ref>{{Citation |title=Andrew Yang Interfaith Town Hall at Wartburg College {{!}} What are Andrew's Religious Views? |url=https://www.youtube.com/watch?v=aVootPMulhQ |language=en |access-date=27 Januarie 2020 |archive-date=7 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307045433/https://www.youtube.com/watch?v=aVootPMulhQ |url-status=live}}</ref>
In 2020 het Yang die 2021 Vilcek-prys vir Uitnemendheid in Openbare Diens ontvang, toegeken deur die Vilcek-stigting.<ref name="auto">{{Cite web|title=Vilcek Foundation Awards the 2021 Vilcek Prize for Excellence in Public Service to Andrew Yang|url=https://vilcek.org/news/vilcek-foundation-awards-the-2021-vilcek-prize-for-excellence-in-public-service-to-andrew-yang/|access-date=September 9, 2020|website=Vilcek Foundation|language=en-US|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927231436/https://vilcek.org/news/vilcek-foundation-awards-the-2021-vilcek-prize-for-excellence-in-public-service-to-andrew-yang/|url-status=live}}</ref>
Op 26 Februarie 2021 het Yang 'n fisiese aanval op 'n joernalis op die [[Staten-eiland]]-veerboot gestuit deur homself tussen die aanvaller en die joernalis te plaas. Die aanvaller het Yang herken en die aanranding gestop.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-helped-a-journalist-attacked-by-man-2021-2|title=Andrew Yang intervened when a man wielding a metal pole attacked a photojournalist on the Staten Island Ferry|date=26 Februarie 2021|url-status=live|access-date=27 Februarie 2021|publisher=Business Insider|first1=Connor|last1=Perrett|archive-date=13 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513184258/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-helped-a-journalist-attacked-by-man-2021-2}}</ref><ref>{{Cite web|last=Michel|first=Clifford|date=26 Februarie 2021|title=Andrew Yang to the Rescue: Mayoral Candidate Helps Photographer Attacked on Staten Island Ferry|url=https://www.thecity.nyc/2021/2/26/22303636/andrew-yang-saves-photographer-staten-island-ferry-mayor|access-date=23 Mei 2021|website=THE CITY|language=en|archive-date=23 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523170133/https://www.thecity.nyc/2021/2/26/22303636/andrew-yang-saves-photographer-staten-island-ferry-mayor|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Hicks|first1=Nolan|last2=Rosenberg|first2=Rebecca|date=26 Februarie 2021|title=Andrew Yang rushes to aid of a photographer during assault on SI Ferry|url=https://nypost.com/2021/02/26/andrew-yang-rushes-to-help-photographer-during-assault-on-si-ferry/|access-date=May 23, 2021|website=[[New York Post]]|language=en-US|archive-date=23 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523170132/https://nypost.com/2021/02/26/andrew-yang-rushes-to-help-photographer-during-assault-on-si-ferry/|url-status=live}}</ref>
==Werke==
*''Smart People Should Build Things: How to Restore Our Culture of Achievement, Build a Path for Entrepreneurs, and Create New Jobs in America''. HarperCollins. 4 Februarie 2014. {{ISBN|978-0062292049}}.
*''The War on Normal People: The Truth About America's Disappearing Jobs and Why Universal Basic Income Is Our Future.'' Hachette Books. 3 April 2018. {{ISBN|978-0316414241}}.
*''Forward: Notes on the Future of Our Democracy''. Penguin Random House. 5 Otober 2021. {{ISBN|978-0-593-23865-3}}.
*''The Last Election (co-authored with Stephen Marche)''. Akashic Books. 12 September 2023. {{ISBN|978-1636141503}}.
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="YangSchenectady">{{cite news |url=https://www.timesunion.com/news/article/Schenectady-native-stumps-for-president-in-Latham-13512632.php |title=Schenectady native stumps for president in Latham |work=Times Union |last=Hughes |first=Steve |date=6 Januarie 2019 |access-date=23 Januarie 2019 |issn=8756-5927 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223540/https://www.timesunion.com/news/article/Schenectady-native-stumps-for-president-in-Latham-13512632.php |archive-date=23 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
<ref name="taiwannews">{{cite news |last=Morgan |first=Scott |date=21 Januarie 2019 |title='I am proud to be Taiwanese-American'... |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3621990 |work=Taiwan News |location=Taiwan, R.O.C. |access-date=21 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123201434/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3621990 |archive-date=23 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Andrew Yang (entrepreneur)}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Yang, Andrew}}
[[Kategorie:Amerikaanse politici]]
[[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1975]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Basisinkomste]]
8fk4eu6325g5dnt0wcdb1l3kmnjlveb
Gebruikerbespreking:User3761
3
270078
3378858
2856102
2026-11-19T16:11:24Z
S.Marchenko
211497
S.Marchenko het bladsy [[Gebruikerbespreking:Nikolay Omonov]] na [[Gebruikerbespreking:User3761]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Nikolay Omonov|Nikolay Omonov]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/User3761|User3761]]"
2856102
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo, gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo {{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big>
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 13:17, 5 Augustus 2019 (UTC)
== Beelde verwyder... ==
Verduidelik asseblief hoekom jy beelde verwyder? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:20, 2 Desember 2025 (UTC)
* I wrote in the comment: Hrœrekr Ringslinger. This is a image of another person named Rerik (Hrœrekr Ringslinger). See: https://earth-history.com/Europe/Teutonic/chap22.htm See also the discussion of this image: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Служебная:GoToComment/c-Nikolay_Omonov-20251202105000-Karol_Grzegorz_Skuza-2018-07-03T16:29:00.000Z]. [[Gebruiker:Nikolay Omonov|Nikolay Omonov]] ([[Gebruikerbespreking:Nikolay Omonov|kontak]]) 13:03, 2 Desember 2025 (UTC)
::It does not say anywhere in our article that it was Rurik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:25, 2 Desember 2025 (UTC)
:::Rorik of Dorestad is identified with Rurik of Rus'. Hrœrekr Ringslinger is a different ruler. The deleted image depicted Hrœrekr Ringslinger, who was depicted as Rorik of Dorestad. This is an old confusion that has been uncovered and addressed in the articles. [[Gebruiker:Nikolay Omonov|Nikolay Omonov]] ([[Gebruikerbespreking:Nikolay Omonov|kontak]]) 15:31, 2 Desember 2025 (UTC)
th409rmg8gna2xg8sddrufk247uqqu1
Arabiese diaspora
0
274771
3378881
3330411
2026-11-19T18:35:49Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378881
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Arabianqueen.JPG|thumb|260px|Rocío Chalup, koningin van die Arabiese gemeenskap in Argentinië in 2005, tydens ’n immigrantefees in Oberá, Misiones.]]
Die term '''Arabiese diaspora''' verwys na afstammelinge van [[Arabiere]] wat, gewillig of as vlugtelinge, uit hul geboorteland na nie-Arabiese lande geëmigreer het, veral in [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]], [[Europa]] en dele van [[Suid-Asië|Suid-]] en [[Suidoos-Asië]], die [[Karibiese See]]-gebied en [[Wes-Afrika]].
==Oorsig==
Arabiese uitgewekenes dra by tot die kapitaal in die Arabiese wêreld en help dus streekontwikkeling aan. In 2009 is [[Amerikaanse dollar|$]]35,1 miljard uit Amerika na Arabiese lande gestuur, en geld wat van ander Arabiese lande na [[Jordanië]], [[Egipte]] en [[Libanon]] gestuur is, was 40 tot 190% hoër as handelsinkomste tussen hierdie en ander Arabiese lande.<ref>{{cite web |url=http://www.egypt.iom.int/Doc/IOM%20Intra%20regional%20labour%20mobility%20in%20Arab%20region%20Facts%20and%20Figures%20(English).pdf |title=Intra-Regional Labour Mobility in the Arab World |format=PDF |work=Internasionale Organisasie vir Migrasie Kaïro |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507114953/http://www.egypt.iom.int/Doc/IOM%20Intra%20regional%20labour%20mobility%20in%20Arab%20region%20Facts%20and%20Figures%20(English).pdf |archive-date=7 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Groot getalle Arabiere het na Wes-Afrika migreer, veral die [[Ivoorkus]],<ref>{{cite web |url=http://countrystudies.us/ivory-coast/72.htm |title=Ivory Coast - The Levantine Community |publisher=Countrystudies.us |access-date=17 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002105624/http://countrystudies.us/ivory-coast/72.htm |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Senegal]],<ref name="web.archive.org">[https://web.archive.org/web/20081118213343/http://voanews.com/english/archive/2007-07/2007-07-10-voa46.cfm Lebanese Immigrants Boost West African Commerce], deur Naomi Schwarz, voanews.com, 10 Julie 2007</ref> [[Sierra Leone]], [[Liberië]] en [[Nigerië]].<ref name="Lebanese man shot dead in Nigeria">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6908065.stm Lebanese man shot dead in Nigeria], BBC News</ref>
Volgens die tydskrif ''Aramco World'' is die grootste konsentrasie Arabiere buite die Arabiese wêreld in [[Brasilië]], wat 9 miljoen burgers van Arabiese oorsprong het.<ref name="saudiaramcoworld1">{{cite web |url=http://archive.aramcoworld.com/issue/200505/the.arabs.of.brazil.htm |title=The Arabs of Brazil |publisher=Aramco World |access-date=17 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427075743/https://archive.aramcoworld.com/issue/200505/the.arabs.of.brazil.htm |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van dié 9 miljoen is 6 miljoen van Libanese afkoms.<ref name="dsbra">{{cite news |url=http://www.dailystar.com.lb//News/Lebanon-News/2010/Apr-23/57092-sleiman-meets-brazilian-counterpart-lebanese-community.ashx#axzz0rLGUHTtA |title=Sleiman meets Brazilian counterpart, Lebanese community |date=23 April 2010 |work=The Daily Star |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829000327/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2010/Apr-23/57092-sleiman-meets-brazilian-counterpart-lebanese-community.ashx |archive-date=29 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.libano.org.br/olibano_geografia.htm |title=O Líbano: Geografia |date=1996 |publisher=Libanese ambassade in Brasilië |trans-title=Lebanon: Geography |language=Portugees |archive-url=https://web.archive.org/web/20141123072019/http://www.libano.org.br/olibano_geografia.htm |archive-date=23 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 8 Oktober 2019 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.estadao.com.br/estadaodehoje/20091222/index.htm |title=Estadão de Hoje |publisher=Estadao.com.br |access-date=17 September 2011 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110220153/http://www.estadao.com.br/estadaodehoje/20091222/index.htm |archive-date=10 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ander Brasiliane van Arabiese oorsprong is uit [[Sirië]], [[Palestina]], Jordanië, Egipte en [[Saoedi-Arabië]].
Groot Arabiese gemeenskappe kom ook voor in [[Argentinië]], [[Venezuela]],<ref name="aljadid.com">[http://www.aljadid.com/content/arabs-making-their-mark-latin-america-generations-immigrants-colombia-venezuela-and-mexico Habeeb Salloum, "Arabs Making Their Mark in Latin America: Generations of Immigrants in Colombia, Venezuela and Mexico"], ''Al Jadid'', Vol. 6, no. 30 (Winter 2000).</ref> [[Colombia]], [[Mexiko]] en [[Chili]]. Palestyne word veral aangetref in Chili en [[Sentraal-Amerika]], hoofsaaklik in [[El Salvador]] en die [[Honduras]].<ref>{{cite web |url=http://archive.aramcoworld.com/issue/200104/the.arabs.of.honduras.htm |title=The Arabs of Honduras |date=27 Junie 1936 |publisher=Saudiaramcoworld.com |access-date=17 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008183439/https://archive.aramcoworld.com/issue/200104/the.arabs.of.honduras.htm |archive-date=8 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Palestyne gemeenskap in Chili<ref>{{cite web |url=http://www1.adnkronos.com/AKI/English/CultureAndMedia/?id=1.0.2050534508 |title=Chile: Palestinian refugees arrive to warm welcome |date=7 April 2003 |publisher=Adnkronos.com |access-date=17 September 2011 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919202702/http://www.adnkronos.com/AKI/English/CultureAndMedia/?id=1.0.2050534508 |archive-date=19 September 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 |title=500,000 descendientes de primera y segunda generación de palestinos en Chile |publisher=Laventana.casa.cult.cu |access-date=17 September 2011 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20120608212430/http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News |archive-date=8 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> is die vierde grootste in die wêreld (naas dié in Israel, Libanon en Jordanië). In die [[VSA]] is daar sowat 3,5 miljoen mense van Arabiese oorsprong.<ref>{{cite web |url=http://www.aaiusa.org/arab-americans/22/demographics |title=The Arab American Institute |publisher=Aaiusa.org |access-date=17 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403085410/http://www.aaiusa.org/arab-americans/22/demographics |archive-date=3 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Daar is boonop na raming 4 miljoen [[Indonesië|Indonesiërs]] wat minstens gedeeltelik van Arabiese herkoms is.<ref>[https://web.archive.org/web/20080401110233/http://www.worldbusinesslive.com/research/article/648273/the-worlds-successful-diasporas/ The world's successful diasporas], World Business</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
==Eksterne skakels==
* [http://www.egypt.iom.int/ Internasionale Organisasie vir Migrasie – streekkantoor vir die Midde-Ooste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191008183449/https://egypt.iom.int/ |date= 8 Oktober 2019 }}
* [http://archive.aramcoworld.com/issue/200505/the.arabs.of.brazil.htm Die Arabiere van Brasilië]
*{{CommonsKategorie-inlyn|Arab diaspora}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Arab diaspora|Engelse Wikipedia]]
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Diaspora, Arabiese}}
[[Kategorie:Arabiese wêreld]]
h796ekbiu27s9xddxpbcdnapir9tqtj
Walter Bluhm
0
275153
3378817
3330671
2026-11-19T12:43:29Z
Kbamert
218454
Geboortejaar gekorrigeer (1907 → 1904) en verwysing na geboorteregister bygevoeg.
3378817
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Walter Bluhm
| Beeld =
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum = {{Geboortedatum|1904|8|5}}
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Duitsland|Duits]]
| Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1904|8|5|1976|12|2}}
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders =
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Akteur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0089611
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Walter Bluhm''' (5 Augustus 1904<ref>{{cite web |title=Geburtsregister Standesamt Rixdorf, Nr. 2630/1904 |trans-title=Geboorteregister, registrasiekantoor Rixdorf, nr. 2630/1904 |publisher=Landesarchiv Berlin |via=Ancestry |url=https://www.ancestry.de/imageviewer/collections/5753/images/48457_prep350%5E000827-00248 |url-access=subscription |language=de}}</ref> – 2 Desember 1976) was 'n [[Duitsland|Duitse]] akteur.
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1935: ''Glückspilze''
* 1944: ''Der grüne Salon''
=== Televisiereekse ===
* 1966: ''Lautlose Jagd''
* 1966: ''Unser Sohn Nicki''
* 1971: ''Theatergarderobe''
* 1974: ''Lokalseite unten links''
* 1974: ''Unter einem Dach''
* 1977: ''Pfarrer in Kreuzberg''
=== Televisierolprente ===
* 1954: ''Die Geschichte des Soldaten''
* 1958: ''Der Meisterdieb''
* 1961: ''Der Mantel''
* 1961: ''Dreiunddreißig Minuten in Grüneberg''
* 1962: ''Ein Buch mit Kapiteln''
* 1964: ''Don Gil von den grünen Hosen''
* 1964: ''Der Fluggast''
* 1964: ''Ich bin der Größte!''
* 1966: ''Ein Tag in Paris''
* 1967: ''Der zerbrochene Krug''
* 1967: ''Der eine Tag im Jahr''
* 1968: ''Kraft des Gesetzes''
* 1969: ''Kaddisch nach einem Lebenden''
* 1969: ''Die Kleinbürger''
* 1969: ''Die Verspätung''
* 1969: ''Kellerassel''
* 1970: ''Die Person''
* 1970: ''Kudammgeschichten''
* 1971: ''Mr. Tingling stellt ein''
* 1972: ''Die Erbschaft''
* 1973: ''Die Reise nach Brasilien''
* 1973: ''Fall nicht in den Schwanensee''
* 1975: ''Liebe mal so - mal so (Vergnügliches über ein altes Thema)''
* 1976: ''Der Herr der Schöpfung''
== Verwysings ==
<references />
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0089611|Walter Bluhm}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Bluhm, Walter}}
[[Kategorie:Geboortes in 1904]]
[[Kategorie:Sterftes in 1976]]
[[Kategorie:Duitse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
s7vseha85cnmi3d4hjpkoljd203jom0
Bounnhang Vorachit
0
286804
3379030
3333387
2026-11-19T22:15:56Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379030
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam = Bounnhang Vorachit
| beeld = Bounnhang Vorachith 2016 (cropped).jpg
| beeldonderskrif = Bounnhang Vorachit in 2016
| geboortenaam =
| geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag -->
| geboortejaar = 1937
| geboortemaand = 8
| geboortedag = 15
| geboorteplek = Savannakhet, Franse protektoraat van Laos
| sterfdatum =
| sterfplek =
| party = [[Volksrevolusionêre Party van Laos]]
| nasionaliteit =
| orde = Algemene Sekretaris van die [[Volksrevolusionêre Party van Laos]]
| termynaanvang = 22 Januarie 2016
| termyneinde = 15 Januarie 2021
| vise = Phankham Viphavan
| voorganger = Choummaly Sayasone
| opvolger = [[Thongloun Sisoulith]]
| orde2 = 6de President van [[Laos]]
| termynaanvang2 = 20 April 2016
| termyneinde2 = 22 Maart 2021
| vise2 = Phankham Viphavan
| eersteminister2 = [[Thongloun Sisoulith]]
| voorganger2 = Choummaly Sayasone
| opvolger2 = Thongloun Sisoulith
| orde3 = 4de Adjunkpresident van Laos
| termynaanvang3 = 8 Junie 2006
| termyneinde3 = 20 April 2016
| president3 = Choummaly Sayasone
| voorganger3 = Choummaly Sayasone
| opvolger3 = Phankham Viphavan
| orde4 = 14de Eerste Minister van Laos
| termynaanvang4 = 27 Maart 2001
| termyneinde4 = 8 Junie 2006
| president4 = Khamtai Siphandon
| voorganger4 = Sisavath Keobounphanh
| opvolger4 = Bouasone Bouphavanh
| orde5 = Minister van Finansies
| termynaanvang5 = 6 Augustus 1999
| termyneinde5 = 27 Maart 2001
| eersteminister5 = Sisavath Keobounphanh
| voorganger5 = Khamphoui Keoboualapha
| opvolger5 = Soukanh Mahalath
| ouers =
| eggenoot = Khammeung Vorachit
| kinders =
| alma_mater =
| religie =
| handtekening =
| militer = Militêre Diens
| lojaliteit = Laos
| tak = Gewapende Magte
| diensjare =
| rang = Kolonel<ref>{{cite web|url=https://www.cambodiadaily.com/news/lao-prime-minister-begins-three-day-visit-25168/|title=Lao Prime Minister Begins Three-Day Visit|first=Jody|last=McPhillips|date=15 Augustus 2001|website=The Cambodia Daily|access-date=8 Mei 2019|archive-date=15 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815183306/https://www.cambodiadaily.com/news/lao-prime-minister-begins-three-day-visit-25168/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://thaiveterans.mod.go.th/new_v2/wvo_v2/wvo_eng/29/single.html |title=Archived copy |access-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209232229/http://thaiveterans.mod.go.th/new_v2/wvo_v2/wvo_eng/29/single.html |archive-date=2019-02-09 |url-status=dead }}</ref>
}}
'''Bounnhang Vorachit''' ([[Lao (taal)|Lao]]: ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ; gebore op [[15 Augustus]] [[1937]])<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=7WQMAQAAMAAJ&q=Bounnhang+Vorachith+1937|title=Asian Survey|date=8 Mei 2006|publisher=University of California Press|access-date=8 Mei 2019|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tholakhong.com/2016/01/blog-post_68.html|title=ຊີວະປະຫວັດຫຍໍ້ຂອງ ທ່ານ ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ|access-date=8 Mei 2019|archive-date=8 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508182628/https://www.tholakhong.com/2016/01/blog-post_68.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://laos.cri.cn/741/2016/04/20/222s202245.htm|title=ທ່ານ ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ - China Radio International|website=laos.cri.cn|access-date=8 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920195926/http://laos.cri.cn/741/2016/04/20/222s202245.htm|archive-date=20 September 2018|url-status=dead}}</ref> is 'n Laosiaanse politikus wat tussen 2016 en 2021 die sekretaris-generaal van die [[Volksrevolusionêre Party van Laos]] (''[[de facto]]''-leier) en president van [[Laos]] (''[[de jure]]'' staatshoof) was. Hy was tussen 2001 en 2006 die Eerste Minister van Laos en daarna het hy as die Adjunkpresident vanaf 2006 tot 2016 gedien.
==Biografie==
Bounnhang Vorachit het in 1951 by die ''Pathet Lao''-weerstandsbeweging aangesluit en in die propaganda-afdeling van die gewapende magte in Savannakhet gewerk. Hy het vanaf 1958 tot 1961 in Viëtnam gestudeer, en daarna na Laos teruggekeer om te help voorberei vir die verowering van die Luang Namtha-provinsie. Ná die oorwinning in Luang Namtha in 1962 het hy na Viëtnam teruggekeer en aan 'n militêre kollege gestudeer.<ref name="auto">{{Cite news|url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Profile-Laos-new-president-is-last-of-old-guard|title=Profile: Laos' new president is last of old guard- Nikkei Asian Review|work=Nikkei Asian Review|access-date=2017-11-10|language=en|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225044618/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Profile-Laos-new-president-is-last-of-old-guard|url-status=dead}}</ref>
In 1964 het Bounnhang na Laos teruggekeer. Hy het daarna in 1969 hoof van die reëlingskomitee in die Xieng Khuang-provinsie geword. In 1972 het hy Adjunk-bevelvoerder van die Noordelike Front in die Luang Prabang-provinsie geword. Hy het toe in 1974 by die koalisie aangesluit en partysekretaris van die weermag in Luang Prabang geword. In 1976 is hy as die politieke leier van die gewapende magte van die noordelike helfte van die land aangewys. In 1978 het hy na Viëtnam teruggekeer om politieke teorie te studeer. In 1981 het hy politieke leier van die gewapende magte geword. Bounnhang het vanaf 1981 tot sy aanstelling as adjunk-eerste minister in 1996 as die goewerneur van die Savannakhet-provinsie gedien.
==Politieke loopbaan==
Voordat hy in 2001 Eerste Minister geword het, was hy sedert 1996 Adjunk Eerste Minister. Daarbenewens was hy vanaf 1996 tot 1999 Voorsitter van die Lao-Viëtnamese Samewerkingskomitee en vanaf 1999 tot 2001 Minister van Finansies. Op 26 Maart 2001 is hy verkies tot Voorsitter van die Raad van Ministers (Eerste Minister) van Laos. Op 8 Junie 2006 het hy visepresident van die Demokratiese Volksrepubliek Laos geword.
Bounnhang se bande met Viëtnam loop diep. Hy het daar militêre opleiding ondergaan en, nadat hy in 1975 deel was van die stigting van die Laos Demokratiese Volksrepubliek, het hy sosialistiese denke daar studeer.<ref name="auto"/>
Hy het op 8 Junie 2006 visepresident geword toe Bouasone Bouphavanh as Eerste Minister aangestel is. By die 10de kongres van die Volksrevolusionêre Party van Laos op 22 Januarie 2016 is hy verkies tot algemene sekretaris van die party, wat hom die ''[[de facto]]'' leier van Laos gemaak het.<ref>[https://news.yahoo.com/ruling-communists-laos-promote-vp-countrys-leader-122505983.html "Ruling communists in Laos promote VP as country's new leader"], Associated Press, 22 Januarie 2016.</ref> Bounnhang Vorachit is met Khammeung Vorachit getroud en is die pa van drie seuns en twee dogters. Sy een dogter, Bounkham Vorachit, is 'n lid van die 11de LPRP Sentrale Komitee.
By die 11de kongres van die Volksrevolusionêre Party van Laos (2021) het hy as algemene sekretaris uitgetree ten gunste van Thongloun Sisoulith.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-laos-politics-idUSKBN29K0YU|title=Laos Communist Party names PM Thongloun as new leader|newspaper=Reuters |date=15 Januarie 2021|access-date=15 Januarie 2021|via=www.reuters.com}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
==Eksterne skakels==
{{vertaalvanaf
| taalafk = en
| il = Bounnhang Vorachith
}}
{{Hedendaagse Kommunistiese leiers}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Vorachit, Bounnhang}}
[[Kategorie:Presidente van Laos]]
[[Kategorie:Eerste Ministers van Laos]]
[[Kategorie:Geboortes in 1937]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
omvbtei9jz3tse5rvb6398jdxz4pcpg
Gebruiker:GerardM/Fellows of the Nigerian National Academy of Sciences
2
287212
3379049
3373575
2026-11-20T05:12:14Z
ListeriaBot
118572
Wikidata list updated [V2]
3379049
wikitext
text/x-wiki
[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q69092328 Fellows of the Nigerian National Academy of Sciences]
{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
DISTINCT ?item
(COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
(REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid)
(CONCAT( "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?count), "]] / ", "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "/missing{{!}}📖]]") AS ?scholia)
WHERE {
?item wdt:P166 wd:Q69092328 .
OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item|section=
|sort=P166/Q69092328/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q69092328/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing)
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! beroep
! ORCID-ID
! Google Scholar author ID
! VIAF ID
! Date conferred
! Image
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q21005784|Oluwole Babafemi Familoni]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5480-232X 0000-0002-5480-232X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jYwKyIQAAAAJ jYwKyIQAAAAJ]
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21005784|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21005784/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858251|Mojisola Adeyeye]]''
| [[apteker]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q51858251|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858251/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858371|Musbau Adewumi Akanji]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4476-454X 0000-0003-4476-454X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ScOP4eEAAAAJ ScOP4eEAAAAJ]
|
| 2016
| [[Lêer:FUT.Minna Prof. Musbau A. Akanji.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q51858371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858431|Joseph Ahaneku]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2014
| [[Lêer:Joseph Ahaneku.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q51858431|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858431/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858437|Michael Umale Adikwu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[skrywer]]
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q51858437|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858437/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16105317|Deborah Ajakaiye]]''
| ''[[:d:Q12094958|geofisikus]]''<br/>''[[:d:Q520549|geoloog]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/4616798 4616798]
| 1980
|
| [[toolforge:scholia/author/Q16105317|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16105317/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6301957|Jibril Aminu]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>''[[:d:Q193391|diplomaat]]''<br/>''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''<br/>[[minister]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>[[Outeur (skrywer)|outeur]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/72930256 72930256]
| 1992
|
| [[toolforge:scholia/author/Q6301957|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6301957/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30090012|Oye Gureje]]''
| [[psigiater]]<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0094-5947 0000-0003-0094-5947]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/311810867 311810867]
| 2013
| [[Lêer:POG.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q30090012|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q30090012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55176086|Catherine Falade]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q1627196|pharmacist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4755-6033 0000-0003-4755-6033]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/316552768 316552768]
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q55176086|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55176086/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q13655513|Ogbonnaya Onu]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''<br/>[[minister]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/27963581 27963581]
| 2020
| [[Lêer:Ogbonnaya Onu - 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q13655513|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q13655513/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4718223|Alexander Animalu]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=WYCcrnkAAAAJ WYCcrnkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/36492346 36492346]
| 1980
| [[Lêer:Alexander Animalu.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4718223|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4718223/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q54313807|Thomas Adesanya Ige Grillo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q54313807|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q54313807/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111982496|Adenike Oladiji]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q111982496|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q111982496/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4865269|Bartholomew Nnaji]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>[[minister]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/113602104 113602104]
| 1997
|
| [[toolforge:scholia/author/Q4865269|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4865269/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75798588|Njidda Mamadu Gadzama]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3743-8239 0000-0002-3743-8239]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/116395774 116395774]
| 1997
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75798588|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75798588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75798728|Patrick Obi Ngoddy]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[Boer (landbou)|boer]]<br/>''[[:d:Q63179158|food engineer]]''
|
|
|
| 1996
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75798728|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75798728/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799110|Alfred A. Susu]]''
|
|
|
|
| 1994
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75799110|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799110/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799475|Mark Nwagwu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[digter]]
|
|
|
| 1994
| [[Lêer:Prof Mark Nwagwu.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75799475|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799475/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75511268|Emmanuel Uche Odigboh]]''
|
|
|
|
| 1998
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75511268|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75511268/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799649|Paul O. Okonkwo]]''
|
|
|
|
| 1979
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75799649|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799649/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799736|Elijah D. Mshelia]]''
|
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/85639901 85639901]
| 1994
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75799736|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799736/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141638|Babatunde Lawal Salako]]''
| ''[[:d:Q20739489|nephrologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141638|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141638/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141639|Bolanle Adeniyi]]''
| ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''<br/>''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=n2EBeXsAAAAJ n2EBeXsAAAAJ]
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141639|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141639/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141636|Anthony Attama]]''
| ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5751-2280 0000-0002-5751-2280]
| [https://scholar.google.com/citations?user=PKTI5ggAAAAJ PKTI5ggAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305609745 305609745]
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141636|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141636/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141637|Augustine Ubachukwu]]''
| ''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=qj1tUXQAAAAJ qj1tUXQAAAAJ]
|
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141637|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141637/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141642|Lateef Sanni]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3363-6091 0000-0003-3363-6091]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Q3H6FEMAAAAJ Q3H6FEMAAAAJ]
|
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141643|Timothy Isioma Odiaka]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q16532929|administrator]]''<br/>''[[:d:Q593644|chemikus]]''
|
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141643|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141643/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141640|James Ogbonna]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=xasaLiYAAAAJ xasaLiYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/128165747316053932169 128165747316053932169]
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141640|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141640/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141641|Joseph Olusegun Ayo]]''
| ''[[:d:Q2055046|physiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=nUOfarcAAAAJ nUOfarcAAAAJ]
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q113141641|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141641/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226075|Oyebiodun Longe]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2007
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75226075|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226075/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75082227|Jacob Kwada Paghi Kwaga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6922-0998 0000-0002-6922-0998]
|
|
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75082227|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75082227/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75514799|Emmanuel O. Anosike]]''
|
|
|
|
| 1998
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75514799|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75514799/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226666|Ifeanyi Charles Ume]]''
|
|
|
|
| 2007
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75226666|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226666/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75082585|Suleiman Elias Bogoro]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
|
|
|
| 2018
| [[Lêer:Suleiman Elias Bogoro.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75082585|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75082585/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226809|Gabriel N. Egbunike]]''
|
|
|
|
| 2007
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75226809|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226809/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19865586|Olufemi Bamiro]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/39057210 39057210]
| 2008
|
| [[toolforge:scholia/author/Q19865586|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19865586/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226925|Abayomi Olusola Akanji]]''
|
|
|
|
| 2007
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75226925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226925/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72202313|Samuel Nwachuku Chukuenye Okonkwo]]''
| ''[[:d:Q126368762|agricultural scientist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/78353836 78353836]
| 1979
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72202313|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72202313/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70618710|Pius Nwankwo Okeke]]''
| [[professor]]
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=ApO-U6cAAAAJ ApO-U6cAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/271139961 271139961]
| 1998
| [[Lêer:PROF. PN OKEKE AS PROF. EMERITUS- 2015.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q70618710|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70618710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75234885|Emmanuel Chukwuemeka Okafor]]''
|
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75234885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75234885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75811825|Alexander D. Wozuzu Acholonu]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q107622091|academic dean]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/18924672 18924672]
| 1992
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75811825|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75811825/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16846432|Ifedayo Oladapo]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q16846432|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16846432/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75236118|Akinola Muritala Salau]]''
|
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75236118|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75236118/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75236706|Babatunde Owolabi Onadeko]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''<br/>[[dokter]]<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75236706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75236706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55629671|Cornelius Adedapo Kogbe]]''
|
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/196156051 196156051]
| 1985
|
| [[toolforge:scholia/author/Q55629671|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55629671/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75237164|Gabriel Kayode Falade]]''
|
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75237164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75237164/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75814686|Ephraim Efiong]]''
|
|
|
|
| 1991
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75814686|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75814686/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58371457|Mayowa O Owolabi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1146-3070 0000-0003-1146-3070]
|
|
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q58371457|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58371457/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75816990|Gordian Obuneme Ezekwe]]''
|
|
|
|
| 1991
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75816990|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75816990/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75817925|Idris Mohammed]]''
|
|
|
|
| 1990
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75817925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75817925/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75818012|Joseph Yusuf Yayock]]''
|
|
|
|
| 1990
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75818012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75818012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75243183|Israel F Adu]]''
|
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75243183|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75243183/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75820200|Sulaiman Adeniyi Adekola]]''
|
|
|
|
| 1990
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75820200|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75820200/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75821486|Joshua Ajadi Faniran]]''
|
|
|
|
| 1988
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75821486|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75821486/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75821589|Olusegun Ladimeji Oke]]''
|
|
|
|
| 1988
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75821589|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75821589/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75825781|Andrew Oteku Evwaraye]]''
|
|
|
|
| 1987
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75825781|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75825781/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826028|Adelola Adeloye]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]''
|
|
|
| 1987
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75826028|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826028/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826547|Gabriel Ayodele Makanjuola]]''
|
|
|
|
| 1986
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75826547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826547/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826831|Charles Okolo Okafor]]''
|
|
|
|
| 1986
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75826831|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826831/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826944|Henry Ehikpehale Enahoro]]''
|
|
|
|
| 1985
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75826944|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826944/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75106127|Samuel Olusegun Akande]]''
|
|
|
|
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75106127|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75106127/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75827429|Anthony Malomo Adia Imevbore]]''
|
|
|
|
| 1983
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75827429|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75827429/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75827746|George Joseph Folayan Esan]]''
|
|
|
|
| 1982
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75827746|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75827746/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64871722|Sunday W. Petters]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/29606422 29606422]
| 2000
|
| [[toolforge:scholia/author/Q64871722|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q64871722/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75829999|Osondu John Eze-Uzomaka]]''
|
|
|
|
| 1981
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75829999|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75829999/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75830255|Cornelius O. Orangun]]''
|
|
|
|
| 1981
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75830255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75830255/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75109736|J. Chukwuemeka Agunwamba]]''
| ''[[:d:Q13582652|civil engineer]]''<br/>[[skrywer]]<br/>[[lektor]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/284593770 284593770]
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75109736|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75109736/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75109908|Mufutau Babs Oyeneyin]]''
|
|
|
|
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75109908|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75109908/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75254131|Olusegun Ekundayo]]''
|
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75254131|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75254131/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75110097|Martins Olusola Olorunfemi]]''
|
|
|
|
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75110097|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75110097/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75832021|Oladipo Olujimi Akinkugbe]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q20739489|nephrologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/276415261 276415261]
| 1980
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75832021|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832021/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75832117|Timothy Ajibola Taylor]]''
| ''[[:d:Q56677038|agricultural biologist]]''<br/>''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/303937339 303937339]
| 1980
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75832117|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832117/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75832592|Cyril Obiora Enwonwu]]''
|
|
|
|
| 1979
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75832592|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832592/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75112392|Emiola O. Olapade-Olaopa]]''
| ''[[:d:Q17345122|urologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75112392|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112392/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75112516|Karniyus Shingu Gamaniel]]''
|
|
|
|
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75112516|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112516/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75112716|Charles Okechukwu Esimone]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1753-6763 0000-0002-1753-6763]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/305561378 305561378]
| 2017
| [[Lêer:Prof. Charles Esimone.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75112716|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112716/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75833792|Alex Boyo]]''
| ''[[:d:Q3332427|clinical pathologist]]''<br/>''[[:d:Q17156912|malariologist]]''<br/>''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
|
|
|
| 1977
| [[Lêer:A.E. Boyo. Photograph. Wellcome V0028066 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75833792|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75833792/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75833964|Babatunde Olusiji Osunkoya]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75833964|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75833964/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75113556|Edith Oriabure Ajaiyeoba]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75113556|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75113556/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75113702|Chidi Emmanuel Akujor]]''
|
|
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75113702|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75113702/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64878034|Adesola Ogunniyi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2946-8956 0000-0002-2946-8956]
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q64878034|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64878034/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75114533|Peter Achuike Akah]]''
|
|
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75114533|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114533/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75114791|Richard Adebayo Adegbola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75114791|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114791/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64735479|Ayodele Olajide Falase]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q69948825|medical faculty]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''<br/>[[skrywer]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/12370842 12370842]
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q64735479|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q64735479/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75836662|Gabriel Ediale Osuide]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75836662|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75836662/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74107303|Olapeju Aiyelaagbe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2281-4104 0000-0003-2281-4104]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xCFGB1QAAAAJ xCFGB1QAAAAJ]
|
| 2024
|
| [[toolforge:scholia/author/Q74107303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74107303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q85354126|Ganiyu Oboh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5167-9779 0000-0001-5167-9779]
|
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q85354126|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q85354126/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839440|Samuel Alasoadura]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839440|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839440/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839463|Emmanuel Ayotunde Yoloye]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]<br/>[[sielkundige]]<br/>''[[:d:Q63676514|educational theorist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/218775411 218775411]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839463|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839463/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64738505|Charles Igwe Arizechukwu]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
|
|
|
| 2021
| [[Lêer:THE NEW VC READING ANGLICAN HYMS DURING HIS INAUGRATION AT EKPO REFECTORY UNN.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q64738505|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64738505/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839678|Patrick Iloba Amenechi]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839678|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839678/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839685|Frank Mene Adedemiswanye Ukoli]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''<br/>''[[:d:Q27497422|helminthologist]]''<br/>''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/70271313 70271313]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839685|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839685/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839691|Samuel Afolabi Toye]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839691|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839691/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839696|Ayodele Tella]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839696|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839696/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839861|Mosobalaje Olaloye Oyawoye]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75839861|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839861/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71804243|Bede Okigbo]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''<br/>''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''<br/>''[[:d:Q7201517|plant geneticist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/31022139 31022139]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q71804243|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71804243/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7072146|O. O. Adewoye]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
|
|
|
| 2007
|
| [[toolforge:scholia/author/Q7072146|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7072146/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17164819|Chukwuedu Nwokolo]]''
| [[dokter]]
|
|
|
| 1986
| [[Lêer:Chukwuedu Nwokolo and Family 4.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17164819|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q17164819/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105829346|Christine Oppong]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4488-5405 0000-0003-4488-5405]
| [https://scholar.google.com/citations?user=6mZcjt4AAAAJ 6mZcjt4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/22288059 22288059]
| 1998
|
| [[toolforge:scholia/author/Q105829346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105829346/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75266550|Akintoye Olusegun Coker]]''
| ''[[:d:Q3368718|pathologist]]''<br/>''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75266550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75266550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43549311|Olanike Adeyemo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[Veearts]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3404-5090 0000-0003-3404-5090]
| [https://scholar.google.com/citations?user=AbsyqJgAAAAJ AbsyqJgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305638553 305638553]
| 2016
| [[Lêer:Prof Olanike Adeyemo portrait .jpeg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q43549311|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43549311/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75699562|Olabopo Osuntokun]]''
| ''[[:d:Q12013238|ophthalmologist]]''
|
|
|
| 1998
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75699562|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75699562/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75699847|Vincent E. Aimakhu]]''
|
|
|
|
| 1998
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75699847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75699847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75267821|Sunday A. Bwala]]''
|
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75267821|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75267821/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15725998|Francisca Nneka Okeke]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/182166797 182166797]
| 2010
| [[Lêer:Prof. Francisca Okeke.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q15725998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15725998/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6932958|Muhammed K. Abubakar]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>[[minister]]
|
|
|
| 2011
|
| [[toolforge:scholia/author/Q6932958|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6932958/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062079|Isaac Folorunso Adewole]]''
| ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>[[minister]]
| [https://orcid.org/0000-0002-5341-2514 0000-0002-5341-2514]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/246152742984427732066 246152742984427732066]
| 2011
| [[Lêer:Prof. Isaac F. Adewole (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21062079|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062079/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75270070|Alphonso C.I. Anusiem]]''
|
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75270070|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75270070/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062192|Kehinde Oluwatoyin Ladipo]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21062192|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062192/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062369|Isa Marte Hussaini]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21062369|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062369/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75270408|Lekan S. Salimonu]]''
|
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75270408|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75270408/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062618|Nicholas Agiobi Damachi]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
|
|
|
| 2010
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21062618|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062618/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43697544|Anthony I. Okoh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9770-085X 0000-0002-9770-085X]
|
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q43697544|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43697544/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21063465|Oluwole Akinyele Agbede]]''
|
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21063465|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063465/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21063472|Uche Veronica Amazigo]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|bioloog]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21063472|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063472/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21063473|Sunny Edet Ohia]]''
|
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21063473|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063473/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16017608|Fabian Anene Ositadimma Udekwu]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q774306|chirurg]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q16017608|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16017608/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71811551|Oluwafeyisola Sylvester Adegoke]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''<br/>[[paleontoloog]]<br/>''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/161366269 161366269]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q71811551|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71811551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75128324|Jude U. Ohaneri]]''
|
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75128324|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75128324/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50331388|Oluwatoyin Ogundipe]]''
| [[skrywer]]<br/>[[lektor]]<br/>[[Plantkundige|botanis]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/219152138567310980964 219152138567310980964]
| 2017
| [[Lêer:Prof Ogundipe.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q50331388|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q50331388/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64748489|Donald E U Ekong]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/84158185823020062190 84158185823020062190]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q64748489|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64748489/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18326258|Tolu Olukayode Odugbemi]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7597-8666 0000-0002-7597-8666]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LI2E6S8AAAAJ LI2E6S8AAAAJ]
|
| 1997
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18326258|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18326258/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75275218|Gabriel O. Ajayi]]''
|
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75275218|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75275218/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21933512|Friday Okonofua]]''
| ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8777-2606 0000-0002-8777-2606]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lWa_57sAAAAJ lWa_57sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/31975441 31975441]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46200996 46200996]
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21933512|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21933512/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21934164|Babalola Chinedum Peace]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9173-8032 0000-0001-9173-8032]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Lvw32FsAAAAJ Lvw32FsAAAAJ]
|
| 2011
| [[Lêer:Professor Babalola Chinedum Peace.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21934164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21934164/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4778204|Anya Oko Anya]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/72739525 72739525]
| 1979
|
| [[toolforge:scholia/author/Q4778204|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4778204/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75279014|Salihu Mustafa]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
|
|
|
| 2002
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75279014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75279014/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7086859|Olikoye Ransome-Kuti]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''<br/>[[minister]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/35882343 35882343]
| 1992
| [[Lêer:Family Ransome Kuti c1940.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7086859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7086859/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71100029|Ebenezer Farombi]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1602-394X 0000-0002-1602-394X]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/54152682509123311242 54152682509123311242]
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q71100029|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71100029/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7088847|Olumbe Bassir]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q7088847|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q7088847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7088876|Benjamin Oluwakayode Osuntokun]]''
| ''[[:d:Q783906|neurologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/45860555 45860555]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q7088876|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7088876/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75282910|Pius J. Egbelu]]''
|
|
|
|
| 2002
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75282910|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75282910/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42412314|Iruka N. Okeke]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''<br/>''[[:d:Q864503|bioloog]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1694-7587 0000-0002-1694-7587]
| [https://scholar.google.com/citations?user=KCc3tdAAAAAJ KCc3tdAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/124748506 124748506]
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q42412314|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42412314/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145837|Joseph Olorunfemi Ojo]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145837|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145837/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145843|Patrick Oladipo Aina]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145843|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145843/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145840|Adekunle Odunsi]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145840|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145840/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145841|Chidi Adonis Ibe]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145841|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145841/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145883|Dennies Edokpaigbe Agbonlahor]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145883|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145883/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145886|Ogoamaka Patience Osadebe]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145884|John Okhienaiye Agbenin]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145884|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145884/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145885|John Adeyinka Adekoya]]''
|
|
|
|
| 2014
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145892|Sunday Ayodele Odunfa]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145892/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145903|James Adeche Momoh]]''
|
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/85217213 85217213]
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145903|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145903/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145906|Oladele O. Kale]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145906|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145906/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145907|John Alechenu Idoko]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75145907|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145907/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146079|Chukwudozie Daniel Ezeokoli]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75146079|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146079/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146215|Tola Atinmo]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75146215|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146215/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146291|Sunday Ene-ojo Atawodi]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75146291|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146291/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146363|Alfred B.O. Soboyejo]]''
|
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75146363|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146363/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146547|Akinyhinka Omokolapo Omigbodun]]''
|
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75146547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146547/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146946|Akaehomen O. Akii Ibhadode]]''
|
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75146946|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20650974|Akpanoluo Ikpong Ikpong Ette]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[lektor]]<br/>[[Outeur (skrywer)|outeur]]
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20650974|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20650974/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100233959|Grace Olusola Gbotosho]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q100233959|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100233959/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75148458|Victor Onwubalili Anosa]]''
|
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75148458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75148458/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21229527|Abel Idowu Olayinka]]''
| ''[[:d:Q12094958|geofisikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/56062335 56062335]
| 2012
| [[Lêer:Abel Idowu Olayinka.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21229527|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q21229527/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22671516|Ekanem Ikpi Braide]]''
| ''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''<br/>''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/28596456 28596456]
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q22671516|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22671516/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75149847|Kayode Oyebode Adebowale]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
|
|
|
| 2012
| [[Lêer:IMG-20230611-WA0020.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75149847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75149847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18204919|Akinpelu Oludele Adesola]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q774306|chirurg]]''
|
|
|
| 1985
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18204919|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18204919/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18205082|Babatunde Kwaku Adadevoh]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q3368718|pathologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[skrywer]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/65322217 65322217]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18205082|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18205082/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72558558|Nduka Okafor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 1979
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72558558|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72558558/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69963952|Babafemi Taiwo]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]
|
|
|
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q69963952|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69963952/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71694570|Joseph I. Okogun]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 1979
|
| [[toolforge:scholia/author/Q71694570|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71694570/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75298842|Gabriel I. Ekeke]]''
|
|
|
|
| 2002
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75298842|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75298842/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[wiskundige]]
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18209595|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18209595/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q87845157|Musa Toyin Yakubu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3310-5795 0000-0002-3310-5795]
|
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q87845157|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q87845157/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q66940683|Charles Wambebe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q1627196|pharmacist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7231-1874 0000-0002-7231-1874]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/68669936 68669936]
| 1999
|
| [[toolforge:scholia/author/Q66940683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66940683/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75303109|E. Efiom Ene-Obong]]''
|
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/21879208 21879208]
| 2000
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75303109|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303109/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75303346|Timothy A. I. Akeju]]''
|
|
|
|
| 2000
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75303346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303346/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75303536|Yetunde Mercy Olumide]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/38596181 38596181]
| 2000
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75303536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303536/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86837542|Bamidele I Olu-Owolabi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4668-6004 0000-0003-4668-6004]
|
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q86837542|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q86837542/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56274103|Joseph Abiodun Balogun]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8106-3828 0000-0001-8106-3828]
|
|
| 2017
| [[Lêer:Joseph Abiodun Balogun, PT, Ph.D., FACSM, FNSP, FAS, FRSPH.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q56274103|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56274103/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18359012|Oyewale Tomori]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q15634281|virologist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/21066260 21066260]
| 1991
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18359012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18359012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509767|Victor Omololu Olunloyo]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>[[wiskundige]]
|
|
|
| 1989
|
| [[toolforge:scholia/author/Q3509767|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3509767/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3511417|Iya Abubakar]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>[[wiskundige]]<br/>[[professor]]<br/>[[minister]]
|
|
|
| 1977
| [[Lêer:Prof Iya Abubakar portrait.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q3511417|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3511417/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5097406|Chike Obi]]''
| [[wiskundige]]<br/>[[digter]]<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q5097406|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5097406/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75164951|Obioma Nwaorgu]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''<br/>''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q1476215|menseregte-aktivis]]''
|
|
|
| 2011
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75164951|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75164951/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75165166|Boniface C.E. Egboka]]''
|
|
|
|
| 2011
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75165166|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75165166/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56999820|Olubukola O Babalola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>[[lektor]]<br/>''[[:d:Q15253558|aktivis]]''<br/>''[[:d:Q17989045|vice president]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4344-1909 0000-0003-4344-1909]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rmHHG2UAAAAJ rmHHG2UAAAAJ]
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q56999820|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q56999820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75167018|Babajide Ibitayo Alo]]''
|
|
|
|
| 2011
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75167018|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75167018/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75168259|Siyanbola Malomo]]''
|
|
|
|
| 2010
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75168259|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75168259/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75168424|Sonny F. Kuku]]''
|
|
|
|
| 2010
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75168424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75168424/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12887060|Aderemi Kuku]]''
| [[wiskundige]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/111184030 111184030]
| 1989
|
| [[toolforge:scholia/author/Q12887060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12887060/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89442182|Abdulrazaq G Habib]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4219-8724 0000-0003-4219-8724]
|
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q89442182|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89442182/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75169925|O. Sodeinde]]''
|
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75169925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75169925/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59167174|David Mba]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7278-4623 0000-0001-7278-4623]
| [https://scholar.google.com/citations?user=V9tO4J8AAAAJ V9tO4J8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/46290755 46290755]
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q59167174|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59167174/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12888834|Charles Chidume]]''
| [[wiskundige]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/104314245 104314245]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/81470209 81470209]
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q12888834|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12888834/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19664934|Abba Gumel]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8413-1248 0000-0002-8413-1248]
| [https://scholar.google.com/citations?user=MpJ7daYAAAAJ MpJ7daYAAAAJ]<br/>[https://scholar.google.com/citations?user=nEZt41cAAAAJ nEZt41cAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/68352879 68352879]
| 2010
| [[Lêer:Gumel-May2022.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q19664934|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19664934/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72431255|Ikenna Onyido]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2008
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72431255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72431255/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20675871|Andrew Jonathan Nok]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20675871|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675871/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20675886|Anthony Afolabi Adegbola]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20675886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20675920|Augustine Njoku Obi]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20675920|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675920/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7412307|Samuel Okoye]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''<br/>''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''<br/>[[skrywer]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/45840335 45840335]
| 1982
|
| [[toolforge:scholia/author/Q7412307|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7412307/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676177|Caleb Olaniyan]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20676177|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676177/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676391|David Okali]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1989
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20676391|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676391/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676554|Emmanuel Ndubisi Maduagwu]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20676554|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676554/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676556|Emmanuel Emovon]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20676556|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676556/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676572|Etim Moses Essien]]''
| ''[[:d:Q3144914|hematologist]]''
|
|
|
| 1990
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20676572|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676572/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19667396|Abubakar Sani Sambo]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
|
|
|
| 2002
|
| [[toolforge:scholia/author/Q19667396|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19667396/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12891436|Haroon Tejumola]]''
| [[wiskundige]]
|
|
|
| 1991
|
| [[toolforge:scholia/author/Q12891436|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891436/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676674|Gabriel Babatunde Ogunmola]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[dokter]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/122320023 122320023]
| 1987
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20676674|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676674/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12891811|James O. C. Ezeilo]]''
| [[wiskundige]]
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=JCLL7-sAAAAJ JCLL7-sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2919173973177923810006 2919173973177923810006]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q12891811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20677132|Jarlath Udoudo Umoh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6021-6397 0000-0001-6021-6397]
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20677132|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20677132/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105881986|Lawrence Ikechukwu Ezemonye]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/305731117 305731117]
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q105881986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105881986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137023080|S. Kwame Karikari]]''
|
|
|
|
| 1996
|
| [[toolforge:scholia/author/Q137023080|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137023080/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20679495|Victor Adenuga Oyenuga]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/190682891 190682891]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20679495|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20679495/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12894384|Micah Osilike]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7860-4216 0000-0001-7860-4216]
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q12894384|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12894384/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16211147|Adeyinka Gladys Falusi]]''
| ''[[:d:Q3144914|hematologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3064-3336 0000-0002-3064-3336]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/63491918 63491918]
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q16211147|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q16211147/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69122806|Henrietta Ene-Obong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9125-6751 0000-0002-9125-6751]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/86278507 86278507]
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q69122806|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69122806/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75178546|Rotimi A. Oderinde]]''
|
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75178546|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75178546/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59752625|Mike Onyekonwu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4406-6285 0000-0002-4406-6285]<br/>[https://orcid.org/0000-0002-8690-9105 0000-0002-8690-9105]
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q59752625|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59752625/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12897525|Sunday Iyahen]]''
| [[wiskundige]]<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/16288103 16288103]
| 1981
|
| [[toolforge:scholia/author/Q12897525|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12897525/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75179014|Tom A. Aire]]''
|
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75179014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75179014/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75900303|Anthony Momodu Oseni]]''
| ''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75900303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75900303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20683859|Awele Maduemezia]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[wiskundige]]
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20683859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20683859/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75901226|Theophilus Oladipo Ogunlesi]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>[[dokter]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/46517165 46517165]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/8230160667773703560004 8230160667773703560004]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/8764160668122903560009 8764160668122903560009]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75901226|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75901226/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75901435|Agu U. Ogan]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75901435|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75901435/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20684458|Lateef Akinola Salako]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1981
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20684458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684458/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20684849|Mojeed Olayide Abass]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20684849|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684849/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20684880|Kalu Mosto Onuoha]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/12398146 12398146]
| 1998
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20684880|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684880/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685015|Domingo Okorie]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20685015|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685015/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685016|Olaitan Soyannwo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q28837|anesthesiologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q15978655|konsultant]]''
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20685016|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685016/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685026|Olusoga Sofola]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5532-0488 0000-0002-5532-0488]
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20685026|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685026/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685033|Cyril Agodi Onwumechili]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
| [[Lêer:Onwumechili wiki pix.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20685033|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685033/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4682391|Adetokunbo Oluwole Lucas]]''
| [[dokter]]<br/>[[Outeur (skrywer)|outeur]]<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''<br/>''[[:d:Q2055046|physiologist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/50821596 50821596]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q4682391|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q4682391/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75902610|Theodore Idibiye Francis]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75902610|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75902610/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47501298|Obinna Onwujekwe]]''
| [[ekonoom]]<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1214-4285 0000-0002-1214-4285]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lVcCp5gAAAAJ lVcCp5gAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305447338 305447338]
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q47501298|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47501298/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75902834|Akinyele Fabiyi]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75902834|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75902834/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685746|Temitayo Shokunbi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7819-6862 0000-0002-7819-6862]
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20685746|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685746/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72587424|David Okpako]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/60630064 60630064]
| 1991
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72587424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72587424/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75903479|Mark O. Chijioke]]''
|
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75903479|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75903479/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20687464|Umaru Shehu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 1977
| [[Lêer:Nigerian Public Domain 563.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20687464|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20687464/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75906548|Olumuyiwa Awe]]''
|
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/38219967 38219967]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75906548|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75906548/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70717390|Olukayode Oladipo Amund]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=i3EyYBMAAAAJ i3EyYBMAAAAJ]
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q70717390|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70717390/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75907555|J. B. E. Awachie]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/140151352041252601833 140151352041252601833]
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75907555|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75907555/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75907853|I. A. Akinrele]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75907853|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75907853/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q35828655|Celestine Onwuliri]]''
|
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q35828655|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q35828655/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043290|Bertram Ekejiuba Nwoke]]''
|
|
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75043290|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043290/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043412|Gabriel Ayowole Kolawole]]''
|
|
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75043412|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043412/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043478|Matthew Olusoji Ilori]]''
| ''[[:d:Q414528|academician]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1675-0047 0000-0002-1675-0047]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Tf4RNV4AAAAJ Tf4RNV4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/30157412214616050053 30157412214616050053]
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75043478|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043478/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71727708|Timothy U. Obi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q71727708|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71727708/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043642|Isaac Uzoma Asuzu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75043642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48805875|Herbert C. Kodilinye]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
|
|
|
| 1977
|
| [[toolforge:scholia/author/Q48805875|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48805875/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16945811|Augustine Esogbue]]''
| [[wiskundige]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2000
|
| [[toolforge:scholia/author/Q16945811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16945811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q62071484|Erelu Kuti]]''
| ''[[:d:Q8125919|political adviser]]''<br/>[[dokter]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>''[[:d:Q3144914|hematologist]]''
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q62071484|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62071484/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16946670|John Amazigo]]''
| [[wiskundige]]
|
|
|
| 1985
|
| [[toolforge:scholia/author/Q16946670|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16946670/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55873686|Folahan A. Adekola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4411-669X 0000-0003-4411-669X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LaTVOBEAAAAJ LaTVOBEAAAAJ]
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q55873686|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55873686/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4837550|Babatunde Osotimehin]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>''[[:d:Q3368718|pathologist]]''<br/>[[minister]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/9599149619472104010006 9599149619472104010006]
| 2006
| [[Lêer:Babatunde Osotimehin at the London Summit on Family Planning.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4837550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4837550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42322998|Jonathan Oyebamiji Babalola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1407-6677 0000-0002-1407-6677]
|
|
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q42322998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42322998/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75194536|Olukayode Dada]]''
|
|
|
|
| 2008
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75194536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75194536/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75194690|Martin Anthony C. Aghaji]]''
|
|
|
|
| 2008
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75194690|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75194690/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6282107|Joseph Chike Edozien]]''
| [[dokter]]<br/>''[[:d:Q3368718|pathologist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/38409550 38409550]
| 1980
|
| [[toolforge:scholia/author/Q6282107|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6282107/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18249304|Babatunde Adetokunbo Sofoluwe]]''
| [[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2011
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18249304|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18249304/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57896470|Benjamin Uzochukwu]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0794-0455 0000-0002-0794-0455]
|
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q57896470|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q57896470/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q52707368|Olayinka Olusola Omigbodun]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''<br/>[[psigiater]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3808-8530 0000-0003-3808-8530]
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q52707368|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52707368/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18684381|Azikiwe Peter Onwualu]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''<br/>''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5970-4836 0000-0001-5970-4836]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/1870807 1870807]
| 2009
| [[Lêer:Peter-o.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q18684381|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18684381/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18685013|Nimi Briggs]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/1683162669350155500004 1683162669350155500004]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/68327375 68327375]
| 2007
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18685013|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18685013/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89329083|Simeon Cadmus]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3281-2316 0000-0002-3281-2316]
|
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q89329083|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89329083/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22290342|Grace Oladunni Taylor]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/173967033 173967033]
| 1997
| [[Lêer:Grace Oladunni Taylor.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q22290342|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22290342/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72606389|Turner T. Isoun]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''<br/>[[minister]]<br/>[[professor]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/31069080 31069080]
| 2004
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72606389|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72606389/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57901802|Emmanuel A Ameh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2386-3039 0000-0003-2386-3039]
|
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q57901802|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57901802/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75491065|Raifu Isola Salawu]]''
|
|
|
|
| 1999
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75491065|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75491065/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20562459|Samuel A. Ilori]]''
| [[wiskundige]]<br/>''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q20562459|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20562459/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75491735|Cajetan Ezeani Okeke]]''
|
|
|
|
| 1999
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75491735|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75491735/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75492019|Edward ‘B. Attah]]''
|
|
|
|
| 1999
|
| [[toolforge:scholia/author/Q75492019|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75492019/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q41900805|Oluwatoyin A. Odeku]]''
| [[apteker]]<br/>''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0732-1304 0000-0002-0732-1304]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ti-T_nsAAAAJ Ti-T_nsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/302282669 302282669]
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q41900805|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q41900805/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56753366|Folasade Ogunsola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7734-685X 0000-0001-7734-685X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=HemfnRwAAAAJ HemfnRwAAAAJ]
|
| 2017
| [[Lêer:230201-N-DK722-1004 - NAVEUR-NAVAF Band visits Nigerian National Museum and University of Lagos.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q56753366|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753366/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56753367|Stella Ifeanyi Smith]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''<br/>''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2163-1189 0000-0003-2163-1189]
| [https://scholar.google.com/citations?user=szjhfkcAAAAJ szjhfkcAAAAJ]
|
| 2022
|
| [[toolforge:scholia/author/Q56753367|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753367/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70593706|Effiom Edem Antia]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
|
|
|
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q70593706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70593706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q11051763|Adegoke Olubummo]]''
| [[wiskundige]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/31056653 31056653]
| 1980
|
| [[toolforge:scholia/author/Q11051763|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q11051763/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74632009|Nduka Ekere]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9955-8244 0000-0002-9955-8244]
|
|
| 2019
|
| [[toolforge:scholia/author/Q74632009|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74632009/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q8026145|Winston Wole Soboyejo]]''
| ''[[:d:Q10497074|military flight engineer]]''<br/>''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
|
|
|
| 2007
| [[Lêer:Winston Soboyejo.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q8026145|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q8026145/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98565719|Adekunle A. Bakare]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9829-1587 0000-0001-9829-1587]
|
|
| 2021
|
| [[toolforge:scholia/author/Q98565719|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98565719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21004706|Ibrahim Garba]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''<br/>''[[:d:Q520549|geoloog]]''<br/>''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''<br/>''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/8973156223673205400008 8973156223673205400008]
| 2020
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21004706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21004730|Isaac Adebayo Adeyemi]]''
|
|
|
|
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21004730|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004730/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21004729|Adeyinka Afolayan]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''<br/>[[professor]]
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q21004729|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004729/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}
ew3vk6u6s7rpp6papb8jezac7ukwe3c
Gebruiker:GerardM/Ugandan universities et al
2
287268
3379063
3362177
2026-11-20T06:56:17Z
ListeriaBot
118572
Wikidata list updated [V2]
3379063
wikitext
text/x-wiki
The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1036 Scholia for Uganda]
{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
?number_of_authors
?number_of_works
?item
(REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid)
(CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia)
WITH {
SELECT
?item
(COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
(COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
WHERE {
?item wdt:P17 wd:Q1036 .
?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
?work wdt:P50 ?author .
}
GROUP BY ?item
} AS %results
WHERE {
INCLUDE %results
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia
|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q261506|Makerere University]]''
| 21
| [[toolforge:scholia/organization/Q261506|26]] / [[toolforge:scholia/organization/Q261506/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2753927|Kyambogo University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2753927|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2753927/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137661715|Worship Harvest Ministries]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q137661715|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q137661715/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q138788211|12th Parliament of Uganda]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q138788211|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q138788211/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6739289|Makerere University College of Health Sciences]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6739289|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6739289/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6739292|Makerere University School of Public Health]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6739292|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6739292/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6343817|Kabale University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6343817|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6343817/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4917719|Bishop Stuart University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4917719|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4917719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7877609|Uganda Martyrs University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7877609|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7877609/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q103019028|MRC/UVRI Uganda Research Unit On AIDS]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q103019028|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q103019028/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136180867|Femrite- Uganda Women Writers Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q136180867|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q136180867/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q106380835|Hamz App]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q106380835|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q106380835/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q141622676|مجلس إدارة جامعة إنسان الدولية]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q141622676|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141622676/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15262105|New Vision Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15262105|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15262105/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19903271|Fountain Publishers]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q19903271|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19903271/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28223289|Ministry of Health]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28223289|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28223289/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948019|Makerere University School of Education]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948019|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948019/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q115241692|The Uganda Society]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q115241692|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q115241692/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q121145240|Uganda Library and Information Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q121145240|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q121145240/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q130882836|Afya na Haki Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q130882836|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q130882836/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q14956750|Mulago Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q14956750|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14956750/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16902646|Victoria University Uganda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16902646|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16902646/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18351712|Insurance Regulatory Authority of Uganda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18351712|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18351712/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28232201|Uganda Electricity Distribution Company Limited]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28232201|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28232201/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30261875|National Agricultural Research Organisation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30261875|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30261875/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30262098|Uganda Industrial Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30262098|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30262098/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30267820|African Field Epidemiology Network]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30267820|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30267820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30296330|Rakai Health Sciences Program]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30296330|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30296330/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5158982|Islamic University in Uganda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5158982|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5158982/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5617918|Gulu University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5617918|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5617918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60746495|Uganda National Examinations Board]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q60746495|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q60746495/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7589504|St. Lawrence University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7589504|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7589504/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7877634|Uganda Virus Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7877634|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7877634/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q954747|East African Airways]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q954747|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q954747/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}
mk93zogp9bkwc3m160hc2jg091dmf86
Billie Eilish
0
289505
3378985
3334046
2026-11-19T21:16:27Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378985
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
|name=Billie Eilish
|image=Billie Eilish 2019 by Glenn Francis (cropped) 2.jpg
|caption=Eilish by die 2019 iHeartRadio Music Awards
|birth_name=Billie Eilish Pirate Baird O'Connell
|alt=
|birth_date={{Geboortedatum en ouderdom|2001|12|18|mf=yes}}
|birth_place=[[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[Verenigde State]]
|mother=[[Maggie Baird]]|father=Patrick O'Connell
|relatives=[[Finneas O'Connell]] (broer)
|occupation={{hlist|Sangeres|liedjieskrywer}}
|awards=
|module=
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| embed = yes
| background = solo_singer
| instrument = Stem
| genre =
{{hlist|[[Alternative pop]]|[[electropop]]|[[Popmusiek|pop]]|[[indie pop]]}}
| label = {{hlist|Darkroom|[[Interscope Records|Interscope]]}}
| associated_acts = [[Finneas O'Connell]]
| website = {{URL|billieeilish.com}}
}}}}
'''Billie Eilish Pirate Baird O'Connell''' ({{IPAc-en|'|b|I|l|i:|_|'|aI|l|I|S}}), gebore op 18 Desember, 2001) is 'n Amerikaanse sangeres en liedjieskrywer. Sy het die media se aandag begin trek in 2016 to sy die liedjie "Ocean Eyes" op SoundCloud vrygestel het. Daarna is dit vrygestel deur Interscope Records wat verwant is aan ''Darkroom''. Die liedjie is geskryf en vervaardig deur haar broer Finneas, saam met wie sy opvoerings doen. Haar debuut EP, ''Don't smile at me'' (2017), het die top 15 in die VSA, die Verenigde Koningkryk, Kanada en Australië bereik.
Eilish se debuut album, ''[[:en:When_We_All_Fall_Asleep,_Where_Do_We_Go?|When We All Fall Asleep, Where Do We Go?]]'' (2019) was bo aan die lys van [[:en:Billboard_200|''Billboard'' 200]] en het ook die beste opvoerende album van 2019 in die V.S.A. geword. Dit het ook nommer een posisie gekry in die Verenigde Koninkryk behaal. Die album het ses liedjies wat reeds een van [[:en:Billboard_Hot_100|''Billboard'' Hot 100]] se top 40-liedjies was: "[[:en:When_the_Party's_Over_(song)|When the Party's Over]]", "[[:en:Bury_a_Friend|Bury a Friend]]", "[[:en:Wish_You_Were_Gay|Wish You Were Gay]]", "[[:en:Xanny_(song)|Xanny]]", "[[:en:Everything_I_Wanted_(Billie_Eilish_song)|Everything I Wanted]]",{{efn|"Everything I Wanted" is a single for the reissue of the album.}} and "[[:en:Bad_Guy_(Billie_Eilish_song)|Bad Guy]]" Laasgenoemde lied het ook haar eerste nommer een enkelsnit in die V.S.A. geword.
Eilish het 13 platinum en vier goue enkelsnitte in die V.S.A. van Januarie 2020 ontvang.<ref name="cert">{{Cite web |url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=Billie+Eilish |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518155604/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=Billie+Eilish |archive-date=18 Mei 2026 |url-status=live |title=Gold & Platinum - Billie Eilish |website=RIAA.com |publisher=Recording Industry Association of America |access-date=January 20, 2020}}</ref> Haar toekennings sluit in: vyf [[Grammy|Grammy-toekennings]], twee Amerikaanse Musiek-toekennings, twee [[Guinness World Records]]-toekennings, en drie MTV-Video Musiek Toekennings. Sy is die jongste persoon en die eerste vrou om die vier belangrikste Grammy-kategorieë te wen: Album van die Jaar, Rekord van die Jaar, Liedjie van die Jaaren Beste Nuwe Kunstenaar in die dieselfde jaar.<ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2020/01/27/entertainment/billie-eilish-grammys/index.html |title=Billie Eilish has a history-making night at the Grammys |last=Gonzalez |first=Sandra |date=26 Januarie 2020 |website=CNN |access-date=27 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416184929/https://www.cnn.com/2020/01/27/entertainment/billie-eilish-grammys/index.html |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Billie Eilish Pirate Baird O'Connell<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-40580489 |title=Billie Eilish: Is she pop's best new hope? |last=Savage |first=Mark |date=15 Julie 2017 |website=BBC News |quote="...It's eye-''lish'', like eyelash with a lish." |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715081830/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-40580489 |archive-date=15 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is gebore in [[Los Angeles]], Kalifornië, op 18 Desember 2001.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8545478/billie-eilish-when-we-all-fall-asleep-biggest-album-2019 |title=The Year in Charts 2019: Billie Eilish's 'When We All Fall Asleep…' Is Biggest Album of the Year |date=5 Desember 2019 |website=Billboard |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226080532/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8545478/billie-eilish-when-we-all-fall-asleep-biggest-album-2019 |archive-date=26 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is die dogter van die aktrise en draaiboekskrywer [[Maggie Baird]] en akteur Patrick O'Connell,<ref>{{cite web |url=https://www.groundlings.com/people/maggie-baird |title=Maggie Baird |website=The Groundlings Theatre & School |access-date=17 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216062143/https://www.groundlings.com/people/maggie-baird |archive-date=16 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a29073914/billie-eilish-parents-family-siblings/ |title=Here's Everything You Need to Know About Billie Eilish's Parents and Brother, Finneas |last=Gomez |first=Jasmine |website=Seventeen |publisher=Hearst Magazine Media, Inc. |access-date=21 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405060706/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a29073914/billie-eilish-parents-family-siblings/ |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> beide van hulle is ook musikante.<ref name="Buzz">{{cite web |url=https://www.buzzfeednews.com/article/pdominguez/is-billie-eilish-really-that-weird |title=Is Billie Eilish Really That "Weird"? |date=17 Augustus 2019 |website=BuzzFeed News |access-date=2 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313172915/https://www.buzzfeednews.com/article/pdominguez/is-billie-eilish-really-that-weird |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Tatiana">{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8504254/finneas-oconnell-interview-billie-eilish-brother-co-writer |title=Sibling Revelry: Finneas, Billie Eilish's Brother & Co-Writer, Steps Out |date=27 Maart 2019 |website=Billboard |access-date=2 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403043743/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8504254/finneas-oconnell-interview-billie-eilish-brother-co-writer |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish is van Ierse en Skotse afkoms. Sy het grootgeword in Los Angeles se Highland Park omgewing.<ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2019/04/09/entertainment/billie-eilish-no-1-album/index.html |title=This 17-year-old is the first artist born in the 2000s to have a No. 1 album |date=10 April 2019 |website=CNN |access-date=2 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424071303/https://www.cnn.com/2019/04/09/entertainment/billie-eilish-no-1-album/index.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het tuisonderrig ontvang by haar ma en haar ouer broer Finneas o'Connell het haar die basiese beginsels van liedjieskryf geleer. Eilish het haar eerste liedjie op die ouderdom van vier geskryf, Finneas het self al in hierdie tyd sy eie liedjies geskryf en vervaardig. Hul ouers het hul aangemoedig om hulself uit te leef en te verken wat hulle wou, insluitend kunsklasse en optredes.<ref name="Josh">{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/billie-eilish-cover-story-triumph-weird-863603/ |title=Billie Eilish And the Triumph of the Weird |date=31 Julie 2019 |website=Rolling Stone |access-date=26 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421061041/https://www.rollingstone.com/music/music-features/billie-eilish-cover-story-triumph-weird-863603/ |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish het na 'n paar oudisies gegaan, maar het nie daarvan gehou nie. Sy geniet dit egter om deel te wees van 'n opname waar sy deel vorm van 'n skare, sy het onder andere deel gevorm van die ekstra toneelspelers vir die agtergrond in films soos ''Dairy of a Wimpy Kid'', ''Ramona and Beezus'', en die ''X-Men''-reeks. Sy het ook opgetree by talentkompetisies en sing in die Los Angeles Kinderkoor op die ouderdom van agt.
== Loopbaan ==
=== 2015-2017: Don't Smile at Me ===
[[Lêer:The_Hi_Hat_-_Billie_Eilish_08_10_2017_-26_(36983767410).jpg|duimnael|Eilish tydens 'n optrede in Augustus 2017]]
In Oktober 2015 het Eilish die liedjie "Ocean Eyes", opgeneem wat oorspronklik geskryf en vervaardig is vir Finneas se musiekgroep nadat 'n dansonderwyser hulle gevra het om dit te doen..<ref name="Tatiana" /><ref>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/story/how-billie-eilishs-ocean-eyes-turned-her-into-an-overnight-sensation |title=How Billie Eilish's "Ocean Eyes" Turned Her Into an Overnight Sensation |date=24 Februarie 2017 |website=Teen Vogue |access-date=22 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219013530/https://www.teenvogue.com/story/how-billie-eilishs-ocean-eyes-turned-her-into-an-overnight-sensation |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die liedjie vrygestel op SoundCloud. Beide die liedjie en Eilish het baie bemarking via die media ontvang, insluitende radiostasies en musiekvervaardigers soos: Beats 1, KCRW, BBC One, Zane Lowe, Jason Kramer, Annie Mac, en Chris Douridas.{{Refn|<ref name="Tatiana"/><ref name="SXSW"/><ref name="Spencer">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/culture/archive/2020/01/why-billie-eilish-swept-grammys/605587/ |title=How Pop's Biggest Weirdo Swept the Grammys |work=The Atlantic |date=27 Januarie 2020 |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404021333/https://www.theatlantic.com/culture/archive/2020/01/why-billie-eilish-swept-grammys/605587/ |archive-date=4 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Mathias">{{cite web |url=https://i-d.vice.com/en_us/article/xwdqn3/exclusive-14-year-old-singer-billie-eilish-returns-with-a-new-dance-video |title=Exclusive: 14-Year-Old Singer Billie Eilish Returns With A New Dance Video |work=i-D |date=22 November 2016 |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113171637/https://i-d.vice.com/en_us/article/xwdqn3/exclusive-14-year-old-singer-billie-eilish-returns-with-a-new-dance-video |archive-date=13 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>}} Finneas se bestuurder wou met hom in gesprek tree om oor Eislish se potensiaal en toekoms te bespreek, nadat "Ocean Eyes" uitgereik is.<ref name="Buzz" /><ref name="mn">{{cite web |url=https://themusicnetwork.com/becoming-billie-how-apple-music-and-spotify-helped-make-billie-eilish-musics-new-gen-z-superstar/ |title=Becoming Billie: How Apple Music and Spotify helped make Billie Eilish music's new Gen Z superstar |date=1 April 2019 |website=The Music Network |access-date=27 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225234101/https://themusicnetwork.com/becoming-billie-how-apple-music-and-spotify-helped-make-billie-eilish-musics-new-gen-z-superstar/ |archive-date=25 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/behind-billie-eilish-meet-the-managers-guiding-the-artists-global-success/?utm_campaign=Penny%20Fractions&utm_medium=email&utm_source=Revue%20newsletter |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223113048/https://www.musicbusinessworldwide.com/behind-billie-eilish-meet-the-managers-guiding-the-artists-global-success/?utm_campaign=Penny%20Fractions&utm_medium=email&utm_source=Revue%20newsletter |archive-date=23 Februarie 2025 |url-status=live |title=Behind Billie Eilish: Meet The Managers Guiding The Artist's Global Success |date=May 2, 2019 |publisher=Music Business Worldwide |access-date=January 28, 2020}}</ref> In'n ooreenkoms wat deur Finneas opgestel het, het Apple Music Eilish onderteken om aan te sluit by 'n maatskappy, A&amp;R, wat kunstenaars voorberei voordat hulle 'n groot platekontrak losslaan. Eilish het toe 'n uitgewer gekry, wat haar weer in kontak gesit het met die modehuis, Chanel, en'n stilis, beide het haar gehelp om haar beeld as kunstenaar te vorm.
'n Musiekvideo vir "Ocean Eyes" is in Maart 2016 vrygestel <ref name="Buzz" /> Teen Augustus 2016, het Eilish 'n kontrak onderteken by die platemaatskappy, ''The Darkroom'' en 'n afiliasie van moes Interscope Records. Justin Lubliner, wat Eilish onderteken het om by ''The Darkroom'' aan te sluit het die veldtog om haar as kunstenaar bekend te stel aan die publiek, inspirasie geput uit die beeld van hip hop kunstenaars soos Travis Scott en die Chance the Rapper. Hy wou nie net op een enkelsnit fokus nie, maar eerder haar persona as estetiese kunstenaar.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8510552/billie-eilish-billboard-cover-story-2019 |title=Why All Eyes Are on Billie Eilish, the New Model for Streaming Era Success |date=9 Mei 2019 |website=Billboard |access-date=26 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313195151/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8510552/billie-eilish-billboard-cover-story-2019 |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Video waar Eilish dans op die liedjie "Ocean Eyes" was vrygestel in November 2016, en die lied is weer wêreldwyd vrygestel deur ''The Darkroom'' en Interscope.<ref>{{Cite web |url=https://www.spin.com/2019/05/billie-eilish-ocean-eyes-lyrics/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211184910/https://www.spin.com/2019/05/billie-eilish-ocean-eyes-lyrics/ |archive-date=11 Februarie 2026 |url-status=live |title=Here Are the Lyrics to Billie Eilish's "Ocean Eyes" |date=May 30, 2019 |website=Spin |access-date=January 28, 2020}}</ref> Dieselfde jaar het Eilish ook die enkelsnit "Six Feet Under" vrygestel wat bekendgestel is op Apple Music se Beats 1 radioprogram.<ref>{{Cite web |url=https://vanyaland.com/2016/06/23/vmusic-first-listen-billie-eilish-six-feet/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211075025/https://vanyaland.com/2016/06/23/vmusic-first-listen-billie-eilish-six-feet/ |archive-date=11 Februarie 2026 |url-status=live |title=V:Music First Listen: Billie Eilish, 'Six Feet Under' |date=June 23, 2016 |website=Vanyaland |access-date=January 28, 2020}}</ref> "Ocean Eyes" is gesertifiseerd as platinum status deur die RIAA in September 2018<ref>{{Cite web |url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=BILLIE+EILISH&ti=OCEAN+EYES |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726040144/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=BILLIE+EILISH&ti=OCEAN+EYES |archive-date=26 Julie 2026 |url-status=live |title=Gold & Platinum: Billie Eilish - 'Ocean Eyes' |website=RIAA |access-date=June 5, 2019}}</ref> en het 'n hoogtepunt bereik op nommer 84 op die ''Billboard'' Hot 100 in Mei 2019 behaal.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/billie-eilish/chart-history/HSI |title=Billie Eilish Chart History |website=Billboard |access-date=27 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215193547/https://www.billboard.com/music/Billie-eilish/chart-history/HSI |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Op 14 Januarie 2017 het Eilish 'n EP vrygestel met vier verwerkings van "Ocean Eyes".<ref>{{cite web |url=http://www.recordworldmagazine.com/blog/record-world-magazine-introduces-billie-eilish/ |title=Record World Magazine Introduces Billie Eilish - ARTICLES - Record World Magazine |website=Recordworldmagazine.com |access-date=27 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121073414/http://www.recordworldmagazine.com/blog/record-world-magazine-introduces-billie-eilish/ |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na aanleiding van die sukses wat "Ocean Eyes" se verwerkings behaal het, het Eilish die enkelsnit "Bellyache" op Februarie 24 2017 vrygestel, met 'n musiekvideo wat in Maart 2017 vrygestel is. In Maart 2017 het Eilish ook die nuwe lied "Bored" vrygestel wat is deel van die klankbaan van die Netflix-reeks ''13 Reasons Why''.<ref name="Bored">{{cite web |url=http://www.noiseprn.com/2017/07/18/billie-eilish-bored/ |title=Billie Eilish - "Bored" - Noiseporn |last=Wright |first=Janine |website=Noiseprn.com |access-date=25 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729003430/http://www.noiseprn.com/2017/07/18/billie-eilish-bored/ |archive-date=29 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Maart het Apple Music Eilish by die South by Southwest- musiek fees bekend gestel.<ref name="mn" /><ref name="SXSW">{{cite web |url=https://schedule.sxsw.com/2017/events/MS37872 |title=SXSW 2017 Schedule |publisher=South by Southwest |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042804/https://schedule.sxsw.com/2017/events/MS37872 |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2017 het Eilish nog 'n enkelsnit "Watch"<ref name="Watch">{{cite web |url=http://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Billie-Eilish-Releases-New-Single-Watch-Today-Teases-Debut-EP-20170630 |title=Billie Eilish Releases New Single 'Watch' Today; Teases Debut EP |website=Broadway World |access-date=25 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729004509/http://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Billie-Eilish-Releases-New-Single-Watch-Today-Teases-Debut-EP-20170630 |archive-date=29 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vrygestel met 'n opvolgende enkelsnit , "Copycat" wat in Julie 2017 vrygestel is, tesame met die vrystelling van "Copycat" is haar uitgebreide debuut van, ''Don't Smile at Me''<ref name="Copycat/EP">{{cite web |url=http://popcrush.com/billie-eilish-copycat-debut-ep-dont-smile-at-me/ |title=Billie Eilish Drops 'COPYCAT,' Announces Debut EP |last=Rusell |first=Erica |website=PopCrush |access-date=25 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719092249/http://popcrush.com/billie-eilish-copycat-debut-ep-dont-smile-at-me/ |archive-date=19 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ook aangekondig. Elke Vrydag in Julie was nog enkelsnit van die album bygevoeg. Die speellys van enkelsnitte het liedjies ingesluit soos: "Idontwannabeyouanymore" en "My Boy", waarvan beide tot goue status gesertifiseer is deur die RIAA. ''Don't smile at me'' was vrygestel in Augustus 2017.<ref>{{cite web |url=https://earmilk.com/2017/08/11/billie-eilish-releases-lush-debut-ep-dont-smile-at-me/ |title=Billie Eilish releases lush debut EP "dont smile at me" - EARMILK |last=Smither |first=Tanis |date=11 Augustus 2017 |website=EARMILK |access-date=15 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915181930/https://earmilk.com/2017/08/11/billie-eilish-releases-lush-debut-ep-dont-smile-at-me/ |archive-date=15 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die EP het Eilish bekend gestel as 'n gewone pop-ster wat deur 'n metamorfose gegaan het na 'n donker pop kunstenaar.<ref name="Buzz" />
Eilish se span het saam met Spotify gewerk waar haar musiek op die gewilde speellys, "Today's Top Hits", verskyn het.<ref name="Buzz" /> ''The Baffler'' beskryf Eilish se klank as grootliks "mid-tempo, melancholiese pop" en dat haar klank beïnvloed word deur die sanger, [[Lana Del Rey]], wat 'n mengsel is van 'n spesifiek gerigte sangstyl, kilheid, en hip-hop wat 'n rol speel in die vorming van die estetika van die klank.<ref>{{Cite web |url=https://thebaffler.com/downstream/streambait-pop-pelly |archive-url=https://web.archive.org/web/20261002034211/https://thebaffler.com/downstream/streambait-pop-pelly |archive-date=2 Oktober 2026 |url-status=live |title=Streambait Pop |last=Pelly |first=Liz |date=December 11, 2018 |website=The Baffler |access-date=January 27, 2020}}</ref> Eilish se kommersiële sukses het toegeneem danksy die blootstelling van Spotify. In September 2017, het Apple Music aangekondig dat Eilish hul volgende groot kunstenaar is, dit is ook gevolg deur 'n kort dokumentêr, 'n lewendige opname van 'n enkelsnit en 'n onderhoud met Zane Lowe op Apple Music se radiostasie Beats 1.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7972832/apple-upnext-artist-billie-eilish-video |title=Billie Eilish Is Apple's New UpNext Artist: Exclusive |last=Stubblebine |first=Allison |website=Billboard |access-date=21 Februarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207235346/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7972832/apple-upnext-artist-billie-eilish-video |archive-date=7 Februarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daardie maand is die lewendige EP getiteld ''Up Next Session: Billie Eilish'' vrygestel. In Desember 2017 het Eilish saam met Amerikaanse rapper Vince Staples gewerk en die lied "&amp;Burn" as 'n verwerking van "Watch", wat ook op haar album verskyn het.<ref>{{cite web |url=https://pitchfork.com/news/billie-eilish-enlists-vince-staples-for-new-song-andburn-listen/ |title=Billie Eilish Enlists Vince Staples for New Song "&burn": Listen |date=14 Desember 2017 |website=Pitchfork |access-date=27 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128144628/https://pitchfork.com/news/billie-eilish-enlists-vince-staples-for-new-song-andburn-listen/ |archive-date=28 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
=== 2018–vandag: ''When We All Fall Asleep, Where Do We Go?'' ===
[[Lêer:Billie_Eilish_MTV_2019_2_(cropped).png|alt=|links|duimnael|Eilish tree op by 'n geleentheid aangebied deur MTV in 2019]]
In Februarie 2018, het Eilish die ''Where's My Mind-''Toer afgeskop in April 2018 geëindig het.<ref>{{Cite web |url=https://www.axs.com/billie-eilish-announces-2018-where-s-my-mind-headlining-tour-125823 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628065037/https://www.axs.com/billie-eilish-announces-2018-where-s-my-mind-headlining-tour-125823 |archive-date=28 Junie 2020 |url-status=live |title=Billie Eilish announces 2018 Where's My Mind? headlining tour |last=Shackleford |first=Tom |website=AXS |access-date=October 23, 2018}}</ref> Vir die Record Store Day het Eilish in 2018 'n vinyl plaat uitbring, met die akoestiese weergawe van "Party Favour" en 'n akoestiese weergawe van Drake se "Hotline Bling". Eilish saam met die Amerikaanse sanger Khalid gewerk om die enkelsnit "Lovely" vry te stel, hierdie lied is ook by die klankbaan van die tweede seisoen van die Netflix-reeks ''13 Reasons Why'' gevoeg.<ref name=":3">{{cite web |url=http://clizbeats.com/interscope-records-preps-to-release-13-reasons-why-season-2-soundtrack-with-proceeds-going-to-charity-1567/ |title=Interscope Records Preps To Release "13 Reasons Why" Season 2 Soundtrack With Proceeds Going To Charity |website=Clizbeats |access-date=12 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402124315/http://clizbeats.com/interscope-records-preps-to-release-13-reasons-why-season-2-soundtrack-with-proceeds-going-to-charity-1567/ |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> "Lovely" het platinum status in die VSA bereik. Sy het ook die enkelsnitte "Bitches Broken Hearts" en "You Should See Me in a Crown", vrygestel <ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8466045/billie-eilish-you-should-see-me-in-a-crown |title=Billie Eilish Drops Dramatic Track 'You Should See Me in a Crown': Listen |website=Billboard |access-date=18 Julie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719015549/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8466045/billie-eilish-you-should-see-me-in-a-crown |archive-date=19 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en laasgenoemde kan ook op die klankbaan van die video-speletjie ''FIFA 19'' gehoor word. In Julie 2018 het Eilish 'n optrede gehad by die Mo Pop Festival.<ref>{{cite web |url=http://www.brooklynvegan.com/mo-pop-festival-2018-lineup-tix-bon-iver-the-national-st-vincent-more/ |title=Mo Pop Festival: 2018 lineup & tix (Bon Iver, The National, St. Vincent, more) |website=BrooklynVegan |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919154637/http://www.brooklynvegan.com/mo-pop-festival-2018-lineup-tix-bon-iver-the-national-st-vincent-more/ |archive-date=19 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Oktober 2018 het Eilish die enkelsnit "When the Party's Over", vrygestel<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8480413/billie-eilish-when-the-partys-over |title=Billie Eilish Releases Haunting New Song 'When The Party's Over': Listen |last=Engelman |first=Nicole |date=17 Oktober 2018 |website=Billboard |access-date=18 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018170223/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8480413/billie-eilish-when-the-partys-over |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en onderteken 'n modelkontrak met die modelagentskap, Next Models.<ref>{{cite web |url=http://www.papermag.com/billie-eilish-next-models-1-2614833635.html |title=Billie Eilish Just Got Signed to a Major Modeling Agency |last=Patel |first=Shyam |date=24 Oktober 2018 |website=PAPER |access-date=27 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327204814/https://www.papermag.com/billie-eilish-next-models-1-2614833635.html |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy was geplaas op die 2018 Forbes 30 Under 30 lys in November van daardie jaar,<ref>{{cite web |url=https://www.refinery29.com/en-us/2018/11/216876/30-under-30-billie-eilish-timothee-chalamet |title=Billie Eilish, Timothée Chalamet & 21 Savage Lead Forbes Eclectic "30 Under 30" |last=Shaw |first=Syd |website=Refinery 29 |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208203934/https://www.refinery29.com/en-us/2018/11/216876/30-under-30-billie-eilish-timothee-chalamet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2018/11/15/meet-billie-eilish-the-30-under-30-music-sensation-poised-to-pop/#513bda6e7150 |title=Meet Billie Eilish, The 30 Under 30 Music Sensation Poised To Pop |last=Greenburg |first=Zack O'Malley |website=Forbes |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115185309/https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2018/11/15/meet-billie-eilish-the-30-under-30-music-sensation-poised-to-pop/ |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en stel ook die liedjie "Come Out and Play" bekend wat geskryf is vir 'n vakansie-tema vir 'n [[Apple Inc.|Apple]] advertensie.<ref>{{cite web |url=https://www.nme.com/news/music/billie-eilish-come-out-and-play-single-2404757 |title=Listen to Billie Eilish's heartfelt new single 'come out and play' |last=Moore |first=Sam |date=21 November 2018 |website=NME |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626180751/https://www.nme.com/news/music/billie-eilish-come-out-and-play-single-2404757 |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In die begin van Januarie 2019, is Eilish se EP ''Don't Smile at Me'' 1 biljoen keer op Spotify gestroom, die jongste kunstenaar wie se musiek op hierdie platform gestroom is. <ref name="Buzz" /> Daardie maand het Eilish die derdie lied "Bury a Friend" vir haar nuwe album ''When We All Fall Asleep, Where Do We Go?'' ,<ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.mtv.co.uk/billie-eilish/news/billie-eilish-just-released-a-teaser-for-new-music-and-were-so-ready-for-it |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616081515/http://www.mtv.co.uk/billie-eilish/news/billie-eilish-just-released-a-teaser-for-new-music-and-were-so-ready-for-it |archive-date=16 Junie 2022 |url-status=live |title=Billie Eilish Just Released A Teaser For New Music And We're So Ready For It {{!}} MTV UK |website=Mtv.co.uk |access-date=January 29, 2019}}</ref><ref name=":2">{{cite web |url=https://www.thefader.com/2019/01/28/billie-eilish-new-single-trailer |title=Watch a trailer for new music from Billie Eilish |website=The Fader |access-date=29 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130053446/https://www.thefader.com/2019/01/28/billie-eilish-new-single-trailer |archive-date=30 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vrygestel saam met "When I was older", 'n enkelnit geïnspireer deur die 2018 film <nowiki><i id="mwARs">Roma</i></nowiki>, wat verskyn het op die album ''Music Inspired by the Film Roma''.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8492849/billie-eilish-when-i-was-older-roma |title=Billie Eilish Unleashes New Song 'When I Was Older (Inspired By Roma)': Listen |last=Acevedo |first=Angelica |website=Billboard |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611112919/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8492849/billie-eilish-when-i-was-older-roma |archive-date=11 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-roma-song-776772/ |title=Hear Billie Eilish's 'Roma'-Inspired Ballad 'When I Was Older' |last=Kreps |first=Daniel |date=9 Januarie 2019 |website=Rolling Stone |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404192457/https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-roma-song-776772/ |archive-date=4 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> "Bury a Friend" het 'n hoogtepunt bereik op nommer 14 op die ''Billboard'' Hot 100. In Februarie, het Eilish vennootskap met [[YouTube]] gesluit vir 'n dokumentêre mini-reeks getiteld "A Snippet Into Billie's Mind".<ref name="mn" /><ref>{{cite web |url=https://alt1037dfw.radio.com/blogs/jenn/billie-eilish-bury-friend-youtube-documentary |title=Billie Eilish Reveals 'A Snippet Into Billie's Mind' Mini-Series. Episode One: "Bury a Friend" |date=27 Februarie 2019 |publisher=KVIL |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129024645/https://alt1037dfw.radio.com/blogs/jenn/billie-eilish-bury-friend-youtube-documentary |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Haar vierde enkelsnit van die album, "Wish You Were Gay", is vrygestel op 4 Maart 2019,<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8500854/billie-eilish-wish-you-were-gay |title=Billie Eilish Is Tired Of Heartache On New Single 'Wish You Were Gay': Listen |website=Billboard |access-date=5 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818065830/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8500854/billie-eilish-wish-you-were-gay |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het op nommer 31 in die VSA beland en is gesertifiseer tot platinum status deur die RIAA.<ref>{{Cite web |url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=BILLIE+EILISH |archive-url=https://web.archive.org/web/20260212093354/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=BILLIE+EILISH |archive-date=12 Februarie 2026 |url-status=live |title=Gold & Platinum |website=RIAA |access-date=August 8, 2019}}</ref>
''When We All Fall Asleep, Where Do We Go?'' is vrygestel op 29 Maart 2019.<ref>{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/review-billie-eilish-when-we-all-sleep-where-do-we-go-814754/ |title=Review: Billie Eilish's 'When We All Sleep, Where Do We Go?' is Noir Pop With Bite |last=Exposito |first=Suzy |date=29 Maart 2019 |website=Rolling Stone |access-date=29 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329195127/https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/review-billie-eilish-when-we-all-sleep-where-do-we-go-814754/ |archive-date=29 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spotify het 'n "multi-vlak-veldtog agter die album" van stapel gestuur met 'n multi-media speellys, met redaksionele storielyne, om dit meer betekenisvol en interaktief vir haar aanhangers te maak. In Los Angeles het Spotify 'n "pop-up verbeterde album ervaring"wat verskillende kunswerke ingesluit het en 'n sensoriese ervaring vir die gehoor gee met elke lied. <ref name="mn" /><ref name="Buzz" /> Die album het nommer een op die Billboard 200 behaal, asook op die UK Albums Chart, dit het Eilish die eerste kunstenaar, geborie in die 2000's om die nommer een album in die VSA te hê, en die jongste vroulikekunstenaar ooit om 'n nommer een album in die VK te hê<ref>{{cite web |url=https://www-m.cnn.com/2019/04/09/entertainment/billie-eilish-no-1-album/index.html |title=This 17-year-old is the first artist born in the 2000s to have a No. 1 |website=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626180754/https://www-m.cnn.com/2019/04/09/entertainment/billie-eilish-no-1-album/index.html |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/billie-eilish-holds-on-to-number-1-on-the-official-albums-chart-as-khalid-scores-highest-new-entry__26062/ |title=Official Albums Chart: Billie Eilish holds on to Number 1 |website=Officialcharts.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218052744/https://www.officialcharts.com/chart-news/billie-eilish-holds-on-to-number-1-on-the-official-albums-chart-as-khalid-scores-highest-new-entry__26062/ |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Met die album se vrystelling, breek Eilish die rekord om aaneenlopend op die Top 100 speellys van vroulike kunstenaars te wees. <ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8506406/billie-eilish-earns-first-hot-100-top-10 |title=Billie Eilish Earns First Hot 100 Top 10, Breaks Record For Most Simultaneous Hits Among Women |last=Zellner |first=Xander |website=Billboard |access-date=27 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218053903/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8506406/billie-eilish-earns-first-hot-100-top-10 |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vyfde enkelsnit van die album "Bad Guy", is vrygestel in samewerking met die album, en het 'n nommer een in die VSA bereik en Lil Nas X was vir 19 weke op nommer een saam met"Old Town Road".<ref>{{cite web |url=https://uproxx.com/music/lil-nas-x-congratulates-billie-eilish/ |title=Lil Nas X Congratulates Billie Eilish On 'Bad Guy' Hitting No. 1 On The Hot 100 Chart |last=Williams |first=Aaron |date=19 Augustus 2019 |website=UPROXX |access-date=19 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408124238/https://uproxx.com/music/lil-nas-x-congratulates-billie-eilish/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pitchfork.com/news/billie-eilish-scores-first-no-1-single-ending-old-town-roads-19-week-run/ |title=Billie Eilish Scores First No. 1 Single, Ending "Old Town Road"'s 19-Week Run |last=Bloom |first=Madison |last2=Kim |first2=Michelle |website=Pitchfork |access-date=19 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321003842/https://pitchfork.com/news/billie-eilish-scores-first-no-1-single-ending-old-town-roads-19-week-run/ |archive-date=21 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is die eerste kunstenaar gebore in die 2000's en die jongste kunstenaar sedert [[Lorde]] (met "Royals") om 'n nommer een enkelsnit te kan hê<ref name="sgn1">{{cite web |url=https://www.stereogum.com/2055270/billie-eilishs-bad-guy-has-finally-dethroned-lil-nas-xs-old-town-road-at-1/news/ |title=Billie Eilish's "Bad Guy" Has Finally Dethroned Lil Nas X's "Old Town Road" At #1 |last=Breihan |first=Tom |date=19 Augustus 2019 |website=Stereogum |access-date=19 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200308043642/https://www.stereogum.com/2055270/billie-eilishs-bad-guy-has-finally-dethroned-lil-nas-xs-old-town-road-at-1/news/ |archive-date=8 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>.'n Verwerking van die lied saam met [[Justin Bieber]] is vrygestel in Julie 2019.<ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/3130980/billie-eilish-justin-bieber-bad-guy/ |title=It's Here: Billie Eilish And Justin Bieber Are 'Bad Guys' On New Collab |last=Roth |first=Madeline |website=MTV News |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129205333/http://www.mtv.com/news/3130980/billie-eilish-justin-bieber-bad-guy/ |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://slate.com/culture/2019/07/lil-nas-x-is-billie-eilishs-enemy-number-one-in-a-billboard-remix-war.html |title=Bilie Eilish and Lil Nas X Are Trying to Remix Their Way to No. 1 |last=Murphy |first=Rhodes |date=12 Julie 2019 |website=Slate Magazine |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417023144/https://slate.com/culture/2019/07/lil-nas-x-is-billie-eilishs-enemy-number-one-in-a-billboard-remix-war.html |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:Billie_Eilish_@Pukkelpop_2019_(48590442776).jpg|duimnael|Eilish tydens 'n optrede in Augustus 2019.]]
Eilish het haar When We All Fall Asleep-toer by Coachella Fees in April 2019, afgeskop <ref>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-lyrics-coachella-2019 |title=Billie Eilish Forgot Her Own Lyrics at Coachella But It Only Made Fans Love Her More |last=Nesvig |first=Kara |website=Teen Vogue |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420192842/https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-lyrics-coachella-2019 |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dit het in November in [[Meksikostad]] geëindig. In Augustus 2019 het Eilish 'n vennootskap met Apple Music gesluit vir die platform se Musiek Laboratorium: Remix Billie Eilish, waar haar aanhangers op die Apple-Winkels se Musiek Laboratorium kan inteken en hul eie verwerkings doen van haar liedjie "You Should See Me In A Crown" en ook leer hoe om hul eie verwerkings van liedjies te skep.<ref>{{cite web |url=https://themusicnetwork.com/australians-to-remix-billie-eilish/ |title=Australians first to remix Billie Eilish with Apple Music Labs |date=5 Augustus 2019 |website=The Music Network |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129052328/https://themusicnetwork.com/australians-to-remix-billie-eilish/ |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Billie-Eilish-and-Apple-Announce-Music-Lab-Remix-Billie-Eilish-20190801 |title=Billie Eilish and Apple Announce Music Lab: Remix Billie Eilish |date=1 Augustus 2019 |website=BroadwayWorld |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414110214/https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Billie-Eilish-and-Apple-Announce-Music-Lab-Remix-Billie-Eilish-20190801 |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op September 27 2019 het Eilish aangekondig haar toerWhere Do We Go? Wêreltoer via haar [[Instagram]] bladsy aangekondig. <ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2019/09/27/us/billie-eilish-where-do-we-go-world-tour-trnd/index.html |title=Billie Eilish just announced another world tour |date=28 September 2019 |website=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317084843/https://www.cnn.com/2019/09/27/us/billie-eilish-where-do-we-go-world-tour-trnd/index.html |archive-date=17 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die toer is beplan om in [[Miami]] op Maart 9 2020 af te skop en sluit in [[Londen]] op 27 Julie 2020. {{Clearleft}}Op 7 November 2019 het Jack White se Third Man Rekords aangekondig dat 'n akoestiese weergawe van Eilish se lewendige albumopname vrygestel gaan word. en dat dit eksklusief op veniel langspeelplate versprei gaan word.<ref>{{Cite web |url=https://www.spin.com/2019/11/billie-eilish-jack-white-live-album/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002054045/https://www.spin.com/2019/11/billie-eilish-jack-white-live-album/ |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live |title=Jack White's Third Man Records Announces Billie Eilish Live Album |date=November 7, 2019 |website=Spin.com}}</ref> Op 13 November 2019, het sy haar volgende enkelsnit , "Everthing I Wanted vrygestel. Op 20 November 2019 is Eilish genomineer vir ses [[Grammy|Grammy-toekennings]], insluitend Rekord van die Jaar en Liedjie van die Jaar vir die liedjie "Bad Guy" asook die Album van die Jaar en Beste Nuwe Kunstenaar. Op die ouderdom van 17, het sy die jongste kunstenaar geword om genomineer te word in al vier van die Algemene Kategorieë.<ref name=":02">{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/awards/8544267/2020-grammy-nominations-complete-list |title=2020 Grammy Nominees: The Complete List |last=Warner |first=Denise |date=20 November 2019 |website=Billboard |access-date=20 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131144741/https://www.billboard.com/articles/news/awards/8544267/2020-grammy-nominations-complete-list |archive-date=31 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde maand is Eilish ook gekroon as ''Billboard'' se Vrou van die Jaar.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8544457/billie-eilish-billboard-2019-woman-of-the-year |title=Billie Eilish Is Billboard's 2019 Woman of the Year |last=Mamo |first=Heran |date=25 November 2019 |website=Billboard |access-date=26 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313140121/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8544457/billie-eilish-billboard-2019-woman-of-the-year |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 14 Januarie 2020 is dit aangekondig dat Eilsish in die 25ste James Bond filmfranchise, ''No Time to Die'', die temalied gaan doen wat deur haar broer, Finneas o'Connell geskryf en vervaardig sou word. <ref name="2020-01-15_ABC">[https://www.abc.net.au/news/2020-01-15/billie-eilish-records-james-bond-theme-song-no-time-to-die/11868670 Billie Eilish recorded the new James Bond theme song. She's the youngest artist to do so], ABC News Online, 15 Januarie 2020</ref>
== Kuns ==
=== Musikale styl, liedjieskryf en musiekvideos ===
Avery Stone van ''Noisey'' beskryf Eilish se sopraanstem as "eteries",<ref>{{cite web |url=https://noisey.vice.com/en_us/article/pakpy9/watch-billie-eilish-set-fire-to-a-bad-relationship-in-new-video-for-watch |title=Watch Billie Eilish Set Fire to a Bad Relationship in New Video for "watch" |last=Stone |first=Avery |date=18 September 2017 |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |access-date=29 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425053112/https://noisey.vice.com/en_us/article/pakpy9/watch-billie-eilish-set-fire-to-a-bad-relationship-in-new-video-for-watch |archive-date=25 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Maura Johnston van ''[[Rolling Stone]]'' katogiriseer haar as 'n "fluisterstem".<ref name="rollingstone">{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/10-new-albums-to-stream-now-rolling-stone-editors-picks-11-195582/ |title=10 New Albums to Stream Now: Rolling Stone Editors' Pick |date=28 Julie 2017 |website=Rolling Stone |access-date=29 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626180751/https://www.rollingstone.com/music/music-news/10-new-albums-to-stream-now-rolling-stone-editors-picks-11-195582/ |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Doreen St Félix van ''The New Yorker'' meen sy het 'n krakerige, onduidelike stem wat sy met gemak kan manipuleer.<ref>{{cite web |url=https://www.newyorker.com/culture/cultural-comment/billie-eilish-and-the-changing-face-of-pop |title=Billie Eilish and the Changing Face of Pop |last=St. Félix |first=Doreen |date=26 April 2019 |website=The New Yorker |access-date=26 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207213021/https://www.newyorker.com/culture/cultural-comment/billie-eilish-and-the-changing-face-of-pop |archive-date=7 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Musiek kritikus Robert Christgau het geskryf dat alhoewel Eislihs 'n pop-ster en kommersieël is, herinner haar beeld mens ook aan hoe amorfe pop-musiek geword het. Hy beskryf haar ook as 'n sopraan wat te klein is om stemkunsies te doen en dat sy 'n speelse weergawe van 'n tiener-goth is met elektries versadigde klanke wat 'n diverse gehoor kan vasvang.<ref name="Vice">{{cite web |url=https://noisey.vice.com/en_us/article/mb8e9b/robert-christgau-reviews-billie-eilishs-when-we-fall-asleep-where-do-we-go |title=Robert Christgau Reviews Billie Eilish's Teen Goth Angst |last=Christgau |first=Robert |authorlink=Robert Christgau |date=26 April 2019 |website=Vice |access-date=30 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430070104/https://noisey.vice.com/en_us/article/mb8e9b/robert-christgau-reviews-billie-eilishs-when-we-fall-asleep-where-do-we-go |archive-date=30 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Haar musiek inkorporeer alternatiewe pop, donker pop,<ref>{{cite web |url=https://medium.com/@monicamarymoser/the-issue-with-billie-eilishs-darkness-aa2ac8b5349e |title=The Issue With Billie Eilish's Darkness |last=Moser |first=Monica |date=22 April 2019 |website=Medium |access-date=9 November 2019 |quote=17-year-old dark pop singer Billie Eilish released her debut full length album this month When We All Fall Asleep, Where Do We Go? |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110044308/https://medium.com/@monicamarymoser/the-issue-with-billie-eilishs-darkness-aa2ac8b5349e |archive-date=10 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> EDM,<ref name="Trap EDM">{{cite web |url=https://pitchfork.com/reviews/albums/billie-eilish-when-we-all-fall-asleep-where-do-we-go/ |title=Billie Eilish: When We All Fall Asleep, Where Do We Go? Album Review |last=Anderson |first=Stacey |date=29 Maart 2019 |website=Pitchfork |access-date=14 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413232504/https://pitchfork.com/reviews/albums/billie-eilish-when-we-all-fall-asleep-where-do-we-go/ |archive-date=13 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> elektropop, indie pop,<ref>{{cite web |url=https://www.standard.co.uk/insider/alist/next-billie-eilish-female-musicians-poised-for-pop-superstardom-this-summer-a4169371.html |title=Who's the next Billie Eilish? The female musicians poised for pop superstardom this summer |last=Abrams |first=Margaret |access-date=9 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407074450/https://www.standard.co.uk/insider/alist/next-billie-eilish-female-musicians-poised-for-pop-superstardom-this-summer-a4169371.html |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Electropop">{{cite web |url=https://www.allmusic.com/artist/billie-eilish-mn0003475903 |title=Billie Eilish |last=Yeung |first=Neil Z. |publisher=AllMusic |access-date=30 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809030034/https://www.allmusic.com/artist/billie-eilish-mn0003475903 |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Popmusiek|pop]].<ref name="Pop music">{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/pop/billie-eilish-interview-bellyache-debut-album-7736384 |title=Billie Eilish Is Pop's Most Impressive 15-Year-Old |last=Lipshutz |first=Jason |date=23 Maart 2017 |website=Billboard |access-date=5 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221213532/https://www.billboard.com/amp/articles/columns/pop/7736384/billie-eilish-interview-bellyache-debut-album |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Eilish en haar broer Finneas werk saam aan die skryf van liedjies.<ref name="Kaplan">{{cite web |url=http://www.papermag.com/pop-newcomer-billie-eilish-wants-to-make-sure-you-never-forget-her-2305463278.html |title=Pop Newcomer Billie Eilish Wants to Make Sure You Never Forget Her |last=Kaplan |first=Ilana |date=16 Maart 2017 |website=Paper |access-date=10 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211054233/http://www.papermag.com/pop-newcomer-billie-eilish-wants-to-make-sure-you-never-forget-her-2305463278.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish noem Finneas haar vennoot in die maak van musiek. Hy skryf vir haar albums, produseer haar musiek en tree saam met haar op by konserte.<ref>{{cite web |url=https://www.onestowatch.com/blog/premiere-qa-finneas-debuts-im-in-love |title=PREMIERE + Q&A: FINNEAS Debuts "I'm In Love Without You" & Polaroid Gallery by Billie Eilish |date=8 September 2017 |website=Ones To Watch |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815221517/https://www.onestowatch.com/blog/premiere-qa-finneas-debuts-im-in-love |archive-date=15 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Steph">{{cite web |url=https://www.clashmusic.com/features/dont-wanna-be-you-billie-eilish-interviewed |title=Don't Wanna Be You: Billie Eilish Interviewed |last=Kretowicz |first=Steph |date=13 Julie 2018 |website=Clash |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705051134/https://clashmusic.com/features/dont-wanna-be-you-billie-eilish-interviewed |archive-date=5 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish en Finneas hou daarvan om dinge op te maak en hulle in karakters in te leef en maak graag fiktiewe musiek. Eilish noem dat 'n hele aantal van die liedjies se inspirasie kom vanuit haar en Finneas se ervarings. Hulle probeer om te hul skryfstyl interessant en gemaklik hou en probeer om dinge te sê met hul lirieke wat op die oog af nie diep klink nie maar wat eintlik probleme aanspreek as mens dieper daarna begin luister. Finneas het gesê dat wanneer hy liedjies skryf probeer hy aan lirieke dink waarmee sy suster kan vereenselwig en geniet en haar eie maak. <ref name="Atwood">{{cite web |url=http://atwoodmagazine.com/finneas-2018-interview/ |title=Wholehearted Obsession: A Conversation with FINNEAS |last=Almeida |first=Nicole |date=27 April 2018 |website=Atwood Magazine |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190210222747/http://atwoodmagazine.com/finneas-2018-interview/ |archive-date=10 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wanneer hy saam met Eislish skryf, probeer hy haar help sodat sy die storie kan oordra wat sy graag wil verwoord.
Eilish wou die regie van haar musiekvideo's self behartig het, want sy was 14. Sy was aanvanklik nie die geleentheid gegee as gevolg van gebrek aan ervaring.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2019/dec/19/i-never-wanted-a-normal-life-billie-eilish-the-guardian-artist-of-2019 |title='I never wanted a normal life': Billie Eilish, the Guardian artist of 2019 |last=Petridis |first=Alex |date=19 Desember 2019 |website=The Guardian |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311224308/https://www.theguardian.com/music/2019/dec/19/i-never-wanted-a-normal-life-billie-eilish-the-guardian-artist-of-2019 |archive-date=11 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2019, het sy die regie van haar video "Xanny" gedoen.<ref>{{cite web |url=https://pitchfork.com/news/billie-eilish-shares-new-video-for-xanny-watch/ |title=Billie Eilish Directs Her New “xanny” Video: Watch |last=Bloom |first=Madison |date=5 Desember 2019 |website= Pitchfork |access-date=5 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417001727/https://pitchfork.com/news/billie-eilish-shares-new-video-for-xanny-watch/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
=== Invloede ===
Eilish het op die lied "Runaway" deur die sanger Aurora op YouTube afgekom en dit het haar geïnspireer om haar eie musiek te begin maak.<ref>{{Citation|title=Billie Eilish talks about AURORA (Türkçe Altyazılı)|url=https://www.youtube.com/watch?v=AC1z0I0xz0w&t=0m40s|work=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vanityfair.com/style/2018/05/billie-eilish-the-young-upstart-with-co-signs-from-lorde-and-halsey |title=Billie Eilish: The Young Upstart with Co-Signs from Lorde and Halsey |last=Smith |first=Krista |date=31 Mei 2018 |website=Vanity Fair |access-date=9 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420152631/https://www.vanityfair.com/style/2018/05/billie-eilish-the-young-upstart-with-co-signs-from-lorde-and-halsey |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hip hop-musiek is Eilish se gunsteling genre en grootste inspirasie.<ref>{{cite web |url=https://www.ssense.com/en-us/editorial/music/dont-ask-billie-eilish-to-smile |title=Don't Ask Billie Eilish To Smile |last=Haithcoat |first=Rebecca |date=21 Februarie 2018 |publisher=[[SSENSE]] |access-date=27 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228191942/https://www.ssense.com/en-us/editorial/music/dont-ask-billie-eilish-to-smile |archive-date=28 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tyler, the Creator, Childish Gambino en [[Avril Lavigne]] is almal figure in die musiekbedryf wat haar styl as kunstenaar beïnvloed het,<ref>{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-first-time-video-864831/ |title=The First Time: Billie Eilish |last=Martoccio |first=Angie |date=31 Julie 2019 |website=Rolling Stone |access-date=15 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329040918/https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-first-time-video-864831/ |archive-date=29 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.altpress.com/news/billie-eilish-meets-avril-lavigne/ |title=Billie Eilish thanks Avril Lavigne for inspiring her in wholesome photo |last=Shoemaker |first=Whitney |date=13 Julie 2019 |website=Altpress |access-date=17 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401132717/https://www.altpress.com/news/billie-eilish-meets-avril-lavigne/ |archive-date=1 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> nog invloede sluit Earl Sweatshirt, [[Amy Winehouse]], Spice Girls, en [[Lana Del Rey]] in.<ref>{{Cite web |url=https://www.interviewmagazine.com/music/discovery-billie-eilish |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518040833/https://www.interviewmagazine.com/music/discovery-billie-eilish |archive-date=18 Mei 2026 |url-status=live |title=Discovery: Billie Eilish |last=Weiss |first=Haley |date=February 27, 2017 |website=Interview Magazine |access-date=August 15, 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.elle.com.au/culture/billie-eilish-interview-playlist-influences-inspiration-14756 |title=15-Year-Old Music Prodigy Billie Eilish On Influences, Inspiration And What She's Listening To RN |date=25 Oktober 2017 |website=Elle |access-date=17 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416151319/https://www.elle.com.au/culture/billie-eilish-interview-playlist-influences-inspiration-14756 |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=BPhks1h4Vfs |title=Billie Eilish Revisits SPIN Covers of Madonna, Amy Winehouse and More |date=23 Desember 2019 |website=Spin |via=YouTube |access-date=5 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223044620/https://www.youtube.com/watch?v=BPhks1h4Vfs&gl=US&hl=en |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/celebrity-news/spice-girls-responds-to-billie-eilish-paying-tribute-to-only-mel-c-a4225111.html |title=The Spice Girls respond after Billie Eilish pays tribute to Mel C with Sporty Spice t-shirt |date=30 Augustus 2019 |website=[[The London Standard]] |access-date=5 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407054209/https://www.standard.co.uk/showbiz/celebrity-news/spice-girls-responds-to-billie-eilish-paying-tribute-to-only-mel-c-a4225111.html |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is deur die media ook al met Avril Lavigne, Lorde en Del Rey vergeleyk. <ref>{{cite web |url=https://www.papermag.com/billie-eilish-lana-comparison-2634271809.html?rebelltitem=2#rebelltitem2 |title=Billie Eilish Wants the Lana Del Rey Comparisons to Stop |last=Song |first=Sandra |date=10 April 2019 |website=PAPER |access-date=15 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815044942/https://www.papermag.com/billie-eilish-lana-comparison-2634271809.html?rebelltitem=2 |archive-date=15 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het ook al genoem dat die sangeres [[Rihanna]] as 'n inspirasie vir haar dien, nadat sy haar na haar kleredrag as 'n "verdedigingsmeganisme" verwys het tydens 'n toespraak. <ref>{{cite web |url=https://jezebel.com/billie-eilish-says-she-uses-fashion-as-a-defense-mechan-1835939678 |title=Billie Eilish Says She Uses Fashion As a 'Defense Mechanism' |last=Garza |first=Frida |date=28 Junie 2019 |website=Jezebel |access-date=1 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115131730/https://jezebel.com/billie-eilish-says-she-uses-fashion-as-a-defense-mechan-1835939678 |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2019 het Eilish gesê sy bewonder [[Ariana Grande]] vir haar vokale vermoë en voel sy het met haar kan identifiseer en het bygevoeg dat Grande se album, ''Thank U, Next'', haar geïnspireer om voort te gaan met haar musiekloopbaan.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8544990/ariana-grande-billie-eilish-switch-lives-voice |title=Here's Why Billie Eilish Says She Would 'Switch Lives' With Ariana Grande |last=Mamo |first=Heran |date=27 November 2019 |website=Billboard |access-date=13 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416070314/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8544990/ariana-grande-billie-eilish-switch-lives-voice |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-ariana-grande-and-experiencing-depression |title=Billie Eilish on Relating to Ariana Grande |last=MCNAMARA |first=BRITTNEY |date=5 Desember 2019 |website=Teen Vogue |access-date=13 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213072627/https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-ariana-grande-and-experiencing-depression |archive-date=13 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.zeit.de/news/2019-08/19/ariana-sei-dank-billie-eilish-hat-wieder-lust-auf-musik |title=Ariana sei Dank - Billie Eilish hat wieder Lust auf Musik |date=19 Augustus 2019 |website=Zeit Online |publisher=dpa |access-date=13 Desember 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420152023/https://www.zeit.de/news/2019-08/19/ariana-sei-dank-billie-eilish-hat-wieder-lust-auf-musik |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Openbare beeld ==
Baie van die media-aandag omtrent Eilish het gedraai rondom haar styl, wat hoofsaaklik bestaan uit lospassende klere wat nie gesny is volgens haar figuur nie.<ref>{{cite web |url=https://www.popsugar.com/fashion/Billie-Eilish-Style-45968489 |title=Billie Eilish's Style Is on a Whole Other Level, So Let's Give It Up For the Queen of Cool Comfort |last=Konecky |first=Perri |date=3 April 2019 |website=POPSUGAR Fashion |access-date=18 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125231312/https://www.popsugar.com/fashion/Billie-Eilish-Style-45968489 |archive-date=25 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/gallery/favorite-billie-eilish-outfits |title=Billie Eilish Took an Ikea Bag and Made it Fashion |last=Rearick |first=Lauren |website=Teen Vogue |access-date=18 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221155458/https://www.teenvogue.com/gallery/favorite-billie-eilish-outfits |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het Eilish gesê dat sy daarvan hou om vanuit haar gemakzone aan te trek sodat sy almal se aandag om haar kan trek. <ref>{{cite web |url=https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a13040159/billie-eilish-interview/ |title=Billie Eilish Is a 15-Year-Old Pop Prodigy—And She's Intimidating as Hell |date=19 Oktober 2017 |website=Harpers Bazaar |access-date=11 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403134435/https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a13040159/billie-eilish-interview/ |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish noem dat sy probeer om anders as ander mense te wees en trek gaan klere aan wat die teenoorgestelde van die norm is, met die doel om onthou te word. Eilish glo dat sy haarself aan mense bewys het en dat sy belangriker is as wat sy voorkom en dat sy eintlik "nogal intimiderend" kan wees.<ref name="Kaplan" /> In 2019, het sy verskyn in'n Calvin Klein -advertensie, waarin sy genoem dat sy graag los klere verkies sodat niemand haar liggaam se kurwes kan sien en haar daarvolgens oordeel nie. <ref name=teenvogue>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-baggy-clothes-calvin-klein |title=Billie Eilish Reveals the Reason for Her Baggy Clothes in New Calvin Klein Ad |date=11 Mei 2019 |website=Teen Vogue |access-date=11 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427123927/https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-baggy-clothes-calvin-klein |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Produkte ==
In April 2019 het Eilish 'n klerereeks in samewerking met Takashi Murakami,<ref>{{cite web |url=https://www.seventeen.com/fashion/celeb-fashion/a27042281/billie-eilish-takashi-murakami-merch/ |title=Billie Eilish Just Dropped a Sick Clothing Collection Inspired By Her "You Should See Me in a Crown" Video |last=Stiegman |first=Kelsey |date=4 April 2019 |website=Seventeen |access-date=27 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107160158/https://www.seventeen.com/fashion/celeb-fashion/a27042281/billie-eilish-takashi-murakami-merch/ |archive-date=7 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hypebeast.com/2019/4/billie-eilish-takashi-murakami-merch-collab |title=Takashi Murakami & Billie Eilish Release More Collaborative Merch |last=Chin |first=Mallory |website=HYPEBEAST |access-date=27 Mei 2019 |language=ko |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206082306/https://hypebeast.com/2019/4/billie-eilish-takashi-murakami-merch-collab |archive-date=6 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> bekendgestel, dit is geïnspireer deur haar musiekvideo vir "You Should See Me in a Crown", waarvan die regie en animasie deur Murakami behartig is.<ref>{{Cite web|url=https://vmagazine.com/article/watch-billie-eilish-and-takashi-murakamis-music-video/|title=Watch Billie Eilish and Takashi Murakami's Music Video|last=Li|first=Emma|website=V Magazine|access-date=27 Mei 2019|archive-date=27 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527053428/https://vmagazine.com/article/watch-billie-eilish-and-takashi-murakamis-music-video/|url-status=dead}}</ref> Eilish ook saam met Adobe Creative Cloud dieselfde maand vir 'n reeks advertensies<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=jOBWMxNQZ64 |title=Billie Eilish on How Dreams Influence her Music for #BILLIExADOBE |website=YouTube |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029164943/https://www.youtube.com/watch?v=jOBWMxNQZ64 |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.stashmedia.tv/billie-eilish-adobe-synesthesia-laundry/ |title=Billie Eilish x Adobe "Synesthesia" by Laundry |date=26 Junie 2019 |website=STASH |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808034836/https://www.stashmedia.tv/billie-eilish-adobe-synesthesia-laundry/ |archive-date=8 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> asook 'n sosiale media kunswedstryd, waar gebruikers hul kunswerk kon indien onder die hutsmerk "#BILLIExADOBE".<ref>{{cite web |url=https://makeitcenter.adobe.com/2019/04/billiexadobe_site.html |title=#BILLIExADOBE |website=makeitcenter.adobe.com |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808034838/https://makeitcenter.adobe.com/2019/04/billiexadobe_site.html |archive-date=8 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://twitter.com/billieeilish/status/1114275262823161861?lang=en |title=Billie and @CreativeCloud want you to complete a dream drawing for a chance to win $1k and meet & greet tickets to the "WHEN WE ALL FALL ASLEEP, world tour." |last=eilish |first=billie |date=5 April 2019 |website=Twitter |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420151908/https://twitter.com/billieeilish/status/1114275262823161861?lang=en |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish het in die advertensieveldtog van verskyn Calvin Klein genaamd "I Speak My Truth In #MyCalvins" in Mei 2019<ref name=teenvogue /><ref>{{cite web |url=https://www.elle.com/culture/celebrities/a27409909/calvin-klein-mycalvins-campaign-billie-eilish-noah-centineo/ |title=Calvin Klein Debuts New #MyCalvins Campaign With Billie Eilish, Noah Centineo, and More |last=Penrose |first=Nerisha |date=9 Mei 2019 |website=ELLE |access-date=27 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102063201/https://www.elle.com/culture/celebrities/a27409909/calvin-klein-mycalvins-campaign-billie-eilish-noah-centineo/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> asook die as die Ad Council se "Seize the Awkward" - veldtog, 'n reeks van die kommersiële advertensies gerig op die bewusmaking van geestesgesondheid.<ref>{{cite web |url=http://www.papermag.com/billie-eilish-seize-the-awkward-2637834496.html |title=Billie Eilish Gets Candid About Coping With Her Mental Health |last=Song |first=Sandra |date=23 Mei 2019 |website=PAPER |access-date=27 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705052744/http://www.papermag.com/billie-eilish-seize-the-awkward-2637834496.html |archive-date= 5 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.stereogum.com/2044850/billie-eilish-mental-health-psa-seize-the-awkward/video/ |title=Billie Eilish Talks Mental Health In "Seize The Awkward" PSA |last=Rettig |first=James |date=23 Mei 2019 |website=Stereogum |access-date=27 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626180750/https://www.stereogum.com/2044850/billie-eilish-mental-health-psa-seize-the-awkward/video/ |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy was ook deel van MCM Worldwide advertensie-veldtog in Julie 2019,<ref>{{cite web |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/billie-eilish-mcm-bad-guy-genderless-childish-major-1203220465/ |title=EXCLUSIVE: Billie Eilish Fronts MCM Campaign |last=Burlet |first=Fleur |date=17 Julie 2019 |website=WWD |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417113352/https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/billie-eilish-mcm-bad-guy-genderless-childish-major-1203220465/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en later daardie maand, saam met 'n [[Los Angeles]]-gebaseerde klerereeks, Freak City, vir 'n nuwe reeks.<ref>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-capsule-collection-freak-city |title=We Can Now Dress Like Billie Eilish |last=Rearick |first=Lauren |website=Teen Vogue |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202221725/https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-capsule-collection-freak-city |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.seventeen.com/fashion/celeb-fashion/a28451442/billie-eilish-freak-city-clothing-collection/ |title=Billie Eilish Announces New '90s-Inspired Freak City Clothing Collection |last=Stiegman |first=Kelsey |date=19 Julie 2019 |website=Seventeen |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109030855/https://www.seventeen.com/fashion/celeb-fashion/a28451442/billie-eilish-freak-city-clothing-collection/ |archive-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/8521007/billie-eilish-unveils-freak-city-clothing-collaboration |title=Billie Eilish Unveils Freak City Clothing Collaboration |last=Aniftos |first=Rania |website=Billboard |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321003843/https://www.billboard.com/articles/news/8521007/billie-eilish-unveils-freak-city-clothing-collaboration |archive-date=21 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2019 het sy opgetree tydens 'n dinee wat deur die mode en skoonheidshuis Chanel op Shelter Island aangebied is ter viering van die handelsmerk se seiljagklub.<ref>{{cite web |url=https://www.vogue.com/article/billie-eilish-chanel-j12-watch-shelter-island-sunset-beach |title=Billie Eilish Shut Down Shelter Island With an Intimate Performance at The Chanel J12 Yacht Club |last=Bobb |first=Brooke |website=Vogue |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808041154/https://www.vogue.com/article/billie-eilish-chanel-j12-watch-shelter-island-sunset-beach |archive-date=8 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://wwd.com/eye/parties/chanel-j12-sunset-beach-billie-eilish-1203224388/ |title=Billie Eilish Brings the Heat to Shelter Island With Chanel |last=Nordstrom |first=Leigh |date=21 Julie 2019 |website=WWD |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417121706/https://wwd.com/eye/parties/chanel-j12-sunset-beach-billie-eilish-1203224388/ |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In Augustus 2019 het Billie Eilish 'n vennootskap met [[Apple Inc.|Apple]] gesluit om die Apple Store se kliënte toe te laat om met haar liedjie "You Should See Me in a Crown" te eksperimenteer. <ref>{{cite web |url=https://9to5mac.com/2019/08/01/today-at-apple-music-remix-billie-eilish/ |title=Billie Eilish shares creative inspiration in new Today at Apple Music Lab |last=Steeber |first=Michael |date=1 Augustus 2019 |website=9to5MaC |access-date=1 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317142653/https://9to5mac.com/2019/08/01/today-at-apple-music-remix-billie-eilish/ |archive-date=17 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eilish se samewerking met die kleremakers van Siberia Hills<ref>{{cite web |url=https://hypebeast.com/2019/8/billie-eilish-siberia-hills-capsule-release |title=Billie Eilish & Siberia Hills Link up on an Anime-Inspired Capsule |last=Li |first=Nicolaus |website=HYPEBEAST |access-date=12 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205005613/https://hypebeast.com/2019/8/billie-eilish-siberia-hills-capsule-release |archive-date=5 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-collaborated-with-siberia-hills |title=Billie Eilish Designed Another Set of Streetwear Items |last=Rearick |first=Lauren |website=Teen Vogue |access-date=12 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202070620/https://www.teenvogue.com/story/billie-eilish-collaborated-with-siberia-hills |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is met omstredenheid beëindig nadat dit aan die lig gebring is dat die maatskappy ontwerpe gebruik het van aanhangers se kuns van die karakter Nozomi Tojo van ''Love Live!'', wat geteken is deur die kunstenaar Makoto Kurokawa, vir Eilish se klerereeks.<ref>{{cite web |url=https://comicbook.com/anime/2019/08/09/billie-eilish-siberia-hills-stolen-art-allegations-love-live/ |title=Love Live! Fans Angry Over New Billie Eilish Merch Allegedly Stealing Art |last=Valdez |first=Nick |website=Comic Book |access-date=12 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128015914/https://comicbook.com/anime/2019/08/09/billie-eilish-siberia-hills-stolen-art-allegations-love-live/ |archive-date=28 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die modehuis het later self bevestig dat Eilish nie kennis gedra het van die plagiaat nie.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailydot.com/upstream/billie-eilish-merch-stolen-anime-art/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604115425/https://www.dailydot.com/upstream/billie-eilish-merch-stolen-anime-art/ |archive-date=4 Junie 2023 |url-status=live |title=Billie Eilish's merch pulled off website after admitting to using stolen anime art |last=VanMetre |first=Elizabeth |date=August 11, 2019 |website=The Daily Dot |language=en |access-date=August 12, 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.seventeen.com/fashion/a28658568/billie-eilish-accused-of-stealing-art-siberia-hills-merch/ |title=People Are Slamming Billie Eilish for Her Latest Merch Collab |last=Stiegman |first=Kelsey |date=12 Augustus 2019 |website=Seventeen |access-date=12 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109085634/https://www.seventeen.com/fashion/a28658568/billie-eilish-accused-of-stealing-art-siberia-hills-merch/ |archive-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Eilish het genoem dat sy aan [[Gilles de la Tourette-sindroom|Tourette sindroom]] en synesthesia lei<ref>{{cite web |url=https://www.iheart.com/content/2019-05-29-billie-eilish-explains-how-synesthesia-affects-her-music/ |title=Billie Eilish Explains How Synesthesia Affects Her Music |last=Nattress |first=Katrina |website=iHeartRadio |access-date=8 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108140001/https://www.iheart.com/content/2019-05-29-billie-eilish-explains-how-synesthesia-affects-her-music/ |archive-date=8 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/sensorium/201904/shes-rainbow|title=She's a Rainbow|last=Seaberg|first=Maureen|website=Psychology Today|access-date=August 8, 2019}}</ref> sy ervaar ook [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]].<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8506181/billie-eilish-zane-lowe-beats-one-interview |title=Billie Eilish Talks Handling Fame, Life on the Road & Depression With Zane Lowe: Watch |last=Kaufman |first=Gil |website=Billboard |access-date=5 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711003356/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8506181/billie-eilish-zane-lowe-beats-one-interview |archive-date=11 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy was [[Vegetarisme|vegetaries]] grootgemaak het gereeld iets op sosiale media te sê oor [[veganisme]].
== Diskografie ==
* ''When We All Fall Asleep, Where Do We Go?'' (2019)
* ''Happier Than Ever'' (2021)
* ''Hit Me Hard and Soft'' (2024)
== Toere ==
* ''Don't Smile at Me'' -Toer (2017)
* ''Where is my mind''-Toer (2018)
* ''1 by 1''-Toer (2018-2019)<ref name="tours">{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-plots-north-american-tour-702528/ |title=Billie Eilish Plots North American Tour |last=Reed |first=Ryan |date=23 Julie 2018 |website=Rolling Stone |access-date=25 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025190154/https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-plots-north-american-tour-702528/ |archive-date=25 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* ''When We All Fall Asleep'' Wêreldtoer (2019)<ref>{{cite web |url=http://dailyovation.com/2019/02/04/billie-eilish-fall-asleep-world-tour/ |title=Billie Eilish Reveals North American Tour Dates for 'When We All Fall Asleep World Tour' |last=Moore |first=Robby |date=4 Februarie 2019 |website=Daily Ovation |access-date=7 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626180804/https://dailyovation.com/2019/02/04/billie-eilish-fall-asleep-world-tour/ |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
* Where Do We Go? Wêreldtoer (2020)
* Florence and the Machine – High as Hope-toer (2018-2019)<ref name="tours" />
== Toekennings en nominasies ==
Eilish is die ontvanger van verskeie toekennings, waaronder vyf [[Grammy|Grammy-toekennings]], twee Amerikaanse Musiektoekennings, twee MTV Europa Musiektoekennings, drie MTV musiekvideotoekennings en 'n NRJ Musiektoekenning.
== Notas ==
{{Notas}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Geboortes in 2001]]
[[Kategorie:Artikels met hCards]]
2ny7pb2sgfwpjrwh88hiy1veudcp59d
Abel Azcona
0
300310
3378852
3372820
2026-11-19T15:22:25Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378852
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Kunstenaar
| naam = Abel Azcona
| beeld = Retrato del artista Abel Azcona -1.jpg
| beeldgrootte =
| alt =
| onderskrif = Azcona in 2015
| geboortenaam =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|04|01}}
| geboorteplek =
| sterfdatum =
| sterfplek =
| laaste rusplek =
| nasionaliteit =
| gade =
| veld = Uitvoerende kunstenaar
| opleiding =
| beweging =
| werke = ''Amén'' (2015)<br />''La Vergüenza'' (2018)<br />''España os pide perdón'' (2020)
| beskermhere =
| beïnvloed_deur =
| beïnvloed =
| toekennings =
| verkies =
| webwerf = {{URL|abelazcona.art}}
| agtergrondkleur = #BCD4E6
}}
[[Lêer:El_artista_Abel_Azcona,_retratado_en_el_Círculo_de_Bellas_Artes_de_Madrid.jpg|regs|duimnael|300px|Die kunstenaar Abel Azcona tydens ''Die dood van die kunstenaar'' uitstalling in die Círculo de Bellas Artes in Madrid.]]
[[Lêer:Inauguración_de_la_exposición_"Los_Padres"_del_artista_Abel_Azcona_en_Madrid_-_2.jpg|regs|duimnael|300px|Azcona se ''Vaders'' wat in [[Madrid]] uitgestal is.]]
'''Abel Azcona''' (gebore [[1 April]] [[1988]] in [[Madrid]]) is 'n kunstenaar wat bekend staan as die ''enfant terrible'' van [[Spanje|Spaanse]] [[kontemporêre kuns]].<ref name="Moya">{{Harvard citation|Moya Gómez|2016}}</ref><ref name="Landabaso">{{Harvard citation|López Landabaso|2017}} </ref> Sy werk, met duidelike outobiografiese en politieke aspekte druk 'n diepliggende opstand teen die samelewing uit.{{Sfn|Gómez Torres|2017}} Dit word gemanifesteer in artistieke media wat gebore is in opvoerings en ontwikkel word tot uitstallings, [[Beeldhoukuns|beeldhouwerke]], videokuns, [[skilderkuns]]<ref>{{cite web |url=https://www.regio7.cat/cultures/2019/02/22/abel-azcona-drets-llibertat-sant-fruitos/528759.html |title=Abel Azcona critica la manca de drets humans en una nova exposició a Sant Fruitós |date=22 Februarie 2019 |website=Regió7 |access-date=25 September 2019 |language=Catalán |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624100440/https://www.regio7.cat/cultures/2019/02/22/abel-azcona-drets-llibertat-sant-fruitos/528759.html |archive-date=24 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> of [[Skryfkuns|skryfwerk]], met [[Letterkunde|letterkundige werke]] van [[Essay|opstelle]] tot literêre of gedenktekste.{{Sfn|Molina Ruiz|2016}} Sy eerste werke het gehandel oor persoonlike identiteit, [[geweld]] en die grense van pyn, wat ontwikkel het tot werke van kritiese, politieke en maatskaplike aard.<ref name="Muñoz">{{Harvard citation|Muñoz Clemente|2016}}</ref><ref name="Peñuela">{{Harvard citation|Peñuela|2017}} </ref>
Sy werk is te sien in galerye en uitstallings regoor die wêreld en het internasionale aandag getrek, insluitende die Arsenaal van [[Venesië]], die ''Asian Art Biennale'' in [[Dhaka]] en [[Taipei]],<ref>{{cite web |url=http://www.daily-sun.com/printversion/details/334276/2018/09/07/Performance-Art-Mesmerises-Audience-At-18th-Asian-Art-Biennale |title=Performance Art Mesmerises Audience At 18th Asian Art Biennale |last=Enamul Hoque Chowdhury |date=5 Junie 2019 |access-date=25 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328091304/http://www.daily-sun.com/printversion/details/334276/2018/09/07/Performance-Art-Mesmerises-Audience-At-18th-Asian-Art-Biennale |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> en die tweejaarlikse uitstalling in [[Lyon]],<ref>{{cite web |url=https://www.culturamas.es/blog/2013/08/17/abel-azcona-artista-o-heroe/ |title=Abel Azcona: artista o héroe |last=Carolina Gómez |date=17 Maart 2013 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120124/https://www.culturamas.es/blog/2013/08/17/abel-azcona-artista-o-heroe/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die ''International Miami Performance festival'' <ref>{{cite web |url=http://www.miamiperformancefestival.org/Miami_Performance_Festival_/The_Festival_13_Espanol.html |title=Miami Performance Festival |date=31 Julie 2013 |access-date=25 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120126/http://www.miamiperformancefestival.org/Miami_Performance_Festival_/The_Festival_13_Espanol.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die tweejaarlikse ''Bangladesh Live Art Biennial''.<ref name="Bastart">{{cite web |url=http://lebastart.com/2017/01/abel-azcona-la-empatia-como-materia-artistica/ |title=Abel Azcona, la empatía como materia artística |last=Anna Adell |date=22 Januarie 2017 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921092544/http://lebastart.com/2017/01/abel-azcona-la-empatia-como-materia-artistica/ |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens is Azcona se werke teenwoordig in verskillende nasionale en internasionale museums en kultuursentrums, soos die ''Malaga Sentrum vir Kontemporêre Kuns'',<ref>{{cite web |url=http://cacmalaga.eu/2013/01/23/performance/ |title=Performance “I'm Lovin It” con Abel Azcona |date=23 Januarie 2013 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120123/http://cacmalaga.eu/2013/01/23/performance/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die ''Museum van Moderne Kuns'' in [[Bogotá]],<ref>{{cite web |url=https://www.elespectador.com/noticias/cultura/aventuras-de-abel-azcona-articulo-526945 |title=Las aventuras de Abel Azcona |last=Jesús Fragozo Caro |date=1 November 2014 |publisher=El Espectador |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624100438/https://www.elespectador.com/noticias/cultura/aventuras-de-abel-azcona-articulo-526945 |archive-date=24 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die ''Art League Houston'', <ref>{{cite web |url=https://glasstire.com/2014/02/26/lone-star-performance-explosion-some-of-night-2/ |title=Lone Star Performance Explosion: Some of Night 2 |last=Bill Davenport |date=5 Junie 2019 |access-date=25 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120122/https://glasstire.com/2014/02/26/lone-star-performance-explosion-some-of-night-2/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die ''Museum Leslie Lohman'' van [[New York]] <ref name=":12">{{cite web |url=https://www.scan-arte.com/single-post/2014/09/20/STIGMACARLOS-FRANKLIN-AND-SOMEONE-ELSEABEL-AZCONA-IN-NEW-YORK |title=Someone Else - Abel Azcona in New York |date=5 Junie 2019 |access-date=25 September 2019 |website=Spanish Contemporary Art Network |language=Inglés |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211233728/https://www.scan-arte.com/single-post/2014/09/20/STIGMACARLOS-FRANKLIN-AND-SOMEONE-ELSEABEL-AZCONA-IN-NEW-YORK |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die ''Círculo de Bellas Artes'' in [[Madrid]].<ref>{{cite web |url=http://www.circulobellasartes.com/biografia/abel-azcona/ |title=Abel Azcona |website=Círculo de Bellas Artes de Madrid |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211233758/https://www.circulobellasartes.com/biografia/abel-azcona/ |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Muñoz">{{Harvard citation|Muñoz Clemente|2016}}</ref> Die Museum van Kontemporêre Kuns in Bogotá<ref name="Caellas29oc14">{{cite web |url=https://revistadiners.com.co/artes/19673_abel-azcona-artes-vivas-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |title=Abel Azcona: artes vivas en el Museo de Arte Contemporáneo de Bogotá |last=Marc Caellas |date=29 Junie 2014 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605135702/https://revistadiners.com.co/artes/19673_abel-azcona-artes-vivas-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het in 2014 'n retrospektiewe uitstalling van sy kunswerke vertoon.<ref name=":34">{{cite web |url=http://www.mac.org.co/exposiciones/pasadas/abel-azcona-no-deseado-una-vision-retrospectiva-del-artista |title=Abel Azcona. No deseado. Una visión retrospectiva del artista |last=Juan David Quintero Arbeláez |date=5 Oktober 2014 |publisher=MAC |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605135646/http://www.mac.org.co/exposiciones/pasadas/abel-azcona-no-deseado-una-vision-retrospectiva-del-artista |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.plataformadeartecontemporaneo.com/pac/retrospectiva-de-abel-azcona-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |title=Retrospectiva de Abel Azcona en el Museo de Arte Contemporáneo de Bogotá |last=Oscar García García |date=11 Oktober 2014 |publisher=Plataforma de Arte Contemporáneo |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605135645/https://www.plataformadeartecontemporaneo.com/pac/retrospectiva-de-abel-azcona-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Bibliografie ==
* {{Cite book |last= Salanova |first= Marisol |title= Buried|year= 2014|publisher= Micromegas|language= es|isbn= 978-8494054549|ref=}}
* {{cite book |last1=Huerta|first1=Ricard|title=Elementary Art|date=2019|publisher=Pedagogías Contemporáneas - UOC|isbn=978-8491805526}}
* {{Cite book |last= Peñuela|first= Jorge|title= Anarchaegraphy of artistic thought|year= 2017|publisher= UD Creaciones|language= es|isbn= 978-9585434172|ref=harv}}
* {{cite journal|last1=Hernando Collazos|first1=Isabel|title=Aproximación del derecho de autor al arte performativo.|journal=Revista Sobre Patrimonio Cultural, Regulación, Propiedad Intelectual e Industrial : Riipac|date= 2014|publisher=RIIPAC, Patrimonio cultural|issn=2255-1565}}
* {{Cite book |last= Group FIDEX|first= Figures of excess and body policies |title= Technical-conceptual atlas of the Fidex research group: Micropolitics in contemporary research in Fine Arts. |year= 2018 |publisher= Universitas Miguel Hernández.|language= es|isbn= 978-8416024711|ref=harv}}
* {{Cite book |last= Moya Gómez|first= Carlos |title= A vision of gender through performance in today's Spain.|url=https://repositori.upf.edu/bitstream/handle/10230/27559/Moya_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y/ |year= 2016|publisher=Universitat Pompeu Fabra |language= es|ref=}}
* {{Cite book |last= Silva Gómez|first= Norma Ángelica|title= Abel Azcona: Of empathy as (im) possibility|url= https://www.academia.edu/37783293 |year= 2018|publisher= Colegio de Saberes de México|language= es|ref=harv}}
* {{Cite book |last= Muñoz Clemente |first= Carolina|title= El arte contemporáneo para la comprensión crítica del Centro Comercial. |url= https://eprints.ucm.es/36988/1/T37045.pdf |year= 2016 |publisher= University Complutense of Madrid |language= es|ref=harv}}
* {{Cite book |last= López Landabaso |first= Patricia|title= La performance como medio de expresión artística. Expresiones actuales en el País Vasco. |url= https://addi.ehu.es/bitstream/10810/18797/1/TESIS_LOPEZ_LANDABASO_PATRICIA.pdf.pdf|year= 2017|publisher= Universidad del País Vasco |language= es|ref=harv}}
* {{Cite book |last= Cano Martínez |first= Maria Jesús|title= Escondido tras la piel: representaciones y afrontamientos del dolor y el sufrimiento desde el arte de acción |url= http://digibug.ugr.es/handle/10481/52552|year= 2018 |publisher= Universidad de Granada|language=es |isbn= 9788491639541|ref=harv}}
* {{Cite book |last= Molina Ruiz |first= Irene |title= El autorretrato como canalizador del dolor |url= https://digibug.ugr.es/handle/10481/43629 |year= 2016 |publisher= University of Granada|language= es|isbn= 9788491258148|ref=harv}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{nl-vertaal|Abel Azcona}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Azcona, Abel}}
[[Kategorie:Geboortes in 1988]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Spanjaarde]]
djssk202mul5kc3rn9dff21rtswopnw
Maanskynkop
0
300594
3379089
2452813
2026-11-20T08:26:38Z
Aliwal2012
39067
3379089
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Berg
| Naam = Maanskynkop
| Foto =
| Foto onderskrif =
| Hoogte = 964
| Ligging = [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| Bergreeks = [[Kleinrivierberge]]
| Prominensie =
| Koördinate = {{Koördinate|34.3935|S|19.3428|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Topografiese kaart =
| Tipe = Bergpiek
| geonames = 3364389
| duimdrukkerkaart = Wes-Kaap
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| duimdrukkerkaartgrootte = 250
| duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van Maanskynkop in die Wes-Kaap
| breedtegraad = 34
| breedtegraad_m = 23
| breedtegraad_s = 36.6
| breedtegraad_NS = S
| lengtegraad = 19
| lengtegraad_m = 20
| lengtegraad_s = 34
| lengtegraad_OW = O
}}
Die '''Maanskynkop''' is 'n bergpiek wat deel is van die [[Kleinrivierberge]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die bergreeks is vernoem na die [[Kleinrivier]] wat naby [[Hermanus]] in die [[Atlantiese Oseaan]] uitmond.
{{Wes-Kaap saadjie}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wes-Kaap]]
kg3a88gl9jkwkgw9dape0ekwldutwrg
Fondsrekeningkunde
0
307702
3379105
3357367
2026-11-20T09:08:43Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379105
wikitext
text/x-wiki
'''Fondsrekeningkunde''' word tipies toegepas wanneer 'n verskaffer van finansiering sekere beperkinge plaas op die gebruik van die fondse deur die ontvanger daarvan. Ten einde te verseker dat die fondse aangewend word in ooreenstemming met die vereistes van die skenker of die befondser (soms die Wet), word fondsrekeningkunde dikwels gebruik.<ref>Blackbaud (Oktober 2011). ''Financial Management of Not-for-Profit Organisations''(https:://www.blackbaud.co.uk/files/resources/downloads/WhitePaper_FinancialManagementForNPO.pdf {{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://www.blackbaud.co.uk/files/resources/downloads/WhitePaper_FinancialManagementForNPO.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20161030001653/https://www.blackbaud.co.uk/files/resources/downloads/WhitePaper_FinancialManagementForNPO.pdf |argiefdatum=30 Oktober 2016 |besoekdatum= 9 November 2019 |url-status=dead}}) (PDF). Besoek op 2016-10-29</ref><ref name="Hay page 5">Leon E. Hay (1980). ''Accounting for Governmental and Nonprofit Entities, Sesde uitgawe'', bladsy 5. Richard D. Irwin, Inc., Homewood, IL. {{ISBN|0-256-02329-8}}</ref> Dit beklemtoon [[aanspreeklikheid|verantwoording]] eerder as [[Wins (ekonomie) |winsgewendheid]], en word dus in die algemeen gebruik deur [[Organisasie sonder winsoogmerk|organisasies sonder winsoogmerk]] (soos universiteite), regeringsinstellings, klubs, ens. Hiervolgens bestaan 'n ''fonds'' uit 'n self-balanserende versameling [[Rekening (rekeningkunde)|rekeninge]] en word elke fonds as onbeperk, tydelik beperk of permanent beperk, na gelang van die vereistes, aangedui.
Die term ''fondsrekeningkunde'' word soms ook gebruik vir die rekeningkunde wat vir beleggingsportefeuljes, soos [[sekuriteite|aandele]], [[kommoditeite]] en / of vaste eiendom gehou in 'n beleggingsfonds soos 'n [[Onderlinge fonds |onderlinge fonds]] of [[Beskermfonds|verskansingsfonds]], gebruik word.<ref>IFRS for Investment Funds (http://www.iasplus.com/usa/0812investmentfunds.pdf) Deloitte Development LLC (2008). Kyk "Challenges and Opportunities for Investment Funds" op p.3. Besoek op 2010-05-17</ref><ref>[http://www.greencompany.com/HedgeFunds/AccountingBackOffice.shtml Hedge Funds Accounting.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180613234810/http://www.greencompany.com/HedgeFunds/AccountingBackOffice.shtml |date=13 Junie 2018 }} Green Trader Funds. Besoek op 2010-05-17</ref> Dit is egter nie dieselfde as die fondsrekeningkunde wat vir organisasies sonder winsoogmerk of regeringsinstellings gebruik word nie.
== Oorsig ==
Organisasies sonder winsoogmerk en staatsinstellings wat die fondserekeningkunde-stelsel gebruik, se finansiële verslae het hoofsaaklik ten doel om aan die gebruikers daarvan aan te dui hoe die organisasie die fondse wat van die verskaffer daarvan ontvang is, aangewend het, eerder as om aan te dui hoeveel wins gemaak is. Anders as winsgerigte ondernemings, wat 'n enkele stel selfbalanserende rekenings (of [[Algemene grootboek|grootboek]] ) gebruik, kan organisasies sonder winsoogmerk meer as een algemene grootboek (of fonds) hê, afhangende van die finansiële verslagdoeningsvereistes van die verskillende fondse.<ref>"Profit versus Non-Profit Organizations"(https://web.archive.org/web/20101214032217/http://www.controller.ucsb.edu/ResourcesandPresentations/pdf/deskmanual/fund_accopunting. pdf) (PDF). ''UCSB Campus Information and Procedure Manual: Fund Accounting.'' University of California, Santa Barbara. 2004. p.IX. Geargiveer van die oorspronklike (http://www.controller.uscb.edu/ResourcesandPresentations/pdf/deskmanual/fund_accounting.pdf{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) (PDF) op 2010-12-14. Besoek op 2011-03-28.</ref> Die Rekenmeester van so 'n organisasie moet in staat wees om verslae te lewer wat die finansiële stand, inkomste en uitgawes vir elk van die individuele fondse uiteensit, asook verslae wat die organisasie se finansiële aktiwiteite in al sy fondse opsom.<ref>Hay, p.4-5,9</ref><ref name="Forbes">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/2007/06/01/nonprofits-financial-statements-pf-education-in_je_0601investopedia_inl.html|title=Investopedia: Cracking the Nonprofit Accounting Code|last=Jonas Elmerraji|date=June 1, 2007|publisher=Forbes.com|access-date=2010-03-19}}</ref>
In fondsrekeningkunde word tussen twee primêre fondsklasse onderskei, naamlik fondse wat 'n onbeperkte gebruik het, d.w.s wat vir enige wettige doeleindes deur die organisasie gebruik kan word en dié wat slegs ooreenkomstig voorskrifte gebruik kan word en dus beperk word in die gebruik daarvan. Voorbeelde van beperkings is wetlike vereistes waar die fondse slegs wetlik vir 'n spesifieke doel gebruik kan word, of 'n beperking wat deur die skenker of verskaffer opgelê word. Hierdie beperkings van die skenker / verskaffer word gewoonlik skriftelik gekommunikeer, byvoorbeeld by wyse van die voorwaardes van 'n ooreenkoms, staatsubsidie, testament of geskenk.<ref>ACCA (Oktober 2015) ''Companion Guide for Not-for-profits to the International Financial Reporting Standard for Small and Medium -sized Entities (IFRS for SMEs)'' http://www.accaglobal.com/content/dam/ACCA_Global/Technical/smb/companion-guide-fornot-for-profits.pdf{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) (PDF). Besoek op 2016-10-29</ref>
Fondsrekeningkunde stel 'n organisasie dus in staat om sy finansiële bronne te skei tussen dié wat onmiddellik beskikbaar is vir voortgesette bedrywighede en dié wat vir 'n spesifieke doel aangewend moet word. Dit bied ook 'n ouditspoor wat aandui dat alle fondse vir hul beoogde doel aangewend is en dus van beperkings vrygestel is.
Suid-Afrikaanse universiteite wat op staatsondersteuning aangewese is, kan as voorbeeld gebruik word. Die universiteit ontvang 'n subsidie van die staat om vir sy algemene bedryf voorsiening te maak (en wat hy dus kan aanwend om bedryfsuitgawes te finansier), 'n subsidie wat slegs vir navorsingsdoeleindes gebruik mag word, en 'n verdere subsidie wat slegs vir kapitaalbesteding aangewend mag word. Die universiteit moet met gereelde tussenposes oor elkeen van hierdie aktiwiteite aan die staat verslag doen, elk onderhewig aan spesifieke verslagdoeningsvereistes soos dit deur die staat neergelê is. Die universiteit kan ook skenkings van private instansies ontvang, onderhewig aan spesifieke vereistes, byvoorbeeld dat die fondse slegs vir kankernavorsing gebruik mag word. Dan moet daar gereeld aan die skenkers verslag gedoen word oor die aanwending van die fondse. Die universiteit moet dus 'n stelsel hê om oor elk van hierdie aktiwiteite afsonderlik en ooreenkomstig die verslagdoeningsvereistes van die spesifieke aktiwiteit verslag te doen. Dit word gedoen deur afsonderlike fondse op te stel, elk met 'n eie stel rekeninge om die verslagdoening te fasiliteer.
== Organisasies sonder winsoogmerk ==
Die fondse van organisasies sonder winsoogmerk word in twee primêre kategorieë verdeel, naamlik onbeperkte en beperkte fondse. Die aantal fondse in elke kategorie kan mettertyd verander en word bepaal deur die beperkings en verslagdoeningsvereistes wat deur die fondsverskaffers gestel word.<ref name="AICPA">{{Cite web|url=https://www.aicpa.org/interestareas/notforprofit/resources/financialaccounting/new-standard-aims-to-improve-not-for-profit-financial-reporting.html|title=FASB's New Standard Aims to Improve Not-for-Profit Financial Reporting|last=|first=|date=|website=AICPA.org|publisher=AICPA|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107154109/https://www.aicpa.org/interestareas/notforprofit/resources/financialaccounting/new-standard-aims-to-improve-not-for-profit-financial-reporting.html|archive-date= 7 November 2019|dead-url=|access-date=9 March 2018|url-status=dead}}</ref><ref>Kyk www.uj.ac.za/home/about us/management leadership group/publications/annual reports/2018full annual report p. 440 vir 'n voorbeeld van fondse by die Universiteit van Johannesburg. Besoek op 15 Julie 2020</ref>
Onbeperkte fondse is, soos hul naam aandui, onbeperk, en organisasies het dus die reg om dit vir enige wettige doel (natuurlik in ooreenstemming met die organisasie se doelwitte) te gebruik. Daar is gewoonlik net een só 'n fonds nodig, dikwels die Algemene Fonds genoem. Groter organisasies gebruik egter soms verskeie Algemene Fondse om hulle te help met die verantwoording van hulle hulpbronne. Onbeperkte fondse kan die volgende insluit:
* ''Algemene fonds'' - dit is die minimum fonds wat benodig word vir bedryfsaktiwiteite en kan meestal na goeddunke van die bestuur van die organisasie gebruik word.
* ''Aangewese fonds'' - fondse wat deur die bestuur van die organisasie aan 'n spesifieke doel toegewys is, maar steeds onbeperk is, aangesien dit ook na die goeddunke van die bestuur of die raad van die organisasie aan 'n ander doel toegewys kan word.
* ''Handelsondse'' - Sommige orgnisasies sonder winsoogmerk, dikwels sportklubs, dryf ook handel in sekere artikels, meestal wat met hulle hoofbedrywigheid verband hou, om fondse aan te vul. Die winste hiervan word dan gebruik ter ondersteuning van hulle doelwitte.
* ''Aanlegfonds (grond, gebou en toerusting)'' - Sommige organisasies hou hul nie-bedryfsbates en verwante laste in 'n aparte fonds.
* ''Bedryfsfonds -'' As die organisasie sy nie-bedryfsbates in 'n aanlegfonds verantwoord, word die bedryfsfonds gebruik om die bedryfsbates te verantwoord. Omdat dit ook na goeddunke van die organisasie se bestuur of raad aangewend kan word, is dit ook 'n onbeperkte fonds.<ref name="Hay, p. 609-610">Hay, p. 609-610</ref>
Beperkte fondse kan die volgende insluit:
* ''Skenkingsfondse - permanent'' word gebruik om die kapitaalsom wat aan die organisasie geskenk is te verantwoord. Ooreenkomstig 'n ooreenkoms met die skenker van die fondse, word die kapitaalsom gewoonlik in stand gehou, terwyl die rente/opbrengs op die kaptaal vir 'n gespesifiseerde doel aangewend moet word.
* ''Skenkingsfondse - tydelik'' is soortgelyk aan permanente skenkingsfondse, behalwe dat die skenking op 'n toekomstige tydstip of na die plaasvind van 'n bepaalde toekomstige gebeurtenis beskikbaar sal wees vir 'n onbeperkte of spesifieke gebruik deur die organisasie.
* ''Annuïteits- en lewensinkomstefondse'' is skenkingsfondsefondse waarin die organisasie 'n voordelige belang het, maar nie die enigste begunstigde is nie. Dit kan onder meer liefdadigheidsgeskenke-annuïteite of lewensinkomstefondse insluit.
* ''Agentskapfondse'' word gehou om fondse te verantwoord voordat dit volgens die skenker se instruksies uitbetaal word. Die organisasie het min of geen diskresie oor die gebruik van hierdie fondse. Die fondse wat so belê is, verteenwoordig aaanspreeklikhede teenoor 'n derde party.
* ''Bedryfsbates - beperk'' is bedryfsbates onderhewig aan beperking voorgeskryf deur skenkers.<ref name="Hay, p. 609-610">Hay, p. 609-610</ref>
=== Rekeningkundige grondslag en finansiële verslagdoening ===
Net soos winsgewende organisasies, stel organisasies sonder winsoogmerk en die staat ook [[Finansiële staat|finansiële state]] op. Dit word opgestel in ooreenstemming met die verslagdoeningsvereistes in die land waar hulle gevestig is, of as hulle groot genoeg is, kan dit volgens [http://ifrs.org International Financial Reporting Standards] Internasionale opgestel word. As die organisasie klein is, kan sy finansiële state op 'n kontantgrondslag opgestel word, maar groter maatskappye gebruik gewoonlik die toevallingsgrondslag vir hulle finansiële state.<ref name="Hay 622">Hay, p. 622</ref>
Groter organisasies sonder winsoogmerk in Suid-Afrika, soos universiteite, stel hulle finansiële state ooreenkomstig [[Internasionale Finansiële Verslagdoeningstandaarde (IFRS)|IFRS]] op. IFRS is 'n rekeningkundige raamwerk wat wyd in die wêreld gebruik word en stel voorskrifte daar waaraan finansiële state moet voldoen.
Die finansiële state van organisasies sonder winsoogmerk en die staat bevat onder meer dieselfde vier standaard state as dié van winsgewende organisasies:
* ''Inkomstestaat'' soms ook ''Staat van inkomste en uitgawes'' genoem. Hierdie staat lyk soos die [[inkomstestaat]] van 'n winsgewende onderneming, maar kan terme soos ''tekort'' of ''surplus'' (of ''oorskot'') eerder as ''wins'' of ''verlies gebruik''. Dit toon die netto resultate, deur elke fonds afsonderlik en in totaal vir die hele organisasie, van die aktiwiteite gedurende die verslagjaar. Die surplus of tekort word getoon as 'n verandering in fondsaldo's,<ref>Hay, p. 622, 642</ref> soortgelyk aan 'n toename of afname in die eienaarsbelang of ekwiteit.
* ''[[Balansstaat|Staat van finansiële posisie]]'' of balansstaat. Net soos met die balansstaat van 'n winsgewende onderneming, word in hierdie staat die waarde van bates en laste wat die organisasie aan die einde van die verslagtydperk verskuldig is, sowel as die saldo's van al die fondse, getoon. Die fondse staan in die plek van die eienaarsbelang of ekwiteit by winsgewende ondernemings.<ref>Hay, p. 648-649</ref>
* ''[[Staat van veranderings in ekwiteit |Staat van veranderings in ekwiteit]]'' - net soos vir winsgewende organisasies, maar dit wys die verandering in die fondssaldo's van die organisasie gedurende die jaar.
* ''Kontantvloei-state'' dui die bronne van kontantinkomste vir die jaar aan, en hoe die kontant gedurende die jaar bestee is.<ref>[http://www.redcross.org/www-files/Documents/pdf/corppubs/FY10FinancialStatement.pdf ''Consolidated Financial Statements'', p. 5] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The American National Red Cross, Junie 30, 2010. Besoek op 2011-03-21.</ref>
== Sien ook ==
* [[Bate|Bates]]
* [[Las|Laste]]
* [[Ekwiteit]]
* [[Inkomste]]
* [[Inkomstestaat]]
* [[Balansstaat]]
* Organisasie sonder [[Nie-winsgewende|winsoogmerk]].
== Eksterne skakels ==
* {{Cite web|url=http://www.christianitytoday.com/yc/2006/julaug/8.38.html|title=Fund Accounting—Making sense of church finances|last=John R. Throop|date=July 1, 2006|publisher=Christianity Today|access-date=2010-03-15}}
* Tim Riley (28 April 2014). [http://timriley.net/appahost/accountancy_model.pdf ''The Accountancy Model''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106002048/http://timriley.net/appahost/accountancy_model.pdf |date= 6 November 2016 }} Kyk hoofstukke 15–19 (p.191–222) vir 'n verwysing na joernaalinskrywings wat nuttig is vir die verantwoording vir staats- en plaaslike regeringsfondse. Die '''Funds characteristics Tree"''<nowiki/>' op p. 191 illustreer die verhouding tussen fondse.
* [http://ifrs.org International Financial Reporting Standards]
* Suid-Afrikaanse Instituut van Geoktrooieerde [http://www.saica.co.za Rekenmeesters]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Rekeningkunde]]
fux7xpdfu2l055zx1jzoib1pnhiry0t
Denise Newman
0
385630
3379043
3340581
2026-11-20T03:51:31Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379043
wikitext
text/x-wiki
'''Denise Newman''' (1954 –) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[aktrise]].
==Biografie==
Newman het grootgeword in die [[Athlone]]-woonbuurt in [[Kaapstad]], die dogter van 'n kleremaakster.<ref name="abarder" /> Sy beskryf haarself as 'n eensame kind wat haar eie vermaak moes skep.<ref name="sarafina">{{cite news |title=A CONVERSATION WITH DENISE NEWMAN |url=https://sarafinamagazine.com/2017/04/25/a-conversation-with-denise-newman/ |access-date=9 November 2020 |work=Sarafina Magazine |date=25 April 2017}}</ref> Nadat sy in 1972 aan die Hoërskool Athlone gematrikuleer het, vertrek sy na die [[Verenigde State]] om 'n post-matriekleerlingskap te doen. Newman keer in 1974 terug na Suid-Afrika om [[maatskaplike werk]] te studeer en kry werk by die behuisingskantoor in Hanover Park. Sy ontdek [[die Ruimte]]-teater, die enigste teater in die land met gemengde akteurs en gehore sonder 'n permit, en word aangemoedig om daar te werk deur die regisseur [[Brian Astbury]]. Newman het gewerk deur die vloere te was en die akteurs se wasgoed te was voordat sy in 1979 'n verhoogbestuurder geword het. Haar eerste groot rol was in ''Political Joke'', geregisseer deur Jean Naidoo en geskryf deur [[Peter Snyders]].<ref name="abarder">{{cite news |last1=Abarder |first1=Gasant |title=Denise delves into Dulcie's story |url=https://www.iol.co.za/capeargus/denise-delves-into-dulcies-story-1865069 |access-date=9 November 2020 |work=IOL |date=29 Mei 2015}}</ref>
In 1982 maak Newman haar filmdebuut as Yvonne Jacobs, 'n bruin supermarkklerk wat verlief raak op 'n witman, in ''City Lovers''.<ref>{{cite news |last1=Maslin |first1=Janet |title='CITY LOVERS' AND 'COMING OF AGE' |url=https://www.nytimes.com/1982/09/30/movies/city-lovers-and-coming-of-age.html |access-date=9 November 2020 |work=[[The New York Times]] |date=30 September 1982}}</ref> In 1985 speel sy in die komediefilm ''Two Weeks in Paradise''.<ref>{{cite web |title=Two Weeks in Paradise |url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b835a8e58 |website=BFI |access-date=9 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170928032244/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b835a8e58 |archive-date=28 September 2017 |url-status=dead}}</ref>
In 2009 speel Newman die hoofrol in ''[[Shirley Adams (rolprent)|Shirley Adams]]'', onder regie van [[Oliver Hermanus]]. Haar karakter is die ma van 'n 20-jarige seun wat [[selfmoord]] beplan nadat hy 'n kwadrupleeg geword het weens 'n skoolskietery. Newman het die toekenning vir beste aktrise op die Carthage-rolprentfees ontvang vir haar spel.<ref>{{cite news |last1=Cheshire |first1=Godfrey |title=THE 2010 CARTHAGE FILM FESTIVAL |url=https://filmmakermagazine.com/16112-the-2010-carthage-film-festival/#.X6lJ5bvYrrc |access-date=9 November 2020 |work=Filmmaker Magazine |date=17 November 2010}}</ref> Ray Bennett van die ''Associated Press'' het geskryf dat sy 'n "buitengewone optrede" gelewer het wat "hierdie jaar die toonaangewende toekennings vir beste aktrise sal stel as Oliver Hermanus se ''Shirley Adams'' die wêreldwye gehore wen wat dit verdien."<ref>{{cite news |title=Shirley Adams -- Film Review |url=https://www.hollywoodreporter.com/review/shirley-adams-film-review-93410|access-date=9 November 2020 |work=The Hollywood Reporter |agency=Associated Press |date=8 Desember 2009}}</ref>
Newman speel Tiny se ma in ''The Endless River'' in 2015, onder regie van Hermanus.<ref>{{cite news |title='The Endless River': Venice Review |url=https://www.hollywoodreporter.com/review/endless-river-venice-review-820801 |access-date=9 November 2020 |work=The Hollywood Reporter |date=9 June 2015}}</ref> Sy het Bridgette October begin speel in die sepie ''Suidooster'' in 2015. <ref>{{cite news |title=Leer ken Suidooster se Denise Newman |url=https://www.netwerk24.com/Sarie/Bekendes/Ons-Praat-Met/leer-ken-suidooster-se-denise-newman-20170914 |access-date=9 November 2020 |work=Netwerk24 |date=16 November 2015 |language=Afrikaans}}</ref> Sy speel ook die anti-apartheidsaktivis Dulcie September in die eenbedryf ''Cold Case: Revisiting Dulcie September'' in 2015. Newman sê dat die rol baie betekenisvol was in vergelyking met haar rol as Daleen Meintjies in die sepie [[7de Laan]]. <ref name="abarder" /> Die vertoning is herleef vir 'n kort tydperk in 2017.<ref name=sarafina/> In 2019 het sy 'n gasrol gespeel in seisoen 2 van die TV-misdaadreeks ''Die Byl''.<ref>{{cite news |title=Three reasons to binge gritty Cape Town cop drama, 'Die Byl' |url=https://www.news24.com/channel/tv/news/three-reasons-to-binge-gritty-cape-town-cop-drama-die-byl-20190716 |access-date=9 November 2020 |work=News24 |date=18 July 2019}}</ref>
==Gedeeltelike filmografie==
*1982: ''City Lovers''
*1985: ''Two Weeks in Paradise''
*1995: ''The Syndicate''
*1998: ''The Sexy Girls''
*2004: ''Forgiveness''
*2005: ''Gabriël''
*2009: ''Shirley Adams''
*2012: ''Material''
*2015: ''The Endless River''
*2015–tans: ''Suidooster'' (TV-reeks)
*2019: ''Die Byl'' (TV-reeks)
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Newman, Denise}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1954]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
njrm1f044olvpwgffjcv3p3n748froa
Basterstinkhout
0
388228
3378942
3219573
2026-11-19T20:19:09Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378942
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = VU
| statusstelsel = IUCN2.3
| naam = Basterstinkhout
| beeld =
| takson = Ocotea kenyensis
| outeur = (Chiov.) Robyns & R.Wilczek, (1950)
| sinonieme = * ''Ocotea argylei'' <small>Robyns</small>
* ''Ocotea gardneri'' <small>Hutch. & M.B.Moss</small>
* ''Ocotea viridis'' <small>Kosterm.</small>
* ''Tylostemon kenyensis'' <small>[[Emilio Chiovenda|Chiov.]]</small>
}}
'''Basterstinkhout''' (''Ocotea kenyensis'') is 'n [[boom]] wat [[inheems]] is aan die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Mpumalanga]], [[Oos-Kaap]], [[Rwanda]], [[Soedan]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]].
Die boom se FSA-nommer is 119.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> Lourierplantspesies is die eerste keer deur Emilio Chiovenda beskryf,<ref name = "C132">Robyns & Wilczek, 1950 ''In: Bull. Jard. Bot. Brux. 20: 212''</ref> en hierdie spesie se wetenskaplike naam is deur Robyns & Wilczek toegeken. ''Ocotea kenyensis'' behoort tot die genus ''Ocotea'' in die familie ''[[Lauraceae]]''.<ref name = "col">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16853541|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 Mei 2014}}</ref><ref name = "source">{{Verwys web |titel=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |argiefdatum=18 Maart 2019 |besoekdatum=20 Oktober 2014 |url-status=dead}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1017-2 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:467375-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Bome van Afrika]]
[[Kategorie:Ocotea|kenyensis]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Plante wat in 1935 beskryf is]]
tdkmv1tekxv7m9qcnoporeb8tsybn1q
Kramberg
0
389499
3379081
2490889
2026-11-20T08:16:00Z
Aliwal2012
39067
3379081
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Berg
| Naam = Kramberg
| Foto =
| Foto onderskrif =
| Hoogte = 1 426
| Ligging = Suidwes van [[Aliwal-Noord]]<br/>[[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| Bergreeks = [[Stormberg]]
| Prominensie =
| Koördinate = {{Koördinate|30.73147|S|26.52459|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Topografiese kaart =
| Tipe = [[Bosveldstollingskompleks]] en sandsteen
| Rotsouderdom = Neoargeaans tot vroeg-Paleoproterosoïes
| duimdrukkerkaart = Oos-Kaap
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| duimdrukkerkaartgrootte = 280
| duimdrukkerkaartbyskrif =
| breedtegraad = 30
| breedtegraad_m = 43
| breedtegraad_s = 53
| breedtegraad_NS = S
| lengtegraad = 26
| lengtegraad_m = 31
| lengtegraad_s = 28.5
| lengtegraad_OW = O
}}
Die '''Kramberg''' is 'n bergreeks geleë in die [[Oos-Kaap]] provinsie van [[Suid-Afrika]], dit is 'n noordelike uitbreiding van die [[Stormberg]] en 'n verlenging van die groter [[Drakensberg]]reeks.
Dit vorm deel van die Stormberggebied wat dorpe soos [[Aliwal-Noord]], [[Jamestown]] en [[Burgersdorp]] insluit.
<!--
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{ceb-vertaal|Kramberg (bungtod)}} -->
{{Oos-Kaap saadjie}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Drakensberge]]
[[Kategorie:Oos-Kaap]]
phaq2z9p1lv4z7vudv3keqje59ij43c
USS Yorktown (CV-5)
0
393588
3378829
3342088
2026-11-19T12:59:28Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378829
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:USS ''Yorktown'' (CV-5)}}
[[Lêer:USS Yorktown (CV-5) Jul1937.jpg|duimnael|regs|<center>USS ''Yorktown'' in 1937</center>]]
'''USS ''Yorktown'' (CV-5)''' was 'n [[vliegdekskip]] van die [[Amerikaanse Vloot]] wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen het. Die skip is na die [[Beleg van Yorktown]] van 1781 vernoem en is in diens gestel in 1937. Die skip is die eerste skip van die [[Yorktown-klas-vliegdekskip|Yorktown-klas-vliegdekskepe]]; daar is drie skepe in die klas gebou. Hulle was ontwerp op die lesse geleer uit die bou van die [[Lexington-klas vliegdekskip|''Lexington''-klas vliegdekskepe]] (omgeskalelde kruisers) en die kleiner, doelgeboude [[USS Ranger (CV-4)|USS ''Ranger'' (CV-4)]].
Die ''Yorktown'' was in die hawe by Norfolk tydens die [[aanval op Pearl Harbor]] net nadat dit 'n verkenningstog in die [[Atlantiese Oseaan]] voltooi het. Die skip het in laat in Desember 1941 na [[San Diego]] gevaar en daar die vlagskip van Taakmag 17 geword. Saam met die USS ''Lexington'' het hulle suksesvol Japannese skeepsvaart langs die ooskus van [[Nieu-Guinea]] aangeval, vroeg in Maart 1942. Vliegtuie van die ''Yorktown'' het ook verskeie skepe gekelder of beskadig gedurende die inval van Tulagi in Mei 1942. Daarna ontmoet sy die [[USS Lexington (CV-2)|USS ''Lexington'']] in die [[Koraalsee]] en hulle het probeer om die inval van [[Port Moresby]], [[Papoea-Nieu-Guinee]] te verhoed. Hulle het die klein vliegdekskip ''Shoho'' gekelder op 7 Mei gedurende die [[Slag van die Koraalsee]]. Hulle het egter eers die Japannese hoofmag, bestaande uit die vliegdekskepe ''Shokaku'' en ''Zuikaku'', die volgende dag ontmoet. Vliegtuie van die ''Lexington'' en ''Yorktown'' rig ernstige skade aan die ''Shokaku'' maar die Japannese rig ook ernstige skade aan die ''Lexington'' en skade aan die ''Yorktown'' aan. Die ''Lexington'' se bemanning het haar luike oopgemaak en laat sink om te verhoed dat sy in die hande van die Japannese val.
Die ''Yorktown'' kon daarin slaag om na [[Hawaii]] terug te keer. Die skade beraming daar het bepaal dat dit twee weke sou neem om die skade te herstel. Die ''Yorktown'' was egter terug in die see slegs 72 uur nadat sy die [[droogdok]] binnegegaan het, wat beteken het dat die skip reg vir die volgende konfrontasie met die Japannese was. Die ''Yorktown'' het 'n belangrike rol gespeel tydens die [[Slag van Midway]]. Sy vliegtuie het 'n groot rol gespeel in die keldering van twee van die Japannese vliegdekskepe en dit het twee teenaanvalle geabsorbeer wat andersins teen die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] en [[USS Hornet (CV-8)|USS ''Hornet'']] gerig sou gewees het.<ref>Parshall, pp. 63–67, Millot, p. 118; Dull, p. 135; Lundstrom (2006), p. 203, Ito, pp. 48–49.</ref> Op 4 Junie, tydens die Slag van Midway, het Japannese vliegtuie die ''Yorktown'' uit aksie gestel. Sy het stoom verloor en met 23 grade oorgehel na [[bakboord]]. Daar was begin om die skip te berg en dit was op sleeptou geneem deur die mynveër USS ''Vireo''. Laat in die middag van 6 Junie het die Japannese duikboot ''I-168'' 'n salvo [[torpedo]]'s op die skepe gevuur, twee het die ''Yorktown'' getref en 'n derde die [[torpedojaer]] USS ''Hammann''. Laasgenoemde het bystand krag aan die ''Yorktown'' verskaf. Enige verder berging pogings het vrugteloos blyk te wees en die ''Yorktown'' is ontruim en het op 7 Junie gesink.<ref>{{Harvnb|Parshall|Tully|2005|pp=374–375, 383}}</ref> Die wrak van die skip in Mei 1998 deur Robert Ballard opgespoor.
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]
k4zlmwrp8dx0lff5fs9mf7iq7vxxjgs
USS Wasp (CV-7)
0
393670
3378832
3342108
2026-11-19T12:59:46Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378832
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:USS ''Wasp'' (CV-7)}}
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) entering Hampton Roads on 26 May 1942.jpg|duimnael|260px|USS ''Wasp'' (CV-7)]]
Die '''USS ''Wasp'' (CV-7)''' was 'n [[vliegdekskip]] van die [[Amerikaanse Vloot]] wat in 1940 in diens gestel is en 1942 gesink het tydens die [[Slag van Guadalcanal]]. Die skip was die enigste in sy klas en gebou volgens die bepalings van die [[Vlootverdrag van Washington]]. Dit is in wese 'n verkleinde weergawe van 'n [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] se romp. Die skip was meer kwesbaar as enige ander Amerikaanse vliegdekskip toe die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek het. Die ''Wasp'' is aanvanklik in die [[Atlantiese Oseaan]]<nowiki/>gebied ontplooi, die persepsie was dat kanse vir moontlike fatale skade aangerig deur die [[spilmoondhede]] minder was. Nadat die ''Wasp'' die inval van [[Ysland]] ondersteun het in 1941, het dit by die die [[Britse Vloot]] aangesluit in April 1942 en twee keer vliegtuie na [[Malta]] geneem.
In Junie 1942 is die ''Wasp'' oorgeplaas na die [[Stille Oseaan]]<nowiki/>gebied om verliese gely tydens die [[Slag van die Koraalsee]] en [[Slag van Midway]] te vervang. Nadat dit ondersteuning verskaf het tydens die [[Slag van Guadalcanal]], is die ''Wasp'' op 15 September 1942 deur drie [[torpedo]]s van die Japannese [[duikboot]] ''I-19'' getref. Die voltreffers het verskeie ontploffings tot gevolg gehad, onder andere is die waterpype vernietig en kragvoorsiening uit diens gestel. Dit het die skadebeheerspanne in 'n situasie geplaas waar hulle nie hul werk kon verrig nie en die brande aan boord het handuitgeruk. Almal aanboord het die skip verlaat en dit is gekelder deur torpedo's afgevuur deur die USS ''Landsdowne'' later die middag.
Die skip se wrak is in 2019 gevind.
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]
1k8e45q7eklljrqa1812qbwgzzeyfw1
USS Hornet (CV-12)
0
393685
3378827
3373069
2026-11-19T12:58:11Z
Oesjaar
7467
/* Ontwerp en beskrywing */ Verbeter
3378827
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]]
| beeldstyl =
| onderskrif = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969
| naam = ''Hornet''
| klas_en_tipe = Essex-klas vliegdekskip
| bouers = Newport News Shipbuilding
| gebruik_deur = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]]
| voorganger =
| opvolger =
| besteldatum = 20 Mei 1940
| boudatum =
| koste =
| aantal_beplan = 32
| aantal_neergelê= 24
| datum_neergelê = 3 Augustus 1942
| tewaterlating = 30 Augustus 1943
| voltooi =
| in_gebruik =
| in_diens_gestel= 29 November 1943
| onttrek = 15 Januarie 1947
| lot =
| tuishawe =
| bynaam =
| verplasing = 27,500 t (standaard)
| lengte = 249.9 m
| wydte = 28.3 m
| hoogte =
| diepgang = 10.41 m
| spoed = 33 knope (61 km/h)
| bemanning = 2,600 offisiere en manskappe
}}
Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas-vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Taakmag 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk.
Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het.
Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998.
== Ontwerp en beskrywing ==
Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas-vliegdekskip|''Yorktown''-klas-vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.<ref name=c4>Chesneau, p. 104</ref> Die aanvanklike skepe in die klas het 'n totale lengte van 265,8 m en 'n lengte van 249,9 m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die "langromp"-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7 m; dit het gevolg toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre "kortromp"-skepe soos die ''Hornet''.
Al die skepe het 'n breedte van 28,3 m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4 m by volvrag gehad.<ref>Raven, pp. 9–10, 16</ref> Hulle het 'n verplasing van 27 535 t by standaardvrag en 36 960 t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''[[USS Intrepid (CV-11)|Intrepid]]'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.<ref>Friedman, pp. 155–156, 394</ref> Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik, wat elk een skroefas aangedryf het, en gebruik gemaak het van [[stoom]] wat deur agt Babcock & Wilcox-stoomketels voorsien is. Die turbines is ontwerp om 'n totaal van 110 000 kW krag te lewer, genoeg vir 'n maksimum snelheid van 33 knope (61 km/h). Die skepe het genoeg brandstofolie aan boord gehad vir 'n togafstand van 14 100 [[seemyl]] teen 'n snelheid van 20 knope (37 km/h).<ref>Brown 1977, p. 61</ref>
=== Vliegdek organisering ===
[[Lêer:F6F Hangar cat USS Hornet CV-12 NAN2-54.jpg|duimnael|links|'n Grumman F6F-3 Hellcat vegvliegtuig van VF-15 styg op met 'n katapult van die ''Hornet'' via die loodskatapult, 25 Februarie 1944]]
Die kortromp Essex-klas-skepe het 'n vliegdek gehad wat 262,7 m lank was en 'n maksimum breedte van 32,9 m gehad het. Daaronder was 'n vliegtuigloods van 199,3 m × 21,3 m met 'n hoogte van 5,5 m. Die vliegtuigloods was met die vliegdek verbind deur middel van drie vliegtuig-hysers: twee in die vliegdek self en een wat kon opvou, aan die bakboordkant van die vliegdek, regoor die eilandstruktuur.<ref>Friedman, pp. 140, 394</ref> Die [[Vliegtuigkatapult|katapultkonfigurasies]] vir die vroeë ''Essex''-klas-skepe het van skip tot skip verskil; die ''Hornet'' is gebou met 'n enkele hidrouliese katapult op die voorste gedeelte van die vliegdek, terwyl 'n tweede een dwars op die loodsdek aangebring is.<ref name=c4/> Al die Essex-klas skepe is toegerus met [[vangkabel]]s sodat vliegtuie oor sowel die agterstewe as die boeg kon land.<ref>Friedman, p. 151</ref>
Vroeg in die ontwerpproses was dit die bedoeling dat die ''Essex''-klas-skepe meer as 100 vliegtuie sou dra: 27 vegvliegtuie, 37 verkennings- of duikbomwerpers, 18 torpedobomwerpers, drie waarnemings- en twee nutsvliegtuie, asook 21 gedeeltelik uitmekaargehaalde reserwevliegtuie. Vroeë oorlogservaring het die aantal vegvliegtuie tot 36 verhoog, ten koste van verkennings- en nutsvliegtuie, en die aantal reserwevliegtuie tot nege verminder. Teen die middel van 1945 het die luggroep tipies bestaan uit 36 of 37 vegvliegtuie, 'n gelyke aantal veg-bomwerpers, en duik- en torpedobomwerpereskaders van 15 vliegtuie elk – 'n totaal van 103. Teen dié tyd het die vegvliegtuigeskaders ook gespesialiseerde foto-verkennings- en nagvegvliegtuie ingesluit.<ref>Friedman, pp. 138, 154</ref>
=== Bewapening, pantser en elektronika ===
[[Lêer:40mm 80-G-416841.jpg|thumb|upright=0.75|Een van die ''Hornet'' se viervoudige 40 mm Bofors lugafweerkanonne vuur onder afstandbeheer, 16 Februarie 1945]]
Die hoofbewapening van die skepe van die ''Essex''-klas het bestaan uit twaalf [[Kaliber (artillerie)|38-kaliber]] 127 mm (5-duim) kanonne vir dubbele gebruik, gerangskik in twee pare dubbelkanontorings, een paar voor en een agter die eilandstruktuur, en vier kanonne in enkelmonterings aan die bakboordkant van die vliegdek. Hierdie kanonne is beheer deur 'n paar Mk 37-vuurleistelsels wat bo-op die eilandstruktuur gemonteer was; elke stelsel was toegerus met 'n Mk 4-vuurleiradar. Die vroeë kort romp ''Essex''-klas-skepe was toegerus met agt viervoudige 40-millimeter Bofors-lugafweerkanonne; een gemonteer elk by die boeg en die agterstewe, vier bo-op die eilandstruktuur en twee aan die bakboordkant van die vliegdek, langs die 5-duim-kanonne. Elke Bofors-lugafweerkanonne is deur sy eie Mk 51-vuurleistelsel beheer. Die vliegdekskepe was ook toegerus met 46 ligte Oerlikon-lugafweerkanonne van 20 millimeter op enkelmonterings langs die kante van die vliegdek en op die eilandstruktuur.<ref>Brown 1997, p. 60; Friedman, pp. 146, 394; Raven, p. 9</ref>
Die pantsergordel by die waterlyn van die vliegdekskepe was 3 m hoog en 155 m lank en dit het die middelste 62% van die romp bedek. Dit was 102 mm dik en het na onder toe dunner geword tot 64 mm aan die onderste rand. Die vliegtuigloodsdek was ook 64 mm dik en die beskermende dek daaronder was 38 mm dik. Dwarsstutte van 102 mm het die ente van die gordelpantser afgesluit om die skip se gepantserde sitadel te vorm. Die stuurmeganisme is met 64 mm spesiaal behandelde staal beskerm.<ref>Friedman, pp. 143, 398; Faltum, p. 158</ref>
Die vliegdekskepe van die ''Essex''-klas is ontwerp met min ruimte vir radar, en die bykomende stelsels wat tydens die bouproses aangebring is, het bygedra tot die algemene oorbevolking van die bemanning en beknoptheid in die skepe se eilandstruktuur. Die ''Hornet'' is voltooi met die meeste van sy radars gemonteer op die driepootmas bo-op die eiland. Dit was toegerus met die SK-vroeëwaarskuwingsradar, die SM-hoogtebepalingsradar en die SG-oppervlaksoekradar. 'n SC-vroeëwaarskuwingsradar was op 'n kort vakwerkmas aan die stuurboordkant van die skoorsteen gemonteer.<ref>Faltum, p. 160; Friedman, p. 144; Raven, pp. 37, 66</ref>
=== Modifikasies tydens die oorlog ===
Inligting oor veranderinge aan die aantal 20 mm-kanonne aan boord van die ''Hornet'' tydens die oorlog is nie in die bronne beskikbaar nie, hoewel die ''Hornet'' teen die einde van die oorlog oor 35 enkelmonterings beskik het.<ref>Chesneau, p. 105</ref> Die skip het nie na enige vlootbasis in [[Hawaii]] of aan die Weskus teruggekeer tot in Julie 1945 nie, toe dit in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], gearriveer het vir herstelwerk aan skade wat deur 'n [[tifoon]] veroorsaak is; dit is dus onwaarskynlik dat enige groot aanpassings voor daardie tyd aangebring is. Fasiliteite op Ulithi-atol was beperk, maar hulle kon van die nuwe toerusting installeer wat laat in 1944 en in 1945 in gebruik geneem is. Sommige van die skip se Mk 51-vuurleistelsels is moontlik vervang deur Mk 57-stelsels met 'n geïntegreerde Mk 34-vuurbeheerradar, en die Mk 4-vuurbeheerradar bo-op die Mk 37-vuurleistelsels is moontlik opgegradeer na 'n Mk 12-stelsel wat sy montering met 'n Mk 22-hoogtemeter gedeel het. Die SP-hoogtemeter was 'n ligter weergawe van die SM-model en is vanaf Maart 1945 op skepe van die ''Essex''-klas geïnstalleer.<ref name="f160">Faltum, pp. 160–161, 164</ref>
Terwyl die skip herstel is, het die Vloot van die geleentheid gebruik gemaak om dit volgens die nuutste standaarde op te gradeer. Die SK-radar is opgegradeer na 'n SK-2-model met 'n skottelantenna wat die werkverrigting daarvan verbeter het, en die katapult op die loodsdek is vervang deur een op die vliegdek. Die skip se eiland is herbou om die vlagbrug uit te brei, wat veroorsaak het dat die voorste onderste 40 mm-montering op die eiland verwyder is, en 10 nuwe viervoudige monterings is langs die kante van die vlugdek en die romp bygevoeg vir 'n totaal van 68 kanonne in 17 monterings.<ref name="f160" />
== Konstruksie en loopbaan ==
[[Lêer:Launching of USS Hornet (CV-12) 1943.jpg|duimnael|Te waterlating seremonie van die ''Hornet'', 30 Augustus 1943|links]]
Die Hoof van Vlootoperasies het op 10 Mei 1940 opdrag gegee vir die bou van drie vliegdekskepe in die ''Essex''-klas, in afwagting daarvan dat die Kongres die ''Two-Ocean Navy Act'' sou aanneem,<ref>Friedman, p. 134</ref> alhoewel die skip wat later as die ''Hornet'' bekend sou staan, oorspronklik die naam ''Kearsarge'' en die rompnommer CV-12 gehad het. Die kontrak om ''Hornett'' te bou is op 9 September 1940 aan Newport News Shipbuilding toegeken, en sy kiel is op 3 Augustus 1942 gelê. Die sewende Hornet (CV-8) is op 26 Oktober 1942 tydens die Slag van Santa Cruz gekelder en die romp van die CV-12 is kort daarna na Hornet hernoem.<ref>Faltum, p. 168</ref> Die skip is op 30 Augustus 1943 te water gelaat, met Annie Reid Knox, die eggenote van Frank Knox, die Sekretaris van die Vloot, as die gelukbringer. Dit is op 29 November 1943 in diens gestel met kaptein Miles R. Browning as bevelvoerder.<ref name=DANFS>Dictionary of American Naval Fighting Ships</ref>
Die ''Hornet'' het opleiding en voorbereiding naby [[Bermuda]] ondergaan voordat hy op 14 Februarie 1944 uit Norfolk, [[Virginia]], vertrek het om by Taakmag 58 by die Majuro-atol in die [[Marshalleilande]] aan te sluit, waar hy op 20 Maart aangekom het.<ref name=DANFS/> Twee dae later het die Taakmag vertrek om oorlogskepe en vliegvelde in die [[Palau]]-eilande en by Kossol Roads aan te val, ten einde enige bedreiging vir die beplande operasies in [[Nieu-Guinee]] en die [[Admiraliteitseilande]] uit die weg te ruim. Om die uitgange van Kossol te blokkeer en al die skepe in die strandmeer vas te keer, het die torpedo-bomwerpereskaders van die ''Hornet'' en sy medeskepe, die [[USS Lexington (CV-16)|''Lexington'']] en [[USS Bunker Hill (CV-17)|''Bunker Hill'']], geoefen in die lê van seemyne vanuit die lug. Om opsporing te vermy, het die Amerikaanse skepe ver suid van die Japannese vlootbasis by Truk gevaar. Hulle is op die 28ste opgemerk, en admiraal Mineichi Koga, bevelvoerder van die Gekombineerde Vloot, het sy oorlogskepe beveel om na die eiland Tawi-Tawi in die [[Filippyne]] terug te trek en die handelskepe om te versprei.<ref name=DANFS>Dictionary of American Naval Fighting Ships</ref>
Toe Taakmag 58 op die oggend van 30 Maart sy teikens nader, het sy vliegdekskepe 'n vegvliegtuigaanval geloods wat 30 [[Mitsubishi A6M Zero]]-vegvliegtuie, wat reeds in die lug was, neergeskiet het. Hulle is kort daarna gevolg deur 39 [[Grumman TBF Avenger]]-torpedobomwerpers, wat elk twee magnetiese myne gedra het, wat die sowat 40 skepe in Kossol Roads doeltreffend vasgekeer het.<ref>Brown 2009, p. 244</ref> Dit was die eerste en enigste keer dat vliegtuie van vliegdekskepe myne gelê het tydens die Stille Oseaan-oorlog.<ref>Polmar & Genda, I, p. 373</ref> Ten spyte van versterkings in die vorm van vegvliegtuie wat oornag aangekom het, het die Amerikaners op 30 en 31 Maart 24 handels- en hulpskepe, met 'n totale tonnemaat van bykans 130 000 bruto registerton (BRT), asook twee ou torpedojaers, vier duikbootjagters en twee herstelskepe gekelder. Amerikaanse vlieëniers het beweer dat hulle 63 vliegtuie neergeskiet en meer as 100 ander op die grond vernietig het, terwyl hulle self 25 vliegtuie verloor het. Op pad terug na Majuro het die vliegdekskepe op 1 April teikens op Woleai aangeval, maar met min sukses.<ref>Brown 2009, pp. 243–244</ref>
Voordat Taakmag 58 op 13 April uit Majuro vertrek het, het skoutadmiraal Joseph J. Clark sy vlag op die ''Hornet'' gehys as bevelvoerder van Taakgroep 58.1, wat bestaan het uit sy vlagskip en die drie ligte vliegdekskepe van die ''Independence''-klas: die ''Cowpens'', ''Belleau Wood'' en ''Bataan''. Die taakgroep het opdrag gekry om die vliegvelde by Sarmi, Sawar en Wakde in wes [[Nieu-Guinee]] aan te val, terwyl die ander taakgroepe die amfibiese landings by Hollandia ondersteun het. Daar was min Japannese lugaktiwiteit terwyl die skepe naby Nieu-Guinee was, hoewel die taakgroep se vegvliegtuie wel twee [[Mitsubishi G4M]] bomwerpers (wat deur die Geallieerdes as "Betty" aangedui is) afgeskiet het, terwyl dié na hulle gesoek het. Taakmag 58 het op 25 April na Seeadler hawe op Manuseiland teruggetrek om vir 'n paar dae voorrade aan te vul voordat hulle vertrek het om die kusfasiliteite by Truk aan te val. Die Japanners het die skepe in die nag van 28/29 April opgemerk, maar hul swak aanval later daardie oggend was oneffektief, en die 84 [[Grumman F6F Hellcat]]s van die oggend se vegvliegtuig-veegtog het teen ongeveer 60 Zeros te staan gekom. Slegte weer en digte wolke het verhoed dat die Amerikaners tot laat in die middag volle lugoorheersing verkry, maar hulle kon die Japanese vlootbasis se infrastruktuur oor die daaropvolgende twee dae ernstig beskadig. Hulle het 9 vliegtuie in ongelukke en 27 in gevegte verloor, hoofsaaklik as gevolg van lugafweer, terwyl hulle aanspraak gemaak het op die vernietiging van 59 vliegtuie in die lug en 34 op die grond.
Op pad na Majuro is Taakgroep 58.1 getaak om dekking te bied tydens die bombardement van die vliegvelde op Satawan en Ponape deur sekere van die Taakmag se begeleidingskepe. Albei eilande was reeds voorheen aangeval en dit blyk dat min bykomende skade aangerig is in ruil vir die verlies van een vliegtuig wat deur lugafweer neergeskiet is. Taakmag 58 het op 4 Mei in Majuro aangekom en die volgende maand voorberei vir die veldtog by die Mariana- en Palau-eilande.<ref>Brown 2009, pp. 246–248; Polmar & Genda, I, pp. 373–374</ref> Die onvriendelike Browning het baie vyande gemaak en sy foute het daartoe gelei dat hy op 29 Mei op grond van feite uit sy pos onthef is,<ref>{{cite journal |last1=Rems |first1=Alan |title=Out of the Jaws of Victory |journal=Naval History |date=1 April 2016 |volume=30 |issue=2 |url=https://www.usni.org/magazines/naval-history-magazine/2016/april/out-jaws-victory |access-date=10 April 2019 |language=en|issn=1042-1920}}</ref> hy is deur kaptein William Sample vervang.<ref name=CO>{{cite web |last1=Miles |first1=Dwayne |title=USS Hornet Commanding Officers |url=http://www.its.caltech.edu/~drmiles/commanding_officers.html |website=www.its.caltech.edu |publisher=USS Hornet Association |access-date=10 April 2019}}</ref>
=== Die Mariana- en Palau-eilande veldtog ===
Teen Junie het die Hornet se luggroep (Vliegdekskip-luggroep 2) oor 40 Hellcat-vegvliegtuie, insluitend 4 nagvegter-weergawes, 33 [[Curtiss SB2C Helldiver]]-duikbomwerpers en 20 Avengers beskik. Taakgroep 58.1 het die ''Cowpens'' verruil vir die [[USS Yorktown (CV-10)|''Yorktown'']], susterskip van die ''Hornet'', en het dus vir die veldtog oor twee vlootvliegdekskepe en twee ligte vliegdekskepe beskik. Taakmag 58 het op 6 Junie uit Majuro vertrek betyds om ses dae later, drie dae voor die beplande amfibiese aanval op [[Saipan]], met lugaanvalle op die suidelike Marianas te begin; al het die Japanners op 8 Junie uitgevind dat die mag Majuro verlaat het. Die ''Hornet'' se nagvegters het in die nag van 10 Junie begin om Japannese verkenningsvliegtuie af te skiet. Vise-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die taakmag, het besluit om die lugaanvalle na 11 Junie te vervroeg, in die hoop om die Japanners onverhoeds te betrap.
Die taakgroep se vegvliegtuie het tydens hul patrollievlug 30 Zero-vliegtuie bo [[Guam]] opgemerk en beweer dat hulle almal neergeskiet is, met die Hornet se 16 Hellcats wat 23 daarvan op hul kerfstok gehad het. 'n Voorposlinie van torpedojaers was tussen die vliegdekskepe en Guam ontplooi, en hulle het daardie middag die onderskepping deur die taakgroep se vegvliegtuie van sowat 'n dosyn verkennings- en aanvalsvliegtuie beheer. Die volgende dae het die taakgroep voortgegaan om Guam aan te val ten einde al die vliegtuie wat daar gestasioneer was, sowel as enige versterkings, uit te skakel. Later daardie middag het die ''Hornet'' se vliegtuie 'n versterkingskonvooi van sewe skepe oos van Guam opgemerk, maar dit was te ver weg vir 'n aanval as die vliegtuie in daglig moes land. Daardie nag het die taakgroep die afstand verklein terwyl die konvooi steeds Guam genader het en hulle was slegs 80 seemyl (150 km) daarvandaan toe hulle 20 Hellcats, elk met bomme toegerus, gelanseer het. Hulle vlieëniers was nie opgelei vir missies teen skepe nie en het nie daarin geslaag om die skepe van die konvooi noemenswaardig te beskadig voordat dit Guam bereik het nie.<ref>Brown 2009, pp. 252–255; Faltum, pp. 64–65; Polmar & Genda, I, p. 385; Reynolds, pp. 343–344</ref>
Die nuwe bevelvoerder van die Gekombineerde Vloot, admiraal Soemu Toyoda, was onseker of die Amerikaners net die Japannese fasiliteite in die Marianas aanval of nie, totdat die vinnige slagskepe wat Taakmag 58 begelei het, gestuur is om op 13 Junie 'n voorlopige bombardement op Saipan uit te voer. Nog voordat hy die verslag oor die bombardement ontvang het, het hy aan die 1ste Mobiele Vloot bevel gegee om na Guimaras-eiland te beweeg en te begin om hul onervare vlieëniers in 'n meer beskermde omgewing op te lei. Nadat hy die berig oor die bombadering ontvang het, het het toe alle magte opdrag gegee om gereed te maak vir die uitvoering van Plan A-Go, wat op 19 Junie in werking sou tree. Die plan was daarop gemik om die Amerikaanse vloot 'n beslissende nederlaag toe te dien en die Amerikaanse regering te dwing om vrede te maak, nadat die openbare wil om die oorlog voort te sit, getaan het. 'n Amerikaanse duikboot het die beweging opgemerk en vise-admiraal [[Raymond A. Spruance|Raymond Spruance]], die bevelvoerder van die hele operasie, daarvan in kennis gestel. ’n Amerikaanse duikboot het die beweging opgemerk en vise-admiraal Raymond Spruance, die bevelvoerder van die hele operasie, verwittig. Omdat hy nie die Japannese se voornemens geken het nie, het hy geglo dat die Japannese skepe nie voor 17 Junie sou kon aanval nie. Om hierdie geleentheidsvenster te benut om Japannese lugversterkings wat by die Bonin-eilande saamgetrek het te vernietig, het Spruance aan Taakgroepe 58.1 en 58.4 opdrag gegee om op die 14de bymekaar te kom, die lugbasisse daar die volgende dag aan te val en betyds terug te keer om hul magte te konsolideer vir die geveg wat hy vir die 17de verwag het.<ref>Brown 2009, p. 255</ref>
Op 15 Junie het vegvliegtuie van die twee taakgroepe vlugte oor [[Iwo Jima]], Hahajima en Chichi Jima uitgevoer en beweer dat hulle 20 Zero-vliegtuie oor Iwo Jima afgeskiet het met die verlies van twee Hellcats. Clark het daardie nag sy nagvegters bo Iwo Jima ontplooi om te verhoed dat die Japanners verkenningsendings of lugaanvalle uitvoer, voordat hy op die 16de verdere lugaanvalle geloods het. Die grootste deel van die versterkings wat vir Plan A-Go bedoel was, was op daardie stadium nog in Japan, maar die Amerikaanse vliegdekskepe het beweer dat hulle altesaam 81 vliegtuie vernietig het, waarvan 40 in die lug, terwyl hulle self vier vliegtuie in gevegte en nog sewe in ongelukke verloor het, voordat hulle later daardie middag uit die gebied vertrek het.<ref>Brown 2009, p. 256; Faltum, pp. 65–66</ref>
==== Slag van die Filippynse See ====
[[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|links|Kaart van die Slag van die Filippynse See (19–20 Junie 1944)]]
Vise-admiraal Jisaburō Ozawa, bevelvoerder van die 1ste Mobiele Vloot, het beveel dat Plan A-Go op 16 April 'n aanvang neem, terwyl hy sy magte oos van die Filippyne saamgetrek en van brandstof voorsien het. Teen die aand van die 17de is sy skepe deur 'n Amerikaanse duikboot opgemerk, ongeveer 900 seemyl (1 700 km) wes van Saipan, hoewel Spruance die verslag eers in die vroeë oggendure van 18 Junie ontvang het. Japannese verkenningsvliegtuie het Taakmag 58 daardie middag opgespoor, maar die Amerikaanse vliegtuie, wat 'n korter reikafstand gehad het, kon nie die Japannese vliegdekskepe vind nie. Ozawa het besluit om op die 19de aan te val eerder as om sy onervare vlieëniers bloot te stel aan naglandings waarvoor hulle nie opgelei was nie; hy het suid gedraai om die afstand vanaf die Amerikaners konstant te hou. Spruance het geen idee gehad waar die Japanners was nie, totdat 'n radio-uitsending van Ozawa op die aand van die 18de driehoeksmetries vasgestel is op 'n punt 410 seemyl (760 km; 470 myl) wes van sy taakmag. 'n Martin PBM Mariner-patrolliebomwerper, toegerus met radar, het die 1ste Mobiele Vloot om 01:15 op 19 Junie ontdek, maar die boodskap is eers agt uur later ontvang weens radioprobleme. Die Amerikaners se soektogte vroegoggend was nie suksesvol nie, maar die Japannese het hulle sedert 01:00 ononderbroke dopgehou.<ref>Brown 2009, pp. 257–258; Polmar & Genda, I, pp. 386, 388–391</ref>
Daardie nag het die Amerikaners versterkings opgespoor wat van Truk na Guam gevlieg het, en Mitscher het vegvliegtuie van Taakgroep 58.1 beveel om bo Orote-vliegveld te patrolleer. Hellcats van die ''Belleau Wood'' was die eerste wat slaags geraak het met Japannese vliegtuie wat om 07:00 opgestyg het, en hulle moes versterk word deur vegvliegtuie van die ''Hornet'' en ''Yorktown''. Teen 09:30 het hulle beweer dat hulle 45 vegvliegtuie en 5 ander vliegtuie neergeskiet het, terwyl hulle self slegs twee Hellcats verloor het. Op daardie stadium het ''Hornet'' 'n lugaanval van 17 Helldivers en 7 Avengers geloods, begelei deur 'n dosyn Hellcats, wat Orote gebombardeer het sonder om Japannese vliegtuie teë te kom. Om 09:50 is 'n inkomende Japannese lugaanval op radar opgemerk en die vliegdekskepe het teen die wind gedraai om 140 vegvliegtuie te begin lanseer; om 10:04 is die vegvliegtuie wat oor Guam gepatrolleer het, ontbied om die [[luggevegspatrollie]] oor Taakmag 58 te versterk, hoewel hulle te laat was om aan die luggeveg deel te neem. Die luggevegspatrollie, versterk deur die pas ontplooide Hellcats, het die Japanners onderskep, 40 van die 57 betrokke Zeros neergeskiet en die Japannese aanval ernstig ontwrig, wat slegs geringe skade aan een slagskip aangerig het.<ref>Brown 2009, pp. 259–260; Polmar & Genda, I, pp. 391–394</ref> Die ''Hornet'' het Hellcats bygedra wat beweer het dat hulle nege Zeros en drie [[Nakajima B6N]] "Jill"-torpedobomwerpers neergeskiet het.<ref>Tillman 1994, p. 17</ref> Die tweede golf vliegtuie is om 11:07 bespeur, maar ''Hornet'' se vegvliegtuie het nie aan die vernietiging daarvan deelgeneem nie. Die derde golf het foutiewe inligting oor die posisie van die Amerikaanse skepe ontvang en was om 12:40 120 seemyl (220 km; 140 myl) noordwes daarvan. Die meeste van hulle het omgedraai, maar ongeveer 'n dosyn het dit nie gedoen nie en is om 12:56 deur Taakgroep 58.1 opgemerk. Hulle is voorgekeer deur 17 Hellcats van die ''Hornet'' en ''Yorktown'', wat ses Zeros en 'n Jill neergeskiet het; die Hornet se vegvliegtuie het nege vliegtuie neergeskiet in ruil vir een beskadigde Hellcat.<ref>Brown 2009, p. 260; Polmar & Genda, I, p. 394; Tillman 1994, p. 23</ref> Die vierde golf is ook op 'n verkeerde koers gestuur, en die meeste van die vliegtuie het besluit om voort te vlieg en op Guam te land. Hulle het omstreeks 15:00 daar aangekom en is onderskep deur 41 Hellcats van die ''Hornet'', sy susterskip ''Essex'', die ''Cowpens'' en die ''[[USS Enterprise (CV-6)|Enterprise]]''. Hulle het 40 van die 49 vliegtuie neergeskiet; twee van die ''Hornet'' se vlieëniers het vyf Japannese vliegtuie neergeskiet terwyl dié probeer het om te land.<ref>Brown 2009, pp. 260–261; Polmar & Genda, I, p. 394</ref>
'n Groep van 295 Hellcats, tesame met vyf Avengers en [[Douglas SBD Dauntless|Dauntlesses]], het gedurende die dag teen die Japanners slaags geraak en 208 van die 373 vliegtuie wat vanaf die vliegdekskepe opgestyg het, neergeskiet. Die Amerikaners het sewe Hellcats op see verloor, nege bo Guam, en ses as gevolg van ongelukke; sewe bomwerpers is deur lugafweergeskut bo Guam neergeskiet en twee ander het neergestort. Altesaam het hulle gedurende die dag 31 vliegtuie om verskeie redes verloor. Die Japanners het 35 vliegtuie in ongelukke en aan boord van die twee vliegdekskepe, wat tydens die geveg deur duikbote tot sink gebring is, verloor; daarbenewens is 18 vliegtuie wat op Guam gebaseer was neergeskiet, en 52 is op die grond vernietig. Dit bring die totale verliese op 313 te staan – 'n verliesverhouding van byna presies 10:1 ten gunste van die Amerikaners. Dit was nie sonder rede dat hulle die geveg die "The Marianas Turkey Shoot" genoem het nie.<ref>Brown 2009, p. 262; Polmar & Genda, I, p. 394</ref>
[[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack on 20 June 1944 (80-G-238025).jpg|thumb|{{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel bo) en 'n paar [[torpedojaer]]s word aangeval deur die ''Hornet'' se Helldivers, 20 Junie 1944]]
Teen skemer het die Japannese noordwes gedraai om te hergroepeer en brandstof te hervul, en die Amerikaners het wes gedraai om die afstand te verklein. Hulle het die terugtrekkende Japannese vloot gedurende die middag van die volgende dag opgespoor en Mitscher het 'n lugaanval beveel, al het dit beteken dat die vliegtuie snags sou moes land. Dit het bestaan uit 54 Avengers en 51 Helldivers, begelei deur 85 Hellcats. Die Japannese vliegdekskepe het hul oorblywende 68 Zero's gelanseer, waarvan almal behalwe drie afgeskiet is, met die verlies van 20 Amerikaanse vliegtuie aan alle oorsake. ''Hornet'' se vliegtuig het die vliegdekskip ''Zuikaku'' erg beskadig, terwyl die ander vliegtuig die vliegdekskip ''Hiyō,'' twee tenkskepe gekelder en drie ander vliegdekskepe en 'n paar ander skepe liggies beskadig het. Clark het sy taakgroep beveel om hul ligte aan te skakel ten einde sy vlieëniers huis toe te lei, nog voordat Mitscher die hele taakmag beveel het om dieselfde te doen. Ten spyte van hierdie voorsorgmaatreëls het ses Hellcats, 35 Helldivers en 28 Avengers verlore gegaan in ongelukke tydens landings op die dek, of het hulle uit brandstof geraak; die meeste van hul bemanningslede is egter daardie nag of in die dae daarna gered.<ref>Brown, pp. 263–265; Polmar & Genda, I, pp. 398–400; Reynolds, pp. 360–364</ref>
=== Opvolgaanvalle ===
Nadat hulle op 22 Junie brandstof ingeneem het, het die grootste deel van Taakmag 58 na Eniwetok in die Marshalleilande gevaar, maar Clark het sy taakgroep noord geneem om die Bonin-eilande weer aan te val, ten einde enige versterkings vir die Marianas te onderskep. 'n Verkenningsvliegtuig het sy skepe in die oggend van die 22ste opgemerk en die Japannese verdedigers gewaarsku. Hulle het ongeveer 60 Zero-vliegtuie en 'n paar [[Yokosuka D4Y]] "Judy"-duikbomwerpers die lug in gestuur om die 51 naderende Hellcats te onderskep. Hulle het 6 Hellcats afgeskiet, maar self 24 Zeros en 5 Judys verloor. Die Japannese het nog genoeg vliegtuie oor gehad om twee aanvalle teen die taakgroep te loods. Tydens die eerste lugaanval, wat uit ongeveer 20 torpedobomwerpers bestaan het, is al die vliegtuie deur vegvliegtuie en lugafweervuur afgeskiet; die tweede groep, bestaande uit 23 Zeros, 9 Judys en 9 Jills, het nooit die Amerikaanse skepe gevind nie. Hulle is onderskep, en die Hellcats het 10 Zeros en 7 Jills afgeskiet.<ref>Faltum, p. 72; Polmar & Genda, I, pp. 406–407</ref>
Die taakgroep het op 27 Junie by Eniwetok gearriveer en drie dae later vertrek om die Bonin-eilande weer aan te val; hulle is intussen versterk deur Taakgroep 58.2. Die aanval het op 3–4 Julie plaasgevind; die nege oorblywende Zero-vliegtuie en agt torpedobomwerpers het probeer om die vyand ewe veel skade te berokken, maar het vyf Zero-vliegtuie en sewe bomwerpers verloor sonder om enige skade aan die skepe aan te rig. Die taakgroepe het Taakgroep 58.4, wat ondersteuning verleen het aan die gevegte op Saipan, afgelos en het 'n week lank daar gebly voordat hulle na Eniwetok teruggekeer het. Teen die einde van Julie het Taakgroep 58.1 Japannese basisse op Yap en nabygeleë eilande aangeval, en daarna op 4–5 Augustus weer die Bonin-eilande bestook; op die 9de het die groep na Eniwetok teruggekeer.<ref>Faltum, pp. 72–73; Polmar & Genda, I, pp. 406–407</ref>
Daardie selfde dag is kaptein Sample onthef van sy pos sodat hy bevel oor 'n vliegdekskipdivisie kon oorneem, en kaptein Austin Doyle het hom vervang.<ref name=CO/> Omdat hy nie onder vise-admiraal William Halsey wou dien nie, het Clark sy vlag laat stryk; hy is op 18 Augustus deur vise-admiraal John McCain vervang.<ref>Faltum, p. 192</ref> Clark het egter aan boord van die ''Hornet'' gebly om McCain op enige moontlike wyse by te staan en om, indien nodig, as 'n reserwe-admiraal met ervaring van vliegdekskepe te dien.<ref>Reynolds, p. 384</ref> Agt dae later het Halsey vir Spruance vervang, en Taakmag 58 is hernoem tot Taakmag 38.<ref>Polmar & Genda, I, pp. 409–410</ref>
Tydens 'n strategiekonferensie in [[Pearl Harbor]] in Julie het president [[Franklin D. Roosevelt]] met generaal [[Douglas MacArthur]] ooreengekom dat die Filippyne, 'n Amerikaanse gebied, bevry sou word, en hulle het die datum op 20 Desember vasgestel. Dit het 'n reeks voorlopige operasies vereis om die Japannese basisse in die westelike [[Karoline-eilande]] en die toegangsroetes na die Filippyne, insluitend Yap en die Palau-eilande, aan te val. Mitscher het die proses begin deur drie van sy taakgroepe, insluitend die ''Hornet'' se Taakgroep 38.1, te neem om die Palau-eilande van 6 tot 8 September aan te val, waarna hy verder wes beweeg het om op 9 en 10 September Mindanao, die mees suidelike groot eiland van die Filippyne, aan te val. Aangemoedig deur die gebrek aan teenstand, het Halsey vir Mitscher beveel om die sentrale Filippynse eilande, insluitend [[Leyte]] en die ander [[Visayas]]-eilande, aan te val. Weerstand was swak tydens die aanvalle op 12–13 September, en die Amerikaanse vlieëniers het beweer dat hulle 173 vliegtuie neergeskiet en 305 op die grond vernietig het, benewens 59 skepe wat gekelder is; dit het gepaardgegaan met die verlies van 9 vliegtuie om verskeie redes. Die werklikheid was effens anders: die Eerste Lugvloot, wat die sentrale Filippyne verdedig het, het voor die Amerikaanse aanvalle oor 176 vliegtuie beskik en daarna oor 85; die [[Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër]] het tydens die aanvalle 31 tot 40 vliegtuie verloor.<ref>Brown, p. 266, Faltum, p. 76; Polmar & Genda, I, pp. 409–412, Prados, pp. 78–79</ref>
Een van ''Hornet'' se Hellcats is op 10 September naby Leyte afgeskiet. Die vlieënier is deur Filippynse vissers gered; hy is deur lede van die Filippynse Weerstandsbeweging gekontak en ingelig dat daar geen Japannese garnisoen op Leyte was nie. Halsey, wat hierdie inligting gekoppel het aan die swak weerstand wat die Japanners tydens sy aanvalle op die Filippyne gebied het, was van mening dat die meeste van die voorlopige aanvalle wat beplan is vir die inval in [[Luzon]] op 20 Desember, oorgeslaan kon word; hy het by die Gesamentlike Hoofde van Staf voorgestel dat die datum vir die landing na 20 Oktober vervroeg word. Hulle het ingestem, alhoewel admiraal [[Chester W. Nimitz]], bevelvoerder van die Stille Oseaan-vloot, steeds vereis het dat hy daardie dele van die plan wat die inname van basisse in die Palau- en die Westelike Caroline-eilande behels, moes uitvoer.<ref>Faltum, p. 76; Polmar & Genda, I, p. 412, Prados, pp. 79–80, 83–84</ref>
Halsey het Taakgroep 38.1 suid gestuur om Japannese vliegvelde in die gebied aan te val tydens die inval in Morotai wat op die 15de begin het, maar het hulle teruggeroep om weer by die hoofmag van Taakmag 38 aan te sluit voor sy beplande aanval op [[Manila]] op 21 September. Vliegtuie van die ''Hornet'' het aan die tweede aanval op die baai van Manila deelgeneem en die verouderde torpedojaer ''Satsuk'' gekelder. Die Amerikaanse vlieëniers het beweer dat hulle 110 vliegtuie neergeskiet en 95 op die grond vernietig het, hoewel die Eerste Lugvloot in werklikheid minder as twee dosyn vliegtuie weens alle oorsake verloor het. Taakmag 38 het beweer dat hy sewe olietenkskepe gesink of beskadig het, maar Japannese rekords toon dat nege gesink of vernietig is. Slegte weer het die kansellasie van die meeste lugaanvalle wat vir die tweede dag beplan is, genoodsaak; Halsey het egter besluit om eerder, met Taakgroepe 38.1 en 38.3, Coron-baai in die Calamian-eilande aan te val, 'n ankerplek aan die ander kant van die Filippyne wat dikwels deur Japannese olietenkskepe gebruik is. ''Hornet'' se luggroep het die gesamentlike lugaanval gelei wat twee olietenkskepe, ses vragskepe, verskeie begeleidingskepe en die watervliegtuig-moederskip ''Akitsushima'' gekelder het. Taakgroep 38.1 het daarna na Seeadler-hawe gevaar om voorrade aan te vul en Luggroep 2 met Luggroep 11 te vervang.<ref>Faltum, p. 77; Polmar & Genda, I, p. 413; Prados, pp. 86, 88–90</ref> Clark het uiteindelik op 1 Oktober die ''Hornet'' laat vertrek.<ref>Reynolds, p. 385</ref>
=== Bevryding van die Filippyne ===
Die vier vliegdekskipgroepe van Taakmag 38 het op 7 Oktober wes van die Marianas bymekaargekom, nadat hulle 'n [[tifoon]] deurstaan het wat slegs geringe skade aangerig het. Teen hierdie tyd het Hornet se Luggroep 11 uit 39 Hellcats, 25 Helldivers en 18 Avengers bestaan. Nadat hulle die volgende dag brandstof ingeneem het, het hulle noord beweeg met die opdrag om Japannese vliegtuie te vernietig wat die verdediging van die Filippyne kon versterk. Ontleding van Amerikaanse radioverkeer het die Japannese gewaarsku, en hulle het 'n aanval verwag langs die boog tussen die [[Ryukyu-eilande]] en [[Formosa]], of in die noordelike Filippyne. Die Amerikaners het op 10 Oktober gereageer met 'n aanval op die Ryukyu-eilande; hulle het beweer dat hulle meer as 100 vliegtuie neergeskiet het, terwyl hulle self 21 vliegtuie weens verskeie oorsake verloor het. Hierdie aanval het die Japanners genoop om die Sho-1- en Sho-2-variante van hul plan te aktiveer, wat voorsiening gemaak het vir die verdediging van die Filippyne en die eilande tussen die Filippyne en Japan. As deel van die plan sou vliegtuie van vliegdekskepe af vanaf landbasisse opereer.<ref>Brown 2009, p. 269; Prados, pp. 118–120, 128</ref> Nadat hulle hul vliegtuie teruggekry het, het Taakmag 38 daardie nag suid beweeg om die volgende dag oos van Luzon brandstof in te neem. In die vroeë middag van 11 Oktober het Taakgroepe 38.1 en 38.4 'n lugaanval geloods op die vliegveld by Aparri, aan die noordkus van Luzon; daar is beweer dat 15 vliegtuie op die grond vernietig is.<ref>Bates, Vol 1, p. 98.</ref>
==== Aanval op Formosa ====
[[Lêer:Two SBC2C-3 over USS Hornet (CV-12).jpg|duimnael|links|'n Paar [[Curtiss SB2C Helldiver|Curtiss SB2C]] duikbomwerpers vlieg oor die ''Hornet'', midel-Januarie 1945]]
Voor dagbreek het Taakmag 38 'n vegvliegtuigaanval met 199 Hellcats geloods teen 'n verdedigingsmag wat reeds op sy hoede was en vegvliegtuie in die lug gehad het. Nieteenstaande dit was die Japannese verliese baie swaar, terwyl die Amerikaners op 12 Oktober 48 vliegtuie om verskeie redes verloor het. Deur die nag het die Japanners verskeie aanvalle uitgevoer, waarbij hulle 42 vliegtuie verloor het sonder om enige resultaat te behaal. Nog 'n reeks lugaanvalle het op 13 Oktober gevolg, hoewel minder verdedigende vliegtuie op die toneel verskyn het en Taakmag 38 se vliegdekskepe 12 vliegtuie weens uiteenlopende oorsake verloor het. Deur die nag het die Japanners verskeie aanvalle uitgevoer, waarby hulle 42 vliegtuie verloor het sonder om enige resultaat te behaal. Nog 'n reeks lugaanvalle het op 13 Oktober gevolg, hoewel minder verdedigende vliegtuie op die toneel verskyn het en Taakmag 38 se vliegdekskepe 12 vliegtuie weens uiteenlopende oorsake verloor het. Teen skemertyd het torpedobomwerpers Taakgroep 38.1 aangeval; die ''Hornet'' het een torpedo ontwyk wat uiteindelik die swaar kruiser ''Canberra'' verlam het. Halsey was oorspronklik van plan om daardie nag terug te trek ten einde op die 14de brandstof in te neem, maar aangesien hy nog oor genoeg brandstof beskik het, het hy besluit om die vliegvelde aan te val vanwaar die Japanners moontlik aanvalle op die ''Canberra'' sou kon loods terwyl die skip weswaarts gesleep is. Min teenstand is ondervind toe die vlootvlieëniers hul oggend-lugaanval oor Formosa uitgevoer het en die vliegdekskepe daardie middag begin onttrek het, nadat hulle altesaam 23 vliegtuie om verskeie redes verloor het. Taakgroep 38.1 het agtergebly om die skepe wat die ''Canberra'' begelei het, te beskerm. Die Japanners het hul skemeraanvalle op Taakgroep 38.1 herhaal en daarin geslaag om die ligte kruiser ''Houston'' met 'n torpedo te verlam, maar albei kruisers het ongeveer 'n week later Ulithi bereik. Japannese verliese wat tydens die lugaanvalle en die aanvalle op die vloot erken is, het op 492 vliegtuie te staan gekom, insluitend 100 van die Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër.<ref>Bates, Vol I, pp. 100–117, 122; Brown 2009, p. 270; Prados, pp. 133–145</ref>
Op 18 Oktober het Taakgroep 38.1 met Taakgroep 38.4 bymekaar gekom voor die ooskus van Luzon. Later daardie oggend het vliegtuie van Taakgroep 38.1 teikens naby die Clark-lugmagbasis en die San Bernardino-straat aangeval en sewe vliegtuie om verskeie redes verloor. Vlieëniers het beweer dat hulle 30 vliegtuie neergeskiet en nog 29 op die grond vernietig het. Die volgende dag het die vlieëniers opdrag gekry om vliegvelde naby die Clark-lugmagbasis en Manila aan te val; hulle het beweer dat hulle 23 vliegtuie op die grond vernietig het. Nadat die twee Taakgroepe hul vliegtuie teruggekry het, het albei taakgroepe suid beweeg na 'n posisie vanwaar hulle die amfibiese landings op Leyte, wat vir 20 Oktober geskeduleer was, kon ondersteun. Op 19 Oktober het Halsey beveel dat die luggroepe aan boord van die vliegdekskepe van die ''Essex''-klas herorganiseer moes word om uit 54 vegvliegtuie, 24 Helldivers en 18 Avengers te bestaan, met gebruikmaking van plaaslik beskikbare vervangingsvliegtuie vanaf 29 Oktober.<ref>Bates, Vol. II, pp. 181–182, 307–308, 311; Vol. III, pp. 103–104</ref>
Daardie oggend het Taakgroep 38.1 ’n vegvliegtuig-operasie oor die noorde van Mindanao geloods; daar was geen tekens van Japannese lugaktiwiteit in die lug of op die grond nie. Een vliegtuig is na bewering by die Del Monte-vliegveld vernietig en ses ander is beskadig. Albei taakgroepe het later daardie oggend grootskaalse lugaanvalle geloods om die verdedigingswerke by die landingsstrande self, sowel as die gebied net daaragter, aan te val. Die doeltreffendheid daarvan is belemmer deur digte plantegroei, swaar rook in die lug en die groot aantal vliegtuie wat in ’n relatief klein gebied bedrywig was. Weens ’n tekort aan voldoende kommunikasiekanale moes talle vliegtuie byna twee uur lank wag voordat hulle hul teikens ontvang het. Daardie aand het die taakgroepe die gebied verlaat om die volgende oggend brandstof in te neem; hulle het teen die oggend van die 22ste na die gebied teruggekeer, al het slegte weer die meeste vlugoperasies verhoed. Daardie aand het Halsey aan Taakgroep 38.1 opdrag gegee om na Ulithi te vertrek en voor te berei vir die aanvalle op die Japannese vasteland, wat vir 11 November geskeduleer was. Nadat berigte ontvang is oor Japannese oppervlakskepe in die Sibuyan-see, het Halsey die taakgroep in die nag van 23/24 Oktober beveel om om te draai.<ref>Bates, Vol III, pp. 109–113, 348–349, 579–582, 774, 776–777</ref>
==== Slag van Samar ====
[[Lêer:Samar.jpg|regs|duimnael|Beweging gedurende die slag.]]
Die taakgroep was te ver om in te gryp toe die Japanners die oggend van 25 Oktober die Amerikaanse begeleidingsvliegdekskip aan die kus van [[Samar]] verras het met hul mag van gevegskepe en kruisers, maar McCain se draers kon vroegmiddag die afstand genoeg verklein om twee langafstand-lugaanvalle te loods wat min bereik het. Die Amerikaners het 14 vliegtuie weens alle oorsake verloor en het nie daarin geslaag om enige van vise-admiraal Takeo Kurita se skepe aansienlik te beskadig nie. Die volgende oggend, nadat Taakgroepe 38.1 en 38.2 ontmoet het, het hulle 'n 257-vliegtuie lugaanval geloods teen Kurita se skepe.<ref>Faltum, p. 87; Polmar & Genda, I, p. 438</ref> Avengers van die ''Hornet'' en ''Cowpens'' het die ligte kruiser ''Noshiro'' met een bom getref wat 'n vinnig gebluste vuur begin het. Sowat 20 minute later het 'n ander Avenger die kruiser met 'n torpedo getref; die ontploffing het al die skip stoomketels gedeaktiveer en vir dood in die water gelaat. Sowat 'n uur en 'n half daarna het 28 van ''Hornet'' se Avengers en Helldivers ''Noshiro'' weer met 'n torpedo geterf en hy het 'n uur later gesink.<ref>{{cite web |last1=Hackett |first1=Bob |last2=Kingsepp |first2=Sander |title=IJN Noshiro: Tabular Record of Movement |url=http://www.combinedfleet.com/noshiro_t.htm |website=www.combinedfleet.com |access-date=15 May 2019 |date=2016}}</ref>
Daarna het Taakgroep 38.1 hul onderbroke reis na Ulithi op die 27ste hervat. Vier dae later het McCain vir Mitscher as bevelvoerder van Taakmag 38 afgelos en agteradmiraal Alfred Montgomery het die bevel van Taakgroep 38.1 oorgeneem. Die taakgroep, saam met Taakgroepe 38.2 en 38.3, het vroeg in November na die Filippyne teruggekeer en op 5 November vliegvelde in Luzon aangeval en beweer dat hulle 439 vliegtuie vernietig het, die meeste op die grond, terwyl hulle 36 vliegtuie weens alle oorsake verloor het. Die vlieëniers het die swaar kruiser ''Nachi'', 'n olievaarder en 'n vragskip gesink. Op 11 November is 'n troepekonvooi op pad na Ormocbaai opgemerk; dit is aangeval deur 'n groot groep vliegtuie wat vyf troepeskepe en vier van die begeleiende torpedojaers gesink het ondanks sy verdedigende vegters vir die verlies van nege Amerikaanse vliegtuie. Twee dae later het Taakmag 38 Manila weer aangeval en die ligte kruiser ''Kiso'', vier torpedojaers en sewe handelskepe gesink. Die vlieëniers het beweer dat hulle 43 ander skepe beskadig het en 84 vliegtuie vernietig het terwyl hulle 25 vliegtuie verloor het. McCain het Manila weer aangeval op 19 November, maar met aansienlik minder sukses; hy het drie handelskepe gekelder, 13 ander beskadig en beweer dat 116 vliegtuie, meestal op die grond, vernietig is, terwyl 13 vliegtuie in gevegte verlore gegaan het. Taakgroepe 38.1 en 38.2 het op die 25ste teikens op Luzon aangeval, die beskadigde swaar kruiser ''Kumano'' en 'n paar kleiner skepe gekelder, en beweer dat hulle 26 Japannese vliegtuie neergeskiet en 29 op die grond vernietig het. Nadat die toevoer van versterkings na Leyte afgesny is en beheer oor die lugruim bo die Filippyne gehandhaaf is, het die vliegdekskepe na Ulithi teruggekeer om te hergroepeer; die Amerikaanse weermag se lugmag het immers nou oor genoeg operasionele vliegtuie beskik om hierdie take self oor te neem.<ref>Brown 2009, pp. 276–277; Faltum, pp. 89–90; Polmar & Genda, I, pp. 440–443</ref> Nadat Hornet daar aangekom het, het Clark sy vlag weer aan boord daarvan gehys, alhoewel hy nie in bevel van die taakgroep was nie.<ref>Reynolds, p. 392</ref>
Die toenemende bedreiging van kamikaze-selfmoordvliegtuie wat sewe vliegdekskepe beskadig het sedert die inval van Leyte, het die vloot sy samestelling laat hersien. Meer vegvliegtuie was natuurlik nodig om die kamikazes te onderskep voordat hulle die vloot kon bereik, daarom is die groepe herorganiseer om uit 73 vegvliegtuie en 15 duik- en torpedo-bomwerpers elk te bestaan. Die verandering sou etlike maande neem om te implementeer en 'n enkele vegvliegtuigeskader van so 'n groot grootte sou te groot wees vir een man om te lei, daarom is hulle in Januarie 1945 in twee eskaders verdeel.<ref>Brown 2009, p. 277; Faltum, p. 91; Polmar & Genda, I, pp. 445–446</ref>
==== Slag van Mindoro ====
Die tydelike verlies van die beskadigde vliegdekskepe vir herstelwerk het gelei tot die herorganisasie van Taakmag 38, waartydens die ''Hornet'' na Taakgroep 38.2 oorgeplaas is vir die komende operasies ter ondersteuning van die aanval op [[Mindoro]], wat vir 5 Desember geskeduleer was. Die landings is met tien dae uitgestel en Taakmag 38 het op 11 Desember uitgevaar. Die skip het destyds oor 51 Hellcats, 15 Helldivers en 18 Avengers beskik. Vir hierdie operasie sou die Leër alle teikens suid van Manila dek, die begeleidingsvliegdekskip sou direkte ondersteuning bied, terwyl die vinnige vliegdekskepe lugoorheersing bo Luzon moes verseker. Vanaf die 14de het Taakmag 38 voortdurend sendings ter ondersteuning van hierdie doelwit uitgevoer, totdat hulle drie dae later brandstof moes inneem. Die vlieëniers het beweer dat hulle 269 vliegtuie vernietig het, meestal op die grond, asook 'n paar handelskepe gesink en paaie en spoorweë swaar beskadig het; intussen het hulle 27 vliegtuie in gevegte en 38 in ongelukke verloor. Die taakmag kon op die 17de nie brandstof inneem nie weens verslegtende weersomstandighede, en 'n verdere poging die volgende oggend het ook misluk. Later daardie dag het Halsey onwetend in die pad van tifoon ''Cobra'' ingevaar. Omdat brandstofvoorrade laag was, was baie skepe top-swaar en het hulle hewig geslinger, wat daartoe gelei het dat vliegtuie soms losgebreek het van hul vasmaakkettings. In die hele vloot is 146 vliegtuie vernietig, drie ligte vliegdekskepe is beskadig toe vliegtuie binne-in die hangars losgebreek het, en drie torpedojaers het gesink. Die Derde Vloot kon op 19 Desember brandstof inneem, maar opvolgoperasies bo Luzon wat vir die 21ste geskeduleer was, moes gekanselleer word toe die Amerikaners besef dat die tifoon oor Luzon beweeg het; gevolglik het Taakmag 38 na Ulithi teruggekeer.<ref>Brown 2009, pp. 277–278; Faltum, pp. 92–93; Polmar & Genda, I, pp. 446–447</ref>
==== Suid-Chinese See plundertog ====
Op 30 Desember het Taakmag 38 uit Ulithi vertrek om Japannese vliegvelde en skeepvaart in Formosa, Frans-Indosjina, Luzon, China, die Ryukyu-eilande en die Pescadores-eilande aan te val, ter ondersteuning van die beplande landings in die Lingayen-golf op Luzon op 9 Januarie 1945, en om die maritieme verkeer tussen die Japannese tuiseilande en sy verowerde gebiede in Suidoos-Asië te onderskep. Die vliegdekskipgroepe het Formosa op 3–4 Januarie aangeval voordat hulle hul op 6 en 7 Januarie na Luzon gewend het vir lugaanvalle; daarna het hulle teruggekeer om op 9 Januarie teikens op Formosa te bombardeer. Hoewel hulle beweer het dat hulle meer as 150 vliegtuie vernietig het met min teenstand in die lug, het die Amerikaners 46 vliegtuie in gevegte en nog 40 in ongelukke verloor. Met die verpligting om die gebied van die Golf van Lingayen te dek totdat die landings voltooi was, het Halsey se skepe in die nag van 9–10 Januarie die [[Suid-Chinese See]] binnegevaar op soek na die twee slagskepe van die Ise-klas, wat gedeeltelik in watervliegtuigdraers omgeskep is, en wat, soos verkeerdelik gerapporteer is, by Cam Ranh-baai sou wees.
Nadat hulle op die 11de brandstof hervulling gedoen het, het die vliegdekskepe byna 1 500 aanvalsvlugte teen teikens in Frans-Indokina en langs die kus uitgevoer. Halsey het sy skepe noordwaarts gedraai en Formosa en die Hong Kong-gebied op 15-16 Januarie aangeval en Formosa op die 21ste weer aangeval nadat hulle die Suid-Chinese See verlaat het. Tot op hierdie datum is die Derde Vloot nie deur die Japannese aangeval nie, maar die kamikazes het ''Hornet'' se susterskip ''Ticonderoga'' erg beskadig. Op pad terug na Ulithi het Taakmag 38 se vliegtuie op 22 Januarie verkenningsmissies oor [[Okinawa]] gevlieg om die beplande inval van daardie eiland te help terwyl hulle ook Japannese posisies aangeval het. Altesaam het die vliegdekskepe sowat 300 000 bruto registertonnemaat se skepe vernietig en beweer dat hulle 615 vliegtuie vernietig het terwyl hulle 201 vliegtuie aan alle oorsake tydens hul uitstappie verloor het.<ref>Brown 2009, p. 278; Faltum, pp. 93–95; Polmar & Genda, I, pp. 449, 455–458</ref>
=== Vulkaan en Ryukyu-eilande offensief ===
Op 27 Januarie het Spruance vir Halsey afgelos; Clark het die bevel oor Taakgroep 58.1 oorgeneem en die ''Hornet'' na die taakgroep teruggebring.<ref>Reynolds, p. 397</ref> Die vinnige vliegdekskepe, wat intussen hernommer is na Taakmag 58, het op 10 Februarie uit Ulithi vertrek vir grootskaalse lugaanvalle op die [[Tokio]]-gebied, geskeduleer vir 16–17 Februarie, wat daarop gemik was om Iwo Jima te isoleer. Die vlieëniers van Taakmag 58 het beweer dat hulle 341 vliegtuie neergeskiet en 190 op die grond vernietig het; aanvalle op industriële teikens was nie baie doeltreffend nie en min skepe is gekelder, die opvallendste voorbeeld hiervan was die onlangs voltooide eskortvliegdekskip van die Keiserlike Japannese Leër, die ''Yamashio Maru''. Die Japanners het erken dat hulle minstens 78 vliegtuie in luggevegte verloor het, terwyl hulle beweer het dat hulle self 134 vliegtuie afgeskiet het; die Amerikaners het 88 vliegtuie om verskeie redes verloor. Die Japanners het Taakmag 58 nie aangeval terwyl dit voor die kus van [[Honsjoe]] was nie.<ref>Brown 2009, p. 280; Faltum, p. 97; Polmar & Genda, I, pp. 463–464; Tillman 2010, pp. 119, 123</ref>
Die vliegdekskepe het laat in die middag van die 17de suid gedraai om voor te berei vir die amfibiese landings op Iwo Jima op 19 Februarie. Taakgroep 58.1 was besig om op die dag van die landing te hervul, maar het op die 20ste by die ander taakgroepe aangesluit wat die Mariniers aan wal noue ondersteuning gebied het. Drie dae later het Spruance die vinnige vliegdekskepe vrygelaat om die Japannese tuiseilande weer aan te val in 'n poging om die kamikaze-bedreiging te neutraliseer. Slegte weer het die doeltreffendheid van die lugaanvalle rondom Tokio op 25 Januarie beperk; voortgesette slegte weer het die kansellasie van die lugaanvalle wat vir die volgende dag beplan is, afgedwing, ten spyte daarvan dat hy oornag suidwaarts beweeg het. Mitscher het sy skepe op die 27ste hervul en suid gedraai om Okinawa op 1 Maart aan te val voordat hy op die 4de na Ulithi teruggekeer het. Amerika het bekend gemaak dat hulle 52 vliegtuie afgeskiet en meer as 60 op die grond vernietig het met verliese van 55 vliegtuie wat tussen 19 Februarie en 1 Maart aan alle oorsake verlore gegaan het.<ref>Brown 2009, pp. 280–281; Faltum, pp. 97–98; Polmar & Genda, I, p. 467; Reynolds, pp. 402–403</ref>
Terwyl hulle in Ulithi voorrade aangevul het, het Luggroep 17 vir Luggroep 11 aan boord van die Hornet afgelos voordat hulle op die 14de vertrek het vir nog 'n reeks aanvalle op Japan ter voorbereiding van die inval in Okinawa. 'n Japannese verkenningsvliegtuig het Taakmag 58 op 17 Maart raakgesien, wat die Japannese toegelaat het om hul vliegtuie te versprei en weg te steek. Amerikaanse aanvalle op die vliegvelde in Kyushu was grootliks ondoeltreffend en het hewige weerstand ervaar. Hornet se Vegvliegtuigeskader 17 het baie vegvliegtuie oor Kanoya-lugveld teëgekom en beweer dat hulle 25 daarvan afgeskiet het. Japannese aanvalle op Taakmag 58 het drie vliegdekskepe liggies beskadig, waarvan geeneen onder Clark se bevel was nie. Amerikaanse vegvliegtuie het beweer dat 126 vliegtuie afgeskiet is en die Japannese het erken dat hulle 110 vliegtuie verloor het, insluitend 32 kamikazes.<ref>Brown 2009, pp. 281–282; Faltum, p. 99; Polmar & Genda, I, pp. 469–470; Reynolds, pp. 405–406; Tillman 2010, pp. 124–125</ref>
Verkenningsvliegtuie het die oorblyfsels van die Japannese vloot in Kure en [[Kobe]] op die 18de opgespoor en Mitscher het Taakgroepe 58.1, 58.3 en 58.4 beveel om die voormalige hawe aan te val. Die Japannese het Clark se vliegdekskepe met hul dekke vol vliegtuie ingehaal, besig om voor te berei vir die oggend se lugaanvalle, maar al die aanvalsvliegtuie is afgeskiet. Een kamikaze het 910 meter agter die ''Hornet'' neergestort en twee ander is deur sy susterskip ''[[USS Bennington (CV-20)|Bennington]]'' se kanonniers in stukke geskiet. Nadat die lugaanvalle klaar was het verdere Japannese aanvalle sy ander susterskip ''[[USS Franklin (CV-13)|Franklin]]'' uit aksie gestel.<ref>Faltum, p. 99; Polmar & Genda, I, pp. 470–471</ref> Toe hulle Kure nader, het die 20 Hellcats van die ''Hornet'' se Vegter-bomwerpereskader 17 op 40 vegvliegtuie van die Japannese lugmwg se elite 434ste Kokutai afgekom. In 'n geveg wat 25 minute geduur het, is ses Amerikaanse en vier Japannese vegvliegtuie afgeskiet.<ref>Young, pp. 37–39</ref> Die totale verliese tydens die dag se gevegte oor Japan, insluitend die botsing tussen VBF-17 en die 434ste Kokutai, was in totaal 14 Amerikaanse en 25 Japannese vliegtuie wat afgeskiet is.<ref>Tillman 2010, p. 128</ref> Die aanvalle op die oorlogskepe in Kure was redelik ondoeltreffend; die Amerikaanse vlieëniers het vier slagskepe en talle ander oorlogskepe slegs lig beskadig, terwyl slegs een begeleidingsvliegdekskip en een ligte kruiser ernstige skade opgedoen het. Die ''Hornet'' het gedurende die dag 13 vliegtuie in gevegte verloor. Die lugaanvalle wat vir die middag geskeduleer was, is gekanselleer sodat Taakmag 58 sy beskadigde skepe tydens hul onttrekking kon beskerm; verdere aanvalle op 20 en 21 Maart het daarin gefaal om enige verdere skepe noemenswaardig te beskadig.<ref>Brown 2009, pp. 281–282; Faltum, pp. 99, 101; Polmar & Genda, I, pp. 474–475; Reynolds, pp. 406–408</ref>
Vliegtuie van Taakmag 58 het op 23 Maart met aanvalle op Okinawa begin. Die volgende dag het verkenningsvliegtuie van Taakgroep 581.1 ’n konvooi, bestaande uit twee troepeskepe, ’n ammunisieskip en vyf begeleidingskepe, naby Amami Ōshima opgemerk wat na Okinawa onderweg was. ’n Lugaanval deur 112 vliegtuie van Clark se vliegdekskepe het almal gekelder. Mitscher se vliegdekskepe het voortgegaan om Okinawa aan te val, en het uiteindelik in die laaste sewe dae van Maart altesaam 3 095 vlugsendings uitgevoer. Die Japanners het Taakmag 58 tussen 26 en 31 Maart hewig aangeval en 10 skepe beskadig, hulle eie verliese was ongeveer 1 100 vliegtuie. Op 1 April het ''Hornet'' se vliegtuie begin om direkte ondersteuning te bied aan die magte wat op Okinawa geland het. Vyf dae later, op 6 April, het die Japanners 'n grootskaalse lugaanval geloods wat uit byna 700 vliegtuie bestaan het, waarvan ten minste 355 kamikaze-vliegtuie was. Mitscher het alle vliegtuie wat nie vegvliegtuie was nie van sy vliegdekke laat verwyder en sy vlieëniers het beweer dat hulle altesaam 249 vliegtuie afgeskiet het. Nieteenstaande dit is drie torpedojaers, twee ammunisieskepe en een tenklandingskip deur kamikazes tot sink gebring, terwyl agt torpedojaers, 'n begeleidingstorpedojaer en 'n mynleerskip beskadig is. Nieteenstaande, is drie torpedojaers, twee ammunisieskepe en een tenklandingskip deur kamikazes tot sink gebring, terwyl agt vernietigers, 'n begeleidingsvernietiger en 'n mynlêer beskadig is. Die volgende dag het die Japanners voortgegaan met hul aanvalle, alhoewel met minder vliegtuie. Kamikazes het die ''Hancock'', ’n susterskip van die ''Hornet'', asook ’n slagskip, ’n torpedojaer en ’n torpedojaer beleidingskip beskadig.<ref>Brown 2009, p. 282; Faltum, pp. 102–104; Polmar & Genda, I, pp. 475–478, 480; Reynolds, pp. 411–413</ref>
==== Operasie Ten-Go ====
Operasie Ten-Go (Ten-gō sakusen) was 'n beplande aanval deur 'n mag van 10 Japannese oppervlakskepe, gelei deur die groot slagskip [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]]. Hierdie klein taakmag het opdrag gekry om ’n pad deur vyandelike vlootmagte te veg, die ''Yamato'' dan te laat strand en van die kus af te veg, deur sy kanonne as kusartillerie en sy bemanning as vlootinfanterie in te span. Die Ten-Go-mag is deur Amerikaanse duikbote opgemerk kort nadat dit op 6 April vertrek het. Verkenningsvliegtuie van Taakmag 58 het die mag die volgende oggend opgespoor, en Taakgroep 58.1 het byna twee uur later begin om vliegtuie te laat opstyg. Die ''Hornet'' se Avengers het ten minste die ''Yamato'' met een torpedo getref, die eerste van die tien torpedo's en vyf bom voltreffers wat die skip minder as twee uur later laat sink het. Van ''Yamato'' se beskermingsmag is die ligte kruiser ''Yahagi'' en vier van die sewe torpedojaers ook tot sink gebring of doelbewus gesink deur die bemanning. Die Amerikaners het tydens die aanval, om verskeie redes, drie vegvliegtuie, vier duikbomwerpers en drie torpedobomwerpers verloor.<ref>Faltum, pp. 103–104; Polmar & Genda, I, pp. 477–480; Reynolds, p. 413</ref>
Op 8 April het Taakmag 58 teruggekeer na sy vorige missie: om steun te verleen aan die Amerikaanse magte aan wal, alhoewel voortdurende kamikaze-aanvalle hul tol geëis het. 'n Week later het Mitscher 'n vegvliegtuig-operasie oor Kyushu beveel om die Japannese aandag op sy skepe te vestig, eerder as op die kwesbaarder amfibiese vaartuie wat die voortdurende stryd ondersteun het. Sy vlieëniers het beweer dat hulle 29 vliegtuie neergeskiet en 51 op die grond vernietig het. Sy strategie het gewerk en die kamikazes het Taakmag 58 op 17 April aangeval; hulle het die ''Intrepid'' ernstig beskadig, ten spyte daarvan dat Clark se vlieëniers beweer het dat hulle 72 aanvallers uitgeskakel het. Die vinnige vliegdekskepe het na die waters rondom Okinawa teruggekeer, en nie een van hulle is tot 11 Mei deur 'n kamikaze beskadig nie. Toe die weer teen die einde van April versleg het, het Mitscher op die 27ste vir Taakgroep 58.1 na Ulithi gestuur om voorrade aan te vul en sy uitgeputte bemannings te laat rus. Nadat Clark se skepe op 12 Mei weer by hom aangesluit het, het Mitscher die volgende dag Taakgroepe 58.1 en 58.3 gestuur om vliegvelde op Kyushu en Shikoku aan te val. Op 13 en 14 Mei het hul vlieëniers beweer dat hulle 72 vliegtuie neergeskiet en 73 op die grond vernietig het, terwyl hulle self 14 vliegtuie verloor het. Die Japanners het die telling gelyk gemaak toe hulle die ''Enterprise'' op die 14de ernstig beskadig het.<ref>Faltum, pp. 104–105; Polmar & Genda, I, pp. 480–482; Reynolds, pp. 413–419</ref>
[[Lêer:USS Hornet (CV-12) damaged flight deck 1945.jpg|duimnael|left|Skade veroorsaak deur tifoon Connie, 5 Junie]]
Halsey en McCain het weer die bevel oorgeneem, en die taakmag het op 27–28 Mei, nadat die tempo van luggevegte afgeneem het, sy vorige benaming as Taakmag 38 weer teruggekry. Slegte weer het genoodsaak dat lugsteun bo Okinawa op 30 Mei en van 1 tot 3 Junie gekanselleer moes word. Clark kon die volgende dag brandstof inneem, ten spyte van die verslegtende weer. Hy het sy skepe ooswaarts geneem, in die hoop om die tifoon wat in die suidweste aan die ontwikkel was, te vermy. Halsey het hom egter kort ná middernag op die 5de beveel om in 'n noordwestelike rigting te vaar ten einde sy skepe in posisie te bring vir die beplande lugaanvalle op Kyushu; dit het Taakgroep 38.1 reg in die pad van die tifoon geplaas. Ten spyte van herhaaldelike versoeke om van koers te verander en sodoende die oog van die tifoon te vermy, het die taakgroep, teen die tyd dat Clark uiteindelik die vryheid gekry het om te maneuvreer, die gebied van die oogmuur binnegegaan, waar die hewigste weer in 'n tifoon voorkom. Kort daarna het 'n massiewe golf op die boeg van die ''Hornet'' neergestort, wat ongeveer 7,6 meter van sy voorste vliegdek laat ineenstort het. Nie lank daarna nie het dieselfde met die ''Bennington'' gebeur en die boeg is van die swaar kruiser ''Pittsburgh'' afgeruk. Slegs ses mans het tydens die storm omgekom, maar 76 vliegtuie is vernietig of oorboord gespoel, en 70 is beskadig. Beide die ''Hornet'' en die ''Bennington'' kon nie meer hul vliegtuie oor die boeg laat opstyg nie; dit is ongelukkig bevestig toe 'n Vought F4U Corsair van die Amerikaanse Vloot (eenheid VBF-85) vanaf die ''Hornet'' probeer opstyg het, maar byna onmiddellik omgedop en in die see beland het.<ref>Reynolds, pp. 419–425</ref>
Clark het beveel dat die beskadigde susterskepe op 7 Junie teen 18 knope (33 km/h; 21 myl/h) agteruit stoom en hul vliegtuie oor die agterstewe laat opstyg, terwyl hulle gevegs lugdekking vir die taakgroep verskaf het. Die volgende dag het hy die ''Bennington'' onttrek vir herstelwerk, terwyl die ''Hornet'' se vliegtuie aan die aanval op die Kanoya-vliegveld deelgeneem het. Op 9 April het McCain gereël dat Clark se vliegtuie die doeltreffendheid van [[napalm]]bomme demonstreer op die kusverdedigingswerke van Okidaitōjima, suidoos van Okinawa. Die volgende dag het sy vliegtuie teikens aangewys vir drie slagskepe terwyl hulle Minamidaitōjima bestook het. Nadat hy op 13 Junie in Leyte aangekom het, het Clark die bevel oor die taakgroep oorgedra, en die ''Hornet'' is beveel om vir herstelwerk na die tuisland terug te keer,<ref>Reynolds, pp. 425–427</ref> hy het op 7 Julie in San Francisco aangekom. Die ''Hornet'' het sewe gevegsterre en die ''Presidential Unit Citation'' vir sy diens tydens die oorlog verwerf.<ref name=hor>"Hornet VIII (CV-12)"</ref>
Sy herstelwerk en opknapping was teen 13 September voltooi, waarna hy toegewys is aan Operasie Magic Carpet, waar hy troepe van die Mariana- en Hawaise Eilande terug huis toe vervoer het; hy het op 9 Februarie 1946 na San Francisco teruggekeer. Die ''Hornet'' is op 15 Januarie 1947 uit diens gestel en by die Stille Oseaan-reserwevloot ingedeel.<ref name=hor/>
=== Spanning in vredestyd: 1951 tot 1959 ===
[[Lêer:USS Hornet (CVA-12) en route to Guantanamo Bay on 10 January 1954 (80-G-K-17108).jpg|duimnael|links|''Hornet'' na sy SCB-27A omskakeling]]
''Hornet'' is op 20 Maart 1951 weer in diens gestel en het daarna van San Francisco na die [[New York]]-vlootwerf gevaar, waar hy op 12 Mei uit diens gestel is vir omskakeling na 'n aanvals-vliegdekskip, CVA-12, ingevolge die SCB-27A-opgraderingsprogram.<ref name=hor/> Sy susterskip [[USS Wasp (CV-18)|''Wasp'']] het op 26 April 1952 in 'n botsing ernstige skade aan sy boeg opgedoen; ''Hornet'' se boeg is afgesny en gebruik om ''Wasp'' te herstel.<ref>Polmar & Genda, II, p. 95</ref> Op 11 September 1953 is hy weer in diens gestel as 'n aanvalsvliegdekskip. Die skip het daarna in die [[Karibiese See]] geoefen, voordat dit op 11 Mei 1954 uit Norfolk vertrek het vir 'n wêreldreis van agt maande.<ref name=hor/>
Ná operasies in die [[Middellandse See]] en die [[Indiese Oseaan]] het die ''Hornet'' by die mobiele 7de Vloot in die Suid-Chinese See aangesluit om te soek na oorlewendes van 'n [[Cathay Pacific]] Airways-passasiersvliegtuig wat deur Chinese vliegtuie naby die eiland [[Hainan]] afgeskiet is. Op 25 Julie het vliegtuie van die ''Hornet'' ondersteuning verleen aan vliegtuie van die ''Philippine Sea'' toe hulle twee Chinese vegvliegtuie afgeskiet het wat hulle aangeval het. Nadat die spanning afgeneem het, het die skip op 12 Desember na San Francisco teruggekeer, opleiding te [[San Diego]] ondergaan en op 4 Mei 1955 vertrek om by die 7de Vloot in die [[Verre Ooste]] aan te sluit. ''Hornet'' het gehelp om die ontruiming van Viëtnamese van die Kommunisties-beheerde noorde na [[Suid-Viëtnam]] te dek, en het daarna, in voorbereiding en opleiding saam met die 7de Vloot, tussen Japan, Formosa, Okinawa en die Filippyne beweeg. Hy het op 10 Desember na San Diego teruggekeer en die volgende maand na die [[Puget Sound-vlootwerf]] gegaan vir die SCB-125-opgradering.<ref name=hor/>
[[Lêer:Grumman S-2D Tracker of VS-37 on USS Hornet (CVS-12) c1963.jpg|duimnael|'n [[Grumman S-2 Tracker|Grumman S-2D Tracker]] van VS-37 op die ''Hornet'', circa 1963]]
Ná sy moderniseringsopknapping het ''Hornet'' langs die kus van Kalifornië diens gedoen. Hy het op 21 Januarie 1957 uit San Diego vertrek om die 7de Vloot te versterk, totdat hy op 25 Julie uit die onstuimige Verre Ooste teruggekeer het. Na 'n soortgelyke vaart, 6 Januarie – 2 Julie 1958,<ref name=hor/> het hy in Augustus die Puget Sound-vlootwerf binnegegaan om met die omskakeling na 'n vliegdekskip vir anti-duikbootoorlogvoering (ADO) te begin. Op 3 April 1959 het hy uit Long Beach vertrek om by die 7de Vloot aan te sluit vir taktieke in teen-duikbootoorlogvoering, wat gestrek het van Japan tot Okinawa en die Filippyne. ''Hornet'' het in Oktober na die land teruggekeer vir opleiding langs die westelike kuslyn.<ref name=hor/> In die laat 1950's het 'n anti-duikboot-luggroep bestaan uit een eskader met 20 tweemotorige Grumman S2F Tracker ADO-vliegtuie, 'n eskader HSS-1 Seabat ADO-helikopters en 'n afdeling Douglas AD-5W Skyraider-vliegtuie vir lugwaarskuwing. 'n Afdeling van vier [[McDonnell F2H Banshee]]-vegvliegtuie is dikwels toegewys om die ander vliegtuie te beskerm. Na 1960 het die ADO-luggroep oor die algemeen bestaan uit twee eskaders ADO-vliegtuie – elk met 10 Trackers – ’n helikoptereskader met 16 Seabats of Sikorsky SH-3 Sea Kings, en ’n AEW-afdeling met Grumman E-1 Tracers. Tussen 1960 en 1965 is geen vegvliegtuie toegewys nie. Daarna het die ADO-vliegdekskepe soms ’n afdeling [[McDonnell Douglas A-4 Skyhawk]] aanvalsvliegtuie ontvang.<ref>Faltum, p. 136–137; Polmar & Genda, II, 155–156</ref>
=== Viëtnam en die Ruimtewedloop: 1960 to 1970 ===
In die daaropvolgende jare is ''Hornet'' gereeld by die 7de Vloot ingespan vir operasies wat gestrek het van die kus van Suid-Viëtnam tot by die kus van Japan, die Filippyne en Okinawa;<ref name=hor /> hy het ook 'n sleutelrol in die Apollo-program gespeel as 'n herwinningskip vir onbemande en bemande ruimtevlugte.<ref>{{Cite web |url=http://thepostandreview.com/site/hornet-plus-three/ |title=Hornet Plus Three |access-date=3 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717022434/http://thepostandreview.com/site/hornet-plus-three/ |archive-date=17 July 2011 |url-status=dead }}</ref> Op 6 Maart 1965 het 'n Sea King-helikopter vanaf die ''Hornet'' in San Diego opgestyg en na die vliegdekskip ''Franklin D. Roosevelt'', naby die vlootbasis Mayport in Florida, gevlieg sonder om brandstof in te neem of te land. Dit het 'n afstand van 3 389 kilometer (2 106 myl) in 16 uur en 52 minute afgelê en 'n wêreldrekord vir helikopters opgestel wat deur die Fédération Aéronautique Internationale erken word. Dit het die vorige rekordafstand met meer as 1 210 kilometer (750 myl) oortref.<ref>Polmar & Genda, II, p. 209</ref><ref>{{cite web|last1=Swopes |first1=Bryan R. |title=USS Hornet (CVS-12) Archives |url=https://www.thisdayinaviation.com/tag/uss-hornet-cvs-12/ |website=This Day in Aviation |access-date=19 May 2019 |date=2017}}</ref> Die ''Hornet'' is vir die eerste keer van Oktober 1965 tot Januarie 1966 rondom [[Viëtnam]] ontplooi; teen daardie tyd het al die ASW-vliegdekskepe die SCB-144-opgradering ontvang as deel van die ''Fleet Rehabilitation and Modernization II''-program. 'n AN/SQS-23-sonar is in die boeg gemonteer, sowel as verbeterde skerms in die Gevegsinligtingsentrum. Tydens hierdie ontplooiings was die vliegdekskepe verantwoordelik vir die begeleiding van aanvalsvliegdekskepe in die Suid-Chinese See, asook vir gevegssoektogte en -redding. Hul Skyhawk-vliegtuie is by geleentheid gebruik om grondteikens aan te val.<ref>Faltum, pp. 137, 168, 159</ref> Op 20 September 1965 het die torpedojaer ''Epperson'' se stuurmeganisme onklaar geraak, waarna dit met die ''Hornet'' gebots het terwyl brandstof ingeneem is. Niemand op enige van die skepe is beseer nie, maar albei het ligte skade opgedoen.<ref>{{cite journal |last1=Melman |first1=Stan |title=Question 25/93: USN/USCG Collisions with Merchant Vessels |journal=Warship International |date=1996 |volume=XXXIII |issue=3 |page=319 |issn=0043-0374}}</ref>
Op 25 Augustus 1966 was hy in 'n herwinningsposisie vir die AS-202 vlug, die tweede vlug sonder bemanning van produksie [[Apollo-beheer-en-diensmodule]]s. Die maantuig het in 93 minute driekwart rondom die aardbol beweeg voordat dit naby [[Wake-eiland]] in die see neergeplons het. Die Apollo-ruimtekapsule, wat ontwerp is om Amerikaanse ruimtevaarders na die maan te vervoer en deur die hitte van sy terugkeer in die aarde se atmosfeer geskroei is, is ná die toetsvlug aan boord van die ''Hornet'' gebring; daardie bevelmodule word tans aan boord van die ''Hornet'' uitgestal..<ref>{{Cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=APST202|title=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details|website=nssdc.gsfc.nasa.gov}}</ref><ref name=chariots8_2>[http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/ch8-2.html ''Chariots for Apollo: A History of Manned Lunar Spacecraft''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204193842/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/ch8-2.html |date=4 February 2015 }}, Chapter 8.2, ''Qualifying Missions''. NASA Special Publication-4205. Courtney G Brooks, James M. Grimwood, Loyd S. Swenson, 1979.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uss-hornet.org/exhibits/apollo/|title=Apollo & Other Space Program Artifacts|date=10 October 2018|access-date=19 May 2019|publisher=USS Hornet Museum|archive-date=14 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114140904/http://www.uss-hornet.org/exhibits/apollo/|url-status=dead}}</ref>
''Hornet'' het op 8 September na Long Beach teruggekeer, maar het op 27 Maart 1967 weer na die Verre Ooste vertrek. Sy het presies 'n maand later Japan bereik en op 19 Mei vanaf die Sasebo-basis na die oorlogsone vertrek.<ref name=hor /> Sy het tot Oktober in die Viëtnamese waters gebly en het vir nog 'n ontplooiing teruggekeer, wat van November 1968 tot April 1969 geduur het. Nadat Noord-Korea op 14 April 'n Lockheed EC-121 Warning Star-AEW-vliegtuig in internasionale waters afgeskiet het, is die ''Hornet'' beveel om die Amerikaanse skepe wat in die gebied saamgetrek het, te versterk, in wat uiteindelik 'n sinlose vertoon van mag geword het.<ref>Faltum, p. 168; Polmar & Genda, II, pp. 268–269</ref>
Die ''Hornet'' het die drie ruimtevaarders ([[Neil Armstrong]], [[Michael Collins]] en [[Buzz Aldrin]]) en hul bevelmodule, ''Columbia'', van die eerste maanlandingsending, [[Apollo 11]], op 24 Julie 1969 uit die Stille Oseaan, ongeveer 900 myl suidwes van Hawaii, opgehys nadat hulle daar neergekom het.<ref>{{cite web |title=Apollo 11 Command and Service Module (CSM) |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-059A |website=nssdc.gsfc.nasa.gov |publisher=NASA |access-date=30 May 2019}}</ref> President Nixon was aan boord om die terugkerende ruimtevaarders terug op [[Aarde]] te verwelkom, waar hulle in kwarantyn aan boord van die ''Hornet'' gebly het voordat hulle na die ''Lunar Receiving Laboratory'' in Houston oorgeplaas is..<ref>{{Cite web |url=http://www.nasaexplores.com/extras/apollo11/hirasaki.html |title=A Front Row Seat For History |access-date=10 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060319184027/http://www.nasaexplores.com/extras/apollo11/hirasaki.html |archive-date=19 March 2006 |url-status=dead }}</ref> Die ''Hornet'' het op 24 November ook [[Apollo]] 12 herwin. Die terugkerende ruimtevaarders [[Pete Conrad]], [[Alan Bean]] en [[Richard F. Gordon]], Jr. is by hul landingspunt in die see, naby Amerikaans-Samoa, opgelaai.<ref>{{cite web |title=Apollo 12 Command and Service Module (CSM) |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-099A |website=nssdc.gsfc.nasa.gov |publisher=NASA |access-date=30 May 2019}}</ref>
=== Uitdiensstelling:1970 tot tans ===
Die ''Hornet'' is op 26 Junie 1970 uit diens gestel en in langtermynstoring geplaas by die [[Puget Sound-vlootwerf]] en op 25 Julie 1989 van die register van vlootskepe geskrap. In 1991 is die skip as 'n Nasionale Historiese Landmerk aangewys.<ref name="nhlsum2">{{cite web|url=https://www.nps.gov/subjects/nationalhistoriclandmarks/list-of-nhls-by-state.htm|title= ''Hornet'' (CVS-12) (USS) – 12/04/91|work=List of NHLs by State|publisher=National Park Service}}</ref><ref name="nrhpinv">{{cite web|url={{NHLS url|id=91002065}} |title="USS ''Hornet'' (CVS-12)", 18 June 1991, by James P. Delgado|format=PDF |work=National Register of Historic Places Registration|date=18 June 1991|publisher=National Park Service}}</ref><ref name="nrhpphotos">{{cite web|url={{NHLS url|id=91002065|photos=y}} |title=USS ''Hornet'' (CVS-12)—Accompanying 4 photos, exterior, from 1943, 1944, 1945, and c.1969. |format=PDF |work=National Register of Historic Places Registration |publisher=National Park Service|date=18 June 1991}}</ref> Die vliegdekskip is op 26 Mei 1998 aan die ''Aircraft Carrier Hornet Foundation'' geskenk. Op 17 Oktober 1998 is dit vir die publiek oopgestel as die USS ''Hornet''-museum by Alameda Point, Alameda, [[Kalifornië]]. Dit is in 1999 as 'n ''California State Historic Landmark'' aangewys<ref name="ohp">{{cite ohp |id=1029 |name=USS Hornet |access-date=2012-03-30}}</ref> en is op die National Register of Historic Places (nr. 91002065) ingeskryf.<ref name="nhlsum2"/>
Voortbouend op haar status as 'n outentiek gerestoureerde vliegdekskip, het die ''Hornet'' in 'n aantal rolprente en televisieprogramme verskyn. Verskeie TV-programme is aan boord verfilm en in 1997 was sy die onderwerp van 'n episode van die TV-reeks ''JAG'', meer spesifiek die eerste episode van die derde seisoen, getiteld "Ghost Ship", wat op die terrein self verfilm is. Die thrash metal-groep Exodus het in 2004 die musiekvideo vir hul liedjie "War Is My Shepherd" aan boord van die ''Hornet'' se vliegdek verfilm.<ref>{{Cite web |title=Get Ready to ROCK! Interview with Tom Hunting and Gary Holt of Thrash metal rock band Exodus |url=https://www.getreadytorock.com/pure_metal/exodus.htm |access-date=2026-08-27 |website=www.getreadytorock.com}}</ref> Ook in 2004 het dit gedien as die stel vir tonele uit die rolprent ''XXX: State of the Union'', waarin [[Ice Cube]] gespeel het, en gedeeltes van die 2007-rolprent ''Rescue Dawn'', met [[Christian Bale]] in die hoofrol, is aan boord verfilm. ''Hornet'' was beide die onderwerp en die agtergrond van die onafhanklike rolprent ''Carrier'' (2006).<ref>{{cite web |title=Venue Rentals |url=https://www.uss-hornet.org/events/rentals#1555968403255-b3d13e6f-90f3 |website=USS Hornet Museum |date=12 January 2016 |access-date=30 May 2019}}</ref><ref>{{IMDb title|qid=Q127694745|title=Carrier}}</ref> ''Hornet'' het ook die finale taak en die eindstreep van die dertigste seisoen van die werklikheidsreeks ''The Amazing Race'' aangebied.<ref>{{cite web|url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/who-won-the-amazing-race-season-30/|title='The Amazing Race' Season 30 Finale: Which Team Won?|work=[[Us Weekly]]|last=Longeretta|first=Emily|date=21 February 2018|access-date=31 December 2019}}</ref>
== Galery ==
<gallery>
USS Hornet (CV-12) leaving Pearl Harbor in March 1944.jpg|''Hornet'' verlaat [[Pearl Harbor]] in Maart 1944
USS Hornet (CV-12) island in April 1945.jpg|''Hornet'' se eiland in April 1945
USS Hornet (CV-12), aft view from island.jpg|''Hornet'''s se vliegdek in Junie 1945
USS Hornet (CVA-12) at anchor in 1958.jpg|''Hornet'' voor anker in 1958
USS Hornet (CVS-12) underway at sea in 1960.jpg|''Hornet'' onderweg ter see in 1960
USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|USS ''Hornet'' ter see in 1968
USS Hornet (CVS-12) underway in the Pacific Ocean on 5 December 1968 (KN-18759).jpg|''Hornet'' onderweg in die Stille Oseaan op 5 Desember 1968
BOW VIEW EX-USS HORNET CVS-12. - U.S.S. HORNET, Puget Sound Naval Shipyard, Sinclair Inlet, Bremerton, Kitsap County, WA HAER WASH,18-BREM,3-13.tif|''Hornet'' se brug in 1992
USS Hornet (CV-12) tally board.JPG|''Hornet'' se inligtingsbord
</gallery>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]]
7l5h935m0xzclj0j1vulwtfm1nl2rr2
Anthony Albanese
0
394727
3378876
3342269
2026-11-19T18:16:27Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378876
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Anthony Albanese portrait (re-crop).jpg|duimnael|Anthony Albanese ]]
'''Anthony Norman Albanese''' (gebore [[2 Maart]] [[1963]]) is 'n Australiese [[politikus]] wat sedert 2022 as die 31ste en huidige eerste minister van [[Australië]] dien.<ref>{{cite web |last=Wu |first=David |date=22 Mei 2022 |title=Five Labor MPs to be immediately sworn in ahead of key Quad trip |url=https://www.skynews.com.au/australia-news/politics/anthony-albanese-penny-wong-richard-marles-jim-chalmers-katy-gallagher-to-be-sworn-in-first-ahead-of-quad-meeting/news-story/002bf7e9acc07ede11353d4202c0081a |access-date=23 Mei 2022 |website=Sky News Australia |archive-date=31 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531114655/https://www.skynews.com.au/australia-news/politics/anthony-albanese-penny-wong-richard-marles-jim-chalmers-katy-gallagher-to-be-sworn-in-first-ahead-of-quad-meeting/news-story/002bf7e9acc07ede11353d4202c0081a |url-status=dead }}</ref> Hy is sedert 2019 leier van die Australiese Arbeidersparty (ALP) en sedert 1996 die parlementslid (LP) vir Grayndler. Albanese het voorheen in 2013 as die 15de adjunkpremier onder die tweede [[Kevin Rudd]]-regering gedien; en hy het van 2007 tot 2013 verskeie ministeriële poste in die regerings van Kevin Rudd en [[Julia Gillard]] beklee.
== Vroeë lewe ==
Albanese is in [[Sydney]] gebore met 'n Italiaanse pa en 'n Iers-Australiese ma wat hom as enkelouer grootgemaak het. Hy was by die St Mary's Cathedral College op skool voordat hy na die Universiteit van Sydney gegaan het om in die [[ekonomie]] te studeer. Hy het as student by die Arbeidersparty aangesluit, en voordat hy die parlement betree het, het hy as partyamptenaar en navorsingsbeampte gewerk.
== Politieke loopbaan ==
Albanese is tydens die verkiesing van 1996 tot die Huis van Verteenwoordigers verkies en het die setel van Grayndler in [[Nieu-Suid-Wallis]] gewen. Hy is die eerste keer in 2001 deur Simon Crean in die skadukabinet aangestel en het in 'n aantal rolle gedien en uiteindelik in 2006 bestuurder van opposisiebesigheid geword. Na die oorwinning van Arbeid in die verkiesing in 2007, is Albanese aangestel as leier van die huis, en word hy ook minister van streeksontwikkeling en plaaslike regering en minister van infrastruktuur en vervoer. In die daaropvolgende leierskapspanning tussen Kevin Rudd en Julia Gillard van 2010 tot 2013 was Albanese in die openbaar krities oor die gedrag van albei en hy het 'n beroep op partyeenheid gedoen. Nadat hy Rudd in Junie 2013 in die laaste leierskapstemming tussen die twee ondersteun het, is Albanese verkies tot adjunkleier van die Arbeidersparty en die volgende dag as adjunkpremier ingesweer, 'n pos wat hy minder as drie maande beklee het, aangesien die Arbeiders in die verkiesing van 2013 verslaan is.
== Leierskap ==
Nadat Rudd die leierskap bedank het en uit die politiek getree het, het Albanese in die daaropvolgende leiersverkiesing teen Bill Shorten gestaan, die eerste wat partylede benewens parlementslede ingesluit het. Alhoewel Albanese 'n groot meerderheid van die lidmaatskap gewen het, het Shorten meer steun behaal onder parlementslede van die Arbeidersparty en die leierskapstryd gewen; Shorten het Albanese daarna in sy skadukabinet aangestel. Na die verrassende nederlaag van die Arbeidsparty in die verkiesing in 2019, bedank Shorten as leier, met Albanese wat die enigste persoon word wat in die leiersverkiesing benoem is om hom te vervang; hy is daarna onbestrede verkies as leier van die Arbeidersparty en word leier van die opposisie.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/19/anthony-albanese-kicks-off-labor-leadership-race-with-call-for-policy-shift|title=Anthony Albanese kicks off Labor leadership race with call for policy shift|last=Murphy|first=Katharine|date=19 Mei 2019|website=[[The Guardian]]|access-date=20 Mei 2019|archive-date=19 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519095231/https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/19/anthony-albanese-kicks-off-labor-leadership-race-with-call-for-policy-shift|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/27/anthony-albanese-elected-unopposed-as-labor-leader|title=Anthony Albanese elected unopposed as Labor leader|last=Martin|first=Sarah|date=27 Mei 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=27 Mei 2019|language=en-GB|archive-date=27 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527030337/https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/27/anthony-alba-elected-unopposed-as-labor-leader|url-status=live}}</ref>
In die verkiesing in 2022 het Albanese sy party tot 'n beslissende oorwinning teen [[Scott Morrison]] se Liberaal-Nasionale Koalisie gelei. Albanese is die eerste Italiaans-Australiër wat premier geword het,<ref>{{Cite web |title=New Aussie PM and his Italian heritage |url=http://www.italianinsider.it/?q=node/11021 |access-date=2022-07-01 |website=Italianinsider.it}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news.com.au/national/federal-election/anthony-albanese-on-becoming-first-australianitalian-prime-minister/news-story/2853b658e21b3da6676b70b9af9ab397|title=Anthony Albanese on becoming first Australian-Italian Prime Minister|website=News.com.au|access-date=1 Julie 2022}}</ref> die eerste Australiese premier wat 'n nie-Anglo-Keltiese van het nie,<ref>{{cite news |last=Tamer |first=Rayane |title=Anthony Albanese to be first Australian prime minister with non-Anglo-Celtic surname, praises 'great multicultural society' |language=en |work=SBS News |url=https://www.sbs.com.au/news/article/anthony-albanese-to-be-first-australian-prime-minister-with-non-anglo-celtic-heritage-praises-great-multicultural-society/7ass6sdet |url-status=live |access-date=31 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530202305/https://www.sbs.com.au/news/article/anthony-albanese-to-be-first-australian-prime-minister-with-non-anglo-celtic-heritage-praises-great-multicultural-society/7ass6sdet |archive-date=30 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Cassidy |first=Caitlin |date=23 Mei 2022 |title=Anthony Albanese is Australia's first PM with a non-Anglo surname. So how do you pronounce it? |language=en |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2022/may/23/anthony-albanese-is-australias-first-pm-with-a-non-anglo-surname-so-how-do-you-pronounce-it |url-status=live |access-date=31 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531074435/https://www.theguardian.com/australia-news/2022/may/23/anthony-albanese-is-australias-first-pm-with-a-non-anglo-surname-so-how-do-you-pronounce-it |archive-date=31 Mei 2022}}</ref> en die laaste van die 16 Australiese premiers wat onder [[koningin Elizabeth II]] gedien het. Hy is op 23 Mei 2022 saam met vier senior voorbankkollegas ingesweer.<ref name="swornin3">{{cite news |date=23 Mei 2022 |title=Anthony Albanese sworn in as Prime Minister |work=The New Daily |url=https://thenewdaily.com.au/news/politics/australian-politics/federal-election-2022/2022/05/23/anthony-albanese-sworn-in-pm/ |url-status=live |access-date=23 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522234301/https://thenewdaily.com.au/news/politics/australian-politics/federal-election-2022/2022/05/23/anthony-albanese-sworn-in-pm/ |archive-date=22 Mei 2022}}</ref><ref name="swornin-abc">{{cite news |last=Worthington |first=Brett |date=23 Mei 2022 |title=Anthony Albanese and four senior frontbenchers sworn in ahead of Quad trip |publisher=ABC News (Australia) |url=https://www.abc.net.au/news/2022-05-23/anthony-albanese-sworn-in-australian-prime-minister/101089902 |url-status=live |access-date=23 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522235033/https://www.abc.net.au/news/2022-05-23/anthony-albanese-sworn-in-australian-prime-minister/101089902 |archive-date=22 Mei 2022}}</ref> Albanese se eerste aksies as premier sluit in die opdatering van Australië se klimaatdoelwitte in 'n poging om koolstofneutraliteit teen 2050 te bereik, en die ondersteuning van 'n verhoging in die nasionale minimumloon.
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Eerste Minister van Australië}}
{{Huidige leiers van die G20}}
{{APEC-leiers}}
{{Huidige regeringshoofde}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Albanese, Anthony}}
[[Kategorie:Eerste ministers van Australië]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
hx5tkuhm6tvoioblemupj7f44173ksr
2023 Formule Een-seisoen
0
396118
3378849
3342511
2026-11-19T14:39:18Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378849
wikitext
text/x-wiki
{{F1 seisoen
| Vorige = 2022
| Huidige = 2023
| Volgende = 2024
}}
[[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]]
[[Lêer:Max Verstappen 2017 Malaysia 3.jpg|duimnael|260px|[[Max Verstappen]] is die 2023-bestuurderskampioen in die F1-Wêreldkampioenskapsreeks.]]
Die '''[[2023]] [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] [[Formule Een]]-seisoen''' is 'n topwedrenreeks vir Formule Eenmotors. Dit is die 74ste bestaansjaar van Formule Een. Die seisoen sal uit 23 Grand Prix-wedrenne bestaan wat oor die hele wêreld (behalwe Afrika) plaasvind, en is geskeduleer om in Maart te begin en in November te eindig.
Bestuurders en spanne ding mee om die titels van onderskeidelik Wêreldbestuurderskampioen en Wêreldvervaardigerskampioen. [[Max Verstappen]] is die huidige wêreldbestuurderskampioen (sy tweede jaar), en [[Red Bull Racing]] die verdedigende wêreldkampioen vir vervaardigers nadat hulle hul vyfde wêreldkampioenskapstitel in 2022 verower het.
== Algemeen ==
=== Tegniese regulasies ===
Na gereelde duikprobleme gedurende die [[2022 Formule Een-seisoen|2022-seisoen]], stel die FIA veranderinge aan die regulasies voor om oormatige duik te beperk. Die vloerhoogte bo die padoppervlak sal met 15 mm verhoog word en die agterkant van die verspreider sal ook verhoog word, met 'n verandering in hoogte wat nog bepaal moet word. Die styfheid van die verspreiderrand word verhoog en 'n ekstra sensor word verpligtend gemaak om die verskynsel beter te monitor.<ref name="reglement2023">{{En}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fia-world-motor-sport-council-approves-power-unit-regulations-for.495Jt6I1pAAsytVVYjz2Z5.html|title=FIA World Motor Sport Council approves power unit regulations for 2026|date=16 Augustus 2022|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816170029/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fia-world-motor-sport-council-approves-power-unit-regulations-for.495Jt6I1pAAsytVVYjz2Z5.html|archive-date=16 Augustus 2022|access-date=2 Oktober 2022}}</ref> Sydelingse vloerdefleksietoetse sal ook strenger word.<ref>{{En}}{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/how-2023-f1-floor-changes-help-limit-porpoising/10340342/|title=How 2023 F1 floor changes will help limit porpoising issues|date=20 Julie 2022|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220731104454/https://www.motorsport.com/f1/news/how-2023-f1-floor-changes-help-limit-porpoising/10340342/|archive-date=31 Julie 2022|access-date=2 Oktober 2022}}</ref>
Na [[Zhou Guanyu]] se ongeluk by die [[2022 Britse Grand Prix]], sal 'n afgeronde bokant op die rolstaaf nou vereis word, wat die waarskynlikheid verminder dat dit tydens 'n ongeluk in die grond sal grawe; 'n verandering sal aangebring word om 'n minimum hoogte vir 'n aanskakelpunt vir die homologasietoets te verseker; daar sal 'n nuwe fisiese homologasietoets wees waar die vrag die rolstaaf vorentoe stoot; daar sal 'n definisie wees van nuwe toetse wat deur berekening uitgevoer moet word.<ref name="reglement2023"/>
=== Sportregulasies ===
Met die doel om bandgebruik in die toekoms meer volhoubaar te maak, sal Formule 1 'n vermindering van toegekende bandestelle van 13 tot 11 by twee wedrenne in 2023 beproef. By hierdie wedrenne is die gebruik van bande verplig om as hard in K1, medium in K2 en sag in K3 te kwalifiseer, met die veronderstelling dat dit nie reën nie. Spanne is gewoonlik vry om te kies watter samestelling van bande hul gebruik tydens kwalifisering. <ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-to-trial-tweaked-qualifying-format-in-2023/10264787/|title=F1 to trial tweaked qualifying format in 2023|date=2 Mei 2022|website=Autosport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818202710/https://www.autosport.com/f1/news/f1-to-trial-tweaked-qualifying-format-in-2023/10264787/|archive-date=18 Augustus 2022|access-date=2 Oktober 2022}}</ref>
=== Naelren ===
Die naelren-formaat sal vanaf hierdie seisoen by ses Grands Prix gehou word, anders as die drie in [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] en [[2022 Formule Een-seisoen|2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-formula-1-calendar-to-feature-six-sprint-events-from-2023-onwards.6JpUPQeXnDnmYEzvlcySXk.html|title=Formula 1 calendar includes six Sprint events from 2023|date=27 September 2022|website=Formula1.com|language=en|access-date=2 Oktober 2022}}</ref> Hierdie naweke sluit 'n vrye oefensessie van 60 minute en volle kwalifisering op Vrydag in. Die uitslag van die kwalifisering bepaal watter bestuurder die term "paalposisie" ontvang vir Sondag. Op Saterdag is daar 'n verkorte kwalifisering wat die naelren-wegspringrooster bepaal voordat die naelren van 100 kilometer gehou word.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.explained-everything-you-need-to-know-about-the-2023-f1-sprint-format.583WHWKbWVVBemPKi6pJxH.html|title=Explained: Everything you need to know about the 2023 F1 Sprint format|website=Formula1.com|date=25 April 2023|access-date=1 Mei 2023|language=en}}</ref><br/>
Die eerste agt jaers verdien punte: Daar is 8 punte vir die wenner, 7 punte vir die tweede plek en verder aan tot 1 punt vir nommer agt. Die hoofren word Sondag gery, waarvan die wegspringposisie deur die uitslag van die naelren bepaal word.
== Kalender ==
[[Lêer:Formula 1 all over the world-2023.svg|thumb|300px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2023 aangebied het, word in groen gewys, voormalige lande is in donkergrys.]]
{| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%"
!Rondte
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
!Baan
!Plek
!Datum
|-
!1
|[[Bahreinse Grand Prix]]
|[[Bahrein Internasionale Renbaan]]
|[[Sakhir]]
|5 Maart
|-
!2
|[[Saoedi-Arabiese Grand Prix]]
|[[Djedda-straatrenbaan]]
|[[Djedda]]
|19 Maart
|-
!3
|[[Australiese Grand Prix]]
|[[Melbourne Grand Prix Renbaan]]
|[[Melbourne]]
|2 April
|-
!4
|[[Azerbeidjanse Grand Prix]]
|[[Bakoe-straatrenbaan]]
|[[Bakoe]]
|30 April
|-
!5
|[[Miami Grand Prix]]
|[[Miami International Autodrome]]
|[[Miami]] ([[Florida]])
|7 Mei
|-
!6
|[[Monaco Grand Prix]]
|[[Monaco-renbaan]]
|[[Monaco]]
|28 Mei
|-
!7
|[[Spaanse Grand Prix]]
|[[Barcelona-Catalunya-renbaan]]
|Montmeló
|4 Junie
|-
!8
|[[Kanadese Grand Prix]]
|[[Gilles Villeneuve-renbaan]]
|[[Montreal]] ([[Quebec]])
|18 Junie
|-
!9
|[[Oostenrykse Grand Prix]]
|[[Red Bull Ring]]
|Spielberg
|2 Julie
|-
!10
|[[Britse Grand Prix]]
|[[Silverstone-renbaan]]
|Silverstone
|9 Julie
|-
!11
|[[Hongaarse Grand Prix]]
|[[Hungaroring]]
|Mogyoród
|23 Julie
|-
!12
|[[Belgiese Grand Prix]]
|[[Circuit de Spa-Francorchamps]]
|[[Stavelot]]
|30 Julie
|-
!13
|[[Nederlandse Grand Prix]]
|[[Zandvoort-renbaan]]
|Zandvoort
|27 Augustus
|-
!14
|[[Italiaanse Grand Prix]]
|[[Autodromo Nazionale di Monza]]
|Monza
|3 September
|-
!15
|[[Singapoerse Grand Prix]]
|[[Marinabaai Straatrenbaan]]
|[[Singapoer]]
|17 September
|-
!16
|[[Japannese Grand Prix]]
|[[Suzuka Internasionale Renbaan]]
|Suzuka
|24 September
|-
!17
|[[Katarse Grand Prix]]
|[[Losail Internasionale Renbaan]]
|Lusail
|8 Oktober
|-
!18
|[[Verenigde State Grand Prix]]
|[[Circuit of the Americas]]
|[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]])
|22 Oktober
|-
!19
|[[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]
|[[Autódromo Hermanos Rodríguez]]
|[[Meksikostad]]
|29 Oktober
|-
!20
|[[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]]
|[[José Carlos Pace-renbaan]]
|[[São Paulo]]
|5 November
|-
!21
|[[Las Vegas Grand Prix]]
|[[Las Vegas Straatrenbaan]]
|[[Las Vegas]] ([[Nevada]])
|18 November
|-
!22
|[[Aboe Dhabi Grand Prix]]
|[[Yas Marina-renbaan]]
|[[Yas-eiland]]
|26 November
|}
== Inskrywings ==
Die volgende vervaardigers en jaers was onder kontrak om aan die Wêreldkampioenskap in 2023 deel te neem. Daar is van elke span vereis om ten minste twee jaers in te skryf, een vir elk van die twee verpligte motors. [[Pirelli]] bly steeds die enigste bandverskaffer vir die 2023-seisoen.
{| class="wikitable" style="font-size: 85%;"
!Inskrywer
!Vervaardiger
!Onderstel
!Enjin
!No.
!Renjaer
!Grands Prix
|-
|rowspan=2|{{CH-VLAG}} Alfa Romeo F1 Team Stake<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/record-breaking-title-partnership-sees-launch-of-alfa-romeo-f1-team-stake-for-2023-and-beyond/ |title=Record-breaking title partnership sees launch of Alfa Romeo F1 Team Stake for 2023 and beyond |work=sauber-group.com |date=27 Januarie 2023 |access-date=30 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127080326/https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/record-breaking-title-partnership-sees-launch-of-alfa-romeo-f1-team-stake-for-2023-and-beyond/ |archive-date=27 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref>
!rowspan=2|[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]]
|rowspan=2|C43<ref>{{en}}{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.alfa-romeo-reveal-major-change-on-new-c43-as-they-target-next-level-of.1waOOsXxtVjC2zVHjX1sr7.html |title=Alfa Romeo reveal ‘major change’ on new C43 as they target ‘next level of performance’ in 2023 |website=formula1.com |date=2022-02-07}}</ref>
|rowspan=2|Ferrari 066/10<ref name=motor>{{en}}[https://fiaresultsandstatistics.motorsportstats.com/results/2023-bahrain-grand-prix Motorinformatie per constructeur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331115805/https://fiaresultsandstatistics.motorsportstats.com/results/2023-bahrain-grand-prix |date=31 Maart 2023 }}</ref>
|align=center|24
|{{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]]<ref name="Zhou">{{nl}} [https://www.gptoday.net/nl/nieuws/f1/271050/zhou-blijft-ook-in-2023-bij-alfa-romeo Zhou blijft ook in 2023 bij Alfa Romeo]</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|77
|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref>{{nl}} [https://www.gpblog.com/nl/amp/92729/breaking-bottas-vertrekt-bij-mercedes-en-gaat-naar-alfa-romeo.html Bottas weg bij Mercedes, bevestigd als coureur bij Alfa Romeo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920205734/https://www.gpblog.com/nl/amp/92729/breaking-bottas-vertrekt-bij-mercedes-en-gaat-naar-alfa-romeo.html |date=20 September 2022 }}</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=4|{{IT-VLAG}} Scuderia AlphaTauri
!rowspan=4|[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
|rowspan=4|AT04<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://racingnews365.nl/alphatauri-onthult-de-nieuwe-f1-bolide-van-de-vries |titel=AlphaTauri onthult de nieuwe F1-bolide van De Vries |website=racingnews365.nl |datum=2022-02-11}}</ref>
|rowspan=4|Honda H001<ref name=motor/>
|align=center|21
|{{NL-VLAG}} [[Nyck de Vries]]<ref name="de Vries">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/officieel-nyck-de-vries-f1-2023-alphatauri-vervanger-pierre-gasly/10376707/ Officieel: Nyck de Vries volgend jaar in de Formule 1 bij AlphaTauri]</ref>
|align=center|1–10
|-
|align=center|3
|{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://autobahn.eu/artikel/499148/bevestigd-daniel-ricciardo-pakt-stoeltje-nyck-de-vries-af |titel=Bevestigd: Daniel Ricciardo pakt stoeltje Nyck de Vries af |website=autobahn.eu |datum=2023-07-11}}</ref>
|align=center|11–13<br>18–22
|-
|align=center|40
|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LL>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-geblesseerde-ricciardo-vervangen-voor-gp-nederland#entry:10894525@1 |titel=Geblesseerde Ricciardo vervangen voor GP Nederland |website=racingnews365.nl |datum=2023-08-25}}</ref>
|align=center|13–17
|-
|align=center|22
|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref>{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/yuki-tsunoda-langer-f1-verblijf-alphatauri-2023/10372642/ Officieel: AlphaTauri langer in zee met Yuki Tsunoda]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{FR-VLAG}} BWT Alpine F1-span
!rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault F1|Renault]]
|rowspan=2|A523<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.first-look-alpine-complete-the-2023-f1-grid-with-a523-car-launch.7Lig18k6DanDWy56RlJHsS.html |title=FIRST LOOK: Alpine complete the 2023 F1 grid with A523 car launch |website=formula1.com |date=2022-02-16}}</ref>
|rowspan=2|Renault E-Tech RE23<ref name=motor/>
|align=center|10
|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}} [https://racingnews365.nl/gasly-en-red-bull-verbreken-contract-voor-overstap-naar-alpine Gasly en Red Bull verbreken contract voor overstap naar Alpine]</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|31
|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/breaking-ocon-verlengt-formule-1-contract-met-alpine/amp Ocon verlengt Formule 1-contract met Alpine]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco<br />Cognizant Formule 1-span
!rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|AMR23<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.first-look-aston-martin-unveil-new-amr23-f1-car-at-silverstone-launch.59KJHJq87ktUp2VfOIsQWR.html |title=FIRST LOOK: Aston Martin unveil new AMR23 F1 car at Silverstone launch |datum=2022-02-13}}</ref><ref>{{en}}[https://www.astonmartinf1.com/en-GB/AMR23 Technische specificaties AMR23]</ref>
|rowspan=2|Mercedes-AMG F1 M14<br />E Performance<ref name=motor/>
|align=center|14
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref name="Alonso">{{nl}} [https://www.telegraaf.nl/sport/646980276/alonso-vervangt-vettel-in-2023-bij-aston-martin Alonso vervangt Vettel in 2023 bij Aston Martin]</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|18
|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref>{{nl}}[https://www.gpfans.com/nl/f1-nieuws/88541/aston-martin-bevestigd-aanblijven-lance-stroll-volgend-seizoen Aston Martin bevestig dat Lance Stroll aanbly vir volgende seisoen]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]]
!rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|rowspan=2|SF-23
|rowspan=2|Ferrari 066/10<ref name=motor/><ref>{{en}} [https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-23 Tegniese spesifikasies SF-23]</ref>
|align=center|16
|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
|align=center|1–22
|-
|align=center|55
|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{US-VLAG}} MoneyGram [[Haas F1-span]]
!rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
|rowspan=2|VF-23
|rowspan=2|Ferrari 066/10
|align=center|20
|{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]<ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/breaking-sensationele-formule-1-comeback-voor-kevin-magnussen/amp Sensationele Formule 1-comeback voor Kevin Magnussen]</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|27
|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref name=Hülkenberg>{{nl}} [https://racingnews365.nl/officieel-hulkenberg-tekent-haas-deal-schumacher-zonder-stoeltje Officieel: Hulkenberg tekent Haas-deal, Schumacher zonder stoeltje]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Formule 1-span
!rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|MCL60
|rowspan=2|Mercedes-AMG F1 M14
|align=center|4
|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}} [https://www.gpblog.com/nl/amp/84507/breaking-news-norris-verlengt-zijn-contract-bij-mclaren.html Norris verlengt zijn contract bij McLaren] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221024161751/https://www.gpblog.com/nl/amp/84507/breaking-news-norris-verlengt-zijn-contract-bij-mclaren.html |date=24 Oktober 2022 }}</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|81
|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref name="Piastri">{{nl}} [https://nos.nl/artikel/2443028-einde-aan-formule-1-rel-talentvolle-piastri-gaat-naar-mclaren Einde aan Formule 1-rel: talentvolle Piastri gaat naar McLaren]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]
!rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|rowspan=2|W14<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.first-look-mercedes-go-back-to-black-with-new-w14-for-2023-f1-season.3C2qTWAW2Z3zilTnBNhd2G.html |title=FIRST LOOK: Mercedes go back to black with new W14 for 2023 F1 season |website=formula1.com |date=2022-02-15}}</ref>
|rowspan=2|Mercedes-AMG F1 M14<br />E Performance<ref name=motor/>
|align=center|44
|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}} [https://www.nu.nl/formule-1/6143312/zevenvoudig-wereldkampioen-hamilton-twee-jaar-langer-door-bij-mercedes.amp Zevenvoudig wereldkampioen Hamilton twee jaar langer door bij Mercedes]</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|63
|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/george-russell-mercedes-f1-contract-2022-teamgenoot-lewis-hamilton/6518855/ Officieel: Russell naar Mercedes als teamgenoot Hamilton in 2022]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle [[Red Bull Racing]]
!rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
|rowspan=2|RB19<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=w54aoXZ5mAs&t=5s |title=Wat Weten We Over De NIEUWE F1-bolide Van Verstappen? |website=Racingnews365.nl film op Youtube |date= 2 Januarie 2023}}</ref>
|rowspan=2|Honda H001
|align=center|1
|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]<ref>{{nl}}[https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull]</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|11
|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref>{{nl}}[https://nl.motorsport.com/f1/news/officieel-sergio-perez-verlengt-contract-met-red-bull-tot-en-met-2024/10314394/ Officieel: Perez verlengt contract bij Red Bull Racing tot en met 2024]</ref>
|align=center|1–22
|-
|rowspan=2|{{GB-VLAG}} Williams Racing
!rowspan=2|[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=2|FW45<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/c15945d3-034a-4d7e-b972-e1c1bf21cbef/williams-mercedes-fw45-technical-specification|title=Williams Mercedes FW45 Technical Specification|website=williamsf1.com|date=2023-02-06|accessdate=2023-02-06}}</ref>
|rowspan=2|Mercedes-AMG F1 M14<br />E Performance
|align=center|2
|{{US-VLAG}} [[Logan Sargeant]]<ref name="Sargeant">{{nl}} [https://www.gpblog.com/nl/amp/160595/logan-sargeant-officieel-bevestigd-als-williams-coureur-voor-2023.html Logan Sargeant officieel bevestigd als Williams-coureur voor 2023] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123073249/https://www.gpblog.com/nl/amp/160595/logan-sargeant-officieel-bevestigd-als-williams-coureur-voor-2023.html |date=23 November 2022 }}</ref>
|align=center|1–22
|-
|align=center|23
|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{nl}} [https://www.f1maximaal.nl/formule-1/albon-verlengt-contract-bij-williams-met-meerjarige-deal/amp Albon verlengt contract bij Williams met meerjarige deal]</ref>
|align=center|1–22
|-
!colspan=10 align=center| Bron: [[FIA]]<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2023/2023-fia-formula-one-world-championship-entry |title=2023 FIA Formula One World Championship – Entry List |date=2023-03-24 |accessdate=2023-04-02}}</ref><ref>Inskrywingslyste:
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Bahrain Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-03-03}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Saudi Arabian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-03-17}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Australian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Australian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-03-31}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-04-28}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-05-05}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-05-26}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-06-02}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-06-16}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-06-30}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-07-07}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-07-21}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-07-28}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Dutch%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-08-25}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Dutch%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Dutch Grand Prix – Revised Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-08-25}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-09-01}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Singapore Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-09-15}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-09-22}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Qatar%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Qatar Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-10-06}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 United States Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-10-20}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Mexico%20City%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Mexico City Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-10-27}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20São%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20-%20Corrected.pdf |titel=2023 São Paulo Grand Prix – Entry List – Corrected|uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-11-03}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Las%20Vegas%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List_0.pdf |titel=2023 Las Vegas Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-11-16}}
* {{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2023%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2023 Abu Dhabi Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2023-11-24}}
</ref>
|}
== Uitslae ==
=== Grands Prix ===
<div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0">
{|class="wikitable" style=font-size:85%
!Ronde
![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]]
!Voorste wegspringplek
!Vinnigste ronde
!Wenner<br/>(renjaer)
!Wenner<br/>(vervaardiger)
!Verslag
|-
!1
| {{BH-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Bahreinse Grand Prix|Verslag]]
|-
!2
| {{Vlagikoon|SAU}} [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]]
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!3
| {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Australiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!4
| {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!5
| [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]]
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Miami Grand Prix|Verslag]]
|-
!6
| {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Monaco Grand Prix|Verslag]]
|-
!7
| {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Spaanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!8
| {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Kanadese Grand Prix|Verslag]]
|-
!9
| {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]]
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Britse Grand Prix|Verslag]]
|-
!11
| {{vlagikoon|HUN}} [[Hongaarse Grand Prix]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Hongaarse Grand Prix|Verslag]]
|-
!12
| {{vlagikoon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Belgiese Grand Prix|Verslag]]
|-
!13
| {{vlagikoon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Nederlandse Grand Prix|Verslag]]
|-
!14
| {{vlagikoon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]]
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Italiaanse Grand Prix|Verslag]]
|-
!15
| {{vlagikoon|SIN}} [[Singapoerse Grand Prix]]
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]]
| [[2023 Singapoerse Grand Prix|Verslag]]
|-
!16
| {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Japannese Grand Prix|Verslag]]
|-
!17
| {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Katarse Grand Prix|Verslag]]
|-
!18
| {{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} [[Verenigde State Grand Prix]]}}
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Verenigde State Grand Prix|Verslag]]
|-
!19
| {{vlagikoon|MEX}} [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Meksikostad Grand Prix|Verslag]]
|-
!20
| [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 São Paulo Grand Prix|Verslag]]
|-
!21
| [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]]
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Las Vegas Grand Prix|Verslag]]
|-
!22
| {{AE-VLAG}} [[Aboe Dhabi Grand Prix]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]]
|}
</div>
=== Puntestelsel ===
Punte word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Een punt vir die vinnigste ronde tydens die Grand Prix word ook toegeken, maar slegs as die bestuurder in die top 10 klaargemaak het. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken:
{| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center"
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek'''
|bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}}
|bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}}
|bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}}
|bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}}
|bgcolor=ffffff|{{0}}'''{{Pictogram vinnigste ronde}}'''{{0}}
|-
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix'''
|bgcolor=ffffbf|25
|bgcolor=dfdfdf|18
|bgcolor=ffdf9f|15
|bgcolor=dfffdf|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|2
|bgcolor=dfffdf|1
|bgcolor=ffffff|1
|-
|bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren'''
|bgcolor=ffffff|8
|bgcolor=ffffff|7
|bgcolor=ffffff|6
|bgcolor=ffffff|5
|bgcolor=ffffff|4
|bgcolor=ffffff|3
|bgcolor=ffffff|2
|bgcolor=ffffff|1
|}
=== Ranglys van renjaers ===
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
<div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0">
{| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;"
|-
!valign="middle" rowspan=2|Plek
!valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign="middle" rowspan=2|Renjaer
!valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
!valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte
|-
!width="3%"|{{BH-VLAG}}<br/>[[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br/>[[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]]
!width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br/>[[2023 Miami Grand Prix|MIA]]
!width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2023 Monaco Grand Prix|MON]]
!width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2023 Britse Grand Prix|GBR]]
!width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br/>[[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width="3%"|{{US-VLAG}}<br/>[[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width="3%"|{{MX-VLAG}}<br/>[[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br/>[[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
|-
!1
|1
|align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''2'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|575
|-
!2
|11
|align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|285
|-
!3
|44
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=000000|<span style="color:white;"><sup>'''2'''</sup><small>DSQ</small></span>
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|234
|-
!4
|14
|align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|206
|-
!5
|16
|align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=000000|<span style="color:white;"><sup>'''3'''</sup><small>DSQ</small></span>{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffff|<sup>'''5'''</sup><small>DNS</small>
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|206
|-
!6
|4
|align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|5
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|205
|-
!7
|55
|align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>6
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=efcfff|<sup>'''4'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small>
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''6'''</sup>3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|200
|-
!8
|63
|align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6<sup>'''8'''</sup>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|16<sup>†</sup>
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|<sup>'''4'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|175
|-
!9
|81
|align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|12{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|97
|-
!10
|18
|align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>9
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|<small>WD</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|17<sup>†</sup>
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|10
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|74
|-
!11
|10
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|<sup>'''3'''</sup>11
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|62
|-
!12
|31
|align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|14<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|12
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|58
|-
!13
|23
|align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|27
|-
!14
|22
|align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=|<small>DNS</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>9
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|bgcolor=dfffdf|8
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|17
|-
!15
|77
|align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|19
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|10
|-
!16
|27
|align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|19<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|15
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|9
|-
!17
|3
|align=left|{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|<small>WD</small>
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|11
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|6
|-
!18
|24
|align=left|{{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]]
|bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|6
|-
!19
|20
|align=left|{{nowrap|{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]}}
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|17<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|19<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|20
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|3
|-
!20
|40
|align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2
|-
!21
|2
|align=left|{{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]]
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|16<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|16
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1
|-
!22
|21
|align=left|{{NL-VLAG}} [[Nyck de Vries]]
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|15<sup>†</sup>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0
|-
!valign="middle" rowspan=2|Plek
!valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign="middle" rowspan=2|Renjaer
!width="3%"|{{BH-VLAG}}<br/>[[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br/>[[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]]
!width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br/>[[2023 Miami Grand Prix|MIA]]
!width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2023 Monaco Grand Prix|MON]]
!width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2023 Britse Grand Prix|GBR]]
!width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br/>[[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width="3%"|{{US-VLAG}}<br/>[[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width="3%"|{{MX-VLAG}}<br/>[[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br/>[[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
!valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte
|-
!valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
|}
</div>
'''Opmerking''':<br />
<sup>†</sup> Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.
=== Ranglys van vervaardigers ===
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
<div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0">
{| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;"
|-valign="top"
!valign="middle" rowspan=2|Plek
!valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger
!valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
!valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte
|-
!width="3%"|{{BH-VLAG}}<br/>[[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br/>[[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]]
!width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br/>[[2023 Miami Grand Prix|MIA]]
!width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2023 Monaco Grand Prix|MON]]
!width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2023 Britse Grand Prix|GBR]]
!width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br/>[[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width="3%"|{{US-VLAG}}<br/>[[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width="3%"|{{MX-VLAG}}<br/>[[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br/>[[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|1
|rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-<br />[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
|align=center|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''2'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}}
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|860
|-
|align=center|11
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|2
|rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|align=center|44
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=000000|<span style="color:white;"><sup>'''2'''</sup><small>DSQ</small></span>
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|409
|-
|align=center|63
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|16<sup>†</sup>
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|<sup>'''4'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|3
|rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|align=center|16
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=000000|<span style="color:white;"><sup>'''3'''</sup><small>DSQ</small></span>{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffff|<sup>'''5'''</sup><small>DNS</small>
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|406
|-
|align=center|55
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>6
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=efcfff|<sup>'''4'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small>
|bgcolor=ffdf9f|<sup>'''6'''</sup>3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|4
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|4
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3<sup>'''3'''</sup>
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|5
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|302
|-
|align=center|81
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|12{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|5
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|14
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|280
|-
|align=center|18
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>9
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|<small>WD</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|17<sup>†</sup>
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|10
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|6
|rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]]
|align=center|10
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|<sup>'''3'''</sup>11
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|120
|-
|align=center|31
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|14<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|12
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|7
|rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|align=center|2
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|16<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|20
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|16
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|28
|-
|align=center|23
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=4|8
|rowspan=4 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-<br />[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
|align=center|21
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|15<sup>†</sup>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
!rowspan=4 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|25
|-
|align=center|3
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=|<small>WD</small>
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|11
|-
|align=center|40
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=center|22
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=ffffff|<small>DNS</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>9
|bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup>
|bgcolor=dfffdf|8
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|9
|rowspan=2 align=left|{{CH-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]]
|align=center|24
|bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16
|-
|align=center|77
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|19
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!rowspan=2|10
|rowspan=2 align=left|{{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
|align=center|20
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|17<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|19<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|20
!rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12
|-
|align=center|27
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small>
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|19<sup>†</sup>
|bgcolor=cfcfff|15
|-style="border-top:2px solid #aaaaaa"
!valign="middle" rowspan=2|Plek
!valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger
!valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}}
!width="3%"|{{BH-VLAG}}<br/>[[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br/>[[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]]
!width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]
!width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br/>[[2023 Miami Grand Prix|MIA]]
!width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2023 Monaco Grand Prix|MON]]
!width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]
!width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]
!width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
!width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2023 Britse Grand Prix|GBR]]
!width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]
!width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]
!width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]
!width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
!width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br/>[[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]
!width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]
!width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]
!width="3%"|{{US-VLAG}}<br/>[[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
!width="3%"|{{MX-VLAG}}<br/>[[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]
!width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]
!width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br/>[[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]
!valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte
|-
!valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]]
|}
</div>
'''Opmerking''':<br />
<sup>†</sup> Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Formule Een-seisoene}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Formule Een-seisoene]]
[[Kategorie:Sport in 2023|1]]
bq9j6i7pabrto8dprim6n40n0wi7mmk
Kamberg (KwaZulu-Natal)
0
396501
3379067
2545272
2026-11-20T07:05:47Z
Rooiratel
90342
+ Interne skakels. Teks verander, dit het die indruk gegee dat Pretoria die hoofstad van KZN is.
3379067
wikitext
text/x-wiki
{{Location map|Suid-Afrika |float = right |width=260 | caption = Ligging van Kamberg in Suid-Afrika. | label = Kamberg|position=top|background=|lat=-29.36968|long=29.77076}}
'''Kamberg''' is 'n [[bergreeks]] in die [[UMgungundlovu-distriksmunisipaliteit]] in die provinsie [[KwaZulu-Natal]], ongeveer 400 km van [[Pretoria]]. Die hoogste piek is 2 074 meter bo seevlak en styg 417 meter bokant die omliggende terrein uit.
{{KwaZulu-Natal saadjie}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
cc1x5jwkvll49y9a26p59uriyclamsh
3379076
3379067
2026-11-20T08:08:31Z
Aliwal2012
39067
Eerder 'n kaart van KwaZulu-Natal
3379076
wikitext
text/x-wiki
{{Location map|KwaZulu-Natal |float = right |width=220 | caption = Ligging van die Kamberg in KwaZulu-Natal. | label = Kamberg|position=top|background=|lat=-29.36968|long=29.77076}}
'''Kamberg''' is 'n [[bergreeks]] in die [[UMgungundlovu-distriksmunisipaliteit]] in die provinsie [[KwaZulu-Natal]], ongeveer 400 km van [[Pretoria]]. Die hoogste piek is 2 074 meter bo seevlak en styg 417 meter bokant die omliggende terrein uit.
{{KwaZulu-Natal saadjie}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
hwja5apxcvgahfnvmb97pmrs2oai1rp
3379099
3379076
2026-11-20T08:54:13Z
Aliwal2012
39067
3379099
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Berg
| Naam = Kamberg
| Foto =
| Foto onderskrif =
| Hoogte =
| Ligging = [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]
| Bergreeks = [[Drakensberge]]
| Prominensie =
| Koördinate = {{Koördinate|31|26|51|S|26|43|3|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Tipe = [[Bosveldstollingskompleks]] en sandsteen
| Rotsouderdom = Neoargeaans tot vroeg-Paleoproterosoïes
| duimdrukkerkaart = KwaZulu-Natal
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| duimdrukkerkaartgrootte = 280
| duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van die Kamberg in KwaZulu-Natal
| breedtegraad = 29
| breedtegraad_m = 22
| breedtegraad_s = 10.85
| breedtegraad_NS = S
| lengtegraad = 29
| lengtegraad_m = 46
| lengtegraad_s = 14.74
| lengtegraad_OW = O
}}
'''Kamberg''' is 'n [[bergreeks]] in die [[UMgungundlovu-distriksmunisipaliteit]] in die provinsie [[KwaZulu-Natal]], ongeveer 400 km suidoos van [[Pretoria]]. Die hoogste piek is 2 074 meter bo seevlak en styg 417 meter bokant die omliggende terrein uit.
{{KwaZulu-Natal saadjie}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
se4d8edvaltevxtxcg9y1ny4wuc05da
Bespreking:Kamberg (KwaZulu-Natal)
1
398884
3379073
2567770
2026-11-20T07:54:53Z
Rooiratel
90342
/* Berg of bergreeks */ nuwe afdeling
3379073
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Berg of bergreeks ==
Ek kan niks vind wat sê dat Kamberg 'n bergreeks is nie. Maar ek het 'n paar bronne gevind wat sê dat Kamberg 'n berg is. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] kan ons dit verander? Of het jy ander bronne?
[https://www.midlandsconservancies.org.za/memkamberg.php bron 1] [https://dewetswild.com/2015/05/08/kamberg-nature-reserve/ bron 2] [https://drakensberghikes.com/directory/regions/kamberg-nature-reserve bron 3] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:54, 20 November 2026 (UTC)
d60zlali2o7cukkgic5l1o782z3i3u0
Didelta spinosa
0
398985
3378780
3232147
2026-11-19T12:03:26Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Didelta]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Didelta (plant)]]
3378780
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| naam = Slaaibos
| beeld =
| beeld2 =
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| genus = Didelta (plant)
| species = spinosa
| outeur = Aiton, (1789)
| sinonieme =* ''Choristea glabra'' <small>Sol. ex Poir.</small>
* ''Choristea spinosa'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small>
* ''Favonium spinosum'' <small>Gaertn.</small>
* ''Polymnia spinosa'' <small>L.f.</small>
}}
Die '''slaaibos''' (''Didelta spinosa'') is meerjarige, [[struik]] wat deel is van die ''[[Asteraceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die plant is [[inheems]] aan die [[Wes-Kaap]], [[Noord-Kaap]] en [[Namibië]]. Die [[spesie]] is deel van die [[fynbos]] in [[Namakwaland]] en [[Sukkulente Karoo]] in die [[Richtersveld]] en die suide van Namibië. Die struik word tot 2 m hoog en blom van Julie tot September. Die blomme is geel.<ref>[[John Charles Manning|John Manning.]] 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978 1 77584 590 4}}</ref>
Die [[plant]] se FSA-nommer is 736.2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref>
== Galery ==
<gallery>
Didelta spinosa 5Dsr 0512.jpg
Didelta spinosa2.JPG
Didelta spinosa 1DS-II 2-2160.jpg
</gallery>
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]
== Verwysings ==
{{verwysings}}
== Bronne ==
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3123-7 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:201392-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Didelta]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Plante wat in 1789 beskryf is]]
kgtxey2638ooukcn64uljevhtn4uuvc
Didelta carnosa
0
398987
3378779
3232155
2026-11-19T12:03:22Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Didelta]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Didelta (plant)]]
3378779
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Kusslaaibos
| beeld =
| beeld2 =
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| genus = Didelta (plant)
| species = carnosa
| outeur = Aiton, (1789)
| sinonieme =
}}
Die '''kusslaaibos''' (''Didelta carnosa'') is meerjarige, [[struik]] wat deel is van die ''[[Asteraceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die plant is [[inheems]] aan die [[Wes-Kaap]], [[Noord-Kaap]] en [[Namibië]]. Die [[spesie]] is deel van die [[fynbos]] in [[Namakwaland]] en groei hoofsaaklik op die kusduine.
== Galery ==
<gallery>
Didelta carnosa var. carnosa 1DS-II 2-2844.jpg
Didelta carnosa (Less.) Roessler (Asteraceae) (6929291965).jpg
Didelta carnosa (Less.) Roessler (Compositae) (6783172684).jpg
Didelta carnosa Dawn 0zz.jpg
Didelta carnosa fruiting head.jpg
Didelta carnosa MS 9427.jpg
Didelta carnosa var tomentosa..JPG
Didelta carnosa var. carnosa - Green delta -Perdeblom Aus South Namibia.jpg
</gallery>
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]
== Bronne ==
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3123-3 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:201389-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Didelta]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Plante wat in 1789 beskryf is]]
2sg7t84n4ijbe8pbfvf5lq2qiskva10
Studentgesentreerde leer
0
400083
3378846
3343148
2026-11-19T13:44:43Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Spelfout
3378846
wikitext
text/x-wiki
{{geen bronnelys}}
{{gaan taal na}}
'''Studentgesentreede leer''' (of leerdergesentreerde onderwys) verwys na ’n verskeidenheid van metodes van onderrig waar die fokus op onderrig van die onderwyser na die student toe skuif. Studentgesentreerde leer se hoofdoel is om leerder-outonomie en onafhanklikheid te ontwikkel deur verantwoordelikheid van die leerpad in die hande van studente te plaas. Dit kan gedoen word deur vaardighede aan leerders oor te dra as ook die basis van hoe ’n spesifieke vak bemeester moet word en wat die persentasievereistes is. Studentgesentreerde onderrig fokus op vaardighede en praktyke wat lewenslange leer en onafhanklike probleemoplossing moontlik maak vir leerders.
Studentgesentreerde leerteorie en -praktyk is gebaseer op die konstruktiewe leerteorie wat die leerder se kritieke rol in die konstruering van betekenis uit nuwe inligting en vorige ervaring beklemtoon. In studentgesentreerde leer dien onderwysers as kundiges en sleutelbronne van kennis, en studente deel verantwoordelikheid om toegang tot daardie kennis te verkry. Studentegesentreede leer skep ’n omgewing waar die kennis wat deur leerders ervaar word ’n verskeidenheid van leerkulture insluit.
Die groeiende tegnologie het ’n groot impak wanneer dit kom by die implementering van die studentgesentreerde leer. Die COVID-19 pandemie het ’n groot rol gespeel, omrede leerders verantwoordelik was vir hulle eie leer deur die gebruik van tegnologiese toestelle en verskeie aanlynstudietoeps. Die pandemie het ’n studentgesentreerde leeromgewing geskep en terselfdertyd leerders beïnvloed om meer aandag te gee aan hulle verskillende leerstyle. Bykomend tot die praktiese onderwyservaring, is opvoedkundige tegnologie gebaseer op teoretiese kennis uit verskeie dissiplines soos kommunikasie, onderwys, sielkunde, sosiologie, kunsmatige intelligensie en rekenaarwetenskap.
Studentgesentreerde leer plaas die leerders se belange eerste deur studente se inspraak te erken as sentraal tot elke leerervaring. In ’n studentgesentreerde leeromgewing kies die leerders war hulle will leer, hoe hulle dit gaan leer, hoe hulle hul leer sal plaas, en hoe hulle hul eie werk sal assesseer deur die rol van fasiliteerder van die klaskamer te speel. Dit is in teenstelling met tradisionele onderwys, ook gedoop as “onderwysergesentreerde leer”, waar die onderwyser die primêre “aktiewe” rol speel terwyl die leerders ’n meer “passiewe”, ontvanklike rol speel. In ’n onderwysergesentreerde klaskamer kies onderwysers wat die leerders moet leer, hoe die leerders gaan leer en hoe die leerders geassesseer gaan word. Studentgesentreerde leer vereis weer van leerders om aktiewe, verantwoordelike deelnemers van hul eie leer te wees en by hulle eie tempo van leer te hou.
Die gebruik van die term “studentgesentreerde leer” kan ook bloot verwys na opvoedkundige ingesteldhede of onderrigmetodes wat individuele verskille by leerders herken. In hierdie geval beklemtoon studentgesentreerde leer elke leerder se belangstellings, vermoëns en leerstyle, wat die onderwyser as ’n fasiliteerder van leer op die individue as op die klas as ’n geheel.
== Agtergrond ==
Teoretici soos [[John Dewey]], [[Jean Piaget]] and [[Lev Vygotsky]], wie se gesamentlike werk gefokus het op hoe studente leer, het die skuif na studentgesentreerde leer ingelig. Dewey was ’n voorstander van progressiewe onderwys, en hy het geglo dat leer ’n sosiale en ervaringsproses is deur leer ’n aktiewe proses te maak soos kinders leer deur te doen. Dit is belangrik om klem te plaas op studentgesentreerde benadering, omdat dit help met die ontwikkeling van die leerder.
Carl Rogers se idees oor die vorming va die individu het ook bygedra tot studentgesentreede leer. Rogers het geskryf dat “die enigste leer wat gedrag [en opvoeding] aansienlik beïnvloed, self ontek is”. [[Maria Montessori]] was ook ’n voorloper van studentgesentreerde leer, waar voorskoolse kinders leer deur onafhanklike selfgerigte interaksie met voorheen aangebied aktiwiteite. Selfbeskikkingsteorie: hierdie benadering bevorder die leerder om selfgemotiveerd te raak in hul leerreis. Wanneer daar onafhanklikheid is, bevorder dit kritiese leer en die hoër denkkonsepte. Deur studente in die middel van die klaskamer te plaas, stel dit hulle in staat om hul eie selfwaarde te bepaal wat ’n hoër mate van instrinsieke motivering skep.
Studentgesentreerde leer is die nuwe era vir onderwys in vergelyking met die ou benadering wat dit die onderwysergesentreerde benadering was. Hierdie benadering het daarop gefokus dat die onderwyser en die leerder nie enige insette in die onderrigprogram gehad het nie. Die nuwe benadering van leer laat die leerder toe om insette in hul opvoeding te hê. Dit laat hulle toe om vasbeslote te wees in hul eie studies en nie net op die onderwyser staat te maak vir 'n bron van onderwys nie. Wanneer daar meer hulpbronne is, laat dit die leerders toe om te onderskei tussen 'n akademiese hulpbron en 'n nie-akademiese hulpbron. Aan die ander kant, in studentgesentreerde klaskamers, word aktiewe leer sterk aangemoedig. Armstrong (2012) het beweer dat "tradisionele onderwys leerderverantwoordelikheid ignoreer of onderdruk".
'n Verdere onderskeid van 'n onderwysergesentreerde klaskamer tot dié van 'n studentgesentreerde klaskamer is wanneer die onderwyser as 'n fasiliteerder optree, in teenstelling met 'n instrukteur. In wese is die onderwyser se doel in die leerproses om studente te begelei om nuwe interpretasies van die leermateriaal te maak, om sodoende inhoud te 'ervaar', wat Rogers se idee herbevestig dat "beduidende leer deur doen verkry word".
Deur eweknie-interaksie kan samewerkende denke tot 'n oorvloed van kennis lei. Deur 'n onderwyser nader aan 'n portuurvlak te plaas, word kennis en leer verbeter, wat die student en klaskamer in die algemeen bevoordeel. Volgens Lev Vygotsky se teorie van die sone van proksimale ontwikkeling (ZPD) (zone of proximal development), leer studente tipies plaasvervangend deur mekaar. Steierwerk (Scaffolding) is belangrik wanneer onafhanklike denkvaardighede bevorder word. Vygotsky verkondig, "Leer wat gerig is op ontwikkelingsvlakke wat reeds bereik is, is oneffektief vanuit die oogpunt van die kind se algehele ontwikkeling. Dit mik nie na 'n nuwe stadium van die ontwikkelingsproses nie, maar bly eerder agter hierdie proses."
Die student-gesentreede benadering is 'n goeie benadering tot die basiese onderwysstelsel wat dit die studente sal help wanneer hulle by die universiteit kom, soos onafhanklikheid en sintese met akademiese hulpbronne. Die probleem met studentgesentreerde benadering is dat elke leerder hul nie-amptelike kennis van die huis af bring waarin die leer van hul maats omstredenheid binne die klas kan veroorsaak. Die gebruik van te veel bronne kan verwarring in die klaskamer en ook vir die leerders veroorsaak omdat nie almal die vermoë het om met hul akademiese bronne te sintetiseer nie.
== Studentgesentreede assessering ==
Een van die mees kritieke verskille tussen studentgesentreerde leer en onderwysergesentreerde leer is in assessering. Studentgesentreerde leer behels tipies meer formatiewe assessering en minder opsommende assessering as onderwysergesentreerde leer. In studentgesentreerde leer neem studente deel aan die evaluering van hul leer. Dit beteken dat studente betrokke is by die besluit hoe om hul leer te demonstreer. Die ontwikkeling van assessering wat leer en motivering ondersteun, is noodsaaklik vir die sukses van studentgesentreerde benaderings.
Formatiewe assessering, formatiewe evaluering, formatiewe terugvoer, of assessering vir leer, insluitend diagnostiese toetsing, is 'n reeks formele en informele assesseringsprosedures wat deur onderwysers tydens die leerproses uitgevoer word om onderrig- en leeraktiwiteite te wysig om studenteprestasie te verbeter. Die doel van 'n formatiewe assessering is om studenteleer te monitor om deurlopende terugvoer te verskaf wat studente kan help om hul sterk- en swakpunte en teikenareas wat werk nodig het, te identifiseer. Dit help ook die fakulteit om te erken waar studente sukkel en probleme dadelik aan te spreek. Dit behels tipies kwalitatiewe terugvoer (eerder as tellings) vir beide student en onderwyser wat op die besonderhede van inhoud en prestasie fokus. Dit word gewoonlik gekontrasteer met summatiewe assessering, wat poog om opvoedkundige uitkomste te monitor, dikwels vir doeleindes van eksterne aanspreeklikheid.
== Toepassing op elementêre en sekondêre onderwys ==
In die VSA is die beginsel van studentgesentreerde onderrig bevorder as 'n manier om betrokkenheid te verbeter en prestasie 'n hupstoot te gee deur hul insluiting in die gemeenskaplike kern. Studente-gesentreerde onderrig het getoon dat dit verband hou met verhoogde wiskunde-betrokkenheid, maar die verhouding kan verskil vir elke reis. Daarbenewens is daar bewyse dat die gebruik van studentgesentreerde onderrig wiskundeprestasie verhoog. Wiskunde gebruik 'n studentgesentreerde benadering, want dit is belangrik dat die onderwyser innoverende maniere vind om die vak in hul kognitiewe leervlak te onderrig en ook elke leerder het 'n ander leerstyl. Vandaar die implementering van die nuwe leertoepassing soos Khan Academy, waarin dit leerders help met hul leer en verskillende benaderings van leer. Die studentesentrum is'n innoverende manier om leer en die gehalte van onderwys te verbeter. Die bekommernis met hierdie benadering is dat dit nie ten volle ooreenstem met die kurrikulum van Suid-Afrika nie, dit kan wrywing met die leerproses volgens die kurrikulum veroorsaak.
== Toepassing op hoër onderwys ==
Daar is bewys dat studentgesentreerde leeromgewings effektief is in hoër onderwys is. Hulle is spesifiek binne hoër onderwys gedefinieer as beide 'n ingesteldheid en 'n kultuur binne 'n gegewe opvoedkundige instelling en as 'n leerbenadering wat breedweg verband hou met, en ondersteun word deur, konstruktiewe leerteorieë. Dit word gekenmerk deur innoverende onderigmetodes wat daarop gemik is om leer in kommunikasie met onderwysers en ander leerders te bevorder en wat studente ernstig opneem as aktiewe deelnemers aan hul eie leer en oordraagbare vaardighede soos probleemoplossing, kritiese denke en reflektiewe denke bevorder. Die hersiene Europese Standaarde en Riglyne vir Gehalteversekering (ESG) wat deur die Ministeriële Konferensie in Jerevan op 15 Mei 2015 goedgekeur is, sluit die volgende gedeelte oor studentgesentreerde leer in: "Instellings moet verseker dat die programme gelewer word op 'n manier wat studente aanmoedig om te neem 'n aktiewe rol in die skep van die leerproses, en [moet verseker] dat die assessering van studente hierdie benadering weerspieël."
’n Navorsingsuniversiteit in Hongkong het gepoog om studentgesentreerde leer oor die hele universiteit te bevorder deur die volgende metodes te gebruik:
* Ontleding van goeie praktyk deur bekroonde onderwysers, in alle fakulteite, om aan te dui hoe hulle van aktiewe vorme van studenteleer gebruik gemaak het.
* Daaropvolgende gebruik van analise om wyer gebruik van goeie praktyk te bevorder.
* 'n Verpligte onderwysersopleidingskursus vir nuwe junior onderwysers, wat studentgesentreerde leer aangemoedig het.
* Projekte wat deur onderrigontwikkelingstoelaes befonds word, waarvan 16 gemoeid was met die bekendstelling van aktiewe leerervarings
* 'n Inisiatief vir kwaliteitsverbetering op programvlak wat 'n studente-opname gebruik het om sterkpunte en potensiële areas vir verbetering te identifiseer.
* Ontwikkeling van 'n model van 'n breë gebaseerde onderrig- en leeromgewing wat die ontwikkeling van generiese vermoëns beïnvloed om bewys te lewer van die behoefte aan 'n interaktiewe leeromgewing.
* Die instelling van programoorsig as 'n gehalteversekeringsmaatreël.
Die sukses van hierdie inisiatief is geëvalueer deur die studente te ondervra. Na twee jaar het die gemiddelde graderings wat die studente se persepsie van die kwaliteit van die onderrig- en leeromgewing by die universiteit aandui, almal aansienlik gestyg. Die studie is een van vele wat die proses van implementering van studentgesentreerde pedagogieë in groot hoër onderwysinstellings ondersoek.
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Opvoedkunde]]
qv1z8b1jbe4lyf3twqh8uhymavbhxnt
Berge van Suid-Afrika
0
414175
3379104
2890507
2026-11-20T09:07:27Z
Aliwal2012
39067
opruim
3379104
wikitext
text/x-wiki
{{Versmelt|Lys van bergpieke in Suid-Afrika}}
Die '''berge van Suid-Afrika''' is van kernbelang as opvanggebiede van water vir huishoudelike sowel as nywerheidsgebruik.
==Agtergrond==
Suid-Afrika lê grotendeels hoog bo seespieël. Vanaf die see styg die land vinnig en steil na duisend en meer meter binne ‘n redelike kort afstand. Opvallend is hoe die berge in rye gerangskik is amper ewewydig aan die kus. Soms is daar een reeks, soms twee en soms selfs drie. Hulle is nie orals aaneenlopend nie, maar nooit is hulle heeltemal weg nie. Die wisselende verskil in hoogte, die steiltes en afstand van die see was ‘n ontsaglike hindernis vir die vroeë baanbrekers met hul perde en ossewaens op pad na die binneland. Geslagte later se pad-, pas- en spoorlynbouers het met dieselfde versperrings te kampe gehad. Riviere wat in die binneland ontspring het, het diep klowe in hierdie ring van berge gekerf om by die see uit te kom. Die bekendstes is [[Meiringspoort]] by [[Prins Albert]], [[Karoopoort]] by [[Ceres]], [[Toorwater]]poort by [[Uniondale]] en Gamkapoort (by die [[Gamkapoortdam]]) en [[Seweweekspoort]], beide in die omgewing van [[Ladismith]].
==Namakwaland==
Suid van die [[Oranjerivier]] in [[Namakwaland]] is afgesien van die [[Bokkeveldberge]] weinig ander beduidende berge. Daar is maar enkele pieke hoër as ‘n 1000 m. Rondom die [[Olifantsrivier]] is ‘n wye opening waar die 300 m-kontoerlyn vir 110 km die binneland in swaai.
==Rerste ketting==
Daarna kom die steil berge van die [[Wes-Kaap]]: [[Sederberge]], [[Kouebokkeveldberge]], [[Hexrivierberge]], [[Groot-Winterhoekberge]], [[Groot-Drakensteinberge]], [[Hottentots-Hollandberge]] en die Sonderendrivierberge. Al hierdie berge is rondom valleie met dorpe soos [[Clanwilliam]], [[Citrusdal]], [[Tulbagh]], [[Ceres]], [[Worcester]], [[De Doorns]], [[Villiersdorp]], [[Paarl]], [[Franschhoek]], [[Stellenbosch]] en [[Somerset-Wes]]. Vanaf die Hexrivierberge loop die [[Langeberg]]e van wes na oos. Hulle loop vir 200 km verby [[Swellendam]], [[Heidelberg]] en [[Riversdal]] tot by die poort van die [[Gouritsrivier]] by [[Herbertsdale]]. Van daar af staan die bergreeks bekend as die [[Outeniquaberge]] tot by die [[Keurboomsrivier]] en die Bitourivier (dus net oos van [[Plettenbergbaai]] en op ongeveer die grens tussen die Wes- en die [[Oos-Kaap]]. Die kusreeks is van daar af bekend as die [[Tsitsikammaberge]]. Hulle is suid van die [[Kammanassieberge]] en verdwyn net voor [[Humansdorp]].
==Tweede ketting==
‘n Tweede reeks berge ongeveer ewewydig aan die eerste reeks aan die kus begin by [[Ladismith]] en is soms slegs maar ‘n 100 km landinwaarts van die Langeberge en die Outeniquaberge. Eers is daar die [[Swartberge]] wat strek verby [[Oudtshoorn]] tot by [[Willowmore]]. In ‘n soms onderbroke reeks gaan dit ooswaarts verder as die [[Baviaanskloofberge]], [[Groot-Winterhoekberge (Oos-Kaap)]] en die [[Suurberge]]. Dan volg verder oos die [[Winterberge]] (tot by [[King William’s Town]]) en die [[Amatholeberge]].
==Derde ketting==
‘n Derde reeks berge ook van wes na oos en dus ook amper ewewydig met die eerste twee reekse en die see is die [[Roggeveldberge]] (begin by [[Calvinia]]), die [[Nuweveldberge]] (naby [[Beaufort-Wes]] en die [[Sneeuberge]] (noord van [[Graaff-Reinet]]). Hierdie onderbroke reekse word later voortgesit in die [[Bamboesberge]] en die [[Stormberg]]e. Van die Stormberge ooswaarts begin die [[Drakensberge]]. Aan die noordpunt van die Drakensberge is die [[Soutpansberg]]e. Van die noorde van [[KwaZulu-Natal]] tot amper by die [[Limpoporivier]] strek die [[Lebomboberge]] tussen die Drakensberge en die see.
==Kleiner bergreekse==
Verder is daar in die land ‘n opvallende aantal kleiner bergreekse. In die omgewing van [[Prieska]] en [[Kuruman]] is die Koranaberge, Kurumanheuwels, [[Langberge]] en die Asbesberge. Die [[Pilanesberg]] is noord van [[Rustenburg]], die [[Waterberg]] wes van [[Mokopane]] en die [[Magaliesberg]] by [[Pretoria]].
==Belangrikheid==
Die hoeveelheid reën wat oor ‘n gebied uitsak staan in direkte verband tot die hoogte van die berge. Daarom speel die berge so ‘n groot rol in die ekonomie van Suid-Afrika. Dit is veral belangrik by die groter bergreekse soos die Swartberge, Drakensberge en die Soutpansberge. Ongelukkig is geen berge in die land hoog genoeg om vir lang periodes met sneeu bedek te wees nie. Tussen die berge is soms uiters vrugbare valleie, waar swaar reën op die berge lei tot standhoudende riviere met water wat vir besproeiing aangewend kan word. Goeie voorbeelde hiervan is die [[Hexriviervallei]] en die [[Klein-Karoo]] met sy [[Olifantsrivier, Klein Karoo|Olifantsrivier]].
==Lees ook==
*[[Lys van bergpieke in Suid-Afrika]]
==Bibliografie==
*Hey, Douglas: Alles wat Lewe. 'n Tweede keur uit Die Burger-rubriek "Bewonder en bewaar". Kaapstad: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-00993-9}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]]
4h3w2zokm74f61xru3k9cr6wbf4lv2o
3379107
3379104
2026-11-20T09:10:48Z
Aliwal2012
39067
3379107
wikitext
text/x-wiki
{{Versmelt|Lys van bergpieke in Suid-Afrika}}
Die '''berge van Suid-Afrika''' is van kernbelang as [[opvanggebied]]e van water vir huishoudelike sowel as nywerheidsgebruik.
== Agtergrond ==
Suid-Afrika lê grotendeels [[Hoogte bo seespieël|hoog bo seespieël]]. Vanaf die see styg die land vinnig en steil na duisend en meer meter binne ‘n redelike kort afstand. Opvallend is hoe die berge in rye gerangskik is amper ewewydig aan die kus. Soms is daar een reeks, soms twee en soms selfs drie. Hulle is nie orals aaneenlopend nie, maar nooit is hulle heeltemal weg nie. Die wisselende verskil in hoogte, die steiltes en afstand van die see was ‘n ontsaglike hindernis vir die vroeë baanbrekers met hul perde en ossewaens op pad na die binneland. Geslagte later se pad-, pas- en spoorlynbouers het met dieselfde versperrings te kampe gehad. Riviere wat in die binneland ontspring het, het diep klowe in hierdie ring van berge gekerf om by die see uit te kom. Die bekendstes is [[Meiringspoort]] by [[Prins Albert]], [[Karoopoort]] by [[Ceres]], [[Toorwater]]poort by [[Uniondale]] en Gamkapoort (by die [[Gamkapoortdam]]) en [[Seweweekspoort]], beide in die omgewing van [[Ladismith]].
== Namakwaland ==
Suid van die [[Oranjerivier]] in [[Namakwaland]] is afgesien van die [[Bokkeveldberge]] weinig ander beduidende berge. Daar is maar enkele pieke hoër as ‘n 1000 m. Rondom die [[Olifantsrivier]] is ‘n wye opening waar die 300 m-kontoerlyn vir 110 km die binneland in swaai.
== Eerste ketting ==
Daarna kom die steil berge van die [[Wes-Kaap]]: [[Sederberge]], [[Kouebokkeveldberge]], [[Hexrivierberge]], [[Groot-Winterhoekberge]], [[Groot-Drakensteinberge]], [[Hottentots-Hollandberge]] en die Sonderendrivierberge. Al hierdie berge is rondom valleie met dorpe soos [[Clanwilliam]], [[Citrusdal]], [[Tulbagh]], [[Ceres]], [[Worcester]], [[De Doorns]], [[Villiersdorp]], [[Paarl]], [[Franschhoek]], [[Stellenbosch]] en [[Somerset-Wes]]. Vanaf die Hexrivierberge loop die [[Langeberg]]e van wes na oos. Hulle loop vir 200 km verby [[Swellendam]], [[Heidelberg]] en [[Riversdal]] tot by die poort van die [[Gouritsrivier]] by [[Herbertsdale]]. Van daar af staan die bergreeks bekend as die [[Outeniquaberge]] tot by die [[Keurboomsrivier]] en die Bitourivier (dus net oos van [[Plettenbergbaai]] en op ongeveer die grens tussen die Wes- en die [[Oos-Kaap]]. Die kusreeks is van daar af bekend as die [[Tsitsikammaberge]]. Hulle is suid van die [[Kammanassieberge]] en verdwyn net voor [[Humansdorp]].
== Tweede ketting ==
‘n Tweede reeks berge ongeveer ewewydig aan die eerste reeks aan die kus begin by [[Ladismith]] en is soms slegs maar ‘n 100 km landinwaarts van die Langeberge en die Outeniquaberge. Eers is daar die [[Swartberge]] wat strek verby [[Oudtshoorn]] tot by [[Willowmore]]. In ‘n soms onderbroke reeks gaan dit ooswaarts verder as die [[Baviaanskloofberge]], [[Groot-Winterhoekberge (Oos-Kaap)]] en die [[Suurberge]]. Dan volg verder oos die [[Winterberge]] (tot by [[King William’s Town]]) en die [[Amatholeberge]].
== Derde ketting ==
‘n Derde reeks berge ook van wes na oos en dus ook amper ewewydig met die eerste twee reekse en die see is die [[Roggeveldberge]] (begin by [[Calvinia]]), die [[Nuweveldberge]] (naby [[Beaufort-Wes]] en die [[Sneeuberge]] (noord van [[Graaff-Reinet]]). Hierdie onderbroke reekse word later voortgesit in die [[Bamboesberge]] en die [[Stormberg]]e. Van die Stormberge ooswaarts begin die [[Drakensberge]]. Aan die noordpunt van die Drakensberge is die [[Soutpansberg]]e. Van die noorde van [[KwaZulu-Natal]] tot amper by die [[Limpoporivier]] strek die [[Lebomboberge]] tussen die Drakensberge en die see.
== Kleiner bergreekse ==
Verder is daar in die land ‘n opvallende aantal kleiner bergreekse. In die omgewing van [[Prieska]] en [[Kuruman]] is die Koranaberge, Kurumanheuwels, [[Langberge]] en die Asbesberge. Die [[Pilanesberg]] is noord van [[Rustenburg]], die [[Waterberg]] wes van [[Mokopane]] en die [[Magaliesberg]] by [[Pretoria]].
== Belangrikheid ==
Die hoeveelheid reën wat oor ‘n gebied uitsak staan in direkte verband tot die hoogte van die berge. Daarom speel die berge so ‘n groot rol in die ekonomie van Suid-Afrika. Dit is veral belangrik by die groter bergreekse soos die Swartberge, Drakensberge en die Soutpansberge. Ongelukkig is geen berge in die land hoog genoeg om vir lang periodes met sneeu bedek te wees nie. Tussen die berge is soms uiters vrugbare valleie, waar swaar reën op die berge lei tot standhoudende riviere met water wat vir besproeiing aangewend kan word. Goeie voorbeelde hiervan is die [[Hexriviervallei]] en die [[Klein-Karoo]] met sy [[Olifantsrivier, Klein Karoo|Olifantsrivier]].
== Lees ook ==
*[[Lys van bergpieke in Suid-Afrika]]
== Bibliografie ==
*Hey, Douglas: ''Alles wat Lewe''. 'n Tweede keur uit Die Burger-rubriek "Bewonder en bewaar". Kaapstad: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-00993-9}}
[[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]]
2c2vop98326omefix6zblhqfwqhablt
Hoeker
0
414803
3378813
2670899
2026-11-19T12:37:22Z
JMK
649
sp, byskrif
3378813
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Een_hoeker_op_de_nering.jpg|thumb|300px|Adolf van der Laan: Een Hoeker op de Neeringh (d.i. 'n Hoeker op die haringnering) c.1720]]
'n '''Hoeker''' is 'n rondgeboude [[driemasskip]] van [[Nederland]]se oorsprong uit die [[17de eeu]]. Vissersvaartuie wat nie die bouvorm van 'n hoeker gehad het nie, maar wat ook vir [[hengel]] gebruik is, is egter ook beskryf as 'n hoeker.<ref>Haags Gemeentearchief (HGA). Oud Archief. Beheersnr. 350, inv.nr. 427. Artikel VI</ref><ref>''Vertel mij wat van Scheveningen...'' (1998) Piet Spaans en Gijsbert van der Toorn. Blz 193 e.v. {{ISBN|90-72766-57-1}}</ref> In [[Zoetermeer]] bestaan die sogenoemde Hoekerkade nog, vernoem na dié vissersvaartuig, in 'n wyk waar alle straatname op 'kade' (kaai) eindig en na hierdie vaartuie verwys.
==Van visserskip na handelsvaart==
Oorspronklik was die hoeker 'n vissersvaartuig, maar dit is ook vir [[handelsvaart]] gebruik.<ref>''Verzameling van vier en tachtig stuks Hollandsche schepen'' (1789) G. Groenewegen. Afbeeldingen A6, A11, B5, B7, C8, D6 en D8</ref> Die naam 'hoeker' het waarskynlik ontstaan na aanleiding van die haakhoek — 'n vorm van seehengel met 'n geaasde hoek — waarmee die vissersvaartuie visgevang het.<ref>''Nederlandsche zeevisscherijen'' (1885) Mr. A. Beaujon. Blz.149 e.v.</ref> In [[1664]] besluit die [[Vereenigde Oostindische Compagnie]] om hierdie skip in sy vloot op te neem. Die [[Kamer van Delft]] het vier skepe gekoop. Die Rotterdamse Kamer was die eerste wat in 1667 die bou van 'n reeks hoekers begin het. Ná [[1670]] verdwyn die hoekers egter weer uit die skeepslyste van die VOC. Hierdie rondgeboude driemasskepe is in die [[Tweede Anglo-Nederlandse Oorlog]] ontplooi nadat hulle met [[kanon]]ne toegerus is.
==Afmetings en boumetodologie==
Na afloop van hierdie oorlog het die skepe na die Ooste gegaan en daar gebly. Die meeste hoekers was 80 voet (24,4 m) lank en 20 voet (6,1 m) breed en het 'n skipruimte van 11 voet (3,4 m) gehad. Die hoeker het 'n breë boeg en agterstewe gehad en 'n hoof- en kruismas met vierkantige seile. Die groter hoekers het ook 'n voormas gehad, soos die kleiner fluitjie. Die seil van die kruismas is later deur 'n driehoekige Latynse seil vervang. Ná 1670 word daar nog net af en toe 'n hoeker gebou, soos in 1695. Hierdie een was groter as die voriges: 90 voet en een duim (27,5 m) lank, 23 voet en ses duim (7,2 m) breed en 'n skipruimte van 11 voet en 10,5 duim (3,62 m).
== Verwysing ==
{{verwysings}}
[[Kategorie:Skepe]]
04dgga9172tj05h2thmq7uoc1epwxfd
3378819
3378813
2026-11-19T12:45:25Z
JMK
649
+prent
3378819
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Een_hoeker_op_de_nering.jpg|duimnael|300px|Adolf van der Laan: Een Hoeker op de Neeringh (d.i. 'n Hoeker op die haringnering) c.1720]]
[[Beeld:Scheepsmodel 17de eeuwse vishoeker - Gaston Desnerck - NAVIGO Nationaal Visserijmuseum - 0461 (1).jpg|duimnael|300px|'n Model van 'n 17de eeuse vissershoeker]]
'n '''Hoeker''' is 'n rondgeboude [[driemasskip]] van [[Nederland]]se oorsprong uit die [[17de eeu]]. Vissersvaartuie wat nie die bouvorm van 'n hoeker gehad het nie, maar wat ook vir [[hengel]] gebruik is, is egter ook beskryf as 'n hoeker.<ref>Haags Gemeentearchief (HGA). Oud Archief. Beheersnr. 350, inv.nr. 427. Artikel VI</ref><ref>''Vertel mij wat van Scheveningen...'' (1998) Piet Spaans en Gijsbert van der Toorn. Blz 193 e.v. {{ISBN|90-72766-57-1}}</ref> In [[Zoetermeer]] bestaan die sogenoemde Hoekerkade nog, vernoem na dié vissersvaartuig, in 'n wyk waar alle straatname op 'kade' (kaai) eindig en na hierdie vaartuie verwys.
==Van visserskip na handelsvaart==
Oorspronklik was die hoeker 'n vissersvaartuig, maar dit is ook vir [[handelsvaart]] gebruik.<ref>''Verzameling van vier en tachtig stuks Hollandsche schepen'' (1789) G. Groenewegen. Afbeeldingen A6, A11, B5, B7, C8, D6 en D8</ref> Die naam 'hoeker' het waarskynlik ontstaan na aanleiding van die haakhoek — 'n vorm van seehengel met 'n geaasde hoek — waarmee die vissersvaartuie visgevang het.<ref>''Nederlandsche zeevisscherijen'' (1885) Mr. A. Beaujon. Blz.149 e.v.</ref> In [[1664]] besluit die [[Vereenigde Oostindische Compagnie]] om hierdie skip in sy vloot op te neem. Die [[Kamer van Delft]] het vier skepe gekoop. Die Rotterdamse Kamer was die eerste wat in 1667 die bou van 'n reeks hoekers begin het. Ná [[1670]] verdwyn die hoekers egter weer uit die skeepslyste van die VOC. Hierdie rondgeboude driemasskepe is in die [[Tweede Anglo-Nederlandse Oorlog]] ontplooi nadat hulle met [[kanon]]ne toegerus is.
==Afmetings en boumetodologie==
Na afloop van hierdie oorlog het die skepe na die Ooste gegaan en daar gebly. Die meeste hoekers was 80 voet (24,4 m) lank en 20 voet (6,1 m) breed en het 'n skipruimte van 11 voet (3,4 m) gehad. Die hoeker het 'n breë boeg en agterstewe gehad en 'n hoof- en kruismas met vierkantige seile. Die groter hoekers het ook 'n voormas gehad, soos die kleiner fluitjie. Die seil van die kruismas is later deur 'n driehoekige Latynse seil vervang. Ná 1670 word daar nog net af en toe 'n hoeker gebou, soos in 1695. Hierdie een was groter as die voriges: 90 voet en een duim (27,5 m) lank, 23 voet en ses duim (7,2 m) breed en 'n skipruimte van 11 voet en 10,5 duim (3,62 m).
== Verwysing ==
{{verwysings}}
[[Kategorie:Skepe]]
r8phqzp8kopv2f40mk55y2p7n2haazi
Piet Hein (seevaarder)
0
421116
3378825
3375664
2026-11-19T12:56:40Z
Rooiratel
90342
Beeld bygevoeg
3378825
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Piet Hein.jpg|duimnael|Piet Hein]]
'''Piet Pieterszoon Hein''' (25 November 1577 – 18 Junie 1629) was 'n [[Nederland|Nederlandse]] vlootadmiraal en volksheld, bekend vir sy suksesvolle aanvalle teen die Spaanse [[Silwervloot]] tydens die [[Tagtigjarige Oorlog]]. In 1628 het hy die beroemde Spaanse Silwervloot naby [[Kuba]] onderskep, wat aan Nederland 'n groot ekonomiese en morele oorwinning besorg het. Hein is later in 1629 tydens 'n geveg naby [[Duinkerken]] in die Spaanse Nederlande dood. Sy oorwinnings het hom 'n belangrike figuur in die Nederlandse maritieme geskiedenis gemaak.
== Bronnelys ==
* {{cite book|first=Johan Carel Marinus |last=Warnsinck|title = Drie zeventiende-eeuwsche admiraals. Piet Heyn, Witte de With, Jan Evertsen.|publisher = van Kampen |year = 1938 |ref=warnsinck1938}}
* {{cite book |last1=Reine |first1=Ronald Boudewijn Prud'homme van |title=Admiraal Zilvervloot: biografie van Piet Hein |date=2003 |publisher=De Arbeiderspers |isbn=978-90-295-3663-9 |url=https://books.google.com/books?id=SQDCPAAACAAJ |language=nl}}
* {{cite book |last=Vere |first=Frances |title=Salt in their blood: the lives of famous Dutch admirals |volume= |author-link= |publisher=Cassell & Company, LTD |location=London |year=1955 |url=https://archive.org/details/saltintheirblood0000fran/page/n7/mode/2up |ref=vere1955}}
{{saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Hein, Piet Pieterszoon}}
[[Kategorie:Nederlandse militariste]]
[[Kategorie:Admiraals]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Geboortes in 1577]]
[[Kategorie:Sterftes in 1629]]
o80yt32mmiitwges3edog5moyf4wk8c
Sterbotsing
0
423305
3379072
3350465
2026-11-20T07:50:35Z
Ziv
115288
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:M30 NASA.jpg]] → [[File:Messier 30 (captured by the Hubble Space Telescope).jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Messier 30 (captured by the Hubble Space Telescope).jpg]]
3379072
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Crash and Burst.ogv|thumb|upright=1.35|Die gesimuleerde botsing tussen twee [[neutronster]]re.]]
'n '''Sterbotsing''' is die samekoms van twee [[ster]]re,<ref>{{citation |title=Supernovae and stellar collisions |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=25 |issue=3 |pages=118–25 |author=Fred Lawrence Whipple |date= March 1939 |bibcode=1939PNAS...25..118W |doi=10.1073/pnas.25.3.118 |pmid=16577876 |pmc=1077725 |doi-access=free }}</ref> wat veroorsaak word deur die sterredinamika in 'n [[sterreswerm]], of deur die [[wentelbaanverval]] van 'n [[dubbelster]] vanweë massaverlies of meganismes wat nog nie goed verstaan word nie.
Enige ster in die [[heelal]] kan bots, of dit nog [[Kernfusie|fusie]] ondergaan of nie. [[Witdwerg]]e, [[neutronster]]re, [[swartkolk]]e, [[hoofreeks]]sterre, [[reusester]]re en [[superreus]]e is verskillende soorte sterre met verskillende [[massa]]s, [[Temperatuur|temperature]] en [[radius]]se, en daarom produseer hulle verskillende soorte botsings en oorblyfsels.<ref name= CHAN>{{Citation |last=Chang |first=Kenneth |url=http://partners.nytimes.com/library/national/science/061300sci-stars-collisions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517023341/http://partners.nytimes.com/library/national/science/061300sci-stars-collisions.html |archive-date=17 Mei 2011 |url-status=live |title=Two Stars Collide; New Star is Born |newspaper=The New York Times |date=13 June 2000 |access-date=14 November 2010}}</ref>
==Soorte sterbotsings==
===Samesmeltings van dubbelsterre===
Sowat die helfte van die sterre in die lug is deel van [[veelvoudige ster]]stelsels. Dubbelstelsels is wanneer twee sterre om mekaar wentel. Sommige dubbelsterre wentel so na aan mekaar dat hulle 'n atmosfeer deel, en dit gee die stelsel die vorm van 'n [[grondboontjie]]. Hoewel die meeste sulke [[kontakdubbelvoorwerp]]e stabiel is, raak sommige onstabiel; dan werp die een die ander uit die stelsel of hulle smelt saam en word een ster.
Sterrekundiges voorspel sulke voorvalle geskied omtrent elke 10 000 jaar in die [[bolswerm]]s van die [[Melkweg]].<ref name= CHAN>{{Citation |last=Chang |first=Kenneth |url=http://partners.nytimes.com/library/national/science/061300sci-stars-collisions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517023341/http://partners.nytimes.com/library/national/science/061300sci-stars-collisions.html |archive-date=17 Mei 2011 |url-status=live |title=Two Stars Collide; New Star is Born |newspaper=The New York Times |date=13 June 2000 |access-date=14 November 2010}}</ref> Op 2 September 2008 het wetenskaplikes die eerste stersamesmelting (van V1309 Scorpii in die [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]]) waargeneem, hoewel dit nie destyds bekend was dat dit 'n samesmelting was nie.<ref name = "Tylenda">{{cite journal | last1 = Tylenda | first1 = R. | last2 = Hajduk | first2 = M. | last3 = Kamiński | first3 = T. | display-authors = etal | title = V1309 Scorpii: merger of a contact binary | journal = Astronomy and Astrophysics | volume = 528 | pages = A114 | date = 11 April 2011 | doi = 10.1051/0004-6361/201016221 | bibcode=2011A&A...528A.114T |arxiv = 1012.0163 | s2cid = 119234303 }}</ref>
===Tipe Ia-supernovas===
[[Witdwerg]]e is die oorblyfsels van sterre met 'n middelmatige massa. As hulle in 'n dubbelstelsel vorm, kan hulle groot sterontploffings bekend as tipe Ia-supernovas tot gevolg hê. Die witdwerg trek materiaal van die hoofreeksster of [[rooireus]] aan en vorm 'n [[akkresieskyf]].
Tipe Ia-supernovas kom minder dikwels voor wanneer twee witdwerge naby om mekaar wentel.<ref name = "González Hernández">{{cite journal | last = González Hernández | first = J. I. |author2=Ruiz-Lapuente, P. |author3=Tabernero, H. M. |author4=Montes, D. |author5=Canal, R. |author6=Méndez, J. |author7= Bedin, L. R. | title = No surviving evolved companions of the progenitor of SN 1006 | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2012-09-27_489_7417/page/533 | journal = Nature | volume = 489 | issue = 7417| pages = 533–536 | date = 26 September 2012 | doi = 10.1038/nature11447 |arxiv = 1210.1948 |bibcode = 2012Natur.489..533G | pmid=23018963| hdl = 2445/127740 | s2cid = 4431391 }}</ref> Die uitstraal van gravitasiegolwe laat die sterre na binne spiraal. Wanneer hulle gesamentlike massa die [[Chandrasekhar-limiet]] oorskry wanneer hulle saamsmelt, begin [[koolstof]]fusie en die temperatuur styg. Die gevolg is 'n supernovaontploffing.<ref name = "González Hernández"/> Binne sekondes word al die massa van die witdwerge die ruimte ingeskiet.<ref name=TXT>Freedman, Roger A., Robert M. Geller, William J. Kaufmann III(2009). ''The Universe 9th Edition'',p.543-545. W.H. Freeman and Company, New York. {{ISBN|1-4292-3153-X}}</ref>
===Samesmeltings van neutronsterre===
Die samesmelting van [[neutronster]]re geskied op 'n soortgelyke manier as die seldsame tipe Ia-supernovas van witdwerge. Wanneer twee neutronsterre naby om mekaar wentel, kronkel hulle mettertyd na binne vanweë gravitasiestraling. Wanneer hulle ontmoet, lei hulle samesmelting tot die vorming van óf 'n groter neutronster óf 'n swartkolk, na gelang van die massa. Dit skep binne 'n millisekonde of twee 'n [[magneetveld]] van biljoene kere so sterk as dié van die [[Aarde]]. Sterrekundiges glo dit is dié soort voorval wat kort [[gammaflits]]e<ref>{{cite journal |doi=10.1038/500535a|pmid=23985867|title=Astrophysics: Radioactive glow as a smoking gun|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2013-08-29_500_7464/page/535|journal=Nature|volume=500|issue=7464|pages=535–6|year=2013|last1=Rosswog|first1=Stephan|bibcode=2013Natur.500..535R|doi-access=free}}</ref> en kilonovas skep.<ref name=Metzger2010>{{cite journal |author=Metzger, B. D. |author2=Martínez-Pinedo, G. |author3=Darbha, S. |author4=Quataert, E. |author5=Arcones, A. |author6=Kasen, D. |author7=Thomas, R. |author8=Nugent, P. |author9=Panov, I. V. |author10=Zinner, N. T. |display-authors=4 |title=Electromagnetic counterparts of compact object mergers powered by the radioactive decay of r-process nuclei |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=406 |issue=4 |page=2650 |date=August 2010 |doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16864.x |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.406.2650M |arxiv=1001.5029 |s2cid=118863104 }}</ref>
Op 16 Oktober 2017 is berig dat 'n gravitasiegolfvoorval wat op 25 Augustus 2017 plaasgevind het, GW170817, verbind word met twee neutronsterre in 'n verafgeleë sterrestelsel. Dit was die eerste sodanige samesmelting wat deur gravitasiestraling waargeneem is.<ref>{{citation |last=Overbye |first=Dennis |date=16 October 2017 |title=LIGO Detects Fierce Collision of Neutron Stars for the First Time |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/10/16/science/ligo-neutron-stars-collision.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251023223945/https://www.nytimes.com/2017/10/16/science/ligo-neutron-stars-collision.html |archive-date=23 Oktober 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="NAT-20170825">{{cite journal |last=Casttelvecchi |first=Davide |title=Rumours swell over new kind of gravitational-wave sighting |url=https://www.nature.com/news/rumours-swell-over-new-kind-of-gravitational-wave-sighting-1.22482 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210404102015/https://www.nature.com/news/rumours-swell-over-new-kind-of-gravitational-wave-sighting-1.22482 |archive-date=4 April 2021 |url-status=live |date=25 August 2017 |journal=Nature |doi=10.1038/nature.2017.22482 |access-date=27 August 2017}}</ref>
===Thorne–Żytkow-voorwerpe===
As 'n neutronster en 'n rooireus met 'a klein genoeg massa en [[digtheid]] bots, word veronderstel dit sal 'n [[Thorne–Żytkow-voorwerp]] vorm. Dit is 'n hipotetiese soort kompakte ster wat bestaan uit 'n neutronster omring deur 'n rooireus.
[[Beeld:Messier 30 (captured by the Hubble Space Telescope).jpg|thumb|240px|Messier 30 in die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]].]]
==Ontdekking==
Hoewel die begrip "sterbotsing" al verskeie geslagte lank bekend is, is dit die ontwikkeling van nuwe [[tegnologie]] wat dit moontlik gemaak het om dit beter te bestudeer. In 1764 is die [[sterreswerm]] [[Messier 30]] byvoorbeeld deur die sterrekundige [[Charles Messier]] ontdek. In die 20ste eeu het sterrekundiges beraam die swerm is sowat 13 miljard jaar oud.<ref name= VAMP>[http://www.thefreelibrary.com/Stellar+collisions+and+vampirism+give+blue+straggler+stars+a+%22cosmic...-a0215188997 "Stellar Collisions and vampirism give blue stragglers stars a 'cosmic facelift'"], Asian News International, 29 Desember 2009</ref>
Die [[Hubble-ruimteteleskoop]] het die ouderdom van die individuele sterre van Messier 30 bereken. Dit het sterrekundiges laat besef sommige sterre, bekend as [[bloudwaalster]]re, lyk of hulle jonger as die ander sterre is.<ref name=VAMP/> Hulle het toe die hipotese gevorm dat die sterre kon "gebots" en "saamgesmelt" het, en dat dit hulle meer brandstof gegee het om met fusie voort te gaan, terwyl die sterre om hulle begin sterf het.<ref name=VAMP/>
==Sterbotsings en die Sonnestelsel==
Hoewel sterbotsings in ander dele van ons sterrestelsel gereeld kan voorkom, is die moontlikheid dat die [[Son]] in 'n botsing betrokke sal wees baie klein. Die tempo van 'n botsing teen die Son is bereken op sowat 1 in 10<sup>28</sup> jaar.<ref name='DAB'>{{cite web | url = http://www.space.com/scienceastronomy/stellar_collisions_000601.html | title = Researchers Claim First Proof That Stars Collide | access-date = 15 January 2014 | last = Lucentini | first = Jack | date = 1 June 2000 | website = Space.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20040419035725/http://www.space.com/scienceastronomy/stellar_collisions_000601.html | archive-date = 19 April 2004}}</ref> In vergelyking hiermee is die heelal sowat 10<sup>10</sup> jaar oud.
Die moontlikheid dat ander sterre naby die Son sal kom, is ook baie klein.<ref>{{citation | contribution = Perturbation of the Oort Cloud by Close Stellar Approaches | display-authors=1 | date=24 August 1998 | last1=Garcia-Sanchez | first1=J. | last2=Weissman | first2=P. R. | last3=Preston | first3=R. A. | last4=Jones | first4=D. L. | last5=Lestrade | first5=J. F. | last6=Latham | first6=D. W. | last7=Stefanik | first7=R. P. | title=Asteroid and Comet Dynamics | location=Tatrauska Lomnica, Slovak Republic | hdl=2014/19368}}</ref> Daar is geen sterreswerms naby ons om so 'n wisselwerking moontlik te maak nie.<ref name=DAB/>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
*{{cite web |url=http://astro-gr.org/stellar-collisions |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113130456/http://astro-gr.org/stellar-collisions |archive-date=13 Januarie 2025 |url-status=live |title=Pau Amaro Seoane MODEST working group 4 "Stellar Collisions" |access-date=16 Januarie 2025}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Stellar collision}}
{{Sterre}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Sterre]]
[[Kategorie:Impakvoorvalle]]
c9aus69hgcp0498r1299ckyz8j0wpnv
Mis in B-mineur (Bach), BWV 232
0
426225
3378836
3370876
2026-11-19T13:08:37Z
Petronel Baard
218419
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
3378836
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
[[Lêer:BWV_232_Et_incarnatus.jpg|duimnael|Bach se 1748–1749 outograafpartituur van die "Et incarnatus est", die 13de beweging van sy Mis in B-mineur<ref>[https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalSource_Source_00001048?lang=en D-B Mus.ms. Bach P 180] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114232746/https://www.bach-digital.de/receive/BachDigitalSource_source_00001048?lang=en |date=14 Januarie 2025 }}. ''Bach Digital''. Leipzig: Bach Archive; et al. 2020-01-13.</ref>]]
Die '''Mis in B-mineur''' ({{Lang-de|h-Moll-Messe}}), [[Bach-Werke-Verzeichnis|BWV]] 232, is 'n uitgebreide toonsetting van die [[Mis (musiek)|orde van die mis]] deur [[Johann Sebastian Bach]]. Die komposisie is in 1749 voltooi, die jaar voor die komponis se dood, en was tot 'n groot mate gebaseer op vroeëre werk, soos 'n Sanctus wat Bach wat in 1724 gekomponeer het. Gedeeltes wat spesifiek gekomponeer is om die Mis in die laat 1740's te voltooi, sluit die "Et incarnatus est"-deel van die Credo in.
Soos die gebruik van die tyd was, is dié mis in die formaat van 'n [[Mis (musiek)|Napolitaanse mis]]: Dit bestaan uit 'n opeenvolging van koorbewegings met 'n breë orkesbegeleiding, en seksies waarin 'n kleiner groep intrumentensembles een of meer solosangers begelei. Van die meer ongewone kenmerke van die komposisie is die skaal daarvan: 'n totale uitvoeringstyd van ongeveer twee uur<ref name="Arkiv">[http://www.arkivmusic.com/classical/Drilldown?name_id1=527&name_role1=1&genre=93&bcorder=19&comp_id=311 Johann Sebastian Bach: Mass in B minor, BWV 232]{{Dooie skakel|date=Maart 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} by [[ArkivMusic]]-webtuiste.</ref> en 'n besetting twee SATB-koor en -sangers, asook 'n orkes met 'n uitgebreide [[Blaasinstrument|blaserseksie]], strykers en [[Basso continuo|continuo]]. Die toonsoort daarvan, B-mineur, is nogal uitsonderlik vir 'n komposisie met natuurtrompette in D, hoewel baie meer seksies van die werk in D eerder as in B-mineur is.<ref>Stockigt, J.B. 2013. Bach's Missa BWV 232I in the context of Catholic Mass settings in Dresden, 1729–1733. In Tomita, Y., Leaver, R. & Smaczny, J. (reds.). ''[https://books.google.co.za/books?id=ZbT1AAAAQBAJ&redir_esc=y Exploring Bach's B-minor Mass]''. Cambridge University Press, bl. 39–53.</ref>
Nog meer uitsonderlik is dat Bach – 'n [[Lutheranisme|Lutheraan]] – die komposisie as 'n ''missa tota'' getoonset het. In Bach se tyd het 'n mis wat vir Lutherse dienste saamgestel is gewoonlik net uit 'n Kyrie en Gloria bestaan. Bach het vyf sulke Kyrie-Gloria-misse gekomponeer voordat hy die Mis in B-mineur voltooi het: die Kyrie–Gloria-misse (BWV 233–236), wat in die laat 1730's gekomponeer is; en die mis vir die Dresden-hof, wat uiteindelik die eerste deel van sy enigste ''missa tota'' sou word, in 1733. Die mis is waarskynlik nooit in sy geheel in Bach se leeftyd uitgevoer nie. Die vroegste gedokumenteerde volledige uitvoering het eers in 1859 plaasgevind.<ref>{{Cite web|url=http://www.stlsymphony.org/calendar/view.aspx?id=3023|title=Bach Mass in B minor|publisher=STL Symphony|archive-url=https://web.archive.org/web/20120423133403/http://www.stlsymphony.org/calendar/view.aspx?id=3023|archive-date=2012-04-23|access-date=2012-05-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.coasttocoasttickets.com/concerts/massinbminor_tickets.shtml|title=Mass in B Minor Tickets – Mass in B Minor Concert Tour Schedule – Mass in B Minor Ticket Broker|date=2009-05-26|publisher=Coasttocoasttickets.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050908042043/http://www.coasttocoasttickets.com/concerts/massinbminor_tickets.shtml|archive-date=2005-09-08|access-date=2012-05-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.classictic.com/en/Bach-Mass-in-B-minor/20212/143124|title=Bach: Mass in B minor, Rome|publisher=Classictic.com|location=it|access-date=2012-05-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cityrecitalhall.com/events/id/1213/Bach-s-Mass-in-B-Minor/|title=Bach's Mass in B Minor » St James' Church|publisher=Cityrecitalhall.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320221344/http://www.cityrecitalhall.com/events/id/1213/Bach-s-Mass-in-B-Minor/|archive-date=2012-03-20|access-date=2012-05-27}}</ref> Met 'n legio opnames van die werk, is dit een van Bach se gewildste vokale werke.<ref name="Arkiv"/>
In 2015 is Bach se persoonlike handgeskrewe manuskrip van die mis, wat deur die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] bewaar word, in die [[Unesco|UNESCO]] se Memory of the World-register ingesluit,<ref name="unesco">{{Cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/351|title=Autograph of h-Moll-Messe (Mass in B minor) by Johann Sebastian Bach|date=2015|website=UNESCO|access-date=22 January 2022}}</ref> 'n projek om kultureel beduidende dokumente en manuskripte te beskerm en te bewaar.
== Agtergrond en konteks ==
Op 1 Februarie 1733 het [[August II van Pole|Augustus II]] die Sterke, koning van Pole, groothertog van Litaue en [[Keurvorstedom Sakse|keurvors van Sakse]] gesterf. Vyf maande van rou het hierop gevolg, waartydens alle openbare musiekuitvoerings vernied is. Bach het die geleentheid gebruik om 'n mis (BWV 232a) – 'n gedeelte van die liturgie wat in [[Latyn]] gesing is en deel was van die liturgie van sowel die Lutherse as Rooms-Katolieke rites – gekomponeer. Sy doel was om die werk aan die nuwe keurvors, Augustus III, op te dra, wat 'n bekeerling tot Katolisisme was. Hy het hiermee sy hoop geplaas op die pos van hofkomponis van die Saksiese keurvors. Ná voltooiing daarvan het Bach Augustus III in Dresden besoek en 'n afskrif van die Kyrie–Gloria-mis (BWV 232 I – vroeë weergawe) aan die koning oorhandig, tesame met 'n versoekskrif (gedateer 27 Julie 1733) om 'n hoftitel te kry; in die meegaande inskrywing op die omslag van die mis kla Bach dat hy op "onskuldige wyse een of ander onreg" in [[Leipzig]] aangedoen is.<ref>'n Engelse vertaling van die brief word weergegee in: David, H.T. & Mendel, A. 1945. ''The Bach reader: A life of Johann Sebastian Bach in letters and documents''. W. W. Norton, bl. 128. (Ook in: David, H.T. & Mendel, A, revised by Wolff, C. 1988. ''The new Bach Reader: A life of Johann Sebastian Bach in letters and documents'', W.W. Norton, bl. 158.)</ref> Die versoekskrif het nie tot onmiddellike sukses gelei nie, maar Bach se wens is uiteindelik toegestaan toe hy in 1736 as hofkomponis vir Augustus III aangestel is.<ref name="Rathey">Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works. Music, drama, liturgy.'' New Haven: [[Yale University Press]].</ref>
In die laaste jare van sy lewe het Bach die mis ontwikkel tot 'n volledige toonsetting van die Latynse orde van die mis. Dit is egter onbekend wat hierdie kreatiewe poging aangespoor het. Wolfgang Osthoff en ander geleerdes postuleer dat Bach die voltooide Mis in B-mineur gekomponeer het vir uitvoering tydens die inwyding van die nuwe Hofkerk in [[Dresden]], 'n Katolieke katedraal wat aan die Heilige Drie-eenheid gewy is. Bouwerk aan dié katedraal het in 1738 begin, maar eers in 1751 voltooi. Bach se dood in Julie 1750 het verhoed dat sy mis vir gebruik by die inwyding ingedien kon word. Pleks daarvan is Johann Adolph Hasse se Mis in D-mineur uitgevoer, 'n werk wat baie ooreenkomste toon met Bach se mis – die Credo-bewegings in albei werke bevat byvoorbeeld [[Gregoriaanse gelyksang|gelyksang]] oor 'n lopende baslyn.<ref>Stauffer G.B. 1997. ''Bach: The Mass in B Minor''. Schirmer Books, bl. 258–59.</ref> In 2013 het Michael Maul navorsing gepubliseer wat die moontlikheid voorstel dat Bach dit eerder gekomponeer het vir uitvoering in [[Wene]] se [[Sint Stefanus-katedraal]] (Rooms-Katoliek) op [[Cecilia (heilige)|Sint Cecilia-dag]] in 1749, as gevolg van sy verbintenis met graaf Johann Adam von Questenberg.<ref>Maul, M. 2013. 'The Great Catholic Mass': Bach, Count Questenberg and the Musicalische Congregation in Vienna," In: Tomita, Y., Leaver, R.A. & Smaczny, J. ''Exploring Bach's B-minor Mass.'' Cambridge: Cambridge University Press.</ref> Ander verduidelikings is minder gebeurtenisspesifiek en fokus op Bach se belangstelling in "ensiklopediese" projekte (soos ''Die kuns van die fuga'', BWV 1080), wat 'n wye verskeidenheid van style ten toon stel, asook Bach se begeerte om van sy beste vokale musiek in 'n formaat te bewaar wat 'n wyer potensiële toekomstige gebruik sou hê as die kerkkantate waaruit dit ontstaan het (sien "Bewegings en hul oorsprong" hieronder).<ref name="Rathey">Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works. Music, drama, liturgy.'' New Haven: [[Yale University Press]].</ref>
== Chronologie ==
[[Lêer:Bwv232-credo.jpg|duimnael| Die eerste bladsy uit die outograafpartituur van die ''[[Geloofsbelydenis van Nicea|Symbolum Nicenum]]'', wat met die [[Gregoriaanse gelyksang|Gregoriaanse lied]] ''Credo'' in die tenoorparty begin]]
Die chronologie van die Mis in B-mineur trek uitgebreide wetenskaplike aandag. Onlangse literatuur stel die volgende chronologie voor:
* In 1724 het Bach 'n Sanctus vir ses vokale partye gekomponeer vir gebruik tydens die Kersdagdiens. Bach het dit hersien toe hy dit vir die Mis in B-Mineur heraangewend het. Hy het onder meer die aanvanklike metrum daarvan van 2/2 na 4/4 verander, en sy vokale besetting van SSSATB na SSAATB.<ref>Wolff, C. 2000. ''Bach: The learned musician''. W.W. Norton, bl. 265.</ref>
* Soos hierbo genoem, het Bach in 1733 die ''Missa'' (Kyrie en Gloria) saamgestel gedurende die vyf maande lange rouperiode ná die dood van keurvors Augustus II op 1 Februarie, en voor 27 Julie, toe Bach die Missa (as 'n stel instrumentale en stempartye) aan die opvolger, Augustus III van Pole, oorhandig het. Dit is moontlik dat die Kyrie as roumusiek vir Augustus II bedoel was, en die Gloria as viering van die troonbestyging van Augustus III.
* In die middel-1740's (c. 1743–46)<ref name="Peter Williams 2007, pp. 259">Williams, P. 2007. ''J.S. Bach: A life in music.'' Cambridge: Cambridge University Press, bl. 259.</ref> het Bach al drie bewegings uit die Gloria heraangewend vir 'n [[kantate]] vir Kersdag ([[Gloria in excelsis Deo, BWV 191|''Gloria in excelsis Deo'', BWV 191]]) met geringe veranderinge aan musiek en teks. Gregory Butler voer aan dat Bach by dieselfde diens (Butler identifiseer die jaar as 1745, toe die Vrede van Dresden gevier is) ook die 1724-Sanctus gebruik het,<ref name="Gregory Butler 1992 pp. 65">Butler, G. 1992. Johann Sebastian Bachs Gloria in excelsis Deo BWV 191: Musik für ein Leipziger Dankfest. In ''Bach Jahrbuch'' 78: 65–71.</ref> en dat hierdie hergebruk van die 1733-Missa die komponis tot verdere ontwikkeling aangespoor het.
* In die "laaste drie of so jaar" van sy lewe<ref name="Peter Williams 2007, pp. 259" /> het Bach die Credo (Symbolum Nicenum of [[Geloofsbelydenis van Nicea|Niceense Geloofsbelydenis]]) en die res van die werk gekomponeer of saamgestel; baie geleerdes, insluitend Christoph Wolff, glo dat hy dit in 1748–49 gedoen het. Dié datering word deels weerspieël in die bevindinge van Yoshitake Kobayashi, wat aanvoer dat die Credo in Augustus tot Oktober 1748 gekomponeer is, gebaseer op Bach se toenemend stywer en moeisamer handskrif.<ref>Kobayahsi, Y. 1988. Zur Chronologie der Spätwerke Johann Sebastian Bachs, Kompositions- und Auffuhrungstätigket vom 1736–50. In ''[[Bach-Jahrbuch]]'' 74: 7–72.</ref> Wolff voer onder meer aan dat die "Et incarnatus est"-gedeelte Bach se laaste betekenisvolle komposisie was.<ref name="Christoph Wolff p. 332">Wolff, C. 1991. ''Bach: Essays on his Life and Music.'' Boston: Harvard University Press, bl. 332.</ref> Hoewel die woorde aanvanklik in die voorafgaande duet ingesluit was, het Bach besluit om dit as 'n aparte beweging vir koor te toonset, wat die woorde meer beklemtoning gee en die simmetrie van die Credo verbeter. John Butt voer aan dat 'n definitiewe finale datum van 25 Augustus 1749 gegee kan word, gebaseer op die feit dat [[Carl Philipp Emanuel Bach|CPE Bach]] op dié datum 'n toonsetting van die Magnificat voltooi het met 'n "Amen"-koor wat "duidelike ooreenkomste" met die "Gratias"-gedeelte van die ''Missa'' en die "Et expecto" uit die Credo toon.<ref>Butt, J. 1991. ''Bach: Mass in B Minor'' (Cambridge Music Handbooks). Cambridge: Cambridge University Press, bl. 20–21.</ref> CPE Bach het later geskryf dat hy dié Magnificat (Wq 215) in 1749 in Leipzig uitgevoer het tydens 'n Mariafees, toe sy pa (dus JS Bach) nog geleef het.<ref>"an einem Marienfeste ... noch zu den Lebzeiten des nunmehro seligen Herrn Vaters." ''Bach-Dokumente'' III, bl. 703.</ref>
== Titel ==
Bach het geen titel aan die Mis in B-mineur gegee nie. Pleks daarvan het hy die 1748–49-manuskrip in vier dele georganiseer, elk met 'n ander titel:
* 1. Missa: die Kyrie en Gloria
* 2. [[Geloofsbelydenis van Nicea|Symbolum Nicenum]]: die Credo
* 3. [[Sanktus|Sanctus]]: die Sanctus
* 4. Osanna | Benedictus | [[Agnus Dei]] et | Dona nobis pacem: die res.
John Butt skryf dat dit lyk asof die formaat doelbewus ontwerp is sodat elkeen van die vier dele afsonderlik gebruik kan word.<ref>Butt, J. 1999. Mass in B Minor. In Boyd, M & Butt, J. (reds.). ''Oxford composer companions: J. S. Bach.'' Oxford: Oxford University Press, bl. 284.</ref> Aan die ander kant is die dele in die manuskrip genommer van 1 tot 4, en Bach se gewone slotformule (SDG, [[Soli Deo gloria|Soli Deo Gloria]]) word eers aan die einde van die ''Dona nobis pacem'' aangetref. Verder skryf Butt: Die merkwaardigste omtrent die algehele vorm van die Mis in B-mineur is dat Bach daarin geslaag het om 'n samehangende volgorde van bewegings uit diverse materiaal te vorm.<ref>Sien Butt 1999, bl. 286.</ref> Butt<ref name="John Butt 1991, pp. 92">Sien Butt 1991, bl. 92–101.</ref> en George Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 250–255.</ref> gee besonderhede oor die wyses waarop Bach algehele musikale eenheid aan die werk gegee het.
Die eerste oorkoepeldende titel wat aan die werk gegee is, het voorgekom in die 1790-boedelopgawe van CPE Bach (pas oorlede), wat die partituur geërf het. Hierin word dit "Die Grosse Catholische Messe" (die "Groot Katolieke mis") genoem. Dit word ook só genoem in die boedel van CPE Bach se laaste erfgenaam in 1805. Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 210.</ref> voer aan dat dié bynaam dus 'n mondelinge tradisie binne die Bach-familie kon weerspieël. Die eerste publikasie van die Kyrie en Gloria – in 1833 deur die Switserse versamelaar Hans Georg Nägeli met Simrock – verwys daarna as "Messe" (dus ''mis'').<ref name="Rathey">Rathey, M. 2016. ''Bach's major vocal works. Music, drama, liturgy.'' New Haven: [[Yale University Press]].</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.zb.uzh.ch/ausstellungen/exponat/006071/|title=Bach: h-Moll-Messe I|publisher=Zentralbibliothek Zürich}}</ref> Laastens het Nageli en Simrock met die eerste publikasie van die volledige werk in 1845 die werk onder die titel ''Hohe Messe in h-mol'' (Afrikaans: ''hoogmis in B-mineur'') uitgegee''.''<ref>{{Cite web|url=http://www.artfact.com/auction-lot/bach,-johann-sebastian.-3-c-buujhcs55e|title=Bach, Johann Sebastain|website=Invaluable.com}}</ref> Die woorddeel "hoog", só voer Butt aan, is sterk beïnvloed deur die monumentale impak van Beethoven se ''[[Mis in D-majeur, op. 106 (Missa solemnis) (Beethoven)|Missa solemnis]].''<ref name="John Butt 1991, pp. 92">Sien Butt 1991, bl. 92–101.</ref> Dié naam het nie baie lank in gebruk gebly nie, hoewel die frase, "in B-mineur" bly voortbestaan het. Dié frase is egter in sekere opsigte misleidend: Slegs vyf van die werk se 27 bewegings is in B-mineur, terwyl 12 – insluitend die finale dele van elk van die vier hoofafdelings – in D-majeur (die verwante majeur van B-mineur) is. Die openings-Kyrie is egter in B-mineur, met die Christe eleison in D-majeur, en die tweede Kyrie in F-kruis-mineur – dus, soos Butt uitwys, skets hierdie tonaliteite 'n B-mineurakkoord.<ref>Sien Butt 1999, bl. 287.</ref>
== Orkestrasie ==
Die stuk is georkestreer vir twee [[Fluit|fluite]], twee amorhobo's (verdubbel as dit gewone [[Hobo|hobo's]] is), twee [[Fagot|fagotte]], een natuurhoring (in D), drie natuurtrompette (in D), [[Keteltrom|keteltromme]], [[Viool|viole]] I en II, [[Altviool|altviole]] en [[basso continuo]] (tjello's, basse, fagotte, orrel en klavesimbel). 'n Derde hobo word vir die Sanctus benodig.
== Uitvoeringsgeskiedenis ==
=== In Bach se leeftyd ===
Bach het die Sanctus in sy eerste weergawe tydens die 1724-Kersdiens in Leipzig gebruik en dit in die mid-1740's weer vir Kersdienste heraangewend.<ref name="Gregory Butler 1992 pp. 65">Butler, G. 1992. Johann Sebastian Bachs Gloria in excelsis Deo BWV 191: Musik für ein Leipziger Dankfest. In ''Bach Jahrbuch'' 78: 65–71.</ref> Geleerdes is dit nie eens of hy die 1733-''Missa'' ooit uitgevoer het nie. Arnold Schering het in 1936 beweer dat dit op 26 April 1733 in Leipzig uitgevoer is toe Augustus III van Pole dié dorp besoek het, maar hedendaagse geleerdes verwerp sy argument om verskeie redes:
# Die voorgestelde datum het tydens 'n amptelike tydperk van rou geval, toe konsertmusiek in Saksiese kerke verbied is.<ref>Stauffer, G.F. 2003. ''Bach, the Mass in B Minor: The great Catholic Mass.'' New Haven: Yale University Press, bl. 34.</ref>
# Die bestaande dele (waarop Schering sy hipotese gebaseer het) is geskryf op 'n papier wat slegs in dokumente in Dresden gevind is, en is dus waarskynlik in Dresden gekopieer toe Bach in Julie daarheen gegaan het.<ref name="s34">Sien Stauffer 1997, bl. 34.</ref>
# Die kopiïste was nie Bach se gewone kopiïste nie, maar Bach en nabyefamilielede wat saam met hom na Dresden gereis het: sy vrou Anna Magdalena, en seuns [[Wilhelm Friedemann Bach|Wilhelm Friedemann]] en [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emanuel]]. Dit blyk ook dat die Bach-gesin 'n kopiïs in Dresden in diens geneem het om hulle by te staan.<ref name="s34" /><ref>Sien Butt 1991, bl. 10–11.</ref>
Geleerdes verskil egter oor of die ''Missa'' wel in Julie in Dresden uitgevoer is. Christoph Wolff voer aan dat dit op 26 Julie 1733 in die Sophienkirche in Dresden uitgevoer is, waar Wilhelm Friedemann Bach sedert Junie orrelis was.<ref>Sien Wolff 2000, bl. 268–270.</ref> Wolff baseer sy bevinding op die bestaande Dresden-uitvoeringspartye en deur die inskripsie op die titelomhulsel wat die volgende dag aan die keurvors oorhandig is. Hans-Joachim Schulze voer dié argument deur te wys op die gebruik van die verlede tyd in die omhulsel se inskripsie: "Aan sy koninklike majesteit is die nederige toewyding van die skrywer JS Bach met die ingeslote Missa getoon ..."<ref>Die Afrikaanse vertaling is gebaseer op Butt (1991, bl. 11–12) se vertaling van: "Gegen /S..Koniglichen Hoheit und/ ChurFurstlichen Durchlaucht zu/ Sachssen/ besizgte mit inliegener/ Missa ... Seine unterthanigste Devotion der Autor J. S. Bach".</ref> Joshua Rifkin verwerp egter die argument en wys daarop dat die verledetydbewoording tipies was van die formele aanspreekvorm wat dikwels nie met uitvoering verband gehou het nie.<ref>Sien nota 44 van: Rifkin, J. 1982. The B-minor Mass and its Performance (notas op plaatomslag). S. Bach: Mass in B Minor, Bach Ensemble, Nonesuch Records 79036. </ref> Peter Williams het opgemerk dat daar geen rekord is van musici wat vir so 'n geleentheid saamgestel is nie, en dat Wilhelm Friedmann Bach in Augustus 1731 berig het dat die Sophienkirche-orrel erg vals was." <ref>Peter Williams, ''J.S. Bach: A Life in Music'', Cambridge University Press, 2007, pp. 219–20, {{ISBN|978-0-521-87074-0}}</ref> Daar is egter bewyse van 'n [[Orrel|orrelvoordrag]] deur Bach by die Sophienkirche op 14 September 1731, en dat Wilhelm Friedemann Bach eers op 23 Junie 1733 as orrelis vir die kerk gekies is. Hy sou weer op 1 Desember 1736 'n twee uur lange orreluitvoering indie Frauenkirche in Dresden uitvoer om die nuwe Gottfried Silbermann-orrel in te wy.
Geleerdes stem saam dat geen ander openbare uitvoerings in Bach se leeftyd plaasgevind het nie, hoewel Butt die moontlikheid opper dat daar dalk laat in Bach se lewe 'n privaat uitvoering of deurlees van die Credo (Symbolum Nicenum) was.<ref>Sien Butt 1991, bl. 20–21.</ref>
=== Later in die 18de eeu ===
Die eerste openbare uitvoering van die Symbolum Nicenum-gedeelte (onder die titel "Credo of Niceense Geloofsbelydenis") het 36 jaar ná Bach se dood in die lente van 1786 plaasgevind. Dit is gelei deur sy seun Carl Philipp Emanuel Bach tydens 'n fondskonsert vir die Mediese Instituut vir die Armes in [[Hamburg]].<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 182–83.</ref> Een van Bach se bewonderaars, [[Joseph Haydn]], het 'n kopie van dié werk besit, asook van [[Das wohltemperierte Klavier]].
=== 19de eeu ===
George Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 187–98.</ref> voer aan dat die tweede gedokumenteerde opvoering (weliswaar nie in die openbaar nie) in die negentiende eeu plaasgevind het toe Carl Friedrich Zelter – 'n sleutelfiguur in die 19de-eeuse Bach-herlewing – die Berlynse Sangakademie gelei het in deurlees van die "Groot mis" in 1811, wat slegs die Kyrie ingesluit het. In 1813 het hy die deurlees van die hele werk gelei. Die eerste openbare uitvoering in die 19de eeu – hoewel slegs die Credo-gedeelte – het in Maart 1828 in Frankfurt plaasgevind, met meer as 200 musici en verskeie instrumentale toevoegings. In dieselfde jaar in Berlyn het Gaspare Spontini die Credo-gedeelte gelei en 15 nuwe koordele en talle instrumente bygevoeg. 'n Aantal uitvoerings van gedeeltes van die Mis het in die volgende dekades in Europa plaasgevind, maar die eerste gestaafde openbare uitvoering van die Mis in sy geheel het in 1859 in Leipzig plaasgevind, met Karl Riedel en die Riedel-Verein. Die eerste uitvoering van die Mis in die VK het in 1876 in St James's Hall, Londen, gelei deur The Bach Choir, wat pas deur die [[dirigent]] Otto Goldschmidt vir hierdie doel gestig is.
=== 20ste eeu ===
Die Bethlehemse Bach-koor het die Amerikaanse première van die volledige Mis op 27 Maart 1900 in Bethlehem (Pennsilvanië) uitgevoer, alhoewel daar bewyse is dat dele van die Mis reeds in 1870 in die Verenigde State uitgevoer is.<ref>Sien Butt 1991, bl. 31.</ref>
Reeds vroeg in die 20ste eeu het outeurs soos [[Albert Schweitzer]], Arnold Schering en Frederick Smend 'n pleidooi vir kleiner uitvoeringskragte gelewer, en eksperimente met (relatief) kleiner groepe het in die laat 1920's begin.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 198–203.</ref>
Die eerste volledige opname van die werk is in 1929 gemaak, met 'n groot koor en die Londense Simfonieorkes gelei deur [[Albert Coates]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bach-cantatas.com/Articles/MBM-TNT.htm|title=Mass in B Minor, BWV 232 (by Teri Noel Towe)}}</ref> In 2022 lys 'n databasis meer as 350 opnames met verskeie verskillende tipes kragte en uitvoeringstyle.<ref name="Y1900">Anoniem. 2025. ''[https://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV232.htm Mass in B minor BWV 232].'' Besoek op 17 Maart 2025..</ref> Die werk het 'n sentrale rol gespeel in die sogenaamde historiese-uitvoeringsbeweging: [[Nikolaus Harnoncourt]] was verantwoordelik vir die eerste opname met periode-instrumente in 1968 – sy tweede Bach-kooropname. Joshua Rifkin se eerste opname met die een-stem-per-deel- vokale besetting wat hy voorstel, is in 1982 gemaak<ref>Nonesuch 79036-2, 1982</ref><ref>東賢太郎. 2019. J.S.Bach "Mass in B Minor", BWV 232 - Joshua Rifkin. [YouTube-video]. Beskikbaar by https://www.google.com/search?q=joshua+rifkin+bach+mass+in+b+minor&oq=joshua+rifkin+bach+mass+in+b+minor&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIKCAEQABiABBiiBDIKCAIQABiABBiiBNIBCDcwOTJqMGoxqAIAsAIA&sourceid=chrome&ie=UTF-8#fpstate=ive&vld=cid:e8acafe8,vid:CAkwhPEatVc,st:0. Geraadpleeg op 30 September 2024.</ref> en het in 1983 'n Gramophone-toekenning gewen.
== Belangrikheid ==
Die Mis in B-mineur word allerweë beskou as een van die grootste prestasies in [[Klassieke musiek|Europese kunsmusiek]]. Alberto Basso som die werk soos volg op (vrye vertaling):<blockquote>Die Mis in B-mineur is die wyding van 'n hele lewe: Hoewel dit in 1733 vir "diplomatieke" redes begin is, is dit eers voltooi in die laaste jare van Bach se lewe, toe hy reeds blind was. Hierdie monumentale werk is 'n samevatting van elke stilistiese en tegniese bydrae wat die kantor van Leipzig tot musiek gemaak het. Maar dit is ook die verstommendste geestelike ontmoeting tussen die wêrelde van Katolieke verheerliking en die Lutherse kruiskultus.<ref>"The 'Great Mass' in B minor" in die meegaande boekie by die opname deur [[Philippe Herreweghe]] en die Collegium Vocale Gent, uitgegee deur Harmonia Mundi, HML5901614.15, in 1999.</ref></blockquote>Akademici het voorgestel dat die Mis in B-mineur tot dieselfde kategorie as ''Die kuns van die fuga'' hoort, naamlik 'n samevatting van Bach se diepgaande, lewenslange betrokkenheid by musiektradisie – in hierdie geval koortoonsettings en teologie. Die Bach-geleerde Christoph Wolff beskryf die Mis as 'n samevatting van Bach se komposisies vir die stem, nie net weens die verskeidenheid van style, komposisietegnieke en reeks sonoriteite wat hy toepas nie, maar ook weens die hoë gehalte daarvan. Hy meen dat dié magtige toonsetting Bach se musikale en artistieke geloofsbelydenis vir die nageslag bewaar.<ref>Wolff, C. 2000. ''Johann Sebastian Bach: The Learned Musician.'' W. W. Norton & Company, bl. 441–42.</ref>
Die Mis is in die 19de eeu deur die redakteur Hans Georg Nägeli beskryf as "die aankondiging van die grootste musiekwerk van alle tye en alle volke" (Duits: "Ankündigung des größten musikalischen Kunstwerkes aller Zeiten und Völker").<ref>Rathey, M. 2003. ''Johann Sebastian Bach's Mass in B Minor: The Greatest Artwork of All Times and All People.'' The Tangeman Lecture [http://ism.yale.edu/sites/default/files/files/Johann%20Sebastian%20Bach.pdf delivered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715154931/http://ism.yale.edu/sites/default/files/files/Johann%20Sebastian%20Bach.pdf |date=15 Julie 2014 }} April 18, 2003.</ref> Ten spyte daarvan dat dit selde uitgevoer is, is die Mis deur sommige van Bach se belangrikste opvolgers hoog geag: Teen die begin van die 19de eeu het Forkel en [[Joseph Haydn|Haydn]] kopieë daarvan besit.<ref>John Butt [http://www.aam.co.uk/features/9709.htm ''Mass in B Minor—Bach's only complete setting of the latin ordinary of the Mass''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200131/http://www.aam.co.uk/features/9709.htm|date=2007-09-27}}</ref>
== Outograafpartiture en uitgawes ==
Twee outograafbronne bestaan: die dele vir die Kyrie- en Gloria-afdelings wat Bach in 1733 in Dresden gelaat het, en die partituur van die volledige werk wat Bach in 1748–50 saamgestel het en wat later deur CPE Bach geërf is (die outograafpartituur is as faksimilee gepubliseer met die outograafpartituur in die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] as bron daarvan).<ref>Staatsbiblioteek Berlyn. S.d. [https://www.omifacsimiles.com/brochures/bach_bminor.html Johann Sebastian Bach Messe in h-Moll BWV 232 / Mass in B Minor]. Geraadpleeg op 20 Februarie 2025. </ref> Vir die openbare uitvoering van die Symbolum Nicenum in 1786 het CPE Bach egter – soos wat dit die tipiese praktyk in die era was – byvoegings tot die outograafpartituur vir die uitvoering gemaak. Dit het 'n 28-maat-inleiding behels, en hy het die tóé uitgediende hobo d'amore met nuwer instrumente (klarinette, hobo's of viole) vervang en selfs ander veranderinge aan instrumentasie aangebring. CPE Bach het ook sy eie oplossings gegee vir die paar gedeeltes wat byna onleesbaar was weens sy vader se onduidelike handskrif aan die einde van sy lewe.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 183–85.</ref><ref>Sien Butt 1991, bl. 26.</ref>
Om hierdie en ander redes stel die Mis in B-mineur 'n aansienlike uitdaging aan voornemende redakteurs. Daar bestaan uiteenlopende variasies in verskillende uitgawes, selfs kritiese oerteksuitgawes. Die Bach Gesellschaft-uitgawe, geredigeer deur Julius Rietz, is in 1856 gepubliseer op grond van verskeie bronne, maar sonder direkte toegang tot die outograafpartituur. Toe daar later egter toegang verkry is, was die teksprobleme in die Rietz-uitgawe egter só duidelik dat die genootskap die volgende jaar 'n hersiene uitgawe gepubliseer het. Die 1857-uitgawe is vir die volgende eeu as standaard gebruik, maar daar is later bevind dat dié uitgawe selfs méér foute as die 1856-weergawe bevat het weens die onopsetlike inkorporering van CPE Bach se veranderinge in die outograafpartituur.<ref>Sien Butt 1991, bl. 30–31.</ref> Dieselfde het met die 1954-uitgawe deur Friedrich Smend vir die Neue Bach-Ausgabe gebeur: Beduidende foute het binne vyf jaar ná publikasie na vore gekom.<ref>Dadelsen, G von. 1959. ''Friedrich Smends Ausgabe der h-moll-Messe von J.S. Bach'' [in Duits]. Vol. 12. Die Musikforschung, bl. 315–34</ref>
In sy 1997-uitgawe van die Mis wat in 1997 deur CF Peters uitgegee is,<ref>Wolff, C. 1997. ''Johann Sebastian Bach, Messe in h-Moll BWV 232. Neue Ausgabe''. C. F. Peters: Frankfurt. </ref> maak Christoph Wolff gebruik van twee kopieë van die 1748–50 manuskrip wat gemaak is voor CPE Bach se geknoeiery om Bach se oorspronklike bedoelings te probeer rekonstrueer. Hy poog om besonderhede oor uitvoeringskonvensies te herwin deur alle beskikbare bronne te gebruik, byvoorbeeld kantatebewegings wat Bach vir die Mis herverwerk het.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 268.</ref> Rifkin het in sy uitgawe, wat in 2006 deur Breitkopf & Härtel gepubliseer is,<ref>{{Cite web|url=http://www.breitkopf.com/inventory/werk/8492?sr.komponistId=42&sr.epochen=&was=2%2C1&sr.query=rifkin&sr.besetzungen=|title=Breitkopf & Härtel – Bach, Johann Sebastian (1685–1750): Messe h-moll BWV 232|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104130948/http://www.breitkopf.com/inventory/werk/8492?sr.komponistId=42&sr.epochen=&was=2%2C1&sr.query=rifkin&sr.besetzungen=|archive-date=4 January 2014|access-date=20 Februarie 2025}}</ref> ook gepoog om die CPE Bach-wysigings te verwyder, maar verskil van Wolff deur aan te voer dat die 1748–50 werk volgens John Butt wesenlik 'n ander entiteit van die 1733-Missa is, en dat 'n kombinsie van die "beste" interpretasies van beide nie regtig ooreenkoms met Bach se finale (en bykans voltooide) konsep van die werk toon nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.linnrecords.com/recording-j-s-bach-mass-in-b-minor-breitkopf-hartel-edition-edited-by-j-rifkin-2006.aspx|title=notes to the recording of the B minor Mass by the Dunedin Consort, Linn CDK 354|last=John Butt|access-date=18 May 2013|archive-date=24 Maart 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130324070704/http://www.linnrecords.com/recording-j-s-bach-mass-in-b-minor-breitkopf-hartel-edition-edited-by-j-rifkin-2006.aspx|url-status=dead}}</ref> Rifkin se uitgawe poog om by hierdie finale weergawe te hou.
Uwe Wolf het met sy uitgawe, wat in 2010 deur Bärenreiter gepubliseer, op x-straalspektrograaftegnologie gebruik gemaak om JS Bach se handskrif te onderskei van die byvoegings wat deur CPE Bach en ander gemaak is.<ref>Johann Sebastian Bach, Messe in h-Moll BWV 232, Neue Bach Ausgabe rev (NBA rev), Bärenreiter: 2010.</ref><ref>Wolf, U. 2013. ''Many problems, various solutions: editing Bach's B-Minor Mass''. In: Tomita, Y., Leaver, R.A. & Smaczny J. (reds.) Exploring Bach's B-Minor Mass. Cambridge: Cambridge University Press.</ref> Ulrich Leisinger se uitgawe, wat in 2014 deur Carus gepubliseer is, aanvaar sommige van CPE Bach se hersienings en gebruik die 1733 Dresden-dele as die primêre bron vir die Kyrie en Gloria.<ref>Leisinger, E. (red.). 2013. ''Messe in h-Moll BWV 232''. Stuttgart: Carus.</ref> <ref>Tomita, Y. 2015. Review of Leisinger edition. ''[https://www.academia.edu/25837043/_review_Ulrich_LEISINGER_ED_Bach_Messe_in_h_Moll_BWV_232_Stuttgart_Carus_2014_312_pp_1_DVD_ROM_ISMN_9790007142599_199?auto=download Bach Bibliography, Online Book Reviews and Previews].'' </ref>
== Bewegings en die oorsprong daarvan ==
Die werk bestaan uit 27 gedeeltes. Tempo, metriese inligting en geparodieerde kantatebronne kom uit Christoph Wolff se 1997- kritiese oerteksuitgawe, en uit George Stauffer se ''Bach: The Mass in B Minor''.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 294.</ref> behalwe waar anders vermeld. Met verwysing na navorsing wat tot 1997 gepubliseer is, meen Staufer dat spesifieke modelle of fragmente vir elf van die werk se sewe-en-twintig bewegings vasgestel kan word, en dat "twee ander bewegings ["Domine Deus" en "Et resurrexit"] heel waarskynlik van bronne afgelei is wat nou verlore is.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 48–49.</ref> Maar Stauffer voeg by dat daar ongetwyfeld veel meer geparodieerde gedeeltes is. Uitsonderings is die vier openingsmate van die eerste Kyrie,<ref name="b44">Sien Butt 1991, bl. 44.</ref> asook die "Et incarnatus est" en die "Confiteor".<ref name="b56">Sien Butt 1991, bl. 56.</ref>
Butt wys daarop dat parodiëring (om bestaande vokale musiek by 'n nuwe teks aan te pas) eers in latere musikale estetika as in Bach se leeftyd in 'n ongunstige lig beskou is. In Bach se tyd was dit bykans onvermydelik was.<ref>Sien Butt 1991, bl. 42.</ref> Hy merk verder op dat Bach ongetwyfeld probeer het om bewegings wat hy klaarblyklik as van sy beste vokale werke beskou het – en wat oorspronklik vir spesifieke geleenthede en vir belangrike Sondae in die kerkkalender uitgevoer is – binne die meer duursame konteks van die Latynse orde van die mis te bewaar.<ref>Butt, J. 1999. Mass in B Minor. In Boyd, M. & Butt J. (reds.). ''Oxford composer companions: J. S. Bach.'' Oxford: Oxford University Press, bl. 285.</ref> Besonderhede van die geparodieerde bewegings en hul bronne word hieronder gegee.
=== I. Kyrie en Gloria (die sogenaamde "Missa") ===
==== "Kyrie eleison" (1ste keer) ====
:: Dit is getoonset vir 'n vyfstemmige koor (sopraan I & II, alt, tenoor en bas) in B-mineur, gemerk ''Adagio'' (in die koorinleiding van die eerste vier mate) en dan ''Largo'' in die hoofafdeling met 'n 4/4-tydmaat. Joshua Rifkin voer aan dat – buiten die eerste vier mate – die beweging op 'n vorige weergawe in C-mineur gebaseer is, aangesien ondersoek na outograafbronne 'n aantal oënskynlike transposisiefoute openbaar.<ref name="rifkin">Rifkin, J. 1982. The B-minor Mass and its Performance (notas op plaatomslag). S. Bach: Mass in B Minor, Bach Ensemble, Nonesuch Records 79036.</ref> John Butt stem saam dat dit blyk dat verskeie bewegings – soos baie ander met geen bekende modelle – van 'n vorige weergawe gekopieer is.<ref>Sien Butt 1999, bl. 285.</ref> Butt opper die moontlikheid dat die eerste vier mates oorspronklik slegs vir instrumente geskryf is,<ref name="b44" /> maar Gergely Fazekas voer aan, gebaseer op manuskrip, historiese konteks en musikale struktuur, dat Bach die huidige inleiding vir die oorspronklike C-mineurweergawe in 'n eenvoudiger vorm gekomponeer het, maar die interne tekstuur vir die 1733 digter gemaak het.<ref>Fazekas, G. 2017. [http://bachnetwork.co.uk/ub12/ub12-fazekas.pdf Formal deviations in the first Kyrie of the B minor mass]. ''Understanding Bach'' 12: 22–36.</ref>
==== "Christe eleison" ====
:: Dit is 'n duet (sopraan I en II) in [[D-majeur]] met vioolobligate vir viole en geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur. Dit is in 4/4-tydmaat.
==== "Kyrie eleison" (2de keer) ====
:: Dit is geset vir vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor en bas) in F-kruis-mineur, gemerk ''alla breve'', en (in die 1748–50 partituur) ''stromenti in unisono''. Die tydmaat in die outograafpartituur is 2/4. George Stauffer wys daarop<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 49.</ref> dat die vierstemmige koor op 'n model dui wat buite die konteks van 'n vyfstemmige Mis bedink is.
Let op die nege (trinitariese, 3 × 3) bewegings wat met 'n grootliks simmetriese struktuur volg, waarvan die ''Domine Deus'' in die middel is.
==== "Gloria in excelsis Deo" ====
:: Dit is geset vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''Vivace'' in die eerste viool- en tjellopartye in die 1733-uitgawe, en 3/8-tyd. In die middel-1740's het Bach dit as die openingskoor van sy kantate [[Gloria in excelsis Deo, BWV 191|''Gloria in excelsis Deo'', BWV 191]] gebruik.
==== "Et in terra pax" ====
:: Dit is geset vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], met geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is in 4/4-tyd, en in die outograafpartituur skei geen dubbelmaatlyn dit van die voorafgaande Gloria-gedeelte nie. Bach het ook dié gedeelte in die openingskoor van BWV 191 hergebruik.
==== "Laudamus te" ====
:: Dit is 'n aria vir sopraan II in A-majeur met obbligaatviool, maar geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is in 4/4-tydmaat. William H. Scheide voer aan dat Bach hierdie beweging gebaseer het op die openingsaria van 'n verlore bruilofkantate wat hy getoonset het (en waarvan ons nou nog net die teks het), [[Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach|''Sein Segen fliesst daher wie ein Strom'', BWV Anh.]] [[Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach|I 14]].<ref name="scheide">Scheide, W.H. 2007. BWV Anh. I 14: A source for parodied arias in the B-Minor Mass? In Butler, G.G., Stauffer, G.B. & Dalton Gree, M. (reds.). ''About Bach.'' Illinois: University of Illinois Press, bl. 69–77.</ref>
==== "Gratias agimus tibi" ====
:: Dit is vir vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''alla breve'' in 2/4-tydmaat. Die musiek is ’n herbewerking van die tweede beweging van Bach se 1731 Ratswechsel-kantate (inwyding van die dorpsraad) kantate [[Wir danken dir, Gott, wir danken dir, BWV 29|''Wir danken dir, Gott, wir danken dir'', BWV 29]], waarin die tydmaataanduiding die nommer 2 is met ’n skuinsstreep daardeur. (Stauffer voeg ook by dat albei 'n vroeër gemeenskaplike bron kan hê.)
==== "Domine Deus" ====
:: Dit is 'n duet vir sopraan I en tenoor in G-majeur met fluit[[obligaat]] en gedempte strykers (con sordino). Daar is geen tempoaanduiding in die outograafpartituur nie; wel 'n tydmaat van 4/4. Die musiek verskyn as 'n duet in BWV 191.
:: In die 1733-dele dui Bach 'n Lombardiese ritme aan in die gebinde tweenootfigure in die fluitparty; hy dui dit egter nie in die finale partituur of in BWV 191 aan nie. Stauffer<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 246.</ref> wys daarop dat hierdie ritme in 1733 in Dresden gewild was. Dit is moontlik dat Bach in die 1733-dele bygevoeg het om die smaak aan die Dresdense hof te komplimenteer, maar dat hy dit nie meer in die 1740's wou gebruik nie, óf dat hy dit steeds verkies het, maar dit nie meer nodig gevind het om dit só aan te dui nie.
==== "Qui tollis peccata mundi" ====
:: Dit is geset vir vierstemmige koor (sopraan II, alt, tenoor en bas) in B-mineur, gemerk ''Adagio'' in die twee viool 1-party van 1733, en ''Lento'' in die tjello-, continuo- en alt-party van 1733. Dit is in 3/4-tydmaat, en in die outograafpartituur skei geen dubbelmaatlyn dit van die voorafgaande beweging nie. Die koornommer is ’n verwerking van die eerste helfte van die openingsbeweging van die 1723-kantate [[Schauet doch und sehet, ob irgend ein Schmerz sei, BWV 46|''Schauet doch und sehet, ob irgend ein Schmerz sei'', BWV 46]].
==== "Qui sedes ad dexteram Patris" ====
:: Dié aria vir alt is in B-mineur met amorhobo-obligaat. Daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie, maar wel 'n 6/8-tydmaat.
==== "Quoniam tu solus sanctus" ====
:: Dit is 'n aria vir bas in D-majeur met obbligaatdele vir solojaghoring (corno da caccia en twee fagotte. DIe tydmaataanduiding is 3/4, maar daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie.
:: Stauffer merk op dat die ongewone besetting toon dat Bach spesifiek die getalsterkte van die Dresden-orkes in ag geneem het: Hoewel Bach geen musiek vir twee obbligaatfagotte in sy Leipzig-kantate geskryf het nie, was sulke besettings algemeen vir werke wat ander komponiste in Dresden gekomponeer het, wat volgens Stauffer met soveel as vyf fagotspelers gespog het.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 90.</ref> Dresden was juis bekend as 'n sentrum vir horingspel. Peter Damm voer aan dat Bach die horingsolo spesifiek geskryf het vir die Dresdense horingsolis Johann Adam Schindler, wat Bach byna seker in 1731 in Dresden gehoor het.<ref>Damm, P. 1984. Zur Ausfuhrung des 'Corne da Caccia' im Quoniam der Missa h-Moll von J. S. Bach. ''Bach Jahrbuch'' 70: 91–105.</ref>
:: Oor verlore oorspronklike bronne sê Stauffer dat 'n aantal navorsers en outeurs die skoon voorkoms van die "Quoniam tu solus" en die fyn gedetailleerde uitvoeringsinstruksies in die outograafpartituur beskou as tekens dat hierdie beweging ook 'n parodie is.<ref name="Stauffer, p. 95">Sien Stauffer 1997, bl. 95.</ref> Klaus Hafner <ref name="a">Hafner, K. 1977. Uber die Herkunft von zwei Satzen der h-Moll-Messe. ''Bach-Jahrbuch'' 63: 55–74.</ref> voer aan dat die fagotpartye in die oorspronklike weergawe vir hobo geskryf is, en dat 'n trompet in die oorspronklike weergawe die solo-instrument was, nie die horing nie. John Butt stem saam, en voeg as bewys by dat Bach oorspronklik albei fagotdele met die verkeerde sleutels noteer het, wat albei 'n omvang van 'n oktaaf hoër as die finale weergawe aandui. Hy het dié fout reggestel en meen dat dat die hobo-partye byna seker met 'n trompet eerder as horing gespeel wou wees.<ref>Sien Butt 1991, bl. 49.</ref> William H. Scheide het in detail aangevoer dat dit 'n parodie is op die derde beweging van die verlore bruilofkantate ''Sein Segen fliesst daher wie ein Strom'', BWV Anh. I 14.<ref name="scheide" /> Stauffer noem egter die moontlikheid dat dit nuwe musiek kon wees.<ref name="Stauffer, p. 92">Sien Stauffer 1997, bl. 92.</ref>
==== "Cum Sancto Spiritu" ====
:: Dit is geset vrir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''Vivace'' en in 3/4-tydmaat.
:: Bach het die musiek in gewysigde vorm hergebruik as die slotkoor van BWV 191. Wat die oorsprong betref, voer Donald Francis Tovey aan dat dit gebaseer is op 'n verlore koorbeweging waaruit Bach die openingsinstrumentale ritornello verwyder. Tovey se woorde was: "I am as sure as I can be of anything."<ref>Tovey, D.F. 1935–1939. ''Essays in musical analysis.'' Volume 5''.'' Oxford: Oxford University Press, bl. 34–35.</ref> Hafner stem saam, en het soos Tovey 'n rekonstruksie van die verlore ritornello aangebied; hy wys hy ook op notasiefoute (weereens wat sleutels betref) wat daarop dui dat die verlore oorspronklike werk vir vier partye geskryf was, en dat Bach die sopraan II-reël bygevoeg het toe hy die oorspronklikeas die ''Cum Sancto Spiritu-''koorgedeelte verwerk hetis. Rifkin voer aan dat die netjiese handskrif in die instrumentale dele van die eindpartituur daarop dui dat die beweging op 'n nou verlore oorspronklike gebaseer is. Hy voer ook aan – met verwysing na die musikale struktuur, wat twee fuga's behels – dat die oorspronklike waarskynlik 'n verlore kantate uit die middel- of laat 1720's was, toe Bach veral in sulke strukture belang gestel het.<ref name="rifkin" /> Stauffer is agnosties oor die vraag.
=== II. Credo (Symbolum Nicenum) ===
Let op die nege bewegings met die simmetriese struktuur en die kruisiging ("Crucifixus") in die middel.
==== "Credo in unum Deum" ====
:: Dit is 'n vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in miksolidiese A, maar sonder 'n tempo-aanduiding in die outograafpartituur, wel 'n tydmaat van 4/4. Stauffer identifiseer 'n vroeëre ''Credo in unum Deum'' -koor in G-majeur, wat waarskynlik tussen 1748 en 1749 gekomponeer is.
==== "Patrem omnipotentem" ====
:: Dit is in D-majeur vir vierstemmige koor (sopraan, alt, tenoor en bas) geset. Hoewel daar wel 'n tydmaat aangedui word ('n 2 met 'n streep deur), is daar geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Die musiek is 'n verwerking van die openingskoor van [[Gott, wie dein Name, so ist auch dein Ruhm, BWV 171|''Gott, wie dein Name, so ist auch dein Ruhm'', BWV 171]].
==== "Et in unum Dominum" ====
:: Dié duet vir sopraan I en alt is in G-majeur en gemerk ''Andante'', in 4/4-tydmaat. Stauffer meen dit is ontleen aan ’n verlore duet uit [[Laßt uns sorgen, laßt uns wachen, BWV 213|"Ich bin deine", BWV 213/11]] (1733). Die oorspronklike weergawe het ook "Et incarnatus est" ingesluit, maar dit is in die twee bewegings verdeel toe Bach die volledige Mis in 1748–49 saamgestel het.
==== "Et incarnatus est" ====
:: Dit is vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in B-mineur geset, met geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie, en in 3/4-tydmaat. Wolff voer onder meer aan dat die "Et incarnatus est"-beweging Bach se laaste betekenisvolle komposisie was.
==== "Crucifixus" ====
:: Hierdie vierstemmige koor (sopraan II, alt, tenoor en bas) in E-mineur bevat ook tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie; wel 'n 3/2-tydmaataanduiding. Die musiek is 'n verwerking van die eerste gedeelte van die eerste refrein van die 1714-kantate [[Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen, BWV 12|''Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen'', BWV 12]].
==== "Et resrrexit" ====
:: Dit is geset vir 'n vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]]Daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is in 3/4-tydmaat met polonaise-ritmes gekomponeer.
==== "Et in Spiritum Sanctum" ====
:: Dié aria vir bas in A-majeur met 'n amorhobo-obligaat is in 6/8-tydmaat geset, maar bevat geen tempo-aanduiding nie. William H. Scheide voer aan dat dit 'n parodie is op die sesde beweging van die verlore bruilofkantate ''Sein Segen fließt daher wie ein Strom'', BWV Anh. I 14 (= [[Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach|BWV 1144]] ).<ref name="scheide" /> Stauffer stel egter die moontlikheid voor dat dit nuwe musiek kan wees.
==== "Confiteor" ====
:: Dit is vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in F-kruis-mineur wat in 2/4-tydmaat geset is, maar daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie (tot die oorgangsmusiek in maat 121, wat as ''Adagio'' gemerk is).
:: John Butt merk op dat die enigste positiewe bewys dat Bach werklik opnuut binne die hele partituur van die mis gekomponeer het in die "Confiteor"-gedeelte te sien is. Hiermee hy bedoel dat die musiek direk in die outograafpartituur komponeer is. Hy meen dat selfs die mees ongeoefende oog die verskil tussen hierdie en omliggende bewegings kan sien.<ref name="b56" />
==== "Et expecto" ====
:: Dit is geset vir vyfstemmige koor (sopraan I en II, alt, tenoor en bas) in [[D-majeur]], gemerk ''Vivace ed allegro'' en implisiet in 2/4-tydmaat (aangesien dit nie verreken word met 'n dubbelmaatlyn in die outograafpartituur van die "Confiteor" nie). Die musiek is 'n herbewerking van die tweede beweging van Bach se 1728 dorpsraad inhuldiging ( {{Lang|de|Ratswechsel}} ) kantate [[Gott, man lobet dich in der Stille, BWV 120|''Gott, man lobet dich in der Stille'', BWV 120]] oor die woorde ''Jauchzet, ihr erfreute Stimmen'' .
=== III. Sanctus ===
==== "Sanctus" ====
:: Dié sesstemmige koor (sopraan I en II, Alt I en II, tenoor en bas) is geset in D-majeur en in 4/4-tydmaat, maar daar is geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit lei onmiddellik – sonder 'n dubbelmaatreël in die bronne – in die "Pleni sunt coeli", gemerk ''Vivace'', wat in 3/8-tydmaat geset is. Dié beweging is gebaseer op 'n vroeëre werk vir drie soprane en een alt wat in 1724 gekomponeer is en weer, hoewel effens aangepas, vir Pase in 1727 gebruik is. In daardie 1724/1727-Sanctus is die eerste gedeelte in 2/4-tydmaat geset, wat dalk 'n vinniger tempo voorstel as wat Bach in gedagte gehad het toe hy dit uiteindelik in die Mis hergebruik het.
[[Lêer:Benedictus-BWV232.jpg|duimnael| Die outograafpartituur van die [[Sanktus|Benedictus]], 'n aria vir tenoor en fluitobligaat]]
=== IV. Osanna, Benedictus, Agnus Dei en Dona nobis pacem ===
==== "Osanna" ====
:: Die Osanna-gedeelte is vir dubbelkoor (albei vier partye) in [[D-majeur]] geset en het geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie. Dit is is in 3/8-tydmaat geset, en is 'n verwerking van die A-gedeelte van die koor [[Es lebe der König, der Vater im Lande, BWV Anh. 11|''Es lebe der König'', BWV Anh.]] [[Es lebe der König, der Vater im Lande, BWV Anh. 11|11/1]] (1732) of [[Preise dein Glücke, gesegnetes Sachsen, BWV 215|''Preise dein Glücke'', BWV 215]] (1734).
==== "Benedictus" ====
:: Dié aria vir tenoor en obligaaintstrument (óf fluit, óf viool) in B-mineur is in 3/4-tydmaat, maar geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie.
:: Butt skryf dat Bach "vergeet het" om die instrumente vir die obligaatrolle te spesifiseer; <ref>Sien Butt 1991, bl. 58.</ref> Stauffer voeg die moontlikhede by dat Bach nog nie besluit het watter instrument om te gebruik nie of dat hy ongeërg was en die keuse aan die uitvoerder oorlaat.<ref>Sien Stauffer 1997, bl. 159.</ref> Die Bach-Ausgabe-uitgawe het dit aan die viool toegeken, en Stauffer stel voor dat hierdie keuse moontlik beïnvloed is deur Beethoven se gebruik van die viool in die Benedictus-gedeelte van sy ''[[Mis in D-majeur, op. 106 (Missa solemnis) (Beethoven)|Missa solemnis]]''. Moderne redakteurs en kunstenaars verkies egter die fluit; soos Butt opmerk, gebruik dié gedeelte nooit die G-snaar van die viool nie, en moderne kommentators ag die omvang en styl meer geskik vir die [[Fluit|dwarsfluit]].
:: William H. Scheide voer aan dat dit 'n parodie is op die vierde beweging van die verlore bruilofkantate ''Sein Segen fliesst daber wie ein Strom'', BWV Anh. I 14, waarvan die teks begin "Ein Mara weicht von dir".<ref name="scheide" /> Stauffer oorweeg egter die moontlikheid dat dit nuwe musiek kan wees.
==== "Osanna" (da capo) ====
:: Soos hier bo.
==== "Agnus Dei" ====
:: Dit is 'n aria vir alt in G-mineur met vioolobligaat. Hoewel die outograafmanuskrip geen tempo-aanduiding het nie, is die tydmaat wel 4/4. Dit is 'n parodie op 'n aria, "Entfernet euch, ihr kalten Herzen" ("Staan terug, julle koue harte"), uit 'n verlore bruilofserenade (1725). Bach het ook dié bruilofaria hergebruik vir die altaria, "Ach, bleibe doch" van sy [[Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11|Hemelvaart-oratorium]] [[Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11|''Lobet Gott in seinen Reichen'', BWV 11]] (1735). Alfred Dürr het gedemonstreer dat Bach sowel "Ach, bleibe doch" en die Agnus Dei direk vanuit die verlore serenade se aria aangepas het, eerder as van die een na die volgende.<ref>Dürr, A. 1986. "Enfernet euch, ihr kalten Herzen": Moglichkeiten und Grenzen der Rekonstruktionen einer Bach-Arie. ''Musikforschung'' 39: 32–36.</ref>
==== "Dona nobis pacem" ====
:: Dié vierstemmige koorbeweging is in [[D-majeur]] met geen tempo-aanduiding in die outograafpartituur nie – wel 'n 2/4-tydmaataanduiding. Die musiek is bykans identies aan "Gratias agimus tibi" uit die Gloria (sien hier bo).
Tot en met 2025 is daar meer as 350 opnames op die webtuiste Bach Cantates Website gelys,<ref name="Y1900"/> die eerste opname 'n simfonieorkes en bypassende koor, wat deur [[Albert Coates]] gederigeer is. Sedert die 1960, het histories geïnspireerde uitvoerings van die werk die weg gebaan vir opnames met kleiner orkeste, seunskore en periode-instrumente, en uiteindelik tot opnames waarvan elke stemparty deur slegs een stem gesing word, soos wat Joshua Rifkin reeds in 1982 voorgestel het.<ref name="Y1980">{{Cite web|url=http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV232-Rec5.htm|title=Mass in B minor BWV 232 - Recordings Part 5: 1980–1989|publisher=bach-cantatas.com|access-date=23 February 2015}}</ref>
== Sien ook ==
* Mis in B mineur diskografie
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie}}
* [http://allofbach.com/en/bwv/bwv-232/ Mis in B mineur]: uitgevoer deur die Nederlandse Bachvereniging (video en agtergrondinligting)
* [http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV232.htm Bach-cantatas.com]: Teks (en die vertaling daarvan in verskeie tale), besonderhede, lys van opnames, resensies en wydlopende besprekings
* {{International Music Score Library Project|work=Messe_H_moll_BWV_232_%28Bach%2C_Johann_Sebastian%29|cname=Mass in B minor}}
* Gratis partiture van [[choralwiki:Mass in B minor, BWV 232 (Johann Sebastian Bach)|hierdie werk]] in die Choral Public Domain Library (ChoralWiki).
* [https://web.archive.org/web/20070416184816/http://www.jsbach.org/232.html Jsbach.org]: Lys van aanbevole opnames
* Smith. T.A. 1995. [http://bach.nau.edu/mass/prose/Smith01.pdf Bach's Mass in B Minor as a musical icon]. Lesing by die Ball State University.
* [https://web.archive.org/web/20120806191249/http://oregonbachfestival.com/digitalbach/bminor/ Mis in B Mineur] (Flits) by die Oregon Bach-fees.
* Gutmann, P. 2012. [http://www.classicalnotes.net/classics4/bachmass.html Johann Sebastian Bach: Mass in B Minor]. Geraadpleeg op 15 Maart 2025.
{{Portaalbalk|Musiek}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Johann Sebastian Bach]]
o4gy8x7p67weh7ne50qaecrhnpc83h5
Cristiano Ronaldo jr.
0
429150
3378855
3352558
2026-11-19T16:06:38Z
Bunn Cute
218471
3378855
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Sokkerspeler
| name = Cristiano Ronaldo jr.
| image = Cristiano Ronaldo Dos Santos Junior.png
| fullname =
| birth_date = {{birth date and age|2010|6|17|df=y}}
| birth_place = [[La Mesa, Kalifornië|La Mesa]], [[Kalifornië]], [[Verenigde State|VSA]]
| height =
| currentclub = [[Al Nassr FC|Al Nassr]] (jeug)
| clubnumber = 7
| position = Aanvaller
| youthyears1 =
| youthclubs1 = Pozuelo de Alarcón
| youthyears2 = 2018–2021
| youthclubs2 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]]
| youthyears3 = 2021–2023
| youthclubs3 = [[Manchester United]]
| youthyears4 = 2023–
| youthclubs4 = [[Al Nassr FC]]
| years1 =
| clubs1 =
| caps1 =
| goals1 =
| nationalyears1 = 2025–
| nationalteam1 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal O/15]]
| nationalcaps1 = 4<ref>{{Verwys web |url=https://www.playmakerstats.com/player/cristiano-ronaldo-jr-/656929 |titel=Cristiano Ronaldo Jr. |webwerf=playmakerstats.com |besoekdatum=2025-05-20 |argiefdatum=2025-07-18 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250718050327/https://www.playmakerstats.com/player/cristiano-ronaldo-jr-/656929 |url-status=dood}}</ref>
| nationalgoals1 = 2
| club-update = 23:04, 15 Mei 2023 (UTC)
| nationalteam-update =
| youthclubs5 =
| youthyears5 =
}}
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Júnior''' ([[La Mesa, Kalifornië|La Mesa]], [[Kalifornië]], [[17 Junie]] [[2010]]) is 'n [[Portugal|Portugese]] [[Sokker|sokkerspeler]] wat as vleuel of middelvelder speel vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] se Onder-15-span in die [[Saoediese Professionele Liga|Saoedi-Arabiese Professionele Liga]]. Hy is 'n volwaardige internasionale speler vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] se Onder-15-nasionale span.<ref>{{Verwys web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/czxy54y19w7o |titel=Ronaldo 'proud' of son after Portugal U15s debut |datum=2025-05-14 |webwerf=BBC Sport |besoekdatum=2025-05-19}}</ref> Hy is die seun van die Portugese top-doelskieter van alle tye, [[Cristiano Ronaldo]], en vanaf 2025 bly die vraag oop of hy die gevierde loopbaan van sy pa sal ewenaar.<ref>{{Verwys web |url=https://www.bbc.com/bbcthree/article/b1d96e54-e377-47ab-b3fd-4d5c44fcf5d1 |titel=Could Cristiano Ronaldo Jr be as good as his dad? |datum=2018-04-10 |webwerf=BBC |besoekdatum=2025-05-19}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Portugese sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 2010]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
2ix3juoilgyzq4tpcxq4xmzxb8s2dgc
3378856
3378855
2026-11-19T16:08:13Z
Bunn Cute
218471
3378856
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Sokkerspeler
| name = Cristiano Ronaldo jr.
| image =
| caption =
| fullname =
| birth_date = {{birth date and age|2010|6|17|df=y}}
| birth_place = [[La Mesa, Kalifornië|La Mesa]], [[Kalifornië]], [[Verenigde State|VSA]]
| height =
| currentclub = [[Al Nassr FC|Al Nassr]] (jeug)
| clubnumber = 7
| position = Aanvaller
| youthyears1 =
| youthclubs1 = Pozuelo de Alarcón
| youthyears2 = 2018–2021
| youthclubs2 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]]
| youthyears3 = 2021–2023
| youthclubs3 = [[Manchester United]]
| youthyears4 = 2023–
| youthclubs4 = [[Al Nassr FC]]
| years1 =
| clubs1 =
| caps1 =
| goals1 =
| nationalyears1 = 2025–
| nationalteam1 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal O/15]]
| nationalcaps1 = 4<ref>{{Verwys web |url=https://www.playmakerstats.com/player/cristiano-ronaldo-jr-/656929 |titel=Cristiano Ronaldo Jr. |webwerf=playmakerstats.com |besoekdatum=2025-05-20 |argiefdatum=2025-07-18 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250718050327/https://www.playmakerstats.com/player/cristiano-ronaldo-jr-/656929 |url-status=dood}}</ref>
| nationalgoals1 = 2
| club-update = 23:04, 15 Mei 2023 (UTC)
| ntupdate =
| youthclubs5 =
| youthyears5 =
}}
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Júnior''' ([[La Mesa, Kalifornië|La Mesa]], [[Kalifornië]], [[17 Junie]] [[2010]]) is 'n [[Portugal|Portugese]] [[Sokker|sokkerspeler]] wat as vleuel of middelvelder speel vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] se Onder-15-span in die [[Saoediese Professionele Liga|Saoedi-Arabiese Professionele Liga]]. Hy is 'n volwaardige internasionale speler vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] se Onder-15-nasionale span.<ref>{{Verwys web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/czxy54y19w7o |titel=Ronaldo 'proud' of son after Portugal U15s debut |datum=2025-05-14 |webwerf=BBC Sport |besoekdatum=2025-05-19}}</ref> Hy is die seun van die Portugese top-doelskieter van alle tye, [[Cristiano Ronaldo]], en vanaf 2025 bly die vraag oop of hy die gevierde loopbaan van sy pa sal ewenaar.<ref>{{Verwys web |url=https://www.bbc.com/bbcthree/article/b1d96e54-e377-47ab-b3fd-4d5c44fcf5d1 |titel=Could Cristiano Ronaldo Jr be as good as his dad? |datum=2018-04-10 |webwerf=BBC |besoekdatum=2025-05-19}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Portugese sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 2010]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
ar7fkw6k9kco9132jx24yfmv47kaubb
Roy Eldridge
0
429569
3378838
3352669
2026-11-19T13:17:19Z
Petronel Baard
218419
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
3378838
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Roy Eldridge
| beeld = Roy Eldridge, Spotlite (Club), New York, ca. Nov. 1946 (William P. Gottlieb 02271).jpg
| beeldonderskrif = Eldridge in 1946
| agtergrondkleur = non_vocal_instrumentalist
| geboortenaam = David Roy Eldridge
| alias =
| geboortedatum = {{geboortedatum|1911|01|30}}
| geboorteplek = [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], Verenigde State
| sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1911|01|30|1989|02|26}}
| sterfplek = Valley Stream, [[New York (deelstaat)|New York]], Verenigde State
| genre = [[Jazz]], swing, big band
| beroep = [[Musikant]]
| instrument = [[Trompet]]
| jare_aktief = <!-- JJJJ–JJJJ (of –tans) -->
| etiket =
| webwerf = <!-- {{URL|voorbeeld.com}} -->
}}
'''David Roy Eldridge''' ([[30 Januarie]] [[1911]] – [[26 Februarie]] [[1989]]), [[bynaam|ook bekend as]] "'''Little Jazz'''", was 'n Amerikaanse [[jazz]]musikant en -[[trompet]]speler. Sy gesofistikeerde gebruik van harmonie, insluitend sy gebruik van drietoon-substitusies, sy virtuose solo's; 'n afwyking van die dominante styl van die legendariese jazz [[trompet]]innoveerder [[Louis Armstrong]]; en sy sterk invloed op [[Dizzy Gillespie]], maak hom een van die mees invloedrykste musikante van die swing-era en 'n voorloper van bebop.
== Biografie ==
=== Vroeë lewe ===
Eldridge is gebore op 30 Januarie 1911 in die ''North Side'' van [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], aan Alexander en Blanche, 'n begaafde pianis met 'n musikale oor, 'n gawe wat Eldridge beweer het hy van haar geërf het.<ref>Chilton, pp. 4–5.</ref> Eldridge het die klavier op 5-jarige ouderdom begin speel; hy het beweer dat hy selfs op dié jong ouderdom verstaanbare bluesmusiek kon speel. <ref>Chilton, p. 5.</ref> Die jong Eldridge het opgesien na sy ouer broer, Joe Eldridge (gebore as Joseph Eldridge, 1908, North Side van Pittsburgh, Pennsilvanië, sterf op 5 Maart 1952), veral vanweë Joe se musikale talent vir die [[viool]], alt-saxofoon en [[klarinet]].<ref>Chilton, pp. 5–6.</ref> Roy het op 6-jarige ouderdom [[trom]]me begin speel, lesse ontvang en by plaaslike instellings trom gespeel.<ref>Chilton, p. 6.</ref> Joe het besef dat sy jonger broer 'n natuurlike talent vir die klaroen gehad het, wat Roy bespeel het in 'n plaaslike kerkorkes. Joe het Roy probeer oortuig om die [[trompet]] te speel. Toe Roy begin het om die tromme in sy ouer broer se orkes te speel het Joe hom vinnig oortuig om die trompet te speel, maar Roy het aanvanklik 'n powere poging aangewend om die instrument te bemeester. <ref>Chilton, p. 7.</ref> Dit was slegs by die dood van sy moeder, toe Eldridge elf was, en sy vader se hertroue, dat hy moeite gedoen het en die instrument meer ernstig begin opneem het. Hy het hom vir ure in sy kamer afgesonder en veral geoefen op die boonste register van die trompet.<ref>Chilton, p. 8.</ref> Roy het van vroeg af gesukkel met bladmusiek, 'n gaping in sy musikale opvoeding wat hom vir 'n groot deel van sy vroeë loopbaan sou hinder. Hy kon egter vanweë sy uitstekende oor maklik melodieë repliseer.<ref>Chilton, p. 9.</ref>
=== Loopbaan ===
==== Vroeë loopbaan en reisende orkeste ====
Eldridge het gedurende sy vroeë jare 'n aantal orkeste gelei en daarin gespeel, en sodoende uitgebreid getoer deur die Amerikaanse Midweste.<ref>[http://www.oxfordmusiconline.com:80/subscriber/article/grove/music/08689 Eldridge, (David) Roy in Oxford Music Online] Gunther Schuller, ''Oxford Music Online''. Opgespoor op 26 Maart 2012.</ref> Hy is beïvloed deur die saxofoonspelers Benny Carter en Coleman Hawkins, en het homself die taak opgelê om Hawkins se 1926-solo op die "The Stampede" (deur Fletcher Henderson se orkes) te leer ten einde 'n soortgelyke styl te ontwikkel op die trompet.<ref>Lyttelton, p. 410.</ref>
Eldridge het die huis verlaat nadat hy in graad 9 uit hoërskool geskors is, en op die ouderdom van sestien by 'n rondreisende orkes aangesluit het; die orkes het egter gou gevou en hy is in Youngstown, Ohio gelos.<ref>Chilton, pp. 12–13.</ref> Hy is toe deur die "Greater Sheesley Carnival" ingeneem, maar het na Pittsburgh teruggekeer.<ref>Chilton, pp. 14–16.</ref> Eldridge het gou werk gevind in 'n klein orkes wat deel was van die rondreisende "Rock Dinah"-groep;<ref>Chilton, p. 16.</ref> sy optrede as deel van die orkes het die swing-era orkesleier [[Count Basie]] daartoe beweeg om die jong Roy Eldridge te beskryf as "die beste trompet wat ek nog ooit in my lewe gehoor het."<ref>Basie, soos aangehaal in Chilton, bl. 18.</ref> Eldridge het voortgegaan om met soortgelyke reisende groepe te speel totdat hy op die ouderdom van 17 na Pittsburgh teruggekeer het.<ref>Chilton, p. 22.</ref>
Op die ouderdom van 20 het Eldridge 'n orkes in Pittsburgh, bekend as "Roy Elliott and his Palais Royal Orchestra", gelei.<ref name="Balliett, p. 151">Balliett, p. 151.</ref> Die agent het doelbewus Eldridge se naam verander omdat "hy gedink het dat dit meer stylvol is."<ref>Eldridge, soos aangehaal in Chilton, p. 22.</ref> Eldridge het hierdie posisie verlaat om vir die orkes van Horace Henderson, jonger broer van die bekende New Yorkse-orkesleier Fletcher Henderson, uit te probeer, en by die ensemble aangesluit, wat bekendgestaan het as The Fletcher Henderson Stompers, Under the Direction of Horace Henderson.<ref>Chilton, p. 25.</ref> Eldridge het toe saam met 'n aantal ander orkeste gespeel en vir 'n kort rukkie in Detroit gebly voordat hy by Speed Webb se orkes aangesluit het, wat, nadat hulle 'n mate van filmpublisiteit ontvang het, 'n toer deur die Midweste aangepak het.<ref>Chilton, pp. 32-34, 37.</ref> Baie lede van Webb se orkes, wat geïrriteer is deur Webb se gebrek aan toewyding, het die orkes verlaat om 'n soortgelyke orkes te stig, met Eldridge as orkesleier. <ref>Chilton, pp. 39-40</ref> Die ensemble was van korte duur, en Eldridge het kort hierna na [[Milwaukee]] verhuis, waar hy aan 'n beroemde wedstryd deelgeneem het teen die trompetspeler Cladys "Jabbo" Smith, met wie hy later goeie vriende geword het.<ref>Chilton, pp. 40–42.</ref>
==== New York en Chicago ====
Eldridge het in November 1930 na New York verhuis en in die vroeë 1930's in verskeie orkeste gespeel, insluitend 'n aantal [[Harlem]]-dansgroepe met Cecil Scott, Elmer Snowden, Charlie Johnson en Teddy Hill.<ref name=Robinson691>Robinson, p. 691.</ref> Dit was gedurende hierdie tyd dat Eldridge sy bynaam, 'Little Jazz', ontvang het van die Ellington-saksofoonspeler Otto Hardwick, wat geamuseerd was deur die teenstrydigheid tussen Eldridge se raserige spel en sy kort statuur.<ref name=Wilson>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1989/02/28/obituaries/roy-eldridge-78-jazz-trumpeter-known-for-intense-style-is-dead.html |title=Roy Eldridge, 78, Jazz Trumpeter Known for Intense Style, Is Dead |first=John S. |last=Wilson |author-link=John S. Wilson (music critic) |newspaper=The New York Times |date=28 Februarie 1989}}</ref> Op hierdie tydstip het Eldridge ook plate en radio-uitsendings onder sy eie naam gemaak. Hy het sy eerste solo opnames gemaak saam met Teddy Hill in 1935, en dit het byna onmiddellik sukses behaal.<ref name=Robinson691 /> Vir 'n kort tydjie het hy ook sy eie groep gelei by die bekende Famous Door-nagklub.<ref name=Robinson691 /> In Julie 1935 het Eldridge 'n aantal opnames gemaak saam met die sanger Billie Holiday, insluitende "What a Little Moonlight Can Do" en "Miss Brown to You", met gebruikmaking van 'n improvisasiestyl wat beïnvloed is deur Dixieland.<ref>Oliphant, pp. 343–44.</ref> In Oktober 1935 het Eldridge by Fletcher Henderson se orkes aangesluit en hooftrompet gespeel en af en toe gesing.<ref name=Robinson691 /> Eldridge was tot vroeg September 1936, toe hy die orkes verlaar het, Henderson se bekendste solis, met sy talent wat duidelik geblyk het uit treffers soos "Christopher Columbus" en "Blue Lou."<ref>Oliphant, pp. 51–52.</ref> Sy ritmiese krag was 'n dinamiese kenmerk van die jazz van die jare. Daar is gesê dat "from the mid-Thirties onwards, he had superseded [[Louis Armstrong]] as the exemplar of modern 'hot' trumpet playing".<ref>Lyttelton, p. 414.</ref>
In die Herfs van 1936 het Eldridge na Chicago verhuis om 'n oktet te stig saam met sy ouer broer Joe Eldridge. Die ensemble het nagtelike uitsendings en opnames gemaak wat die jonger Eldridge se uitgebreide solo's bevat het, insluitende treffers soos "After You've Gone" en "Wabash Stomp."<ref name=Robinson691 /> Eldridge het vanaf 1938, ontnugter deur die musiekindustrie, opgehou speel om radio ingenieurswese te studeer.<ref name="Balliett, p. 151"/> Teen 1939 het hy egter weer begin musiek speel, toe hy 'n 10-lid-orkes gestig het wat die inwonende orkes was by New York se Arcadia Ballroom.<ref name=Robinson691 />
==== Met Gene Krupa se orkes ====
In April 1941, nadat hy verskeie aanbiedinge van blanke swinggroepe ontvang het, het Eldridge by Gene Krupa se orkes aangesluit. Hy was 'n reuse sukses saam met die nuweling-sangeres [[Anita O'Day]].<ref name=Robinson692>Robinson, p. 692.</ref> Deur hierdie posisie te aanvaar het Eldridge een van die eerste swart musikante geword wat 'n permanente lid van 'n blanke orkes geword het.<ref name="Oliphant, p. 326">Oliphant, p. 326.</ref> Eldridge het 'n belangrike rol gespeel in die verandering van die verloop van Krupa se orkes van pop-georiënteerde "schmaltz" na jazz.<ref>Olipihant, pp. 304–305.</ref> Die orkes se "cover" van Jimmy Dorsey se "Green Eyes," voorheen 'n volledig orkestrale stuk, is omskep in 'n jazz-werk deur Eldridge; die kritikus Dave Oliphant het opgemerk dat Eldridge die deuntjie "opgehef" het "na 'n hoër vlak van intensiteit."<ref>Oliphant, p. 307.</ref> Eldridge en O'Day het deelgeneem aan 'n aantal opnames, insluitend die nuwe treffer "Let Me Off Uptown" en "Knock Me a Kiss".<ref name=Wilson /> Een van Eldridge se bekendste opgeneemde solo's kan gehoor word op 'n vertolking van Hoagy Carmichael se deuntjie, "Rockin' Chair", wat rangskik is deur Benny Carter in concertovorm.<ref name=Oliphant308>Oliphant, bl. 308.</ref> Die kritikus en skrywer Dave Oliphant beskryf Eldridge se unieke klank op "Rockin' Chair" as "a raspy, buzzy tone, which enormously heightens his playing's intensity, emotionally and dynamically" en skryf dat dit "was also meant to hurt a little, to be disturbing, to express unfathomable stress."<ref name=Oliphant308 />
Na klagtes van Eldridge dat O'Day sy kollig gesteel het, het die groep opgebreek toe Krupa in Julie 1943 vir daggabesit tronk toe gestuur is.<ref>O'Day, pp. 102–123.</ref>
==== Vryskutwerk en toere ====
Nadat hy Krupa se orkes verlaat het, het Eldridge gedurende 1943 in New York vryskutwerk as trompetspeler gedoen voordat hy in 1944 by Artie Shaw se orkes aangesluit het. As gevolg van rasse-voorvalle terwyl hy in Shaw se orkes gespeel het, het hy in Oktober 1945 vertrek om sy eie groot-orkes te stig,<ref name=Robinson692 /> maar dit was finansieel onsuksesvol en uiteindelik het hy teruggekeer na 'n meer doeltreffende, kleiner orkes.<ref name=Robinson692 />
In die naoorlogse jare het hy deel geword van die groep wat onder die Jazz at the Philharmonic-vaandel getoer het.<ref name=Robinson692 /> en een van die staatmakers van die toere geword. Norman Granz, organiseerder van die JATP, het gesê dat Roy Eldridge die gees van jazz tipeer. ''"Every time he's on he does the best he can, no matter what the conditions are. And Roy is so intense about everything, so that it's far more important to him to dare, to try to achieve a particular peak, even if he falls on his ass in the attempt, than it is to play safe. That's what jazz is all about."''<ref>Aangehaal in Steve Voce, [https://web.archive.org/web/20100423125846/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/norman-granz-729533.html Obituary Norman Granz], ''The Independent'', 26 November 2001. Opgespoor op 20 November 200.</ref>
Eldridge het in 1950 na [[Parys]], Frankryk, verhuis terwyl hy saam met Benny Goodman op toer was, voordat hy in 1951 na New York teruggekeer het om 'n orkes by die Birdland jazzklub te lei. Hy het ook vanaf 1952 tot die vroeë 1960's in klein orkeste opgetree saam met onder andere Coleman Hawkins, [[Ella Fitzgerald]] en Earl Hines, en het ook op hierdie tydstip vir Granz begin opneem.<ref name=Robinson692 /> Teen 1956 is sy opnames op nasionale radionetwerke deur Ben Selvin uitgesaai as deel van die RCA Thesauris transcriptions-biblioteek.<ref>[https://books.google.com/books?id=iwoEAAAAMBAJ&dq=Ben+Selvin+RCA+Thesaurus&pg=PA39 The Billboard Music-Radio - "Thesaurus in Pact for Granz Transscriptions" 18 Augustus 1956 bl. 39 Ben Selvin RCA Thesaurus op Google Books.com]</ref> Eldridge het ook van laat-1963 tot Maart 1965 saam met Ella Fitzgerald getoer en van Julie tot September 1966 saam met Count Basie voordat hy teruggekeer het na vryskutwerk en toere tydens feeste.<ref name=Robinson692 />
In 1960 het Eldridge saam met Abbey Lincoln, [[Charles Mingus]], Eric Dolphy, [[Kenny Dorham]] en ander deelgeneem aan opnames deur die Jazz Artists Guild, 'n kortstondige groepering wat deur Mingus en [[Max Roach]] gevorm is as 'n reaksie op die vermeende kommersialisme van die Newport Festival. <ref>Verwys na in die notas tot die LP deur Nat Hentoff, [http://www.elusivedisc.com/JAZZ-ARTISTS-GUILD-NEWPORT-REBELS-180g-LP/productinfo/PPRLP9022/ hier aangehaal:]</ref> Dit het gelei tot die ''Newport Jazz Rebels'' LP.
=== Latere lewe ===
Eldridge was vir etlike jare (vanaf 1969) die leier van die orkes by Jimmy Ryan se jazzklub op [[Manhattan]] se West 54th Street.<ref name=Wilson /> Alhoewel Ryan's hoofsaaklik 'n Dixieland-venue was, het Eldridge probeer om die tradisionele Dixieland-styl te kombineer met sy eie meer uitgaande en vinnige spel. Eldridge is in 1970 neergevel deur 'n [[beroerte]], maar het kort daarna voortgegaan om die groep by Ryan's te lei en by tye gesing en die tromme en klavier behartig.<ref name="Wilson, Roy Eldridge's Ambition">Wilson, "Roy Eldridge's Ambition".</ref> Die skrywer Michael Zirpolo, wat Eldridge by Ryan's in die laat-1970's gesien het, het opgemerk: ''"I was amazed that he still could pop out those piercing high notes, but he did, with frequency....I worried about his health, because the veins at his temples would bulge alarmingly."''<ref>Zirpolo, p. 54.</ref> As leier by Ryan's, was Eldridge bekend vir sy "hijinx", insluitend impromptu "amateur-aand"-sessies waartydens hy onervare spelers op die verhoog sou nooi om sy orkes te lei, dikwels vir komiese effek en om homself 'n blaaskans te gee.<ref>Zirpolo, bl. 55.</ref> In 1971 is Eldridge opgeneem in die tydskrif ''DownBeat'' se Jazz-eregalery.
'n Queens-straatteken by Liberty Avenue is opgedra aan Eldridge. Dit is deel van die Jazz Greats langs die Van Wyck Expressway, wat Queens herdenk as die tuiste van jazz in die 1940's en '50's. Sy huis was geleë in Hollis, Queens.
[[Lêer:RoyEldridge home.jpg|duimnael|Eldridge se huis]]
Nadat hy in 1980 'n [[hartaanval]] gekry het, het Eldridge opgehou om die trompet te speel.<ref name="Wilson, Roy Eldridge's Ambition"/> Hy het egter soms klavier gespeel en kan so laat as 1986 gehoor word in 'n vertolking van Marian McPartland se "Piano Jazz". Hy is op 78-jarige ouderdom oorlede in die Franklin General Hospital in Valley Stream, New York, drie weke na die dood van sy vrou, Viola.<ref name=Wilson />
=== Invloede ===
Volgens Eldridge was Rex Stewart sy eerste groot invloed op die trompet. Stewart het saam met die jong Roy en sy broer Joe in 'n orkes gespeel in Pittsburgh.<ref>Chilton, p. 10.</ref> Anders as baie trompetspelers, het die jong Eldridge nie die meeste van sy inspirasie van ander trompetspelers gekry nie, maar van saksofoniste. Eldridge het aanvanklik sy solostyl ontwikkel deur saam te speel met opnames van Coleman Hawkins en Benny Carter, en later gesê dat, nadat hy hierdie musikante gehoor het: "Ek my voorgeneem het om my trompet soos 'n [[saxofoon]] te speel."<ref>Chilton, pp. 11-12</ref> Deur hierdie musikante te volg, het Eldridge klaarblyklik vir hom 'n voordeel beding, want Eldridge het een van sy eerste werke gekry deur tydens 'n oudisie Coleman Hawkins se solo op Fletcher Henderson se "Stampede" van 1926 na te doen.<ref name=Giddins69>Giddins, p. 69.</ref> Eldridge beweer voorts dat hy die styl van die blanke kornetspelers Loring "Red" Nichols en Theodore "Cuban" Bennett bestudeer het, wie se styl ook baie deur die saksofoon beïnvloed is.<ref>Chilton, p. 14.</ref> Eldridge, in sy eie woorde, is nie beduidend beïnvloed deur die trompetspeler Louis Armstrong gedurende sy vroeë jare nie, maar het wel 'n groot studie van Armstrong se styl in 1932 onderneem.<ref name=Robinson691 />
==== Musikale impak ====
Eldridge se vinnige spel en uitgebreide ontwikkeling van die instrument se boonste register het 'n groot invloed uitgeoefen op [[Dizzy Gillespie]], wat saam met [[Charlie Parker]], verantwoordelik was vir die ontstaan van bebop. Snitte soos "Heckler's Hop", uit Eldridge se kleinorkes-opnames met die altsaxofonis en klarinettis Scoops Carry, waarin Eldridge se gebruik van die hoë register veral beklemtoon word, was veral invloedryk vir Dizzy.<ref>Oliphant, p. 388.</ref> Dizzy het in die vroeë 1940's die kans gekry om aan talle "jam sessions" en "trompetgevegte" met Eldridge by New York se Minton's Playhouse deel te neem.<ref>Robinson, pp. 692–93.</ref> Met verwysing na Eldridge, het Dizzy so ver gegaan as om te sê: ''"He was the Messiah of our generation."''<ref>Gillespie, aangehaal in Giddins, p. 70.</ref> Eldridge het die eerste keer kans gekry om Dizzy te hoor op orkesleier Lionel Hampton se 1939-opname van "Hot Mallets", en het dit later in herinnering geroep: ''"I heard this trumpet solo and I thought it was me. Then I found out it was Dizzy."''<ref>Eldridge, aangehaal in Wilson, "Roy Eldridge's Ambition".</ref> 'n Noukeurige luisteraar van bebop-standaardwerke soos byvoorbeeld die liedjie "Bebop", sal besef hoeveel Eldridge hierdie genre van jazz beïnvloed het. Eldridge het ook beweer dat hy nie beïndruk was met Dizzy se bop-solo-styl nie, en het een keer aan die bebop-trompetspeler Howard McGhee, nadat hy saam met Dizzy by die Heat Wave-klub in Harlem opgetree het, gesê: ''"I don't dig it...I ''really'' don't understand him."''<ref>Eldridge, aangehaal in Deveaux, p. 73.</ref> Alhoewel Eldridge algemeen beskou word as die brug tussen [[Louis Armstrong]] en [[Dizzy Gillespie]], het Eldridge altyd daarop aangedring: ''"I was never trying to be a bridge between Armstrong and something."''<ref>Wilson, "Roy Eldridge: Jazz Trumpeter for All Decades".</ref>
Ander belangrike musikante wat deur Roy Eldridge beïnvloed is, sluit in Shorty Sherock van die Bob Crosby-orkes,<ref>Oliphant, p. 294.</ref> en die bebop-pioniers, Howard McGhee en Fats Navarro.<ref>Deveaux, p. 66.</ref>
=== Persoonlikheid ===
Eldridge was bekend om sy mededingende aard deur die wat hom geken het. Die pianis Chuck Folds het gesê: "Ek kan my nie voorstel dat iemand meer mededingend was as hy [Roy] in die 1970's nie. Ek het nog nooit iemand ontmoet wat skranderer as Roy was nie, ooit, ooit, ooit."<ref>Folds, aangehaal in Chilton, bl. 3.</ref> Eldridge het sy mededingende gees ten volle erken en gesê: ''"I was just trying to outplay anybody, and to outplay them my way."''<ref>Eldridge, aangehaal in Wilson, "Roy Eldridge: Jazz Trumpeter for All Decades".</ref> Volgens die Jazz-trompetspeler Jonah Jones het Eldridge se bereidwilligheid ''"to go anywhere and play against anyone"'' selfs gelei tot 'n wedstryd (''"cutting contest"'') teen sy eie held, Rex Stewart.<ref>Jones, aangehaal in Chilton, p. 30.</ref> Roy kon ook antagonisties wees, veral in die gesig van diegene wat hy as rassisties beskou het.<ref>Chilton, p. 3.</ref> Baie het kennis geneem van Roy se konstante rusteloosheid saam met die saxofonis Billie Bowen en het opgemerk dat Roy "nooit, selfs as 'n jongeling, vir meer as 'n paar minute kon stilsit nie, hy was altyd rusteloos."<ref>Bowen, aangehaal in Chilton, bl. 32.</ref> Daar word ook gesê dat Eldridge aan sporadiese verhoogvrees gely het. Hy het soms ook moeilikheid gehad met vroue: hy is op 'n keer gedwing om sy trompet te verkwansel ten einde 'n gedeelte van die geld terug te kry wat van hom gesteel is deur 'n vrou by wie hy die nag in 'n besope toestand deurgebring het.<ref>Chilton, p. 38.</ref> Volgens die klarinettis Joe Muranyi het Roy later in sy lewe 'n vurige humeur ontwikkel. Muranyi het saam met Eldridge by Ryan's gewerk en het Eldridge se humeur as volg beskryf ''"Mt. Vesuvius to the fifth power"''.<ref name="Balliett, p. 151"/>
== Diskografie ==
[[Lêer:Thelonious Monk, Howard McGhee, Roy Eldridge, Teddy Hill, Minton's Playhouse, New York, N.Y., ca. Sept. 1947 (William P. Gottlieb 06231).jpg|duimnael|regs|240px|(Van links) [[Thelonious Monk]], Howard McGhee, Roy Eldridge, Teddy Hill, Minton's Playhouse, New York, c. September 1947<br/> Foto deur William P. Gottlieb]]
* ''The Big Band of Little Jazz'' (Topaz, 1935–45) <small>met Dickie Wells, Benny Goodman, Benny Carter, Teddy Wilson, Gene Krupa en John Kirby</small>
* ''Heckler's Hop'' (Hep Records, 1936–1939) <small>met Gene Krupa, Benny Goodman en Helen Ward</small>
* ''After You've Gone'' (Decca/GRP, 1936–46) <small>met Ike Quebec, Cecil Payne, Billy Taylor, Sahib Shihab en Wilbur De Paris</small>
* ''Roy Eldridge 1943–1944'' (Classics); ''1945–1947'' (Classics)
* ''Roy Eldridge in Paris'' (Vogue, 1950/51)
* ''Roy's Got Rhythm'' (EmArcy Records, 1951)
* ''Nuts'' (Disques Vogue, 1950) <small>met Zoot Sims, Dick Hyman en Pierre Michelot</small>
* ''French Cooking'' (Vogue, 1950–51) <small>met Raymond Fol en Barney Spieler</small>
* ''Rockin' Chair'' (Clef Records, 1951–52, [1955])
*''Dale's Wail'' (Clef, 1953, [1955])
* ''The Strolling Mr. Eldridge With The Oscar Peterson Trio'' (Clef, 1954)
* ''Little Jazz'' (Clef, 1954)
* ''Roy and Diz'' (Clef, 1954) <small>met [[Dizzy Gillespie]]</small>
* ''Swingin' on the Town'' (Verve Records, 1960)
* ''Oscar Peterson and Roy Eldridge''
* ''Little Jazz'' (1957; 7"; EmArcy [Mercury]) <small>(plus Charlie Shavers, Joe Thomas, Jonah Jones & Emmett Berry) (prebop jazz/swing styl)</small>
*''The Coleman Hawkins, Roy Eldridge, Pete Brown, Jo Jones All Stars at Newport'' (Verve, 1957)
* ''The Complete Verve Roy Eldridge Studio Sessions'' (Mosaic, later Verve)
* "Newport Rebels" (Candid Records, 1960)
* ''The Nifty Cat'' (Master Jazz/New World, 1970) <small>met Budd Johnson, Benny Morton en Nat Pierce</small>
*''The Trumpet Kings Meet Joe Turner'' (Pablo Records, 1974) met Big Joe Turner, [[Dizzy Gillespie]], Harry "Sweets" Edison en Clark Terry
* ''Roy Eldridge and Oscar Peterson'' (Original Jazz Classics, 1974) <small>Duo-opname</small>
* ''Little Jazz and the Jimmy Ryan All-Stars'' (Pablo, 1975) <small>met Dick Katz en Major Holley</small>
* ''Happy Time'' (Pablo, 1975)
* ''Jazz Maturity...Where It's Coming From'' (Pablo, 1975)
* ''Oscar Peterson and The Trumpet Kings - Jousts'' (Pablo, 1975)
* ''The Trumpet Kings at Montreux '75'' (Pablo) <small>met Dizzy Gillespie en Clark Terry</small>
* ''What It's All About'' (Pablo, 1976) <small>met Milt Jackson en Budd Johnson</small>
* ''Roy Eldridge 4 - Montreux 1977'' (Pablo, 1977) <small>met Oscar Peterson, Niels-Henning Ørsted Pedersen en Bobby Durham</small>
* ''Roy Eldridge & Vic Dickenson'' (Storyville Records, 1978) <small>met Tommy Flanagan</small>
* ''Heckler's Hop'' (Hep, 1995)
=== As sideman ===
'''Met [[Count Basie]]'''
* ''Count Basie at Newport'' (Verve, 1957)
* ''Basie Swingin' Voices Singin''' (ABC-Paramount, 1966)
* ''Broadway Basie's...Way'' (Command, 1966)
*''Count Basie Jam Session at the Montreux Jazz Festival 1975'' (Pablo, 1975)
'''Met Herb Ellis'''
* ''Nothing But the Blues'' (Verve, 1958)
'''Met [[Ella Fitzgerald]]'''
* ''Ella at Juan-Les-Pins'' (Verve, 1964)
'''Met Paul Gonsalves'''
* ''Mexican Bandit Meets Pittsburgh Pirate'' (Fantasy Records, 1973)
'''Met Coleman Hawkins'''
*''Disorder at the Border'' (Spotlite, 1952 [1973])
*''Coleman Hawkins and Confrères'' (Verve, 1958)
*''Hawkins! Eldridge! Hodges! Alive! At the Village Gate!'' (Verve, 1962)
'''Met Johnny Hodges'''
* ''Blues-a-Plenty'' (Verve, 1958)
* ''Not So Dukish'' (Verve, 1958)
*''Triple Play'' (RCA Victor, 1967)
'''Met Illinois Jacquet'''
* ''Swing's the Thing'' (Clef, 1956)
'''Met Jo Jones'''
*''The Main Man'' (Pablo, 1977)
'''Met Gene Krupa en Buddy Rich'''
* ''The Drum Battle'' (Verve, 1952 [1960])
'''Met [[Anita O'Day]] en The Three Sounds'''
* ''Anita O'Day & the Three Sounds'' (Verve, 1962) - 1 snit
'''Met Buddy Tate'''
* ''Buddy Tate and His Buddies'' (Chiaroscuro, 1973)
'''Met Art Tatum'''
* ''The Art Tatum - Roy Eldridge - Alvin Stoller - John Simmons Quartet'' (Clef, 1955); ''The Tatum Group Masterpieces'' met John Simmons (bas), Alvin Stoller (tromme) (heruitgereik Pablo, 1975)
'''Met Ben Webster'''
* ''Ben Webster and Associates'' (Verve, 1959)
'''Met Lester Young'''
* ''Laughin' to Keep from Cryin''' (Verve, 1958)
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}
== Bronnelys ==
*Balliett, Whitney. "Little Jazz." ''The New Yorker'' 61.43 (1985): pp. 151–59. ''RILM Abstracts of Music Literature.''. Opgespoor op 14 April 2012.
*Chilton, John. ''Roy Eldridge, Little Jazz Giant.'' New York: Continuum, 2002. Print. {{ISBN|0-8264-5692-8}}.
*Deveaux, Scott and Howard McGhee. "Jazz in the Forties." ''The Black Perspective in Music'' 15.1 (Spring 1987): 64–78. ''JSTOR.'' Web. Opgespoor op 14 April 2012.
*Lyttelton, Humphrey. ''The Best of Jazz.'' Robson Books, 1998. {{ISBN|1-86105-187-5}}.
*Giddins, Gary. "The Excitable Roy Eldridge." ''Rhythm-a-ning: Jazz Tradition and Innovation in the '80s.'' New York: Drukpers van die Universiteit van Oxford, 1985. {{ISBN|0-19-503558-5}}.
*"Gene Krupa Fined After Socking Manager for Refusal to Admit Colored Boy Roy Eldridge in Pa. Restaurant." ''Cleveland Gazette'', 3 Januarie 1942: 2. ''America's Historical Newspapers.'' Web. 14 April 2012.
*[https://web.archive.org/web/20100423125846/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/norman-granz-729533.html Obituary Norman Granz], ''The Independent,'' 25 November 2001. Opgespoor op 20 November 2008.
*O'Day, Anita and George Eels. ''High Times, Hard Times.'' New York: Limelight, 1981. {{ISBN|0-87910-118-0}}.
*Oliphant, Dave: ''The Early Swing Era: 1930–1941.'' Westport: Greenwood Press, 2002. {{ISBN|0-313-30535-8}}.
*Robinson, J. Bradford en Barry Kernfeld. "Eldridge, Roy." ''The New Grove Dictionary of Jazz,'' 2de uitgawe. Red. Barry Kernfeld. New York: Grove, 2002. {{ISBN|1-56159-174-2}}.
*Schuller, Gunther. "Eldridge, (David) Roy ['Little Jazz']." ''Oxford Music Online.'' [http://www.oxfordmusiconline.com:80/subscriber/article/grove/music/08689]. Opgespoor op 26 Maart 2012.
*Wilson, John S. "Roy Eldridge, 78, Jazz Trumpeter Known for Intense Style, Is Dead." ''New York Times'' 28 Februarie 1989: 7. ''Newspaper Source.''. Opgespoor op 14 April 2012.
*Wilson, John S. "Roy Eldridge's Ambition: 'To Outplay Anybody.'" ''New York Times'' 30 Junie 1981: C5. ''ProQuest Historical Newspapers.'' Web. Opgespoor op 14 April 2012.
*Wilson, John S. "Roy Eldridge: Jazz Trumpeter for All Decades." ''New York Times'' 17 Oktober 1982: H25. ''ProQuest Historical Newspapers.'' Web. 14 April 2012.
*Zirpolo, Michael P. "Sitting in with Roy Eldridge at Jimmy Ryan's." ''The IAJRC Journal'' 42.2 (2009): 54. ''RILM Abstracts of Music Literature.'' Web. 14 April 2012
== Eksterne skakels ==
*{{AllMusic |class=artist |id=p6448}}
*[http://pubcs.free.fr/jg/jazz_trumpet_transcriptions_jacques_gilbert_english.html#eldridge Jazz Trumpet site]
*{{Find a Grave|6165898}}
*{{IMDb name|id=0253184|name=Roy Eldridge}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Eldridge, Roy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1989]]
[[Kategorie:Amerikaanse musici]]
d33wkqym05wk54zpiyquhovj9ji6bxr
3378839
3378838
2026-11-19T13:24:46Z
Petronel Baard
218419
Ek het so spelfout of twee en paar oorbodige kommas uitgehaal.
3378839
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Roy Eldridge
| beeld = Roy Eldridge, Spotlite (Club), New York, ca. Nov. 1946 (William P. Gottlieb 02271).jpg
| beeldonderskrif = Eldridge in 1946
| agtergrondkleur = non_vocal_instrumentalist
| geboortenaam = David Roy Eldridge
| alias =
| geboortedatum = {{geboortedatum|1911|01|30}}
| geboorteplek = [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], Verenigde State
| sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1911|01|30|1989|02|26}}
| sterfplek = Valley Stream, [[New York (deelstaat)|New York]], Verenigde State
| genre = [[Jazz]], swing, big band
| beroep = [[Musikant]]
| instrument = [[Trompet]]
| jare_aktief = <!-- JJJJ–JJJJ (of –tans) -->
| etiket =
| webwerf = <!-- {{URL|voorbeeld.com}} -->
}}
'''David Roy Eldridge''' ([[30 Januarie]] [[1911]] – [[26 Februarie]] [[1989]]), [[bynaam|ook bekend as]] "'''Little Jazz'''", was 'n Amerikaanse [[jazz]]musikant en -[[trompet]]speler. Sy gesofistikeerde gebruik van harmonie, insluitend sy gebruik van drietoon-substitusies, sy virtuose solo's; 'n afwyking van die dominante styl van die legendariese jazz [[trompet]]innoveerder [[Louis Armstrong]]; en sy sterk invloed op [[Dizzy Gillespie]], maak hom een van die mees invloedrykste musikante van die swing-era en 'n voorloper van bebop.
== Biografie ==
=== Vroeë lewe ===
Eldridge is gebore op 30 Januarie 1911 in die ''North Side'' van [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], aan Alexander en Blanche, 'n begaafde pianis met 'n musikale oor, 'n gawe wat Eldridge beweer het hy van haar geërf het.<ref>Chilton, pp. 4–5.</ref> Eldridge het die klavier op 5-jarige ouderdom begin speel; hy het beweer dat hy selfs op dié jong ouderdom verstaanbare bluesmusiek kon speel. <ref>Chilton, p. 5.</ref> Die jong Eldridge het opgesien na sy ouer broer, Joe Eldridge (gebore as Joseph Eldridge, 1908, North Side van Pittsburgh, Pennsilvanië, sterf op 5 Maart 1952), veral vanweë Joe se musikale talent vir die [[viool]], alt-saxofoon en [[klarinet]].<ref>Chilton, pp. 5–6.</ref> Roy het op 6-jarige ouderdom [[trom]]me begin speel, lesse ontvang en by plaaslike instellings trom gespeel.<ref>Chilton, p. 6.</ref> Joe het besef dat sy jonger broer 'n natuurlike talent vir die klaroen gehad het, wat Roy bespeel het in 'n plaaslike kerkorkes. Joe het Roy probeer oortuig om die [[trompet]] te speel. Toe Roy begin het om die tromme in sy ouer broer se orkes te speel het Joe hom vinnig oortuig om die trompet te speel, maar Roy het aanvanklik 'n powere poging aangewend om die instrument te bemeester. <ref>Chilton, p. 7.</ref> Dit was slegs by die dood van sy moeder, toe Eldridge elf was, en sy vader se hertroue, dat hy moeite gedoen het en die instrument meer ernstig begin opneem het. Hy het hom vir ure in sy kamer afgesonder en veral geoefen op die boonste register van die trompet.<ref>Chilton, p. 8.</ref> Roy het van vroeg af gesukkel met bladmusiek, 'n gaping in sy musikale opvoeding wat hom vir 'n groot deel van sy vroeë loopbaan sou hinder. Hy kon egter vanweë sy uitstekende oor maklik melodieë repliseer.<ref>Chilton, p. 9.</ref>
=== Loopbaan ===
==== Vroeë loopbaan en reisende orkeste ====
Eldridge het gedurende sy vroeë jare 'n aantal orkeste gelei en daarin gespeel, en sodoende uitgebreid getoer deur die Amerikaanse Midweste.<ref>[http://www.oxfordmusiconline.com:80/subscriber/article/grove/music/08689 Eldridge, (David) Roy in Oxford Music Online] Gunther Schuller, ''Oxford Music Online''. Opgespoor op 26 Maart 2012.</ref> Hy is beïnvloed deur die saxofoonspelers Benny Carter en Coleman Hawkins, en het homself die taak opgelê om Hawkins se 1926-solo op die "The Stampede" (deur Fletcher Henderson se orkes) te leer ten einde 'n soortgelyke styl te ontwikkel op die trompet.<ref>Lyttelton, p. 410.</ref>
Eldridge het die huis verlaat nadat hy in graad 9 uit hoërskool geskors is en op die ouderdom van sestien by 'n rondreisende orkes aangesluit het; die orkes het egter gou gevou en hy is in Youngstown, Ohio gelos.<ref>Chilton, pp. 12–13.</ref> Hy is toe deur die "Greater Sheesley Carnival" ingeneem, maar het na Pittsburgh teruggekeer.<ref>Chilton, pp. 14–16.</ref> Eldridge het gou werk gevind in 'n klein orkes wat deel was van die rondreisende "Rock Dinah"-groep;<ref>Chilton, p. 16.</ref> sy optrede as deel van die orkes het die swing-era orkesleier [[Count Basie]] daartoe beweeg om die jong Roy Eldridge te beskryf as "die beste trompet wat ek nog ooit in my lewe gehoor het."<ref>Basie, soos aangehaal in Chilton, bl. 18.</ref> Eldridge het voortgegaan om met soortgelyke reisende groepe te speel totdat hy op die ouderdom van 17 na Pittsburgh teruggekeer het.<ref>Chilton, p. 22.</ref>
Op die ouderdom van 20 het Eldridge 'n orkes in Pittsburgh, bekend as "Roy Elliott and his Palais Royal Orchestra", gelei.<ref name="Balliett, p. 151">Balliett, p. 151.</ref> Die agent het doelbewus Eldridge se naam verander omdat "hy gedink het dat dit meer stylvol is."<ref>Eldridge, soos aangehaal in Chilton, p. 22.</ref> Eldridge het hierdie posisie verlaat om vir die orkes van Horace Henderson, jonger broer van die bekende New Yorkse-orkesleier Fletcher Henderson, uit te probeer, en by die ensemble aangesluit, wat bekendgestaan het as The Fletcher Henderson Stompers, Under the Direction of Horace Henderson.<ref>Chilton, p. 25.</ref> Eldridge het toe saam met 'n aantal ander orkeste gespeel en vir 'n kort rukkie in Detroit gebly voordat hy by Speed Webb se orkes aangesluit het wat, nadat hulle 'n mate van filmpublisiteit ontvang het, 'n toer deur die Midweste aangepak het.<ref>Chilton, pp. 32-34, 37.</ref> Baie lede van Webb se orkes, wat geïrriteer is deur Webb se gebrek aan toewyding, het die orkes verlaat om 'n soortgelyke orkes te stig met Eldridge as orkesleier. <ref>Chilton, pp. 39-40</ref> Die ensemble was van korte duur, en Eldridge het kort hierna na [[Milwaukee]] verhuis, waar hy aan 'n beroemde wedstryd deelgeneem het teen die trompetspeler Cladys "Jabbo" Smith met wie hy later goeie vriende geword het.<ref>Chilton, pp. 40–42.</ref>
==== New York en Chicago ====
Eldridge het in November 1930 na New York verhuis en in die vroeë 1930's in verskeie orkeste gespeel, insluitend 'n aantal [[Harlem]]-dansgroepe met Cecil Scott, Elmer Snowden, Charlie Johnson en Teddy Hill.<ref name=Robinson691>Robinson, p. 691.</ref> Dit was gedurende hierdie tyd dat Eldridge sy bynaam, 'Little Jazz', ontvang het van die Ellington-saksofoonspeler Otto Hardwick, wat geamuseerd was deur die teenstrydigheid tussen Eldridge se raserige spel en sy kort statuur.<ref name=Wilson>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1989/02/28/obituaries/roy-eldridge-78-jazz-trumpeter-known-for-intense-style-is-dead.html |title=Roy Eldridge, 78, Jazz Trumpeter Known for Intense Style, Is Dead |first=John S. |last=Wilson |author-link=John S. Wilson (music critic) |newspaper=The New York Times |date=28 Februarie 1989}}</ref> Op hierdie tydstip het Eldridge ook plate en radio-uitsendings onder sy eie naam gemaak. Hy het sy eerste solo opnames gemaak saam met Teddy Hill in 1935, en dit het byna onmiddellik sukses behaal.<ref name=Robinson691 /> Vir 'n kort tydjie het hy ook sy eie groep gelei by die bekende Famous Door-nagklub.<ref name=Robinson691 /> In Julie 1935 het Eldridge 'n aantal opnames gemaak saam met die sanger Billie Holiday, insluitende "What a Little Moonlight Can Do" en "Miss Brown to You", met gebruikmaking van 'n improvisasiestyl wat beïnvloed is deur Dixieland.<ref>Oliphant, pp. 343–44.</ref> In Oktober 1935 het Eldridge by Fletcher Henderson se orkes aangesluit en hooftrompet gespeel en af en toe gesing.<ref name=Robinson691 /> Eldridge was tot vroeg September 1936, toe hy die orkes verlaar het, Henderson se bekendste solis, met sy talent wat duidelik geblyk het uit treffers soos "Christopher Columbus" en "Blue Lou."<ref>Oliphant, pp. 51–52.</ref> Sy ritmiese krag was 'n dinamiese kenmerk van die jazz van die jare. Daar is gesê dat "from the mid-Thirties onwards, he had superseded [[Louis Armstrong]] as the exemplar of modern 'hot' trumpet playing".<ref>Lyttelton, p. 414.</ref>
In die Herfs van 1936 het Eldridge na Chicago verhuis om 'n oktet te stig saam met sy ouer broer Joe Eldridge. Die ensemble het nagtelike uitsendings en opnames gemaak wat die jonger Eldridge se uitgebreide solo's bevat het, insluitende treffers soos "After You've Gone" en "Wabash Stomp."<ref name=Robinson691 /> Eldridge het vanaf 1938, ontnugter deur die musiekindustrie, opgehou speel om radio ingenieurswese te studeer.<ref name="Balliett, p. 151"/> Teen 1939 het hy egter weer begin musiek speel, toe hy 'n 10-lid-orkes gestig het wat die inwonende orkes was by New York se Arcadia Ballroom.<ref name=Robinson691 />
==== Met Gene Krupa se orkes ====
In April 1941, nadat hy verskeie aanbiedinge van blanke swinggroepe ontvang het, het Eldridge by Gene Krupa se orkes aangesluit. Hy was 'n reuse sukses saam met die nuweling-sangeres [[Anita O'Day]].<ref name=Robinson692>Robinson, p. 692.</ref> Deur hierdie posisie te aanvaar het Eldridge een van die eerste swart musikante geword wat 'n permanente lid van 'n blanke orkes geword het.<ref name="Oliphant, p. 326">Oliphant, p. 326.</ref> Eldridge het 'n belangrike rol gespeel in die verandering van die verloop van Krupa se orkes van pop-georiënteerde "schmaltz" na jazz.<ref>Olipihant, pp. 304–305.</ref> Die orkes se "cover" van Jimmy Dorsey se "Green Eyes," voorheen 'n volledig orkestrale stuk, is omskep in 'n jazz-werk deur Eldridge; die kritikus Dave Oliphant het opgemerk dat Eldridge die deuntjie "opgehef" het "na 'n hoër vlak van intensiteit."<ref>Oliphant, p. 307.</ref> Eldridge en O'Day het deelgeneem aan 'n aantal opnames, insluitend die nuwe treffer "Let Me Off Uptown" en "Knock Me a Kiss".<ref name=Wilson /> Een van Eldridge se bekendste opgeneemde solo's kan gehoor word op 'n vertolking van Hoagy Carmichael se deuntjie, "Rockin' Chair", wat rangskik is deur Benny Carter in concertovorm.<ref name=Oliphant308>Oliphant, bl. 308.</ref> Die kritikus en skrywer Dave Oliphant beskryf Eldridge se unieke klank op "Rockin' Chair" as "a raspy, buzzy tone, which enormously heightens his playing's intensity, emotionally and dynamically" en skryf dat dit "was also meant to hurt a little, to be disturbing, to express unfathomable stress."<ref name=Oliphant308 />
Na klagtes van Eldridge dat O'Day sy kollig gesteel het, het die groep opgebreek toe Krupa in Julie 1943 vir daggabesit tronk toe gestuur is.<ref>O'Day, pp. 102–123.</ref>
==== Vryskutwerk en toere ====
Nadat hy Krupa se orkes verlaat het, het Eldridge gedurende 1943 in New York vryskutwerk as trompetspeler gedoen voordat hy in 1944 by Artie Shaw se orkes aangesluit het. As gevolg van rasse-voorvalle terwyl hy in Shaw se orkes gespeel het, het hy in Oktober 1945 vertrek om sy eie groot-orkes te stig,<ref name=Robinson692 /> maar dit was finansieel onsuksesvol en uiteindelik het hy teruggekeer na 'n meer doeltreffende, kleiner orkes.<ref name=Robinson692 />
In die naoorlogse jare het hy deel geword van die groep wat onder die Jazz at the Philharmonic-vaandel getoer het.<ref name=Robinson692 /> en een van die staatmakers van die toere geword. Norman Granz, organiseerder van die JATP, het gesê dat Roy Eldridge die gees van jazz tipeer. ''"Every time he's on he does the best he can, no matter what the conditions are. And Roy is so intense about everything, so that it's far more important to him to dare, to try to achieve a particular peak, even if he falls on his ass in the attempt, than it is to play safe. That's what jazz is all about."''<ref>Aangehaal in Steve Voce, [https://web.archive.org/web/20100423125846/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/norman-granz-729533.html Obituary Norman Granz], ''The Independent'', 26 November 2001. Opgespoor op 20 November 200.</ref>
Eldridge het in 1950 na [[Parys]], Frankryk, verhuis terwyl hy saam met Benny Goodman op toer was, voordat hy in 1951 na New York teruggekeer het om 'n orkes by die Birdland jazzklub te lei. Hy het ook vanaf 1952 tot die vroeë 1960's in klein orkeste opgetree saam met onder andere Coleman Hawkins, [[Ella Fitzgerald]] en Earl Hines, en het ook op hierdie tydstip vir Granz begin opneem.<ref name=Robinson692 /> Teen 1956 is sy opnames op nasionale radionetwerke deur Ben Selvin uitgesaai as deel van die RCA Thesauris transcriptions-biblioteek.<ref>[https://books.google.com/books?id=iwoEAAAAMBAJ&dq=Ben+Selvin+RCA+Thesaurus&pg=PA39 The Billboard Music-Radio - "Thesaurus in Pact for Granz Transscriptions" 18 Augustus 1956 bl. 39 Ben Selvin RCA Thesaurus op Google Books.com]</ref> Eldridge het ook van laat-1963 tot Maart 1965 saam met Ella Fitzgerald getoer en van Julie tot September 1966 saam met Count Basie voordat hy teruggekeer het na vryskutwerk en toere tydens feeste.<ref name=Robinson692 />
In 1960 het Eldridge saam met Abbey Lincoln, [[Charles Mingus]], Eric Dolphy, [[Kenny Dorham]] en ander deelgeneem aan opnames deur die Jazz Artists Guild, 'n kortstondige groepering wat deur Mingus en [[Max Roach]] gevorm is as 'n reaksie op die vermeende kommersialisme van die Newport Festival. <ref>Verwys na in die notas tot die LP deur Nat Hentoff, [http://www.elusivedisc.com/JAZZ-ARTISTS-GUILD-NEWPORT-REBELS-180g-LP/productinfo/PPRLP9022/ hier aangehaal:]</ref> Dit het gelei tot die ''Newport Jazz Rebels'' LP.
=== Latere lewe ===
Eldridge was vir etlike jare (vanaf 1969) die leier van die orkes by Jimmy Ryan se jazzklub op [[Manhattan]] se West 54th Street.<ref name=Wilson /> Alhoewel Ryan's hoofsaaklik 'n Dixieland-venue was, het Eldridge probeer om die tradisionele Dixieland-styl te kombineer met sy eie meer uitgaande en vinnige spel. Eldridge is in 1970 neergevel deur 'n [[beroerte]], maar het kort daarna voortgegaan om die groep by Ryan's te lei en by tye gesing en die tromme en klavier behartig.<ref name="Wilson, Roy Eldridge's Ambition">Wilson, "Roy Eldridge's Ambition".</ref> Die skrywer Michael Zirpolo, wat Eldridge by Ryan's in die laat-1970's gesien het, het opgemerk: ''"I was amazed that he still could pop out those piercing high notes, but he did, with frequency....I worried about his health, because the veins at his temples would bulge alarmingly."''<ref>Zirpolo, p. 54.</ref> As leier by Ryan's, was Eldridge bekend vir sy "hijinx", insluitend impromptu "amateur-aand"-sessies waartydens hy onervare spelers op die verhoog sou nooi om sy orkes te lei, dikwels vir komiese effek en om homself 'n blaaskans te gee.<ref>Zirpolo, bl. 55.</ref> In 1971 is Eldridge opgeneem in die tydskrif ''DownBeat'' se Jazz-eregalery.
'n Queens-straatteken by Liberty Avenue is opgedra aan Eldridge. Dit is deel van die Jazz Greats langs die Van Wyck Expressway, wat Queens herdenk as die tuiste van jazz in die 1940's en '50's. Sy huis was geleë in Hollis, Queens.
[[Lêer:RoyEldridge home.jpg|duimnael|Eldridge se huis]]
Nadat hy in 1980 'n [[hartaanval]] gekry het, het Eldridge opgehou om die trompet te speel.<ref name="Wilson, Roy Eldridge's Ambition"/> Hy het egter soms klavier gespeel en kan so laat as 1986 gehoor word in 'n vertolking van Marian McPartland se "Piano Jazz". Hy is op 78-jarige ouderdom oorlede in die Franklin General Hospital in Valley Stream, New York, drie weke na die dood van sy vrou, Viola.<ref name=Wilson />
=== Invloede ===
Volgens Eldridge was Rex Stewart sy eerste groot invloed op die trompet. Stewart het saam met die jong Roy en sy broer Joe in 'n orkes gespeel in Pittsburgh.<ref>Chilton, p. 10.</ref> Anders as baie trompetspelers, het die jong Eldridge nie die meeste van sy inspirasie van ander trompetspelers gekry nie, maar van saksofoniste. Eldridge het aanvanklik sy solostyl ontwikkel deur saam te speel met opnames van Coleman Hawkins en Benny Carter, en later gesê dat, nadat hy hierdie musikante gehoor het: "Ek my voorgeneem het om my trompet soos 'n [[saxofoon]] te speel."<ref>Chilton, pp. 11-12</ref> Deur hierdie musikante te volg, het Eldridge klaarblyklik vir hom 'n voordeel beding, want Eldridge het een van sy eerste werke gekry deur tydens 'n oudisie Coleman Hawkins se solo op Fletcher Henderson se "Stampede" van 1926 na te doen.<ref name=Giddins69>Giddins, p. 69.</ref> Eldridge beweer voorts dat hy die styl van die blanke kornetspelers Loring "Red" Nichols en Theodore "Cuban" Bennett bestudeer het, wie se styl ook baie deur die saksofoon beïnvloed is.<ref>Chilton, p. 14.</ref> Eldridge, in sy eie woorde, is nie beduidend beïnvloed deur die trompetspeler Louis Armstrong gedurende sy vroeë jare nie, maar het wel 'n groot studie van Armstrong se styl in 1932 onderneem.<ref name=Robinson691 />
==== Musikale impak ====
Eldridge se vinnige spel en uitgebreide ontwikkeling van die instrument se boonste register het 'n groot invloed uitgeoefen op [[Dizzy Gillespie]], wat saam met [[Charlie Parker]], verantwoordelik was vir die ontstaan van bebop. Snitte soos "Heckler's Hop", uit Eldridge se kleinorkes-opnames met die altsaxofonis en klarinettis Scoops Carry, waarin Eldridge se gebruik van die hoë register veral beklemtoon word, was veral invloedryk vir Dizzy.<ref>Oliphant, p. 388.</ref> Dizzy het in die vroeë 1940's die kans gekry om aan talle "jam sessions" en "trompetgevegte" met Eldridge by New York se Minton's Playhouse deel te neem.<ref>Robinson, pp. 692–93.</ref> Met verwysing na Eldridge, het Dizzy so ver gegaan as om te sê: ''"He was the Messiah of our generation."''<ref>Gillespie, aangehaal in Giddins, p. 70.</ref> Eldridge het die eerste keer kans gekry om Dizzy te hoor op orkesleier Lionel Hampton se 1939-opname van "Hot Mallets", en het dit later in herinnering geroep: ''"I heard this trumpet solo and I thought it was me. Then I found out it was Dizzy."''<ref>Eldridge, aangehaal in Wilson, "Roy Eldridge's Ambition".</ref> 'n Noukeurige luisteraar van bebop-standaardwerke soos byvoorbeeld die liedjie "Bebop", sal besef hoeveel Eldridge hierdie genre van jazz beïnvloed het. Eldridge het ook beweer dat hy nie beïndruk was met Dizzy se bop-solo-styl nie, en het een keer aan die bebop-trompetspeler Howard McGhee, nadat hy saam met Dizzy by die Heat Wave-klub in Harlem opgetree het, gesê: ''"I don't dig it...I ''really'' don't understand him."''<ref>Eldridge, aangehaal in Deveaux, p. 73.</ref> Alhoewel Eldridge algemeen beskou word as die brug tussen [[Louis Armstrong]] en [[Dizzy Gillespie]], het Eldridge altyd daarop aangedring: ''"I was never trying to be a bridge between Armstrong and something."''<ref>Wilson, "Roy Eldridge: Jazz Trumpeter for All Decades".</ref>
Ander belangrike musikante wat deur Roy Eldridge beïnvloed is, sluit in Shorty Sherock van die Bob Crosby-orkes,<ref>Oliphant, p. 294.</ref> en die bebop-pioniers, Howard McGhee en Fats Navarro.<ref>Deveaux, p. 66.</ref>
=== Persoonlikheid ===
Eldridge was bekend om sy mededingende aard deur die wat hom geken het. Die pianis Chuck Folds het gesê: "Ek kan my nie voorstel dat iemand meer mededingend was as hy [Roy] in die 1970's nie. Ek het nog nooit iemand ontmoet wat skranderer as Roy was nie, ooit, ooit, ooit."<ref>Folds, aangehaal in Chilton, bl. 3.</ref> Eldridge het sy mededingende gees ten volle erken en gesê: ''"I was just trying to outplay anybody, and to outplay them my way."''<ref>Eldridge, aangehaal in Wilson, "Roy Eldridge: Jazz Trumpeter for All Decades".</ref> Volgens die Jazz-trompetspeler Jonah Jones het Eldridge se bereidwilligheid ''"to go anywhere and play against anyone"'' selfs gelei tot 'n wedstryd (''"cutting contest"'') teen sy eie held, Rex Stewart.<ref>Jones, aangehaal in Chilton, p. 30.</ref> Roy kon ook antagonisties wees, veral in die gesig van diegene wat hy as rassisties beskou het.<ref>Chilton, p. 3.</ref> Baie het kennis geneem van Roy se konstante rusteloosheid saam met die saxofonis Billie Bowen en het opgemerk dat Roy "nooit, selfs as 'n jongeling, vir meer as 'n paar minute kon stilsit nie, hy was altyd rusteloos."<ref>Bowen, aangehaal in Chilton, bl. 32.</ref> Daar word ook gesê dat Eldridge aan sporadiese verhoogvrees gely het. Hy het soms ook moeilikheid gehad met vroue: hy is op 'n keer gedwing om sy trompet te verkwansel ten einde 'n gedeelte van die geld terug te kry wat van hom gesteel is deur 'n vrou by wie hy die nag in 'n besope toestand deurgebring het.<ref>Chilton, p. 38.</ref> Volgens die klarinettis Joe Muranyi het Roy later in sy lewe 'n vurige humeur ontwikkel. Muranyi het saam met Eldridge by Ryan's gewerk en het Eldridge se humeur as volg beskryf ''"Mt. Vesuvius to the fifth power"''.<ref name="Balliett, p. 151"/>
== Diskografie ==
[[Lêer:Thelonious Monk, Howard McGhee, Roy Eldridge, Teddy Hill, Minton's Playhouse, New York, N.Y., ca. Sept. 1947 (William P. Gottlieb 06231).jpg|duimnael|regs|240px|(Van links) [[Thelonious Monk]], Howard McGhee, Roy Eldridge, Teddy Hill, Minton's Playhouse, New York, c. September 1947<br/> Foto deur William P. Gottlieb]]
* ''The Big Band of Little Jazz'' (Topaz, 1935–45) <small>met Dickie Wells, Benny Goodman, Benny Carter, Teddy Wilson, Gene Krupa en John Kirby</small>
* ''Heckler's Hop'' (Hep Records, 1936–1939) <small>met Gene Krupa, Benny Goodman en Helen Ward</small>
* ''After You've Gone'' (Decca/GRP, 1936–46) <small>met Ike Quebec, Cecil Payne, Billy Taylor, Sahib Shihab en Wilbur De Paris</small>
* ''Roy Eldridge 1943–1944'' (Classics); ''1945–1947'' (Classics)
* ''Roy Eldridge in Paris'' (Vogue, 1950/51)
* ''Roy's Got Rhythm'' (EmArcy Records, 1951)
* ''Nuts'' (Disques Vogue, 1950) <small>met Zoot Sims, Dick Hyman en Pierre Michelot</small>
* ''French Cooking'' (Vogue, 1950–51) <small>met Raymond Fol en Barney Spieler</small>
* ''Rockin' Chair'' (Clef Records, 1951–52, [1955])
*''Dale's Wail'' (Clef, 1953, [1955])
* ''The Strolling Mr. Eldridge With The Oscar Peterson Trio'' (Clef, 1954)
* ''Little Jazz'' (Clef, 1954)
* ''Roy and Diz'' (Clef, 1954) <small>met [[Dizzy Gillespie]]</small>
* ''Swingin' on the Town'' (Verve Records, 1960)
* ''Oscar Peterson and Roy Eldridge''
* ''Little Jazz'' (1957; 7"; EmArcy [Mercury]) <small>(plus Charlie Shavers, Joe Thomas, Jonah Jones & Emmett Berry) (prebop jazz/swing styl)</small>
*''The Coleman Hawkins, Roy Eldridge, Pete Brown, Jo Jones All Stars at Newport'' (Verve, 1957)
* ''The Complete Verve Roy Eldridge Studio Sessions'' (Mosaic, later Verve)
* "Newport Rebels" (Candid Records, 1960)
* ''The Nifty Cat'' (Master Jazz/New World, 1970) <small>met Budd Johnson, Benny Morton en Nat Pierce</small>
*''The Trumpet Kings Meet Joe Turner'' (Pablo Records, 1974) met Big Joe Turner, [[Dizzy Gillespie]], Harry "Sweets" Edison en Clark Terry
* ''Roy Eldridge and Oscar Peterson'' (Original Jazz Classics, 1974) <small>Duo-opname</small>
* ''Little Jazz and the Jimmy Ryan All-Stars'' (Pablo, 1975) <small>met Dick Katz en Major Holley</small>
* ''Happy Time'' (Pablo, 1975)
* ''Jazz Maturity...Where It's Coming From'' (Pablo, 1975)
* ''Oscar Peterson and The Trumpet Kings - Jousts'' (Pablo, 1975)
* ''The Trumpet Kings at Montreux '75'' (Pablo) <small>met Dizzy Gillespie en Clark Terry</small>
* ''What It's All About'' (Pablo, 1976) <small>met Milt Jackson en Budd Johnson</small>
* ''Roy Eldridge 4 - Montreux 1977'' (Pablo, 1977) <small>met Oscar Peterson, Niels-Henning Ørsted Pedersen en Bobby Durham</small>
* ''Roy Eldridge & Vic Dickenson'' (Storyville Records, 1978) <small>met Tommy Flanagan</small>
* ''Heckler's Hop'' (Hep, 1995)
=== As sideman ===
'''Met [[Count Basie]]'''
* ''Count Basie at Newport'' (Verve, 1957)
* ''Basie Swingin' Voices Singin''' (ABC-Paramount, 1966)
* ''Broadway Basie's...Way'' (Command, 1966)
*''Count Basie Jam Session at the Montreux Jazz Festival 1975'' (Pablo, 1975)
'''Met Herb Ellis'''
* ''Nothing But the Blues'' (Verve, 1958)
'''Met [[Ella Fitzgerald]]'''
* ''Ella at Juan-Les-Pins'' (Verve, 1964)
'''Met Paul Gonsalves'''
* ''Mexican Bandit Meets Pittsburgh Pirate'' (Fantasy Records, 1973)
'''Met Coleman Hawkins'''
*''Disorder at the Border'' (Spotlite, 1952 [1973])
*''Coleman Hawkins and Confrères'' (Verve, 1958)
*''Hawkins! Eldridge! Hodges! Alive! At the Village Gate!'' (Verve, 1962)
'''Met Johnny Hodges'''
* ''Blues-a-Plenty'' (Verve, 1958)
* ''Not So Dukish'' (Verve, 1958)
*''Triple Play'' (RCA Victor, 1967)
'''Met Illinois Jacquet'''
* ''Swing's the Thing'' (Clef, 1956)
'''Met Jo Jones'''
*''The Main Man'' (Pablo, 1977)
'''Met Gene Krupa en Buddy Rich'''
* ''The Drum Battle'' (Verve, 1952 [1960])
'''Met [[Anita O'Day]] en The Three Sounds'''
* ''Anita O'Day & the Three Sounds'' (Verve, 1962) - 1 snit
'''Met Buddy Tate'''
* ''Buddy Tate and His Buddies'' (Chiaroscuro, 1973)
'''Met Art Tatum'''
* ''The Art Tatum - Roy Eldridge - Alvin Stoller - John Simmons Quartet'' (Clef, 1955); ''The Tatum Group Masterpieces'' met John Simmons (bas), Alvin Stoller (tromme) (heruitgereik Pablo, 1975)
'''Met Ben Webster'''
* ''Ben Webster and Associates'' (Verve, 1959)
'''Met Lester Young'''
* ''Laughin' to Keep from Cryin''' (Verve, 1958)
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}
== Bronnelys ==
*Balliett, Whitney. "Little Jazz." ''The New Yorker'' 61.43 (1985): pp. 151–59. ''RILM Abstracts of Music Literature.''. Opgespoor op 14 April 2012.
*Chilton, John. ''Roy Eldridge, Little Jazz Giant.'' New York: Continuum, 2002. Print. {{ISBN|0-8264-5692-8}}.
*Deveaux, Scott and Howard McGhee. "Jazz in the Forties." ''The Black Perspective in Music'' 15.1 (Spring 1987): 64–78. ''JSTOR.'' Web. Opgespoor op 14 April 2012.
*Lyttelton, Humphrey. ''The Best of Jazz.'' Robson Books, 1998. {{ISBN|1-86105-187-5}}.
*Giddins, Gary. "The Excitable Roy Eldridge." ''Rhythm-a-ning: Jazz Tradition and Innovation in the '80s.'' New York: Drukpers van die Universiteit van Oxford, 1985. {{ISBN|0-19-503558-5}}.
*"Gene Krupa Fined After Socking Manager for Refusal to Admit Colored Boy Roy Eldridge in Pa. Restaurant." ''Cleveland Gazette'', 3 Januarie 1942: 2. ''America's Historical Newspapers.'' Web. 14 April 2012.
*[https://web.archive.org/web/20100423125846/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/norman-granz-729533.html Obituary Norman Granz], ''The Independent,'' 25 November 2001. Opgespoor op 20 November 2008.
*O'Day, Anita and George Eels. ''High Times, Hard Times.'' New York: Limelight, 1981. {{ISBN|0-87910-118-0}}.
*Oliphant, Dave: ''The Early Swing Era: 1930–1941.'' Westport: Greenwood Press, 2002. {{ISBN|0-313-30535-8}}.
*Robinson, J. Bradford en Barry Kernfeld. "Eldridge, Roy." ''The New Grove Dictionary of Jazz,'' 2de uitgawe. Red. Barry Kernfeld. New York: Grove, 2002. {{ISBN|1-56159-174-2}}.
*Schuller, Gunther. "Eldridge, (David) Roy ['Little Jazz']." ''Oxford Music Online.'' [http://www.oxfordmusiconline.com:80/subscriber/article/grove/music/08689]. Opgespoor op 26 Maart 2012.
*Wilson, John S. "Roy Eldridge, 78, Jazz Trumpeter Known for Intense Style, Is Dead." ''New York Times'' 28 Februarie 1989: 7. ''Newspaper Source.''. Opgespoor op 14 April 2012.
*Wilson, John S. "Roy Eldridge's Ambition: 'To Outplay Anybody.'" ''New York Times'' 30 Junie 1981: C5. ''ProQuest Historical Newspapers.'' Web. Opgespoor op 14 April 2012.
*Wilson, John S. "Roy Eldridge: Jazz Trumpeter for All Decades." ''New York Times'' 17 Oktober 1982: H25. ''ProQuest Historical Newspapers.'' Web. 14 April 2012.
*Zirpolo, Michael P. "Sitting in with Roy Eldridge at Jimmy Ryan's." ''The IAJRC Journal'' 42.2 (2009): 54. ''RILM Abstracts of Music Literature.'' Web. 14 April 2012
== Eksterne skakels ==
*{{AllMusic |class=artist |id=p6448}}
*[http://pubcs.free.fr/jg/jazz_trumpet_transcriptions_jacques_gilbert_english.html#eldridge Jazz Trumpet site]
*{{Find a Grave|6165898}}
*{{IMDb name|id=0253184|name=Roy Eldridge}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Eldridge, Roy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1989]]
[[Kategorie:Amerikaanse musici]]
c9sg3fw0eq5qpehdyb7qm4l8l5v9uy7
Vlag van Letland
0
449798
3379017
3373000
2026-11-19T22:00:24Z
SpesBona
2720
Paar goed
3379017
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Vlag
| Naam = Letland
| Artikel =
| Beeld = Flag of Latvia.svg
| Beeldgrootte = 210px
| Geen_grens =
| Bynaam = {{lv}} ''Latvijas karogs''
| Ander_byname =
| Gebruik = 110100
| Simbool = {{FIAV|normal}} {{FIAV|mirror}}
| Verhouding = 1:2
| Goedgekeur_op = 15 Junie 1921 (vir die eerste keer amptelik in gebruik geneem)<br />27 Februarie 1990 (tweede keer)<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv.html |title=Latvia |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref><br />28 November 2018 (huidige standaardisering) in werking sedert 1 Januarie 2019
| Ontwerp = ’n Karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan (een vyfde van die vlag se breedte).
| Ontwerper = Ansis Cīrulis
| Beeld2 = Latvijas valsts karoga vimpelis.svg
| Beeldgrootte2 = 210px
| Geen_grens2 =
| Bynaam2 =
| Ander_byname2 =
| Gebruik2 = 000100
| Simbool2 = {{FIAV|normal}} {{FIAV|mirror}}
| Verhouding2 = 5:1
| Goedgekeur_op2= 2009
| Ontwerp2 = ’n [[Trapesium]]vormige wimpel ooreenstemmend met die kleure en verhouding van die staatsvlag.
| Ontwerper2 =
| Beeld3 = Naval Ensign of Latvia.svg
| Beeldgrootte3 = 210px
| Geen_grens3 =
| Bynaam3 =
| Ander_byname3 =
| Gebruik3 = 000001
| Simbool3 =
| Verhouding3 = 2:3
| Goedgekeur_op3= 1919, 1991
| Ontwerp3 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag.
| Ontwerper3 =
| Beeld4 = Flag of the President of Latvia.svg
| Beeldgrootte4 = 210px
| Geen_grens4 =
| Bynaam4 = Presidentsvlag (op land)
| Ander_byname4 =
| Gebruik4 = 010000
| Simbool4 =
| Verhouding4 = 2:3
| Goedgekeur_op4= 1923, 1995
| Ontwerp4 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag met ’n wit reghoekige paneel in die middel van die kruis en daarop die wapen van Letland.
| Ontwerper4 =
| Beeld5 = Flag of the Minister of Defence of Latvia.svg
| Beeldgrootte5 = 210px
| Geen_grens5 =
| Bynaam5 = Vlag van die Minister van Verdediging
| Ander_byname5 =
| Gebruik5 = 000000
| Simbool5 =
| Verhouding5 =
| Goedgekeur_op5= 2002
| Ontwerp5 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag met ’n soldaatkenteken in die skildhoek.
| Ontwerper5 =
| Beeld6 = Naval jack of Latvia.svg
| Beeldgrootte6 = 210px
| Geen_grens6 =
| Bynaam6 = Vlootgeus
| Ander_byname6 =
| Gebruik6 = 000001
| Simbool6 =
| Verhouding6 =
| Goedgekeur_op6= 1919, 1991
| Ontwerp6 =
| Ontwerper6 =
}}
Die '''nasionale vlag van [[Letland]]''' ([[Lets]]: ''Latvijas karogs'') is op 27 Februarie 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan wat een vyfde van die vlag se breedte is.
Die vlag is vir die eerste keer deur die onafhanklike Republiek Letland gebruik van 1918 tot die land se besetting deur die [[Sowjetunie]] in 1940. Tydens die Sowjetse heerskappy is sy gebruik verbied. Op 27 Februarie 1990, kort voordat die land sy onafhanklikheid herwin het, het die Letse regering die tradisionele rooi-wit-rooi-vlag in hergebruik geneem.
Volgens die Lyflandse Rymkroniek is die Letlandse vlag reeds in die 13de eeu gebruik voordat dit vir die eerste keer in 1921 amptelik in gebruik geneem is. Daar word soms gesê dat die rooi kleur die [[Letlanders]] se gereedheid verteenwoordig om die bloed van hul harte op te offer vir vryheid en hul gewilligheid om hul soewereiniteit te verdedig. Volgens ’n ander interpretasie is ’n [[Letgallen|Letgalliese]] leier tydens ’n veldslag gewond en die laken waarop hy neergelê is, is met sy bloed bevlek en slegs die middelste baan van die laken het onbevlek gebly. Dié verhaal is soortgelyk aan die vlag van Oostenryk se oorspronglegende.
== Geskiedenis ==
=== Oorsprong ===
[[Lêer:LV2014-8257.jpg|duimnael|links|Die oudste bewaarde Letlandse vlag in die Cēsis-kasteel deur Jānis Lapiņš in 1916]]
’n Nederlaag in ’n 1209-veldslag het koning Visvaldis van Jersika, ook Letland genoem (''terram, quae Lettia dicitur''; “die land wat Letland genoem is”), genoodsaak om ’n deur biskop [[Albert van Riga]] gedikteerde vrede te aanvaar. Hy moes aan die biskop sy erflike koninkryk skenk en het slegs ’n klein gedeelte as leen teruggekry. In hierdie geval is drie vlae as investituurkentekens gebruik.<ref>{{la}} ''Subjectio regis Wsewolodo et donatio urbium Berzilia, Autorp, Zcessowe etc. ecclesiae S. Mariae Rigensis et investitura harum urbium data eidem ab episcopo post fidelitatem factam. Anno 1209''. LGU., I.2.</ref>
Na die Letlandse rooi-wit-rooi-vlag word vir die eerste keer verwys in die laat [[Middeleeue|Middeleeuse]] ''Lyflandse Rymkroniek'' (''Livländische Reimchronik''), wat oor die tydperk van 1180 tot 1343 handel, waarvolgens dit een van die oudste vlae ter wêreld is wat steeds gebruik word. Dié kroniek vertel van ’n veldslag wat rondom 1279 plaasgevind het, waarin antieke [[Letgallen|Letgalliese]] stamme uit [[Cēsis]] (Wenden), ’n stad in die huidige noordelike Letland, oorlog betree het met ’n “rooi vlag met ’n wit baan”.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.old.historia.lv/alfabets/A/AT/atskanu_hronika/hronikas_teksts/09038_10040.vacu.htm |title=Livlädische Reimchronik (09038.-10040.) |accessdate=15 Desember 2014 |quote=Von Wenden was zû Rîge komen / zûr lantwer, als ich hân vernomen,/ ein brûder und wol hundert man:/ den wart daß mêre kunt getân./ die quâmen hovelîchen dar / mit einer banier rôtgevar,/ daß was mit wîße durch gesniten / hûte nâch wendischen siten./ Wenden ist ein burc genant,/ von den die banier wart bekant,/ und ist in Letten lant gelegen,/ dâ die vrowen rîtens pflegen / nâch den siten, als die man./ vor wâr ich ûch daß sagen kan,/ die banier der Letten ist. |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215035451/http://www.old.historia.lv/alfabets/A/AT/atskanu_hronika/hronikas_teksts/09038_10040.vacu.htm |archive-date=15 Desember 2014 |url-status=dead}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://flaggenlexikon.de/flett.htm |title=Flagge Lettlands |publisher=Flaggenlexikon |author=Volker Preuß |accessdate=15 November 2026}}</ref> Die [[Middelhoogduits]]e teks lui soos volg (verse oor die vlag in '''vetdruk'''):
{|
|'''Middelhoogduits'''
|'''Afrikaans'''
|-
| style="padding-right:50px" |
''Von [[Cēsis|Wenden]] was zû [[Riga|Rîge]] komen''<br />
''zûr [[Leër|landmag]], als ich hân vernomen,''<br />
''ein brûder und wol hundert man:''<br />
''den wart daß mêre kunt getân.''<br />
''die quâmen hovelîchen dar''<br />
'''''mit einer banier rôtgevar,'''''<br />
'''''daß was mit wîße durch gesniten'''''<br />
''hûte nâch wendischen siten.''<br />
''Wenden ist ein burc genant,''<br />
''von den die banier wart bekant,''<br />
''und ist in [[Letland|Letten lant]] gelegen,''<br />
''dâ die vrowen rîtens pflegen''<br />
''nâch den siten, als die man.''<br />
''vor wâr ich ûch daß sagen kan,''<br />
'''''die banier der Letten ist.'''''
|
Van Wenden het na Rîge gekom<br />
met ’n landmag, soos ek verneem het,<br />
’n broer en glo honderd mans:<br />
dit was aan my bekendgemaak.<br />
hulle het op ’n hoofse wyse daar aangekom<br />
'''met ’n banier rooi geverf,'''<br />
'''wat was met wit deurgesny,'''<br />
volgens Wendiese gebruike.<br />
Wenden is ’n kasteel genoem,<br />
waarvan die banier was bekend,<br />
en is in Letten land geleë,<br />
waar die vroue rituele handhaaf<br />
na die gebruike, waarna mens kan.<br />
vir wat ek u dit kan sê,<br />
'''die banier van die [[Letlanders|Lette]] is.'''<br />
|}
[[Lêer:Ansis Cirulis.jpg|duimnael|links|upright|Ansis Cīrulis, voor 1942]]
Die bron is deur [[Jekabs Lautenbahs-Jusmins]] ontdek en in 1870 deur studente by die [[Universiteit Tartu]] as nasionale vlag van Letland gewild gemaak. In Mei 1917 het die Letlandse kunstenaar [[Ansis Cīrulis]] (1883–1942) verwys na die in die Lyflandse Rymkroniek gedokumenteerde kerstening van Letland deur [[Kruistog|Kruisvaarders]] en hy het die huidige vlag van Letland ontwerp wat op 18 November 1918 aanvaar is.
’n Ander gewilde legende vertel die storie van ’n noodlottig gewonde Letgalliese leier wat in ’n wit laken toegedraai is. Die deel van die laken waarop hy gelê het, het wit gebly, terwyl albei kante deur sy bloed rooi geverf is. Tydens die volgende veldslag is die met bloed bevlekte laken as vlag gebruik. Volgens dié legende het die Letgalliese krygers hierdie keer geseëvier en die vyand verdryf. Sedertdien gebruik Letgalliese stamme hierdie kleure as hul simbool.
Verskeie Letlandse nasionaliste het, geïnspireer deur hierdie historiese rekords, in die 19de eeu soortgelyke vlae begin gebruik.<ref name="national-symbols" /><ref name="fotw-lv-hist" /> Die eerste vlag met ’n rooi veld en ’n smal wit baan is gemaak in die tweede helfte van 1916 deur die [[Valmiera]]-handelsskoolonderwyser Marianna Strautmane (1896–1985) na aanleiding van ’n skets deur haar kollega, die joernalis en vlugtelingaktivis Jānis Lapiņš (1885–1941). Dié helderrooi vlag toon ’n geel son in die skildhoek en dit is in Maart 1917 op die gebou van die Valmiera Letlandse Geselskap tydens die Vidzeme Landbyeenkoms gehys. Dit is tydens die Sowjetse besetting van Letland in 1940 en ná 1944 in [[Weste]]rse [[ballingskap]] deur die Lapiņš-familie bewaar en in 1997 uiteindelik aan die Cēsis-museum oorhandig waar dit in die [[Cēsis-kasteel]] uitgestal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://militaryheritagetourism.info/en/military/stories/view/13?0 |title=Jānis Lapiņš and the sketch of the first Latvian red – white – red flag |publisher=Militêre Erfenistoerisme Letland-Estland |accessdate=15 November 2026}}</ref>
In 1917 is ’n rooi-wit-rooi-vlag gebruik in verskeie gebeurtenisse wat die doel gehad het om die Letlandse streke en Letlandse militêre formasies te verenig (soos Letlandse skuteenhede en [[Iskolat]]-instellings), en die debat rondom die sigbare vertoning rondom die Letlandse vlag het opgekom. In Mei, tydens ’n vergadering van die Letlandse Kunsbevorderingsvereniging (''Latviešu mākslas veicināšanas biedrība''), is verskeie voorstelle nagegaan en uiteindelik is ’n ontwerp deur die kunstenaar Ansis Cīrulis aanvaar. Cīrulis se ontwerp is ook gewild gemaak deur poskaarte wat gedruk is deur die fotograaf [[Jānis Rieksts]].<ref name="fotw-lv-hist" />
Op 17 Desember 1918 het [[Kommunisme|Kommuniste]] tydens die Letlandse Onafhanklikheidsoorlog vlugtig die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek (''Latvijas Sociālistiskā Padomju Republika'', LSPR) uitgeroep. Eers in 1920 kon demokratiese troepe, ondersteun deur Duitse en Poolse magte, die Kommuniste verslaan. Die LSSR het ’n rooi vlag met die goue letters “LSPR” in die skildhoek gebruik.
Tydens die Letlandse Onafhanklikheidsoorlog is die Letlandse vlag toenemend gebruik deur die Letlandse Gewapende Magte, regeringsinstellings (byvoorbeeld is dit voor en tydens die Slag om Riga in 1919 op die Riga-kasteel vertoon) en die bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dd.lv/en/works/detail/ekspozicija-latvijas-valsts-izveidoshana-un-neatkaribas-karsh-1918-1920 |title=Permanent exhibition on the Latvian War of Independence in 1918–1920 – 2017 |publisher=Dd studio |accessdate=27 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427084211/https://dd.lv/en/works/detail/ekspozicija-latvijas-valsts-izveidoshana-un-neatkaribas-karsh-1918-1920 |archive-date=27 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Die Letlandse vlag is op 15 Junie 1921 saam met die wapen amptelik goedgekeur deur ’n dekreet van die grondwetgewende vergadering van Letland.<ref name="lvportals_200636">{{lv}} {{cite web |url=https://lvportals.lv/norises/200636-sarkanbaltsarkanas-latvijas-karoga-krasas-ii-2009 |title=Sarkanbaltsarkanās – Latvijas karoga krāsas (II) |publisher=LV portāls |date=17 November 2009 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref name="national-symbols">{{en}} {{cite web |url=https://www.president.lv/en/national-symbols |title=National symbols |publisher=President van die Republiek Letland |date=11 Maart 2021 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref name="fotw-lv-hist" /> Op 15 Februarie 1922 het die Letlandse Vergadering ’n vlagwet goedgekeur en dit is op 23 Januarie 1923 deur die president onderteken. Daarbenewens is die presidentsvlag, dié van die eerste minister, asook ander militêre en burgerlike vlae bepaal, altesaam 17 verskeie vlae.<ref>{{en}} The Flag Bulletin: VIII:3, Flag Research Center, Box 580, Winchester, Mass 01890 USA, Summer 1969, {{ISSN|0015-3370}}</ref>
=== Sowjetse besetting ===
{{Hoofartikel|Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek}}
Tydens die Sowjetse besetting (en kortliks tydens die [[Nazi-Duitsland|Nazi-Duitse]] besetting), is die rooi-wit-rooi-vlag van 1940 tot 1941 en van 1944 tot 1991 verbied. Enige vervaardiging en openbare vertoning van die nasionale Letlandse vlag is beskou as ’n misdaad teen die staat en was wetlik strafbaar. Die eerste vlag van die Sowjetse Letland was ’n rooi vlag met ’n goue [[hamer en sekel]] in die skildhoek met die [[Latyn]]se karakters ''LSPR'' daarbo in goud in ’n serif-lettertipe. In 1953 is die laaste weergawe van die vlag aangeneem. Dit het die Sowjetse vlag getoon met ses 1⁄3 blou bane watergolwe daaronder wat die see verteenwoordig het.
In 1953 is die ontwerp van al die Sowjetse republieke se vlae verander en Letland het ’n Sowjetvlag met ’n wit-blou golfpatroon gekry wat ’n groot ooreenkoms met dié van die [[Estniese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] getoon het. Die golwe se kruine op die Estlandse vlag was egter spits en dié op die Lettiese vlag rond. Daarbenewens was die patroon aan die onderkant van die die Letlandse vlag, terwyl die Estniese patroon daaronder ’n bykomende rooi baan gehad het. Die voorkant van die vlag het ook ’n hamer- en sekelsimbool en ’n rooi ster getoon. Die ou vlag van Letland is steeds deur [[Letlanders]] in ballingskap gebruik.
Aan die einde van die 1980’s het Letlandse burgers dit gewaag om tydens optogte van die Singende Rewolusie die Letlandse vlag te dra, byvoorbeeld tydens die groot optog op 14 Junie 1988 in Riga, die 47ste herdenking van Sowjetse massadeportasies in die Sowjetunie.<ref>{{lv}} Andris Nikolajevs: ''Rīga. 245 fotoattēlos''. Avots, Riga 1990, bl. 68.</ref> Voorheen sou beide die [[KGB]] en die burgermag dit onderdruk het.
=== Restourasie ===
Met Letland se onafhanklikwording is die Sowjetwette wat die Letlandse vlag onwettig verklaar het, nietig verklaar en die Letlandse vlag is op 27 Februarie 1990 – een en ’n half jaar voor die amptelike erkenning van Letland se onafhanklikheid deur die Sowjetunie op 6 September 1991 – deur die parlement in hergebruik geneem.<ref name=Stelpe263>{{lv}} {{cite book |author=Dzintra Stelpe |title=Lielā Latvijas Enciklopēdija. |publisher=Zvaigzne ABC |location=Riga |page=263 |year=2009 |isbn=9789984408095 |oclc=644036298}}</ref>
=== Vorige vlae ===
<gallery class="center" widths="150">
Lêer:Flag of the State of the Teutonic Order.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Duitse Orde]] (1226 tot 1561) en die Verenigde Baltiese Hertogdom (1918)
Lêer:Flag of courland.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Koerland en Semgalle, 1562 tot 1795
Lêer:Flag of the Swedish Empire.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Letland in die Sweedse Ryk, 1621 tot 1721
Lêer:Flag of Russia (1858–1896).svg| {{FIAV|historical}} Driekleur van die [[Huis van Romanof]] ([[Keiser van die Hele Rusland]], Prins van Lyfland, Koerland, Semgalle, 1721 tot 1917), nasionale vlag van die [[Russiese Ryk]], 1858 tot 1896
Lêer:Flag of the Courland Governorate.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Goewernement Koerland in die Russiese Ryk, 1795 tot 1915
Lêer:Livonian colours.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Lyfland in die Russiese Ryk, 1822 tot 1920
Lêer:Flag of the Latvian Socialist Soviet Republic (1918–1920).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]], 1918 tot 1920
Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1940–1953).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1940 tot 1941 en 1944 tot 1953
Lêer:Flag of Germany (1935–1945).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Nazi-Duitsland]], 1935 tot 1945
Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1990).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1990
Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1990, reverse).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van die vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1990
Lêer:Flag of Latvia (Soviet colors).svg| {{FIAV|alternate}} ’n Weergawe wat tydens anti-Sowjet-betogings gebruik is.<ref name="fotw-lv-hist">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lv-hist.html |title=Latvia – Latvia – History of Flag |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref>
Lêer:Flag of Latvia (Textile).svg| {{FIAV|alternate}} [[Tekstiel]]weergawe van die Letlandse vlag
Lêer:Nordic cross proposal for Latvia flag.png| {{FIAV|proposal}} [[Skandinawiese kruis]]voorstel vir Letland
</gallery>
== Ontwerp ==
[[Lêer:Flag of Latvia (colour shade comparison).svg|duimnael|’n Vergelyking tussen die fisiese en digitale weergawes van die vlag]]
Volgens Letlandse wetgewing is die Letlandse nasionale vlag karmynrooi met ’n wit horisontale streep ([[Lets]]: ''tumši sarkana (karmīnsarkans)'').<ref>{{lv}} {{cite web |url=https://www.saeima.lv/lv/par-saeimu/simbolika/latvijas-valsts-karoga-likums/ |title=Latvijas valsts karoga likums |publisher=[[Saeima]] |date=17 November 2009 |accessdate=27 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127103108/http://saeima.lv/lv/par-saeimu/simbolika/latvijas-valsts-karoga-likums |archive-date=27 November 2010 |url-status=live |quote=Latvijas valsts karogs ir karmīnsarkans ar baltu horizontālu svītru.}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=https://likumi.lv/ta/id/200642-latvijas-valsts-karoga-likums |title=Latvijas valsts karoga likums |publisher=Likumi |accessdate=15 November 2026}}</ref> Na die vlag se kleur word soms verwys as “Letse rooi”. Die rooi kleur van die Letlandse vlag is ’n besonder donker skakering wat bestaan uit bruin en pers. Die vlag se kleurverhouding is 2:1:2 (die boonste en onderste rooi bane is elk twee keer so breed as die sentrale wit baan) en die verhouding is bepaal as 1:2.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.president.lv/en/national-symbols |title=National symbols |publisher=President van die Republiek Letland |accessdate=15 November 2026}}</ref>
Op 11 April 1995 het die Staatsheraldiese Kommissie vir die rooi kleur Pantone 1807 C gekies wat op 21 April 2009 met 201 C vervang is. Op 1 Mei 2010 het die kabinet van ministers die ''Prosedures vir die toepassing van die wet op die nasionale vlag'' uitgereik, wat Pantone 19-1629 TPX of 19-1629 TC vir die rooi baan bepaal; ’n wysiging wat op 27 November 2018 aangebring is en op 1 Januarie 2019 in werking getree het, bepaal dat niestofvlae, asook voorstellings wat met ander tegnieke vervaardig is (insluitende digitale uitbeeldings), Pantone 201 C sal gebruik, terwyl fisiese vlae 19-1629 TPX/TC aanhou sal gebruik.<ref name="FOTW" /><ref name="DigitalFlag">{{en}} {{cite web |url=https://likumi.lv/ta/en/en/id/209092-procedures-for-the-application-of-the-law-on-the-national-flag-of-latvia |title=Procedures for the Application of the Law on the National Flag of Latvia |publisher=Regering van Letland |date=28 November 2018 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=https://www.vestnesis.lv/ta/id/190841 |title=Valsts prezidenta Valsts heraldikas komisija: Par valsts karoga un ģerboņu krāsām |publisher=Letlandse Staatskoerant |date=21 April 2009 |accessdate=12 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312132421/https://www.vestnesis.lv/index.php?menu=doc&id=190841 |archive-date=12 Maart 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=http://www.km.gov.lv/UI/main.asp?id=12781 |title=Latvijas valsts karogs un ģerboņi |publisher=Letlandse Department van Kultuur |accessdate=13 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113222919/http://www.km.gov.lv/UI/main.asp?id=12781 |archive-date=13 November 2008 |url-status=dead}}</ref>
Die Letlandse vlag het die volgende tegniese ontwerp:
<center>[[Lêer:Flag of Latvia (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center>
=== Simboliek ===
Die eerste eerste minister van Letland, [[Kārlis Ulmanis]], wat ook die laaste president voor die Sowjetse inval in 1940 was, het die simboliek van die kleure soos volg beskryf: Wit verteenwoordig reinheid en geregtigheid. Rooi verteenwoordig die bloed wat vergiet is om onafhanklikheid te bereik. Noemenswaardig is die unieke karmynrooi (Pantone-kleurkode 1807C – CMYK 0; 68; 66; 35 – RGB 167; 53; 57 – [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] #A73539), waarna ook as “Letlandse rooi” verwys word. Daar word gesê dat dit afkomstig is van [[bessie]]s wat die Letlanders gebruik het om die vlag te verf.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Cleveland H. Smith |author2=Gertrude R. Taylor |title=Flags of All Nations. |url=https://archive.org/details/flagsofallnation0000smit |publisher=Thomas Y. Crowell Co. |location=New York |year=1946 |pages=[https://archive.org/details/flagsofallnation0000smit/page/101 101]}}</ref>
=== Kleure ===
[[Lêer:Flag of Latvia photo.jpg|duimnael|’n Wapperende Letlandse vlag]]
Die kleurskema word hieronder gelys:
{|class="wikitable"
! [[Lêer:Flag of Latvia.svg|40px]]<br />Kleurskema
! style="background:#FFFFFF"| Wit
! style="background:#9D2235;color:white"| Rooi (digital)
! style="background:#77353D;color:white"| Rooi (tekstiel)
|-
| Pantone || Wit || 201 C<ref name="DigitalFlag" /> || 19-1629 TPX of TC
|-
| [[RGB-kleurmodel|RGB]] || Rooi: 255<br />Groen: 255<br />Blou: 255 || Rooi: 157<br />Groen: 34<br />Blou: 53 || Rooi: 119<br />Groen: 53<br />Blou: 61
|-
| CMYK || Siaan: 0%<br />Magenta: 0%<br />Geel: 0%<br />Swart: 0% || Siaan: 40%<br />Magenta: 100%<br />Geel: 90%<br />Swart: 10% || Siaan: 40%<br />Magenta: 100%<br />Geel: 90%<br />Swart: 10%
|-
| [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #FFFFFF || #9D2235 || #77353D
|}
== Vlagprotokol ==
[[Lêer:Flag of Latvia (vertical).svg|duimnael|Vertikale vertoning van die Letlandse vlag]]
Volgens Letlandse wette mag die vlag en nasionale kleure vertoon en gebruik word as ’n ornament indien behoorlike respek teenoor die vlag gewaarborg kan word. Vernietiging, oneerbiedige behandeling of verkeerde vertoon van die vlag is wettiglik strafbaar.
Die vlag moet minstens 2,5 m bo die grond gehys word en behoorlik aan die vlagpaal vasgebind word. Die vlagpaal moet langer as die langste sy van die vlag wees, opreg, wit geverf en is verkieslik van hout gemaak. Die spits aan die punt van die vlagpaal moet breër as die vlagpaal self wees. Wanneer die vlag nie deurlopend vertoon word nie, moet dit met sonop gehys en met sononder gestryk word. Wanneer dit tydens ’n fees of begrafnis vertoon word, moet dit voor die begin gehys en na die einde van die gebeurtenis gestryk word.
Wanneer die vlag in rou aan ’n vlagpaal getoon word, moet dit op halfstok gehys word. Indien dit aan ’n vlagpaal vasgebind is, moet ’n swart lint waarvan die breedte 1⁄20 van die breedte van die vlag is, aan die vlagpaal bo die vlag vasgebind word; die lint moet lank genoeg wees om die breedte van die vlag te omspan.
=== Vertoning saam met ander vlae ===
Al die vlae moet dieselfde grotte hê. Wanneer die vlae aan die buitekant is, moet die Letlandse vlag aan die linkerkant geplaas word. Wanneer al die vlae in ’n lyn is, moet die Letlandse vlag aan die linkerkant en moontlik ook aan die regterkant wees. Vlae van ander lande of internasionale organisasies moet in alfabetiese volgorde (in [[Lets]]) gerangskik word.
Wanneer twee vlae binne gehys word, moet die Letlandse vlag regs geplaas word. Wanneer meer as twee vlae binne gehys word, moet die Letlandse vlag in die middel geplaas word, met die ander vlae wat in alfabetiese volgorde (in Lets) gerangskik word.
=== Vlagdae ===
{| class="wikitable"
! Datum !! Afrikaanse naam !! Letse naam !! Opmerkings
|-
| 25 Maart || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Kommunistiese Volksmoord || ''Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord; Halfstok
|-
| 1 Mei || Grondwetdag, Werkersdag || ''Darba svētki'', ''Latvijas Satversmes sapulces sasaukšanas diena'' || Sameroeping van die Letlandse Grondwetgewende Vergadering op 1 Mei 1920
|-
| 4 Mei || Onafhanklikheidsdag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas Neatkarības atjaunošanas diena'' || Herwinning van onafhanklikheid in 1990
|-
| 14 Junie || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Kommunistiese Volksmoord || ''Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord; Halfstok
|-
| 17 Junie || Besettingsdag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas okupācijas diena'' || Begin van die Sowjetse besetting in Letland in 1940; Halfstok
|-
| 4 Julie || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Joodse Volksmoord || ''Ebreju tautas genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die [[Holocaust]]; Halfstok
|-
| 21 Augustus || Dag van die Goedkeuring van die Grondwet van die Republiek Letland || ''Konstitucionālā likuma “Par Latvijas Republikas valstisko statusu” pieņemšanas diena'' ||
|-
| 11 November || Lāčplēsis-dag || ''Lāčplēša diena'' || Letlandse Onafhanklikheidsoorlog
|-
| 18 November || Proklamasiedag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas Proklamēšanas diena'' || Letlandse Onafhanklikheidsverklaring in 1918
|-
| Eerste Sondag van Desember || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord || ''pret latviešu tautu vērstā totalitārā komunistiskā režīma genocīda upuru piemiņas diena'' || Halfstok
|-
| Beweeglik || Dae waarop Letland ’n parlementêre (''Saeima''), presidensiële, plaaslike, Europese parlementsverkiesing of ’n referendum hou<ref>Letlandse Staatsvlagwet § 9</ref> || ||
|}
Wanneer die vlag in rou gehys word, word ’n swart lint aan die bokant van die vlag gevoeg.
Op hierdie dae moet by al die openbare geboue (skole, regerings- en administratiewe geboue, ens.) en woongeboue die vlag gehys word;<ref>{{lv}} {{cite web |url=http://www.likumi.lv/doc.php?id=200642 |title=Letlandse Vlagwet, Artikel 7 (''Latvijas valsts karoga likums'' |publisher=Likumi |accessdate=15 November 2026}}</ref> die versuim om die vlag te vertoon of die foutiewe hys van die vlag kan boetes tot gevolg hê. Op ander fees- en herdenkingsdae, soos die onafhanklikheidsdae van Litaue (16 Februarie) en Estland (24 Februarie), die dag van die Grondwetlike Wet oor die Herstel van die Republiek Letland se goedkeuring (21 Augustus), [[Nuwejaarsdag]], [[Paasfees]], [[Pinkster]], [[Moedersdag]], ens. word die hys van die vlag aanbeveel.
== Amptelike vlae ==
=== Presidentsvlag van Letland ===
[[Lêer:Latvian presidential standard at the presidential chancellery.JPG|duimnael|Die Letlandse presidentsvlag by die presidensiële kanselierskap, [[Huis van die Swartkoppe]], [[Riga]]]]
Die presidentsvlag is wit met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. Op die middel van die kruis is ’n wit reghoekige paneel en daarop die wapen van Letland. Die wapen se hoogte is 1⁄3 van die vlag se hoogte, die middel van die son in die skild van die wapen is ook in die middel van die vlag. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2.
=== Vlag van die Eerste Minister van Letland ===
Die vlag van die eerste minister van Letland is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die skildhoek van die vlag is die wapen van Letland. Die hoogte van die wapen is 5⁄6 van die skildhoek se hoogte en die son in die wapen is in die middel van die skildhoek. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2.
=== Vlag van die Speaker van die Saeima ===
Die vlag van die Speaker van die [[Saeima]] is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die patroon van die vlag is die wapen van Letland. Die hoogte van die wapen is 5⁄6 van die patroon se hoogte en die son in die wapen is in die middel van die patroon. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2.
=== Vlag van die Minister van Verdediging ===
Die vlag van die Minister van Verdediging is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die skildhoek van die vlag is die soldaatkenteken. Die hoogte van die soldaatkenteken is 3⁄5 van die
skildhoek se hoogte. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2.
<gallery class="center" widths="150">
Lêer:Flag of the President of Latvia.svg| Presidentsvlag van Letland
Lêer:Flag of the Prime Minister of Latvia.svg| Vlag van die Eerste Minister van Letland
Lêer:Flag of the Speaker of the Saeima of Latvia.svg| Vlag van die Speaker van die Saeima
Lêer:Flag of the Minister of Defence of Latvia.svg| Vlag van die Minister van Verdediging
</gallery>
== Militêre vlae ==
<gallery class="center" widths="150">
Lêer:Naval Ensign of Latvia.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|000001}}, Oorlogsvlag (ter see)
Lêer:Naval jack of Latvia.svg| Vlootvaandel
Lêer:Pennant of the Commander of Division of Latvia.svg| Divisiebevelvoerder se wimpel
Lêer:Flag of the Border Guard of Latvia.svg| Vlag van die grenstroepe
Lêer:Latvia-cic-army.svg| Vlag van die Opperbevelvoerder van die Gewapende Magte
Lêer:CiC Latvian Navy.svg| Vlag van die Opperbevelvoerder van die Vloot
Lêer:Flotilla Admiral Flag of Latvia.svg| Vlag van die Admiraal van die Vloot
Lêer:Rear Admiral Flag of Latvia.svg| Vlag van die Adjunkadmiraal van die Vloot
Lêer:Pennant of the Commander of Flotilla of Latvia.svg| Wimpel van die [[Flottielje]]bevelvoerder
Lêer:Pennant of the Commander of Squadron of Latvia.svg| Wimpel van die [[Eskader]]bevelvoerder
Lêer:Pennant of the Commander of Division of Latvia.svg| Wimpel van die Divisiebevelvoerder
</gallery>
== Subnasionale vlae ==
=== Munisipale vlae ===
Sommige van die Letlandse munisipaliteite beskik ook oor hul eie vlae.
<gallery class="center" widths="150">
Lêer:Flag of Balvi.svg| {{FIAV|normal}} [[Balvi]]
Lêer:Flag of Dagda.svg| {{FIAV|normal}} [[Dagda]]
Lêer:Flag of Daugavpils.svg| {{FIAV|normal}} [[Daugavpils]]
Lêer:Jelgava flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Jelgava]]
Lêer:Flag of Jurmala.svg| {{FIAV|normal}} [[Jūrmala]]
Lêer:Flag of Kuldīga.svg| {{FIAV|normal}} [[Kuldīga]]
Lêer:Flag of Liepāja.svg| {{FIAV|normal}} [[Liepaja]]
Lêer:Flag of Madona.svg| {{FIAV|normal}} [[Madona]]
Lêer:Flag of Ogre.svg| {{FIAV|normal}} [[Ogre (stad)|Ogre]]
Lêer:Flag of Rēzekne.svg| {{FIAV|normal}} [[Rēzekne]]
Lêer:Flag of Riga.svg| {{FIAV|normal}} [[Riga]]
Lêer:Flag of Sigulda.svg| {{FIAV|normal}} [[Sigulda]]
Lêer:Flag of Talsi.svg| {{FIAV|normal}} [[Talsi]]
Lêer:Flag of Valka.svg| {{FIAV|normal}} [[Valka]]
Lêer:Valmiera flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Valmiera]]
Lêer:Flag of Ventspils.svg| {{FIAV|normal}} [[Ventspils]]
</gallery>
=== Etniese vlae ===
Letland se grootste etniese minderhede beskik oor hul eie vlae.
Die [[Lyflanders]] gebruik ’n horisontale driekleur met dieselfde ontwerp as die nasionale vlag van Letland. Die Lyflandse vlag vertoon die kleure groen, wit en blou; blou verteenwoordig die see, wit die sand langs die kus en groen die woude. Dit is tydens die eerste Lyflandse vergadering op 2 April 1923 voorgestel en vir die eerste keer tydens die Lyflanddse fees in [[Mazirbe]] (''Irē'') gehys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv-livon.html |title=Livonian People (Latvia) |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref>
’n Deel van die Letlandse bevolking het nie Letlandse burgerskap nie. Hierdie oorwegend [[Russies]]talige bevolkingsgroep is in besit van Letlandse paspoorte in ’n violet kleur. Dit is tydens ’n veldtog in 2005 oorgeneem en het aanleiding gegee tot die ontwerp van ’n vlag waarvan die ontwerp ooreenstem met dié van die nasionale vlag van Letland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv_rus.html |title=Russians in Latvia |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref>
<gallery class="center" widths="150">
Lêer:Flag of Baltic Germans.svg| Vlag van die [[Baltiese Duitsers]]
Lêer:Official flag of Latgale.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Letgalle
Lêer:Flag of the Livonians.svg| Vlag van die [[Lyflanders]]
Lêer:Livonian flag windy.JPG| Lyflandse vlag op die Lyflandse gemeenskapsentrum in Mazirbe
Lêer:Sēlijas karogs.svg| Vlag van Selonië
Lêer:Official flag of Zemgale.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Semgalle
Lêer:Flag of Latvian Russians.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van die Russiestalige bevolking
</gallery>
== Galery ==
<gallery class="center" mode="packed" heights="120px">
Lêer:16-08-29-BSPC-wichtige-Autos-RR2 2912.jpg|Die presidentsvlag aan die president se motor
Lêer:Saeimas svinīgā sēde (38466284412).jpg|Die vlag van die Speaker van die Saeima
Lêer:Latvian embassy Prague 4430.JPG|Die vlae van Letland en [[Vlag van Europa|dié van Europa]] by die Letlandse ambassade in [[Praag]], [[Tsjeggië]], in 2007
Lêer:YL-CSL Airbus A220-300 Air Baltic LGW 22.3.21.jpg|’n [[AirBaltic]] [[Airbus]] A220-300 in die nasionale kleure van Letland met die doopnaam “Riga”.
</gallery>
== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of Latvia|Vlae van Letland}}
* {{en}} [https://www.fotw.info/flags/lv.html Letland] by ''Flags of the World''.
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Latvia|title=Flag of Latvia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 November 2026}}
{{Europavlae}}
{{Gesagsrekords}}
{{de-vertaal|Flagge Lettlands}}
{{en-vertaal|Flag of Latvia}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Letland]]
[[Kategorie:Nasionale vlae|Letland]]
oxq6cavzg3e3uz1y6c74onrm4s2ljm1
Cynthia Corla
0
450582
3379041
3037836
2026-11-20T02:45:51Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379041
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
'''Cynthia Corla Pricillia''', bekend as Bunda Corla (gebore 4 Julie 1974) is 'n Indonesiese internetberoemdheid, [[sanger]]<nowiki/>es en aktrise.<ref>Biodata Bunda Corla dan Fakta Menariknya". ''[https://kumparan.com/profil-tokoh/biodata-bunda-corla-dan-fakta-menariknya-23kr5sQCKI6 kumparan]'' (in Indonesies). Ontsluit op 2025-06-24.</ref><ref>Biodata Bunda Corla, Nama Asli, Karier & Kehidupan Sebelum Viral, Kini Kerja di Restoran Jerman". ''[https://sultra.tribunnews.com/2022/10/15/biodata-bunda-corla-nama-asli-karier-kehidupan-sebelum-viral-kini-kerja-di-restoran-jerman Tribunnewssultra.com] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (in Indonesies). Ontsluit op 2025-06-24.''</ref><ref>[https://www.rctiplus.com/programs/1932/dahsyatnya-2023/clip/42252/ternyata-ini-awal-karir-bunda-corla-dahsyatnya-2023 RCTI+]. "Ternyata Ini Awal Karir Bunda Corla - Dahsyatnya 2023". (in Indonesies). Ontsluit op 2025-06-24.</ref><ref>Cerita Bunda Corla tentang Hidupnya di Jerman [https://www.dw.com/id/cerita-bunda-corla-tentang-hidupnya-di-jerman/a-63618966 DW.com] ((in Indonesies)</ref>
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Cynthia Corla
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Cynthia Corla Pricillia
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1974|6|4}}
| geboorteplek =
| oorsprong = [[Medan]], [[Indonesië]]
| sterfdatum =
| sterfplek =
| genre = Dangdut
| beroep = Sanger, akteur
| instrument = vokaal
| jare_aktief =
| etiket = Medan, [[Indonesië]]
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
== Filmografie ==
=== Televisieprogram ===
{| class="wikitable unsortable"
|-
!Jaar
!Titel
!Rol
!Notas
|-
|rowspan="4" |2023
|''[[Ramadan Itu Berkah]]''
|rowspan="2" |Gasster
|
|-
|''[[Lapor Pak!]]''
|
|-
|''Miss Mega Bintang Indonesia''
|rowspan="2" |Mede-regter
|
|-
|''[[D'Koplo (musim 1)|D'Koplo]]''
|Seisoen 1
|-
|2025
|''Catatan Demokrasi''
|Bron persoon
|
|}
== Toekennings en Nominasies ==
AMI-toekennings vir beste manlike/vroulike elektro Dangdut-solokunstenaar/groep/samewerking.<ref>Wismoyo, Ade (2023-11-09). "Bunda Corla Gondol Penghargaan, Ini Daftar Lengkap Pemenang AMI Awards 2023". ''[https://www.matamata.com/seleb/2023/11/09/111613/bunda-corla-gondol-penghargaan-ini-daftar-lengkap-pemenang-ami-awards-2023 matamata.com]'' </ref><ref>[https://www.insertlive.com/film-dan-musik/20231110131033-25-323686/reaksi-bunda-corla-saat-lagu-no-comment-menang-ami-awards-2023 Insertlive.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250624064202/https://www.insertlive.com/film-dan-musik/20231110131033-25-323686/reaksi-bunda-corla-saat-lagu-no-comment-menang-ami-awards-2023 |date=24 Junie 2025 }} "Reaksi Bunda Corla Saat Lagu 'No Comment' Menang AMI Awards 2023". ''film-dan-musik'' (in Indonesies)</ref><ref>Daftar Lengkap Pemenang 62 Kategori dan 5 Penghargaan Khusus AMI Awards 2023". ''[https://www.tempo.co/teroka/daftar-lengkap-pemenang-62-kategori-dan-5-penghargaan-khusus-ami-awards-2023-122875 Tempo]'' (in Indonesies)</ref><ref>Budhi, Donny Adhiyasa, Aiz (2023-11-10). "Raih Penghargaan AMI Awards Berkat Lagu No Comment, Bunda Corla Terharu". ''[https://www.viva.co.id/showbiz/gosip/1656084-raih-penghargaan-ami-awards-berkat-lagu-no-comment-bunda-corla-terharu www.viva.co.id]'' (in Indonesies). Ontsluit 2025-06-24</ref>
{| class="wikitable unsortable"
|-
!Jaar
!Toekennings
!Kategorie
!Benoeming
!Resultate
|-
| rowspan="2" |2023
|[[Anugerah Musik Indonesia 2023|Anugerah Musik Indonesia]]
|Artis Solo Pria/Wanita/Grup/Kolaborasi Dangdut Elektro Terbaik
|"No Comment" (saam Tuty Wibowo)
|{{won}}
|-
|[[Dahsyatnya Awards 2023|Dahsyatnya Awards]]
|Si Paling Viral Terdahsyat
|Cynthia Corla Pricillia
|{{nom}}
|}
== Verwysings ==
<references />
[[Kategorie:Geboortes in 1974]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
o75l6u2rsa2v1tke6c2sqg1ge9vur9s
Macrostylis villosa
0
450760
3378794
3370708
2026-11-19T12:04:27Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378794
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = EN
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = villosa
| outeur = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Sond., (1860)
| sinonieme =* ''Diosma villosa'' <small>Thunb.</small>
}}
'''''Macrostylis villosa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] vanaf die [[Kaapse Skiereiland]] tot by [[Mamre]] voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 1 800 km² en sy bevolking het reeds met 50% die afgelope 140 jaar gedaal weens stedelike ontwikkeling, [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]] en [[indringerplant]]e. Die oorblywende gedefragmenteerde bevolkings se getalle daal steeds.
== Infraspesies ==
Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:
* ''Macrostylis villosa subsp. minor'' <small>I.Williams</small>
* ''Macrostylis villosa subsp. villosa''
''Macrostylis villosa subsp. minor'' word as uitgestorwe beskou.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:916451-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250615033359/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:916451-1 |argiefdatum=15 Junie 2025 |besoekdatum=30 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings}}
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-17 Plants of the World]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774241-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|villosa]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
qdngjxqeu43af20horvoewm5j4akm88
Macrostylis barbigera
0
450796
3378785
3008605
2026-11-19T12:03:48Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378785
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = barbigera
| outeur = (L.f.) Bartl. & H.L.Wendl., (1824)
| sinonieme =* ''Diosma barbigera'' <small>L.f.</small>
}}
'''''Macrostylis barbigera''''' is 'n klein [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom in die boonste gedeelte van die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]]vallei voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 240 km² en is deel van die [[fynbos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-1 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774226-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|barbigera]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
cgz8spicvljrbxs923zirs2w0wlqpdm
Macrostylis cassiopoides
0
450798
3378786
3008606
2026-11-19T12:03:52Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378786
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = EN
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = cassiopoides
| outeur = (Turcz.) I.Williams, (1981)
| sinonieme =* ''Acmadenia cassiopoides'' <small>Turcz.</small>
}}
'''''Macrostylis cassiopoides''''' is 'n klein [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom in die [[Clanwilliam]]distrik, vanaf Nardouskloof tot by die Bergvalleirivier voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 1390 km² en is deel van die [[fynbos]]. Daar is vyf bevolkings bekend wat se getalle daal weens die verbouing van [[aartappel]]s en [[rooibos]].
==Infraspesies ==
Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:
* ''Macrostylis cassiopoides subsp. cassiopoides''
* ''Macrostylis cassiopoides subsp. dregeana'' <small>(Sond.) I.Williams</small>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-2 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:909054-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|cassiopoides]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
otyk83e7co8b52q1ai70nqcla71dcw7
Macrostylis cauliflora
0
450799
3378787
3008608
2026-11-19T12:03:56Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378787
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = EN
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = cauliflora
| outeur = I.Williams, (1975)
| sinonieme =
}}
'''''Macrostylis cauliflora''''' is 'n klein [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom van [[Elim, Wes-Kaap|Elim]] tot by [[Bredasdorp]] voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 680 km² en is deel van die [[fynbos]]. Daar is ses erg gefragmenteerde bevolkings oor wat bedreig word deur indringing van [[Acacia]]'s en [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-4 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774227-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|cauliflora]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
il98wmbsld2e6va4eh8ppioyre6tt84
Macrostylis crassifolia
0
450805
3378788
3008609
2026-11-19T12:04:00Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378788
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = VU
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = crassifolia
| outeur = I.Williams, (1975)
| sinonieme =
}}
'''''Macrostylis crassifolia''''' is 'n [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom van [[Lambertsbaai]] tot by [[Hopefield]] voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 8900 km² en is deel van die [[fynbos]]. Daar is sewe tot tien bevolkings bekend wat se getalle daal weens die verbouing van [[aartappel]]s en [[rooibos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-5 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774229-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|crassifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
0zrjqvdqowgj1bng8a7r552txwttn0x
Macrostylis decipiens
0
450806
3378789
3008610
2026-11-19T12:04:05Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378789
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = VU
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = decipiens
| outeur = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond., (1860)
| sinonieme =* ''Macrostylis sieberi'' <small>Turcz.</small>
}}
'''''Macrostylis decipiens''''' is 'n klein [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en is deel van die [[fynbos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-7 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774230-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|decipiens]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
cfgi07c2kn8bwu1otx9ln178znc1rr8
Macrostylis hirta
0
450807
3378790
3008611
2026-11-19T12:04:09Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378790
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = VU
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = hirta
| outeur = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond., (1860)
| sinonieme =* ''Macrostylis hirta var. glabrata Sond.
}}
'''''Macrostylis hirta''''' is 'n klein [[struik]]ie wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom van [[Paleisheuwel]] tot by [[Graafwater]] voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 188 km² en is deel van die [[fynbos]]. Daar is ses tot agt bevolkings bekend wat se getalle daal weens die verbouing van [[aartappel]]s en [[rooibos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-8 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774232-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|hirta]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
jry37lw58a68vhtszbv7rll2fpcf2i2
Macrostylis ramulosa
0
450808
3378791
3008612
2026-11-19T12:04:14Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378791
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = VU
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = ramulosa
| outeur = I.Williams, (1978)
| sinonieme =
}}
'''''Macrostylis ramulosa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en is deel van die [[fynbos]]. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van slegs 12 km² en word bedreig deur te veel moontlike veldbrande.
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-13 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774237-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|ramulosa]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
7awetr86sp305kbvgv2pcy2nhfk7lzb
Macrostylis squarrosa
0
450809
3378792
3008613
2026-11-19T12:04:18Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378792
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = squarrosa
| outeur = Bartl. & H.L.Wendl., (1824)
| sinonieme =* ''Diosma obtusa'' <small>G.Mey. ex Bartl. & H.L.Wendl.</small>
* ''Diosma squarrosa'' <small>Bartl. & H.L.Wendl.</small>
* ''Macrostylis obtusa'' <small>Bartl. & H.L.Wendl.</small>
}}
'''''Macrostylis squarrosa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] en is deel van die [[fynbos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-14 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774239-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|squarrosa]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
bt71gi79h5l9sr0mwq5ztxuc02ub1m7
Macrostylis tenuis
0
450810
3378793
3008614
2026-11-19T12:04:23Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Macrostylis (plant)]]
3378793
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Macrostylis (plant)
| species = tenuis
| outeur = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond., (1860)
| sinonieme =* ''Macrostylis ovata'' <small>Sond.</small>
}}
'''''Macrostylis tenuis''''' is 'n klein tot groot [[struik]] wat deel is van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en is deel van die [[fynbos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3364-15 SANBI Redlist]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774240-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Macrostylis|tenuis]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
f0tsd7zfdqqmgwpce8idtsablwmcdgv
Cafu
0
451316
3379035
3353135
2026-11-19T23:31:22Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379035
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Cafu
| image = [[Lêer:14 06 2019 Abertura da Copa América Brasil 2019 (48064408836) (cropped).jpg|240px]]
| caption = Cafu in 2019
| fullname = Marcos Evangelista de Morais<ref>{{Verwys web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |titel=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Brazil |uitgewer=FIFA |bladsy=4 |datum=21 March 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |argiefdatum=10 June 2019}}</ref>
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1970|6|7}}<ref>{{Verwys web |url=https://int.soccerway.com/players/marcos-evangelista-de-moraes/103260/ |titel=Cafu |uitgewer=soccerway.com |besoekdatum=1 July 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20151230134916/http://int.soccerway.com/players/marcos-evangelista-de-moraes/103260/ |argiefdatum=30 Desember 2015 |url-status=dead}}</ref>
| birth_place = Itaquaquecetuba, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]], [[Brasilië]]
| height = 1,76 m<ref>{{Verwys web |url=http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&idStagione=14&idPersona=45&name=Cafu |titel=Cafu |uitgewer=AC Milan |besoekdatum=1 July 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080415232631/http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&idStagione=14&idPersona=45&name=Cafu |argiefdatum=15 April 2008}}</ref>
| position = Regteragter
| youthyears1 =
| youthclubs1 = [[Associação Portuguesa de Desportos|Portuguesa]]
| youthyears2 =
| youthclubs2 = [[Clube Atlético Juventus|Juventus-SP]]
| youthyears3 = 1988-1990
| youthclubs3 = [[São Paulo-sokkerklub|São Paulo]]
| years1 = 1989-1995
| clubs1 = [[São Paulo-sokkerklub|São Paulo]]
| caps1 = 216
| goals1 = 33
| years2 = 1995
| clubs2 = [[Real Zaragoza|Zaragoza]]
| caps2 = 16
| goals2 = 0
| years3 = 1995
| clubs3 = [[Esporte Clube Juventude|Juventude]]
| caps3 = 2
| goals3 = 0
| years4 = 1995-1997
| clubs4 = [[SE Palmeiras|Palmeiras]]
| caps4 = 41
| goals4 = 2
| years5 = 1997-2003
| clubs5 = [[AS Roma|Roma]]
| caps5 = 163
| goals5 = 5
| years6 = 2003-2008
| clubs6 = [[AC Milan]]
| caps6 = 119
| goals6 = 4
| totalcaps = 557
| totalgoals = 44
| nationalyears1 = 1990-2006
| nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]]
| nationalcaps1 = 142
| nationalgoals1 = 5
}}
'''Marcos Evangelista de Morais''' (gebore [[7 Junie]] [[1970]]), beter bekend as '''Cafu''', is ’n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] professionele [[sokkerspeler]] wat as regteragter gespeel het. Hy word wyd beskou as een van die beste regteragters in sokkergeskiedenis, veral bekend vir sy spoed en energieke aanvallende lopies langs die regterflank. Cafu is ook die speler met die meeste wedstryde vir die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]], met 142 verskynings.
Op klubvlak het Cafu verskeie plaaslike en internasionale titels gewen terwyl hy in Brasilië, Spanje en Italië gespeel het. Hy is veral bekend vir sy loopbane by [[São Paulo-sokkerklub|São Paulo]] (1989–1995), [[AS Roma|Roma]] (1997–2003), en [[AC Milan]] (2003–2008), waar hy saam met sy spanne geskiedenis gemaak het. Hy het ook kortliks vir Zaragoza, Juventude en Palmeiras gespeel tussen 1995 en 1997. In 1994 is Cafu aangewys as Suid-Amerikaanse Sokkerspeler van die Jaar, en in 2004 het Pelé hom opgeneem in die [[FIFA]] 100-lys van die wêreld se beste lewende spelers. In 2005 is hy benoem tot die FIFPro Wêreldspan, en in 2020 is hy ingesluit in die Ballon d'Or Droomspan.
Cafu het Brasilië in vier [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]] tot [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] verteenwoordig, en is die enigste speler in die geskiedenis wat in drie Wêreldbeker-eindstryde verskyn het – en dit agtereenvolgens. Hy het die titel in 1994 en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]] gewen, met laasgenoemde as span-kaptein wat die trofee opgelig het. Hy het ook aan vier [[Copa América]]-toernooie deelgeneem en die titel in 1997 en 1999 gewen, asook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1997|Konfederasiebeker in 1997]].
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1970]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
jht7imiv0g5mc73kzbnctprqwhdbyn3
Andrea Pirlo
0
452274
3378871
3353380
2026-11-19T17:48:14Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378871
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Andrea Pirlo
| image = [[Lêer:20150616 - Portugal - Italie - Genève - Andrea Pirlo (cropped).jpg|240px]]
| caption = Pirlo in 2015
| birth_date = {{birth date and age|1979|5|19|df=y}}<ref name="Italy - A. Pirlo - Profile - Soccerway">{{Verwys web |url=https://uk.soccerway.com/players/andrea-pirlo/79/ |titel=A. Pirlo: Summary |webwerf=Soccerway |uitgewer=Perform Group |besoekdatum=21 January 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230422010339/https://uk.soccerway.com/players/andrea-pirlo/79/ |argiefdatum=22 April 2023 |url-status=dead}}</ref>
| birth_place = [[Flero]], [[Italië]]
| height = 1,77 m<ref>{{Verwys web |url=http://www.juventus.com/juve/en/campo/giocatori-e-staff/prima/giocatori/021pirlo |titel=Andrea Pirlo |uitgewer=Juventus FC |argief-url=https://web.archive.org/web/20120424122212/http://www.juventus.com/juve/en/campo/giocatori-e-staff/prima/giocatori/021pirlo |argiefdatum=24 April 2012 |url-status=dood}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub = [[Dubai United FC]] (afrigter)
| youthyears1 = 1985-1988
| youthclubs1 = Flero
| youthyears2 = 1988-1992
| youthclubs2 = Voluntas Brescia
| youthyears3 = 1992-1995
| youthclubs3 = [[Brescia Calcio|Brescia]]
| years1 = 1995-1998
| clubs1 = [[Brescia Calcio|Brescia]]
| caps1 = 47
| goals1 = 6 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| years2 = 1998-2001
| clubs2 = [[Inter Milaan]]
| caps2 = 22
| goals2 = 0 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| years3 = 1999-2000
| clubs3 = → [[Reggina Calcio|Reggina]] (leen)
| caps3 = 28
| goals3 = 6 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| years4 = 2001
| clubs4 = → [[Brescia Calcio|Brescia]] (leen)
| caps4 = 10
| goals4 = 0 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| years5 = 2001-2011
| clubs5 = [[AC Milan]]
| caps5 = 284
| goals5 = 32 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| years6 = 2011-2015
| clubs6 = [[Juventus FC|Juventus]]
| caps6 = 119
| goals6 = 16 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| years7 = 2015-2017
| clubs7 = [[New York City FC]]
| caps7 = 60
| goals7 = 1 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| totalcaps = 570
| totalgoals = 61 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !-->
| nationalyears1 = 1994
| nationalteam1 = Italië o/15
| nationalcaps1 = 3
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 1995
| nationalteam2 = Italië o/16
| nationalcaps2 = 6
| nationalgoals2 = 2
| nationalyears3 = 1995
| nationalteam3 = Italië o/17
| nationalcaps3 = 4
| nationalgoals3 = 0
| nationalyears4 = 1995-1997
| nationalteam4 = Italië o/18
| nationalcaps4 = 18
| nationalgoals4 = 7
| nationalyears5 = 1998-2002
| nationalteam5 = Italië o/21
| nationalcaps5 = 37
| nationalgoals5 = 15
| nationalyears6 = 2000-2004
| nationalteam6 = Italië se Olimpiese span
| nationalcaps6 = 9
| nationalgoals6 = 1
| nationalyears7 = 2002-2015
| nationalteam7 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]]
| nationalcaps7 = 116
| nationalgoals7 = 13
| manageryears1 = 2020
| managerclubs1 = [[Juventus FC|Juventus o/23]]
| manageryears2 = 2020-2021
| managerclubs2 = [[Juventus FC|Juventus]]
| manageryears3 = 2022-2023
| managerclubs3 = [[Fatih Karagümrük SK|Fatih Karagümrük]]
| manageryears4 = 2023-2024
| managerclubs4 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]]
| manageryears5 = 2025–
| managerclubs5 = [[Dubai United FC]]
}}
'''Andrea Pirlo''' (gebore [[19 Mei]] [[1979]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige middelveldspeler. Hy is tans die hoofafrigter van Dubai United in die [[VAE]] Eerste Divisie-liga.
Pirlo het sy loopbaan in 1995 by Brescia begin en in 1997 die Serie B gewen. Ná ’n kort tydperk by [[Inter Milaan]] het hy in 2001 by [[AC Milan]] aangesluit, waar hy as ’n diepliggende spelverdeler gespesialiseer en verskeie titels gewen het, insluitend twee [[Serie A]]-titels, twee [[UEFA Champions League|Champions League]]-titels, en ’n [[FIFA-Klubwêreldbeker]]. In 2011 het hy by Juventus aangesluit en vier [[Serie A]]-titels gewen. Hy het sy loopbaan van 2015 tot 2017 by New York City FC afgesluit.
Internasionaal het Pirlo 116 keer vir [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gespeel. Hy het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006 Wêreldbeker]] gewen nadat hy een van die beslissende strafdoele in die eindstryd teen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] aangeteken het. Hy het ook aan die Wêreldbeker van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] deelgeneem, toe Italië reeds in die groepsfase uitgeskakel is.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Pirlo, Andrea}}
[[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
nm04v4kfcwh5k4g6knmfqc61dium6fr
Fabio Grosso
0
452279
3379082
3353384
2026-11-20T08:17:48Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379082
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Fabio Grosso
| image = [[Lêer:Frosinone Calcio - Benito Stirpe - vs Genoa 14 5 2023 - Fabio Grosso pugno 1 LAZ 5590 (cropped).jpg|240px]]
| caption = Grosso in 2023
| full_name = Fabio Grosso<ref>{{Verwys web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |titel=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy |uitgewer=FIFA |bladsy=15 |datum=21 March 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |argiefdatum=10 June 2019}}</ref>
| birth_date = {{birth date and age|1977|11|28|df=y}}
| birth_place = [[Rome]], [[Italië]]
| height = 1,90 m
| position = Linkerverdediger
| currentclub = [[U.S. Sassuolo|Sassuolo]] (hoofafrigter)
| youthyears1 = 1994-1995
| youthclubs1 = [[Renato Curi Angolana|Renato Curi]]
| years1 = 1995-1999
| clubs1 = [[Renato Curi Angolana|Renato Curi]]
| caps1 = 125
| goals1 = 55
| years2 = 1999-2001
| clubs2 = [[Calcio Chieti|Chieti]]
| caps2 = 68
| goals2 = 17
| years3 = 2001-2004
| clubs3 = [[Perugia Calcio|Perugia]]
| caps3 = 67
| goals3 = 7
| years4 = 2004-2006
| clubs4 = [[Palermo FC|Palermo]]
| caps4 = 90
| goals4 = 2
| years5 = 2006-2007
| clubs5 = [[Inter Milaan]]
| caps5 = 23
| goals5 = 2
| years6 = 2007-2009
| clubs6 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]]
| caps6 = 53
| goals6 = 2
| years7 = 2009-2012
| clubs7 = [[Juventus FC|Juventus]]
| caps7 = 47
| goals7 = 2
| totalcaps = 473
| totalgoals = 87
| nationalyears1 = 2003-2009
| nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]]
| nationalcaps1 = 48
| nationalgoals1 = 4
| manageryears1 = 2017-2018
| managerclubs1 = [[FC Bari 1908|Bari]]
| manageryears3 = 2018-2019
| managerclubs3 = [[Hellas Verona F.C.|Hellas Verona]]
| manageryears4 = 2019
| managerclubs4 = [[Brescia Calcio|Brescia]]
| manageryears5 = 2020-2021
| managerclubs5 = [[FC Sion|Sion]]
| manageryears6 = 2021-2023
| managerclubs6 = [[Frosinone Calcio|Frosinone]]
| manageryears7 = 2023
| managerclubs7 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]]
| manageryears8 = 2024–
| managerclubs8 = [[US Sassuolo|Sassuolo]]
}}
'''Fabio Grosso''' (gebore [[28 November]] [[1977]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler.<ref>{{Verwys web |van=Redazione |datum=2024-06-03 |titel=Fabio Grosso è il nuovo allenatore del Sassuolo |url=https://www.sassuolocalcio.it/in-evidenza/fabio-grosso-e-il-nuovo-allenatore-del-sassuolo/ |besoekdatum=2024-06-04 |webwerf=U.S. Sassuolo Calcio |taal=it}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Hy het sy loopbaan by kleiner Italiaanse klubs soos Renato Curi, Chieti en Perugia begin. Sy deurbraak het gekom as linkervleuelverdediger by [[Palermo FC|Palermo]], waarna hy in 2006 by [[Inter Milaan]] aangesluit het. Daar het hy in sy enigste seisoen gehelp om die [[Serie A]]-titel en die Supercoppa Italiana te verdedig. Hy het later ook titels gewen met Lyon in Frankryk en [[Juventus FC|Juventus]] in Italië. Grosso het in 2012 afgetree ná hy die ''Scudetto'' met Juventus gewen het.
Internasionaal het Grosso 48 wedstryde vir [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gespeel. Hy het die eerste doel in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006 Wêreldbeker]]-halfeindstryd teen [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] in die laaste minute van ekstra tyd aangeteken. Grosso het ook die beslissende strafdoel in die eindstryd teen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] geskop tydens die strafdoel-reeks, wat daartoe gelei het dat die ''Azzurri'' hul vierde Wêreldbeker gewen het. Hy het ook aan [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2008 en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|Konfederasiebeker in 2009]] deelgeneem.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Grosso, Fabio}}
[[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1977]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
iab5ooo23jw5pli7paxjcahanraaqeb
Gabriel Batistuta
0
452723
3379122
3353460
2026-11-20T10:26:47Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379122
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Gabriel Batistuta
| image = [[Lêer:Omar Batistuta (2).jpg|240px]]
| caption = Batistuta in 2018
| full_name = Gabriel Omar Batistuta<ref name="Soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/gabriel-omar-batistuta/104091/|title=Gabriel Batistuta|website=socceerway.com|access-date=9 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220609190634/https://int.soccerway.com/players/gabriel-omar-batistuta/104091/|archive-date= 9 Junie 2022|url-status=dead }}</ref>
| birth_date = {{birth date and age|1969|2|1|df=y}}
| birth_place = Reconquista, Santa Fe, [[Argentinië]]
| height = 1,85 m<ref name="ROMProfile">{{cite web|url=http://www.asromacalcio.it/sito-ufficiale/squadra/rosa99-00/batistuta.html|title=Gabriel Batistuta|publisher=[[AS Roma]]|access-date=9 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20020208135105/http://www.asromacalcio.it/sito-ufficiale/squadra/rosa99-00/batistuta.html|archive-date=8 February 2002 }}</ref>
| position = Aanvaller
| youthyears1 = 1987-1989
| youthclubs1 = [[Newell's Old Boys]]
| youthyears2 = 1982
| youthclubs2 = → [[Sportivo Italiano]] (leen)
| years1 = 1988-1989
| clubs1 = [[Newell's Old Boys]]
| caps1 = 24
| goals1 = 7
| years2 = 1989-1990
| clubs2 = [[River Plate]]
| caps2 = 21
| goals2 = 4
| years3 = 1990-1991
| clubs3 = [[Boca Juniors]]
| caps3 = 34
| goals3 = 13
| years4 = 1991-2000
| clubs4 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]
| caps4 = 269
| goals4 = 168
| years5 = 2000-2003
| clubs5 = [[AS Roma|Roma]]
| caps5 = 63
| goals5 = 30
| years6 = 2003
| clubs6 = → [[Inter Milaan]] (leen)
| caps6 = 12
| goals6 = 2
| years7 = 2003-2005
| clubs7 = [[Al-Arabi SC (Katar)|Al-Arabi]]
| caps7 = 21
| goals7 = 25
| totalcaps = 444
| totalgoals = 248
| nationalyears1 = 1991-2002
| nationalteam1 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]]
| nationalcaps1 = 78
| nationalgoals1 = 56
}}
'''Gabriel Omar Batistuta''' (gebore [[1 Februarie]] [[1969]]) is ’n voormalige Argentynse professionele sokkerspeler. Hy was bekend as ''Batigol'' en ook as ''El Ángel Gabriel'' (Angel Gabriel).<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/55080/when-batigol-could-not-stop-scoring|title=When Batigol could not stop scoring|author1=Giancarlo Rinaldi|date=29 August 2014|publisher=Football Italia|access-date=18 June 2017}}</ref> Hy word beskou as een van die beste aanvallers ooit. In 2004 is hy deur [[Pelé]] in die FIFA 100-liste van die wêreld se grootste lewende spelers ingesluit.<ref>{{cite news|title=Pele's list of the greatest|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|date=4 March 2004|publisher=BBC Sport|access-date=15 June 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1954831-ranking-the-top-60-strikers-of-all-time|title=Ranking the Top 60 Strikers of All Time|last=Tighe|first=Sam|website=Bleacher Report|language=en|access-date=23 May 2024}}</ref>
Batistuta het sy loopbaan in 1988 in Argentinië begin by Newell's Old Boys, en het ook vir [[River Plate]] en [[Boca Juniors]] gespeel, waar hy ligatitels gewen het. Die meeste van sy klubloopbaan het hy in Italië deurgebring by [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] in die [[Serie A]]. Hy is die klub se topskieter in die Serie A met 151 doele.<ref>{{cite web|url=http://www.goaldentimes.org/gabriel-batistuta-%E2%80%93-fiorentina-icon-calcio-legend/|title=Gabriel Batistuta – Fiorentina Icon, Calcio Legend|website=goaldentimes.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110130254/http://www.goaldentimes.org/gabriel-batistuta-%E2%80%93-fiorentina-icon-calcio-legend/|archive-date=10 November 2017|access-date=11 February 2015|url-status=dead}}</ref>
In 1993 is Fiorentina na die Serie B afgradeer, maar Batistuta het by die klub gebly en gehelp om die klub weer in die hoogste liga te kry. Hy is ’n legende in [[Florence]], en die ondersteuners het in 1996 ’n lewensgroot bronsstandbeeld van hom opgerig as eerbewys vir sy spel. Alhoewel hy die Coppa Italia en die Supercoppa Italiana met Fiorentina in 1996 gewen het, het hy nooit die Serie A-titel met hulle gewen nie.
In 2000 het hy na [[AS Roma|Roma]] oorgegaan vir €36 miljoen – toe die hoogste oordragsfooi ooit vir ’n speler ouer as 30 jaar. By Roma het hy die Serie A-titel in 2000–01 gewen.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/Calcio/2012/06/17-246461/Roma-scudetto,+racconta+il+tuo+17+giugno+2001|title=Roma-scudetto, racconta il tuo 17 giugno 2001|date=17 June 2012|publisher=Corriere dello Sport|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512221420/http://www.corrieredellosport.it/Calcio/2012/06/17-246461/Roma-scudetto,+racconta+il+tuo+17+giugno+2001|archive-date=12 May 2014|access-date=15 June 2013|url-status=dead}}</ref> Na ’n kort tydperk op lening by [[Inter Milaan]] in 2003, het hy sy laaste twee seisoene in [[Katar]] by Al-Arabi gespeel voordat hy in 2005 afgetree het.<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/world/2005-03-13-batistuta-retirement_x.htm|title=Argentine striker Gabriel Batistuta retires from soccer|date=14 March 2005|publisher=USA Today|access-date=15 June 2013}}</ref>
Op internasionale vlak was Batistuta [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] se beste doelpuntmaker met 56 doele in 78 amptelike wedstryde – ’n rekord wat hy gehou het tot 21 Junie 2016, toe [[Lionel Messi]] hom ingehaal het.<ref name="FIFA – The art of goalscoring">{{cite web|url=https://www.fifa.com/news/batistuta-you-can-t-teach-the-art-of-goalscoring-2852649|title=Batistuta: You can't teach the art of goalscoring|date=24 January 2021|website=FIFA.com|publisher=FIFA|language=en|archive-url=https://archive.today/20211113011955/https://www.fifa.com/news/batistuta-you-can-t-teach-the-art-of-goalscoring-2852649|archive-date=13 November 2021|access-date=13 November 2021|url-status=live}}</ref> Hy het aan drie [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekers]] deelgeneem en 10 doele aangeteken, wat hom die tweede beste doelpuntmaker vir Argentinië in die Wêreldbeker maak, net na Messi.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/lionel-messi-becomes-argentinas-time-8252625|title=Lionel Messi becomes Argentina's all-time top goalscorer overtaking record set by Gabriel Batistuta - Mirror Online|date=22 June 2016|website=[[Daily Mirror]]}}</ref> Hy is ook die tiende hoogste doelskieter in Wêreldbeker-geskiedenis. Batistuta is die enigste sokkerspeler wat twee hat-tricks in verskillende Wêreldbekers aangeteken het.
Met die Argentynse nasionale span het hy twee agtereenvolgende [[Copa América]]-titels gewen (1991 en 1993), die CONMEBOL–UEFA Cup of Champions in 1993, en die [[Koning Fahd-beker in 1992]].
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Batistuta, Gabriel}}
[[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
6ubvya35zybg7ryxt1iqgf3bt3tc7yd
Afrikakorps (Rusland)
0
453181
3379077
3353543
2026-11-20T08:09:10Z
~2026-53704-09
218508
3379077
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:African Corps Russia.svg|duimnael|Embleem van die Russiese Afrikakorps.]]
Die '''Afrikakorps''' ([[Russies]]: Африканский корпус, geromaniseer: ''Afrikanskiy korpus''), ook genoem die '''Russiese Ekspedisiekorps''' ('''REK'''), is 'n Russiese paramilitêre groep wat deur die Russiese regering beheer en bestuur word om Russiese politieke invloed en Rusland-verbonde regerings in [[Afrika]] te ondersteun. Die Korps het die bedrywighede van die [[Wagner-groep]] [[Private militêre maatskappy|Privaat Militêre Maatskappy]] (PMM) in Afrika grootliks oorgeneem deur die strukture daarvan in te sluit en te herbenoem.<ref>{{Cite web |last=Minde |first=Nicodemus |date=7 Maart 2024 |title=Russia’s Africa Corps – more than old wine in a new bottle |url=https://issafrica.org/iss-today/russias-africa-corps-more-than-old-wine-in-a-new-bottle |access-date=2024-11-06 |website=Institute for Security Studies Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bryjka |first=Filip |last2=Czerep |first2=Jędrzej |date=23 Mei 2024 |title=Africa Corps - a New Iteration of Russia's Old Military Presence in Africa |url=https://pism.pl/webroot/upload/files/Raport/PISM%20Report%20Africa%20Corps_end.pdf |access-date=6 November 2024 |website=Polish Institute of International Affairs}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naranjo |first=José |date=2023-12-23 |title=Russia expands into the Sahel with its new brand: Africa Corps |url=https://english.elpais.com/international/2023-12-23/russia-expands-into-the-sahel-with-its-new-brand-africa-corps.html |access-date=2024-11-06 |website=EL PAÍS |language=en-us}}</ref>
==Geskiedenis==
Die Ekspedisiekorps is deur die Russiese Ministerie van Verdediging gestig kort na die dood en moontlike onthoofding van Wagner se leierskap deur Russiese owerhede in 2023,<ref>{{Cite web|date= 23 Augustus 2023|title=Passenger plane crashes in Russia, Wagner chief Prigozhin possibly on board |url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/08/23/passenger-plane-crashes-in-russia-wagner-chief-prigozhin-possibly-on-board-en-news|access-date= 25 Augustus 2023|website=Novaya Gazeta}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Augustus 2023 |title=What now for Wagner after Prigozhin's death? |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66604261 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230909125608/https://www.bbc.com/news/world-europe-66604261 |archive-date=9 September 2023 |access-date=12 September 2023 |website=[[BBC]]}}</ref> toe 'n [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)|vliegtuig]] met sy leier, [[Jewgeni Prigozjin]], neergestort het. In die daaropvolgende tydperk het die Ministerie van Verdediging plek gemaak vir 'n volledig regeringsbeheerde PMM-toneel in [[Rusland]], na die vorige wedywering tussen die Russiese Ministerie van Verdediging en Wagner.<ref>{{Cite web |last=Peltier |first=Elian |date=25 Junie 2024 |title=Year After Failed Mutiny, Russia Tightens Grip on Wagner Units in Africa |url=https://www.nytimes.com/2024/06/25/world/africa/russia-wagner-africa-corps.html |access-date=6 November 2024 |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bobin |first=Frédéric |last2=Le Cam |first2=Morgane |date=2023-12-17 |title='Africa Corps': Russia's West African presence rebranded |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2023/12/17/africa-corps-russia-s-sahel-presence-rebranded_6352317_124.html |access-date=2024-11-06 |work=[[Le Monde]] |language=en}}</ref>
Die formasie werk saam met ander regeringsbeheerde strukture, soos die 1ste Ekspedisievrywilliger-aanvalskorps (Redut) se "Bere Brigade" in Afrika.<ref>{{Cite news |last=Eydoux |first=Thomas |last2=Roger |first2=Benjamin |date=2024-07-14 |title=The Bear Brigade, the Kremlin's new paramilitary outfit in Africa |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/07/14/the-bear-brigade-the-kremlin-s-new-paramilitary-outfit-in-africa_6684180_124.html |access-date=2024-11-06 |work=[[Le Monde]] |language=en}}</ref> Konstantin Mirzayants, 'n beweerde leier van Redut, is na bewering nou betrokke by die Ministerie van Verdediging se operasies in Afrika en die stigting van die Afrikakorps.<ref name="africacorps">{{Cite web|url=https://www.newamerica.org/future-frontlines/briefs/targeting-wagner-group-us-sanctions/|title=Targeting the Wagner Group: How the U.S. Can Strengthen Sanctions Against Russia|website=New America|date=22 Februarie 2024|first1=Ben|last1=Dalton|first2=Candace|last2=Rondeaux|first3=Merle|last3=Weidt}}</ref>
Die Afrikakorps is ook ontplooi om vir Rusland te veg tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]], tydens die [[Charkif]]-offensief in 2024.<ref>{{Cite web |last=Denisova |first=Kateryna |date=2024-05-24 |title=UK Defense Ministry: Russia deploys its Africa Corps for Kharkiv Oblast offensive |url=https://kyivindependent.com/uk-defense-ministry-russia-deploys-its-africa-corps-for-kharkiv-oblast-offensive/ |access-date=2024-11-06 |website=The Kyiv Independent |language=en}}</ref>
Op 3 Desember 2024 het die Oekraïense militêre intelligensie-agentskap (HUR) beweer dat Rusland beplan om die Afrikakorps te ontplooi om [[Siriese Burgeroorlog|Siriese regeringsmagte]] te help teen offensiewe deur Siriese rebelle, wat [[Aleppo]] en baie ander belangrike stede en nedersettings verower het,<ref>{{Cite web|url=https://kyivindependent.com/russia-syria-mercenaries/|title=Russia to send mercenaries to Syria to reinforce its troops, Ukrainian intelligence claims|date=3 Desember 2024|website=Kyiv Independent}}</ref> wat die Russiese invloed in Sirië bedreig het.<ref>{{Cite web|url=https://odessa-journal.com/russia-is-evacuating-its-military-fleet-from-syria-following-an-offensive-by-rebels|title=Russia is evacuating its military fleet from Syria following an offensive by rebels|date=3 Desember 2024|website=The Odessa Journal|access-date=26 Augustus 2025|archive-date=23 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250423144542/https://odessa-journal.com/russia-is-evacuating-its-military-fleet-from-syria-following-an-offensive-by-rebels|url-status=dead}}</ref> Die Russiese regering het hulle egter daarvan weerhou om [[Basjar al-Assad]] te versterk, wat tot die val van sy regime gelei het - en eerder die konsentrasie van magte in [[Oekraïne]] geprioritiseer.<ref>{{Cite web |title=‘A personal defeat for Putin’ What the failure to protect Assad could mean for Russia’s future |url=https://meduza.io/en/feature/2024/12/10/a-personal-defeat-for-putin |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241211080357/https://meduza.io/en/feature/2024/12/10/a-personal-defeat-for-putin |archive-date=11 Desember 2024 |access-date=2024-12-11 |website=Meduza |language=en}}</ref>
==Organisasie==
Die stigting van die Korps is deel van 'n breër Russiese strategie om sy invloed in Afrika te vergroot, waar dit met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] meeding as deel van 'n breër [[geopolitiek]]e wedywering. Die Afrikakorps opereer deur 'n mengsel van [[Huursoldaat|huursoldate]] en vrywilligers, en ramings van sy grootte wissel.<ref>{{Cite web |last=Karr |first=Liam |date=12 April 2024 |title=Africa File Special Edition: Russia’s Africa Corps Arrives in Niger. What’s Next? |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/africa-file-special-edition-russia%E2%80%99s-africa-corps-arrives-niger-what%E2%80%99s-next |url-status=dead |access-date=2024-11-06 |website=Institute for the Study of War |language=en |archive-date= 4 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504003605/https://www.understandingwar.org/backgrounder/africa-file-special-edition-russia%E2%80%99s-africa-corps-arrives-niger-what%E2%80%99s-next }}</ref><ref>{{Cite web |last=Zenn |first=Jacob |date=9 Julie 2024 |title=Brief: Russia’s Africa Corps Appears to Be Recruiting African Militants |url=https://jamestown.org/program/brief-russias-africa-corps-appears-to-be-recruiting-african-militants/ |access-date=6 November 2024 |website=The Jamestown Foundation |language=en-US}}</ref>
Die Afrikakorps het 'n kleiner en meer geïntegreerde rol in vergelyking met Wagner, en fokus op die verskaffing van militêre ondersteuning, opleiding en samewerking teen [[terrorisme]] met plaaslike Rusland-verbonde regerings in lande soos [[Libië]], [[Mali]], [[Burkina Faso]], [[Niger]] en die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]]. Die Russiese regering beoog om hierdie entiteit te gebruik om invloed te projekteer en die veiligheidsvakuum te vul wat gelaat is deur die onttrekking van [[Weste]]rse moondhede, veral [[Frankryk]], uit die Sahelstreek. Rusland poog ook om beheer te verkry oor strategiese hulpbronne soos [[uraan]], veral in Niger, asook om migrasieroetes vir geopolitieke doeleindes te benut.<ref>{{Cite web |last=Zenn |first=Jacob |date=2024-09-11 |title=Revisiting Russian “Africa Corps’” Organizational Structure - FMSOFMSO |url=https://fmso.tradoc.army.mil/2024/revisiting-russian-africa-corps-organizational-structure/ |access-date=2024-11-06 |website=Foreign Military Studies Office |language=en-US |archive-date=2025-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604071102/https://fmso.tradoc.army.mil/2024/revisiting-russian-africa-corps-organizational-structure/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-23 |title=Africa Corps: Russia’s new force in Africa |url=https://disinfo.africa/africa-corps-russias-new-military-force-on-the-continent-0c4cd23fd09a |access-date=2024-11-06 |website=African Digital Democracy Observatory |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schwikowski |first=Martina |last2=Tiassou |first2=Kossivi Tiassou |last3=Koena |first3=Jean Fernand |date=9 Februarie 2024 |title=After Wagner, Russia makes new military plans in Africa |url=https://www.dw.com/en/after-wagner-russia-makes-new-military-plans-in-africa/a-68213643 |access-date=2024-11-06 |website=Deutsche Welle |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Banchereau |first=Mark |last2=Donati |first2=Jessica |date=2024-06-06 |title=What to know about Russia's growing footprint in Africa |url=https://apnews.com/article/mali-wagner-mercenaries-russia-abuses-b03cf8fe6d9ddbbcdb2d012464944906 |access-date=2024-11-06 |website=AP News |language=en}}</ref>
==Sankies==
In November 2024 het die [[Verenigde Koninkryk]] sanksies teen die Afrikakorps saam met die Espanola-formasie en die 81ste Spesiale Magte Brigade goedgekeur. Volgens die minister van buitelandse sake, David Lammy, is die doel om onwettige Russiese aktiwiteite teen te werk, die destabilisering van Afrikalande te belemmer en die toevoer vir die Russiese oorlogspoging in Oekraïne te onderbreek.<ref>{{Cite web|url=https://www.spiegel.de/ausland/afrika-grossbritannien-verhaengt-sanktionen-gegen-russische-soeldner-in-libyen-mali-und-zentralafrikanischer-republik-a-751ae700-c4fc-48d9-8845-f047b67d5639|title=Verbindungen zum Kreml: Großbritannien sanktioniert russische Söldnergruppen in Afrika|website=[[Der Spiegel]]|date=7 November 2024|lang=de}}</ref>
==Aktiwiteite==
===Hoofgebiede===
*Afrika: Alliansie van Sahel-state: Mali, Burkina Faso,<ref>{{Cite web |date=25 Januarie 2024 |title=Russian troops deploy to Burkina Faso |url=https://www.reuters.com/world/africa/russian-troops-deploy-burkina-faso-2024-01-25/ |access-date=6 November 2024 |website=[[Reuters]]}}</ref> Niger;<ref>{{Cite news |last=Ewokor |first=Chris |last2=Armstrong |first2=Kathryn |date=2024-04-12 |title=Russian troops arrive in Niger as military agreement begins |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68796359 |access-date=2024-11-06 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Russian defense systems, trainers arrive in Niger |url=https://www.voanews.com/a/russian-military-trainers-arrive-in-niger-as-relations-with-us-deteriorate/7567478.html |access-date=2024-11-06 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Libië en die Sentraal-Afrikaanse Republiek<ref>{{Cite web|url=https://www.criticalthreats.org/analysis/africa-file-special-edition-syrias-potential-impact-on-russias-africa-and-mediterranean-ambitions|title=Africa File Special Edition: Syria’s Potential Impact on Russia’s Africa and Mediterranean Ambitions|date=4 Desember 2024|first=Liam|last=Karr|website=Critical Threats}}</ref>
*Europa: Oekraïne, Rusland
===Volgens land===
====Mali====
In Desember 2024 het die Russiese Ministerie van Verdediging 1000 soldate van die Afrikakorps na Mali ontplooi, terwyl 1500 van die Wagner-groep onder bevel van Ruslan Zlobin steeds daar was.<ref name="corpsbamako"/> Die Wagner-lede is hoofsaaklik in die noorde van die land ontplooi, terwyl die Afrikakorps in [[Bamako]] en die sentrale dele gekonsentreer was.<ref name="corpsbamako">{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2025/03/06/au-mali-la-russie-accelere-le-tempo-du-remplacement-de-wagner_6576767_3212.html|first=Benjamin|last=Roger|title=Au Mali, la Russie accélère le tempo du remplacement de Wagner|website=[[Le Monde]]|language=fr|date=6 Maart 2025}}</ref>
Op 6 Junie 2025 het die regeringsbeheerde Wagner-groep aangekondig dat hulle Mali verlaat, met die Afrikakorps wat Russiese operasies voortsit om die Malinese militêre junta te ondersteun<ref name="wagnermali"/> Die Afrikakorps het toe die enigste Russiese mag in die land geword. Verskeie Wagner-leiers het egter na die Afrikakorps oorgeskuif met sommige van hul manne, insluitend Andrei Ivanov, bekend as 'Kep', Ruslan Zaprudsky, bekend as "Rusich" en Alexander Kuznetsov, bekend as 'Ratibor'.<ref>{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2025/06/06/au-mali-les-russes-de-wagner-quittent-le-pays-remplaces-par-ceux-d-africa-corps_6610872_3212.html|title=Au Mali, les Russes de Wagner quittent le pays, remplacés par ceux d'Africa Corps|language=fr|date=6 Junie 2025|first=Benjamin|last=Roger|website=[[Le Monde]]}}</ref> Volgens Amerikaanse amptenare was ongeveer 2000 soldate van beide paramilitêre groepe in Mali gestasioneer.<ref name="wagnermali">{{Cite web|url=https://dw.com/en/russias-wagner-group-leaves-mali-africa-corps-will-stay/a-72829045|title=Russia's Wagner Group leaves Mali, Africa Corps will stay|first=Midhat|last=Fatimah|date=7 Junie 2025|access-date=8 June 2025|website=Deutsche Welle}}</ref>
====Burkina Faso====
Op 24 Januarie 2024 het militêre personeel van Rusland se Afrikakorps, wat bedoel was om Wagner te vervang, in Burkina Faso aangekom om sekuriteit te bied, insluitend vir Traoré. Daar was na bewering beplan dat die 100 personeellede tot 300 uitgebrei sou word.<ref>{{cite news |title=Russian Troops Begin Burkina Faso Deployment to Bolster Security |first=Katarina |last=Hoije |date=25 Januarie 2024 |url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-01-24/russian-troops-begin-burkina-faso-deployment-to-bolster-security |work=Bloomberg |url-access=subscription |access-date=2 Augustus 2024}}</ref> Dit is onthul dat 'n militêre basis vir die Afrikakorps in Loumbila, noordoos van Burkina Faso se hoofstad Ouagadougou, gevestig is.<ref>{{Cite news |title=Au Burkina Faso, la première base militaire russe d'Africa Corps |date=6 Maart 2024 |url=https://www.lemonde.fr/afrique/video/2024/03/06/au-burkina-faso-la-premiere-base-militaire-russe-d-africa-corps_6220477_3212.html |access-date=2024-03-08 |work=Le Monde.fr |language=fr-FR}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
* [https://xn--80aaxibyhcflvd.xn--p1ai/ африкакорпус.рф] — Hoofkwartier van die Afrikakorps in Moskou.
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Sekuriteit]]
[[Kategorie:Rusland]]
[[Kategorie:Afrika]]
mk0upa6ixoft3nfxs8kops07mok3w8k
3379108
3379077
2026-11-20T09:17:32Z
Aliwal2012
39067
Tikfout: Sankies→ Sanksies
3379108
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:African Corps Russia.svg|duimnael|Embleem van die Russiese Afrikakorps.]]
Die '''Afrikakorps''' ([[Russies]]: Африканский корпус, geromaniseer: ''Afrikanskiy korpus''), ook genoem die '''Russiese Ekspedisiekorps''' ('''REK'''), is 'n Russiese paramilitêre groep wat deur die Russiese regering beheer en bestuur word om Russiese politieke invloed en Rusland-verbonde regerings in [[Afrika]] te ondersteun. Die Korps het die bedrywighede van die [[Wagner-groep]] [[Private militêre maatskappy|Privaat Militêre Maatskappy]] (PMM) in Afrika grootliks oorgeneem deur die strukture daarvan in te sluit en te herbenoem.<ref>{{Cite web |last=Minde |first=Nicodemus |date=7 Maart 2024 |title=Russia’s Africa Corps – more than old wine in a new bottle |url=https://issafrica.org/iss-today/russias-africa-corps-more-than-old-wine-in-a-new-bottle |access-date=2024-11-06 |website=Institute for Security Studies Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bryjka |first=Filip |last2=Czerep |first2=Jędrzej |date=23 Mei 2024 |title=Africa Corps - a New Iteration of Russia's Old Military Presence in Africa |url=https://pism.pl/webroot/upload/files/Raport/PISM%20Report%20Africa%20Corps_end.pdf |access-date=6 November 2024 |website=Polish Institute of International Affairs}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naranjo |first=José |date=2023-12-23 |title=Russia expands into the Sahel with its new brand: Africa Corps |url=https://english.elpais.com/international/2023-12-23/russia-expands-into-the-sahel-with-its-new-brand-africa-corps.html |access-date=2024-11-06 |website=EL PAÍS |language=en-us}}</ref>
==Geskiedenis==
Die Ekspedisiekorps is deur die Russiese Ministerie van Verdediging gestig kort na die dood en moontlike onthoofding van Wagner se leierskap deur Russiese owerhede in 2023,<ref>{{Cite web|date= 23 Augustus 2023|title=Passenger plane crashes in Russia, Wagner chief Prigozhin possibly on board |url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/08/23/passenger-plane-crashes-in-russia-wagner-chief-prigozhin-possibly-on-board-en-news|access-date= 25 Augustus 2023|website=Novaya Gazeta}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Augustus 2023 |title=What now for Wagner after Prigozhin's death? |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66604261 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230909125608/https://www.bbc.com/news/world-europe-66604261 |archive-date=9 September 2023 |access-date=12 September 2023 |website=[[BBC]]}}</ref> toe 'n [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)|vliegtuig]] met sy leier, [[Jewgeni Prigozjin]], neergestort het. In die daaropvolgende tydperk het die Ministerie van Verdediging plek gemaak vir 'n volledig regeringsbeheerde PMM-toneel in [[Rusland]], na die vorige wedywering tussen die Russiese Ministerie van Verdediging en Wagner.<ref>{{Cite web |last=Peltier |first=Elian |date=25 Junie 2024 |title=Year After Failed Mutiny, Russia Tightens Grip on Wagner Units in Africa |url=https://www.nytimes.com/2024/06/25/world/africa/russia-wagner-africa-corps.html |access-date=6 November 2024 |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bobin |first=Frédéric |last2=Le Cam |first2=Morgane |date=2023-12-17 |title='Africa Corps': Russia's West African presence rebranded |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2023/12/17/africa-corps-russia-s-sahel-presence-rebranded_6352317_124.html |access-date=2024-11-06 |work=[[Le Monde]] |language=en}}</ref>
Die formasie werk saam met ander regeringsbeheerde strukture, soos die 1ste Ekspedisievrywilliger-aanvalskorps (Redut) se "Bere Brigade" in Afrika.<ref>{{Cite news |last=Eydoux |first=Thomas |last2=Roger |first2=Benjamin |date=2024-07-14 |title=The Bear Brigade, the Kremlin's new paramilitary outfit in Africa |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/07/14/the-bear-brigade-the-kremlin-s-new-paramilitary-outfit-in-africa_6684180_124.html |access-date=2024-11-06 |work=[[Le Monde]] |language=en}}</ref> Konstantin Mirzayants, 'n beweerde leier van Redut, is na bewering nou betrokke by die Ministerie van Verdediging se operasies in Afrika en die stigting van die Afrikakorps.<ref name="africacorps">{{Cite web|url=https://www.newamerica.org/future-frontlines/briefs/targeting-wagner-group-us-sanctions/|title=Targeting the Wagner Group: How the U.S. Can Strengthen Sanctions Against Russia|website=New America|date=22 Februarie 2024|first1=Ben|last1=Dalton|first2=Candace|last2=Rondeaux|first3=Merle|last3=Weidt}}</ref>
Die Afrikakorps is ook ontplooi om vir Rusland te veg tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]], tydens die [[Charkif]]-offensief in 2024.<ref>{{Cite web |last=Denisova |first=Kateryna |date=2024-05-24 |title=UK Defense Ministry: Russia deploys its Africa Corps for Kharkiv Oblast offensive |url=https://kyivindependent.com/uk-defense-ministry-russia-deploys-its-africa-corps-for-kharkiv-oblast-offensive/ |access-date=2024-11-06 |website=The Kyiv Independent |language=en}}</ref>
Op 3 Desember 2024 het die Oekraïense militêre intelligensie-agentskap (HUR) beweer dat Rusland beplan om die Afrikakorps te ontplooi om [[Siriese Burgeroorlog|Siriese regeringsmagte]] te help teen offensiewe deur Siriese rebelle, wat [[Aleppo]] en baie ander belangrike stede en nedersettings verower het,<ref>{{Cite web|url=https://kyivindependent.com/russia-syria-mercenaries/|title=Russia to send mercenaries to Syria to reinforce its troops, Ukrainian intelligence claims|date=3 Desember 2024|website=Kyiv Independent}}</ref> wat die Russiese invloed in Sirië bedreig het.<ref>{{Cite web|url=https://odessa-journal.com/russia-is-evacuating-its-military-fleet-from-syria-following-an-offensive-by-rebels|title=Russia is evacuating its military fleet from Syria following an offensive by rebels|date=3 Desember 2024|website=The Odessa Journal|access-date=26 Augustus 2025|archive-date=23 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250423144542/https://odessa-journal.com/russia-is-evacuating-its-military-fleet-from-syria-following-an-offensive-by-rebels|url-status=dead}}</ref> Die Russiese regering het hulle egter daarvan weerhou om [[Basjar al-Assad]] te versterk, wat tot die val van sy regime gelei het - en eerder die konsentrasie van magte in [[Oekraïne]] geprioritiseer.<ref>{{Cite web |title=‘A personal defeat for Putin’ What the failure to protect Assad could mean for Russia’s future |url=https://meduza.io/en/feature/2024/12/10/a-personal-defeat-for-putin |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241211080357/https://meduza.io/en/feature/2024/12/10/a-personal-defeat-for-putin |archive-date=11 Desember 2024 |access-date=2024-12-11 |website=Meduza |language=en}}</ref>
==Organisasie==
Die stigting van die Korps is deel van 'n breër Russiese strategie om sy invloed in Afrika te vergroot, waar dit met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] meeding as deel van 'n breër [[geopolitiek]]e wedywering. Die Afrikakorps opereer deur 'n mengsel van [[Huursoldaat|huursoldate]] en vrywilligers, en ramings van sy grootte wissel.<ref>{{Cite web |last=Karr |first=Liam |date=12 April 2024 |title=Africa File Special Edition: Russia’s Africa Corps Arrives in Niger. What’s Next? |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/africa-file-special-edition-russia%E2%80%99s-africa-corps-arrives-niger-what%E2%80%99s-next |url-status=dead |access-date=2024-11-06 |website=Institute for the Study of War |language=en |archive-date= 4 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504003605/https://www.understandingwar.org/backgrounder/africa-file-special-edition-russia%E2%80%99s-africa-corps-arrives-niger-what%E2%80%99s-next }}</ref><ref>{{Cite web |last=Zenn |first=Jacob |date=9 Julie 2024 |title=Brief: Russia’s Africa Corps Appears to Be Recruiting African Militants |url=https://jamestown.org/program/brief-russias-africa-corps-appears-to-be-recruiting-african-militants/ |access-date=6 November 2024 |website=The Jamestown Foundation |language=en-US}}</ref>
Die Afrikakorps het 'n kleiner en meer geïntegreerde rol in vergelyking met Wagner, en fokus op die verskaffing van militêre ondersteuning, opleiding en samewerking teen [[terrorisme]] met plaaslike Rusland-verbonde regerings in lande soos [[Libië]], [[Mali]], [[Burkina Faso]], [[Niger]] en die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]]. Die Russiese regering beoog om hierdie entiteit te gebruik om invloed te projekteer en die veiligheidsvakuum te vul wat gelaat is deur die onttrekking van [[Weste]]rse moondhede, veral [[Frankryk]], uit die Sahelstreek. Rusland poog ook om beheer te verkry oor strategiese hulpbronne soos [[uraan]], veral in Niger, asook om migrasieroetes vir geopolitieke doeleindes te benut.<ref>{{Cite web |last=Zenn |first=Jacob |date=2024-09-11 |title=Revisiting Russian “Africa Corps’” Organizational Structure - FMSOFMSO |url=https://fmso.tradoc.army.mil/2024/revisiting-russian-africa-corps-organizational-structure/ |access-date=2024-11-06 |website=Foreign Military Studies Office |language=en-US |archive-date=2025-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604071102/https://fmso.tradoc.army.mil/2024/revisiting-russian-africa-corps-organizational-structure/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-23 |title=Africa Corps: Russia’s new force in Africa |url=https://disinfo.africa/africa-corps-russias-new-military-force-on-the-continent-0c4cd23fd09a |access-date=2024-11-06 |website=African Digital Democracy Observatory |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schwikowski |first=Martina |last2=Tiassou |first2=Kossivi Tiassou |last3=Koena |first3=Jean Fernand |date=9 Februarie 2024 |title=After Wagner, Russia makes new military plans in Africa |url=https://www.dw.com/en/after-wagner-russia-makes-new-military-plans-in-africa/a-68213643 |access-date=2024-11-06 |website=Deutsche Welle |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Banchereau |first=Mark |last2=Donati |first2=Jessica |date=2024-06-06 |title=What to know about Russia's growing footprint in Africa |url=https://apnews.com/article/mali-wagner-mercenaries-russia-abuses-b03cf8fe6d9ddbbcdb2d012464944906 |access-date=2024-11-06 |website=AP News |language=en}}</ref>
==Sanksies==
In November 2024 het die [[Verenigde Koninkryk]] sanksies teen die Afrikakorps saam met die Espanola-formasie en die 81ste Spesiale Magte Brigade goedgekeur. Volgens die minister van buitelandse sake, David Lammy, is die doel om onwettige Russiese aktiwiteite teen te werk, die destabilisering van Afrikalande te belemmer en die toevoer vir die Russiese oorlogspoging in Oekraïne te onderbreek.<ref>{{Cite web|url=https://www.spiegel.de/ausland/afrika-grossbritannien-verhaengt-sanktionen-gegen-russische-soeldner-in-libyen-mali-und-zentralafrikanischer-republik-a-751ae700-c4fc-48d9-8845-f047b67d5639|title=Verbindungen zum Kreml: Großbritannien sanktioniert russische Söldnergruppen in Afrika|website=[[Der Spiegel]]|date=7 November 2024|lang=de}}</ref>
==Aktiwiteite==
===Hoofgebiede===
*Afrika: Alliansie van Sahel-state: Mali, Burkina Faso,<ref>{{Cite web |date=25 Januarie 2024 |title=Russian troops deploy to Burkina Faso |url=https://www.reuters.com/world/africa/russian-troops-deploy-burkina-faso-2024-01-25/ |access-date=6 November 2024 |website=[[Reuters]]}}</ref> Niger;<ref>{{Cite news |last=Ewokor |first=Chris |last2=Armstrong |first2=Kathryn |date=2024-04-12 |title=Russian troops arrive in Niger as military agreement begins |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68796359 |access-date=2024-11-06 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Russian defense systems, trainers arrive in Niger |url=https://www.voanews.com/a/russian-military-trainers-arrive-in-niger-as-relations-with-us-deteriorate/7567478.html |access-date=2024-11-06 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Libië en die Sentraal-Afrikaanse Republiek<ref>{{Cite web|url=https://www.criticalthreats.org/analysis/africa-file-special-edition-syrias-potential-impact-on-russias-africa-and-mediterranean-ambitions|title=Africa File Special Edition: Syria’s Potential Impact on Russia’s Africa and Mediterranean Ambitions|date=4 Desember 2024|first=Liam|last=Karr|website=Critical Threats}}</ref>
*Europa: Oekraïne, Rusland
===Volgens land===
====Mali====
In Desember 2024 het die Russiese Ministerie van Verdediging 1000 soldate van die Afrikakorps na Mali ontplooi, terwyl 1500 van die Wagner-groep onder bevel van Ruslan Zlobin steeds daar was.<ref name="corpsbamako"/> Die Wagner-lede is hoofsaaklik in die noorde van die land ontplooi, terwyl die Afrikakorps in [[Bamako]] en die sentrale dele gekonsentreer was.<ref name="corpsbamako">{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2025/03/06/au-mali-la-russie-accelere-le-tempo-du-remplacement-de-wagner_6576767_3212.html|first=Benjamin|last=Roger|title=Au Mali, la Russie accélère le tempo du remplacement de Wagner|website=[[Le Monde]]|language=fr|date=6 Maart 2025}}</ref>
Op 6 Junie 2025 het die regeringsbeheerde Wagner-groep aangekondig dat hulle Mali verlaat, met die Afrikakorps wat Russiese operasies voortsit om die Malinese militêre junta te ondersteun<ref name="wagnermali"/> Die Afrikakorps het toe die enigste Russiese mag in die land geword. Verskeie Wagner-leiers het egter na die Afrikakorps oorgeskuif met sommige van hul manne, insluitend Andrei Ivanov, bekend as 'Kep', Ruslan Zaprudsky, bekend as "Rusich" en Alexander Kuznetsov, bekend as 'Ratibor'.<ref>{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2025/06/06/au-mali-les-russes-de-wagner-quittent-le-pays-remplaces-par-ceux-d-africa-corps_6610872_3212.html|title=Au Mali, les Russes de Wagner quittent le pays, remplacés par ceux d'Africa Corps|language=fr|date=6 Junie 2025|first=Benjamin|last=Roger|website=[[Le Monde]]}}</ref> Volgens Amerikaanse amptenare was ongeveer 2000 soldate van beide paramilitêre groepe in Mali gestasioneer.<ref name="wagnermali">{{Cite web|url=https://dw.com/en/russias-wagner-group-leaves-mali-africa-corps-will-stay/a-72829045|title=Russia's Wagner Group leaves Mali, Africa Corps will stay|first=Midhat|last=Fatimah|date=7 Junie 2025|access-date=8 June 2025|website=Deutsche Welle}}</ref>
====Burkina Faso====
Op 24 Januarie 2024 het militêre personeel van Rusland se Afrikakorps, wat bedoel was om Wagner te vervang, in Burkina Faso aangekom om sekuriteit te bied, insluitend vir Traoré. Daar was na bewering beplan dat die 100 personeellede tot 300 uitgebrei sou word.<ref>{{cite news |title=Russian Troops Begin Burkina Faso Deployment to Bolster Security |first=Katarina |last=Hoije |date=25 Januarie 2024 |url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-01-24/russian-troops-begin-burkina-faso-deployment-to-bolster-security |work=Bloomberg |url-access=subscription |access-date=2 Augustus 2024}}</ref> Dit is onthul dat 'n militêre basis vir die Afrikakorps in Loumbila, noordoos van Burkina Faso se hoofstad Ouagadougou, gevestig is.<ref>{{Cite news |title=Au Burkina Faso, la première base militaire russe d'Africa Corps |date=6 Maart 2024 |url=https://www.lemonde.fr/afrique/video/2024/03/06/au-burkina-faso-la-premiere-base-militaire-russe-d-africa-corps_6220477_3212.html |access-date=2024-03-08 |work=Le Monde.fr |language=fr-FR}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
* [https://xn--80aaxibyhcflvd.xn--p1ai/ африкакорпус.рф] — Hoofkwartier van die Afrikakorps in Moskou.
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Sekuriteit]]
[[Kategorie:Rusland]]
[[Kategorie:Afrika]]
6je1gox3ajqngcvwzlgss6zjlubueu1
George Friedman
0
454828
3379129
3353840
2026-11-20T11:32:52Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379129
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = George Friedman
| bynaam =
| beeld = George Friedman.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif = George Friedman in 2017
| geboortenaam = George Friedman
| geboortedatum = 1 Februarie 1949
| geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]]
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| beroep = politieke wetenskaplike
| ander =
| bekend = stigter van [[Stratfor]]
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''George Friedman''' (gebore [[1 Februarie]] [[1949]]) is 'n Hongaars-gebore Amerikaanse [[futuris]], politieke wetenskaplike en [[skrywer]]. Hy is 'n [[geopolitiek]]e skrywer oor [[internasionale betrekkinge]]. Hy is die stigter en voorsitter van Geopolitical Futures.<ref>{{Cite web |title=Geopolitical Futures {{!}} Keeping future in focus |url=http://geopoliticalfutures.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160219221717/http://geopoliticalfutures.com |archive-date=2016-02-19 |url-status=live |website=geopoliticalfutures.com |access-date=2016-02-24}}</ref> Voor die stigting van Geopolitical Futures was hy voorsitter van die uitgewery [[Stratfor]]. Hy is veral bekend vir sy 1991-boek ''The Coming War With Japan'', mede-geskryf saam met sy vrou Meredith LeBard, wat 'n militêre konflik tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Japan]] rondom 2020 voorspel het.
== Vroeë lewe en opvoeding ==
Friedman is in 1949 in [[Boedapest]], [[Hongarye]], gebore<ref name=":0">{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.hungarianconservative.com/articles/author/george-friedman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920185935/https://www.hungarianconservative.com/articles/author/george-friedman/ |archive-date=2022-09-20 |url-status=live |access-date=2022-09-20 |website=www.hungarianconservative.com |language=en-US}}</ref> met [[Jood]]se ouers wat die [[Holocaust]] oorleef het. Sy familie het na die [[Verenigde State]] geëmigreer. Friedman beskryf sy familie se storie as "'n baie klassieke storie van vlugtelinge wat 'n nuwe lewe in Amerika maak." Hy het in [[New York|New York Stad]] grootgeword.<ref name=":0" /> Friedman het 'n BA aan die City College of New York verwerf, waar hy in politieke wetenskap gestudeer het, en 'n PhD in regering aan [[Cornell-universiteit]].<ref name="smith">{{Citation |title=The U.S. Stays on Top|journal=Smithsonian|date=Julie 2010}}.</ref>
==Loopbaan==
Na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] het Friedman die potensiaal vir 'n Japan-VSA-konflik bestudeer en in 1991 saam met sy vrou ''The Coming War with Japan'' geskryf.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/comingwarwithja000frie|url-access=registration|title=The Coming War With Japan|author1=George Friedman|author2=Meredith LeBard|publisher=St. Martin's Press|year=1991|isbn=9780312058364}}</ref> Die oorlog wat hy voorspel het, het nie plaasgevind nie.<ref name="Ashton">{{cite news |last1=Ashton |first1=Matthew |title=The danger of political predictions |url=https://www.politics.co.uk/comment-analysis/2011/12/29/the-danger-of-political-predictions/?cmpredirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015134533/https://www.politics.co.uk/comment-analysis/2011/12/29/the-danger-of-political-predictions/?cmpredirect |archive-date=15 Oktober 2023 |url-status=live |access-date=15 Maart 2021 |work=politics.co.uk |date=29 Desember 2011}}</ref>
Friedman het byna 20 jaar in die akademie deurgebring, waartydens hy [[politieke wetenskap]] aan die Dickinson College doseer het.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=b_3TzAEACAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829104519/https://books.google.com/books?id=b_3TzAEACAAJ |archive-date=29 Augustus 2024 |url-status=live |author1=George Friedman |title=The Political Philosophy of the Frankfurt School: About the author (1982) |date=1982 |publisher=Cornell University Press |isbn=9780608080918 |access-date=9 Oktober 2023}}</ref>
In 1996 het Friedman [[Stratfor]], 'n private intelligensie- en voorspellingsmaatskappy, gestig en as die maatskappy se uitvoerende hoof en hoofintelligensiebeampte gedien. Stratfor se hoofkantoor is in [[Austin, Texas]]. Hy het in Mei 2015 by Stratfor bedank.<ref>{{Cite news |last=Colin |first=Pope |date=2015-12-03 |title=Stratfor founder George Friedman starts media business |work=The Business Journals |url=https://www.bizjournals.com/austin/news/2015/12/03/stratfor-founder-george-friedman-forms.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170720140746/https://www.bizjournals.com/austin/news/2015/12/03/stratfor-founder-george-friedman-forms.html |archive-date=2017-07-20 |url-status=live |access-date=2022-01-26}}</ref> Daardie jaar het hy Geopolitical Futures gestig.<ref>{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.penguinrandomhouseaudio.com/narrator/9384/george-friedman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920190225/https://www.penguinrandomhouseaudio.com/narrator/9384/george-friedman/ |archive-date=2022-09-20 |url-status=dead |access-date=2022-09-20 |website=Penguin Random House Audio |language=en-US}}</ref>
Friedman se reputasie as 'n voorspeller van geopolitieke gebeure het ''[[The New York Times]]''-koerant daartoe gelei om in 'n profiel op te merk: "Daar is 'n versoeking, wanneer jy naby George Friedman is, om hom soos 'n Magic 8 Ball te behandel".<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/magazine/the-way-we-live-now-4-20-03-encounter-spooky.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527234558/https://www.nytimes.com/2003/04/20/magazine/the-way-we-live-now-4-20-03-encounter-spooky.html |archive-date=27 Mei 2015 |url-status=live |author1=Matt Bai |title=Spooky |work=New York Times Magazine |date=20 April 2003}}</ref>
===Dekadevoorspellings by Stratfor===
Gedurende sy ampstermyn by Stratfor het George Friedman toesig gehou oor die publikasie van die maatskappy se herhalende dekadevoorspellings, wat daarop gemik was om langtermyn globale tendense te voorspel gebaseer op strukturele faktore soos [[geografie]], [[demografie]] en [[nasionale belang]].<ref>Dan Dungaciu et al., "Stratfor vs. Reality (1995–2025). Dilemmas in Global Forecasting", ''Romanian Journal of Economic Forecasting'' – XXI (1) 2018, bl. 169–170.</ref>
'''1995–2005''': Die eerste voorspelling het die voortgesette oppergesag van die Verenigde State in 'n unipolêre wêreld beklemtoon en 'n gefragmenteerde internasionale stelsel geprojekteer wat gekenmerk word deur spanning en ekonomiese groei. Stratfor het geen geloofwaardige mededingers vir die Amerikaanse mag gesien nie en voorspel dat [[Japan]] militêr sou heropduik en dat [[Duitsland]] nie in staat sou wees om Europese monetêre integrasie te lei nie. Nie een van hierdie het plaasgevind nie: Japan het pasifisties gebly, en die [[euro]] is suksesvol bekendgestel. Die verslag het ook nie die opkoms van Islamitiese terrorisme of die impak van [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11]] voorsien nie, 'n groot blindekol vir 'n voorspelling wat net 'n paar jaar tevore vrygestel is.<ref>Ibid., p. 171.</ref>
Daar is voorspel dat [[Volksrepubliek China|China]] sou disintegreer as gevolg van interne teenstrydighede in sy politieke en ekonomiese stelsel. In plaas daarvan het dit vinnige groei en globale integrasie ervaar. Stratfor het ook 'n herbevestiging van [[Rusland|Russiese]] mag verwag, hoewel die land tot die vroeë 2000's binnelands gefokus gebly het.<ref>Ibid., p. 171–172.</ref>
'''2000–2010''': Die voorspelling vir die tweede dekade het die VSA uitgebeeld as die enigste akteur wat in staat was om globale wanbalans aan te spreek, maar het nie die transformerende rol van die oorlog teen terreur voorsien nie. Dit het tendense van koalisiebou en desinchronisasie in globale ekonomie uitgelig en verkeerdelik voorgestel dat [[Asië]], insluitend China, nie gedurende die dekade sou herstel nie.<ref>Ibid., p. 172.</ref> China is weer eens as ekonomies kwesbaar beskou en waarskynlik met Rusland sou bondgenootskap sluit om Amerikaanse invloed te weerstaan. Die verslag het ook die agteruitgang van die globale ekonomiese stelsel in streekblokke voorspel, wat nie in die verwagte vorm gematerialiseer het nie. Stratfor het [[Hugo Chávez]] se outoritêre wending in [[Venezuela]] korrek voorsien, maar die vooruitsig van wyer [[Latyns-Amerika]]anse destabilisering oordryf.<ref>Ibid., p. 172–173.</ref>
'''2005–2015''': Hierdie voorspelling het die siening herhaal dat die VSA oorheersing sou behou as gevolg van sy demografiese voordele en immigrasie-absorpsie, hoewel dit die politieke uitdagings wat massa-migrasie later sou inhou, onderskat het.<ref>Ibid., p. 174.</ref> Stratfor het die agteruitgang van die [[Europese Unie]] voorsien en voorspel dat dit teen 2015 sou ineenstort. Alhoewel die EU aansienlike institusionele druk in die gesig gestaar het, insluitend tydens die Eurosone-krisis, het dit nie ontbind nie. Daar is verwag dat Rusland 'n geopolitieke ommekeer sou nastreef, insluitend die herabsorpsie van invloed oor voormalige Sowjet-republieke. Terwyl die voorspelling toenemende Russiese optrede verwag het, is groot ontwikkelings soos die 2008-oorlog in [[Georgië]] en die aanloop tot die [[Krim]] se anneksasie nie spesifiek voorspel nie.<ref name="ibid175">Ibid., p. 175.</ref> Oor China het Stratfor vroeëre waarskuwings verdubbel en beweer dat groei onvolhoubaar was en sosiale fragmentasie en ekonomiese agteruitgang voorspel. In teenstelling met hierdie bewerings het China voortgegaan om te groei en sy globale posisie te verstewig.<ref>Ibid., p. 173–174.</ref>
'''2010–2020''': Met [[terrorisme]] wat as minder van 'n globale dryfveer beskou word, het Stratfor beoordeel dat die VSA-jihadistiese oorlog besig was om af te neem net toe die [[Islamitiese Staat]] ontstaan het.<ref name="ibid175" /> Rusland is beskryf as 'n land wat daarna streef om sy strategiese buffers te konsolideer voordat demografiese afname ingetree het. In [[Europa]] het Stratfor [[Populisme|populistiese]] terugslag teen immigrasie en kulturele spanning tussen politieke elites en die breër publiek verwag, 'n projeksie wat grootliks gestaaf word deur politieke ontwikkelinge in [[Frankryk]], [[Duitsland]] en [[Italië]].<ref>Ibid., p. 176.</ref> Vir China het Stratfor 'n dreigende ekonomiese krisis verwag soortgelyk aan Japan se stagnasie na die borrel, met verwysing na skuld, verkeerd toegekende kapitaal en toenemende [[outoritarisme]].<ref>Ibid., p. 175–176.</ref>
'''2015–2025''': Stratfor het toenemende wanorde in Europa en 'n terugkeer na nasiestaatpolitiek voorspel, en aangevoer dat EU-instellings te swak sou wees om komende krisisse aan te spreek. Dit het groeiende afskeidingsbewegings en ekonomiese divergensie tussen lidstate verwag.<ref>Ibid., p. 177.</ref> Rusland is beskryf as 'n land wat probeer om dele van die voormalige Sowjet-ruimte te herintegreer om sy demografiese afname teen te werk, hoewel Stratfor nie gespesifiseer het watter state geteiken sou word nie. Daar is verwag dat die [[Midde-Ooste]] onstabiel sou bly as gevolg van voortgesette politieke omwenteling.<ref name="ibid176177">Ibid., p. 176–177.</ref> Stratfor het voortgegaan om China se ontrafeling te voorspel, met verwysing na toenemende skuld, politieke onderdrukking en streeksongelykheid. Alhoewel dit erken het dat vorige voorspellings voortydig was, het dit volgehou dat fragmentering van sentrale gesag 'n moontlikheid was, maar dit het nou verklaar dat 'n toenemend outoritêre/diktatoriese bewind meer waarskynlik was.<ref name="ibid176177" />
==''The Next 100 Years'' (2009)==
In ''The Next 100 Years'' bied George Friedman 'n spekulatiewe voorspelling van globale geopolitiek dwarsdeur die 21ste eeu aan, en beweer dat die Verenigde State die dominante globale [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] sal bly. Hy skets 'n reeks voorspelde geopolitieke verskuiwings, insluitend 'n kort "Tweede Koue Oorlog" met [[Rusland]] in die 2010's, gevolg deur die uiteindelike fragmentasie van beide Rusland en China in die 2020's as gevolg van interne strukturele swakhede.<ref name="Friedman2009">{{cite book |last=Friedman |first=George |title=The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century |url=https://archive.org/details/next100yearsfore0000frie |year=2009 |publisher=Doubleday |isbn=9780385517058}}</ref>
Friedman voorspel dat China 'n ernstige interne krisis in die gesig sal staar wat veroorsaak word deur sy vinnige ekonomiese groei en gevolglike streeksongelykheid. Hy voer aan dat spanning tussen die welvarende kusstreke en die armer binneland die politieke stelsel sal onder druk plaas. Volgens Friedman, "Of die regering sal meningsverskil met 'n ystervuis onderdruk, of die land sal begin ontrafel." Hy kom tot die gevolgtrekking dat nasionale fragmentasie die meer waarskynlike scenario is, met provinsies wat outonomie verkry namate die sentrale regering effektiewe beheer verloor.<ref name="Friedman2009" />
Hy verwag die opkoms van nuwe grootmoondhede—[[Turkye]], [[Pole]] en [[Japan]]—wat, na aanvanklike belyning met die Verenigde State, later Amerikaanse oppergesag sal uitdaag. Die boek beskryf 'n hipotetiese [[Derde Wêreldoorlog]] rondom 2050, wat 'n Turks-Japannese verrassingsaanval teen die VSA en sy bondgenote behels, wat uiteindelik 'n oorwinning onder leiding van die VSA en 'n na-oorlogse tegnologiese en ekonomiese oplewing tot gevolg sal hê.<ref name="Friedman2009" />
Die boek bevat ook voorspellings oor [[demografie]]se veranderinge, insluitend massa-immigrasie na die VSA, 'n latere omkering van daardie tendens as gevolg van outomatisering, en 'n langtermyn-wedywering tussen die VSA en [[Meksiko]] teen die einde van die eeu. Tegnologiese voorspellings sluit in ruimtegebaseerde energiestelsels, aangedrewe eksoskelette vir infanterie en maan-militêre basisse.<ref name="Friedman2009" />
Alhoewel dit as 'n teoretiese projeksie bedoel is, het die boek beide belangstelling en kritiek uitgelok vir sy gewaagde aannames en deterministiese styl. Stratfor, die geopolitieke intelligensieplatform wat Friedman gestig het, het later verskeie van die boek se voorspellings hersien—veral rakende die veerkragtigheid van outoritêre regering in Rusland en China.<ref>{{cite web |url=https://www.stratfor.com/forecast/decade-forecast-2015-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110040705/https://www.stratfor.com/forecast/decade-forecast-2015-2025 |archive-date=10 Januarie 2017 |url-status=live |title=Decade Forecast: 2015–2025 |website=Stratfor |date=2015}}</ref>
==''The Next Decade'' (2010)==
In ''The Next Decade'' voer George Friedman aan dat die Verenigde State, nou die enigste globale [[supermoondheid]] na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] in 1991, verder moet beweeg as die ontkenning van sy imperiale status en die las van die bestuur van 'n internasionale stelsel wat deur sy oorheersing gevorm word, moet konfronteer. Die dekade wat voorlê, beweer hy, sal toets of die VSA die instellings van sy republikeinse demokrasie kan bewaar terwyl hulle globale mag uitoefen – twee kragte wat hy as toenemend in spanning beskou. Friedman waarsku dat Amerika se post-[[Koue Oorlog]]-patroon om op krisisse te reageer met ongekoördineerde militêre ingrypings die globale orde gedestabiliseer en sy eie binnelandse instellings verswak het. In plaas daarvan doen hy 'n beroep op 'n doelbewuste strategie van indirekte invloed, waar die VSA as 'n balanseerder tussen streeksmoondhede optree eerder as 'n direkte besetter of afdwinger.<ref name="fried">{{cite web |author=George Friedman |title=America's Greatest Challenge |url=https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914062138/https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |archive-date=14 September 2011 |url-status=live |work=The Daily Beast |date=28 Januarie 2011}}</ref>
Wat China betref, bly Friedman skepties oor sy langtermyn-samehorigheid en [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]]. Terwyl hy sy ekonomiese opkoms erken, voer hy aan dat diep strukturele swakhede – insluitend groot streeksverskille, swaar afhanklikheid van wisselvallige uitvoermarkte en etniese verdeeldheid – sy politieke stabiliteit bedreig. Hy voorspel dat China, eerder as om as 'n verenigde globale hegemon na vore te tree, toenemende interne druk sal ondervind wat Beijing kan dwing om beheer te verslap of weerstand van magtige streeksakteurs in die gesig te staar. Friedman stel voor dat die VSA nie met konfrontasie moet reageer nie, maar deur streeks-teenwigte soos Japan en Indië te bevorder.<ref>{{cite web |author=J. Peter Pham |title=The Next Decade, by George Friedman |url=https://www.sfgate.com/books/article/The-Next-Decade-by-George-Friedman-review-2477364.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531153647/https://www.sfgate.com/books/article/The-Next-Decade-by-George-Friedman-review-2477364.php |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=live |work=San Francisco Chronicle |date=6 Februarie 2011}}</ref>
Elders voorsien Friedman dat Rusland tydelik invloed in [[Oos-Europa]] sal herwin voordat dit swig voor demografiese en ekonomiese agteruitgang. Hy beklemtoon Turkye, Pole en Japan as opkomende streeksmoondhede wie se trajekte die dekade sal vorm.<ref>{{cite video |title=The Next Decade: Where We've Been...and Where We're Going |url=https://www.youtube.com/watch?v=5nEZJ1tM_bE |publisher=GBH Forum Network |date=26 Januarie 2011 |access-date=6 Mei 2025}}</ref> Uiteindelik beklemtoon Friedman dat die Amerikaanse leierskap morele visie met pragmatiese [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme]] moet kombineer, kompleksiteit moet omarm en ideologiese rigiditeit moet laat vaar om beide sy globale rol en binnelandse politieke gesondheid te handhaaf.<ref name="fried" />
==''The Storm Before the Calm'' (2020)==
In ''The Storm For the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020's, and the Triumph Beyond'', bied George Friedman 'n raamwerk van twee oorvleuelende siklusse in die Amerikaanse geskiedenis: 'n sosio-ekonomiese siklus van ongeveer 50 jaar en 'n institusionele siklus van 80 jaar. Volgens Friedman kom beide siklusse in die 2020's bymekaar, wat 'n tydperk van diep interne ontwrigting in die Verenigde State veroorsaak. Hy wys op toenemende klaskonflik, kulturele polarisasie en die erosie van vertroue in kundige-geleide regering as aanduidings van hierdie omwenteling. Deur parallelle te trek met vorige krisismomente – soos die [[Amerikaanse Burgeroorlog]], die [[Groot Depressie]] en die 1970's – voer Friedman aan dat terwyl die land 'n dekade van politieke disfunksie en maatskaplike wisselvalligheid betree, hierdie episodes deel is van 'n herhalende patroon van Amerikaanse heruitvinding. Hy voorspel dat 'n nuwe institusionele raamwerk en ekonomiese paradigma teen die vroeë 2030's sal ontstaan, wat nasionale stabiliteit sal herstel en die VSA se globale invloed sal hernu.<ref>{{cite web |title=The Storm Before the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020s, and the Triumph Beyond |url=https://www.penguinbookshop.com/book/9780385540490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817082947/https://www.penguinbookshop.com/book/9780385540490 |archive-date=17 Augustus 2025 |url-status=live |website=Penguin Bookshop |access-date=27 April 2025}}</ref>
Friedman spreek ook China se langtermynstabiliteit aan en voorspel dat die land uiteindelik interne breuk sal ondervind as gevolg van volgehoue streeksongelykheid en politieke spanning. Hy beskryf China as 'n verdeelde staat, met 'n welgestelde kuskorridor wat gekontrasteer word deur 'n verarmde binneland, en kultureel onderskeidende grensstreke soos [[Xinjiang]], [[Tibet]] en [[Binne-Mongolië]]. Ten spyte van China se wêreldwye ekonomiese bereik, merk Friedman die relatief lae per capita-inkomste en die gebrek aan betekenisvolle militêre alliansies op. Hy voer aan dat China "desperaat probeer om alles bymekaar te hou", en voorspel dat hierdie interne teenstrydighede dit sal verhinder om sy gesentraliseerde model van regering op die lang termyn te handhaaf. Eerder as 'n skielike ineenstorting, verwag Friedman 'n geleidelike fragmentering van China se interne samehorigheid, wat sy vermoë om die Verenigde State as 'n dominante wêreldmag mee te ding, beperk.<ref>{{cite web|title=State of the World: George Friedman on America’s Crisis Cycles and Global Trends|url=https://ctwac.org/programs/state-of-the-world-george-friedman|website=World Affairs Council of Connecticut|date=April 2021|access-date=7 Mei 2025}}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Friedman, George}}
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1949]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
6tn44ez1ss3rljj60sxf0hghblyc49q
Antoinette Steyn
0
455334
3378877
3372896
2026-11-19T18:25:41Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378877
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam = Antoinette Steyn
| beeld =
| beeldonderskrif =
| geboortenaam =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1975|2|27}}<ref>{{Cite news|url=https://www.elections.org.za/pw/Documents/LGE2021_Councillors_9_Nov_2021.pdf|titel=Final Councillor List - 9 November 2021}}</ref>
| geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 -->
| geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 -->
| geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 -->
| geboorteplek = [[Riversdal]], [[Kaapprovinsie]], Suid-Afrika
| sterfdatum =
| sterfplek =
| party = [[Demokratiese Alliansie]]
| nasionaliteit = {{ZAF}}
| orde = [[Burgemeester]] van die [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]]
| termynaanvang = 2013
| termyneinde =
| leier =
| voorganger = [[Basil Kivedo]]
| opvolger =
| ouers =
| eggenoot = Koos Steyn
| kinders = 1
| alma_mater = Worcester Gimnasium
| religie =
| handtekening =
}}
'''Antoinette Steyn''' (gebore op 27 Februarie 1975) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert 2013 as die uitvoerende [[burgemeester]] van die [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]] in die [[Kaapse Wynlande]] dien. Sy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]].
==Lewensloop==
Steyn is op 27 Februarie 1975 in [[Riversdal]] in die destydse [[Kaapprovinsie]], nou die [[Wes-Kaapprovinsie]], gebore.<ref name="da">{{Cite web|url=https://www.da.org.za/people/antoinette-steyn|title=Antoinette Steyn|website=Democratic Alliance|language=en|access-date=2025-11-09}}</ref> Haar pa het vir die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]] in die dorp gewerk. Haar familie het later na [[Touwsrivier]] verhuis waar sy haar laerskoolopvoeding voltooi het. In 1993 het sy aan Worcester Gimnasium [[Matriek in Suid-Afrika|gematrikuleer]].<ref name="da"/> Na skool het sy vir haar pa se besigheid vir 'n paar jaar gewerk.<ref name="da"/>
Steyn het in 2000 by die [[DA]] se kantoor in [[Worcester]] as 'n administratiewe assistent begin werk. Steyn is daarna tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2006|munisipale verkiesings van 2006]] as 'n DA-raadslid in die [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="da"/> Na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2011-verkiesing]] is sy as speaker van die raad verkies. Sy het twee jaar daarna vir [[Basil Kivedo]] as burgemeester van die munisipaliteit opgevolg nadat Kivedo tot die [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement|provinsiale parlement]] aangewys is.<ref name="da"/> Steyn is tot 'n volle termyn as burgemeester na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016-verkiesing]] verkies. Sy is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] tot 'n tweede volle termyn herkies.<ref name="da"/>
Op 5 Februarie 2026 is Steyn as die DA se burgemeesterskandidaat vir die [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit]] in die komende munisipale verkiesings aangewys.<ref>{{Cite web|url=https://www.knysnaplettherald.com/News/Article/Politics/da-announces-mayoral-candidates-for-9-western-cape-municipalities-202602050324|title=DA announces mayoral candidates for 9 Western Cape municipalities|website=Knysna-Plett Herald|language=en|access-date=2026-02-08}}</ref>
==Persoonlike lewe==
Steyn is met Koos Steyn getroud. Hy is tans 'n raadslid in die [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit]] asook die DA se streeksvoorsitter in die Kaapse Wynlande.<ref>{{Cite web|url=https://www.capewinelands.gov.za/team/cllr-koos-steyn/|title=Cllr Koos Steyn – Cape Winelands District Municipality|language=en-ZA|access-date=2025-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012081441/https://www.capewinelands.gov.za/team/cllr-koos-steyn/|archive-date=2025-10-12|url-status=dead}}</ref> Steyn het een dogter wat tans 'n derdejaarstudent is.<ref name="da"/>
==Verwysings==
{{verwysings}}
==Eksterne skakels==
*[https://bvm.gov.za/the-mayor-2/ The Mayor] at [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]]
{{Burgemeesters in die Kaapse Wynlande}}
{{DEFAULTSORT:Steyn, Antoinette}}
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]]
6gvaecyg9n66df0oukgwyzdgb0y53ue
Al Qadsiah-sokkerklub
0
457295
3378863
3354242
2026-11-19T16:32:17Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378863
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld =[[Lêer:Mohammed_Bin_Fahd_Stadium,_Dammam,_Saudi_Arabia.jpg|280px]]
| klubnaam = Al Qadsiah
| vollenaam = Nādī al-Qādisiyyah li-kūrāt al-qadam<br/>(Al Qadsiah-sokkerklub)
| bynaam =
| stigting = 1967
| stadion = Prins Mohamed bin Fahd-stadion, Khobar
| kapasiteit = 26 000<ref>{{Cite web |url=https://www.coliseum-online.com/dammam-venue-early-works-contract-for-afc-show/ |title=Dammam venue early works contract for AFC show - Coliseum |access-date=2025-01-26 |archive-date=2025-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416035146/https://www.coliseum-online.com/dammam-venue-early-works-contract-for-afc-show/ |url-status=live }}</ref>
| voorsitter =Bader AlReziza
| afrigter = {{vlagikoon|Noord-Ierland}} Brendan Rodgers
| liga = [[Saoediese professionele liga|Saudi Pro League]]
| seisoen = 2025/26
| posisie = 4 van 18
| patroon_la1 =
| patroon_b1 = _Qadsiah202425h
| patroon_ra1 =
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 =
| linkerarm1 = FC1C14
| liggaam1 =
| regterarm1 = FC1C14
| broek1 = FC1C14
| kouse1 = FC1C14
| patroon_la2 =
| patroon_b2 =
| patroon_ra2 =
| patroon_sh2 =
| patroon_so2 =
| linkerarm2 =
| liggaam2 =
| regterarm2 =
| broek2 =
|kaptein=|eienaar=Saudi Aramco}}
'''Al Qadsiah-sokkerklub''' (Arabies: نادي القادسية لكرة القدم, <small>geromaniseer:</small> ''nādī al-Qādisiyyah li-kūrāt al-qadam'') is ’n [[Saoedi-Arabië|Saoedi-Arabiese]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] wat in die Saudi Pro League meeding. Die span is gesetel in die oostelike stad Khobar, en hul tuisveld is die Prins Mohamed bin Fahd-stadion.<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/teams/saudi-arabia/al-quadisiya-khobar/venue/ |title=Soccerway profile |access-date=2018-02-20 |archive-date=2018-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181201093121/https://int.soccerway.com/teams/saudi-arabia/al-quadisiya-khobar/venue/ |url-status=dead }}</ref>
== Geskiedenis ==
Al-Qadsiah was sedert die begin van die Saoediese-Arabiese Premierliga in 1976–77 ’n vaste deelnemer. Hul beste seisoen in die hoogste liga was in 1980/81 toe hulle derde geëindig het.
Die klub se suksesvolste tydperk was in die vroeë 1990’s. In 1991/92 het hulle die Kroonprinsbeker gewen deur Al-Shabab met strafskoppe te klop. Dit was hul eerste groot titel. Dit het hulle vir die Asiatiese Bekerwennerstoernooi gekwalifiseer, wat hulle in 1993/94 gewen het deur South China met 6–2 oor twee wedstryde te klop. In dieselfde seisoen het hulle ook die Saudi Federasiebeker gewen.
Na 21 agtereenvolgende seisoene in die hoogste liga is Al-Qadsiah in 1996/97 vir die eerste keer gerelegeer. Daarna was hul vertonings onbestendig, met verskeie promosies en relegasies tussen afdelings.
In 2023 het die Ministerie van Sport aangekondig dat Al-Qadsiah, saam met sewe ander klubs, in maatskappye omskep word en deur Saudi Aramco besit word. Die klub het toe begin belê om weer na die Saudi Pro League te bevorder.<ref>{{Cite web |url=https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1648993 |title=8 sports clubs become firms owned by development bodies |access-date=2024-01-14 |archive-date=2024-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114144602/https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/1648993 |url-status=live }}</ref><ref>[https://www.marketscreener.com/quote/stock/SAUDI-ARABIAN-OIL-COMPANY-103505448/news/Liverpool-great-Robbie-Fowler-heads-to-Saudi-Arabia-as-coach-of-Al-Qadisiyah-44233882/ Liverpool great Robbie Fowler heads to Saudi Arabia as coach of Al-Qadisiyah]</ref>
Op 6 Mei 2024 is Al-Qadsiah weer na die Saudi Pro League bevorder ná ’n 2–2 gelykopuitslag teen Ohod.
==Verwysings==
{{verwysings}}
== Externe skakels ==
* [https://alqadsiah.com/ Amptelike webwerf]
{{Commons-kategorie inlyn|Al Qadsiah FC}}
{{Portaalbalk|Sport|Sokker}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Saoedi-Arabiese sokkerklubs]]
piteu0yelo34zd857pgvr41w3jf15zo
Gebruikerbespreking:Gaius le Roux
3
458094
3378816
3378758
2026-11-19T12:41:50Z
Rooiratel
90342
/* Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels */ Antwoord
3378816
wikitext
text/x-wiki
== Stulugturbine ==
{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)
:Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu".
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)
== Name van die verskillende klappe ==
{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap
Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)
:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/~2026-13155-32|~2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)
== Flaperon ==
{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)
== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)
:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)
== Oefensessie ==
Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).
Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)
:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)
== Redigeer van Lockheed Constellation ==
Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)
== Skryfwedstryd ==
Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)
:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)
== Lugvaartterme ==
{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)
== Ek het...ek het...ek het... ==
Jou aanhoudende sinsnede "ek het..." in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.
Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)
:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê "ek het..." MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)
== Vertaling van Engelse kleurterme ==
{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)
:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.
:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk
:Engels Moontlike Afrikaans
:''Deep Buff'' diep dofgeel of donker geelbruin
:''Dark Earth'' donker aardbruin
:''Dark Green '' donkergroen
:''Azure Blue'' asuurblou
:''Sky Blue'' hemelsblou
:''Light Earth'' ligte aardbruin
:''Middle Stone'' middelsteengrys of medium klipkleur
:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:
:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)
:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme "Dark Earth" en "Deep Buff" word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal "donker aardbruin" en "diep dofgeel" egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan "olyfgroen"/"dowwe olyfgroen" werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys "drab" kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)
== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar "wit"). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)
:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is nie.
:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.
:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”
:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”
: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing "Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf." gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)
== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld!
N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)
:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)
== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!
In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm "Light Admiralty Grey" vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.
Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: "a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge" '''''EN''''' "two-tone grey lowviz camo scheme". Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen "laesigbaarheidskema" gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen "twee skakerings grys"/"grys met/van twee skakerings" gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.
Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)
:Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&cRef=BS381C+697&cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)
:Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis "skema" bedoel en nie "skerm" nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend!
:Jou gebruik van "kenteken" vir ''badge'' is interessant. Ek het sover "kenteken" in die vorm van "nasionale kenteken" gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels "Arendkasteel" en "Springbokkasteel" (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC)
::Plesier. Sien rondeel word in die meeste artikels oor lugmagte op die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Kon dit nie in die HAT opspoor nie (heel ander betekenis). Nietemin mag moontlik gebruiklike Afrikaanse term vir die nasionale herkenningsteken op ’n militêre vliegtuig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:27, 21 September 2026 (UTC)
:::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Sou jy eerder ''nasionale herkenningsteken'' as "Afrikaanse" term in plaas van die vreemde vorm ''rondeel'' gebruik? Soms verkies ek die Dietse vorm bo die Romaanse vorm. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:02, 21 September 2026 (UTC)
:Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Wanneer ek na die eskaderwapen verwys, bedoel ek die wapen (''badge'') wat iewers op die vliegtuig verskyn. Daardie wapen sal die heraldies goedgekeurde wapen wees/die amptelike wapen wees soos dit deur die SALM se owerstes goedgekeur is. Ek sou reken dat 'n mens dan eerder van "wapen" as "kenteken" behoort te praat? Sover ek weet, sou net amptelik goedgekeurde wapens op die vliegtuie toegelaat word, met ander die heraldiese eenheidswapen word bedoel. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:20, 21 September 2026 (UTC)
::Ja Gaius, daar is soveel moontlike “merke” op ‘n militêre vliegtuig ek self is nou maar ook ietwat verward. Het bietjie rondgespeel met definisies op die internet en die volgende lys saamgestel. Ek dink jy is baie nader as ek aan die onderwerp en kan uiteraard gebruik wat vir jou reg voel.
::‘n Vliegtuig kon dus tegelykertyd verskeie soorte merke dra:
::Rondeel Dui nasionaliteit of lugmag aan
::Eenheidswapen Amptelike heraldiese identiteit van die skool, eskader of eenheid
::Eenheidskenteken/embleem Amptelike identiteit wat nie noodwendig heraldies is nie
::Neuskuns Informele of halfamptelike versiering van ’n individuele vliegtuig
::Operasionele merke Dui missies, oorwinnings of vernietigde teikens aan
::Stertnommer/reeksnommer Identifiseer die individuele vliegtuig administratief
::Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:25, 21 September 2026 (UTC)
:::Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], soos gewoonlik 'n volledige antwoord. Ek sal hou by "wapen" vir ''badge''; bedoelende die heraldiese identiteit van die eenheid (eskader, basis, skool, ensovoorts). Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:35, 21 September 2026 (UTC)
==Illustrasie==
Het na aanleiding van ons gesprek oor militêre vliegtuigmerke hierdie illustrasie met die hulp van KI geskep. Moontlik kan dit in die toekoms gebruik word. Sien tot my skok die generiese artikel Militêre Vliegtuig bestaan nog nie in die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:32, 21 September 2026 (UTC)
:Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Dit lyk na 'n illustrasie wat gebruik sou kon word as mens 'n artikel met die titel "Militêre Vliegtuig" sou wou skep. Sal jy asseblief die beeld by my e-posadres gabrielleroux4@gmail.com aan my stuur? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:33, 22 September 2026 (UTC)
:: So gedoen. groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:19, 22 September 2026 (UTC)
:::Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Hoe verleen ek erkenning vir jou illustrasie? Is die debat rondom KI nou al uitgesorteer? As ek jou illustrasie gaan gebruik, sal ek dit op 'n ander plek oplaai as die gewone plek waar ek my eie beelde oplaai. Op daardie plek moet 'n mens die bron, daarsteller, datum en outeur van die foto noem. Vir 'n foto van die SALM gebruik ek byvoorbeeld bron as Gabriel le Roux-versameling en daarsteller as Gaius le Roux. Die outeur word as die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui. As die datum en outeur onbekend is, noem ek Datum en Outeur onbekend. Ek sal jou leiding in hierdie verband waardeer. As hulle wil, kan {{ping|Aliwal2012|Rooiratel|Oesjaar}} ook kommentaar lewer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:33, 22 September 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius]] Ek het dit op die Afrikaanse Wikipedia gelaai so dit is beskikbaar as (Merke-op-n-militere-vliegtuig.png) vir gebruik hier. Ek het dit nie op WikiCommons gelaai nie. Glo nie dit sal 'n probleem wees solank as wat dit duidelik gestel word dat dit met Chat GPT op 20 September 2026 geskep is nie. Nee die beleid oor KI is nog nie afgehandel nie en my voorstel oor beelde is dat dit tans te eng geformuleer is. Solank dit duidelik by oplaai as KI gegenereerd aangedui word, sal illustrasies soos hierdie volgens my aanvaarbaar wees. Die skep van illustrasies in Afrikaans met tradisionele metodes is so tydrowend dat jy weinig daarvan op hierdie Wiki gaan vind. Met KI is dit baie makliker maar die persoon wat dit skep moet baie seker maak want KI kan soms [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusineer]] en feitelike foutiewe beelde en/of inligting genereer. Dit is juis waarom ek gekies het om die vliegtuig in die beeld generies te maak want as jy ‘n bestaande vliegtuig sou kies is jou kanse vir foute baie meer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:57, 22 September 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:33, 22 September 2026 (UTC)
[[Lêer:Merke-op-n-militere-vliegtuig.png|500px]]
== [[Saxonwold]] ==
LET WEL: [[Saxonwold]] is definitief <u>in</u> Johannesburg, nie <u>naby</u> nie. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 22 September 2026 (UTC)
:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Dit sal reggestel word as dit nog nie gedoen is nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:51, 22 September 2026 (UTC)
== Taalwenk aan Gaius ==
Die volgende entiteite word almal '''gesluit''':
*'n besigheid
*'n firma of maatskappy
*'n pad (roete)
*'n vliegveld of lughawe
*'n militêre eenheid of eskader
*'n toeriste-lokpunt, ens.
*skole
*swembaddens, ens.
Dit is nie suiwer Afrikaans om te sê '''toegemaak''' nie, ek vermoed dit is 'n anglisisme van "closed" of "closed down".
Deure en vensters word toegemaak!
Ek hoop jy begryp dit só Gaius!
Dankie vir jou werk hier. Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:18, 17 Oktober 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], haal asseblief die bron/bronne aan wat aandui dat die "toemaak" van 'n eenheid of basis beslis verkeerd is. Ek gebruik inderdaad "toemaak" as vertaling van ''closed down''. Ek dink nie dat dit noodwendig 'n anglisisme is nie. Ek leer graag. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:03, 17 Oktober 2026 (UTC)
::Hi Gaius, ek het nie bronne daarvoor nie, dis net hinderlik indien jy "toemaak" gebruik. Dit klink onvanpas. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 17 Oktober 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het met 'n vinnige kyk die volgende gekry:
:::'''My fisiese HAT'''
:::Toemaak betekenis 1b: Tydelik of permanent geen verdere sake doen nie; sluit
:::Voorbeeldsinne:
:::Die apteek maak om vyfuur toe
:::Die winkel het verlede maand toegemaak, bankrot gespeel
:::’n Winkel wat om 5-uur toemaak
:::'''Die WAT se aanlynweergawe (by VivA)'''
:::Een van die betekenisse
:::Werksaamhede permanent staak, dikw. a.g.v. bankrotskap, ’n afname in klante of kliënte, of dergelike; dikw. sin. met ''sluit''; teenoor ''oopmaak'': ''Binne ’n paar dae het die toeloop na die klein kruidenierswinkeltjies so groot geword dat hulle skoon uitverkoop geraak het en ook moes toemaak'' (A.P. Brink: Parys – Parys, 1969, 54). ''Skool maak dalk toe … ’n Kennisgewing (is) deur die Wes-Kaap departement van onderwys (WKOD) gesirkuleer rakende die oorweging van die sluit van die … skool'' (Mossel Bay Advertiser, 11 Nov. 2016, E). ''Die plekke wat steeds oop is … is verskans met dubbellae diefwering en ruitensdraad … en voor die toegemaakte besighede … is bloot sinkplate gespyker'' (LitNet Akademies, Des. 2013, 240).
:::'''Verskillende tweetalige woordeboeke'''
:::Close = toemaak, sluit
:::Close down = sluit, toemaak
:::Close = onder andere sluit (bv winkel)
:::Close down
:::Close down = sluit (bv onderneming)
:::Close down = sluit, toemaak
:::Close down something = iets sluit/toemaak; iets verbied
:::VIR MY LYK DIT OF ALTWEE GEBRUIK KAN WORD. 'n Eenheid of 'n basis kan gesluit of toegemaak word.
:::Ek hoor graag wat ander mense hieroor dink.
:::{{ping|Sobaka|Oesjaar|Rooiratel|Dumbassman}}, het julle bydraes om te lewer? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:43, 17 Oktober 2026 (UTC)
::::Dankie vir jou speurwerk, ek aanvaar dan maar TOEMAAK so! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Twee woorde teenoor een woord ==
Iemand het in die "6 Eskader SALM"-artikel die sinsnede "Nadat die plaaslik geproduseerde Atlas/Aermacchi Impala Mk I in 1972 in burgermagdiens in gebruik geneem is" onnodige verander en sodoende 'n fout gemaak. Dit was onnodig (en verkeerd) om "plaaslik geproduseerde" een woord te maak. In die woordelys van die AWS word "plaaslik vervaardig"/"plaaslik vervaardigde" los geskryf. Reël 15.48 meld dat byvoeglike naamwoorde en graadwoorde los van mekaar geskryf word in groepe wat 'n byvoeglike naamwoord as kern het en as geheel byvoeglik optree. Die voorbeeld "plaaslik vervaardigde onderdele" word gebruik. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], julle het wysigings aan die artikel aangebring: wees asseblief versigtig wanneer julle veranderings aanbring en pas asseblief die skryfreëls toe. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:24, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Die skryfwyse "weer eens" teenoor "weereens" ==
AWS reël 15.54 en opmerking
Hoewel bywoordelike verbindings soos ''nogeens'' en ''weereens'' vas geskryf word, word die skryfwyse ''nog eens'' en ''weer eens'' ter wille van tradisie as wisselvorme erken. Dit beteken dat beide skryfwyses (een woord en twee woorde) aanvaarbaar en dus korrek is. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy het dus 'n onnodige verandering aangebring toe jy my "weer eens" na "weereens" verander het. Hou asseblief op om onnoge veranderings aan te bring. My oorspronklike manier van skryf was korrek. Altwee skryfwyses word in die woordelys van die AWS aangegee. Ek het dus die skryfwyse "weer eens" weer in my artikel gebruik. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:03, 24 Oktober 2026 (UTC)
== "Line feed" in jou verwysings ==
Hou asb op om 'n "line feed" in jou verwysings te plaas, soos weereens op [[7 Eskader SALM]] (McLean, Steven)..dit vertoon 'n rooi foutboodskap. Ek moes dit nou al sewe keer regmaak! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is nie ek wat "line feed" in my verwysings plaas nie. Dit gebeur outomatiese wanneer die data ingevoer word nadat ek die sjabloon ingevul het. Dit lyk my dit is 'n leemte in die stelsel. Anders sal jy my moet leer hoe om dit reg te stel. Ek leer graag, so sê dan asseblief wat ek volgende keer moet doen! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:14, 24 Oktober 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het probeer om dit reg te maak, maar ek kon nie. Ek gebruik visuele redigering - kan nie onthou of "wys voorskou" daar is nie. Ek sal McLean in die toekoms weer as bron gebruik dan sal ek oplet wat ek doen en kyk of dit kan reg doen. Anders sal ek laat weet. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
Beste [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], jy is veronderstel om elke keer voor jy 'n nuwe artikel of enige wysiging stoor, op die '''WYS VOORSKOU''' te klik (die knoppie regs langs PUBLISEER WYSIGINGS). Dan sal jy die volgende foutboodskap by jou "verwysings" lees:
'''McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005. Steven McLean. ISBN 0-9584929-4-8. <nowiki>{{Verwys boek}}</nowiki>: {{kleur|red|line feed character in titel op posisie 60}} (hulp)''' LW dit word in rooi vertoon!
Volgende stap: druk weer "edit" en gaan boontoe in die artikel na waar jy "McLean, Steven (September 2005). Squadrons..." gelys het en verwyder die ekstra wit spasies uit die verwysing. (dit is wat die wiki 'n 'line feed character' noem. Ek druk sommer die 'backspace' tot die muis terug is op die vorige lyn in die verwysing.
Jy kan dit self gaan oefen by [[7 Eskader SALM]] en my laat weet of jy reggekom het daarmee. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 24 Oktober 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] wanneer u die titel van die boek invoer, maak seker dat die teks net een reël beslaan. Om te bevestig, klik in die titeltoevoer onder die titelteks en tik "Backspace", of gaan na die einde van die titelteks en tik "Delete". Die lynvoer kom waarskynlik van die bron waarvandaan u die titel kopieer, of uit gewoonte om "Enter" te tik nadat die titel ingevoer is. Dit gesê is dit glad nie so 'n groot probleem as daar 'n foutboodskap verskyn nie. Dit is iets wat deur 'n [[Wikipedia:WikiDwergie]] of [[Wikipedia:WikiFeetjie]], of 'n robot reggemaak kan word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:22, 24 Oktober 2026 (UTC)
::Dankie vir die raad, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek kopieer die data vir die sjabloon uit my MS Word-dokument. Die probleem met die McLean-bron is dat dit 'n dubbeldoor-titel het wat oor twee reëls verskyn, naamlik:
::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
::1920 – 2005"
::Op die titelblad van die bron verskyn die titel oor vyf reëls!
::Tydens die data-invoerproses in die sjabloon verskyn daar dikwels 'n ekstra (wit) reël.
::Anders moet ek in die toekoms die titel verander na:
::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft from 1920 – 2005"
::Dan verskyn die titel op een reël. Dalk sal dit help? Anders moet ek maar net probeer om nie ekstra spasies in te sit nie.
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:44, 24 Oktober 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] u hoef nie 'n woord by te voeg nie: "from" staan nie op die titelblad nie, en dan haal die verwysing nie meer die boek se naam aan nie. Biblioteke los juis hierdie probleem op met 'n '''dubbelpunt'''. Wanneer 'n titel oor meer as een reël op die titelblad staan, word die reëls in die katalogus met spasie-dubbelpunt-spasie aanmekaargeskakel. Die ISBD-reël is dat 'n titel woordeliks oorgeskryf word, maar dat die leestekens aangepas mag word — die woorde is die boek se eie, die leestekens is die katalogus se werk. Vir hierdie boek dus <code><nowiki>|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005</nowiki></code>. Dieselfde stelsel hanteer die res van 'n titelblad: " = " voor dieselfde titel in 'n ander taal en " / " voor die skrywer (in {{ss|Verwys boek}} hoort die skrywer natuurlik in <code>|van=</code> en <code>|voornaam=</code>). {{ss|Verwys boek}} ken die konvensie en vervang die spasie voor die dubbelpunt outomaties met 'n vaste spasie, sodat die titel nie daar kan breek nie. Die boek se eie katalogusinskrywing gebruik trouens 'n komma in plaas van die dubbelpunt — "… and their aircraft, 1920–2005" — want 'n blote jaartalreeks is nie eintlik 'n ondertitel nie. Altwee is reg; al wat saak maak, is dat dit een reël is.
:::Die lynvoer self kom uit Word. Plak in die visuele redigeerder met Ctrl+Shift+V (plak as gewone teks) in plaas van Ctrl+V, dan kom Word se reëlbreuk nie saam nie.
:::Nog iets wat baie moeite sal spaar: tik die verwysing een keer per artikel as <code><nowiki><ref name="McLean"></nowiki></code>…<code><nowiki></ref></nowiki></code> en verwys daarna net met <code><nowiki><ref name="McLean" /></nowiki></code>. Op [[Lugmagbasis Hoedspruit]] staan dieselfde McLean-verwysing tien keer uitgeskryf, en elke kopie dra sy eie lynvoer saam.
:::Laastens 'n stil een: <code>|jaar=September 2005</code> verwag net 'n jaartal en plaas die bladsy in [[:Kategorie:VS1-onderhoud: jaar]]. Skryf <code>|datum=September 2005</code>, dan is dit weg.
:::: @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] sien wat ek [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Lugmagbasis_Hoedspruit&action=history hier] gedoen het. 'n Mens kan die bladsynommers na die verwysing m.b.v. {{ss|rp}} aandui.
== Bronverwysings ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het die bronverwysing in die 7 Eskader-artikel reggemaak - ek het die skryfwyse met spasies en dubbelpunt in die volle titel van die McLean-bron gebruik - dankie vir hierdie wenk! Die verwysing is nou "skoon" - geen foutboodskap nie. Ek werk met die visuele teksredigeerder en so af en toe met die ander redigeerder. Ek verkies dus om nie kodes te gebruik nie. Ek het nou 'n manier gekry om die bronverwysing net op een plek in die artikel te gebruik: ek gebruik "Aantekeninge" en hoef dan net een keer na 'n bron te verwys.
Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Pynappel het my 'n wenk gegee oor hoe om die bronverwysing reg te kry sonder dat daar 'n foutboodskap is. Ek sal dit in die toekoms weer doen en sien of dit bly werk. Kyk asseblief of die bronverwysing van die 7 Eskader-artikel nou aanvaarbaar is.
Groete
[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:43, 24 Oktober 2026 (UTC)
:Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het weer gaan kyk na wat jy in jou wenk oor bronverwysings gesê het. Ek het die bronverwysing van die McLean-boek in my bywerking van die saadjie Lugmagbasis Durban van "September 2005" na net die jaartal verander. Ek hoop die "VS-1 ensovoorts"-storie is nou opgelos! Ek sal dan in die toekoms net die jaartal gebruik en nie ook 'n maand nie, aangesien dit is wat gevra word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:36, 30 Oktober 2026 (UTC)
==Uitnodiging tot Wikiprojek Suid-Afrika==
{| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;"
|-
| rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:Coat of arms of South Africa.svg|80px]]
|-
| Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[Lugmagbasis Durban]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika|'''Wikiprojek Suid-Afrika''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor Suid-Afrika wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika#Deelnemers|lys van deelnemers]]. Kyk gerus ook na die [[Portaal:Suid-Afrika|portaal oor Suid-Afrika]].
As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Suid-Afrika|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:46, 31 Oktober 2026 (UTC)
|}
==Uitnodiging tot Wikiprojek Lugvaartuie==
{| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;"
|-
| rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:South African Airways Boeing 747-244B at Sydney Airport.jpg|80px]]
|-
| Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[NAMC YS-11]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie|'''Wikiprojek Lugvaartuie''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor lugvaartuie en die mense wat hulle bou en vlieg, wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie/Lede|ledelys]]. Kyk ook na ons [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie#Hoe kan jy help|lys van oop take]] vir idees oor waar om te begin.
As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Lugvaartuie|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:19, 31 Oktober 2026 (UTC)
|}
:Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek werk op die oomblik aan eenhede en basisse (toegemaak en bestaande) van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Daaruit vloei soms artikels oor Suid-Afrikaanse lughawens. Uit Lugmagbasis Pietersburg het byvoorbeeld Polokwane Internasionale Lughawe voortgevloei. Terwyl ek met Lugmagbasis Durban besig was, het ek aan Louis Botha-lughawe begin werk. Toe ek op die Afrikaanse Wikipedia begin skryf het, het ek hoofsaaklik aan vliegtuigtipes gewerk - byvoorbeeld die Douglas DC-1, DC-2, DC-3 (en C-47), DC-4, DC-5, DC-6 en DC-7 en die Lockheed Constellation asook die Atlas Cheetah. Ek het in MS Word artikels oor die Douglas DC-8 en Boeing 707/Dash 80 geskep, maar ek het opgehou werk daaraan omdat die tegniese aspekte van die vliegtuie te veel begin raak het en dit besonder ingewikkelde onderwerpe is! Ek het sover my eie artikels geskep (en saadjies uitgebrei) en hier en daar vertalings uit die Engelse Wikipedia-artikels gedoen. Kyk gerus na voornoemde artikels en sê vir my of die gehalte van my werk goed genoeg vir julle projek is.
:Hoewel ek my naam op die ledelys geplaas het, gaan ek nie onmiddellik aan 'n vliegtuigtipe werk nie.
:Laat my asseblief weet wat jou gedagtes is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:51, 1 November 2026 (UTC)
:Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek wag nog vir 'n reaksie op die boodskap wat ek hierbo gelos het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:37, 6 November 2026 (UTC)
:Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek sien jy het nog nie op my boodskap gereageer nie. Kyk asseblief wat ek geskryf het en kom terug na my. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:01, 17 November 2026 (UTC)
== Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders.
Ek merk dat daar in die geval van SALM-eenhede, en spesifiek SALM-eskaders, die patroon "X Eskader SALM" gevolg word. Dus byvoorbeeld "4 Eskader SALM" en "10 Eskader SALM". Is daar 'n rede/redes waarom hierdie patroon gevolg word? Ek het onlangs in verskillende Wikipedia-artikels skakels na verskillende SALM-eskaders geplaas. Wanneer ek "10 Eskader" (met 'n skakel) skryf, bly die skakel rooi, maar wanneer ek "10 Eskader SALM" (met 'n skakel) skryf, word die skakel blou. Vir my is dit "normaal" om net "10 Eskader" te skryf en nie "10 Eskader SALM" nie. Ek het egter die laasgenoemde patroon begin volg in die artikels wat ek oor die SALM geskep het omdat dit gelyk het asof dit patroon is wat gevolg word. Dit sal ook snaaks lyk om in die geval van 'n sin soos die volgende na byvoorbeeld "5 Eskader '''SALM'''" ensovoorts te verwys. "SALM" word reeds vroeg in die sin gebruik:
Verskillende eenhede van die SALM het die Impala gebruik, naamlik 1 Eskader, 4 Eskader, 5 Eskader, 6 Eskader, 7 Eskader, 8 Eskader, 24 Eskader, 83 Straalvliegskool en 85 Gevegvliegskool.
Op die oomblik noem dit in die Atlas Impala-artikel by die 7 Eskader-skakel dat die artikel nie bestaan nie - maar die artikel is reeds geskep. Ek verlang 'n oplossing vir hierdie dilemma en sal bly wees as julle julle gedagtes oor hierdie onderwerp met my sal deel. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 12 November 2026 (UTC)
:Dilemma opgelos -- geskakel na [[7 Eskader SALM]] [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 15 November 2026 (UTC)
::Baie dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:42, 15 November 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Suid-Afrika is nie die enigste land in die wêreld met 'n lugmag wat verskeie eskaders het nie. Dus kan ons nie bloot <nowiki>[[7 Eskader]]</nowiki> gebruik nie. Maar in die konteks van 'n artikel oor die SALM, maak dit sin om dit te verkort. Jy kan die volgende gebruik om enige teks te gebruik vir 'n spesifike interke skakel : <nowiki>[[Sit artikel titel hier|sit enige teks hier]]</nowiki>, so in die geval kan jy dit so gebruik : <nowiki>[[7 Eskader SALM|7 Eskader]]</nowiki>. Ek hoop dit help. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:16, 19 November 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] vir jou reaksie! Ek het geraai dat byvoorbeeld '''<u>7 Eskader SALM</u>''' as titel gebruik word weens die rede wat jy hierbo noem. Ek het gelukkig hierdie patroon gevolg vandat ek artikels oor SALM-eenhede begin skep het. Mens sal maar moet kyk hoe jy 'n probleem in 'n bepaalde konteks kan oplos. Wanneer ek weer voor 'n dilemma te staan kom soos hierbo genoem word, sal ek probeer om jou wenk te volg. Kan mens die kodeskryfwyse volg wanneer jy die visuele teksredigeerder gebruik? Dit is die redigeerder wat ek in 95% van die gevalle gebruik wanneer ek met Wikipedia-artikels werk. Ek gebruik die ander redigeerder net as ek moet om iets in 'n bepaalde geval te doen. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:36, 19 November 2026 (UTC)
:::::As jy die visuele redigeerder gebruik dan doen mens dit effens anders. Skryf eers die teks wat jy wil hê moet verskyn, b.v. "7 Eskader", dan selekteer jy daai teks, en kliek op die skakel knoppie. (Dit lyk soos 'n ketting) Dan is daar 'n "popup" wat vir bladsye soek met die selfde naam as die teks wat jy geselekteer het. Jy kan dit teks in die "popup" verwyder en vervang met die artikel se titel, en dan die "Klaar" knoppie druk. Dan sal die die selfde effek hê. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 19 November 2026 (UTC)
js8dwqqurc3wi9pjnhl4n2qppg6tqfj
3378848
3378816
2026-11-19T13:51:37Z
Gaius le Roux
203341
/* Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels */ Antwoord
3378848
wikitext
text/x-wiki
== Stulugturbine ==
{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)
:Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu".
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)
== Name van die verskillende klappe ==
{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap
Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)
:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/~2026-13155-32|~2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)
== Flaperon ==
{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)
== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)
:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)
== Oefensessie ==
Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).
Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)
:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)
== Redigeer van Lockheed Constellation ==
Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)
== Skryfwedstryd ==
Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)
:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)
== Lugvaartterme ==
{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)
== Ek het...ek het...ek het... ==
Jou aanhoudende sinsnede "ek het..." in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.
Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)
:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê "ek het..." MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)
== Vertaling van Engelse kleurterme ==
{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)
:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.
:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk
:Engels Moontlike Afrikaans
:''Deep Buff'' diep dofgeel of donker geelbruin
:''Dark Earth'' donker aardbruin
:''Dark Green '' donkergroen
:''Azure Blue'' asuurblou
:''Sky Blue'' hemelsblou
:''Light Earth'' ligte aardbruin
:''Middle Stone'' middelsteengrys of medium klipkleur
:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:
:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)
:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme "Dark Earth" en "Deep Buff" word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal "donker aardbruin" en "diep dofgeel" egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan "olyfgroen"/"dowwe olyfgroen" werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys "drab" kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)
== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar "wit"). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)
:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is nie.
:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.
:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”
:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”
: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing "Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf." gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)
== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld!
N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)
:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)
== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!
In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm "Light Admiralty Grey" vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.
Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: "a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge" '''''EN''''' "two-tone grey lowviz camo scheme". Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen "laesigbaarheidskema" gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen "twee skakerings grys"/"grys met/van twee skakerings" gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.
Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)
:Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&cRef=BS381C+697&cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)
:Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis "skema" bedoel en nie "skerm" nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend!
:Jou gebruik van "kenteken" vir ''badge'' is interessant. Ek het sover "kenteken" in die vorm van "nasionale kenteken" gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels "Arendkasteel" en "Springbokkasteel" (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC)
::Plesier. Sien rondeel word in die meeste artikels oor lugmagte op die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Kon dit nie in die HAT opspoor nie (heel ander betekenis). Nietemin mag moontlik gebruiklike Afrikaanse term vir die nasionale herkenningsteken op ’n militêre vliegtuig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:27, 21 September 2026 (UTC)
:::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Sou jy eerder ''nasionale herkenningsteken'' as "Afrikaanse" term in plaas van die vreemde vorm ''rondeel'' gebruik? Soms verkies ek die Dietse vorm bo die Romaanse vorm. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:02, 21 September 2026 (UTC)
:Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Wanneer ek na die eskaderwapen verwys, bedoel ek die wapen (''badge'') wat iewers op die vliegtuig verskyn. Daardie wapen sal die heraldies goedgekeurde wapen wees/die amptelike wapen wees soos dit deur die SALM se owerstes goedgekeur is. Ek sou reken dat 'n mens dan eerder van "wapen" as "kenteken" behoort te praat? Sover ek weet, sou net amptelik goedgekeurde wapens op die vliegtuie toegelaat word, met ander die heraldiese eenheidswapen word bedoel. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:20, 21 September 2026 (UTC)
::Ja Gaius, daar is soveel moontlike “merke” op ‘n militêre vliegtuig ek self is nou maar ook ietwat verward. Het bietjie rondgespeel met definisies op die internet en die volgende lys saamgestel. Ek dink jy is baie nader as ek aan die onderwerp en kan uiteraard gebruik wat vir jou reg voel.
::‘n Vliegtuig kon dus tegelykertyd verskeie soorte merke dra:
::Rondeel Dui nasionaliteit of lugmag aan
::Eenheidswapen Amptelike heraldiese identiteit van die skool, eskader of eenheid
::Eenheidskenteken/embleem Amptelike identiteit wat nie noodwendig heraldies is nie
::Neuskuns Informele of halfamptelike versiering van ’n individuele vliegtuig
::Operasionele merke Dui missies, oorwinnings of vernietigde teikens aan
::Stertnommer/reeksnommer Identifiseer die individuele vliegtuig administratief
::Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:25, 21 September 2026 (UTC)
:::Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], soos gewoonlik 'n volledige antwoord. Ek sal hou by "wapen" vir ''badge''; bedoelende die heraldiese identiteit van die eenheid (eskader, basis, skool, ensovoorts). Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:35, 21 September 2026 (UTC)
==Illustrasie==
Het na aanleiding van ons gesprek oor militêre vliegtuigmerke hierdie illustrasie met die hulp van KI geskep. Moontlik kan dit in die toekoms gebruik word. Sien tot my skok die generiese artikel Militêre Vliegtuig bestaan nog nie in die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:32, 21 September 2026 (UTC)
:Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Dit lyk na 'n illustrasie wat gebruik sou kon word as mens 'n artikel met die titel "Militêre Vliegtuig" sou wou skep. Sal jy asseblief die beeld by my e-posadres gabrielleroux4@gmail.com aan my stuur? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:33, 22 September 2026 (UTC)
:: So gedoen. groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:19, 22 September 2026 (UTC)
:::Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Hoe verleen ek erkenning vir jou illustrasie? Is die debat rondom KI nou al uitgesorteer? As ek jou illustrasie gaan gebruik, sal ek dit op 'n ander plek oplaai as die gewone plek waar ek my eie beelde oplaai. Op daardie plek moet 'n mens die bron, daarsteller, datum en outeur van die foto noem. Vir 'n foto van die SALM gebruik ek byvoorbeeld bron as Gabriel le Roux-versameling en daarsteller as Gaius le Roux. Die outeur word as die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui. As die datum en outeur onbekend is, noem ek Datum en Outeur onbekend. Ek sal jou leiding in hierdie verband waardeer. As hulle wil, kan {{ping|Aliwal2012|Rooiratel|Oesjaar}} ook kommentaar lewer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:33, 22 September 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius]] Ek het dit op die Afrikaanse Wikipedia gelaai so dit is beskikbaar as (Merke-op-n-militere-vliegtuig.png) vir gebruik hier. Ek het dit nie op WikiCommons gelaai nie. Glo nie dit sal 'n probleem wees solank as wat dit duidelik gestel word dat dit met Chat GPT op 20 September 2026 geskep is nie. Nee die beleid oor KI is nog nie afgehandel nie en my voorstel oor beelde is dat dit tans te eng geformuleer is. Solank dit duidelik by oplaai as KI gegenereerd aangedui word, sal illustrasies soos hierdie volgens my aanvaarbaar wees. Die skep van illustrasies in Afrikaans met tradisionele metodes is so tydrowend dat jy weinig daarvan op hierdie Wiki gaan vind. Met KI is dit baie makliker maar die persoon wat dit skep moet baie seker maak want KI kan soms [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusineer]] en feitelike foutiewe beelde en/of inligting genereer. Dit is juis waarom ek gekies het om die vliegtuig in die beeld generies te maak want as jy ‘n bestaande vliegtuig sou kies is jou kanse vir foute baie meer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:57, 22 September 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:33, 22 September 2026 (UTC)
[[Lêer:Merke-op-n-militere-vliegtuig.png|500px]]
== [[Saxonwold]] ==
LET WEL: [[Saxonwold]] is definitief <u>in</u> Johannesburg, nie <u>naby</u> nie. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 22 September 2026 (UTC)
:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Dit sal reggestel word as dit nog nie gedoen is nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:51, 22 September 2026 (UTC)
== Taalwenk aan Gaius ==
Die volgende entiteite word almal '''gesluit''':
*'n besigheid
*'n firma of maatskappy
*'n pad (roete)
*'n vliegveld of lughawe
*'n militêre eenheid of eskader
*'n toeriste-lokpunt, ens.
*skole
*swembaddens, ens.
Dit is nie suiwer Afrikaans om te sê '''toegemaak''' nie, ek vermoed dit is 'n anglisisme van "closed" of "closed down".
Deure en vensters word toegemaak!
Ek hoop jy begryp dit só Gaius!
Dankie vir jou werk hier. Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:18, 17 Oktober 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], haal asseblief die bron/bronne aan wat aandui dat die "toemaak" van 'n eenheid of basis beslis verkeerd is. Ek gebruik inderdaad "toemaak" as vertaling van ''closed down''. Ek dink nie dat dit noodwendig 'n anglisisme is nie. Ek leer graag. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:03, 17 Oktober 2026 (UTC)
::Hi Gaius, ek het nie bronne daarvoor nie, dis net hinderlik indien jy "toemaak" gebruik. Dit klink onvanpas. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 17 Oktober 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het met 'n vinnige kyk die volgende gekry:
:::'''My fisiese HAT'''
:::Toemaak betekenis 1b: Tydelik of permanent geen verdere sake doen nie; sluit
:::Voorbeeldsinne:
:::Die apteek maak om vyfuur toe
:::Die winkel het verlede maand toegemaak, bankrot gespeel
:::’n Winkel wat om 5-uur toemaak
:::'''Die WAT se aanlynweergawe (by VivA)'''
:::Een van die betekenisse
:::Werksaamhede permanent staak, dikw. a.g.v. bankrotskap, ’n afname in klante of kliënte, of dergelike; dikw. sin. met ''sluit''; teenoor ''oopmaak'': ''Binne ’n paar dae het die toeloop na die klein kruidenierswinkeltjies so groot geword dat hulle skoon uitverkoop geraak het en ook moes toemaak'' (A.P. Brink: Parys – Parys, 1969, 54). ''Skool maak dalk toe … ’n Kennisgewing (is) deur die Wes-Kaap departement van onderwys (WKOD) gesirkuleer rakende die oorweging van die sluit van die … skool'' (Mossel Bay Advertiser, 11 Nov. 2016, E). ''Die plekke wat steeds oop is … is verskans met dubbellae diefwering en ruitensdraad … en voor die toegemaakte besighede … is bloot sinkplate gespyker'' (LitNet Akademies, Des. 2013, 240).
:::'''Verskillende tweetalige woordeboeke'''
:::Close = toemaak, sluit
:::Close down = sluit, toemaak
:::Close = onder andere sluit (bv winkel)
:::Close down
:::Close down = sluit (bv onderneming)
:::Close down = sluit, toemaak
:::Close down something = iets sluit/toemaak; iets verbied
:::VIR MY LYK DIT OF ALTWEE GEBRUIK KAN WORD. 'n Eenheid of 'n basis kan gesluit of toegemaak word.
:::Ek hoor graag wat ander mense hieroor dink.
:::{{ping|Sobaka|Oesjaar|Rooiratel|Dumbassman}}, het julle bydraes om te lewer? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:43, 17 Oktober 2026 (UTC)
::::Dankie vir jou speurwerk, ek aanvaar dan maar TOEMAAK so! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 17 Oktober 2026 (UTC)
== Twee woorde teenoor een woord ==
Iemand het in die "6 Eskader SALM"-artikel die sinsnede "Nadat die plaaslik geproduseerde Atlas/Aermacchi Impala Mk I in 1972 in burgermagdiens in gebruik geneem is" onnodige verander en sodoende 'n fout gemaak. Dit was onnodig (en verkeerd) om "plaaslik geproduseerde" een woord te maak. In die woordelys van die AWS word "plaaslik vervaardig"/"plaaslik vervaardigde" los geskryf. Reël 15.48 meld dat byvoeglike naamwoorde en graadwoorde los van mekaar geskryf word in groepe wat 'n byvoeglike naamwoord as kern het en as geheel byvoeglik optree. Die voorbeeld "plaaslik vervaardigde onderdele" word gebruik. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], julle het wysigings aan die artikel aangebring: wees asseblief versigtig wanneer julle veranderings aanbring en pas asseblief die skryfreëls toe. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:24, 22 Oktober 2026 (UTC)
== Die skryfwyse "weer eens" teenoor "weereens" ==
AWS reël 15.54 en opmerking
Hoewel bywoordelike verbindings soos ''nogeens'' en ''weereens'' vas geskryf word, word die skryfwyse ''nog eens'' en ''weer eens'' ter wille van tradisie as wisselvorme erken. Dit beteken dat beide skryfwyses (een woord en twee woorde) aanvaarbaar en dus korrek is. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy het dus 'n onnodige verandering aangebring toe jy my "weer eens" na "weereens" verander het. Hou asseblief op om onnoge veranderings aan te bring. My oorspronklike manier van skryf was korrek. Altwee skryfwyses word in die woordelys van die AWS aangegee. Ek het dus die skryfwyse "weer eens" weer in my artikel gebruik. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:03, 24 Oktober 2026 (UTC)
== "Line feed" in jou verwysings ==
Hou asb op om 'n "line feed" in jou verwysings te plaas, soos weereens op [[7 Eskader SALM]] (McLean, Steven)..dit vertoon 'n rooi foutboodskap. Ek moes dit nou al sewe keer regmaak! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is nie ek wat "line feed" in my verwysings plaas nie. Dit gebeur outomatiese wanneer die data ingevoer word nadat ek die sjabloon ingevul het. Dit lyk my dit is 'n leemte in die stelsel. Anders sal jy my moet leer hoe om dit reg te stel. Ek leer graag, so sê dan asseblief wat ek volgende keer moet doen! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:14, 24 Oktober 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het probeer om dit reg te maak, maar ek kon nie. Ek gebruik visuele redigering - kan nie onthou of "wys voorskou" daar is nie. Ek sal McLean in die toekoms weer as bron gebruik dan sal ek oplet wat ek doen en kyk of dit kan reg doen. Anders sal ek laat weet. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
Beste [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], jy is veronderstel om elke keer voor jy 'n nuwe artikel of enige wysiging stoor, op die '''WYS VOORSKOU''' te klik (die knoppie regs langs PUBLISEER WYSIGINGS). Dan sal jy die volgende foutboodskap by jou "verwysings" lees:
'''McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005. Steven McLean. ISBN 0-9584929-4-8. <nowiki>{{Verwys boek}}</nowiki>: {{kleur|red|line feed character in titel op posisie 60}} (hulp)''' LW dit word in rooi vertoon!
Volgende stap: druk weer "edit" en gaan boontoe in die artikel na waar jy "McLean, Steven (September 2005). Squadrons..." gelys het en verwyder die ekstra wit spasies uit die verwysing. (dit is wat die wiki 'n 'line feed character' noem. Ek druk sommer die 'backspace' tot die muis terug is op die vorige lyn in die verwysing.
Jy kan dit self gaan oefen by [[7 Eskader SALM]] en my laat weet of jy reggekom het daarmee. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 24 Oktober 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] wanneer u die titel van die boek invoer, maak seker dat die teks net een reël beslaan. Om te bevestig, klik in die titeltoevoer onder die titelteks en tik "Backspace", of gaan na die einde van die titelteks en tik "Delete". Die lynvoer kom waarskynlik van die bron waarvandaan u die titel kopieer, of uit gewoonte om "Enter" te tik nadat die titel ingevoer is. Dit gesê is dit glad nie so 'n groot probleem as daar 'n foutboodskap verskyn nie. Dit is iets wat deur 'n [[Wikipedia:WikiDwergie]] of [[Wikipedia:WikiFeetjie]], of 'n robot reggemaak kan word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:22, 24 Oktober 2026 (UTC)
::Dankie vir die raad, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek kopieer die data vir die sjabloon uit my MS Word-dokument. Die probleem met die McLean-bron is dat dit 'n dubbeldoor-titel het wat oor twee reëls verskyn, naamlik:
::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
::1920 – 2005"
::Op die titelblad van die bron verskyn die titel oor vyf reëls!
::Tydens die data-invoerproses in die sjabloon verskyn daar dikwels 'n ekstra (wit) reël.
::Anders moet ek in die toekoms die titel verander na:
::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft from 1920 – 2005"
::Dan verskyn die titel op een reël. Dalk sal dit help? Anders moet ek maar net probeer om nie ekstra spasies in te sit nie.
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:44, 24 Oktober 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] u hoef nie 'n woord by te voeg nie: "from" staan nie op die titelblad nie, en dan haal die verwysing nie meer die boek se naam aan nie. Biblioteke los juis hierdie probleem op met 'n '''dubbelpunt'''. Wanneer 'n titel oor meer as een reël op die titelblad staan, word die reëls in die katalogus met spasie-dubbelpunt-spasie aanmekaargeskakel. Die ISBD-reël is dat 'n titel woordeliks oorgeskryf word, maar dat die leestekens aangepas mag word — die woorde is die boek se eie, die leestekens is die katalogus se werk. Vir hierdie boek dus <code><nowiki>|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005</nowiki></code>. Dieselfde stelsel hanteer die res van 'n titelblad: " = " voor dieselfde titel in 'n ander taal en " / " voor die skrywer (in {{ss|Verwys boek}} hoort die skrywer natuurlik in <code>|van=</code> en <code>|voornaam=</code>). {{ss|Verwys boek}} ken die konvensie en vervang die spasie voor die dubbelpunt outomaties met 'n vaste spasie, sodat die titel nie daar kan breek nie. Die boek se eie katalogusinskrywing gebruik trouens 'n komma in plaas van die dubbelpunt — "… and their aircraft, 1920–2005" — want 'n blote jaartalreeks is nie eintlik 'n ondertitel nie. Altwee is reg; al wat saak maak, is dat dit een reël is.
:::Die lynvoer self kom uit Word. Plak in die visuele redigeerder met Ctrl+Shift+V (plak as gewone teks) in plaas van Ctrl+V, dan kom Word se reëlbreuk nie saam nie.
:::Nog iets wat baie moeite sal spaar: tik die verwysing een keer per artikel as <code><nowiki><ref name="McLean"></nowiki></code>…<code><nowiki></ref></nowiki></code> en verwys daarna net met <code><nowiki><ref name="McLean" /></nowiki></code>. Op [[Lugmagbasis Hoedspruit]] staan dieselfde McLean-verwysing tien keer uitgeskryf, en elke kopie dra sy eie lynvoer saam.
:::Laastens 'n stil een: <code>|jaar=September 2005</code> verwag net 'n jaartal en plaas die bladsy in [[:Kategorie:VS1-onderhoud: jaar]]. Skryf <code>|datum=September 2005</code>, dan is dit weg.
:::: @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] sien wat ek [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Lugmagbasis_Hoedspruit&action=history hier] gedoen het. 'n Mens kan die bladsynommers na die verwysing m.b.v. {{ss|rp}} aandui.
== Bronverwysings ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het die bronverwysing in die 7 Eskader-artikel reggemaak - ek het die skryfwyse met spasies en dubbelpunt in die volle titel van die McLean-bron gebruik - dankie vir hierdie wenk! Die verwysing is nou "skoon" - geen foutboodskap nie. Ek werk met die visuele teksredigeerder en so af en toe met die ander redigeerder. Ek verkies dus om nie kodes te gebruik nie. Ek het nou 'n manier gekry om die bronverwysing net op een plek in die artikel te gebruik: ek gebruik "Aantekeninge" en hoef dan net een keer na 'n bron te verwys.
Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Pynappel het my 'n wenk gegee oor hoe om die bronverwysing reg te kry sonder dat daar 'n foutboodskap is. Ek sal dit in die toekoms weer doen en sien of dit bly werk. Kyk asseblief of die bronverwysing van die 7 Eskader-artikel nou aanvaarbaar is.
Groete
[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:43, 24 Oktober 2026 (UTC)
:Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het weer gaan kyk na wat jy in jou wenk oor bronverwysings gesê het. Ek het die bronverwysing van die McLean-boek in my bywerking van die saadjie Lugmagbasis Durban van "September 2005" na net die jaartal verander. Ek hoop die "VS-1 ensovoorts"-storie is nou opgelos! Ek sal dan in die toekoms net die jaartal gebruik en nie ook 'n maand nie, aangesien dit is wat gevra word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:36, 30 Oktober 2026 (UTC)
==Uitnodiging tot Wikiprojek Suid-Afrika==
{| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;"
|-
| rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:Coat of arms of South Africa.svg|80px]]
|-
| Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[Lugmagbasis Durban]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika|'''Wikiprojek Suid-Afrika''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor Suid-Afrika wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika#Deelnemers|lys van deelnemers]]. Kyk gerus ook na die [[Portaal:Suid-Afrika|portaal oor Suid-Afrika]].
As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Suid-Afrika|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:46, 31 Oktober 2026 (UTC)
|}
==Uitnodiging tot Wikiprojek Lugvaartuie==
{| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;"
|-
| rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:South African Airways Boeing 747-244B at Sydney Airport.jpg|80px]]
|-
| Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[NAMC YS-11]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie|'''Wikiprojek Lugvaartuie''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor lugvaartuie en die mense wat hulle bou en vlieg, wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie/Lede|ledelys]]. Kyk ook na ons [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie#Hoe kan jy help|lys van oop take]] vir idees oor waar om te begin.
As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Lugvaartuie|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:19, 31 Oktober 2026 (UTC)
|}
:Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek werk op die oomblik aan eenhede en basisse (toegemaak en bestaande) van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Daaruit vloei soms artikels oor Suid-Afrikaanse lughawens. Uit Lugmagbasis Pietersburg het byvoorbeeld Polokwane Internasionale Lughawe voortgevloei. Terwyl ek met Lugmagbasis Durban besig was, het ek aan Louis Botha-lughawe begin werk. Toe ek op die Afrikaanse Wikipedia begin skryf het, het ek hoofsaaklik aan vliegtuigtipes gewerk - byvoorbeeld die Douglas DC-1, DC-2, DC-3 (en C-47), DC-4, DC-5, DC-6 en DC-7 en die Lockheed Constellation asook die Atlas Cheetah. Ek het in MS Word artikels oor die Douglas DC-8 en Boeing 707/Dash 80 geskep, maar ek het opgehou werk daaraan omdat die tegniese aspekte van die vliegtuie te veel begin raak het en dit besonder ingewikkelde onderwerpe is! Ek het sover my eie artikels geskep (en saadjies uitgebrei) en hier en daar vertalings uit die Engelse Wikipedia-artikels gedoen. Kyk gerus na voornoemde artikels en sê vir my of die gehalte van my werk goed genoeg vir julle projek is.
:Hoewel ek my naam op die ledelys geplaas het, gaan ek nie onmiddellik aan 'n vliegtuigtipe werk nie.
:Laat my asseblief weet wat jou gedagtes is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:51, 1 November 2026 (UTC)
:Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek wag nog vir 'n reaksie op die boodskap wat ek hierbo gelos het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:37, 6 November 2026 (UTC)
:Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek sien jy het nog nie op my boodskap gereageer nie. Kyk asseblief wat ek geskryf het en kom terug na my. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:01, 17 November 2026 (UTC)
== Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders.
Ek merk dat daar in die geval van SALM-eenhede, en spesifiek SALM-eskaders, die patroon "X Eskader SALM" gevolg word. Dus byvoorbeeld "4 Eskader SALM" en "10 Eskader SALM". Is daar 'n rede/redes waarom hierdie patroon gevolg word? Ek het onlangs in verskillende Wikipedia-artikels skakels na verskillende SALM-eskaders geplaas. Wanneer ek "10 Eskader" (met 'n skakel) skryf, bly die skakel rooi, maar wanneer ek "10 Eskader SALM" (met 'n skakel) skryf, word die skakel blou. Vir my is dit "normaal" om net "10 Eskader" te skryf en nie "10 Eskader SALM" nie. Ek het egter die laasgenoemde patroon begin volg in die artikels wat ek oor die SALM geskep het omdat dit gelyk het asof dit patroon is wat gevolg word. Dit sal ook snaaks lyk om in die geval van 'n sin soos die volgende na byvoorbeeld "5 Eskader '''SALM'''" ensovoorts te verwys. "SALM" word reeds vroeg in die sin gebruik:
Verskillende eenhede van die SALM het die Impala gebruik, naamlik 1 Eskader, 4 Eskader, 5 Eskader, 6 Eskader, 7 Eskader, 8 Eskader, 24 Eskader, 83 Straalvliegskool en 85 Gevegvliegskool.
Op die oomblik noem dit in die Atlas Impala-artikel by die 7 Eskader-skakel dat die artikel nie bestaan nie - maar die artikel is reeds geskep. Ek verlang 'n oplossing vir hierdie dilemma en sal bly wees as julle julle gedagtes oor hierdie onderwerp met my sal deel. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 12 November 2026 (UTC)
:Dilemma opgelos -- geskakel na [[7 Eskader SALM]] [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 15 November 2026 (UTC)
::Baie dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:42, 15 November 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Suid-Afrika is nie die enigste land in die wêreld met 'n lugmag wat verskeie eskaders het nie. Dus kan ons nie bloot <nowiki>[[7 Eskader]]</nowiki> gebruik nie. Maar in die konteks van 'n artikel oor die SALM, maak dit sin om dit te verkort. Jy kan die volgende gebruik om enige teks te gebruik vir 'n spesifike interke skakel : <nowiki>[[Sit artikel titel hier|sit enige teks hier]]</nowiki>, so in die geval kan jy dit so gebruik : <nowiki>[[7 Eskader SALM|7 Eskader]]</nowiki>. Ek hoop dit help. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:16, 19 November 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] vir jou reaksie! Ek het geraai dat byvoorbeeld '''<u>7 Eskader SALM</u>''' as titel gebruik word weens die rede wat jy hierbo noem. Ek het gelukkig hierdie patroon gevolg vandat ek artikels oor SALM-eenhede begin skep het. Mens sal maar moet kyk hoe jy 'n probleem in 'n bepaalde konteks kan oplos. Wanneer ek weer voor 'n dilemma te staan kom soos hierbo genoem word, sal ek probeer om jou wenk te volg. Kan mens die kodeskryfwyse volg wanneer jy die visuele teksredigeerder gebruik? Dit is die redigeerder wat ek in 95% van die gevalle gebruik wanneer ek met Wikipedia-artikels werk. Ek gebruik die ander redigeerder net as ek moet om iets in 'n bepaalde geval te doen. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:36, 19 November 2026 (UTC)
:::::As jy die visuele redigeerder gebruik dan doen mens dit effens anders. Skryf eers die teks wat jy wil hê moet verskyn, b.v. "7 Eskader", dan selekteer jy daai teks, en kliek op die skakel knoppie. (Dit lyk soos 'n ketting) Dan is daar 'n "popup" wat vir bladsye soek met die selfde naam as die teks wat jy geselekteer het. Jy kan dit teks in die "popup" verwyder en vervang met die artikel se titel, en dan die "Klaar" knoppie druk. Dan sal die die selfde effek hê. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:41, 19 November 2026 (UTC)
::::::Baie dankie, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], ek waardeer dit baie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:51, 19 November 2026 (UTC)
nibib346youz85e7jxl195kjh6xl64y
Monopsis decipiens
0
461515
3378795
3010640
2026-11-19T12:04:31Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis (plant)]]
3378795
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| naam = Skoenlapperplant
| beeld =
| genus = Monopsis (plant)
| species = decipiens
| outeur = (Sond.) Thulin, (1979)
| sinonieme =* ''Dortmanna decipiens'' <small>(Sond.) Kuntze</small>
* ''Lobelia breynii var. bragae'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small>
* ''Lobelia decipiens'' <small>Sond.</small>
* ''Lobelia dobrowskioides'' <small>Diels</small>
}}
Die '''skoenlapperplant''' (''Monopsis decipiens'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Campanulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor.
== Galery ==
<gallery>
Monopsis decipiens 2.jpg
Monopsis decipiens (Campanulaceae) (49410344632).jpg
Monopsis decipiens 1.jpg
Monopsis decipiens 1DS-II 2-5494.jpg
Monopsis decipiens 1DS-II 2-5495.jpg
Monopsis decipiens 1DS-II 2-5497.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1726-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:144160-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/41afd713-b6b1-4053-8413-8fc3ad88c929 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Monopsis|decipiens]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Eswatini]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]
d75ptfca1pr542ss96lpmhzlnb3o3jn
Monopsis lutea
0
461520
3378796
3010642
2026-11-19T12:04:35Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis (plant)]]
3378796
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus =
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Monopsis (plant)
| species = lutea
| outeur = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Urb., (1880)
| sinonieme =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center>
}}
'''''Monopsis lutea''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Campanulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.
== Sinonieme ==
{{div col|colwidth=26em}}
* ''Dortmanna breynii'' <small>(Lam.) Kuntze</small>
* ''Dortmanna lutea'' <small>(L.) Kuntze</small>
* ''Dortmanna lutea var. euphrasioides'' <small>(Sond.) Kuntze</small>
* ''Lobelia breynii'' <small>Lam.</small>
* ''Lobelia ericoides'' <small>(C.Presl) D.Dietr.</small>
* ''Lobelia lutea'' <small>L.</small>
* ''Monopsis arenaria'' <small>E.Wimm.</small>
* ''Monopsis lutea var. ericoides'' <small>(C.Presl) Urb.</small>
* ''Monopsis lutea var. euphrasioides'' <small>(Sond.) Urb.</small>
* ''Monopsis lutea var. subcoerule'' <small>Zahlbr.</small>
* ''Parastranthus capitatus'' <small>(C.Presl) A.DC.</small>
* ''Parastranthus ericoides'' <small>(C.Presl) A.DC.</small>
* ''Parastranthus euphrasioides'' <small>A.DC.</small>
* ''Parastranthus luteus'' <small>(L.) A.DC.</small>
* ''Parastranthus luteus var. capitatus'' <small>(C.Presl) Sond.</small>
* ''Parastranthus luteus var. ericoides'' <small>(C.Presl) Sond.</small>
* ''Parastranthus luteus var. euphrasioides'' <small>Sond.</small>
* ''Parastranthus simplex'' <small>G.Don</small>
* ''Rapuntium breynii'' <small>(Lam.) C.Presl</small>
* ''Rapuntium capitatum'' <small>C.Presl</small>
* ''Rapuntium ericoides'' <small>C.Presl</small>
* ''Rapuntium luteum'' <small>(L.) Chaz.</small>
{{div col end}}
== Gallery ==
<gallery>
Monopsis lutea 1DS-II 1-C3700.jpg
Monopsis lutea 1DS-II 1-C3702.jpg
Monopsis lutea 1DS-II 1-C3705.jpg
Monopsis lutea 1DS-II 1-C3713.jpg
Monopsis lutea 1DS-II 1-C5105.jpg
Monopsis lutea 1DS-II 1-C5163.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1726-14 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:144168-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/25ef8daa-245c-42f6-86f1-6c35d5627790 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Monopsis|lutea]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
0ehi1q2h0hpvftv3n6bdmk1o86w84hz
Monopsis unidentata
0
461526
3378798
3010644
2026-11-19T12:04:44Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis (plant)]]
3378798
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Monopsis (plant)
| species = unidentata
| outeur = (Dryand.) E.Wimm., (1953)
| sinonieme =* ''Dobrowskya massoniana'' <small>C.Presl</small>
* ''Dobrowskya unidendata'' <small>(Dryand.) A.DC.</small>
* ''Lobelia unidentata'' <small>W.T.Aiton</small>
* ''Parastranthus unidentatus'' <small>(Dryand.) G.Don</small>
}}
'''''Monopsis unidentata''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Campanulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
== Infraspesies ==
Die spesie het drie [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:
* ''Monopsis unidentata subsp. intermedia'' <small>Phillipson</small>
* ''Monopsis unidentata subsp. laevicaulis'' <small>(C.Presl) Phillipson</small>
* ''Monopsis unidentata subsp. unidentata
== Gallery ==
<gallery>
Monopsis unidentata IMG 0436s.JPG
Monopsis unidentata 2012 11 22 9280s.JPG
Monopsis unidentata - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford (1).jpg
Monopsis unidentata subsp. laevicaulis 1DS-II 1984-01.jpg
Monopsis unidentata subsp. laevicaulis 1DS-II 1984-02.jpg
Monopsis unidentata subsp. unidentata 1DS-II 1-C3761.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1726-27 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:144178-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e0e1654a-421d-4109-a936-7269414bfb65 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Monopsis|unidentata]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
4qyd7ot30m1ecjmamiunxv87l7xl1kq
Monopsis stellarioides
0
461531
3378797
3010645
2026-11-19T12:04:40Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Monopsis (plant)]]
3378797
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = iucn3.1
| naam =
| beeld =
| genus = Monopsis (plant)
| species = stellarioides
| outeur = (C.Presl) Urb., (1880)
| sinonieme =* ''Dobrowskya stellarioides'' <small>C.Presl</small>
* ''Dortmanna stellarioides'' <small>(C.Presl) Kuntze</small>
* ''Lobelia stellarioides'' <small>(C.Presl) Benth. & Hook.f. ex Hemsl.</small>
* ''Parastranthus stellarioides'' <small>(C.Presl) Vatke</small>
}}
'''''Monopsis stellarioides''''' is 'n eenjarige of meerjarige plant wat deel van die Campanulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Comore-eilande]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ekwatoriaal-Guinee]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], Golf van Guinee-eilande, [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Rwanda]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Oos-Kaap]] voor.
== Infraspesies ==
Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:
* ''Monopsis stellarioides subsp. schimperiana'' <small>(Urb.) Thulin</small>
* ''Monopsis stellarioides subsp. stellarioides''
== Gallery ==
<gallery>
Monopsis stellarioides 5Dsr 9187.jpg
Monopsis stellarioides 5Dsr 9188.jpg
Monopsis stellarioides 5Dsr 9189.jpg
Monopsis stellarioides, blom, Iphithi NR, a.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1726-24 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:144175-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e0e1654a-421d-4109-a936-7269414bfb65 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Monopsis|stellarioides]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Ekwatoriaal-Guinee]]
[[Kategorie:Flora van Eswatini]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Kameroen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]
f8vm7feriua9sb2ywx7ec6d0eyz4d44
Willy van der Kuijlen
0
463272
3378821
3355140
2026-11-19T12:51:26Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378821
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Willy van der Kuijlen
| image = [[Lêer:Willy van der Kuylen, Bestanddeelnr 921-6343.jpg|280px]]
| image_size = 250
| caption = Van der Kuijlen in 1968
| fullname = Wilhelmus Martinus Leonardus<br/>Johannes van der Kuijlen<ref name="name">{{cite web | title = Cv Willy van der Kuijlen | url = http://www.beijen.net/frank/cvs/kuijlen-w-van-der.htm | publisher = Voetbalfocus | access-date =2 July 2013}}</ref>
| birth_date = {{Birth date|1946|12|6|df=y}}<ref name="name"/>
| birth_place = [[Helmond]], [[Nederland]]
| death_date = {{Death date and age|1946|12|6|2021|4|19|df=y}}
| death_place = [[Helmond]], [[Nederland]]
| height = 1,81 m<ref name="height">{{cite web | title = Willy van der Kuijlen | url = http://www.enciclopedia-football.com/web/index.php?option=com_adsmanager&view=details&id=718&catid=1&Itemid=1&lang=en | publisher = Enciclopedia Football | access-date =2 July 2013}}</ref>
| currentclub =
| position = Aanvallende middelvelder, voorspeler
| youthyears1 = 1953-1964 |youthclubs1 = HVV Helmond<ref name="zuipsite">{{cite web | title = 4. Willy van der Kuylen | url = http://www.psvzuipsite.nl/index.php?menu_id=51&multitext_id=178 | publisher = PSVZuipsite.nl | access-date = 2 July 2013 | archive-date = 25 April 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070425225525/http://www.psvzuipsite.nl/index.php?menu_id=51 | url-status = dead }}</ref>
| years1 = 1964-1981
| clubs1 = [[PSV Eindhoven|PSV]]
| caps1 = 528
| goals1 = 308
| years2 = 1981-1982
| clubs2 = [[MVV Maastricht|MVV]]
| caps2 = 16
| goals2 = 3
| totalcaps = 544
| totalgoals = 311
| nationalyears1 = 1966-1977
| nationalteam1 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]]
| nationalcaps1 = 22
| nationalgoals1 = 7
}}
'''Wilhelmus Martinus Leonardus Johannes “Willy” van der Kuijlen''' ([[6 Desember]] [[1946]] – [[19 April]] [[2021]]) was ’n [[Nederland|Nederlandse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy is veral bekend vir sy tyd by [[PSV Eindhoven]], waar hy baie doele aangeteken het, die [[Eredivisie]] drie keer gewen het, asook die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] in 1978. Hy is die algehele topdoelskieter van die [[Eredivisie]].<ref>{{cite web | title = Schotvaardige PSV-spits Matavz krijgt Romario in het vizier | url = http://www.vi.nl/nieuws/schotvaardige-psvspits-matavz-krijgt-romario-in-het-vizier.htm | publisher = Voetbal International | access-date =8 August 2013}}</ref><ref name="iffhs">{{cite web | title = The World's most successful Top Division Goal Scorers 1888-1996 | url = http://www.iffhs.de/?7e4a952bd814fc4d813e8a81be4ac0385fdcdc3bfcdc0aec70aeecf8a3c0d84411 | publisher = IFFHS | access-date = 4 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160305061116/http://iffhs.de/?7e4a952bd814fc4d813e8a81be4ac0385fdcdc3bfcdc0aec70aeecf8a3c0d84411 | archive-date = 5 Maart 2016 | url-status = dead}}</ref>
Sy tyd by die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] was minder suksesvol, deels weens ’n persoonlike konflik met [[Johan Cruijff]], na wie Van der Kuijlen spottend as “die Koning van Spanje” verwys het.<ref name="zwartkruis">{{cite web | title = Jan Zwartkruis: a retrospective | url = http://jouracule.blogspot.nl/2013/01/jan-zwartkruis-retrospective.html | publisher = La Croqueta | access-date =3 July 2013}}</ref><ref name="vimister">{{cite web | title = Willy van der Kuijlen 65 jaar: voor altijd Mister PSV | work = Voetbal International | url = http://www.vi.nl/nieuws/212218/Willy-van-der-Kuijlen-65-jaar-voor-altijd-Mister-PSV.htm | access-date =3 July 2013|language=nl}}</ref><ref name="masters">{{cite news | title = Holland the past masters at walking out | url = https://www.theguardian.com/football/2002/may/26/worldcupfootball2002.sport10 | work = The Guardian | access-date =3 July 2013 | location=London | first=Simon | last=Kuper | date=26 May 2002}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:van der Kuijlen, Willy}}
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1946]]
[[Kategorie:Sterftes in 2021]]
o74vu28caroj5krpplzxjtknfzvp9f7
Einojuhani Rautavaara
0
464280
3378847
3355233
2026-11-19T13:45:19Z
Oesjaar
7467
/* 1960's */ Spelfout
3378847
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Einojuhani Rautavaara
| beeld = Einojuhani Rautavaara.jpg
| beeldonderskrif = Rautavaara, omstreeks 2000
| geboortenaam =
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1928|10|9}}
| geboorteplek = [[Helsinki]], Finland
| sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1928|10|9|2016|07|27}}
| sterfplek = Helsinki, Finland
| noemenswaardige_werke = Klavierconcerto No. 1<br />''Cantus Arcticus''<br />Simfonie No. 7 ''(Engel van Lig)''<br/>Simfonie No. 8 ''(Die Reis)''
| huweliksmaat = {{plainlist|
* {{marriage|Mariaheidi Suovanen|1959|1984|reason=geskei}}
* {{marriage|Sinikka Koivisto|1984}}
}}
| kinders = 3 (insluitende Markojuhani Rautavaara)
}}
'''Einojuhani Rautavaara''' ({{IPA|fi|ˈei̯noˌjuhɑni ˈrɑu̯tɑˌʋɑːrɑ|-|Fi-Einojuhani_Rautavaara.ogg|}}; [[9 Oktober]] [[1928]] – [[27 Julie]] [[2016]]) was 'n [[Finne|Finse]] [[komponis]] van klassieke musiek. Hy was een van die belangrikste Finse komponiste sedert [[Jean Sibelius]] (1865–1957),<ref name=WP/> Rautavaara het 'n groot aantal werke in verskillende style gekomponeer. Dit sluit in agt simfonieë, nege [[opera]]s en vyftien [[concerto]]s, sowel as werke vir die stem en kamermusiek. Sy vroeë werke is gekomponeer met gebruikmaking van serialistiese (12-[[Toonhoogte|toon]]-reeks) tegnieke, maar sy latere musiek kan beskryf word as nieu-romanties en [[mistisisme|misties]]. Sy belangrikste werke is sy Klavierconcerto No. 1, ''Cantus Arcticus'' (1972), Sewende Simfonie, met die subtitel ''Engel van Lig'' (1994) en Agtste Simfonie, met die subtitel ''Die Reis'' (1999).
== Lewe ==
Rautavaara is in 1928 in [[Helsinki]] gebore. Sy vader, Eino Alfred Rautavaara (né Jernberg; 1876–1939; sy vader het sy van in 1901 verander), was 'n [[opera]]- en voorsanger (kantor), en sy moeder Elsa Katarinée Rautavaara (née Teräskeli; oorspronklik Träskelin) (1898–1944), was 'n dokter. Sy vroeë kinderjare is gevorm deur die musikantskap van sy vader, en met die aanmoediging van sy moeder het Einojuhani klavier begin leer toe hy nog jonk was. Sy vader is dood toe Einojuhani tien jaar oud was, met sy moeder wat minder as ses jaar later gesterf het. Hy het by sy tante Hilja Helena Teräskeli (1893–1958) in die stad Turku gaan woon, waar hy op die ouderdom van 17 formele klavierlesse begin neem het.<ref>{{Cite web|title=Family tree of Elsa Katariina (Träskelin) Teräskeli|url=https://gw.geneanet.org/rafaelo?lang=en&n=teraskeli&oc=0&p=elsa+katariina+traskelin|access-date=24 February 2021|website=Geneanet|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Family tree of Eino Alfred (Jernberg −1901) Rautavaara|url=https://gw.geneanet.org/rafaelo?lang=en&n=rautavaara&oc=0&p=eino+alfred+jernberg+1901|access-date=24 Februarie 2021|website=Geneanet|language=en}}</ref><ref name=Guardian>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2016/jul/28/einojuhani-rautavaara-obituary |title=Einojuhani Rautavaara obituary |last=Rickards |first=Guy |publisher=Guardian |date=28 Julie 2016}}</ref><ref name=brit>Bauer, Patricia (2016). [https://www.britannica.com/biography/Einojuhani-Rautavaara "Einojuhani Rautavaara"]. ''Encyclopædia Britannica''. Besoek op 13 Junie 2020.</ref>
[[Lêer:EinojuhaniRautavaara1950s.jpg|duimnael|links|upright|Rautavaara in the 1950's]]
Rautavaara het die Universiteit van Helsinki bygewoon en klavier en musiekwetenskap gestudeer, en later van 1948 tot 1952 komposisie aan die Sibelius-akademie onder Aarre Merikanto. Hy het die eerste keer internasionale aandag getrek toe hy in 1954 die Thor Johnson-kompetisie gewen het vir sy komposisie ''A Requiem' in Our Time'', ten spyte daarvan dat hy, in sy eie woorde "...absoluut geen ervaring van komponeer vir blaasorkes gehad het nie en ['n] komposisietegniek [wat] destyds onvolwasse was ..."<ref>Aho, Kalevi (2016). [https://fmq.fi/articles/rautavaaras-death-leaves-a-huge-void-in-finnish-contemporary-music "Rautavaara's death leaves a huge void in Finnish contemporary music"]. ''Finnish Music Quarterly''. Opgespoor en besoek op 14 Junie 2020.</ref> Die werk het die aandag getrek van die destyds bekende Finse komponis [[Jean Sibelius]], wat Rautavaara aanbebeveel het vir 'n beurs om aan die [[Juilliard-skool]] in [[New York Stad]] te studeer. Hier het hy studeer onder Vincent Persichetti; hy het ook lesse gehad by Roger Sessions en [[Aaron Copland]] by Tanglewood. Oor sy tyd wat hy by Juilliard ingeskryf was, het Rautavaara later gesê dat die lewe in [[Manhattan]] "Miskien die belangrikste ervaring was, [en] dit het my baie meer oor die lewe geleer as al daardie onderwysers oor musiek." Hy het daarna na Helsinki teruggekeer en in 1957 aan die Sibelius-akademie gegradueer, en later gekies om dieselfde jaar verder in [[Switserland]] te studeer, onder leiding van die Switserse komponis Wladimir Vogel. Die volgende jaar het hy na [[Keulen]], Duitsland gereis om onder die Duitse komponis Rudolf Petzold te studeer.<ref name=Guardian/>
Rautavaara het van 1957 tot 1959 as nie-permanente onderwyser gedien aan die Sibelius-akademie. Hy was vanaf 1959 tot 1961 musiekargivaris by die Helsinki Filharmoniese Orkes, en vanaf 1965 tot 1966 rektor van die Käpylän musiikkiopisto (Käpylän musiekinstituut) Helsinki. Van 1966 tot 1976 was hy permanente onderwyser aan die Sibelius-akademie. Hy was ook vanaf 1971 tot 1976 professor van kuns (aangestel deur die Kunsteraad van Finland), en professor in komposisie aan die Sibelius-akademie van 1976 tot 1990. Sy studente gedurende hierdie tyd sluit in die Finse komponis Kalevi Aho en die dirigent [[Esa-Pekka Salonen]]. [[Lêer:MariaheidiRautavaara.jpg|duimnael|Rautavaara saam met sy vrou Mariaheidi en hul twee kinders in 1961]]
Hy is in 1959 met Heidi Maria "Mariaheidi" Suovanen, 'n aktrise, getroud. Hulle het saam twee seuns, Markojuhani en Olof, en 'n dogter, Yrja, gehad. Die egpaar se paaie het in 1982 uiteengeloop en hulle is in 1984 formeel geskei, nadat hy verlief geraak het op Sinikka Koivisto, wat 29 jaar jonger as hy was. In 1984 is die paartjie getroud.<ref name=Guardian/><ref name=HS>{{cite web|url=http://www.hs.fi/kulttuuri/a1469678184980 |title=Einojuhani Rautavaara 1928–2016: Myrskyisä elämä jätti jäljet suuren säveltäjän työhön |publisher=Helsingin Sanomat |last=Tiikkaja |first=Samuli |date=29 July 2016}}</ref>
Rautavaara het in 1985 die Finse staatsprys vir musiek ontvang.<ref name=brit/>
Ná 'n aorta-disseksie in Januarie 2004 het Rautavaara byna 'n halfjaar in intensiewe sorg deurgebring, voordat hy herstel het en sy werk voortgesit het. Die Finse regering het hom gedurende hierdie tyd sterk ondersteun.<ref name=WP>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/einojuhani-rautavaara-acclaimed-finnish-composer-dies-at-87/2016/08/03/12c60428-59be-11e6-831d-0324760ca856_story.html |title=Einojuhani Rautavaara, acclaimed Finnish composer, dies at 87 |newspaper=The Washington Post |date=28 Julie 2016 |first=Matti |last=Huuhtanen}}</ref> Hy het op 27 Julie 2016 in Helsinki gesterf aan komplikasies wat veroorsaak is deur 'n heup operasie.<ref name=WP/><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.fi/uutiset/kulttuuri/artikkeli/saveltaja-einojuhani-rautavaara-on-kuollut/6006376|title=Säveltäjä Einojuhani Rautavaara on kuollut|work=mtv.fi|date=28 Julie 2016|access-date=28 Julie 2016|archive-date=2 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802223125/http://www.mtv.fi/uutiset/kulttuuri/artikkeli/saveltaja-einojuhani-rautavaara-on-kuollut/6006376|url-status=dead}}</ref>
== Musiek ==
{{Hoof|Lys van komposisies deur Einojuhani Rautavaara}}
Rautavaara was 'n prolifieke komponis en het in 'n verskeidenheid vorme en style geskryf. Sy oeuvre kan breedweg in vier tydperke verdeel word: 'n vroeë "neoklassieke" tydperk vanaf die 1950's, wat noue bande met tradisie toon; 'n avant-garde en konstruktivistiese stadium in die 1960's, toe hy met 12-toontegnieke geëksperimenteer het, maar dit later in die dekade laat vaar het; 'n "nieu-romantiese" tydperk in die laat 1960's en die 1970's; en 'n eklektiese, "post-moderne" komposisiestyl waarin hy 'n wye spektrum van stilistiese tegnieke en genres vermeng het.<ref name="White">{{cite book|first1=John David |last1=White|first2=Jean |last2=Christensen|title=New Music of the Nordic Countries|url=https://books.google.com/books?id=zyUOv6EQrWcC&pg=PA199|year=2002|publisher=Pendragon Press|isbn=978-1-57647-019-0|pages=197–203}}</ref><ref name=FG/> Sy musiek word dikwels [[mistisisme|misties]] genoem, vanweë sy fassinasie met metafisiese en godsdienstige onderwerpe en tekste.<ref name=WP/><ref name=White/><ref name=FG/> (Verskeie van sy werke het titels wat sinspeel op [[engel]]e.<ref>{{cite thesis |last=Stępień |first=Wojciech |year=2010 |title=Signifying Angels: Analyses and Interpretations of Rautavaara's Instrumental Compositions |degree=PhD |location=Helsinki |isbn=978-952-10-6399-2 |hdl=10138/19460 |hdl-access=free}}</ref>)
Sy komposisies sluit agt [[Simfonie|simfonieë]], 15 [[concerto]]s, [[Koraal (musiek)|korale werke]] (verskeie vir onbegeleide koor, insluitend ''Vigilia'' (1971–1972)), sonates vir verskeie instrumente, strykkwartette en ander kamermusiek en 'n aantal biografiese operas soos ''Vincent'' (1986–1987, gebaseer op die lewe van [[Vincent van Gogh]]), ''Aleksis Kivi'' (1995–1996) en ''Rasputin'' (2001–2003) in.<ref name=Guardian/>
=== Kompisisieproses ===
In die opvoeringsaantekeninge van sy 1999-stuk ''Herfstuine'', skryf Rautavaara, "Ek vergelyk die proses van komposisie dikwels met tuinmaak. In beide prosesse neem mens organiese groei waar en beheer jy dit, eerder as om bestaande komponente en elemente te bou of saam te voeg. Ek meen ook dat my komposisies soos 'Engelse tuine' is, wat vrylik en op organiese wyse groei, in teenstelling met die wat op rigiede wyse beheer en gesnoei word met streng geometriese akkuraatheid."<ref>Judd, Timothy (2019). [https://thelistenersclub.com/2019/10/14/einojuhani-rautavaaras-autumn-gardens-a-radiant-orchestral-soundscape/ "Einojuhani Rautavaara's 'Autumn Gardens': A Radiant Orchestral Soundscape"]</ref>
Hy het ook verduidelik dat hy eerstens die instrumentasie van 'n stuk bepaal, waaruit die musiek dan "organies groei" as konsep.<ref name=ash>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=vdELu3Lvi20|title=Vladimir Ashkenazy interview with Einojuhani Rautavaara Pt. 1/2|via=www.youtube.com}}</ref>
=== 1960's ===
[[Lêer:Anton bruckner.jpg|duimnael|links|upright|Die Oostenrykse komponis [[Anton Bruckner]] was aan die begin van Rautavaara se loopbaan 'n groot inspirasie.]]
Saam met Erik Bergman was Rautavaara in die vroeë 1950's een van die baanbrekers van die 12-toontegniek in Finland, hoewel hy uiteindelik slegs 'n klein hoeveelheid van die tipe werke voltooi het.<ref name=HS/> Sy belangrikste werke uit die tydperk is die Derde en Vierde Simfonieë en die opera ''Kaivos'' (Die myn), wat slegs deel uitgemaak het van 'n televisieproduksie in 1963,<ref>{{cite web|url=http://www.gramophone.co.uk/review/rautavaara-kaivos-the-mine |title=Rautavaara Kaivos, 'The Mine' |publisher=Gramophone |first=David |last=Fanning }}</ref> maar 'n bron van materiaal was vir die strykorkesstukke ''Canto I'' (1960) en ''Canto II'' (1961), en vir die Derde Strykkwartet (1965).<ref name=White/> Selfs sy 12-toon werke uit die tydperk bevat ooglopende romantiese en post-ekspressionistiese kenmerke wat stilisties nader is aan [[Anton Bruckner]] en [[Alban Berg]] as meer konvensionele serialiste soos byvoorbeeld [[Pierre Boulez]]. Rautavaara het self na sy Derde Simfonie verwys as die "Bruckner-simfonie".<ref name=HS/><ref name=White/>
Sy gebruik van hierdie 12-toon- en serialistiese tegnieke was destyds hoogs ongewoon in Finland, wat Rautavaara toegelaat het om 'n kontroversiële figuur te word en hom na die voorpunt van die Finse klassieke musiektoneel gestoot het, saam met mede-komponiste soos Joonas Kokkonen en Erkki Salmenhaara. In die middel-1960's het Rautavaara egter in 'n kreatiewe krisis met serialisme beland, en besef dat die komposisiemetode geweldig moeisaam was en die afstand daarvan van die uitkoms te groot. Hy het later onthou dat "...die modernisme van daardie tyd, [...] die serialisme in musiek, waarmee ek geëksperimenteer het, [...] nie 'n pad vir my was om te volg nie."<ref name=ash/> Hy het geëksperimenteer en 'n oplossing gevind teen die einde van die dekade, toe hy verskillende style begin verken het soos hy vroeër in die Derde Simfonie gedoen het. Die Tjelloconcerto No.1, wat deur Bach beïnvloed is, (1968) en ''Anadyomene'' (1968), wat deur Debussy beïnvloed is, het sy kreatiewe dooiepunt oopgemaak. Meer eklektiese werke het begin verskyn, waarvan die komposisietegnieke mettertyd kenmerkend van sy styl geword het. Die kenmerke daarvan het drie-akkoord-gebaseerde, dikwels modale harmonieë, met sagte romantiese orkestrasie, met modernisme wat uit die nuwe speelmodusse ontspring, en uiteindelik die terugkeer van die twaalftoon-passasies wat in die musikale tekstuur ingebed is, ingesluit.<ref name=HS/>
=== 1970's ===
Die 1970's was Rautavaara se mees produktiewe tydperk. Volgens Rautavaara was dit gedurende hierdie tydperk dat hy 'n "sintese" ontdek het, dat hy tot op daardie stadium bloot 'n student was wat inligting oor verskeie style en tegnieke versamel het. In 'n kort tydjie het hy 'n uitgebreide oeuvre gekomponeer, waarvan die meeste die toets van die tyd deurstaan het. Die sagklinkende nuwe styl is opgemerk deur kore, wat 'n aantal koorliedere van die komponis aangevra het. Sy belangrikste koorwerke, ''Vigilia'' en ''True and False Unicorn'', is gedurende 1971 gekomponeer. ''Cantus Arcticus'' het onmiddellik daarna gevolg, aan die begin van 1972, en in die somer het hy 'n uitgebreide partituur vir manskoor, ''A Book of Life'', gekomponeer.<ref name=HS/>
In die 1970's het Rautavaara baie tyd spandeer aan die komponeer van operastukke. Die komiese opera-musiekblyspel ''Apollo contra Marsyas'', in 1970 gekomponeer in samewerking met die librettis Bengt V. Wall, was 'n teleurstelling. Daarna, gebaseer op motiewe uit die [[Kalevala]], het hy ''Die Mite van Sampo'' (1974–1983) en ''Marjatta, nederige meisie'' (1975) gekomponeer. Sy volwasse operastyl is later vertoon in ''Thomas'' (1985); daarna het ''Vincent'' (1987) en ''Die Huis van die Son'' (1991) aan hom noemenswaardige internasionale sukses besorg.<ref name=FG>{{cite web|url=http://www.fennicagehrman.fi/composers/rautavaara-einojuhani/ |title=Einojuhani Rautavaara |publisher=Fennica Gehrman}}</ref> Sy latere operas sluit in ''Die Geskenk van die Wyse Manne'' (1994), ''Aleksis Kivi'' (1997) en ''Rasputin'' (2003).<ref name=HS/>
'n Groot aantal van sy werke het dele vir magnetiese band, insluitende ''Cantus Arcticus'' (1972, ook bekend as ''Concerto vir Voëls en Orkes'') vir opgeneemde voëlsang en orkes,<ref name=Guardian/> en ''True and False Unicorn'' (1971, tweede weergawe 1974, hersien in 2001–02), die finale weergawe is vir drie voordraers, koor, orkes en magnetiese band.<ref>{{cite web|url=http://www.classicstoday.com/review/review-10496/ |title=Rautavaara: True & False Unicorn |first=David |last=Vernier |publisher=Classics Today |date=14 Junie 2004}}</ref>
=== 1980's en 1990's ===
In die laat 1970's het Rautavaara geleidelik na stilistiese sintese gedraai, wat duidelik is in die Orrelconcerto ''Annunciations'' (1977) en die Vioolconcerto (1977), en veral in ''Angels and Visitations'' (1978) vir orkes. Dit is die eerste werk in die "Engel"-reeks, wat ook die Vyfde Simfonie insluit, waarvan die werktitel ''Monoloog met Engele'' was, die kontrabaskonsert ''Engel van Skemer'' uit 1980, en die Sewende Simfonie, ''Engel van Lig''.<ref name=Guardian/><ref name=White/>
Sy opera ''Thomas'' (1985) het die begin van sy volwasse operastyl gemerk, wat nieu-Romantiese harmonieë met aleatoriese kontrapunt, twaalftoontegnieke en verskillende modale stelsels kombineer.<ref name=White/> Die libretto, geskryf deur Rautavaara self, vertel die verhaal van 'n 13de-eeuse Biskop van Finland soos deur die protagonis self ervaar, weer met behulp van Kalevala-motiewe. 'n Soortgelyke eerstepersoonsvertelling word gebruik in die volgende opera, ''Vincent'' (1987), gewy aan [[Vincent van Gogh]]. Saam met ''Die Huis van die Son'' (1991) het die operas hom noemenswaardige internasionale sukses besorg.<ref name="FG"/>
Sy mees bekroonde werk, die Sewende Simfonie, het 'n Cannes Klassieke-toekenning en 'n Grammy-nominasie vir die opname deur die Helsinki Filharmoniese Orkes onder leiding van Leif Segerstam gekry.<ref>{{cite web|url=https://www.ondine.net/?lid=en&cid=2.2&oid=ODE%20869-2 |title=Einojuhani Rautavaara Angel of Light (Symphony No. 7) |publisher=Ondine}}</ref>
Afgesien van die ''Engel van die Lig'', is van sy noemenswaardige instrumentale werke uit die tydperk die Sesde Simfonie "Vincentiana" (1992), gebaseer op ''Vincent''; die Derde Klavierconcerto "Geskenk van Drome" (1998), in opdrag van [[Vladimir Ashkenazy]]; die orkeswerk "Autumn Gardens" (1998), in opdrag van die Skotse Kamerorkes; en die Agtste Simfonie "Die Reis", in opdrag van die Philadelphia Orkes.<ref name=White/>
=== 2000's ===
Rautavaara se latere werke sluit in die orkestrale werke ''Boek van Visioene'' (2003–2005), ''Manhattan-trilogie'' (2003–2005) en ''Voor die [[Ikoon|Ikone]]'' (2005), wat 'n uitgebreide weergawe is van die vroeëre klavierwerk, ''[[Ikoon|Ikone]]''.<ref>{{cite web|url=https://www.ondine.net/index.php?lid=en&cid=4.2&oid=622 |title=Einojuhani Rautavaara (1928–) |publisher=Ondine Records}}</ref> In 2005 het hy 'n werk gekomponeer vir viool en klavier, getiteld ''Verlore Landskappe'', wat aangevra is deur die violis Midori Goto. Sy orkestrale werk, '''n Tapisserie van Lewe'' is die eerste keer in April 2008 uitgevoer deur die Nieu-Seelandse Simfonieorkesa onder leiding van Pietari Inkinen.<ref>{{cite web|url=http://www.boosey.com/pages/licensing/news/further_info.asp?site-lang=de&newsid=11629 |title=Rautavaara: Tapestry of Life premiere in New Zealand |date=Junie 2008 |publisher=Boosey & Hawkes}}</ref> Rautavaara het 'n concerto vir [[perkussie]]instrumente, getiteld ''Incantations'', vir Colin Currie gekomponeer in 2008 en 'n tweede tjelloconcerto getiteld ''Towards the Horizon'' vir Truls Mørk in 2009.<ref>{{cite web |title=Rautavaara's new cello concerto Towards the Horizon launches Minnesota Orchestra season |date=September 2010 |publisher=Boosey & Hawkes |url=http://www.boosey.com/cr/news/Rautavaara-s-new-cello-concerto-Towards-the-Horizon-launches-Minnesota-Orchestra-season/12067 |access-date=12 Augustus 2016}}</ref>
=== 2010's ===
In 2010 is Rautavaara se "Kerslied" aangevra en uitgevoer deur die mans- en seunskoor van King's College, Cambridge (VK) vir hul jaarlikse ''Festival of Nine Lessons and Carols''.<ref name=Guardian/> In 2011 het Rautavaara twee groter komposisies voltooi: ''Missa a Cappella'' (première in Nederland, November 2011) en 'n werk vir strykorkes, ''Into the Heart of Light'', wat in September 2012 sy première gehad het.<ref name=Guardian/>
[[Lêer:Einojuhani Rautavaara 2014.jpg|duimnael|Rautavaara in 2014]]
Sy laaste belangrike werk vir viool en orkes, getiteld ''Fantasia'', is aangevra deur die violis Anne Akiko Meyers, opgeneem saam met die Philharmonia Orchestra, en postuum vrygestel in 2016.<ref>{{Cite news |first=Mark |last=Pullinger |url=https://www.gramophone.co.uk/review/szymanowksi-violin-concerto-no-1-rautavaara-fantasia |title=SZYMANOWKSI Violin Concerto No 1 RAUTAVAARA Fantasia |publisher=Gramophone |accessdate=20 Desember 2022}}</ref> Die werk ontvang sy première in Desember 2018 met die Helsinki Filharmoniese orkes, in die teenwoordigheid van sy weduwee en seun. Rautavaara het nie die eerste opera-verhoogpremière van ''Kaivos'', in sy ongesensureerde weergawe, wat op 21 Oktober 2016 in [[Boedapest]], Hongarye, plaasgevind het, beleef nie.<ref>{{cite news | author=Tiikkaja, Samuli | title=Kaivos sai Budapestissa hienon ensi-illan, mutta vaisut aplodit | newspaper=Helsingin Sanomat | date=23 Oktober 2016 | pages=C 6–7 | url=http://www.hs.fi/arviot/teatteri/a1477101769752 | language=fi }}</ref>
Manuskripte van twee serenades vir viool en orkes (''Deux Sérénades'') is deur sy weduwee aan die dirigent Mikko Franck na sy begrafnis oorhandig. Die serenades is getiteld ''Sérénade pour mon amour'' (Serenade aan My Geliefde) en ''Sérénade pour la vie'' (Serenade aan die Lewe). Die eerste van die twee is voltooi, terwyl slegs die deel vir viool vir die tweede voltooi is, met sketse vir die orkes. Kalevi Aho, Rautavaara se student, het die orkestrasie daarvan voltooi. Die twee serenades is geskryf vir violis [[Hilary Hahn]] en is in Februarie 2019 deur die violis en die Orchestre philharmonique de Radio France onder Franck se leiding opgevoer.<ref>{{Cite news|last=Fonseca-Wollheim|first=Corinna da|date=5 Maart 2021|title=A Composer's Notes Echo After His Death|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/05/arts/music/rauatavaara-hilary-hahn-violin-classical-music.html|access-date=10 Maart 2021|issn=0362-4331}}</ref> In die ateljee-album getiteld "Paris" wat in Maart 2021 vrygestel is, is die serenades opgeneem saam met dieselfde kunstenaars, saam met [[Ernest Chausson]] se ''Poème vir Viool en Orkes'' en [[Sergei Prokofiëf]] se ''Vioolconcerto No.1''.<ref>{{Cite web|title=PARIS Hilary Hahn|url=https://www.deutschegrammophon.com/en/catalogue/products/paris-hilary-hahn-12227|access-date=10 Maart 2021|website=www.deutschegrammophon.com|language=en}}</ref>
== Bibliografie ==
[[Lêer:Einojuhani Rautavaara. Hietaniemi, Helsinki.jpg|duimnael|Rautavaara se graf by die Hietaniemi-begraafplaas, [[Helsinki]]]]
* {{cite journal |last=Rautavaara |first=Einojuhani |translator-last=Moore |translator-first=William |date=Oktober 1985 |title=Thomas: Ontleding van die toonmateriaal |journal=Finse Musiekblad |volume=1–2 |pages=47–53 |url=https://fmq.fi/articles/thomas-analysis-of-the-tone-material |ref=no }}
* {{cite book |last=Rautavaara |first=Einojuhani |year=1989 |title=Omakuva |trans-title=Selfportret |publisher=W. Söderström |location=Porvoo |isbn=978-951-0-16015-2 |author-mask=2 |ref=no |language=fi}}
* {{cite journal |last=Rautavaara |first=Einojuhani |date=1990 |title=Vincentius inter disciplinas: tasoja, paralleeleja, heijastumia, limittyviä aspekteja oopperassa Vincent |trans-title=Vlakke, parallelle, beelde, oorvleuelende aspekte in die opera Vincent |journal=Synteesi |volume=9 |issue=2–3 |pages=123–130 |author-mask=2 |ref=no |language=fi}}
* {{cite book |last=Rautavaara |first=Einojuhani |editor-last=Otonkoski |editor-first=L. |year=1991 |title=Klang: uusin musiikki |trans-title=Klang: Die nuutste musiek |chapter=Traditiotietoisuus |trans-chapter=Bewustheid van tradisie |location=Jyväskylä |pages=199–221 |author-mask=2 |ref=no |language=fi}}
* {{cite book |last=Rautavaara |first=Einojuhani |editor-last=Ulm |editor-first=Renate |year=1995 |title="Eine Sprache der Gegenwart": Musica viva 1945–1995 |trans-title="'n Taal van die teenswoordige": Musica viva 1945–1995 |chapter=Der Ausgleich der Extreme als Ziel |trans-chapter=Die doel is om die uiterstes in balans te bring |publisher=Schott Music |location=Mainz |isbn=978-3-7957-8361-7 |pages=284–91 |author-mask=2 |ref=no |language=de}} Ook München: Piper Verlag
* {{cite journal |last=Rautavaara |first=Einojuhani |date=1995 |title=On a Taste for the Infinite |journal=Contemporary Music Review |volume=12 |issue=2 |pages=109–115 |doi=10.1080/07494469500640211 |author-mask=2 |ref=no }}
* {{cite book |last=Rautavaara |first=Einojuhani |year=1998 |title=Mieltymyksestä äärettömään |trans-title='n smaak vir die oneindige |publisher=Werner Söderström Osakeyhtiö |location=Porvoo; Helsinki; Juva |isbn=978-951-0-22878-4 |oclc=58321956 |author-mask=2 |ref=no |language=fi}}
== Diskografie ==
Die meerderheid van Rautavaara se werke is opgeneem deur die platemaatskappy Ondine. Dit sluit in 'n siklus van sy volledige simfonieë en verskeie operas. Van sy belangrikste werke is ook opgeneem deur [[Naxos Plaatetiket|Naxos]]. 'n Album van vokale werke getiteld "Rautavaara Songs" is opgeneem deur die Sweedse platemaatskappy BIS Records.<ref>{{cite web|url=http://www.naxos.com/person/Einojuhani_Rautavaara_24313/24313.htm |title= Einojuhani Rautavaara (complete discography catalogue)| publisher=[[Naxos Plaatetiket|Naxos]] |access-date=29 Julie 2016}}</ref>
In 2019 is 'n opname gemaak van ''Verlore Landskappe'', soos uitgevoer deur Joanna Kamenarska (viool) en Moisès Fernández voor die klavier. Dit is vrygestel deur die Meksikaanse plate-etiket Urtext Digital Classics.<ref>{{Cite web|url=https://www.prestomusic.com/classical/products/8700707--lost-landscapes|title=Lost Landscapes|website=Presto Music}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-l5Y06BbM0w|title=Lost Landscapes: I. Tanglewood|via=www.youtube.com}}</ref> Pekka Kuusisto en Paavali Jumppanen het ook die stuk in 2011 opgeneem vir Ondine.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Fojh1sC3kcA|title=Lost Landscapes: II. Ascona|via=www.youtube.com}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}
== Nog leesstof ==
* {{cite book|first=Michael|last=Kennedy|year=2006|title=The Oxford Dictionary of Music|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000kenn_w6e0|publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford|isbn=0-19-861459-4|ref=none}}
* {{cite book|first=Tim |last=Howell|title=After Sibelius: Studies in Finnish Music|chapter-url=https://books.google.com/books?id=jE2kvX9_2GgC&pg=PA113|year=2006|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=978-0-7546-5177-2|chapter=5. Einojuhani Rautavaara (b. 1928): Something Old... Something New...|pages=113–142 |ref=none}}
* {{cite book|first=Wojciech |last=Stępień |title=The Sound of Finnish Angels: Musical Signification in Five Instrumental Compositions by Einojuhani Rautavaara |publisher=Pendragon Press |isbn=978-1-57647-171-5 |year=2011 | location=Hilldale |ref=none}}
* {{cite book | last=Tiikkaja | first=Samuli | title=Tulisaarna: Einojuhani Rautavaaran elämä ja teokset | place=Helsinki | publisher=Teos | year=2014 | isbn= 978-951-851-573-2 | language=fi |ref=none}}
* {{cite book | last=Tiikkaja | first=Samuli | title=Paired Opposites: The Development of Einojuhani Rautavaara's Harmonic Practices | location=Helsinki | publisher=The Finnish Musicological Society | year=2019 | isbn=978-951-51-5568-9 | issn=0587-2448 | series=Acta Musicologica Fennica, 35 | type=Ph.D. thesis | url=http://urn.fi/URN:ISBN:978-951-51-5569-6 |ref=none}}
* {{cite book|first=Barbara Blanchard|last=Hong|year=2022|title=Rautavaara's Journey in Music|publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-5381-7233-9| url=https://books.google.com/books?id=J1V0EAAAQBAJ&q=rautavaara |ref=none}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons category|Einojuhani Rautavaara}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=l3Wm3bgIgK8 Opname van Rautavaara se Simfonie No. 7, Engel van Lig] op Youtube
* [https://www.youtube.com/watch?v=8X2FU1KU4_U Video van 'n uitvoering van Rautavaara se Cantus Arcticus] op Youtube
*[https://www.youtube.com/watch?v=mxqDXbprnfA&t=1s Opname van Rautavaara se Simfonie No. 8, Die reis] op Youtube
*[http://www.fennicagehrman.fi/composers/rautavaara-einojuhani/ Tuisblad by Fennica Gehrman (uitgewer)]
*[http://www.boosey.com/pages/cr/composer/composer_main.asp?composerid=2757 Tuisblad by Boosey & Hawkes]
*[http://www.ondine.net/index.php?lid=en&cid=4.2&oid=622 Tuisblad by Ondine Records]
*[http://www.bruceduffie.com/rautavaara.html Onderhoud met Einojuhani Rautavaara], 6 Junie 1996
*[https://www.naxos.com/feature/Einojuhani_Rautavaara.asp Einojuhani Rautavaara] by naxos.com
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Rautavaara, Einojuhani}}
[[Kategorie:Geboortes in 1928]]
[[Kategorie:Sterftes in 2016]]
[[Kategorie:Finse komponiste]]
rnmb3fvc0xjdofr1awz9cp0wcmxvstk
Lêer:Dr Jan Schutte preek in die Gereformeerde kerk Melville, valskleur-KI-herskepping.jpg
6
469569
3378885
2970192
2026-11-19T19:07:47Z
JMK
649
koord
3378885
wikitext
text/x-wiki
== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Dr. [[Jan Schutte]] preek in die [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord]]. 'n Preekopname gelewer in die Gereformeerde kerk Melville is in die ''YouTube''-skakel beskikbaar.}}
|bron= ''[https://www.youtube.com/watch?v=lDWV9y0f7nI YouTube]'', met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Dr_Jan_Schutte_preek_in_die_Gereformeerde_kerk_Melville.png foto] as bron
|datum=1960's
|daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes= [[Lêer:Dr Jan Schutte preek in die Gereformeerde kerk Melville.png|85px|oorspronklike]]
}}
{{koördinate|26|10|31|S|28|00|16|O}}
<!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! -->
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}
f7yhcvblxqzu71wc3wp5xuy4lwe5seg
Iris polystictica
0
473373
3378784
3117519
2026-11-19T12:03:44Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Iris]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Iris (insek)]]
3378784
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Iris polystictica
| bewaringstatus = DD
| statusstelsel = IUCN3.1
| beeld = Iris polystictica female Ukraine.jpg
| byskrif = ''Iris polystictica''
| geslag = Iris (insek)
| spesie = polystictica
| outeur = Fischer-Waldheim, 1846
}}
'''''Iris polystictica''''' is 'n [[insek]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Eremiaphilidae]] van die orde [[Mantis|Mantodea]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=1404286|taxon=Iris polystictica}}</ref> Die spesie is in 1846 deur Fischer-Waldheim beskryf.<ref name="gbif" />
== Verspreiding ==
''Iris polystictica'' kom in [[Afghanistan]], [[Armenië]], [[Azerbeidjan]], [[Georgië]], [[Iran]], [[Kasakstan]], [[Kirgisië]], [[Mongolië]], [[Oekraïne]], [[Oesbekistan]], [[Rusland]] en [[Volksrepubliek China]] voor.<ref name="gbif" /> Die [[Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur|IUBN]] lys dit as datagebrekkig.
== Galery ==
<gallery>
Central Asian Big Mantodea.jpg
European mantis in Kalach.jpg
Iris polystictica in threatening pose.jpg
The mantis on the hunt Photo 2.jpg
The mantis on the hunt.jpg
Богомол за трапезою. Mantodea.jpg
Богомол звичайний 1.jpg
Насекомое, остров Тузла, август 2007 г.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|712364|Iris polystictica}}
{{Commonscat|Iris polystictica}}
{{Wikispecies|Iris polystictica}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q4203235}}
[[Kategorie:Insekte]]
[[Kategorie:Insekte wat in 1846 beskryf is]]
qv8y0a2lwp4wx18ewlpag4qe7o29k7t
Plecoptera oculata
0
481090
3378799
3121799
2026-11-19T12:04:48Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Plecoptera]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Plecoptera (mot)]]
3378799
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Plecoptera oculata
| beeld = Pl.5-11-Plecoptera oculata (Moore, 1882) (Poaphila).JPG
| byskrif = ''Plecoptera oculata''
| geslag = Plecoptera (mot)
| spesie = oculata
| outeur = [[Frederic Moore|Moore]], 1881
}}
'''''Plecoptera oculata''''' is 'n [[mot]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Erebidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=5110423|taxon=Plecoptera oculata}}</ref> Die spesie is in 1881 deur [[Frederic Moore|Moore]] beskryf.<ref name="gbif" />
== Verspreiding ==
''Plecoptera oculata'' kom in [[Hongkong]], [[Indië]] en [[Thailand]] voor.<ref name="gbif" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|355551|Plecoptera oculata}}
{{Commonscat|Plecoptera oculata}}
{{Wikispecies|Plecoptera oculata}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q15636516}}
[[Kategorie:Lepidoptera]]
[[Kategorie:Insekte van Hongkong]]
[[Kategorie:Insekte van Indië]]
[[Kategorie:Insekte van Thailand]]
[[Kategorie:Motte wat in 1881 beskryf is]]
77gjaimh9rmn73e57wwzbz1vz5ft27t
Iris oratoria
0
482329
3378783
3124887
2026-11-19T12:03:39Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Iris]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Iris (insek)]]
3378783
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Iris oratoria
| bewaringstatus = LC
| statusstelsel = IUCN3.1
| beeld = Iris oratoria Gruissan.jpg
| byskrif = ''Iris oratoria''
| genus = Iris (insek)
| species = oratoria
| outeur = Linne, 1758
}}
'''''Iris oratoria''''' is 'n [[insek]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Eremiaphilidae]] van die orde [[Mantis|Mantodea]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=1404300|taxon=Iris oratoria}}</ref> Die spesie is in 1758 deur Linne beskryf.<ref name="gbif" />
== Verspreiding ==
''Iris oratoria'' is in 22 lande aangeteken.<ref name="gbif" /> Die meeste rekords kom uit die [[Verenigde State van Amerika]], [[Spanje]] en [[Frankryk]].<ref name="gbif" /> Die [[Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur|IUBN]] lys dit as 'n veilige spesie.
== Galery ==
<gallery>
Beneficial serial killer.jpg
Gamash (cropped).jpg
Gamash.jpg
Grey Mantis.JPG
Insect (8540106543).jpg
Insectes ; Orthoptères. (1841-1849).jpg
Iris oratoria TPopp.jpg
Iris oratoria with scale.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|67437|Iris oratoria}}
{{Commonscat|Iris oratoria}}
{{Wikispecies|Iris oratoria}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q2708969}}
[[Kategorie:Insekte van Albanië]]
[[Kategorie:Insekte van Algerië]]
[[Kategorie:Insekte van Bulgarye]]
[[Kategorie:Insekte van Egipte]]
[[Kategorie:Insekte van Frankryk]]
[[Kategorie:Insekte van Griekeland]]
[[Kategorie:Insekte van Israel]]
[[Kategorie:Insekte van Italië]]
[[Kategorie:Insekte van Kroasië]]
[[Kategorie:Insekte van Libanon]]
[[Kategorie:Insekte van Marokko]]
[[Kategorie:Insekte van Meksiko]]
[[Kategorie:Insekte van Mosambiek]]
[[Kategorie:Insekte van Portugal]]
[[Kategorie:Insekte van Roemenië]]
[[Kategorie:Insekte van Siprus]]
[[Kategorie:Insekte van Sirië]]
[[Kategorie:Insekte van Spanje]]
[[Kategorie:Insekte van die Staat Palestina]]
[[Kategorie:Insekte van Tunisië]]
[[Kategorie:Insekte van Turkye]]
[[Kategorie:Insekte van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Insekte wat in 1758 beskryf is]]
mrl6pfu00fvp4yssoa7bwy7b5cu5nlq
Raphia frater
0
482902
3378800
3125542
2026-11-19T12:04:53Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Raphia]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Raphia (mot)]]
3378800
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Raphia frater
| beeld = Raphia abrupta - Abrupt Brother Moth (13953929710).jpg
| byskrif = ''Raphia frater''
| genus = Raphia (mot)
| species = frater
| outeur = [[Augustus Radcliffe Grote|Grote]], 1864
}}
'''''Raphia frater''''' is 'n [[mot]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Uilmotte|Noctuidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=5108957|taxon=Raphia frater}}</ref> Die spesie is in 1864 deur [[Augustus Radcliffe Grote|Grote]] beskryf.<ref name="gbif" /> Dit leef op ''[[Alnus]]''.
== Verspreiding ==
''Raphia frater'' kom in [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika]] voor.<ref name="gbif" />
== Galery ==
<gallery>
- 9193 – Raphia frater – Brother Moth (17214079725).jpg
Brother Moth (Raphia frater) - Guelph, Ontario 2016-06-28.jpg
Brother Moth (Raphia frater) - Mississauga, Ontario 2014-07-19.jpg
Raphia frater -71680, det. R. Hannawacker, Grand Canyon Village, Grand Canyon, Arizona, 25 June 1950, Louis Schellbach III (49549310313).jpg
Raphia frater 1.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|229817|Raphia frater}}
{{Commonscat|Raphia frater}}
{{Wikispecies|Raphia frater}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q7294071}}
[[Kategorie:Noctuidae]]
[[Kategorie:Lepidoptera]]
[[Kategorie:Insekte van Kanada]]
[[Kategorie:Insekte van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Motte wat in 1864 beskryf is]]
ebp6jygbsz748b6u11bwjd1fb9niidm
Euclea incisa
0
484125
3378782
3126341
2026-11-19T12:03:35Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Euclea]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Euclea (mot)]]
3378782
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Euclea incisa
| beeld = Euclea_incisa_-_iNaturalist_41542767.jpg
| byskrif = ''Euclea incisa''
| genus = Euclea (mot)
| species = incisa
| outeur = Harv., 1876
}}
'''''Euclea incisa''''' is 'n [[mot]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Brandruspes|Limacodidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=5105369|taxon=Euclea incisa}}</ref> Die spesie is in 1876 deur Harv. beskryf.<ref name="gbif" />
== Verspreiding ==
''Euclea incisa'' kom in [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika]] voor.<ref name="gbif" />
== Galery ==
<gallery>
Euclea incisa P1410046a.jpg
Euclea incisa - Green Oak-Slug Moth - Oklahoma - Flickr - Thomas Shahan 3.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|324665|Euclea incisa}}
{{Commonscat|Euclea incisa}}
{{Wikispecies|Euclea incisa}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q27997582}}
[[Kategorie:Lepidoptera]]
[[Kategorie:Insekte van Meksiko]]
[[Kategorie:Insekte van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Motte wat in 1876 beskryf is]]
ltbj7vy1vu0qj7cyq9qc5bhv30k87ft
Euclea delphinii
0
486047
3378781
3180948
2026-11-19T12:03:30Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Euclea]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Euclea (mot)]]
3378781
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Euclea delphinii
| beeld = Spiny Oak Slug (Euclea delphinii).jpg
| byskrif = ''Euclea delphinii''
| genus = Euclea (mot)
| species = delphinii
| outeur = ([[Jean Baptiste Boisduval|Boisduval]], 1832)
| sinonieme = *''Limacodes delphinii'' <small>Boisduval, 1832</small>
| sinonieme_verwysing = <ref name="gbif" />
}}
'''''Euclea delphinii''''' is 'n [[mot]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Brandruspes|Limacodidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=5105365|taxon=Euclea delphinii}}</ref> Die spesie is in 1832 deur [[Jean Baptiste Boisduval|Boisduval]] as ''Limacodes delphinii'' beskryf.<ref name="gbif" /> Dit leef op [[Peer|pere]].
== Verspreiding ==
''Euclea delphinii'' kom in [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika]] voor.<ref name="gbif" />
== Galery ==
<gallery>
Euclea2.JPG
- 4697 – Euclea delphinii – Spiny Oak-slug Moth (16222438391).jpg
Euclea delphinii (Limacodidae) - (imago), Lamoille (VT), United States.jpg
Euclea delphinii male.jpg
Euclea delphinii SERC 06-05-15 0603 (18877391668).jpg
SpinyOakSlugMoth.JPG
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|136548|Euclea delphinii}}
{{Commonscat|Euclea delphinii}}
{{Wikispecies|Euclea delphinii}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q7577673}}
[[Kategorie:Lepidoptera]]
[[Kategorie:Insekte van Kanada]]
[[Kategorie:Insekte van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Motte wat in 1832 beskryf is]]
h0halj0iph7s7y3wzlb8unga19och8j
Oostenrykse nasionale rugbyspan
0
540396
3379015
3377333
2026-11-19T22:00:12Z
SpesBona
2720
Bygewerk, nog besig
3379015
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land = Oostenryk
| beeld = Kenteken van die Oostenrykse nasionale rugbyspan.png
| unie = [[Oostenrykse Rugbybond]] (ÖRV)
| bynaam = ''Steinböcke'' (“Alpynse steenbokke”)
| embleem = ’n Alpynse steenbok
| stadion = Wiener Sport-Club Platz, [[Wene]]
| kapasiteit = 4 645
| kaptein = Robert Schneider
| afrigter = {{vlagikoon|Oostenryk}} Kurt Martin <small>(sedert 2021)</small>
| patroon_la1 =
| patroon_b1 =
| patroon_ra1 =
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 =
| linkerarm1 = 000000
| liggaam1 = 000000
| regterarm1 = 000000
| broek1 = 000000
| kouse1 = 000000
| patroon_la2 =
| patroon_b2 =
| patroon_ra2 =
| patroon_sh2 =
| patroon_so2 =
| linkerarm2 = FF0000
| liggaam2 = FF0000
| regterarm2 = FF0000
| broek2 = 000000
| kouse2 = 000000
| statistiek =
| toetse =
| toptoetspuntebehaler =
| meestedrieë =
| jongstespeler =
| eerste = {{HUNru}} 23–9 {{AUTru-r}}<br />([[Wene]], [[Oostenryk]]; 3 Mei 1992)
| grootwen = {{AUTru}} 117–3 {{SVKru-r}}<br />([[Krems an der Donau]], Oostenryk; 3 Mei 2025)
| grootverloor = {{UKRru}} 78–0 {{AUTru-r}}<br />(Wene, Oostenryk; 14 Mei 1994)
| Wêreldbekerverskynings =
| jaar =
| beste =
| url =
| unieurl = www.rugby-austria.at
}}
Die '''Oostenrykse nasionale rugbyspan''' ([[Duits]]: ''Österreichische Rugby-Union-Nationalmannschaft'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Oostenryk]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Steinböcke'' (Duits vir: “Alpynse steenbokke”), ontleen aan die Alpynse steenbok (''Capra ibex''). Rugby word in Oostenryk geadministreer deur die [[Oostenrykse Rugbybond]] (''Österreichischer Rugby Verband'', ÖRV) wat in 1990 gestig is. Oostenryk word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Oostenrykse rugbyspan is tans (Oktober 2026) 64ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
Oostenryk het in 1992 sy eerste toetswedstryd teen Hongarye gespeel. Oostenryk speel die meeste van sy toetswedstryde tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]], waar hulle met ander ontluikende rugbyspanne meeding. Oostenryk het tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie. Oostenryk speel tradisioneel in swart truie, swart broeke en swart sokkies.
== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Oostenrykse Rugbybond}}
Die beheerliggaam vir rugby in Oostenryk is die Oostenrykse Rugbybond ([[Duits]]: ''Österreichischer Rugby Verband'', ÖRV) met sy hoofkantoor in [[Wene]]. Die ÖRV is in 1990 gestig en het in 1992 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/austria |title=Austria |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Daarbenewens het die ÖRV in 1990 by die kontinentale beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/rugby-europe-members |title=Rugby Europe Members |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
Die hoogste rugbyliga in Oostenryk is die internasionale Alpynse Rugbykampioenskap wat in 2014 gestig is en waaraan 20 spanne deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Kroasië]], [[Slowakye]], [[Slowenië]] en [[Tsjeggië]] deel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.totalrugby.de/content/view/10493/169/ |title=Rugby in Österreich |publisher=TotalRugby.de |date=17 April 2021 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Die meeste spelers van die Oostenrykse nasionale span speel in dié liga. Daarbenewens neem die Oostenrykse klub RC Innsbruck aan die Beierse streeksliga deel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.tt.com/artikel/30888845/meistertitel-ohne-happy-end-rugby-club-innsbruck-wurde-aufstieg-verwehrt |title=Meistertitel ohne Happy End: Rugby Club Innsbruck wurde Aufstieg verwehrt |publisher=Tiroler Tageszeitung |author=Daniel Lenninger |date=7 Augustus 2024 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
Naas die amptelike nasionale span roep die ÖRV ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Oostenryk oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese Juniorkampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word aan rugby bekend gestel veral deur klubs, skoolsportorganisasies en plaaslike beheerliggame, wat in die Sportunion saamgevat is.
== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Rugby word in Oostenryk reeds sedert 1900 beoefen en in 1930 het ’n demonstrasiewedstryd tussen twee Franse spanne sowat 10 000 toeskouers gelok. Ondanks dié entoesiasme was dit egter ’n spel wat veral deur Weense studente beoefen is. Dit het ná 1945 met die teenwoordigheid van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] soldate verander.<ref name="Bath63">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/63 63]}}</ref> In 1978 is met Vienna Celtic die oudste rugbyklub in die land gestig.<ref name="Geskiedenis">{{de}} {{cite web |url=https://clubee.com/rugbyaustria/geschichte-742179v4 |title=Geschichte |publisher=[[Oostenrykse Rugbybond]] |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> By die stigting was sowel uitgewekenes asook inheemse betrokke. Sedertdien is die federale hoofstad die sentrum van Oostenrykse rugby.<ref name="Facts">{{en}} {{cite web |url=https://rhino.direct/blogs/the-locker-room-blog/what-you-need-to-know-about-austrian-rugby |title=All you need to know about Austrian rugby |publisher=Rhino Direct |date=29 Julie 2017 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
=== Die nasionale span se eerste jare ===
In 1990 is die [[Oostenrykse Rugbybond]] (''Österreichischer Rugby Verband'', ÖRV) gestig en het in dieselfde jaar by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Oostenrykse beheerliggaam by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby" /><ref name="Geskiedenis" /> Op 3 Mei, ook in 1992, het Oostenryk sy eerste toetswedstryd teen Hongarye gespeel, maar met 9–23 verloor. Vier weke later is hulle in hul eerste tuiswedstryd deur Slowenië met 21–19 geklop. In dieselfde jaar het die Oostenrykers tydens die FIRA-beker 1992–1994 se tweede afdeling vir die eerste keer aan die [[Europese Rugbykampioenskap]] deelgeneem, waar hulle in hul eerste wedstryd deur Hongarye met 5–3 verslaan is. Daarna het hulle weg teen Slowenië hul eerste oorwinning ooit aangeteken. In al die ander ses wedstryde het die span egter nederlae gely. Onder andere het Oostenryk op 14 Mei 1994 in [[Wene]] teen Oekraïne met 0–78 hul ergste nederlaag in dié tyd gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1992%2F94 |title=1992/94 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Tot sy afsterwe in 1994 het die voormalige Italiaanse rugbyspeler [[Giancarlo Tizanini]] hom vir ’n toernooi na die voorbeeld van die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] tussen die nasionale spanne van Bosnië en Herzegowina, Hongarye, Kroasië, Oostenryk en Slowenië beywer.<ref name="Bath63" />
Ná die Oostenrykers se onttrekking uit die FIRA-beker 1994–1997 se tweede afdeling het hulle ’n halwe jaar later wel aan die derde afdeling deelgeneem, waar hulle deur beide Hongarye en Slowenië geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Daarna was vir die eerste keer die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in die destydse Vyfnasies op die program, waartydens Oostenryk in rondte 1 in die laaste plek geëindig het, nadat hulle een van vier wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
=== Gereelde internasionale kontak ===
Die jare van 1997 tot 1999 was ’n tyd van veranderinge in Europese rugby, aangesien FIRA homself onder die IRVR as vastelandse beheerliggaam geskik en gelyktydig die nie-Europese lede ontslaan het. Buitendien het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] die twee sterkste spanne nie meer aan die Europese kampioenskappe deelgeneem nie. Om dié redes is ander toernooie beslis, wat nie as vastelandse kampioenskappe geag is nie. Oostenryk het egter slegs aan die tweede en derde toernooi deelgeneem, waar hulle die FIRA-toernooi 1997/98 se groep “Boul” in die eerste plek afgesluit en in die FIRA-toernooi 1998/99 se groep “Silwer” derde geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1997%2F98 |title=1997/98 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1998%2F99 |title=1998/99 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Daarmee het hulle die Europese Nasiesbeker 1999/2000 se vierde afdeling gehaal, die eerste toernooi van die Europese toernooi se nuwe formaat. Die Oostenrykers het oor Monaco geseëvier, maar in die ander wedstryde teen Slowenië, Hongarye en Andorra nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2000 |title=2000 European Nations Cup – Division 4 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Die Europese Nasiesbeker 2000/01 was gelyktydig die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se eerste fase en die Oostenrykers het in rondte 1 se Groep A die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2000%2F01 |title=2000/01 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 2001/02 het gelyktydig as die kwalifisering se tweede fase gedien, waarby die span ná nederlae teen Slowenië, Andorra, Moldawië en Joego-Slawië met hul vyfde plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2001%2F02 |title=2001/02 European Nations Cup – Division 3A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
Met hul laaste plek tydens die Europese Nasiesbeker 2001/02 is Oostenryk na die Europese Nasiesbeker 2002–2004 se afdeling 3B gerelegeer, wat gelyktydig as die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste deel gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/301?Stagione=2002%2F04 |title=2002/04 European Nations Cup – Division 3B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Ná twee oorwinnings oor Bosnië en Herzegowina het hulle die tweede fase gehaal. In die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 2004–2006 se afdeling 2 het die Oostenrykers in hul groep vierde geëindig. Daarna was die tweede kwalifiseringsrondte op die program, waar die span ná een oorwinning en drie nederlae die hooftoernooi in Frankryk misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2004%2F06 |title=2004/06 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> In 2006 het die beheerliggaam ’n volle lid van die Oostenrykse Federale Sportorganisasie geword.<ref name="Geskiedenis" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportaustria.at/de/ueber-uns/mitglieder/vollmitglieder |title=Vollmitglieder |publisher=Österreichische Bundes-Sportorganisation |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
Daarna het die Oostenrykers aan die Nasiesbeker 2006–2008 se afdeling 3B deelgeneem, waar hulle naelskraap in die afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/301?Stagione=2006%2F08 |title=2006/08 European Nations Cup – Division 3B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2008–2010, wat ook deel gevorm het van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, het die span ná twee oorwinnings en ses nederlae die laaste plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/301?Stagione=2008%2F10 |title=2008/10 European Nations Cup – Division 3B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
=== Onlangse ontwikkeling ===
[[Lêer:Rugby Denmark vs Austria 1.JPG|duimnael|Wedstryd tussen Oostenryk en Denemarke in 2012]]
[[Lêer:Österreichische Rugby-Nationalmannschaft - Tag des Sports 2013 Wien 1.jpg|duimnael|Die Oostenrykse nasionale span tydens ’n skou-opleiding op Sportdag 2013 by die Heldeplein in [[Wene]]]]
Gedurende die Europese Nasiesbeker 2010–2012 se afdeling 2C het Oostenryk ná drie oorwinnings en vyf nederlae in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/301?Stagione=2010%2F12 |title=2010/12 European Nations Cup – Division 2C |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2012–2014 het die span slegs die promosie-relegasiewedstryd na afdeling 2D gehaal, wat hulle teen Bosnië en Herzegowina beklink het. Aangesien dit gelyktydig as [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering geag is, het die Oostenrykers die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/301?Stagione=2012%2F14 |title=2012/14 European Nations Cup – Division 2C |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
Die afdeling 2C van die Europese Nasiesbeker 2014–2016 het met twee oorwinnings en ses nederlae ook teleurstellend verloop, waarmee hulle slegs in die afdeling kon aanbly.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/301?Stagione=2014%2F16 |title=2014/16 Rugby Europe Championship – Division 2C |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Ná nog ’n formaatverandering in die Europese Nasiesbeker het Oostenryk aan die derde hoogste vlak die Europese Rugbykonferensie 2016/17 deelgeneem. Dié toernooi se uitslae is soos die Europese Rugbykonferensie 2017/18 s’n vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering in ag geneem. Die Oostenrykers het telkens as naaswenner geëindig en promosie naelskraap misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2016%2F17 |title=2016/17 Rugby Europe Conference 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2017%2F18 |title=2017/18 Rugby Europe Conference 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Op dié tydstip was al die nasionale spelers Oostenrykers.<ref name="Facts" />
Daarteenoor het die Europese Rugbykonferensie 2018/19 teleurstellend vir die span verloop, wat relegasie slegs vrygespring het omdat Slowakye nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2018%2F19 |title=2018/19 Rugby Europe Conference 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Tydens die Europese Rugbykonferensie 2019/20 het hulle herstel en derde geëindig, waarmee hulle egter die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2019%2F20 |title=2019/20 Rugby Europe Conference 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
In Maart 2020 is die internasionale speelprogram weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] tot in Oktober 2021 gekniehalter. Daarna het Oostenryk net voor die afskop van die Europese Rugbykonferensie 2021/22 homself aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2021%2F22 |title=2021/22 Rugby Europe Conference 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Gevolglik het hulle ’n jaar later aan die Europese Rugby-ontwikkeling 2022/23 deelgeneem, waar hulle regstreekse promosie behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/303?Stagione=2022%2F23 |title=2022/23 Rugby Europe Development |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> In die Europese Rugbykonferensie 2023/24 het die Oostenrykers ná twee oorwinnings en nederlae elk die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2023%2F24 |title=2023/24 Rugby Europe Conference |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Tydens die Europese Rugbykonferensies in 2024/25 en 2025/26 het die Oostenrykers ’n baie suksesvolle veldtog gehad en kon tussen September 2024 en Mei 2026 ses agtereenvolgende wedstryde wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2024%2F25 |title=2024/25 Rugby Europe Conference |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref> Deel van dié wenreeks was die hoogste oorwinning in dié tyd in die beheerliggaam se geskiedenis: ’n 117–3 oor Slowakye op 3 Mei 2025 by die Sepp-Doll-stadion in Krems an der Donau. Gevolglik het die span die promosie-relegasiewedstryd gehaal, maar teen Malta met 13–39 vasgeval, waarmee hulle ook die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2025%2F26 |title=2025/26 Rugby Europe Conference |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
== Kleure, embleem en bynaam ==
Oostenryk speel tradisioneel in ’n swart trui met swart broeke en swart sokkies. Hul alternatiewe trui is rooi met swart broeke en swart sokkies.
Die huidige truiverskaffer is die Italiaanse sportuitruster [[Macron (maatskappy)|Macron]], borge is verskeie vennote. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.
Die beheerliggaam [[Oostenrykse Rugbybond]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n Alpynse steenbok in swart op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Rugby Austria'' in Engels daaronder. Die nasionale span se bynaam “Steinböcke” (Duits vir: “Alpynse steenbokke”) is ontleen aan die Alpynse steenbok (''Capra ibex'').<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.derstandard.at/consent/tcf/story/1363707168232/die-grosse-stunde-der-dirnelwiese |title=Die große Stunde der Dirnelwiese |publisher=Der Standard |author=Michael Robausch |date=11 Augustus 2015 |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/union/team-nicknames.htm |titel=Rugby Union National Team Names |publisher=Topend Sports |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
== Tuisstadions ==
Amper al die tuiswedstryde van die Oostenrykse nasionale rugbyspan word in die land se hoofstad [[Wene]] aangebied, wat as die Oostenrykse rugbyvesting beskou kan word. In dié stad is tuiswedstryde tot in 2016 op die Stadion Hohe Warte met ’n kapasiteit van sowat 4 500 gespeel en sedertdien word die Wiener Sport-Club Platz met ’n kapasiteit van 4 645 gebruik.
== Toetswedstryde ==
Oostenryk het 52 van sy 131 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 39,69%. Oostenryk se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=85;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Austria |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
{| class="sortable wikitable"
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor="#d0ffd0" align="center"
|-
| {{ANDru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{BIHru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BULru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00
|-
| {{DENru}} || 9 || 3 || 6 || 0 || 33,33
|-
| {{GERru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{FINru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{HUNru}} || 18 || 7 || 11 || 0 || 38,89
|-
| {{ISRru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00
|-
| {{YUGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{KOSru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CROru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00
|-
| {{LATru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{LTUru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00
|-
| {{LUXru}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00
|-
| {{MLTru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{MDAru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| {{MCOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NORru}} || 9 || 3 || 5 || 1 || 33,33
|-
| {{UKRru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33
|-
| {{SERru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00
|-
| {{CYPru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{SVKru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SLOru}} || 23 || 12 || 11 || 0 || 52,17
|-
| {{SWEru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{SUIru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{CZEru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TURru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align="left" |'''Algeheel''' || '''131''' || '''52''' || '''78''' || '''1''' || '''39,69'''
|}
== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Oostenryk kon tot dusver nog nie vir ’n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.
{| class="wikitable"
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}
=== Europese Rugbykampioenskap ===
Die Oostenrykse nasionale span neem aan die Europese Rugbykampioenskap deel, meestal in die derde afdeling. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie.
=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging het Oostenryk gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Oostenryk na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Oostenryk as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Oostenryk nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.
== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers vorm die Oostenrykse span tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] Konferensie 2026/27:<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.clubee.com/rugbyaustria/nationalmannschaft-herren-xv-950242v4/groups/430464/seasons/218 |titel=Österreich XV (Senior M) |publisher=[[Oostenrykse Rugbybond]] |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
{|
| valign="top"|
{| class="wikitable"
|+ Agterspelers ''(Hintermannschaft)''
|-
| Mostafa Basiri || [[Skrumskakel]] || Rugby Union Donau Wien
|-
| Samuel Schönauer || [[Losskakel]] || Rugby Union Donau Wien
|-
| Leopold Enzendorfer || [[Senter]] || Rugby Union Donau Wien
|-
| Benjamin Preclik || Senter || Rugby Union Donau Wien
|-
| Michael Hehenberger || Senter || RC Linz
|-
| Tobias Böhm || [[Vleuel]] || ''klubloos''
|-
| Bailey Guedon || Vleuel || Hartpury Universiteit
|-
| Max Karpeles || [[Heelagter]] || Vienna Celtic
|-
| Arran Boehm || Agterspeler || Rugby Union Donau Wien
|-
| Yannick Edgar || Agterspeler || Vorarlberg RUFC
|-
| Elias Friedrich || Agterspeler || Rugby Union Donau Wien
|-
| Julian Terler || Agterspeler || Rugby Union Donau Wien
|}
|
| valign="top"|
{| class="wikitable"
|+ Voorspelers ''(Stürmer)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| Adi Kresna Prapsilo || [[Haker]] || Rugby Union Donau Wien
|-
| Moritz Schwab || Haker || Rugby Union Donau Wien
|-
| Omar El Agrebi || [[Stut]] || Vienna Celtic
|-
| Aryeh Goldsmith || Stut || RC Innsbruck
|-
| Michael Klaffenböck || Stut || Rugby Union Donau Wien
|-
| Alexander Bercovici || [[Slot (rugby)|Slot]] || Rugby Union Donau Wien
|-
| Leon Mittnik || Slot || Rugby Union Donau Wien
|-
| Max Schwab || Slot || Rugby Union Donau Wien
|-
| Brian Eiffe || [[Losvoorspeler]] || Vienna Celtic
|-
| Donovan-Garreth Goodman || Losvoorspeler || RC Graz
|-
| Robert Schneider [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || RC Donau
|-
| Georg Leutgöb || [[Agsteman]] || Rugby Union Donau Wien / RC Linz
|}
|}
=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Oostenrykse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. <!--
=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Oostenryk se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.
<small>(Korrek teen Oktober 2026)</small>
{|
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=85;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 ||
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=85;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 || || ||
|}
|-
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=85;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 || || ||
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=85;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=30 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 || || ||
|}
|} -->
== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Oostenrykse nasionale rugbyspan gedien:
{| class="wikitable sortable"
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Frankryk}} Didier Louvat || 2004–2007
|-
| {{vlagikoon|Frankryk}} Gael Mouysset || 2007–2013
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Philipp Stevenson || 2013–2016
|-
| {{vlagikoon|Australië}} Steve Doyle || 2016–2017
|-
| {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} David Holby || 2018–2021
|-
| {{vlagikoon|Oostenryk}} Kurt Martin || sedert 2021
|}
== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Oostenrykse nasionale sokkerspan]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Austria national rugby union team|Oostenrykse nasionale rugbyspan}}
* {{de}} [https://www.rugby-austria.at/ Amptelike webwerf van die Oostenrykse Rugbybond]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/austria Oostenryk by Wêreldrugby]
{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Rugby in Oostenryk]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]]
fu3as1lk11hcd3dnpglzarn92lp7uyy
Gemini (kletsbot)
0
540409
3378950
3360458
2026-11-19T20:33:12Z
Sobaka
328
/* Agtergrond */ bywerk
3378950
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Google Gemini logo 2025.svg|duimnael|Google Gemini logo.]]
'''Gemini''', wat soms as '''Google Gemini''' bemark word en oorspronklik as Bard bekend gestaan het, is 'n [[generatiewe kunsmatige intelligensie]]-[[kletsbot]] en virtuele assistent wat deur [[Google]] ontwikkel is. Dit word aangedryf deur 'n familie groot taalmodelle (GTMe) met dieselfde naam, wat voorheen op [[LaMDA]] en PaLM 2 gebaseer was.
Die Gemini-kletsbot kan teks, rekenaarkode, beelde, oudio en video gelyktydig verwerk en genereer. Google versprei die tegnologie via verskeie platforms, wat wissel van kleiner weergawes vir gebruik op toestelle ("Nano") en meer bekostigbare variante met 'n hoë deurset ("''Flash''"), tot modelle met hoë rekenaarkrag wat vir komplekse take ontwerp is ("Pro" en "Ultra").
Gemini is vir die eerste keer op 6 Desember 2023 aangekondig as deel van die maatskappy se reaksie op die bekendstelling van [[OpenAI]] se ChatGPT, en dit het Google se bestaande handelsmerk vir KI-dienste vervang. In Februarie 2024 is die Bard-kletsbot hernoem na Gemini, en die "Duet AI"-handelsmerk vir Google Cloud en Workspace is gestaak ten gunste van die Gemini-naam. Toegang tot die modelle word verkry via die Gemini-mobiele toepassing op Android-toestelle, sowel as deur die Vertex AI-platform vir derdeparty-ontwikkelaars.
Met sy bekendstelling is Gemini gekritiseer vir onbetroubare uitsette. Vroeg in 2024 het Google die model se vermoë om beelde van mense te genereer opgeskort, nadat gebruikers melding gemaak het van historiese onakkuraathede en vooroordeel in die uitbeelding van mense. Latere opdaterings – insluitend die Gemini 1.5- en 3-reekse wat deur 2025 vrygestel is – het gepoog om "[[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusinasie]]s" te verminder, latensie te verbeter, en vermoëns vir navorsing en sagteware-ontwikkeling uit te brei.
==Geskiedenis==
==Agtergrond==
[[Lêer:Schmidt-Brin-Page-20080520 (cropped).jpg|duimnael|Google-medestigters [[Sergey Brin]] (links) en [[Larry Page]] (regs) is uit hul aftrede teruggeroep om Google se reaksie op OpenAI se ChatGPT te bespreek.]]
In November 2022 het [[OpenAI]] vir [[ChatGPT]] bekendgestel – ’n kletsbot wat gebaseer is op die GPT-3-familie van [[groot taalmodel]]le (GTMe).<ref name="ChatGPTForbes">{{Cite magazine |last1=Konrad |first1=Alex |last2=Cai |first2=Kenrick |date=2 Februarie 2023 |title=Inside ChatGPT's Breakout Moment And The Race To Put AI To Work |url=https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202113516/https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |archive-date=2 Februarie 2023 |access-date=6 Februarie 2023 |magazine=Forbes}}</ref><ref name="ChatGPTVerge">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=5 Desember 2022 |title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow |url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153621/https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |archive-date=17 Januarie 2023 |access-date=5 Desember 2022 |website=The Verge}}</ref> ChatGPT het wêreldwye aandag getrek en ’n virale internetsensasie geword.<ref name="SeriousThreat">{{Cite news |last=Olson |first=Parmy |author-link=Parmy Olson |date=December 7, 2022 |title=Google Faces a Serious Threat From ChatGPT |url=https://www.washingtonpost.com/business/energy/google-faces-a-serious-threat-from-chatgpt/2022/12/07/363d2440-75f5-11ed-a199-927b334b939f_story.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207040037/https://www.washingtonpost.com/business/energy/google-faces-a-serious-threat-from-chatgpt/2022/12/07/363d2440-75f5-11ed-a199-927b334b939f_story.html |archive-date=7 Februarie 2023 |access-date=6 Februarie 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref> Google-bestuurders, bekommerd oor die potensiële bedreiging wat ChatGPT vir Google Search inhou, het ’n "rooi waarskuwing" ("code red") uitgereik en verskeie spanne herontplooi om die maatskappy se inisiatiewe op die gebied van kunsmatige intelligensie (KI) te ondersteun.<ref name="CodeRed" /> Daar is wyd berig dat Sundar Pichai, die uitvoerende hoof (CEO) van Google en sy moedermaatskappy Alphabet, die waarskuwing uitgereik het, maar Pichai het dit later in ’n verklaring aan ''[[The New York Times]]'' ontken.<ref name="PichaiCodeRed" /> In ’n ongewone stap het Google se medestigters, [[Larry Page]] en [[Sergey Brin]] – wat in 2019 uit hul rolle as gesamentlike uitvoerende hoofde van [[Alphabet Inc.|Alphabet]] getree het – noodvergaderings met maatskappybestuurders bygewoon om Google se reaksie op ChatGPT te bespreek.<ref name="LarrySergey" /> In Februarie 2023 het Brin, vir die eerste keer in jare, toegang tot Google se bronkode versoek.<ref name="Code" />
Google het reeds vroeër in 2021 [[LaMDA]], ’n prototipe van ’n groot taalmodel (GTM), onthul,<ref name="LaMDA" /><ref name="LLM" /> maar dit is nie aan die publiek vrygestel nie.<ref name="Unreleased" /> Toe werknemers tydens ’n algemene personeelvergadering gevra het of LaMDA ’n gemiste geleentheid vir Google was om met ChatGPT mee te ding, het Pichai en Jeff Dean (hoof van Google AI) verduidelik dat, hoewel die maatskappy se kletsbot soortgelyke vermoëns as ChatGPT gehad het, daar risiko's verbonde was aan die bekendstelling van ’n LLM wat dalk vals inligting kan versprei; daarom het hulle besluit om te wag. <ref name="AllHandsCNBC" /><ref name="AllHandsVerge" />
In Januarie 2023 het [[Demis Hassabis]], uitvoerende hoof van[[ DeepMind]] (’n sustermaatskappy van Google Brain), gesinspeel op planne vir ’n mededinger vir ChatGPT.<ref name="DeepMind" /> Google-werknemers is opdrag gegee om vordering met ’n ChatGPT-mededinger te versnel, en hulle het "''Apprentice Bard''" sowel as ander kletsbotte intensief getoets.<ref name="ApprenticeBardCNBC" /><ref name="ApprenticeBardAP" /> Tydens ’n beleggersoproep in Februarie oor Google se kwartaallikse finansiële resultate, het Pichai beleggers verseker dat die maatskappy beplan om die beskikbaarheid en toepassings van LaMDA uit te brei.<ref name="InvestorCall" />
===Bard===
====Aankondiging====
Op 6 Februarie 2023 het Google "Bard" aangekondig – ’n kletsbot gebaseer op generatiewe kunsmatige intelligensie wat deur [[LaMDA]] aangedryf word.<ref name="AnnounceLATimes" /><ref name="AnnounceWSJ" /><ref name="AnnounceForbes" /> Bard is aanvanklik aan ’n uitgesoekte groep van 10 000 "betroubare toetsers" beskikbaar gestel,<ref name="GoWrong" /> voor ’n breër vrystelling wat vir die einde van die maand geskeduleer was.<ref name="AnnounceLATimes" /><ref name="AnnounceWSJ" /><ref name="AnnounceForbes" /> Die projek is gelei deur Jack Krawczyk, die produkhoof, wat die produk eerder as ’n "samewerkende KI-diens" as ’n [[soekenjin]] beskryf het,<ref name="KrawczykFortune" /><ref name="KrawczykCNBC" /> terwyl Pichai verduidelik het hoe Bard in Google Search geïntegreer sou word.<ref name="AnnounceLATimes" /><ref name="AnnounceWSJ" /><ref name="AnnounceForbes" /> [[Reuters]] het bereken dat die byvoeging van ChatGPT-agtige funksies by Google Search die maatskappy teen 2024 $6 miljard aan bykomende uitgawes kan kos, terwyl die navorsings- en konsultasiefirma SemiAnalysis geraam het dat dit Google $3 miljard sou kos.<ref name="BillionDollar" /> Die tegnologie is onder die kodenaam "Atlas" ontwikkel,<ref name="Atlas" /> met die naam "Bard" – ’n verwysing na die [[Keltiese tale|Keltiese]] term vir ’n storieverteller – wat gekies is om "die kreatiewe aard van die onderliggende algoritme te weerspieël".<ref name="EtymologyNYT" /><ref name="EtymologyWired" />
Verskeie mediakanale en finansiële ontleders het dit beskryf asof Google die aankondiging van Bard "haastig" gedoen het. Die doel was om die mededinger [[Microsoft]] voor te spring, wat vir 7 Februarie ’n geleentheid beplan het om sy vennootskap met OpenAI bekend te maak – ’n vennootskap waardeur ChatGPT in die [[Bing]]-soekenjin geïntegreer sou word in die vorm van Bing AI (later hernoem na Microsoft Copilot).<ref name="AIBattleVerge" /><ref name="AIBattleBarrons" /> Daarbenewens wou Google vermy dat hy in ’n posisie beland waar hy Microsoft moet "inhaal".<ref name="CatchUpRecode" /><ref name="CatchUpInformation" /><ref name="CatchUpWaPo" /> Microsoft-uitvoerende hoof Satya Nadella het aan ''The Verge'' gesê: "Ek wil hê mense moet weet dat ons hulle laat dans het."<ref name="Dance" /> Tom Warren van ''The Verge'' en Davey Alba van ''Bloomberg News'' het opgemerk dat dit die begin van nog 'n botsing tussen die twee groot tegnologiemaatskappye oor "die toekoms van soektogte" aandui, nadat hul "wapenstilstand" van ses jaar in 2021 verstryk het;<ref name="AIBattleVerge" /><ref name="SecretWars" /> Chris Stokel-Walker van The Guardian, Sara Morrison van Recode, en ontleder Dan Ives van die beleggingsfirma Wedbush Securities het dit beskryf as 'n wedloop om KI-oorheersing tussen die twee.<ref name="AIWarsGuardian" /><ref name="AIWarsRecode" /><ref name="AIWarsWaPo" />
Ná 'n "teleurstellende" regstreekse uitsending op 8 Februarie in [[Parys]], waarin Bard bekendgestel is, het Google se aandeelprys met agt persent gedaal – wat gelykstaande is aan 'n verlies van $100 miljard in markwaarde – en die [[YouTube]]-video van die uitsending is na 'n privaat status verander.<ref name="CatchUpRecode" /><ref name="WebbSydney" /><ref name="WebbWSJ" /> Baie kykers het ook gewys op 'n fout tydens die demonstrasie, waar Bard onakkurate inligting oor die [[ James Webb-ruimteteleskoop]] verskaf het in reaksie op 'n navraag.<ref name="WebbReuters" /><ref name="WebbPCMag" /> Google-werknemers het Pichai se "haastige" en "mislukte" aankondiging van Bard gekritiseer op Memegen, die maatskappy se interne forum,<ref name="Memegen" /> terwyl Maggie Harrison van Futurism die bekendstelling as "chaos" bestempel het. Pichai het sy optrede verdedig deur te sê dat Google reeds "lank en intensief aan KI werk", en het die idee verwerp dat die bekendstelling van Bard 'n oorhaastige reaksie was.<ref name="Chaos" />
'n Week ná die regstreekse uitsending in Parys het Pichai 80 000 werknemers gevra om twee tot vier uur daaraan te bestee om Bard intern te toets,<ref name="Dogfood" /> terwyl die Google-bestuurder Prabhakar Raghavan hulle gevra het om enige foute wat Bard gemaak het, reg te stel.<ref name="Mistakes" /><ref name="GoWrong" /> In die weke daarna het Google-werknemers Bard in interne boodskappe gekritiseer; hulle het kommer uitgespreek oor [[veiligheid]] en [[etiek]], en die maatskappy se leiers versoek om nie die diens bekend te stel nie. Google se bestuur het die produk nietemin bekendgestel en sodoende 'n negatiewe risikobeoordelingsverslag, wat deur die maatskappy se KI-etiekspan opgestel is, verwerp.<ref name="Ethics" /> Nadat Pichai later daardie maand skielik 12 000 werknemers afgedank het weens ’n verlangsaming in inkomstegroei, het die oorblywende werknemers memes en brokkies van hul humoristiese gesprekke met Bard gedeel, waarin hulle Bard se "mening" oor die afdankings gevra het.<ref name="Layoffs" /> Google-werknemers het teen middel Maart begin om ’n meer gesofistikeerde weergawe van Bard met groter parameters – wat "Big Bard" gedoop is – te toets.<ref name="BigBard" />
====Loodsing====
[[Lêer:Google Bard logo.svg|duimnael|Logo vir Bard(21 Maart 2023 – 7 Februarie 2024)]]
Google het op 21 Maart 2023 vroeë toegang tot Bard op 'n beperkte skaal oopgestel, wat gebruikers in die VSA en die VK in staat gestel het om by 'n waglys aan te sluit. Anders as Microsoft se benadering met Bing Chat, is Bard bekendgestel as 'n selfstandige webtoepassing wat 'n tekskassie bevat, tesame met 'n vrywaring dat die kletsbot "onakkurate of aanstootlike inligting kan vertoon wat nie Google se standpunte verteenwoordig nie". Drie antwoorde word vir elke vraag verskaf, en gebruikers word gevra om terugvoer te gee oor hoe nuttig elke antwoord is. Google-visepresidente Sissie Hsiao en Eli Collins het Bard beskryf as 'n aanvulling tot Google Search en aangedui dat die maatskappy nog nie bepaal het hoe om die diens winsgewend te maak nie.<ref name="WaitlistNYT" /><ref name="WaitlistWaPo" /><ref name="WaitlistVerge" /> Onder diegene wat vroeë toegang gekry het, was lede van Google se "Pixel Superfans"-lojaliteitsprogram,<ref name="PixelSuperfans" /> gebruikers van Pixel- en Nest-toestelle, en Google One-intekenare.<ref name="PixelNestOne" />
Intussen het 'n senior sagteware-ingenieur by die maatskappy 'n interne memo gepubliseer waarin gewaarsku word dat Google in die KI-"wapenwedloop" agtergeraak het – nie teenoor OpenAI nie, maar teenoor onafhanklike navorsers in oopbron-gemeenskappe.<ref name="OpenSource" /> Op 31 Maart het Pichai bekend gemaak dat die maatskappy van plan is om Bard te "opgradeer" deur dit op PaLM – 'n nuwer en kragtiger groot taalmodel (GTM) van Google – te baseer, in plaas van op LaMDA.<ref name="PaLM" />
Dieselfde dag het Krawczyk aangekondig dat Google "wiskundige en logiese vermoëns" by Bard gevoeg het.<ref name="Math" /> In April het Bard die vermoë gekry om met programmering te help; by die bekendstelling was dit versoenbaar met meer as 20 programmeertale.<ref name="CodingReuters" /><ref name="CodingTC" /> Microsoft het ook begin om advertensies in die adresbalk van 'n ontwikkelingsweergawe van die Edge-blaaier te vertoon, waarin gebruikers aangemoedig word om Bing te probeer wanneer hulle die Bard-webtoepassing besoek.<ref name="Edge" /> 9to5Google het berig dat Google daaraan werk om Bard in sy ChromeOS-bedryfstelsel en Pixel-toestelle te integreer.<ref name="ChromeOS" /><ref name="Pixel" />
===Opdaterings===
Bard het in Mei 2023 tydens die jaarlikse Google I/O-hoofaanbieding sentraal gestaan,<ref name="CuriousCase" /> waartydens Pichai en Hsiao 'n reeks opdaterings aan Bard aangekondig het. Dit het die implementering van PaLM 2, integrasie met ander Google-produkte en derdeparty-dienste, uitbreiding na 180 lande, ondersteuning vir bykomende tale, en nuwe funksies ingesluit.<ref name="IO2023" /> In skerp kontras met vorige jare is die Google Assistant skaars tydens die geleentheid genoem.<ref name="CuriousCase" /> Die uitgebreide bekendstelling het geen lande in die Europese Unie (EU) ingesluit nie – wat moontlik dui op kommer oor voldoening aan die Algemene Databeskermingsregulasie.<ref name="EUNoLaunch" /> Gebruikers met Google Workspace-rekeninge het ook toegang tot die diens gekry.<ref name="Workspace" />
In Junie het Google probeer om Bard in die EU bekend te stel, maar is gekeer deur die Ierse Databeskermingskommissie, wat 'n "impakbeoordeling van databeskerming" van die maatskappy vereis het.<ref name="EUDelay" /> In Julie is Bard in die EU en Brasilië bekendgestel, met ondersteuning vir tientalle nuwe tale en die byvoeging van verpersoonlikings- en produktiwiteitsfunksies. <ref name="JulyUpdateBBC" /><ref name="JulyUpdateWSJ" /> In Julie is 'n kletskamer ("bediener") op Discord geskep wat slegs per uitnodiging toeganklik was, bestaande uit gebruikers wat Bard intensief gebruik het. Oor die volgende paar maande is die kletskamer oorstroom met kommentaar wat die nut van Bard bevraagteken het.<ref name="Discord" />
In September het Google 'n groot opdatering vir die kletsbot vrygestel. Dit is deur middel van "uitbreidings" in baie van Google se produkte geïntegreer; 'n knoppie is bygevoeg om KI-gegenereerde antwoorde via Google Soektog na feite te kontroleer, en gebruikers is in staat gestel om gespreksdrade te deel.<ref name="Extensions" /> Google het ook die "Google-Extended"-webkruiper bekendgestel as deel van sy soekenjin se `robots.txt`-indekseringslêer. Dit stel webuitgewers in staat om te kies dat Bard nie hul inhoud vir opleidingsdoeleindes mag skandeer nie.<ref name="Extended" /> Aanlyn gebruikers het later ontdek dat Google Soektog gespreksdrade van Bard geïndekseer het waar gebruikers die deel-funksie geaktiveer het; Google het verklaar dat dit 'n fout was wat intussen reggestel is.<ref name="Leaks" />
In Oktober, tydens die maatskappy se jaarlikse "Made by Google"-geleentheid, het Hsiao "Assistant with Bard" onthul – 'n opgegradeerde weergawe van die Google Assistent wat met Bard geïntegreer is.<ref name="AssistantWithBard" /> Toe die Amerikaanse Outeursregkantoor (U.S. Copyright Office) openbare kommentaar gevra het oor moontlike nuwe regulasies vir generatiewe KI-tegnologieë, het Google saam met OpenAI en Microsoft aangevoer dat die verantwoordelikheid vir die generering van materiaal waarop kopiereg rus, by die gebruiker lê en nie by die ontwikkelaar nie. <ref name="Copyright" /> Kontrakteurs van Accenture het in November gestem om by die Alphabet Workers Union aan te sluit uit protes teen suboptimale werksomstandighede.<ref name="Union" /> Terselfdertyd het die maatskappy 'n regsgeding aanhangig gemaak in die Amerikaanse Distrikshof vir die Noordelike Distrik van Kalifornië teen 'n groep onbekende bedrieërs wat wanware geadverteer het, vermom as 'n aflaaibare weergawe van Bard.<ref name="MalwareReuters" /><ref name="MalwareTime" /> In Augustus 2024 is 'n vonnis by verstek ten gunste van Google toegestaan.<ref>{{Cite web |title=Google LLC v. Does 1-3, 3:23-cv-05823 – CourtListener.com |url=https://www.courtlistener.com/docket/67998406/google-llc-v-does-1-3/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725131917/https://www.courtlistener.com/docket/67998406/google-llc-v-does-1-3/ |archive-date=25 Julie 2025 |access-date=27 April 2026 |website=CourtListener |language=en-us}}</ref>
==Sien ook==
* [[Nano Banana]]
== Verwysings ==
{{reflist|refs=
<ref name="Availability">{{Cite web |title=Where you can use the Gemini web app |url=https://support.google.com/bard/answer/13575153 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210031511/https://support.google.com/gemini/answer/13575153?hl=en |archive-date=10 Februarie 2024 |access-date=22 Februarie 2024 |publisher=Google Inc.}}</ref>
<ref name="Proprietary">{{Cite web |last=David |first=Emilia |date=20 Julie 2023 |title=The AI wars might have an armistice deal sooner than expected |url=https://www.theverge.com/2023/7/20/23800755/ai-meta-llama-microsoft-chatgpt-interoperability |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720150119/https://www.theverge.com/2023/7/20/23800755/ai-meta-llama-microsoft-chatgpt-interoperability |archive-date=20 Julie 2023 |access-date=25 Julie 2023 |website=The Verge}}</ref>
<ref name="CodeRed">{{Cite news |last1=Grant |first1=Nico |last2=Metz |first2=Cade |date=December 21, 2022 |title=A New Chat Bot Is a 'Code Red' for Google's Search Business |url=https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221100606/https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html |archive-date=31 Desember 2022 |access-date=30 Desember 2022 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="PichaiCodeRed">{{Cite web |last=Newton |first=Casey |date=12 Mei 2023 |title=How Google is making up for lost time |url=https://www.theverge.com/2023/5/12/23721037/google-ai-progress-search-docs-starline-video-calls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512133437/https://www.theverge.com/2023/5/12/23721037/google-ai-progress-search-docs-starline-video-calls |archive-date=12 Mei 2023 |access-date=June 10, 2023 |website=The Verge}}</ref>
<ref name="LarrySergey">{{Cite news |last=Grant |first=Nico |date=January 20, 2023 |title=Google Calls In Help From Larry Page and Sergey Brin for A.I. Fight |url=https://www.nytimes.com/2023/01/20/technology/google-chatgpt-artificial-intelligence.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120081118/https://www.nytimes.com/2023/01/20/technology/google-chatgpt-artificial-intelligence.html |archive-date=January 20, 2023 |access-date=6 Februarie 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="Code">{{Cite magazine |last1=Nieva |first1=Richard |last2=Konrad |first2=Alex |date=February 1, 2023 |title=Back At Google Again, Cofounder Sergey Brin Just Filed His First Code Request In Years |url=https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2023/01/31/sergey-brin-code-request-lamda/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201140846/https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2023/01/31/sergey-brin-code-request-lamda/ |archive-date=February 1, 2023 |access-date=December 31, 2023 |magazine=[[Forbes]]}}</ref>
<ref name="LaMDA">{{Cite web |last=Condon |first=Stephanie |date=May 18, 2021 |title=Google I/O 2021: Google unveils new conversational language model, LaMDA |url=https://www.zdnet.com/article/google-io-google-unveils-new-conversational-language-model-lamda/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518194954/https://www.zdnet.com/article/google-io-google-unveils-new-conversational-language-model-lamda/ |archive-date=May 18, 2021 |access-date=June 12, 2022 |website=ZDNET}}</ref>
<ref name="LLM">{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=5 Maart 2023 |title=Meet the companies trying to keep up with ChatGPT |url=https://www.theverge.com/2023/3/5/23599209/companies-keep-up-chatgpt-ai-chatbots |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305162345/https://www.theverge.com/2023/3/5/23599209/companies-keep-up-chatgpt-ai-chatbots |archive-date=March 5, 2023 |access-date=9 Maart 2023 |website=The Verge}}</ref>
<ref name="Unreleased">{{Cite web |last=Kleinman |first=Zoe |date=February 1, 2023 |title=ChatGPT firm trials $20 monthly subscription fee |url=https://www.bbc.com/news/technology-64492750 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201205119/https://www.bbc.com/news/technology-64492750 |archive-date=February 1, 2023 |access-date=April 10, 2023 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
<ref name="AllHandsCNBC">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=December 13, 2022 |title=Google execs warn company's reputation could suffer if it moves too fast on AI-chat technology |url=https://www.cnbc.com/2022/12/13/google-execs-warn-of-reputational-risk-with-chatgbt-like-tool.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213230302/https://www.cnbc.com/2022/12/13/google-execs-warn-of-reputational-risk-with-chatgbt-like-tool.html |archive-date=December 13, 2022 |access-date=February 6, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="AllHandsVerge">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=December 14, 2022 |title=Google won't launch ChatGPT rival because of 'reputational risk' |url=https://www.theverge.com/2022/12/14/23508756/google-vs-chatgpt-ai-replace-search-reputational-risk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214121637/https://www.theverge.com/2022/12/14/23508756/google-vs-chatgpt-ai-replace-search-reputational-risk |archive-date=December 14, 2022 |access-date=February 6, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="DeepMind">{{Cite news |last=Cuthbertson |first=Anthony |date=January 16, 2023 |title=DeepMind's AI chatbot can do things that ChatGPT cannot, CEO claims |url=https://www.independent.co.uk/tech/deepmind-ai-chatbot-chatgpt-openai-b2262862.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116123734/https://www.independent.co.uk/tech/deepmind-ai-chatbot-chatgpt-openai-b2262862.html |archive-date=January 16, 2023 |access-date=6 Februarie 2023 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref>
<ref name="ApprenticeBardCNBC">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=31 Januarie 2023 |title=Google is asking employees to test potential ChatGPT competitors, including a chatbot called 'Apprentice Bard' |url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/google-testing-chatgpt-like-chatbot-apprentice-bard-with-employees.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202151722/https://www.cnbc.com/2023/01/31/google-testing-chatgpt-like-chatbot-apprentice-bard-with-employees.html |archive-date=2 Februarie 2023 |access-date=2 Februarie 2023 |publisher=CNBC}}</ref>
<ref name="ApprenticeBardAP">{{Cite news |last=O'Brien |first=Matt |date=February 1, 2023 |title=Google has the next move as Microsoft embraces OpenAI buzz |url=https://apnews.com/article/technology-science-software-microsoft-corp-business-a7f6f44fdd53730e45daa611555c8c23 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201165419/https://apnews.com/article/technology-science-software-microsoft-corp-business-a7f6f44fdd53730e45daa611555c8c23 |archive-date=1 Februarie 2023 |access-date=6 Februarie 2023 |publisher=Associated Press}}</ref>
<ref name="InvestorCall">{{Cite web |last=Mailk |first=Aisha |date=February 3, 2023 |title=Google tries to reassure investors on AI progress as ChatGPT breathes down its neck |url=https://techcrunch.com/2023/02/03/google-best-yet-to-come-ai-journey-faces-potential-disruption-openai-chatgpt/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203210004/https://techcrunch.com/2023/02/03/google-best-yet-to-come-ai-journey-faces-potential-disruption-openai-chatgpt/ |archive-date=February 3, 2023 |access-date=February 6, 2023 |website=TechCrunch}}</ref>
<ref name="AnnounceLATimes">{{Cite news |last1=Alba |first1=Davey |author-link1=Davey Alba |last2=Love |first2=Julia |date=February 6, 2023 |title=Google releases ChatGPT rival AI 'Bard' to early testers |url=https://www.latimes.com/business/story/2023-02-06/google-chatgpt-rival-ai-bard-early-testers |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206230415/https://www.latimes.com/business/story/2023-02-06/google-chatgpt-rival-ai-bard-early-testers |archive-date=February 6, 2023 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[Los Angeles Times]] |issn=0458-3035}}</ref>
<ref name="AnnounceWSJ">{{Cite news |last1=Schechner |first1=Sam |last2=Kruppa |first2=Miles |date=February 6, 2023 |title=Google Opens ChatGPT Rival Bard for Testing, as AI War Heats Up |url=https://www.wsj.com/articles/google-opens-testing-of-chatgpt-rival-as-artificial-intelligence-war-heats-up-11675711198 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20230206201330/https://www.wsj.com/amp/articles/google-opens-testing-of-chatgpt-rival-as-artificial-intelligence-war-heats-up-11675711198 |archive-date=February 6, 2023 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |issn=0099-9660}}</ref>
<ref name="AnnounceForbes">{{Cite magazine |last=Nieva |first=Richard |date=February 6, 2023 |title=Google Debuts A ChatGPT Rival Called Bard In Limited Release |url=https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2023/02/06/google-bard/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207195828/https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2023/02/06/google-bard/ |archive-date=February 7, 2023 |access-date=February 6, 2023 |magazine=Forbes}}</ref>
<ref name="GoWrong">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=March 21, 2023 |title=Google CEO tells employees that 80,000 of them helped test Bard A.I., warns 'things will go wrong' |url=https://www.cnbc.com/2023/03/21/google-ceo-pichai-memo-to-employees-on-bard-ai-things-will-go-wrong.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180644/https://www.cnbc.com/2023/03/21/google-ceo-pichai-memo-to-employees-on-bard-ai-things-will-go-wrong.html |archive-date=21 Maart 2023 |access-date=21 Maart 2023 |publisher=CNBC}}</ref>
<ref name="KrawczykFortune">{{Cite magazine |last=Mollman |first=Steve |date=March 3, 2023 |title=Google's head of ChatGPT rival Bard reassures employees it's 'a collaborative A.I. service' and 'not search' |url=https://fortune.com/2023/03/03/google-chatgpt-rival-bard-sundar-pichai-eassures-employees-tool-not-search-but-ai-companion/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304095438/https://fortune.com/2023/03/03/google-chatgpt-rival-bard-sundar-pichai-eassures-employees-tool-not-search-but-ai-companion/ |archive-date=March 4, 2023 |access-date=March 9, 2023 |magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref>
<ref name="KrawczykCNBC">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=March 3, 2023 |title=Google execs tell employees in testy all-hands meeting that Bard A.I. isn't just about search |url=https://www.cnbc.com/2023/03/03/google-execs-say-in-all-hands-meeting-bard-ai-isnt-all-for-search-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304091328/https://www.cnbc.com/2023/03/03/google-execs-say-in-all-hands-meeting-bard-ai-isnt-all-for-search-.html |archive-date=March 4, 2023 |access-date=March 11, 2023 |publisher=CNBC}}</ref>
<ref name="BillionDollar">{{Cite news |last1=Dastin |first1=Jeffrey |last2=Nellis |first2=Stephen |date=February 22, 2023 |title=For tech giants, AI like Bing and Bard poses billion-dollar search problem |url=https://www.reuters.com/technology/tech-giants-ai-like-bing-bard-poses-billion-dollar-search-problem-2023-02-22/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224110924/https://www.reuters.com/technology/tech-giants-ai-like-bing-bard-poses-billion-dollar-search-problem-2023-02-22/ |archive-date=24 Februarie 2023 |access-date=9 Maart 2023 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>
<ref name="Atlas">{{Cite news |last=Liedtke |first=Michael |date=February 6, 2023 |title=Google hopes 'Bard' will outsmart ChatGPT, Microsoft in AI |url=https://apnews.com/article/technology-science-microsoft-corp-sundar-pichai-business-395b0b94410d9fa3ebb13b14af640e06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207001406/https://apnews.com/article/technology-science-microsoft-corp-sundar-pichai-business-395b0b94410d9fa3ebb13b14af640e06 |archive-date=7 Februarie 2023 |access-date=6 Februarie 2023 |publisher=Associated Press}}</ref>
<ref name="EtymologyNYT">{{Cite news |last1=Metz |first1=Cade |last2=Grant |first2=Nico |date=February 6, 2023 |title=Racing to Catch Up With ChatGPT, Google Plans Release of Its Own Chatbot |url=https://www.nytimes.com/2023/02/06/technology/google-bard-ai-chatbot.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206201959/https://www.nytimes.com/2023/02/06/technology/google-bard-ai-chatbot.html |archive-date=February 6, 2023 |access-date=February 17, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="EtymologyWired">{{Cite magazine |last=Knight |first=Will |date=February 9, 2023 |title=The Chatbot Search Wars Have Begun |url=https://www.wired.com/story/fast-forward-the-chatbot-search-wars-have-begun/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209171255/https://www.wired.com/story/fast-forward-the-chatbot-search-wars-have-begun/ |archive-date=9 Februarie 2023 |access-date=10 Februarie 2023 |magazine=Wired}}</ref>
<ref name="AIBattleVerge">{{Cite web |last=Warren |first=Tom |date=February 7, 2023 |title=Microsoft and Google are about to Open an AI battle |url=https://www.theverge.com/2023/2/7/23587767/microsoft-google-open-ai-battle-search-bing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207123152/https://www.theverge.com/2023/2/7/23587767/microsoft-google-open-ai-battle-search-bing |archive-date=February 7, 2023 |access-date=February 8, 2023 |website=The Verge}}</ref>
<ref name="AIBattleBarrons">{{Cite magazine |date=February 8, 2023 |title=Google Strikes Back In AI Battle With Microsoft |url=https://www.barrons.com/news/google-strikes-back-in-ai-battle-with-microsoft-01675871108 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208215112/https://www.barrons.com/news/google-strikes-back-in-ai-battle-with-microsoft-01675871108 |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 8, 2023 |magazine=[[Barron's]]}}</ref>
<ref name="CatchUpRecode">{{Cite web |last=Morrison |first=Sara |date=8 Februarie 2023 |title=Google is scrambling to catch up to Bing, of all things |url=https://www.vox.com/recode/2023/2/7/23590069/bing-openai-microsoft-google-bard |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208000134/https://www.vox.com/recode/2023/2/7/23590069/bing-openai-microsoft-google-bard |archive-date=8 Februarie 2023 |access-date=8 Februarie 2023 |website=Recode |publisher=Vox}}</ref>
<ref name="CatchUpInformation">{{Cite web |last=Peers |first=Martin |date=February 6, 2023 |title=What Google's AI Catch-Up Reveals |url=https://www.theinformation.com/articles/what-google-s-ai-catch-up-reveals |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208161100/https://www.theinformation.com/articles/what-google-s-ai-catch-up-reveals |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 8, 2023 |website=[[The Information (website)|The Information]]}}</ref>
<ref name="CatchUpWaPo">{{Cite news |last1=De Vynck |first1=Gerrit |last2=Tiku |first2=Nitasha |date=March 21, 2023 |title=Google's catch-up game on AI continues with Bard launch |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2023/03/21/bard-google-ai/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321195553/https://www.washingtonpost.com/technology/2023/03/21/bard-google-ai/ |archive-date=March 21, 2023 |access-date=October 16, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="Dance">{{Cite web |last=Patel |first=Nilay |date=February 7, 2023 |title=Microsoft thinks AI can beat Google at search — CEO Satya Nadella explains why |url=https://www.theverge.com/23589994/microsoft-ceo-satya-nadella-bing-chatgpt-google-search-ai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208010301/https://www.theverge.com/23589994/microsoft-ceo-satya-nadella-bing-chatgpt-google-search-ai |archive-date=February 8, 2023 |access-date=September 12, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="SecretWars">{{Cite web |last=Alba |first=Davey |author-link=Davey Alba |date=February 8, 2023 |title=ChatGPT Reignites the Search Wars Between Google and Microsoft |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-02-08/chatgpt-reignites-search-competition-microsoft-bing-vs-google-bard |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208180031/https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-02-08/chatgpt-reignites-search-competition-microsoft-bing-vs-google-bard |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 8, 2023 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="AIWarsGuardian">{{Cite news |last=Stokel-Walker |first=Chris |date=February 21, 2023 |title=TechScape: Google and Microsoft are in an AI arms race – who wins could change how we use the internet |url=https://theguardian.com/technology/2023/feb/21/techscape-google-bard-microsoft-big-ai-search |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221120856/https://theguardian.com/technology/2023/feb/21/techscape-google-bard-microsoft-big-ai-search |archive-date=February 21, 2023 |access-date=March 9, 2023 |newspaper=[[The Guardian]] |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name="AIWarsRecode">{{Cite web |last=Morrison |first=Sara |date=March 4, 2023 |title=The exciting new AI transforming search — and maybe everything — explained |url=https://www.vox.com/recode/2023/3/4/23624033/openai-bing-bard-microsoft-generative-ai-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304135940/https://www.vox.com/recode/2023/3/4/23624033/openai-bing-bard-microsoft-generative-ai-explained |archive-date=March 4, 2023 |access-date=March 9, 2023 |website=[[Recode]] |publisher=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref>
<ref name="AIWarsWaPo">{{Cite news |last=De Vynck |first=Gerrit |date=February 8, 2023 |title=Investors pummel Google after Microsoft ramps up AI wars |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2023/02/08/google-bard-chatbot-microsoft/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208231129/https://www.washingtonpost.com/technology/2023/02/08/google-bard-chatbot-microsoft/ |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 17, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="WebbSydney">{{Cite news |last1=Alba |first1=Davey |author-link1=Davey Alba |last2=Patnaik |first2=Subrat |date=February 8, 2023 |title=Google suffers $144b wipeout after Bard AI chatbot gives wrong answer |url=https://www.smh.com.au/business/companies/google-suffers-140b-wipeout-after-bard-ai-chatbot-gives-wrong-answer-20230209-p5cj3a.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208205150/https://www.smh.com.au/business/companies/google-suffers-140b-wipeout-after-bard-ai-chatbot-gives-wrong-answer-20230209-p5cj3a.html |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 9, 2023 |newspaper=The Sydney Morning Herald}}</ref>
<ref name="WebbWSJ">{{Cite news |last=Miao |first=Hannah |date=February 8, 2022 |title=Alphabet Stock Drops 8% After Google Rollout of AI Search Features |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-news-today-02-08-2023/card/alphabet-stock-drops-after-google-parent-introduces-ai-search-features-wgCJG3IDoSbfL3SgyrNI |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20230208170000/https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-news-today-02-08-2023/card/alphabet-stock-drops-after-google-parent-introduces-ai-search-features-wgCJG3IDoSbfL3SgyrNI |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 8, 2023 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |issn=0099-9660}}</ref>
<ref name="WebbReuters">{{Cite news |last=Coulter |first=Martin |date=February 8, 2023 |title=Google shares dive 8% after AI chatbot Bard flubs answer in ad |url=https://www.reuters.com/technology/google-ai-chatbot-bard-offers-inaccurate-information-company-ad-2023-02-08/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208144258/https://www.reuters.com/technology/google-ai-chatbot-bard-offers-inaccurate-information-company-ad-2023-02-08/ |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 8, 2023 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>
<ref name="WebbPCMag">{{Cite magazine |last=Kan |first=Michael |date=February 8, 2023 |title=No, That's Wrong: Google's Bard AI Demo Spouts Incorrect Info |url=https://www.pcmag.com/news/no-thats-wrong-googles-bard-ai-demo-spouts-incorrect-info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208215128/https://www.pcmag.com/news/no-thats-wrong-googles-bard-ai-demo-spouts-incorrect-info |archive-date=February 8, 2023 |access-date=February 8, 2023 |magazine=[[PCMag]]}}</ref>
<ref name="Memegen">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=February 10, 2023 |title=Google employees criticize CEO Sundar Pichai for 'rushed, botched' announcement of GPT competitor Bard |url=https://www.cnbc.com/2023/02/10/google-employees-slam-ceo-sundar-pichai-for-rushed-bard-announcement.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211001616/https://www.cnbc.com/2023/02/10/google-employees-slam-ceo-sundar-pichai-for-rushed-bard-announcement.html |archive-date=February 11, 2023 |access-date=February 11, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="Dogfood">{{Cite web |last1=Maxwell |first1=Thomas |last2=Langley |first2=Hugh |date=February 15, 2023 |title=Leaked memo shows Google CEO Sundar Pichai is asking staffers for help testing its Bard AI chatbot |url=https://www.businessinsider.com/google-bard-chatbot-googlers-sundar-pichai-2023-2 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215202044/https://www.businessinsider.com/google-bard-chatbot-googlers-sundar-pichai-2023-2 |archive-date=February 15, 2023 |access-date=February 17, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Chaos">{{Cite web |last=Harrison |first=Maggie |date=March 7, 2023 |title=Chaos Inside Google as Execs Try to Figure Out How to Actually Use AI |url=https://futurism.com/chaos-google-execs-use-for-ai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307180856/https://futurism.com/chaos-google-execs-use-for-ai |archive-date=March 7, 2023 |access-date=March 9, 2023 |website=[[Singularity Group|Futurism]]}}</ref>
<ref name="Mistakes">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=February 15, 2023 |title=Google asks employees to rewrite Bard's bad responses, says the A.I. 'learns best by example' |url=https://www.cnbc.com/2023/02/15/google-asks-employees-to-rewrite-bards-incorrect-responses-to-queries.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216014806/https://www.cnbc.com/2023/02/15/google-asks-employees-to-rewrite-bards-incorrect-responses-to-queries.html |archive-date=February 16, 2023 |access-date=February 17, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="Ethics">{{Cite web |last1=Alba |first1=Davey |author-link1=Davey Alba |last2=Love |first2=Julia |date=April 19, 2023 |title=Google's Rush to Win in AI Led to Ethical Lapses, Employees Say |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2023-04-19/google-bard-ai-chatbot-raises-ethical-concerns-from-employees |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420105528/https://www.bloomberg.com/news/features/2023-04-19/google-bard-ai-chatbot-raises-ethical-concerns-from-employees |archive-date=April 20, 2023 |access-date=April 24, 2023 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="Layoffs">{{Cite web |last1=Maxwell |first1=Thomas |last2=Langley |first2=Hugh |date=February 24, 2023 |title=Leaked messages show Googlers are taking out their frustrations over layoffs on its new Bard AI chatbot |url=https://www.businessinsider.com/google-layoffs-bard-chatbot-ai-2023-2 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224230812/https://www.businessinsider.com/google-layoffs-bard-chatbot-ai-2023-2 |archive-date=February 24, 2023 |access-date=March 9, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="BigBard">{{Cite web |last=Langley |first=Hugh |date=March 13, 2023 |title=Google employees are already internally testing a smarter version of its chatbot called 'Big Bard' |url=https://www.businessinsider.com/google-employees-test-smarter-chatbot-big-bard-2023-3 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313091923/https://www.businessinsider.com/google-employees-test-smarter-chatbot-big-bard-2023-3 |archive-date=March 13, 2023 |access-date=April 10, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="WaitlistNYT">{{Cite news |last1=Grant |first1=Nico |date=March 21, 2023 |title=Google Releases Bard, Its Competitor in the Race to Create A.I. Chatbots |url=https://www.nytimes.com/2023/03/21/technology/google-bard-chatbot.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321140334/https://www.nytimes.com/2023/03/21/technology/google-bard-chatbot.html |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="WaitlistWaPo">{{Cite news |last=Liedtke |first=Michael |date=March 21, 2023 |title=Google's artificially intelligent 'Bard' set for next stage |url=https://www.washingtonpost.com/business/2023/03/21/google-artificial-intelligence-bard-microsoft-chatgpt/f1c60310-c7f0-11ed-9cc5-a58a4f6d84cd_story.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321164250/https://www.washingtonpost.com/business/2023/03/21/google-artificial-intelligence-bard-microsoft-chatgpt/f1c60310-c7f0-11ed-9cc5-a58a4f6d84cd_story.html |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="WaitlistVerge">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=March 21, 2023 |title=Google opens early access to its ChatGPT rival Bard — here are our first impressions |url=https://www.theverge.com/2023/3/21/23649794/google-chatgpt-rival-bard-ai-chatbot-access-hands-on |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321142219/https://www.theverge.com/2023/3/21/23649794/google-chatgpt-rival-bard-ai-chatbot-access-hands-on |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="PixelSuperfans">{{Cite web |last=Schroeder |first=Stan |date=March 21, 2023 |title=Google is giving early access to its AI assistant to Pixel Superfans |url=https://mashable.com/article/google-bard-pixel-superfans |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321181249/https://mashable.com/article/google-bard-pixel-superfans |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |website=[[Mashable]]}}</ref>
<ref name="PixelNestOne">{{Cite web |last=Li |first=Abner |date=March 21, 2023 |title=Google tapping the Pixel and Nest brands to invite people to Bard |url=https://9to5google.com/2023/03/21/google-bard-pixel-nest-one/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321221214/https://9to5google.com/2023/03/21/google-bard-pixel-nest-one/ |archive-date=March 21, 2023 |access-date=June 10, 2023 |website=[[9to5Google]]}}</ref>
<ref name="ContractorsBI">{{Cite web |last=Maxwell |first=Thomas |date=April 5, 2023 |title=Google contractors say they don't have enough time to verify correct answers from the company's AI chatbot and end up guessing |url=https://www.businessinsider.com/google-search-contractors-testing-chatbot-ai-race-chatgpt-2023-3 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404184146/https://www.businessinsider.com/google-search-contractors-testing-chatbot-ai-race-chatgpt-2023-3 |archive-date=April 4, 2023 |access-date=July 14, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="ContractorsBloomberg">{{Cite web |last=Alba |first=Davey |author-link=Davey Alba |date=July 12, 2023 |title=Google's AI Chatbot Is Trained by Humans Who Say They're Overworked, Underpaid and Frustrated |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-07-12/google-s-ai-chatbot-is-trained-by-humans-who-say-they-re-overworked-underpaid-and-frustrated |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712123122/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-07-12/google-s-ai-chatbot-is-trained-by-humans-who-say-they-re-overworked-underpaid-and-frustrated |archive-date=July 12, 2023 |access-date=July 14, 2023 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="PublicData">{{Cite web |last=Germain |first=Thomas |date=July 3, 2023 |title=Google Says It'll Scrape Everything You Post Online for AI |url=https://gizmodo.com/google-says-itll-scrape-everything-you-post-online-for-1850601486 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703171831/https://gizmodo.com/google-says-itll-scrape-everything-you-post-online-for-1850601486 |archive-date=July 3, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Gizmodo]]}}</ref>
<ref name="Assistant">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=March 29, 2023 |title=Google reshuffles virtual assistant unit with focus on Bard A.I. technology |url=https://www.cnbc.com/2023/03/29/google-reorganization-in-assistant-follows-bard-launch-memo-says.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330001518/https://www.cnbc.com/2023/03/29/google-reorganization-in-assistant-follows-bard-launch-memo-says.html |archive-date=March 30, 2023 |access-date=April 1, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="DevlinClaims">{{Cite web |last1=Victor |first1=Jon |last2=Efrati |first2=Amir |date=March 29, 2023 |title=Alphabet's Google and DeepMind Pause Grudges, Join Forces to Chase OpenAI |url=https://www.theinformation.com/articles/alphabets-google-and-deepmind-pause-grudges-join-forces-to-chase-openai |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329232312/https://www.theinformation.com/articles/alphabets-google-and-deepmind-pause-grudges-join-forces-to-chase-openai |archive-date=March 29, 2023 |access-date=April 1, 2023 |website=[[The Information (website)|The Information]]}}</ref>
<ref name="DevlinDenial">{{Cite web |last=Hollister |first=Sean |date=March 29, 2023 |title=Google denies Bard was trained with ChatGPT data |url=https://www.theverge.com/2023/3/29/23662621/google-bard-chatgpt-sharegpt-training-denies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330021710/https://www.theverge.com/2023/3/29/23662621/google-bard-chatgpt-sharegpt-training-denies |archive-date=March 30, 2023 |access-date=April 1, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="OpenSource">{{Cite web |last1=Love |first1=Julia |last2=Alba |first2=Davey |author-link2=Davey Alba |last3=Metz |first3=Rachel |date=May 4, 2023 |title=Google Is Falling Behind in AI Arms Race, Senior Engineer Warns |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-05-05/google-staffer-claims-in-leaked-ai-warning-we-have-no-secret-sauce |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505034611/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-05-05/google-staffer-claims-in-leaked-ai-warning-we-have-no-secret-sauce |archive-date=May 5, 2023 |access-date=August 21, 2023 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="PaLM">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=March 31, 2023 |title=Google CEO Sundar Pichai promises Bard AI chatbot upgrades soon: 'We clearly have more capable models' |url=https://www.theverge.com/2023/3/31/23664426/google-bard-ai-chatbot-upgrades-coming-soon-sundar-pichai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331184358/https://www.theverge.com/2023/3/31/23664426/google-bard-ai-chatbot-upgrades-coming-soon-sundar-pichai |archive-date=March 31, 2023 |access-date=April 1, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="Math">{{Cite web |last=Amadeo |first=Ron |date=March 31, 2023 |title=Google Bard gets better at homework with improved math and logic capabilities |url=https://arstechnica.com/gadgets/2023/03/google-bard-gets-better-at-homework-with-improved-math-and-logic-capabilities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331215155/https://arstechnica.com/gadgets/2023/03/google-bard-gets-better-at-homework-with-improved-math-and-logic-capabilities/ |archive-date=March 31, 2023 |access-date=April 1, 2023 |website=[[Ars Technica]]}}</ref>
<ref name="CodingReuters">{{Cite news |date=April 21, 2023 |title=Google Bard can now help write software code |url=https://www.reuters.com/technology/google-bard-can-now-help-write-software-code-2023-04-21/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421160317/https://www.reuters.com/technology/google-bard-can-now-help-write-software-code-2023-04-21/ |archive-date=April 21, 2023 |access-date=April 21, 2023 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>
<ref name="CodingTC">{{Cite web |last=Korosec |first=Kirsten |date=April 21, 2023 |title=Google's Bard AI chatbot can now generate and debug code |url=https://techcrunch.com/2023/04/21/googles-bard-ai-chatbot-can-now-generate-and-debug-code/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421154808/https://techcrunch.com/2023/04/21/googles-bard-ai-chatbot-can-now-generate-and-debug-code/ |archive-date=April 21, 2023 |access-date=April 21, 2023 |website=[[TechCrunch]]}}</ref>
<ref name="Edge">{{Cite magazine |last=Marcelline |first=Marco |date=April 29, 2023 |title=Microsoft Edge Now Displays Bing Ad on Google Bard Site |url=https://www.pcmag.com/news/microsoft-edge-now-displays-bing-advert-on-google-bard-site |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430002815/https://www.pcmag.com/news/microsoft-edge-now-displays-bing-advert-on-google-bard-site |archive-date=April 30, 2023 |access-date=May 6, 2023 |magazine=[[PCMag]]}}</ref>
<ref name="ChromeOS">{{Cite web |last=Bradshaw |first=Kyle |date=February 10, 2023 |title=Google working to bring Bard AI chat to ChromeOS |url=https://9to5google.com/2023/02/10/google-bard-ai-chat-chromeos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211013646/https://9to5google.com/2023/02/10/google-bard-ai-chat-chromeos/ |archive-date=February 11, 2023 |access-date=February 12, 2023 |website=[[9to5Google]]}}</ref>
<ref name="Pixel">{{Cite web |last=Bradshaw |first=Kyle |date=May 4, 2023 |title=Google working to bring Bard AI to Pixel phones as a homescreen widget |url=https://9to5google.com/2023/05/04/google-bard-ai-pixel-widget/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504173806/https://9to5google.com/2023/05/04/google-bard-ai-pixel-widget/ |archive-date=May 4, 2023 |access-date=May 6, 2023 |website=[[9to5Google]]}}</ref>
<ref name="CuriousCase">{{Cite magazine |last=Johnson |first=Khari |date=May 14, 2023 |title=The Curious Case of the Missing Google Assistant |url=https://www.wired.com/story/the-curious-case-of-the-missing-google-assistant/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514110442/https://www.wired.com/story/the-curious-case-of-the-missing-google-assistant/ |archive-date=May 14, 2023 |access-date=September 12, 2023 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]}}</ref>
<ref name="IO2023">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=May 10, 2023 |title=Google drops waitlist for AI chatbot Bard and announces oodles of new features |url=https://www.theverge.com/2023/5/10/23718066/google-bard-ai-features-waitlist-dark-mode-visual-search-io |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510173631/https://www.theverge.com/2023/5/10/23718066/google-bard-ai-features-waitlist-dark-mode-visual-search-io |archive-date=May 10, 2023 |access-date=May 10, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="EUNoLaunch">{{Cite web |last=Harding |first=Scharon |date=May 12, 2023 |title=Google Bard hits over 180 countries and territories—none are in the EU |url=https://arstechnica.com/gadgets/2023/05/google-bard-hits-over-180-countries-and-territories-none-are-in-the-eu/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512181145/https://arstechnica.com/gadgets/2023/05/google-bard-hits-over-180-countries-and-territories-none-are-in-the-eu/ |archive-date=May 12, 2023 |access-date=May 15, 2023 |website=[[Ars Technica]]}}</ref>
<ref name="Workspace">{{Cite web |last=Pandey |first=Rajesh |date=May 6, 2023 |title=Google Bard comes to Workspace account holders |url=https://www.androidpolice.com/google-bard-comes-workspace-account-holders/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506104455/https://www.androidpolice.com/google-bard-comes-workspace-account-holders/ |archive-date=May 6, 2023 |access-date=June 10, 2023 |website=Android Police}}</ref>
<ref name="EUDelay">{{Cite news |last=Goujard |first=Clothilde |date=June 13, 2023 |title=Google forced to postpone Bard chatbot's EU launch over privacy concerns |url=https://www.politico.eu/article/google-postpone-bard-chatbot-eu-launch-privacy-concern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613151057/https://www.politico.eu/article/google-postpone-bard-chatbot-eu-launch-privacy-concern/ |archive-date=June 13, 2023 |access-date=June 17, 2023 |newspaper=[[Politico]]}}</ref>
<ref name="JulyUpdateBBC">{{Cite web |last=McCallum |first=Shiona |date=July 13, 2023 |title=Bard: Google's ChatGPT rival launches in Europe and Brazil |url=https://www.bbc.com/news/technology-66187283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713120455/https://www.bbc.com/news/technology-66187283 |archive-date=July 13, 2023 |access-date=July 14, 2023 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
<ref name="JulyUpdateWSJ">{{Cite news |last=Schechner |first=Sam |date=July 13, 2023 |title=Google's Bard AI Chatbot Adds More Languages to Take On ChatGPT |url=https://www.wsj.com/articles/googles-bard-ai-chatbot-adds-more-languages-to-take-on-chatgpt-a2acfc5b |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20230713082332/https://www.wsj.com/amp/articles/googles-bard-ai-chatbot-adds-more-languages-to-take-on-chatgpt-a2acfc5b |archive-date=July 13, 2023 |access-date=July 14, 2023 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |issn=0099-9660}}</ref>
<ref name="Discord">{{Cite web |last=Alba |first=Davey |author-link=Davey Alba |date=October 11, 2023 |title=Even Google Insiders Are Questioning Bard AI Chatbot's Usefulness |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-10-11/google-insiders-question-usefulness-of-bard-ai-chatbot |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011120516/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-10-11/google-insiders-question-usefulness-of-bard-ai-chatbot |archive-date=October 11, 2023 |access-date=October 16, 2023 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="Extensions">{{Cite web |last=Duffy |first=Clare |date=September 19, 2023 |title=Google rolls out a major expansion of its Bard AI chatbot |url=https://www.cnn.com/2023/09/19/tech/google-bard-updates/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230919120138/https://www.cnn.com/2023/09/19/tech/google-bard-updates/index.html |archive-date=September 19, 2023 |access-date=October 3, 2023 |publisher=[[CNN Business]]}}</ref>
<ref name="Extended">{{Cite web |last=Low |first=Cherlynn |date=September 28, 2023 |title=Google will let publishers hide their content from its insatiable AI |url=https://www.engadget.com/google-will-let-publishers-hide-their-content-from-its-insatiable-ai-202015557.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928210630/https://www.engadget.com/google-will-let-publishers-hide-their-content-from-its-insatiable-ai-202015557.html |archive-date=September 28, 2023 |access-date=October 3, 2023 |website=[[Engadget]]}}</ref>
<ref name="Leaks">{{Cite magazine |last=Stokel-Walker |first=Chris |date=September 27, 2023 |title=Google was accidentally leaking its Bard AI chats into public search results |url=https://www.fastcompany.com/90958811/google-was-accidentally-leaking-its-bard-ai-chats-into-public-search-results |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927201014/https://www.fastcompany.com/90958811/google-was-accidentally-leaking-its-bard-ai-chats-into-public-search-results |archive-date=September 27, 2023 |access-date=October 3, 2023 |magazine=[[Fast Company]]}}</ref>
<ref name="AssistantWithBard">{{Cite news |last=De Vynck |first=Gerrit |date=October 4, 2023 |title=Google to add Bard AI to voice assistant, following Amazon |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2023/10/04/google-bard-assistant-chatgpt/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004173320/https://www.washingtonpost.com/technology/2023/10/04/google-bard-assistant-chatgpt/ |archive-date=October 4, 2023 |access-date=October 4, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="Copyright">{{Cite web |last=Hays |first=Kali |date=November 7, 2023 |title=Google, OpenAI, and Microsoft are blaming users when generative-AI models show copyrighted material |url=https://www.businessinsider.com/google-openai-microsoft-users-responsible-ai-copyrighted-material-2023-11 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107205940/https://www.businessinsider.com/google-openai-microsoft-users-responsible-ai-copyrighted-material-2023-11 |archive-date=November 7, 2023 |access-date=November 8, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Union">{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=November 7, 2023 |title=Google contractors objected to reading obscene Bard prompts — now they're unionizing |url=https://www.theverge.com/2023/11/7/23950392/google-contractors-accenture-obscene-bard-prompts-unionizing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107195239/https://www.theverge.com/2023/11/7/23950392/google-contractors-accenture-obscene-bard-prompts-unionizing |archive-date=November 7, 2023 |access-date=November 7, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="MalwareReuters">{{Cite news |last=Brittain |first=Blake |date=November 13, 2023 |title=Google sues scammers over fake Bard AI malware |url=https://www.reuters.com/legal/transactional/google-sues-scammers-over-fake-bard-ai-malware-2023-11-13/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114033644/https://www.reuters.com/legal/transactional/google-sues-scammers-over-fake-bard-ai-malware-2023-11-13/ |archive-date=November 14, 2023 |access-date=November 14, 2023 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>
<ref name="MalwareTime">{{Cite magazine |last=Birnbaum |first=Emily |date=November 13, 2023 |title=Google Sues Scammers Over Fake Bard AI Chatbot That Downloads Malware |url=https://time.com/6334344/google-scammers-fake-ai-chatbot/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114033631/https://time.com/6334344/google-scammers-fake-ai-chatbot/ |archive-date=November 14, 2023 |access-date=November 14, 2023 |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref>
<ref name="favicon1">{{cite web |author1=Eric Hal Schwartz |date=September 5, 2024 |title=Google is adding Gemini AI to Chrome's address bar, which may be a better idea than you think |url=https://www.techradar.com/computing/artificial-intelligence/google-is-adding-gemini-ai-to-chromes-address-bar-which-may-be-a-better-idea-than-you-think |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723161907/https://www.techradar.com/computing/artificial-intelligence/google-is-adding-gemini-ai-to-chromes-address-bar-which-may-be-a-better-idea-than-you-think |archive-date=July 23, 2025 |access-date=July 29, 2025 |website=techradar.com}}</ref>
<ref name="favicon2">{{cite web |author1=Mauro Huculak |date=September 9, 2024 |title=How to install Google Gemini as an app on Windows 11, 10 |url=https://pureinfotech.com/install-google-gemini-app-windows/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250624041323/https://pureinfotech.com/install-google-gemini-app-windows/ |archive-date=June 24, 2025 |access-date=July 29, 2025 |website=pureinfotech.com}}</ref>
<ref name="favicon3">{{cite web |author1=Mahesh Makvana |date=September 2024 |title=How to Run Google Gemini as a Windows 11 or 10 App |url=https://www.howtogeek.com/how-to-run-gemini-app-windows/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723200909/https://www.howtogeek.com/how-to-run-gemini-app-windows/ |archive-date=July 23, 2025 |access-date=July 29, 2025 |website=howtogeek.com}}</ref>
<ref name="GeminiCNN">{{Cite web |last1=Fung |first1=Brian |last2=Thorbecke |first2=Catherine |date=December 6, 2023 |title=Google launches Gemini, its most-advanced AI model yet, as it races to compete with ChatGPT |url=https://www.cnn.com/2023/12/06/tech/google-launches-gemini-compete-with-chatgpt/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206183632/https://www.cnn.com/2023/12/06/tech/google-launches-gemini-compete-with-chatgpt/index.html |archive-date=December 6, 2023 |access-date=December 6, 2023 |publisher=[[CNN Business]]}}</ref>
<ref name="GeminiCNBC">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=December 6, 2023 |title=Google launches its largest and 'most capable' AI model, Gemini |url=https://www.cnbc.com/2023/12/06/google-launches-its-largest-and-most-capable-ai-model-gemini.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206160659/https://www.cnbc.com/2023/12/06/google-launches-its-largest-and-most-capable-ai-model-gemini.html |archive-date=December 6, 2023 |access-date=December 6, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="GeminiArs">{{Cite web |last=Edwards |first=Benj |date=December 6, 2023 |title=Google launches Gemini—a powerful AI model it says can surpass GPT-4 |url=https://arstechnica.com/information-technology/2023/12/google-launches-gemini-a-powerful-ai-model-it-says-can-surpass-gpt-4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206182034/https://arstechnica.com/information-technology/2023/12/google-launches-gemini-a-powerful-ai-model-it-says-can-surpass-gpt-4/ |archive-date=December 6, 2023 |access-date=December 6, 2023 |website=[[Ars Technica]]}}</ref>
<ref name="GeminiAP">{{Cite news |last1=Liedtike |first1=Michael |last2=O'Brien |first2=Matt |date=December 6, 2023 |title=Google launches Gemini, upping the stakes in the global AI race |url=https://apnews.com/article/google-gemini-artificial-intelligence-launch-95d05d02051e75e20b574614ae720b8b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206181414/https://apnews.com/article/google-gemini-artificial-intelligence-launch-95d05d02051e75e20b574614ae720b8b |archive-date=December 6, 2023 |access-date=December 6, 2023 |publisher=[[Associated Press]]}}</ref>
<ref name="GeminiWSJ">{{Cite news |last=Kruppa |first=Miles |date=December 6, 2023 |title=Google Announces AI System Gemini After Turmoil at Rival OpenAI |url=https://www.wsj.com/tech/ai/google-announces-ai-system-gemini-after-turmoil-at-rival-openai-10835335 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20231206152820/https://www.wsj.com/tech/ai/google-announces-ai-system-gemini-after-turmoil-at-rival-openai-10835335 |archive-date=December 6, 2023 |access-date=December 6, 2023 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |issn=0099-9660}}</ref>
<ref name="Appen">{{Cite web |last=Field |first=Hayden |date=January 23, 2024 |title=Alphabet cuts ties with Australian AI firm that helped train Bard and Google Search |url=https://www.cnbc.com/2024/01/23/alphabet-ends-contract-with-appen-which-trained-bard-google-search.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123173127/https://www.cnbc.com/2024/01/23/alphabet-ends-contract-with-appen-which-trained-bard-google-search.html |archive-date=January 23, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="Imagen">{{Cite web |last=David |first=Emilia |date=February 1, 2024 |title=Bard generates photos now, finally |url=https://www.theverge.com/2024/2/1/24057438/bard-gemini-imagen-google-ai-image-generation |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201151130/https://www.theverge.com/2024/2/1/24057438/bard-gemini-imagen-google-ai-image-generation |archive-date=February 1, 2024 |access-date=February 4, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="GeminiRebrandNYT">{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=February 8, 2024 |title=Google Releases Gemini, an A.I.-Driven Chatbot and Voice Assistant |url=https://www.nytimes.com/2024/02/08/technology/google-gemini-ai-app.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208132803/https://www.nytimes.com/2024/02/08/technology/google-gemini-ai-app.html |archive-date=February 8, 2024 |access-date=February 8, 2024 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="GeminiRebrandReuters">{{Cite news |last=Dastin |first=Jeffrey |date=February 8, 2024 |title=Google rebrands Bard chatbot as Gemini, rolls out paid subscription |url=https://www.reuters.com/technology/google-rebrands-bard-chatbot-gemini-rolls-out-paid-subscription-2024-02-08/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208162345/https://www.reuters.com/technology/google-rebrands-bard-chatbot-gemini-rolls-out-paid-subscription-2024-02-08/ |archive-date=February 8, 2024 |access-date=February 8, 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>
<ref name="AIPremium">{{Cite web |last=Li |first=Abner |date=February 8, 2024 |title=Google One AI Premium is $19.99/mo with Gemini Advanced & Gemini for Workspace |url=https://9to5google.com/2024/02/08/google-one-ai-premium/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208162504/https://9to5google.com/2024/02/08/google-one-ai-premium/ |archive-date=February 8, 2024 |access-date=February 8, 2024 |website=[[9to5Google]]}}</ref>
<ref name="MessagesGizmodo">{{Cite web |last=Ion |first=Florence |date=February 27, 2024 |title=Now You Can Message Google Gemini From Any Android Phone |url=https://gizmodo.com/message-google-gemini-from-any-android-phone-1851283302 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226081707/https://gizmodo.com/message-google-gemini-from-any-android-phone-1851283302 |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 27, 2024 |website=[[Gizmodo]]}}</ref>
<ref name="MessagesVerge">{{Cite web |last=Johnson |first=Allison |date=February 26, 2024 |title=Gemini is about to slide into your DMs |url=https://www.theverge.com/2024/2/26/24082279/google-gemini-messages-android-auto-google-docs |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226080529/https://www.theverge.com/2024/2/26/24082279/google-gemini-messages-android-auto-google-docs |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 27, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="StackZDNET">{{Cite web |last=Diaz |first=Maria |date=March 1, 2024 |title=Google Cloud adds Stack Overflow's knowledge base to Gemini AI |url=https://www.zdnet.com/article/google-cloud-adds-stack-overflows-knowledge-base-to-gemini-ai/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301162317/https://www.zdnet.com/article/google-cloud-adds-stack-overflows-knowledge-base-to-gemini-ai/ |archive-date=March 1, 2024 |access-date=March 3, 2024 |website=[[ZDNET]]}}</ref>
<ref name="StackWired">{{Cite magazine |last=Dave |first=Paresh |date=February 29, 2024 |title=Google's Deal With Stack Overflow Is the Latest Proof That AI Giants Will Pay for Data |url=https://www.wired.com/story/google-deal-stackoverflow-ai-giants-pay-for-data/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229224805/https://www.wired.com/story/google-deal-stackoverflow-ai-giants-pay-for-data/ |archive-date=February 29, 2024 |access-date=March 3, 2024 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]}}</ref>
<ref name="IO2024Verge">{{Cite web |last1=Roth |first1=Emma |last2=Davis |first2=Wes |date=May 14, 2024 |title=Google I/O 2024: everything announced |url=https://www.theverge.com/24153841/google-io-2024-ai-gemini-android-chrome-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514205334/https://www.theverge.com/24153841/google-io-2024-ai-gemini-android-chrome-photos |archive-date=May 14, 2024 |access-date=May 15, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="IO2024Gizmodo">{{Cite web |last=Barr |first=Kyle |date=May 14, 2024 |title=Everything Announced at Google I/O So Far: Gemini Takes Its Throne on Android and Everywhere Else |url=https://gizmodo.com/google-io-2024-announcements-1851475463 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515001501/https://gizmodo.com/google-io-2024-announcements-1851475463 |archive-date=May 15, 2024 |access-date=May 15, 2024 |website=[[Gizmodo]]}}</ref>
<ref name="1.5Pro">{{Cite web |last=Li |first=Abner |date=May 14, 2024 |title=Gemini Advanced now uses 1.5 Pro as Google details more Extensions, custom 'Gems' |url=https://9to5google.com/2024/05/14/gemini-advanced-1-5-pro/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003745/https://9to5google.com/2024/05/14/gemini-advanced-1-5-pro/ |archive-date=May 15, 2024 |access-date=May 15, 2024 |website=[[9to5Google]]}}</ref>
<ref name="GeminiLive">{{Cite web |last=Davis |first=Wes |date=May 14, 2024 |title=Google's Gemini AI is getting a chatty new voice mode |url=https://www.theverge.com/2024/5/14/24155543/google-gemini-ai-live-voice-chat-vision-digital-assistant |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515000256/https://www.theverge.com/2024/5/14/24155543/google-gemini-ai-live-voice-chat-vision-digital-assistant |archive-date=May 15, 2024 |access-date=May 15, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="Gems">{{Cite web |last=Shakir |first=Umar |date=May 14, 2024 |title=Google will let you create personalized AI chatbots |url=https://www.theverge.com/2024/5/14/24156511/google-ai-gemini-gems-custom-chatbots |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514234012/https://www.theverge.com/2024/5/14/24156511/google-ai-gemini-gems-custom-chatbots |archive-date=May 14, 2024 |access-date=May 15, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="Reviews">{{Cite web |last=Goodkind |first=Nicole |date=April 26, 2023 |title=Google and Microsoft fight over the future of AI |url=https://www.cnn.com/2023/04/26/investing/premarket-stocks-trading/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426132753/https://www.cnn.com/2023/04/26/investing/premarket-stocks-trading/index.html |archive-date=April 26, 2023 |access-date=April 28, 2023 |publisher=[[CNN Business]]}}</ref>
<ref name="Experimentation">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=May 10, 2023 |title=Google needs to stop throwing good money after Bard |url=https://www.theverge.com/2023/5/10/23710839/google-bard-ai-competition-bing-openai-chatgpt-io |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510130500/https://www.theverge.com/2023/5/10/23710839/google-bard-ai-competition-bing-openai-chatgpt-io |archive-date=May 10, 2023 |access-date=June 10, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="VergeReview">{{Cite web |last=Pierce |first=David |date=March 21, 2023 |title=Google's Bard chatbot doesn't love me — but it's still pretty weird |url=https://www.theverge.com/2023/3/21/23650472/google-bard-ai-chatbot-hands-on-test |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321193238/https://www.theverge.com/2023/3/21/23650472/google-bard-ai-chatbot-hands-on-test |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 27, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="NotSearch">{{Cite web |last=Pierce |first=David |date=March 21, 2023 |title=Google says its Bard chatbot isn't a search engine — so what is it? |url=https://www.theverge.com/23649897/google-bard-chatbot-search-engine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321142304/https://www.theverge.com/23649897/google-bard-chatbot-search-engine |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 27, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="NYTReview">{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=March 21, 2023 |title=What Google Bard Can Do (and What It Can't) |url=https://www.nytimes.com/2023/03/21/technology/google-bard-guide-test.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321201635/https://www.nytimes.com/2023/03/21/technology/google-bard-guide-test.html |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 27, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="VoxReview">{{Cite web |last=Ghaffary |first=Shirin |date=March 22, 2023 |title=Google's new AI chatbot seems boring. Maybe that's the point. |url=https://www.vox.com/technology/2023/3/22/23651093/google-bard-ai-chatbot-microsoft-chat-gpt-generative |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322154631/https://www.vox.com/technology/2023/3/22/23651093/google-bard-ai-chatbot-microsoft-chat-gpt-generative |archive-date=March 22, 2023 |access-date=March 27, 2023 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref>
<ref name="RightWrongWeird">{{Cite news |last=Fowler |first=Geoffrey A. |date=March 21, 2023 |title=Say what, Bard? What Google's new AI gets right, wrong and weird. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2023/03/21/google-bard/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321190821/https://www.washingtonpost.com/technology/2023/03/21/google-bard/ |archive-date=March 21, 2023 |access-date=October 16, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="BadWay">{{Cite web |last=Ortiz |first=Sabrina |date=March 22, 2023 |title=I tested Google Bard. It was surprising -- in a bad way |url=https://www.zdnet.com/article/i-tested-google-bard-it-was-surprising-in-a-bad-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323012757/https://www.zdnet.com/article/i-tested-google-bard-it-was-surprising-in-a-bad-way/ |archive-date=March 23, 2023 |access-date=October 3, 2023 |website=[[ZDNET]]}}</ref>
<ref name="Bizarre">{{Cite magazine |last=Goode |first=Lauren |date=March 30, 2023 |title=Review: We Put ChatGPT, Bing Chat, and Bard to the Test |url=https://www.wired.com/story/review-ai-chatbots-bing-bard-chat-gpt/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330110735/https://www.wired.com/story/review-ai-chatbots-bing-bard-chat-gpt/ |archive-date=March 30, 2023 |access-date=October 3, 2023 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]}}</ref>
<ref name="Erratic">{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |author-link=Kevin Roose |date=September 20, 2023 |title=Google's Bard Just Got More Powerful. It's Still Erratic. |url=https://www.nytimes.com/2023/09/20/technology/google-bard-extensions.html |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920190204/https://www.nytimes.com/2023/09/20/technology/google-bard-extensions.html |archive-date=September 20, 2023 |access-date=October 3, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="Flattery">{{Cite web |last=Varanasi |first=Lakshmi |date=September 24, 2023 |title=I tried Google's new Bard Extensions feature which integrates with apps like Gmail. The AI assistant isn't perfect, but it has one clear strength. |url=https://www.businessinsider.com/i-tried-bard-extensions-ai-assistant-gmail-google-docs-2023-9 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928025035/https://www.businessinsider.com/i-tried-bard-extensions-ai-assistant-gmail-google-docs-2023-9 |archive-date=September 28, 2023 |access-date=October 16, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="60Minutes">{{Cite web |last=Pelley |first=Scott |author-link=Scott Pelley |date=April 16, 2023 |title=Is artificial intelligence advancing too quickly? What AI leaders at Google say |url=https://www.cbsnews.com/news/google-artificial-intelligence-future-60-minutes-transcript-2023-04-16/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416230827/https://www.cbsnews.com/news/google-artificial-intelligence-future-60-minutes-transcript-2023-04-16/ |archive-date=April 16, 2023 |access-date=April 24, 2023 |publisher=[[CBC News]]}}</ref>
<ref name="Testers">{{Cite web |last=Chowdhury |first=Hasan |date=March 23, 2023 |title=Google Bard is already behind in the AI wars with OpenAI and Microsoft |url=https://www.businessinsider.com/testers-say-google-bard-worse-than-chatgpt-2023-3 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323125212/https://www.businessinsider.com/testers-say-google-bard-worse-than-chatgpt-2023-3 |archive-date=March 23, 2023 |access-date=March 27, 2023 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="HumanAssistant">{{Cite news |last=Chen |first=Brian X. |date=March 29, 2023 |title=How ChatGPT and Bard Performed as My Executive Assistants |url=https://www.nytimes.com/2023/03/29/technology/personaltech/ai-chatgpt-google-bard-assistant.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329090356/https://www.nytimes.com/2023/03/29/technology/personaltech/ai-chatgpt-google-bard-assistant.html |archive-date=March 29, 2023 |access-date=April 24, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="Conspiracy">{{Cite web |last=Alba |first=Davey |author-link=Davey Alba |date=April 4, 2023 |title=Google's Bard Writes Convincingly About Known Conspiracy Theories |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-04-04/google-s-bard-writes-convincingly-about-known-conspiracy-theories |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404182305/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-04-04/google-s-bard-writes-convincingly-about-known-conspiracy-theories |archive-date=April 4, 2023 |access-date=June 10, 2023 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="Election">{{Cite news |last=Burke |first=Garance |date=February 27, 2024 |title=Chatbots' Inaccurate, Misleading Responses About U.S. Elections Threaten To Keep Voters From Polls |url=https://hosted.ap.org/article/cc50dd0f3f4e7cc322c7235220fc4c69/chatbots-inaccurate-misleading-responses-about-us |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303210455/https://hosted.ap.org/article/cc50dd0f3f4e7cc322c7235220fc4c69/chatbots-inaccurate-misleading-responses-about-us |archive-date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024 |publisher=[[Associated Press]]}}</ref>
<ref name="WhiteVerge">{{Cite web |last=Robertson |first=Adi |date=February 21, 2024 |title=Google apologizes for 'missing the mark' after Gemini generated racially diverse Nazis |url=https://www.theverge.com/2024/2/21/24079371/google-ai-gemini-generative-inaccurate-historical |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221232308/https://www.theverge.com/2024/2/21/24079371/google-ai-gemini-generative-inaccurate-historical |archive-date=February 21, 2024 |access-date=February 22, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="WhiteVenture">{{Cite web |last=Franzen |first=Carl |date=February 21, 2024 |title=Google Gemini's 'wokeness' sparks debate over AI censorship |url=https://venturebeat.com/ai/google-geminis-wokeness-sparks-debate-over-ai-censorship/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222005401/https://venturebeat.com/ai/google-geminis-wokeness-sparks-debate-over-ai-censorship/ |archive-date=February 22, 2024 |access-date=February 22, 2024 |website=[[VentureBeat]]}}</ref>
<ref name="WhiteTelegraph">{{Cite news |last=Titcomb |first=James |date=February 21, 2024 |title=Google chatbot ridiculed for ethnically diverse images of Vikings and knights |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2024/02/21/google-chatbot-ethnically-diverse-images-vikings-knights/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222101402/https://www.telegraph.co.uk/business/2024/02/21/google-chatbot-ethnically-diverse-images-vikings-knights/ |archive-date=February 22, 2024 |access-date=February 22, 2024 |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |issn=0307-1235}}</ref>
<ref name="MuskBI">{{Cite web |last=Tan |first=Kwan Wei Kevin |date=February 22, 2024 |title=Elon Musk is accusing Google of running 'insane racist, anti-civilizational programming' with its AI |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-claims-google-ai-insane-and-racist-2024-2 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223045114/https://www.businessinsider.com/elon-musk-claims-google-ai-insane-and-racist-2024-2 |archive-date=February 23, 2024 |access-date=February 24, 2024 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="MuskForbes">{{Cite magazine |last=Hart |first=Robert |date=February 23, 2024 |title=Elon Musk Targets Google Search After Claiming Company AI Is 'Insane' And 'Racist' |url=https://www.forbes.com/sites/roberthart/2024/02/23/elon-musk-targets-google-search-after-claiming-company-ai-is-insane-and-racist/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223161246/https://www.forbes.com/sites/roberthart/2024/02/23/elon-musk-targets-google-search-after-claiming-company-ai-is-insane-and-racist/ |archive-date=February 23, 2024 |access-date=February 24, 2024 |magazine=[[Forbes]]}}</ref>
<ref name="MuskWar">{{Cite web |last=Nolan |first=Beatrice |date=February 27, 2024 |title=Elon Musk is going to war with Google |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-google-war-x-gemini-ai-chatbots-2024-2 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227125729/https://www.businessinsider.com/elon-musk-google-war-x-gemini-ai-chatbots-2024-2 |archive-date=February 27, 2024 |access-date=February 28, 2024 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Retreat">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=March 1, 2024 |title=Google Gemini product lead retreats from social media after troubled AI product launch led to harassment |url=https://www.cnbc.com/2024/03/01/google-gemini-head-removes-social-media-profiles-after-product-launch.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301220548/https://www.cnbc.com/2024/03/01/google-gemini-head-removes-social-media-profiles-after-product-launch.html |archive-date=March 1, 2024 |access-date=March 3, 2024 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="NYPWaPo">{{Cite news |last1=De Vynck |first1=Gerrit |last2=Tiku |first2=Nitasha |date=February 23, 2024 |title=Google takes down Gemini AI image generator. Here's what you need to know. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2024/02/22/google-gemini-ai-image-generation-pause/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223064319/https://www.washingtonpost.com/technology/2024/02/22/google-gemini-ai-image-generation-pause/ |archive-date=February 23, 2024 |access-date=February 25, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="NYPVenture">{{Cite web |last=Sharma |first=Shubham |date=February 22, 2024 |title=Google suspends Gemini's ability to generate people after numerous 'woke' inaccuracies |url=https://venturebeat.com/ai/google-suspends-geminis-ability-to-generate-people-after-numerous-woke-inaccuracies/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222155221/https://venturebeat.com/ai/google-suspends-geminis-ability-to-generate-people-after-numerous-woke-inaccuracies/ |archive-date=February 22, 2024 |access-date=February 25, 2024 |website=[[VentureBeat]]}}</ref>
<ref name="WhiteCNBC">{{Cite web |last=Kharpal |first=Arjun |date=February 22, 2024 |title=Google pauses Gemini AI image generator after it created inaccurate historical pictures |url=https://www.cnbc.com/2024/02/22/google-pauses-gemini-ai-image-generator-after-inaccuracies.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222153939/https://www.cnbc.com/2024/02/22/google-pauses-gemini-ai-image-generator-after-inaccuracies.html |archive-date=February 22, 2024 |access-date=February 22, 2024 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="WhiteGuardian">{{Cite news |last=Milmo |first=Dan |date=February 22, 2024 |title=Google pauses AI-generated images of people after ethnicity criticism |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/feb/22/google-pauses-ai-generated-images-of-people-after-ethnicity-criticism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222133636/https://www.theguardian.com/technology/2024/feb/22/google-pauses-ai-generated-images-of-people-after-ethnicity-criticism |archive-date=February 22, 2024 |access-date=February 22, 2024 |newspaper=[[The Guardian]] |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name="WhiteCNN">{{Cite web |last1=Duffy |first1=Catherine |last2=Thorbecke |first2=Clare |date=February 22, 2024 |title=Google halts AI tool's ability to produce images of people after backlash |url=https://www.cnn.com/2024/02/22/tech/google-gemini-ai-image-generator/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222195810/https://www.cnn.com/2024/02/22/tech/google-gemini-ai-image-generator/index.html |archive-date=February 22, 2024 |access-date=February 22, 2024 |publisher=[[CNN Business]]}}</ref>
<ref name="RaghavanVerge">{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=February 23, 2024 |title=Google explains Gemini's 'embarrassing' AI pictures of diverse Nazis |url=https://www.theverge.com/2024/2/23/24081309/google-gemini-embarrassing-ai-pictures-diverse-nazi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223204112/https://www.theverge.com/2024/2/23/24081309/google-gemini-embarrassing-ai-pictures-diverse-nazi |archive-date=February 23, 2024 |access-date=February 24, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="RaghavanEngadget">{{Cite web |last=Moon |first=Mariella |date=February 24, 2024 |title=Google explains why Gemini's image generation feature overcorrected for diversity |url=https://www.engadget.com/google-explains-why-geminis-image-generation-feature-overcorrected-for-diversity-121532787.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224122604/https://www.engadget.com/google-explains-why-geminis-image-generation-feature-overcorrected-for-diversity-121532787.html |archive-date=February 24, 2024 |access-date=February 24, 2024 |website=[[Engadget]]}}</ref>
<ref name="RaghavanNBC">{{Cite web |last=Ingram |first=David |date=February 23, 2024 |title=Google says Gemini AI glitches were product of effort to address 'traps' |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/google-says-gemini-ai-glitches-product-effort-address-traps-rcna140243 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223193038/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/google-says-gemini-ai-glitches-product-effort-address-traps-rcna140243 |archive-date=February 23, 2024 |access-date=February 24, 2024 |publisher=[[NBC News]]}}</ref>
<ref name="MemoBloomberg">{{Cite web |last=Love |first=Julia |date=February 27, 2024 |title=Google CEO Blasts 'Unacceptable' Gemini Image Generation Failure |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-02-28/google-ceo-blasts-unacceptable-gemini-image-generation-failure |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228082219/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-02-28/google-ceo-blasts-unacceptable-gemini-image-generation-failure |archive-date=February 28, 2024 |access-date=February 28, 2024 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="MemoNPR">{{Cite web |last=Allyn |first=Bobby |date=March 3, 2024 |title=Google CEO Pichai says Gemini's AI image results "offended our users" |url=https://www.npr.org/2024/02/28/1234532775/google-gemini-offended-users-images-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228212420/https://www.npr.org/2024/02/28/1234532775/google-gemini-offended-users-images-race |archive-date=February 28, 2024 |access-date=March 3, 2024 |publisher=[[NPR]]}}</ref>
<ref name="MemoSemafor">{{Cite web |last=Albergotti |first=Reed |date=February 27, 2024 |title=Google CEO calls AI tool's controversial responses 'completely unacceptable' |url=https://www.semafor.com/article/02/27/2024/google-ceo-sundar-pichai-calls-ai-tools-responses-completely-unacceptable |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228061854/https://www.semafor.com/article/02/27/2024/google-ceo-sundar-pichai-calls-ai-tools-responses-completely-unacceptable |archive-date=February 28, 2024 |access-date=February 28, 2024 |website=[[Semafor (website)|Semafor]]}}</ref>
<ref name="TrustSafetyBloomberg">{{Cite web |last1=Alba |first1=Davey |last2=Ghaffary |first2=Shirin |date=March 1, 2024 |title=Google Trims Jobs in Trust and Safety While Others Work 'Around the Clock' |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-03-01/google-trims-jobs-in-trust-and-safety-while-others-work-around-the-clock |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301214439/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-03-01/google-trims-jobs-in-trust-and-safety-while-others-work-around-the-clock |archive-date=March 1, 2024 |access-date=March 3, 2024 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="TrustSafetyInformation">{{Cite web |last=Victor |first=Jon |date=March 2, 2024 |title=Google Lays Off Trust and Safety Staff Amid Gemini Backlash |url=https://www.theinformation.com/briefings/google-lays-off-trust-and-safety-staff-amid-gemini-backlash |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303205239/https://www.theinformation.com/briefings/google-lays-off-trust-and-safety-staff-amid-gemini-backlash |archive-date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024 |website=[[The Information (website)|The Information]]}}</ref>
<ref name="TwoWeeksReuters">{{Cite news |last=Faus |first=Joan |date=February 26, 2024 |title=Google aims to relaunch Gemini AI image tool in a few weeks |url=https://www.reuters.com/technology/google-hopes-relaunch-gemini-ai-image-generation-tool-couple-weeks-2024-02-26/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226213908/https://www.reuters.com/technology/google-hopes-relaunch-gemini-ai-image-generation-tool-couple-weeks-2024-02-26/ |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 26, 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>
<ref name="TwoWeeksCNBC">{{Cite web |last=Field |first=Hayden |date=February 26, 2024 |title=Google to relaunch Gemini AI picture generator in a 'few weeks' following mounting criticism of inaccurate images |url=https://www.cnbc.com/2024/02/26/googles-gemini-ai-picture-generator-to-relaunch-in-a-few-weeks.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227022416/https://www.cnbc.com/2024/02/26/googles-gemini-ai-picture-generator-to-relaunch-in-a-few-weeks.html |archive-date=February 27, 2024 |access-date=February 27, 2024 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="TwoWeeksBI">{{Cite web |last=Langley |first=Hugh |date=February 26, 2024 |title=Google DeepMind CEO addresses the Gemini debacle and says image generator could be back in a 'couple of weeks' |url=https://www.businessinsider.com/google-relaunch-gemini-image-generator-couple-weeks-demis-hassabis-deepmind-2024-2 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226163731/https://www.businessinsider.com/google-relaunch-gemini-image-generator-couple-weeks-demis-hassabis-deepmind-2024-2 |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 27, 2024 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Imagen3NYT">{{Cite news |last=Grant |first=Nico |date=August 28, 2024 |title=Google Says It Fixed Image Generator That Failed to Depict White People |url=https://www.nytimes.com/2024/08/28/technology/google-gemini-ai-image-generator.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240828181623/https://www.nytimes.com/2024/08/28/technology/google-gemini-ai-image-generator.html |archive-date=August 28, 2024 |access-date=August 28, 2024 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
<ref name="Imagen3CBS">{{Cite web |last=Cerullo |first=Megan |date=August 29, 2024 |title=Google relaunches Gemini AI tool that lets users create images of people |url=https://www.cbsnews.com/news/google-relaunches-gemini-ai-tool-image-generator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829170824/https://www.cbsnews.com/news/google-relaunches-gemini-ai-tool-image-generator/ |archive-date=August 29, 2024 |access-date=September 2, 2024 |publisher=[[CBS News]]}}</ref>
<ref name="Stock">{{Cite web |last=Wittenstein |first=Jeran |date=February 26, 2024 |title=Alphabet Drops During Renewed Fears About Google's AI Offerings |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-02-26/alphabet-drops-amid-renewed-fears-about-google-s-ai-offerings |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240226211124/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-02-26/alphabet-drops-amid-renewed-fears-about-google-s-ai-offerings |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 28, 2024 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="Resign">{{Cite web |last=Langley |first=Hugh |date=March 1, 2024 |title=There are growing calls for Google CEO Sundar Pichai to step down |url=https://www.businessinsider.com/calls-for-google-ceo-sundar-pichai-alphabet-step-down-ai-2024-3 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301211823/https://www.businessinsider.com/calls-for-google-ceo-sundar-pichai-alphabet-step-down-ai-2024-3 |archive-date=March 1, 2024 |access-date=March 3, 2024 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Thompson">{{Cite web |last=Kafka |first=Peter |date=February 26, 2024 |title=Google has another 'woke' AI problem with Gemini — and it's going to be hard to fix |url=https://www.businessinsider.com/google-gemini-woke-images-ai-chatbot-criticism-controversy-2024-2 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226223007/https://www.businessinsider.com/google-gemini-woke-images-ai-chatbot-criticism-controversy-2024-2 |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 26, 2024 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Malik">{{Cite news |last=Cao |first=Sissi |date=February 15, 2024 |title=Criticism is Mounting Over Sundar Pichai's Stumbles as Google CEO |url=https://observer.com/2023/02/google-ceo-sundar-pichai-bard-chatbot/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408151058/https://observer.com/2023/02/google-ceo-sundar-pichai-bard-chatbot/ |archive-date=April 8, 2024 |access-date=May 21, 2024 |newspaper=[[The New York Observer]]}}</ref>
<ref name="JordanUproxx">{{Cite web |last=Prigge |first=Matt |date=March 2, 2024 |title=Jim Jordan And Other House Republicans Are So Very Mad About A 'Woke' AI Version Of George Washington That's Black |url=https://uproxx.com/viral/jim-jordan-mad-woke-ai-black-george-washington/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303025108/https://uproxx.com/viral/jim-jordan-mad-woke-ai-black-george-washington/ |archive-date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024 |website=[[Uproxx]]}}</ref>
<ref name="JordanMediaite">{{Cite web |last=Bahney |first=Jennifer Bowers |date=March 2, 2024 |title=Jim Jordan Vows To Get To The Bottom Of 'Woke' Google AI That Brought The World 'Black George Washington' |url=https://www.mediaite.com/politics/jim-jordan-vows-to-get-to-the-bottom-of-woke-google-ai-that-brought-the-world-black-george-washington/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323094625/https://www.mediaite.com/politics/jim-jordan-vows-to-get-to-the-bottom-of-woke-google-ai-that-brought-the-world-black-george-washington/ |archive-date=March 23, 2024 |access-date=May 21, 2024 |website=[[Mediaite]]}}</ref>
<ref name="Dinosaur">{{Cite web |last1=Langley |first1=Hugh |last2=O'Reilly |first2=Lara |date=February 29, 2024 |title=How Google lost its way |url=https://www.businessinsider.com/google-gemini-ai-layoffs-innovation-boring-2024-2 |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229112531/https://www.businessinsider.com/google-gemini-ai-layoffs-innovation-boring-2024-2 |archive-date=February 29, 2024 |access-date=March 3, 2024 |website=[[Business Insider]]}}</ref>
<ref name="Rushed">{{Cite web |last=Olson |first=Parmy |author-link=Parmy Olson |date=February 28, 2024 |title=Google's AI Isn't Too Woke. It's Too Rushed. |url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2024-02-28/google-s-gemini-ai-isn-t-too-woke-it-s-too-rushed?embedded-checkout=true |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303213614/https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2024-02-28/google-s-gemini-ai-isn-t-too-woke-it-s-too-rushed?embedded-checkout=true |archive-date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024 |publisher=[[Bloomberg News]]}}</ref>
<ref name="Zuckerberg">{{Cite web |last=Peers |first=Martin |date=March 1, 2024 |title=Alphabet Needs Its Own Mark Zuckerberg |url=https://www.theinformation.com/articles/alphabet-needs-its-own-mark-zuckerberg |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302011607/https://www.theinformation.com/articles/alphabet-needs-its-own-mark-zuckerberg |archive-date=March 2, 2024 |access-date=March 3, 2024 |website=[[The Information (website)|The Information]]}}</ref>
<ref name="EasyFix">{{Cite web |last=Kleinman |first=Zoe |date=February 29, 2024 |title=Why Google's 'woke' AI problem won't be an easy fix |url=https://www.bbc.com/news/technology-68412620 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228015123/https://www.bbc.com/news/technology-68412620 |archive-date=February 28, 2024 |access-date=March 3, 2024 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
<ref name="Guardrails">{{Cite magazine |last=Kahn |first=Jeremy |date=February 27, 2024 |title=What Google's 'woke' AI image controversy says about AI—and about Google |url=https://fortune.com/2024/02/27/google-gemini-woke-ai-images-alphabet-sundar-pichai/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227193614/https://fortune.com/2024/02/27/google-gemini-woke-ai-images-alphabet-sundar-pichai/ |archive-date=February 27, 2024 |access-date=March 3, 2024 |magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref>
<ref name="NYMag">{{Cite web |last=Herrman |first=John |date=March 1, 2024 |title=ChatGPT and Google Gemini Are Both Doomed |url=https://nymag.com/intelligencer/article/chatgpt-and-google-gemini-are-both-doomed.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301132310/https://nymag.com/intelligencer/article/chatgpt-and-google-gemini-are-both-doomed.html |archive-date=March 1, 2024 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref>
<ref name="OlympicsCBS">{{Cite web |last=Cerullo |first=Megan |date=August 2, 2024 |title=Google's Gemini AI Olympics-themed ad sparks fierce backlash |url=https://www.cbsnews.com/news/google-gemini-ai-dear-sydney-olympics-ad/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240801190124/https://www.cbsnews.com/news/google-gemini-ai-dear-sydney-olympics-ad/ |archive-date=August 1, 2024 |access-date=August 3, 2024 |publisher=[[CBS News]]}}</ref>
<ref name="OlympicsCNN">{{Cite web |last=Duffy |first=Clare |date=July 29, 2024 |title=Google's Olympics ad went viral for all the wrong reasons |url=https://www.cnn.com/2024/07/29/tech/googles-ai-olympics-ad-backlash/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730011422/https://www.cnn.com/2024/07/29/tech/googles-ai-olympics-ad-backlash/index.html |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |publisher=[[CNN Business]]}}</ref>
<ref name="OlympicsIntelligencer">{{Cite web |last=Stieb |first=Matt |date=July 29, 2024 |title=Everyone Hates That Google AI Olympics Commercial |url=https://nymag.com/intelligencer/article/evil-google-ai-olympics-commercial.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729183539/https://nymag.com/intelligencer/article/evil-google-ai-olympics-commercial.html |archive-date=July 29, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Intelligencer (website)|Intelligencer]] |publisher=[[New York (magazine)|New York]]}}</ref>
<ref name="OlympicsWaPo">{{Cite news |last=Petri |first=Alexandra |author-link=Alexandra Petri |date=July 31, 2024 |title=Opinion {{!}} I hate the Gemini 'Dear Sydney' ad more every passing moment |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2024/07/31/google-gemini-ai-dear-sydney-ad-olympics-satire/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802002948/https://www.washingtonpost.com/opinions/2024/07/31/google-gemini-ai-dear-sydney-ad-olympics-satire/ |archive-date=August 2, 2024 |access-date=August 13, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref>
<ref name="OlympicsCNBC">{{Cite news |last=Elias |first=Jennifer |date=August 2, 2024 |title=Google pulls AI ad for Olympics following backlash |url=https://www.cnbc.com/2024/08/02/google-pulls-ai-ad-for-olympics-following-backlash.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802191155/https://www.cnbc.com/2024/08/02/google-pulls-ai-ad-for-olympics-following-backlash.html |archive-date=August 2, 2024 |access-date=August 3, 2024 |publisher=[[CNBC]]}}</ref>
<ref name="OlympicsVerge">{{Cite web |last=Song |first=Victoria |date=August 2, 2024 |title=Google pulls Gemini AI ad from Olympics after backlash |url=https://www.theverge.com/2024/8/2/24212078/google-gemini-olympics-ad-backlash |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802192350/https://www.theverge.com/2024/8/2/24212078/google-gemini-olympics-ad-backlash |archive-date=August 2, 2024 |access-date=August 13, 2024 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="SBAdweek">{{Cite magazine |last=Kiefer |first=Brittaney |date=January 30, 2025 |title=Google Workspace's Super Bowl Debut Showcases 50 Small Businesses That Use AI |url=https://www.adweek.com/brand-marketing/google-workspace-super-bowl-59-small-businesses-use-ai/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250130163952/https://www.adweek.com/brand-marketing/google-workspace-super-bowl-59-small-businesses-use-ai/ |archive-date=January 30, 2025 |access-date=February 8, 2025 |magazine=[[Adweek]]}}</ref>
<ref name="SBAdAge">{{Cite magazine |last=Sloane |first=Garett |date=February 8, 2025 |title=Google's Super Bowl strategy—50 local ads promoting AI and one national spot |url=https://adage.com/article/special-report-super-bowl/google-air-50-local-super-bowl-commercials-promoting-ai-one-national/2600356 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250208223703/https://adage.com/article/special-report-super-bowl/google-air-50-local-super-bowl-commercials-promoting-ai-one-national/2600356 |archive-date=February 8, 2025 |access-date=February 8, 2025 |magazine=[[Ad Age]]}}</ref>
<ref name="CheeseGuardian">{{Cite news |last=Hall |first=Rachel |date=February 6, 2025 |title=Google edits Super Bowl ad for AI that featured false information |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/feb/06/google-edits-super-bowl-ad-for-ai-that-featured-false-information |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207041044/https://www.theguardian.com/technology/2025/feb/06/google-edits-super-bowl-ad-for-ai-that-featured-false-information |archive-date=February 7, 2025 |access-date=February 8, 2025 |newspaper=[[The Guardian]] |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name="CheeseCNN">{{Cite news |last=Maruf |first=Ramishah |date=February 6, 2025 |title=Google's AI-generated Super Bowl cheese ad has some holes |url=https://www.cnn.com/2025/02/06/business/google-ai-generated-super-bowl-cheese-ad/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207040005/https://www.cnn.com/2025/02/06/business/google-ai-generated-super-bowl-cheese-ad/index.html |archive-date=February 7, 2025 |access-date=February 8, 2025 |publisher=[[CNN Business]]}}</ref>
<ref name="CheeseBBC">{{Cite news |last1=Fraser |first1=Graham |last2=Singleton |first2=Tom |date=February 6, 2025 |title=Google remakes Super Bowl ad after AI cheese gaffe |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2j15r1g09o |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206140426/https://www.bbc.com/news/articles/cx2j15r1g09o |archive-date=February 6, 2025 |access-date=February 8, 2025 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>
<ref name="FakeVerge">{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=February 7, 2025 |title=Google faked Gemini AI output in Super Bowl ad |url=https://www.theverge.com/news/608188/google-fake-gemini-ai-output-super-bowl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207152407/https://www.theverge.com/news/608188/google-fake-gemini-ai-output-super-bowl |archive-date=February 7, 2025 |access-date=February 8, 2025 |website=[[The Verge]]}}</ref>
<ref name="FakeGizmodo">{{Cite web |last=Dellinger |first=AJ |date=February 7, 2025 |title=Google's AI Super Bowl Ad Fiasco Somehow Gets Worse |url=https://gizmodo.com/googles-ai-super-bowl-ad-fiasco-somehow-gets-worse-2000561146 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250208082957/https://gizmodo.com/googles-ai-super-bowl-ad-fiasco-somehow-gets-worse-2000561146 |archive-date=February 8, 2025 |access-date=February 8, 2025 |website=[[Gizmodo]]}}</ref>
<ref name="FakeMashable">{{Cite web |last=Perry |first=Alex |date=February 8, 2025 |title=Google faked a Gemini AI answer in its Super Bowl commercial |url=https://mashable.com/article/google-gemini-super-bowl-ad-cheese-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250208223444/https://mashable.com/article/google-gemini-super-bowl-ad-cheese-description |archive-date=February 8, 2025 |access-date=February 8, 2025 |website=[[Mashable]]}}</ref>
<ref name="Risks">{{Cite magazine |last=Sloane |first=Garett |date=February 7, 2025 |title=Google Gemini AI error in local Super Bowl ad reveals AI marketing risks |url=https://adage.com/article/special-report-super-bowl/googles-gemini-ai-error-local-super-bowl-ad-reveals-ai-marketing-risks/2601746 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250208223452/https://adage.com/article/special-report-super-bowl/googles-gemini-ai-error-local-super-bowl-ad-reveals-ai-marketing-risks/2601746 |archive-date=February 8, 2025 |access-date=February 8, 2025 |magazine=[[Ad Age]]}}</ref>
<ref name="DreamJobTHR">{{Cite magazine |last=Weprin |first=Alex |date=February 6, 2025 |title=Google Bets That Super Bowl Can Turbocharge Gemini AI Business |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/google-2025-super-bowl-ad-1236127959/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206222557/https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/google-2025-super-bowl-ad-1236127959/ |archive-date=February 6, 2025 |access-date=February 8, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
<ref name="DreamJobAW">{{Cite magazine |last=Barnett |first=Kendra |date=February 8, 2025 |title=Google's Heartfelt Super Bowl Ad Promos Gemini-Enabled Talk Features on Pixel |url=https://www.adweek.com/brand-marketing/googles-heartfelt-super-bowl-ad-pixel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207015326/https://www.adweek.com/brand-marketing/googles-heartfelt-super-bowl-ad-pixel/ |archive-date=February 7, 2025 |access-date=February 8, 2025 |magazine=[[Adweek]]}}</ref>
<ref name="DreamJobAdAge">{{Cite magazine |last=Sloane |first=Garett |date=February 6, 2025 |title=Watch Google's heartfelt Gemini AI Super Bowl ad featuring a dad and his daughter |url=https://adage.com/article/special-report-super-bowl/googles-super-bowl-commercial-gemini-ai-and-dad/2601271 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250208223442/https://adage.com/article/special-report-super-bowl/googles-super-bowl-commercial-gemini-ai-and-dad/2601271 |archive-date=February 8, 2025 |access-date=February 8, 2025 |magazine=[[Ad Age]]}}</ref>
<ref name="Hitler">{{Cite web |last=Titcomb |first=James |date=February 26, 2024 |title=Elon Musk equated with Hitler in latest Google AI gaffe |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2024/02/26/fresh-row-google-artificial-intelligence-gemini-chatbot/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226120207/https://www.telegraph.co.uk/business/2024/02/26/fresh-row-google-artificial-intelligence-gemini-chatbot/ |archive-date=February 26, 2024 |access-date=February 28, 2024 |issn=0307-1235 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}</ref>
<ref name="ByDesign">{{Cite news |date=February 28, 2024 |title=Is Google's Gemini chatbot woke by accident, or by design? |url=https://www.economist.com/united-states/2024/02/28/is-googles-gemini-chatbot-woke-by-accident-or-design |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516132337/https://www.economist.com/united-states/2024/02/28/is-googles-gemini-chatbot-woke-by-accident-or-design |archive-date=May 16, 2024 |access-date=May 21, 2024 |newspaper=[[The Economist]]}}</ref>
<ref name="FemalePopes">{{Cite news |last=McArdle |first=Megan |author-link=Megan McArdle |date=February 27, 2024 |title=Female popes? Google's amusing AI bias underscores a serious problem. |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2024/02/27/google-gemini-bias-race-politics/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228102952/https://www.washingtonpost.com/opinions/2024/02/27/google-gemini-bias-race-politics/ |archive-date=February 28, 2024 |access-date=May 21, 2024 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref>
<ref name="Regulation">{{Cite news |date=February 29, 2024 |title=Google's Artificial Intelligence |url=https://www.wsj.com/articles/google-gemini-artificial-intelligence-chatbot-alphabet-721435c4 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240301210706/https://www.wsj.com/articles/google-gemini-artificial-intelligence-chatbot-alphabet-721435c4 |archive-date=March 1, 2024 |access-date=May 21, 2024 |newspaper=[[The Wall Street Journal]]}}</ref>
<ref name="OpIndia">{{Cite web |last=Mathi |first=Sarvesh |date=November 16, 2023 |title=MoS IT Rajeev Chandrasekhar Calls Out Google Bard For Bias, Says Users Can File Complaint Against It |url=https://www.medianama.com/2023/11/223-india-it-minister-google-bard-bias/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116113616/https://www.medianama.com/2023/11/223-india-it-minister-google-bard-bias/ |archive-date=November 16, 2023 |access-date=March 22, 2024 |website=[[MediaNama]]}}</ref>
<ref name="Modi">{{Cite news |last=Dhillon |first=Amrit |date=February 26, 2024 |title=India confronts Google over Gemini AI tool's 'fascist Modi' responses |url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/26/india-confronts-google-over-gemini-ai-tools-fascist-modi-responses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227002517/https://www.theguardian.com/world/2024/feb/26/india-confronts-google-over-gemini-ai-tools-fascist-modi-responses |archive-date=February 27, 2024 |access-date=February 27, 2024 |newspaper=[[The Guardian]] |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name="France">{{cite web |last1=Lomas |first1=Natasha |last2=Dillet |first2=Romain |date=March 20, 2024 |title=Google hit with $270M fine in France as authority finds news publishers' data was used for Gemini |url=https://techcrunch.com/2024/03/20/google-hit-with-270m-fine-in-france-as-authority-finds-news-publishers-data-was-used-for-gemini/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320122311/https://techcrunch.com/2024/03/20/google-hit-with-270m-fine-in-france-as-authority-finds-news-publishers-data-was-used-for-gemini/ |archive-date=March 20, 2024 |access-date=March 20, 2024 |website=[[TechCrunch]]}}</ref>
<ref name="Propaganda">{{Cite web |last=Ma |first=Wenhao |date=June 13, 2024 |title=Google AI Gemini parrots China's propaganda |url=https://www.voanews.com/a/google-ai-gemini-parrots-china-s-propaganda/7654874.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711080150/https://www.voanews.com/a/google-ai-gemini-parrots-china-s-propaganda/7654874.html |archive-date=July 11, 2024 |access-date=June 16, 2024 |publisher=[[Voice of America]]}}</ref>
<ref name="Homework">{{Cite web |last1=Clark |first1=Alex |last2=Mahtani |first2=Melissa |date=November 15, 2024 |title=Google AI chatbot responds with a threatening message: "Human ... Please die." |url=https://www.cbsnews.com/news/google-ai-chatbot-threatening-message-human-please-die/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241115035232/https://www.cbsnews.com/news/google-ai-chatbot-threatening-message-human-please-die/ |archive-date=November 15, 2024 |access-date=November 19, 2024 |publisher=[[CBS News]]}}</ref>
}}
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]
farxtrhyswb5rxjjczzcwj6zlytz3wi
Huis van Dunkeld
0
540430
3378929
3356290
2026-11-19T19:54:23Z
BurgertB
2401
Besig
3378929
wikitext
text/x-wiki
Die '''Huis van Dunkeld''' (Skotse [[Gallies]]: ''Dùn Chailleann'', letterlik "Fort van die Kaledoniërs") is 'n historiografiese en genealogiese konstruksie om die duidelike opvolging van Skotse konings van 1034 tot 1040 en van 1058 tot 1286 te illustreer.
Die dinastie is genealogies geskoei op [[Duncan I]], wat van 'n ander agnatiese clan as sy voorganger en oupa aan moederskant, [[Malcolm II van Skotland|Malcolm II]], was. Sosiaal-histories is die bewind van Duncan se seun [[Malcolm III]], wat toevallig saamval met die begin van die eeue lange tydperk van sterk invloed van die suidelike buurman, die [[Koninkryk Engeland]], as 'n belangriker plek beskou om te begin.
==Tydperk en kenmerke==
Gedurende die bewindstydperk van die Huis van Dunkeld het die Skotse troonopvolging geleidelik ontwikkel tot [[eersgeboortereg]]. Hoewel tydgenote nie ’n gemeenskaplike naam vir hierdie monarge gehad het nie, was hulle lede van ’n familie wat ’n oorerflike koningskap gevestig het.
Die Dunkeld-dinastie het aan bewind gekom in ’n tyd toe die koninkryk versplinter was, bedreigings van buite toegeneem het en sommige monarge begin het om ’n meer gesentraliseerde regering tot stand te bring. Die Dunkelds het die mag oorgeneem ná twee eeue van burgerlike onrus onder die [[Huis van Alpin]].
Die eerste koning van dié nuwe dinastie was [[Malcolm III van Skotland]], wat bepaal het die oudste seun sou die troonopvolger wees, eerder as dat 'n opvolger aangewys sou word. Die Dunkelds het Skotland se eenheid en onafhanklikheid as koninkryk versterk, ondanks verskeie skermutselings met die naburige Engeland.
Die ondergang van die Huis van Dunkeld het in 1286 begin toe [[Alexander III van Skotland|Alexander III]] in ’n perdryongeluk gesterf het. Die koning het geen seuns gehad wat nog geleef het nie, slegs een driejarige kleindogter, Margaret, prinses van Noorweë. Uit vrees vir die invloed van haar vader, koning Erik II van Noorweë, en nog ’n eindelose burgeroorlog, het die Skotse edelmanne hulle tot [[Edward I van Engeland]] gewend. Die prinses wat as toekomstige koningin aangewys is, ook Margaret, het aan die latere [[Edward II van Engeland]] verloof geraak, maar sy is kort daarna oorlede, nie lank ná haar aankoms in Skotland nie.
Die dinastie het tot ’n einde gekom in ’n tyd toe feodale families van immigranteherkoms ’n welvaartsvlak bereik het wat byna dié van die koning geëwenaar het. Die begunstigdes van hierdie feodale stelsel wou voldoende waarborge vir hul posisies, regte en eiendom hê – selfs ten koste van nasionale onafhanklikheid.
==Konings van die Huis van Dunkeld==
# [[Ducan I van Skotland|Duncan I]], bewind 1034-1040
# [[Malcolm III van Skotland|Malcolm III]], bewind 1058-1093
# [[Donald III van Skotland|Donald III]], bewind 1093-1094 en 1094-1097
# [[Duncan II van Skotland|Duncan II]], bewind 1094
# [[Edgar van Skotland|Edgar]], bewind 1097-1107
# [[Alexander I van Skotland|Alexander I]], bewind 1107-1124
# [[David I van Skotland|David I]], bewind 1124-1153
# [[Malcolm IV van Skotland|Malcolm IV]], bewind 1153-1165
# [[Willem I van Skotland|Willem I]], bekend as Willem die Leeu, bewind 1165-1214
# [[Alexander II van Skotland|Alexander II]], bewind 1214-1249
# [[Alexander III van Skotland|Alexander III]], bewind 1249-1286
# Margaret bewind 1286
Toe Alexander III sterf, is sy kleindogter Margaret as sy regmatige erfgenaam erken, soos in Alexander se bewind ooreengekom is, maar sy is nooit as koningin van die Skotte ingehuldig nie.
==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|House of Dunkeld}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = House of Dunkeld}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Huis van Dunkeld| ]]
79hse1xw304a3gp0e0e86uupwcpm9dx
3378935
3378929
2026-11-19T20:00:09Z
BurgertB
2401
Klaar
3378935
wikitext
text/x-wiki
Die '''Huis van Dunkeld''' (Skotse [[Gallies]]: ''Dùn Chailleann'', letterlik "Fort van die Kaledoniërs") is 'n historiografiese en genealogiese konstruksie om die duidelike opvolging van Skotse konings van 1034 tot 1040 en van 1058 tot 1286 te illustreer.
Die dinastie is genealogies geskoei op [[Duncan I]], wat van 'n ander agnatiese clan as sy voorganger en oupa aan moederskant, [[Malcolm II van Skotland|Malcolm II]], was. Sosiaal-histories is die bewind van Duncan se seun [[Malcolm III]], wat toevallig saamval met die begin van die eeue lange tydperk van sterk invloed van die suidelike buurman, die [[Koninkryk Engeland]], as 'n belangriker plek beskou om te begin.
==Tydperk en kenmerke==
Gedurende die bewindstydperk van die Huis van Dunkeld het die Skotse troonopvolging geleidelik ontwikkel tot [[eersgeboortereg]]. Hoewel tydgenote nie ’n gemeenskaplike naam vir hierdie monarge gehad het nie, was hulle lede van ’n familie wat ’n oorerflike koningskap gevestig het.
Die Dunkeld-dinastie het aan bewind gekom in ’n tyd toe die koninkryk versplinter was, bedreigings van buite toegeneem het en sommige monarge begin het om ’n meer gesentraliseerde regering tot stand te bring. Die Dunkelds het die mag oorgeneem ná twee eeue van burgerlike onrus onder die [[Huis van Alpin]].
Die eerste koning van dié nuwe dinastie was [[Malcolm III van Skotland]], wat bepaal het die oudste seun sou die troonopvolger wees, eerder as dat 'n opvolger aangewys sou word. Die Dunkelds het Skotland se eenheid en onafhanklikheid as koninkryk versterk, ondanks verskeie skermutselings met die naburige Engeland.
Die ondergang van die Huis van Dunkeld het in 1286 begin toe [[Alexander III van Skotland|Alexander III]] in ’n perdryongeluk gesterf het. Die koning het geen seuns gehad wat nog geleef het nie, slegs een driejarige kleindogter, Margaret, prinses van Noorweë. Uit vrees vir die invloed van haar vader, koning Erik II van Noorweë, en nog ’n eindelose burgeroorlog, het die Skotse edelmanne hulle tot [[Edward I van Engeland]] gewend. Die prinses wat as toekomstige koningin aangewys is, ook Margaret, het aan die latere [[Edward II van Engeland]] verloof geraak, maar sy is kort daarna oorlede, nie lank ná haar aankoms in Skotland nie.
Die dinastie het tot ’n einde gekom in ’n tyd toe feodale families van immigranteherkoms ’n welvaartsvlak bereik het wat byna dié van die koning geëwenaar het. Die begunstigdes van hierdie feodale stelsel wou voldoende waarborge vir hul posisies, regte en eiendom hê – selfs ten koste van nasionale onafhanklikheid.
==Konings van die Huis van Dunkeld==
# [[Ducan I van Skotland|Duncan I]], bewind 1034-1040
# [[Malcolm III van Skotland|Malcolm III]], bewind 1058-1093
# [[Donald III van Skotland|Donald III]], bewind 1093-1094 en 1094-1097
# [[Duncan II van Skotland|Duncan II]], bewind 1094
# [[Edgar van Skotland|Edgar]], bewind 1097-1107
# [[Alexander I van Skotland|Alexander I]], bewind 1107-1124
# [[David I van Skotland|David I]], bewind 1124-1153
# [[Malcolm IV van Skotland|Malcolm IV]], bewind 1153-1165
# [[Willem I van Skotland|Willem I]], bekend as Willem die Leeu, bewind 1165-1214
# [[Alexander II van Skotland|Alexander II]], bewind 1214-1249
# [[Alexander III van Skotland|Alexander III]], bewind 1249-1286
# Margaret bewind 1286
Toe Alexander III sterf, is sy kleindogter Margaret as sy regmatige erfgenaam erken, soos in Alexander se bewind ooreengekom is, maar sy is nooit as koningin van die Skotte ingehuldig nie.
==Bronne==
{{Refbegin|3}}
*Anderson, Alan Orr, ''Scottish Annals from English Chroniclers.'' D. Nutt, London, 1908.
* Burton, John Hill, ''The History of Scotland'', New Edition, 8 vols, Edinburgh 1876
*Hammond, Matthew H., "Ethnicity and Writing of Medieval Scottish History", in ''The Scottish Historical Review'', Vol. 85, April, 2006, pp. 1–27
* Magnusson, Magnus, ''Scotland: The Story of a Nation.'' Atlantic Monthly Press, 2000. {{ISBN|978-0871137982}}
* Oram, Richard, ''David I: The King Who Made Scotland.'' Tempus, Stroud, 2004. {{ISBN|0-7524-2825-X}}
{{refend}}
==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|House of Dunkeld}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = House of Dunkeld}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Huis van Dunkeld| ]]
ntmd3y02lys0wseclhiraqly6o1f6t7
Switserse nasionale rugbyspan
0
545254
3379016
3377334
2026-11-19T22:00:17Z
SpesBona
2720
Bygewerk, nog besig
3379016
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land = Switserland
| beeld = Kenteken van die Switserse nasionale rugbyspan.png
| unie = [[Switserse Rugbybond]] (FSR)
| bynaam = ''Edelweiss''
| embleem = ’n [[Edelweiss]]
| stadion = Stade Municipal, [[Yverdon-les-Bains]]
| kapasiteit = 4 000
| kaptein = Jules Porcher
| afrigter = {{vlagikoon|Frankryk}} Olivier Nier <small>(sedert 2016)</small>
| patroon_la1 =
| patroon_b1 =
| patroon_ra1 =
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 =
| linkerarm1 = D40000
| liggaam1 = D40000
| regterarm1 = D40000
| broek1 = D40000
| kouse1 = D40000
| patroon_la2 =
| patroon_b2 =
| patroon_ra2 =
| patroon_sh2 =
| patroon_so2 =
| linkerarm2 = FFFFFF
| liggaam2 = FFFFFF
| regterarm2 = FFFFFF
| broek2 = FFFFFF
| kouse2 = FFFFFF
| statistiek =
| toetse =
| toptoetspuntebehaler =
| meestedrieë =
| jongstespeler =
| eerste = {{SUIru}} 4–23 {{PORru-r}}<br />([[Neuenburg]], [[Switserland]]; 11 April 1973)
| grootwen = {{SUIru}} 85–0 {{SLOru-r}}<br />([[Nyon]], Switserland; 17 Maart 2012)
| grootverloor = {{GEOru}} 110–0 {{SUIru-r}}<br />([[Tbilisi]], [[Georgië]]; 1 Februarie 2025)
| Wêreldbekerverskynings =
| jaar =
| beste =
| url =
| unieurl = www.suisserugby.com
}}
Die '''Switserse nasionale rugbyspan''' ([[Duits]]: ''Schweizer Rugby-Union-Nationalmannschaft''; [[Frans]]: ''Équipe de Suisse de rugby à XV''; [[Italiaans]]: ''Nazionale maschile di rugby a 15 della Svizzera'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Switserland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''[[Edelweiss]]'', ontleen aan die nasionale blom van die land. Rugby word in Switserland geadministreer deur die [[Switserse Rugbybond]] wat in 1972 gestig is. Switserland word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Switserse rugbyspan is tans (Oktober 2026) 28ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Switserland het in 1973 sy eerste toetswedstryd teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] gespeel. Switserland speel die meeste van sy toetswedstryde tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]], waar hulle met ander ontluikende rugbyspanne meeding. Die nasionale span se beste prestasies tot dusver is die promosie na die eerste afdeling in 2023 en die aanbly in 2026. Switserland het tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie. Switserland speel tradisioneel in rooi truie, rooi broeke en rooi sokkies.
== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Switserse Rugbybond}}
Die beheerliggaam vir rugby in Switserland is die Switserse Rugbybond ([[Duits]]: ''Schweizer Rugbyverband''; [[Frans]]: ''Fédération suisse de rugby à XV'', FSR; [[Italiaans]]: ''Federazione Svizzera di Rugby'') met sy hoofkantoor in [[Zürich]]. Die FSR is in 1972 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/switzerland |title=Switzerland |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarbenewens het die FSR in 1975 by die kontinentale beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/rugby-europe-members |title=Rugby Europe Members |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Die hoogste rugbyliga in Switserland is die Nasionale Liga A wat in 1972 gestig is en waaraan agt spanne om die Switserse Rugbykampioenskap meeding. Dié kampioenskap word tussen vier ligas beslis. Vanweë die ligging naby die rugbyvesting [[Frankryk]] is die meeste en suksesvolste klubs uit die [[Romandie]] afkomstig. Die meeste spelers van die Switserse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in Frankryk of die [[Verenigde Koninkryk]] op professionele vlak aktief. Daarbenewens neem die Switserse klub Servette RC aan die Franse liga deel.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lefigaro.fr/sports/rugby/rugby-le-servette-geneve-sacre-champion-de-france-en-federale-1-20240617 |title=Rugby: le Servette Genève sacré champion de… France |publisher=Le Figaro |author=François Maleysson |date=17 Junie 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Naas die amptelike nasionale span roep die FSR ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Switserland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese Juniorkampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word aan rugby bekend gestel veral deur klubs, skoolsportorganisasies en plaaslike beheerliggame, wat deur die program Jugend+Sport ondersteun word.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.jugendundsport.ch/de/rugby-de |title=Rugby |publisher=Jugend+Sport |date=6 Augustus 2026 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/clubs-community-rugby/kinderrugby/ |title=Kinder-Rugby |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
[[Lêer:Les balbutiements du rugby suisse, étudiants anglais en vacance contre étudiants suisses (Lausanne - 1883).jpg|duimnael|Die begin van Switserse rugby: Engelse studente op wintervakansie teen Switserse studente, Lausanne in 1883]]
Die rugbyspel in Switserland het sy oorsprong in die nabygeleë rugbyvesting [[Frankryk]], waar dié spel veral in die suide van die land beoefen word, waarvan dit na Switserland versprei het. In Switserland is rugby vir die eerste keer in 1869 in [[Genève]] gespeel en die Lausanne RFC voer aan dat dié klub in dieselfde jaar gestig is. Aanvanklik was rugby egter ’n veral deur uitgewekenes beoefende spel, wat in dié land se banksektor kom werk het.<ref name="Bath75">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/75 75]}}</ref> Sedertdien is die [[Romandie]] die sentrum van Switserse rugby. Dit is egter eers ná 1881 ernstig beoefen. In 1890 is met Servette FC die eerste Switserse rugbyklub amptelik gestig. Vanweë [[sokker]] se toenemende gewildheid in Switserland het dié klub reeds in sy eerste jare gesukkel om geskikte teenstanders te vind, waarvolgens hulle na Frankryk georiënteer het. Die sokkerafdeling het in ’n toenemende mate invloed verkry en aangesien ná die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] geen Franse teenstanders meer beskikbaar was nie, het die rugbyafdeling homself ontbind.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Yves Di Christino |title=Des prémices du rugby à Servette à la (re)naissance des premières équipes suisses |publisher=Le regard libre |edition=4 |location=Neuchâtel |year=2022 |ISSN=2813-2971 |pages=15–21}}</ref>
Van 1935 tot 1940 het verskeie Engelse en Belgiese klubs in Switserland probeer vestig, wat vanweë die [[Tweede Wêreldoorlog]] egter misluk het. Ná 1958 het rugby weer uit vergetelheid begin opduik.
=== Die nasionale span se eerste jare ===
In 1972 is die [[Switserse Rugbybond]] (FSR) gestig<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/clubs-community-rugby/rugby-in-der-schweiz/uebersicht/ |title=Rugby in der Schweiz: Fakten & Zahlen |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> en op 11 April die volgende jaar het Switserland in [[Neuenburg]] sy eerste toetswedstryd teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] gespeel, maar met 4–23 verloor. In 1974 is hulle deur [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] met 18–10 geklop en ’n jaar later het hulle teen dieselfde teenstander met 3–11 verloor. Ook in 1975 het die Switserse beheerliggaam by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit, wat destyds as mededinger tot die destydse eksklusiewe, Angel-Saksies oorheersde Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) opgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gevolglik het die Switsers ná ’n herstrukturering van die [[Europese Rugbykampioenskap]] vir die eerste keer aan die FIRA-beker 1975/76 deelgeneem, maar hulle is in die tweede afdeling deur sowel Tsjeggo-Slowakye tuis asook Joego-Slawië weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1975%2F76 |title=1975/76 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> In die daaropvolgende jaar het die span nederlae gely teen beide Joego-Slawië en België, waarna hulle teen Luxemburg hul eerste oorwinning ooit aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1976%2F77 |title=1976/77 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Nadat Switserland nie aan die FIRA-beker 1977/78 deelgeneem het nie, is hulle in die daaropvolgende jaar in afdeling twee deur [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] en Marokko geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1977%2F78 |title=1977/78 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1978%2F79 |title=1978/79 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Aan die FIRA-beker 1979/80 het die Switsers weer nie deelgeneem nie, waarna hulle in die eerste drie toernooie gedurende die 1980’s slegs ’n oorwinning oor Denemarke aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1979%2F80 |title=1979/80 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1980%2F81 |title=1980/81 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1981%2F82 |title=1981/82 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1982%2F83 |title=1982/83 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Aan die begin van dié dekade het die beheerliggaam onder Evelyne Oberson ’n ontwikkelingsprogram van stapel gestuur waardeur die aantal inheemse spelers toegeneem het. Sedertdien is die land se beste rugbyspelers Switsers. Van dié invloedrykste spelers in dié tyd was die [[skrumskakel]] [[Eric Planes]], die [[agsteman]] [[Jean-Marc Morand]] en die [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Viktor von Burg]].<ref name="Bath75" /> Daartussen het hulle 60 onbeantwoorde punte weg teen Finland aangeteken. Daarop het egter ’n verloorreeks van nege wedstryde gevolg, wat hulle eers in 1986 tydens die FIRA-beker 1985–87 met ’n 5–0-oorwinning oor Bulgarye beëindig het. Gedurende die 1980’s het die Switsers in die derde afdeling gespeel en ná nog ’n herstrukturering ná die FIRA-beker 1984/85, toe die FIRA die tweede en derde afdeling saamgevat het, het hulle in die derde afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1985%2F87 |title=1985/87 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Switserland het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Switserland het in 1988 amptelik by die IRVR aangesluit<ref name="Wêreldrugby" /> en neem sedertdien aan kwalifiseringstoernooie deel. ’n Jaar later het die Switsers tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering vir die eerste keer vir die hooftoernooi in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] probeer kwalifiseer en die Europese kwalifisering in rondte 2A begin. Dit het hulle ná ’n oorwinning oor Israel en nederlae teen Denemarke en Swede in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná ’n pouse van drie jaar het eers in 1992 die volgende wedstryde teen Duitsland en Bulgarye gevolg, voordat Switserland die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] betree het, waar hulle in rondte 1 vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
=== Gereelde internasionale kontak ===
Switserland se daaropvolgende deelname aan die Europese toernooi was tydens die FIRA-beker 1992–1994, waar hulle in die derde afdeling nederlae teen Letland en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gely het, terwyl hulle Luxemburg kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1992%2F94 |title=1992/94 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná nog ’n herstrukturering van die Europese toernooi deur die FIRA het Switserland tydens die FIRA-beker 1994–1997 aan die tweede afdeling deelgeneem. Daar is die Switsers weg deur beide Kroasië en Slowenië geklop, terwyl hulle Luxemburg verslaan het, maar nie teen Andorra opgedaag het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarna was die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in die destydse Vyfnasies op die program, waartydens Switserland in rondte 1 derde onder vyf spanne geëindig het, nadat hulle een van vier wedstryde gewen en een gelykop aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Die jare van 1997 tot 1999 was ’n tyd van veranderinge in Europese rugby, aangesien FIRA homself onder die IRVR as vastelandse beheerliggaam geskik en gelyktydig die nie-Europese lede ontslaan het. Buitendien het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] die twee sterkste spanne nie meer aan die Europese kampioenskappe deelgeneem nie. Om dié redes is ander toernooie beslis, wat nie as vastelandse kampioenskappe geag is nie. Switserland het egter slegs aan die tweede en derde toernooi deelgeneem, waar hulle die FIRA-toernooi 1997/98 se groep “Silwer” in die derde plek afgesluit het en die FIRA-toernooi 1998/99 se groep “Brons” beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1997%2F98 |title=1997/98 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1998%2F99 |title=1998/99 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarmee het hulle die Europese Nasiesbeker 1999/2000 se tweede afdeling gehaal, die eerste toernooi van die Europese toernooi se nuwe formaat. Switserland het oor Letland geseëvier, maar in die ander wedstryde teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]], België en Pole nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2000 |title=2000 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die Europese Nasiesbeker 2000/01 was gelyktydig die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se eerste fase en Switserland het rondte 1 se Groep B gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2000%2F01 |title=2000/01 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 2001/02 het gelyktydig as die kwalifisering se tweede fase gedien, waarby die Switsers ná nederlae teen Tsjeggië, Kroasië en Oekraïne, asook hulle eerste oorwinning oor België met hul vierde plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2001%2F02 |title=2001/02 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
[[Lêer:Lithuania vs Switzerland Rugby.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Litaue en Switserland in 2009]]
In die afdeling 2B van die Europese Nasiesbeker 2002–2004, wat gelyktydig as die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste deel gedien het, het Switserland sy groep onoorwonne gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2002%2F04 |title=2002/04 European Nations Cup – Division 2B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> In die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 2004–2006 se afdeling 2 het die Switsers in hul groep vierde geëindig, waardeur hulle die hooftoernooi in Frankryk misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2004%2F06 |title=2004/06 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Daarna het die Switsers aan die Nasiesbeker 2006–2008 se afdeling 3A deelgeneem, waar hulle ná vier oorwinnings en nederlae elk in dié afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2006%2F08 |title=2006/08 European Nations Cup – Division 3A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2008–2010, wat ook deel gevorm het van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, het die span ná twee oorwinnings en vyf nederlae die laaste plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2008%2F10 |title=2008/10 European Nations Cup – Division 3A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
=== Vestiging in Europa ===
[[Lêer:Donovan O'Grady.jpg|duimnael|Die Switserse nasionale rugbyspan in 2021]]
[[Lêer:Suisse Rugby v Georgia Rugby at the 2026 Europe Rugby XV Men’s Championship 02.jpg|duimnael|Switserland teen Georgië tydens die Europese Rugbykampioenskap 2025/26]]
Gedurende die Europese Nasiesbeker 2010–2012 se afdeling 2B het die Switsers ’n baie suksesvolle veldtog gehad en kon tussen Maart 2011 en April 2012 ses agtereenvolgende wedstryde wen. Deel van dié wenreeks was die hoogste oorwinning in dié tyd in die beheerliggaam se geskiedenis: ’n 85–0 oor Slowenië op 17 Maart 2012 by die Colovray-sportsentrum in Nyon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2010%2F12 |title=2010/12 European Nations Cup – Division 2B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Dié momentum het hulle tydens die Nasiesbeker 2012–2014 se afdeling 2B aanvanklik voortgesit, waarmee hulle die tweede plek behaal het. Dit is gelyktydig as [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering geag, waarby slegs die eerste geplaaste Nederlanders die volgende rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2012%2F14 |title=2012/14 European Nations Cup – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Die afdeling 2A van die Europese Nasiesbeker 2014–2016 was, behalwe vir ’n nederlaag teen Tsjeggië in die eerste wedstryd, ewe suksesvol met ses agtereenvolgende oorwinnings, waarmee die span na afdeling 1B gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2014%2F16 |title=2014/16 Rugby Europe Championship – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná nog ’n formaatverandering in die Europese Nasiesbeker het Switserland aan die naashoogste vlak Europese Rugbytrofee 2016/17 deelgeneem. Dié toernooi se uitslae is soos die Europese Rugbytrofee 2017/18 s’n vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering in ag geneem. Die span span kon, ná een van die beste seisoene in dié tyd vir Switserse Rugby, daarin slaag om in die derde plek te eindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2016%2F17 |title=2016/17 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2017%2F18 |title=2017/18 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarmee het hulle egter die Europese uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
Die span het in die Europese Rugbytrofee 2018/19 vir die tweede agtereenvolgende keer derde ná Portugal en Nederland geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2018%2F19 |title=2018/19 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die Europese Rugbytrofee 2019/20 het die Switsers ná slegs een nederlaag as naaswenner ná Nederland afgesluit, waarmee hulle egter die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2019%2F20 |title=2019/20 Rugby Europe Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
In Maart 2020 is die internasionale speelprogram weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] tot in Oktober 2021 gekniehalter. Tydens die Europese Rugbytrofee 2021/22 het Switserland die vierde plek behaal, waarmee hulle in dié afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2021%2F22 |title=2021/22 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die Switsers het die Europese Rugbytrofeë in 2022/23 en 2023/24 onoorwonne teen Kroasië, Litaue, Oekraïne en Swede beklink, waarmee hulle vir die eerste keer dié toernooi gewen en met die 27ste plek hul beste plek in dié tyd op Wêreldrugby se ranglys behaal het.<ref name="ranglys" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/news/switzerland-claim-men-s-trophy-kosovo-play-first-xv-international/ |title=Switzerland claim Trophy, Kosovo play first XV International |publisher=[[Rugby Europa]] |author=Paul Wilkinson |accessdate=15 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315152459/https://www.rugbyeurope.eu/news/switzerland-claim-men-s-trophy-kosovo-play-first-xv-international |archive-date=15 Maart 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/800542/mens-rankings-review-switzerland-record-high |title=Switzerland reach record high in World Rugby Men’s Rankings powered by Capgemini |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 April 2023 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Switserland het die Europese Rugbykampioenskap 2024/25 met ’n rekordnederlaag van 0–110 teen die algehele gunsteling [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/rugby-europe-championship-georgia-obliterate-switzerland-spain-on-verge-of-world-cup-berth/ |title=Georgia obliterate Switzerland, Spain on verge of World Cup berth |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=2 Februarie 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná ’n oorwinning oor [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] in die uitspeelwedstryd het die Switsers die algehele sewende plek beklee, waarmee hulle die [[Rugbywêreldbeker 2027]] misgeloop het.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sport1.de/news/rugby/rugby-europe-championship/2025/03/rugby-em-deutschland-verliert-auch-gegen-die-schweiz |title=Weitere EM-Pleite für Deutschland |publisher=Sport1 |date=15 Maart 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> By die Europese Rugbykampioenskap 2025/26 het die Switsers die sesde plek behaal, waarmee hulle pleks van Duitsland in die afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/portugal-dethrone-georgia-with-shock-win-in-rec-final/ |title=Portugal dethrone Georgia after shock win in REC final |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=16 Maart 2026 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Alpen Edelweiß, Leontopodium alpinum 2.JPG|duimnael|Die [[edelweiss]], embleem van die Switserse nasionale rugbyspan]]
Switserland speel tradisioneel in ’n rooi trui met rooi broeke en rooi sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met wit broeke en wit sokkies.
Die huidige truiverskaffer is die [[Singapoer]]se sportuitruster One All Sports,<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/news/newsroom/detail/oneallsports-wird-offizieller-ausruester-des-schweizer-rugby-verbands/ |title=ONEALLSPORTS wird offizieller Ausrüster des Schweizer Rugby Verbands |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |date=25 Augustus 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> borge is verskeie vennote. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.
Die beheerliggaam [[Switserse Rugbybond]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[edelweiss]] (''Leontopodium alpinum'') in rooi met die belettering ''Suisse Rugby'' in Frans regs aan. Die nasionale span se bynaam “Edelweiss” is ontleen aan die nasionale blom van die land.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/nationalteams/schweizer-maenner-15er/ |title=Die Schweizer Edelweiss XV |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/de/mystisches-und-mythisches-edelweiss |title=Mystisches und mythisches Edelweiss |publisher=Switserse Konfederasie |date=8 Desember 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
== Tuisstadions ==
[[Lêer:The Stade Municipal of Yverdon in 2022.jpg|duimnael|Die Stade Municipal, tans Switserland se tuisstadion]]
Vanweë die Romandie se oorheersing in Switserse rugby speel Switserland die meeste van sy tuiswedstryde in dié streek. Van die plekke met die meeste tuiswedstryde is [[Avusy]], [[Lausanne]], [[Nyon]] en [[Yverdon-les-Bains]]. Tydens die Europese Rugbykampioenskappe in 2024/25 en 2025/26 het die nasionale span sy tuiswedstryde beslis op die Stade Municipal in die munisipaliteit [[Yverdon-les-Bains]] wat ook deur die RC Yverdon gebruik word. Betrokkenes by die Servette RC beplan vir 2027 of 2028 die inbedryfstelling van ’n eie stadion by ’n tot dusver onbekende plek in die kanton Genève. Dit sal oor kunsmatige gras beskik<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.watson.ch/fr/sport/rugby/547332948-rugby-servette-envisage-un-terrain-synthetique |title=Le Servette Rugby veut faire un grand changement dans son futur stade |publisher=Watson |author=Julien Caloz |date=13 Desember 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> en ’n kapasiteit van 2 500 hê; dit is ook bedoel vir gebruik deur ander Switserse klubs en die nasionale span.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.tdg.ch/servette-aux-portes-de-la-nationale-2-et-dun-nouveau-stade-170568767293 |title=Servette aux portes de la Nationale 2 et d’un nouveau stade |publisher=Tribune de Genève |author=Blaise Bugyil |date=24 Mei 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
== Toetswedstryde ==
Switserland het 83 van sy 182 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 45,60%. Switserland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=56;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Switzerland |publisher=ESPNscrum |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
{| class="sortable wikitable"
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor="#d0ffd0" align="center"
|-
| {{ANDru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00
|-
| {{ARMru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67
|-
| {{BELru}} || 15 || 4 || 11 || 0 || 26,67
|-
| {{BULru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{DENru}} || 10 || 3 || 5 || 2 || 30,00
|-
| {{GERru}} || 10 || 3 || 7 || 0 || 30,00
|-
| {{FINru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GEOru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{HUNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ISRru}} || 7 || 5 || 0 || 2 || 71,43
|-
| {{CIVru}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 50,00
|-
| {{YUGru}} || 10 || 2 || 7 || 1 || 20,00
|-
| {{CROru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| {{LATru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00
|-
| {{LTUru}} || 8 || 5 || 3 || 0 || 62,50
|-
| {{LUXru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MLTru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00
|-
| {{MARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MDAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MCOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NEDru}} || 9 || 2 || 6 || 1 || 22,22
|-
| {{UKRru}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 57,14
|-
| {{AUTru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{POLru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86
|-
| {{PORru}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SERru}} || 6 || 3 || 3 || 0 || 50,00
|-
| {{SLOru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00
|-
| {{ESPru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{SWEru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 28,57
|-
| {{CZEru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86
|-
| {{CSKru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| align="left" |'''Algeheel''' || '''182''' || '''83''' || '''91''' || '''8''' || '''45,60'''
|}
== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Switserland kon tot dusver nog nie vir ’n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.
{| class="wikitable"
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}
=== Europese Rugbykampioenskap ===
Die Switserse nasionale span neem aan die Europese Rugbykampioenskap deel, meestal in die tweede afdeling. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie.
=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging het Switserland gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Switserland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Switserland as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Switserland nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.
== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Switserse span gevorm tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] 2026:<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/nationalteams/schweizer-maenner-15er/ |title=Die Schweizer Edelweiss XV |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
{|
| valign="top"|
{| class="wikitable"
|+ Agterspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[William Meyer]] || [[Skrumskakel]] || Sydney Rugby Club || align=center | 15
|-
| [[Blessing Motaung]] || Skrumskakel || RC Yverdon || align=center | {{0}}5
|-
| [[Blane Wilson]] || Skrumskakel || GC Zürich || align=center | {{0}}3
|-
| [[Willy Gonnet]] || [[Losskakel]] || RC Avusy || align=center | {{0}}4
|-
| [[Jules Porcher]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losskakel || Servette RC || align=center | 21
|-
| [[Antoine Duplan]] || [[Senter]] || GC Zürich || align=center | {{0}}2
|-
| [[Mattéo Gazzini]] || Senter || GC Zürich || align=center | {{0}}1
|-
| [[Gaetan Hirsch]] || Senter || RC Genève PLO || align=center | 30
|-
| [[Jeremy To‘a]] || Senter || GC Zürich || align=center | 16
|-
| [[Paul Davallet]] || [[Vleuel]] || RC Avusy || align=center | {{0}}5
|-
| [[Cyril Fluckiger]] || Vleuel || Bourges XV || align=center | {{0}}9
|-
| [[Lucas Heinrich]] || Vleuel || Servette RC || align=center | 39
|-
| [[Gwendal Loarer]] || Vleuel || GC Zürich || align=center | {{0}}2
|-
| [[Louis Pharaony]] || [[Heelagter]] || Stade Lausanne RC || align=center | {{0}}8
|-
| [[Lucas Schmid]] || Heelagter || GC Zürich || align=center | {{0}}5
|-
| [[Harry Stevens]] || Heelagter || Stewart’s Melville RFC || align=center | {{0}}0
|}
|
{| class="wikitable zebra"
|+ Voorspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Maxime Luçon]] || [[Haker]] || CA Pontarlier || align=center | 39
|-
| [[Jack Nelson Murray]] || Haker || Stewart’s Melville RFC || align=center | {{0}}0
|-
| [[Amael Nicolet]] || Haker || Lausanne RC || align=center | {{0}}0
|-
| [[Tom Nublat]] || Haker || Valence Romans Drôme || align=center | {{0}}0
|-
| [[Nathan Pelsy]] || Haker || US Annecy || align=center | 21
|-
| [[Simon Bonvin]] || [[Stut]] || US Montmélian || align=center | {{0}}4
|-
| [[Louis Alexandre Chavanon]] || Stut || Nyon RC || align=center | {{0}}8
|-
| [[Maxence Gisclard]] || Stut || Servette RC || align=center | {{0}}0
|-
| [[Alexandre Pantllon]] || Stut || RC Yverdon || align=center | {{0}}4
|-
| [[Samuel Sjoberg]] || Stut || Servette RC || align=center | {{0}}7
|-
| [[Vincent Vial]] || Stut || Valence Romans Drôme || align=center | 20
|-
| [[Joshua Byrne]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || RC Yverdon || align=center | {{0}}1
|-
| [[Martin Even]] || Slot || Servette RC || align=center | {{0}}3
|-
| [[Lilian Rousset]] || Slot || Servette RC || align=center | {{0}}2
|-
| [[Jörn Voegtli]] || Slot || Harlequins || align=center | {{0}}2
|-
| [[Sean Boult]] || [[Losvoorspeler]] || RFC Basel || align=center | {{0}}3
|-
| [[Thomas Coignat]] || Losvoorspeler || RC Nîmes || align=center | {{0}}4
|-
| [[Antoine Cramont]] || Losvoorspeler || Courbevoie || align=center | {{0}}5
|-
| [[Jonathan Dallet]] || Losvoorspeler || Neuchâtel SRC || align=center | {{0}}1
|-
| [[Jessy Jegerlehner]] || Losvoorspeler || Biarritz || align=center | {{0}}5
|-
| [[Ahmed Kane]] || Losvoorspeler || USON Nevers || align=center | {{0}}8
|-
| [[Thomas McCarthy]] || Losvoorspeler || GC Zürich || align=center | {{0}}0
|-
| [[Nicolas Mousties]] || Losvoorspeler || Servette RC || align=center | {{0}}7
|-
| [[Tim Vögtli]] || Losvoorspeler || GC Zürich || align=center | 27
|}
|}
=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Switserse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. <!--
=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Oostenryk se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.
<small>(Korrek teen Oktober 2026)</small>
{|
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=56;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Mathieu Guyou-Kreis]] || || 41
|-
| {{0}}2 || [[Sergio Hösel]] || || 40
|-
| {{0}}3 || [[François Joly]] || || 34
|-
| {{0}}4 || [[Schellte Betten]] || || 30
|-
| {{0}}5 || [[Harouna-David Mossière]] || || 30
|-
| {{0}}6 || [[Sébastien Macculi]] || || 29
|-
| {{0}}7 || [[Tristan Bernard]] || || 27
|-
| {{0}}8 || [[Gianni Di Martino]] || || 26
|-
| {{0}}9 || [[Ian Wise]] || || 26
|-
| 10 || [[Laurent Grandpierre]] || || 25
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=56;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 || || ||
|}
|-
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=56;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 || || ||
|}
|
{| class="wikitable"
|+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=56;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref>
|-
! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë
|-
| {{0}}1 || || ||
|-
| {{0}}2 || || ||
|-
| {{0}}3 || || ||
|-
| {{0}}4 || || ||
|-
| {{0}}5 || || ||
|-
| {{0}}6 || || ||
|-
| {{0}}7 || || ||
|-
| {{0}}8 || || ||
|-
| {{0}}9 || || ||
|-
| 10 || || ||
|}
|} -->
== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Switserse nasionale rugbyspan gedien:
{| class="wikitable sortable"
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Frankryk}} Gil Coquard & Jérôme Mallinjoud || 2014–2016
|-
| {{vlagikoon|Frankryk}} Olivier Nier || sedert 2016
|}
== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Switserse nasionale sokkerspan]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Switzerland national rugby union team|Switserse nasionale rugbyspan}}
* {{de}} {{en}} {{fr}} {{it}} [https://www.suisserugby.com/ Amptelike webwerf van die Switserse Rugbybond]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/switzerland Switserland by Wêreldrugby]
{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Rugby in Switserland]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]]
jccqmpome806rraa89dznhaqv85jukp
Ctenophora nubecula
0
574881
3378778
3284524
2026-11-19T12:03:17Z
KabouterBot
89467
Verander [[Sjabloon:Taksonomie/Ctenophora]] na [[Sjabloon:Taksonomie/Ctenophora (insek)]]
3378778
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Ctenophora nubecula
| beeld = Ctenophora_nubecula_-_iNaturalist_222411361.jpg
| byskrif = ''Ctenophora nubecula''
| genus = Ctenophora (insek)
| species = nubecula
| outeur = Osten Sacken, 1864
}}
'''''Ctenophora nubecula''''' is 'n [[vlieg]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Tipulidae]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=5064386|taxon=Ctenophora nubecula}}</ref> Die spesie is in 1864 deur Osten Sacken beskryf.<ref name="gbif" />
== Verspreiding ==
''Ctenophora nubecula'' kom in [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika]] voor.<ref name="gbif" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|127697|Ctenophora nubecula}}
{{Wikispecies|Ctenophora nubecula}}
{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q2195977}}
[[Kategorie:Tweevlerkiges]]
[[Kategorie:Insekte van Kanada]]
[[Kategorie:Insekte van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Insekte wat in 1864 beskryf is]]
l6h5c4e8q417yjuoeluyejxst1u4ctc
Duduzane Zuma
0
577875
3379050
3316971
2026-11-20T05:35:02Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379050
wikitext
text/x-wiki
{{Kort beskrywing|Adjunkpresident van die uMkhonto weSizwe-party}}
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Duduzane Zuma
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1984|5|20}}
| geboorteplek = [[Maputo]], [[Mosambiek]]
| politieke_party = [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]] (MK)
| alma_mater = Groombridge Primary School, [[Harare]], Zimbabwe<br />Empangeni High School<br />[[Universiteit van Pretoria]]
| eggenoot = {{Huwelik|Shanice Stork|2015}}
| ouers = [[Jacob Zuma]]<br />Kate Mantsho (oorlede)
}}
'''Duduzane Zuma''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] politikus wat tans as adjunkpresident van die [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe-party]] (MK) dien, die derde grootste politieke party in Suid-Afrika volgens [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|nasionale verteenwoordiging]]. Hy het nie 'n setel in die [[Parlement van Suid-Afrika|Parlement]] nie. Zuma is die seun van die voormalige president van Suid-Afrika, [[Jacob Zuma]], en die tweelingbroer van [[Duduzile Zuma-Sambudla]].
== Biografie ==
Zuma het tussen 2007 en 2009 op die voorgrond getree toe sy vader president van die [[African National Congress]] en later [[President van Suid-Afrika]] geword het, waarna Zuma direkteur van 'n aantal Suid-Afrikaanse maatskappye geword het.<ref>{{Verwys nuus|url=https://mg.co.za/article/2016-04-08-guptas-duduzane-zuma-step-down-from-oakbay|titel=Guptas, Duduzane Zuma step down from Oakbay|outeur=Lynley Donnelley|werk=The M&G Online|besoekdatum=13 Mei 2016}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=http://city-press.news24.com/News/the-rise-and-fall-of-duduzane-zuma-20160409-2|titel=The rise (and fall?) of Duduzane Zuma|werk=CityPress|besoekdatum=13 Mei 2016|argief-url=https://web.archive.org/web/20160420035826/http://city-press.news24.com/News/the-rise-and-fall-of-duduzane-zuma-20160409-2|argiefdatum=20 April 2016|url-status=dead}}</ref>
== Omstredenheid ==
In 2014 het die landdroshof in [[Randburg]] bevind dat Zuma se nalatigheid tot die dood van die 30-jarige Phumzile Dube en later Jeanette Mashaba gelei het toe sy [[Porsche]] met 'n taxi gebots het. Die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] het besluit om nie te vervolg nie.<ref>{{Verwys web|url=http://ewn.co.za/2014/12/11/Court-finds-Duduzane-Zumas-negligence-lead-to-accident|titel=Court: Duduzane Zuma's negligence led to taxi passenger's death|besoekdatum=5 Julie 2017|webwerf=Eyewitness News}}</ref> In Julie 2018 is sy saak van [[strafbare manslag]] heropen nadat hy vir 'n familiebegrafnis na Suid-Afrika teruggekeer het. Sy paspoort is ingetrek en hy het sedertdien verskeie kere in die Randburgse landdroshof verskyn.<ref>{{Verwys web|url=https://m.news24.com/SouthAfrica/News/duduzane-zumas-culpable-homicide-case-postponed-20180823-2|titel=Duduzane Zuma's culpable homicide case postponed|webwerf=News24|datum=23 Augustus 2018}}</ref><ref>{{Verwys web|url=http://amp.ewn.co.za/2018/08/23/duduzane-zuma-s-culpable-homicide-case-postponed|titel=Duduzane Zuma's culpable homicide case postponed|webwerf=Eyewitness News|datum=23 Augustus 2018|argief-url=https://web.archive.org/web/20220526114526/https://amp.ewn.co.za/2018/08/23/duduzane-zuma-s-culpable-homicide-case-postponed|argiefdatum=26 Mei 2022|url-status=lewend}}</ref>
Zuma het verdere omstredenheid ontlok toe hy by die maatskappye van sy vader se beste buitelandse vriende, die [[Guptafamilie]], aangesluit het. Lucky Montana het te kenne gegee dat hy by die [[staatskaping]] van [[PRASA]] betrokke was, met 'n tender wat vir die Chinese bedoel was; PRASA het regstappe gedoen om die gesteelde geld te verhaal.<ref>{{Verwys nuus|datum=19 Junie 2016|titel=Guptas' R51bn train grab|url=https://mg.co.za/article/2016-06-19-guptas-r51bn-train-grab/|argief-url=https://web.archive.org/web/20210928234706/https://mg.co.za/article/2016-06-19-guptas-r51bn-train-grab/|argiefdatum=28 September 2021|besoekdatum=11 Februarie 2026|werk=The Mail & Guardian|taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-35996121|titel=Duduzane Zuma son quits Gupta firm in South Africa|werk=BBC News|besoekdatum=13 Mei 2016}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=http://www.fin24.com/Economy/guptas-deny-trying-to-capture-r51bn-prasa-tender-20160619|titel=Guptas deny trying to capture R51bn Prasa tender|werk=Fin24|besoekdatum=8 November 2018}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=http://www.fin24.com/Economy/state-capture-reports-taint-guptas-friendship-with-zuma-20160619|titel=State capture reports taint Guptas' friendship with Zuma|werk=Fin24|besoekdatum=8 November 2018}}</ref>
In Maart 2017 het hy [[Pravin Gordhan]] daarvan beskuldig dat hy die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank|sentrale bank]] onder druk geplaas het om al sy bankrekeninge te sluit.<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2017-08-28-all-my-bank-accounts-have-been-closed-says-angry-duduzane-zuma/|titel='All my bank accounts have been closed' says angry Duduzane Zuma|werk=TimesLIVE|besoekdatum=4 Oktober 2017|taal=en}}</ref>
In Februarie 2018 is berig dat Zuma in verband met die [[Vrede-suiwelprojek]] in die [[Vrystaat]] gesoek word, 'n projek wat vir opkomende swart boere bestem was en waaruit politici en sakelui na bewering bedrieglik miljoene in die sak gesteek het.<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/gauteng/hawks-hunt-duduzane-in-wake-of-guptaarrests-13294922/|titel=Hawks hunt Duduzane in wake of #GuptaArrests|werk=IOL|besoekdatum=18 Februarie 2018|taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/r1-million-rewards-capture-duduzane-ajay-gupta/|titel=R1 million rewards for capture of Duduzane, Ajay Gupta|werk=SABC News|besoekdatum=18 Februarie 2018}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://www.iol.co.za/news/politics/only-a-matter-of-time-before-duduzanes-declared-a-fugitive-sources-13348789|titel=Only a matter of time before Duduzane's declared a fugitive: sources|werk=IOL|besoekdatum=18 Februarie 2018}}</ref>
In April 2021 het video's verskyn waarin hy saam met 'n groep vroue op sy [[Jag (plesierboot)|jag]] fuif, 'n vriend genaamd Max met sy verjaardag gelukwens en nie by [[Doebai (stad)|Doebai]] se COVID-19-protokolle hou nie.<ref>{{Verwys web|titel=Duduzane Zuma seems to be enjoying Dubai – but he could be in trouble if authorities notice|url=https://www.businessinsider.co.za/duduzane-zuma-in-dubai-what-jacob-zumas-son-is-doing-2021-4|besoekdatum=23 Maart 2022|webwerf=Business Insider|taal=en}}</ref>
Ná die historiese inhegtenisneming van sy vader op Woensdag 7 Julie 2021 weens [[Minagting van die hof deur Jacob Zuma|minagting van die hof]], gekoppel aan 'n weiering om voor die [[Zondo-kommissie]] te verskyn,<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-08-jacob-zuma-speeds-out-of-nkandla-and-into-custody-at-estcourt-correctional-centre/|titel=Jacob Zuma speeds out of Nkandla and into custody at Estcourt Correctional Centre|werk=Daily Maverick|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref> het geweld en plundering oor [[KwaZulu-Natal]] en [[Gauteng]] uitgebreek.<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.reuters.com/world/africa/looting-violence-grips-south-africa-after-zuma-court-hearing-2021-07-13/|titel=Worst violence in years spreads in South Africa as grievances boil over|werk=Reuters|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref> Honderde supermarkte, winkels, pakhuise, fabrieke en verspreidingsentrums, asook 'n tak van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Bloeddiens]] en ander ondernemings, is geplunder, terwyl baie geboue aan die brand gesteek is.<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/over-60-incidents-of-protests-and-looting-reported-in-durban/|titel=Over 60 incidents of protests and looting reported in Durban|werk=SABC News|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-11-free-zuma-protestors-shoot-at-police-probe-into-mans-death-under-way/|titel=Free Zuma protestors shoot at police, probe into man's death under way|werk=Sowetan|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/zuma-unrest-chaos-reigns-in-durban-as-looters-target-warehouses-20210713|titel=Zuma Unrest: Chaos reigns in Durban as looters target warehouses|werk=News24|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://businesstech.co.za/news/government/505412/2500-army-members-deployed-to-quell-riots-and-looting-in-south-africa/|titel=2,500 army members deployed to quell riots and looting in South Africa|werk=BusinessTech|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-13-blood-bank-looted-in-durban-mall-valuable-material-taken/|titel=Blood bank looted in Durban mall, valuable material taken|werk=Sowetan|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref>
Teen 13 Julie 2021 is die skade op R2 miljard geraam, en dit het steeds voortgeduur.<ref>{{Verwys nuus|url=https://businesstech.co.za/news/business/505436/200-shopping-malls-looted-and-an-estimated-r2-billion-lost-has-ramaphosa-made-a-mistake/|titel=200 shopping malls looted, and an estimated R2 billion lost: has Ramaphosa made a mistake?|werk=BusinessTech|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref> In reaksie op bewerings dat hy geweld deur 'n ongeverifieerde [[X (sosiale netwerk)|Twitter]]-rekening aangehits het, het hy in 'n video verskyn wat op die [[Instagram]]-blad van 'n vriend, Winston Innes, gedeel is, en daarin verklaar dat hy geen sosialemediarekeninge het nie. In die video het hy 'n beroep op die plunderaars gedoen: "Aan die mense wat betoog en plunder, doen dit asseblief versigtig en doen dit asseblief verantwoordelik."<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.iol.co.za/news/politics/zumas-son-duduzane-appeals-to-looters-please-be-careful-while-looting-and-protesting-73a88e6d-826b-411c-a324-769c721d29f9|titel=Zuma's son Duduzane appeals to looters: Please be careful while looting and protesting|werk=IOL|besoekdatum=14 Julie 2021|taal=en}}</ref>
== Filantropie ==
In 2017 het Zuma onderneem om sy aandele in die Oakbay-mediamaatskappye ANN7 en ''The New Age'' aan die National Youth Development Programme te skenk.<ref>{{Verwys nuus|url=http://www.fin24.com/Companies/Investment-Holdings/duduzane-zuma-pledges-money-from-gupta-media-firms-to-youth-20170912|titel=Duduzane Zuma pledges money from Gupta media firms to youth|werk=Fin24|besoekdatum=4 Oktober 2017}}</ref>
== Politiek ==
Hy het aangekondig dat hy hom in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] as ANC-kandidaat vir die presidentskap verkiesbaar wil stel, met die woorde: "Ek wil iets anders doen."<ref>{{Verwys web|titel=Inside Duduzane Zuma's presidential bid: 'I'm here to do something different'|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2021-08-10-inside-duduzane-zumas-presidential-bid-im-here-to-do-something-different/|besoekdatum=23 Maart 2022|webwerf=TimesLIVE|datum=10 Augustus 2021|taal=en}}</ref>
Duduzane en [[Duduzile Zuma-Sambudla]] is 'n tweeling; hulle is in Maputo, Mosambiek, as kinders van Jacob Zuma en sy oorlede vrou, Kate Mantsho, gebore.<ref>{{Verwys web|datum=16 Julie 2019|titel=WRAP, DAY 2: Zuma twins support dad as ex-president denies 'state capture'|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2019-07-16-follow-the-money-jacob-zuma-faces-questions-over-key-departments/|besoekdatum=29 November 2025|webwerf=TimesLIVE|taal=en}}</ref>
In Augustus 2026 is Zuma as adjunkpresident van die uMkhonto weSizwe-party (MK) aangestel. Hy het nie 'n setel in die Parlement nie.<ref>{{Verwys web|datum=4 Augustus 2026|titel=Zuma appoints son Duduzane as MK Party's new deputy president|url=https://www.enca.com/news-top-stories/zuma-appoints-son-duduzane-mk-partys-new-deputy-president|besoekdatum=4 Augustus 2026|webwerf=eNCA|taal=en}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Zuma, Duduzane}}
[[Kategorie:Geboortes in 1984]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Zoeloes]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]]
[[Kategorie:Politici van die Umkhonto we Sizwe Party]]
q1h9ho5fv36z8y3kgytua4djpngskbn
Begrafnisgebed (Islam)
0
579219
3378947
3373308
2026-11-19T20:27:11Z
InternetArchiveBot
131157
Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3378947
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Prayer 1403103021120042531938664.jpg|280px|thumb|Die begrafnisgebed gelei deur [[Ali Chamenei]], destydse opperste leier van [[Iran]].]]
Die '''Salaah al-Djanaza''' ([[Arabies]]: صلاة الجنازة) is die [[Islam]]itiese gebed wat op die begrafnis ([[djanaza]]) van [[Moslems|Moesliem]]s gedoen word. Die gemeenskap bid vir die [[vergifnis]] van alle afgestorwe Moesliems<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JlqJAAAAMAAJ&q=salat+janazah|title=The History and Message of Islam|first=John Paul C.|last=Nzomiwu|year= 1989|publisher=Meks-Unique|isbn=978-9782702616|via=Google Books}}</ref> en dit is 'n gemeenskaplike verpligting. Dit beteken as 'n paar Moesliems die verantwoordelikheid op hulle neem om die gebed te doen, is die verpligting vervul, maar as niemand dit doen nie, sal alle Moesliems verantwoordelik gehou word.<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=CDpzAgAAQBAJ&q=salat+janazah&pg=PT56|title=A Guide to Salat (Prayer) in Islam|first=Muhammad Abdul Karim|last=Saqib|date=13 April 2015|publisher=Salaam – Salah Vision|via=Google Books}}</ref>
==Beskrywing==
Nadat die oorledene se liggaam deeglik gewas en toegedraai is, word die begrafnisgangers in rye gerangskik, dikwels met 'n onewe getal mense, met 'n [[imaam]] voor met sy gesig na die [[kiebla]] gedraai. Die liggaam word voor die imaam geplaas.<ref name=":0">{{Cite book |last=Wood |first=Angela |url=https://books.google.com/books?id=wTW54VEdwlIC |title=Islam for Today |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-917253-5 |page=56 |language=en}}</ref> Die gebed word meestal in 'n oop gebied gedoen, maar soms in 'n [[moskee]].<ref>{{cite book |last=Hughes |first=Thomas Patrick |url=https://archive.org/details/dictionaryofisla00hughuoft |title=A Dictionary of Islam: Being a Cyclopaedia of the Doctrines, Rites, Ceremonies, and Customs |publisher=W.H. Allen & Co. |year=1885}}</ref> Anders as met die [[Salaah|vyf daaglikse gebede]], word daar nie gebuig of gekniel nie.<ref>{{cite book |author=Sheikh Ramzy |url=https://books.google.com/books?id=cL7jN5uWzhMC&pg=RA2-PT143 |title=The Complete Guide to Islamic Prayer (Salāh) |publisher=Author House |year=2012 |isbn=978-1477214657 |page=143}}</ref>
==Prosedure==
Die struktuur van die Salaah al-Djanaza verskil van streek tot streek, maar klassieke bronne beskryf ’n grootliks konsekwente vorm. Dit word staande verrig en bestaan gewoonlik uit:<ref>cite book |last=Ramzy |first=Sheikh |url=https://books.google.com/books?id=cL7jN5uWzhMC |title=The Complete Guide to Islamic Prayer (Salâh) |publisher=Author House |year=2012 |isbn=978-1477214657 |page=289}}</ref><ref>{{cite book |last=Ibn Baaz |first='Abd al-'Azeez ibn 'Abd-Allaah |url=https://www.binbaz.org.sa/binbaz/fatawa/2042 |title=Majmoo' Fataawa wa Maqaalaat Mutanawwi'ah li Samaahat al-Shaykh 'Abd al-'Azeez ibn 'Abd-Allaah ibn Baaz |publisher=Dar al-Qasim |volume=13 |page=141 |language=ar}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Eerste [[takbir]]: Resitasie van ''[[Al-Fatiha|al-Fatiha]]'' word in die meeste tradisies voorgeskryf.
* Tweede takbir: Aanroeping van seëninge oor [[Mohammed]] en [[Ahl al-Bayt|sy familie]].
* Derde takbir: Smekinge word vir die oorledene en vir alle oorlede Moslems gedoen, met 'n versoek om vergifnis, goddelike genade en verhoging van rang in die [[hiernamaals]].
* Vierde takbir: Die gebed word afgesluit met die finale seëning (''taslim'').
Ná die voltooiing van die begrafnisgebed word die liggaam na die begraafplaas geneem, waar dit volgens Islamitiese rites ter ruste gelê word.
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Funeral prayer (Islam)}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Islam]]
[[Kategorie:Begrafnisse]]
a39kywsnvbmy9jijalt561ddf0dovl1
Eddie Eckstein
0
583467
3379053
3374401
2026-11-20T06:01:51Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379053
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Eddie Eckstein
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur =
| geboortenaam = Edwin Richard Eckstein
| alias =
| geboortedatum = {{geboortedatum|1939|11|29|df=yes}}
| geboorteplek = [[Brakpan]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]
| sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2026|11|14|1939|11|29|df=yes}}
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre =
| beroep = Musikant, komediant en akteur
| instrument =
| jare_aktief = 1962-2926
| etiket =
| assosiasies = [[The Bats]]
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Edwin Richard Eckstein''' ([[29 November]] [[1939]] – [[14 November]] [[2026]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[musikant]], [[komediant]] en [[akteur]] in rolprente, televisie en teater. Hy was veral bekend vir sy optredes as lid van die musiekgroep [[The Bats]]. Sy loopbaan, wat in die 1960's begin het, het oor vyf dekades gestrek.
==Agtergrond==
Edwin Richard Eckstein is op 29 November 1939 in [[Bezuidenhoutsvallei]], [[Johannesburg]], gebore. Hy het skoolgegaan by Marist Brothers College in die voorstad [[Observatory, Johannesburg|Observatory]], en nadat hy sy [[Matriek in Suid-Afrika|matriek]] voltooi het, het hy werk by Barclays Bank gekry.
Eckstein is op 14 November 2026 in die ouderdom van 86 oorlede.<ref>{{cite news |title=South African entertainment veteran Eddie Eckstein dies at 86 |url=https://iol.co.za/entertainment/celebrity-news/2026-11-15-south-african-entertainment-veteran-eddie-eckstein-dies-at-86/ |access-date=15 November 2026 |publisher=IOL |date=15 November 2026}}</ref>
==Musiekloopbaan==
Benewens sy dagtaak by die bank, het hy sy aande deurgebring as 'n tromspeler en sanger in musiekgroepe. In die vroeë sestigerjare was hy lid van verskeie Suid-Afrikaanse groepe, soos die Al Willox Quartet, die Flippie van Vuuren-orkes en die Jimmie Rayson Combo.<ref name="EO1">{{cite web | url=http://www.entertainment-online.co.za/eddieeckstein.htm | title=Eddie Eckstein | publisher=Entertainment Online | accessdate=27 Augustus 2016 | archive-date=16 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160416125940/http://www.entertainment-online.co.za/eddieeckstein.htm | url-status=dead }}</ref> Nadat hy [[The Beatles]] in [[Bulawayo]], [[Rhodesië]], gehoor het, het hy besef dat hierdie nuwe musiekstyl die toekoms van musiek is. Met sy terugkeer na Johannesburg het hy met Paul Ditchfield vergader en in 1964 die groep [[The Bats]] gestig.<ref name="TheBats">{{cite web | url=http://www.thebats.co.za/about/eddie-eckstein/ | title=Eddie Eckstein | publisher=The Bats | accessdate=27 Augustus 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160822120150/http://www.thebats.co.za/about/eddie-eckstein/ | archive-date=22 Augustus 2016 | url-status=dead }}</ref> Die groep se eerste enkelsnit, "All I Got", het die nommer 1-posisie op beide [[Springbokradio]] en [[LM Radio]] bereik.<ref name=TheBats/> Eckstein het ook 'n komposisie van Paul Ditchfield, getiteld "Oh God It's Beautiful", by die 1972 Tokyo Song Competition uitgevoer en die eindronde gehaal.<ref name=TheBats/> The Bats het in 1981 ontbind, waarna die lede hul eie loopbane gevolg het, maar hulle het in 2000 weer bymekaargekom.<ref name="Radio702">{{cite web | url=http://www.702.co.za/articles/4692/what-in-the-world-happened-to-eddie-eksteen | title=What in the world happened to Eddie Ecksteen? | publisher=Radio 702 | date=20 Augustus 2015 | accessdate=27 Augustus 2016 | author=Gary Oberholzer}}</ref> In die laat sewentigerjare het hy vir 'n kort rukkie 'n Johannesburgse meisiegroep genaamd Pantha bestuur, met PJ Powers as hoofsangeres.<ref name="PLATT">{{cite web | url=http://bookslive.co.za/blog/2014/08/11/powers-of-survival-jennifer-platt-reviews-here-i-am-pj-powers-memoir | title=Powers of Survival: Jennifer Platt Reviews Here I Am, PJ Powers' Memoir | publisher=Times Live | date=11 Augustus 2014 | accessdate=25 Augustus 2016 | author=Platt, Jennifer}}</ref> In 2014 het Eckstein saam met ander bekende kunstenaars, soos [[Bobby Angel]] en Billy Forrest, aan 'n musiekvertoning genaamd ''The Two Cowboys'' deelgeneem. Die vertoning het Suid-Afrikaanse musiek oor vier dekades gedek en het genres soos country, rock en pop, asook duette en komedie, ingesluit.<ref name="ART">{{cite web | url=http://www.artlink.co.za/news_article.htm?contentID=35256 | title=Two Cowboys at The Lyric | publisher=Artslink.co.za | work=Atmosphere Communications | date=14 April 2014 | accessdate=25 August 2016 | author=Carr, Claire | archive-date=16 September 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160916135659/http://www.artlink.co.za/news_article.htm?contentID=35256 | url-status=dead }}</ref>
==Televisieloopbaan==
Toe televisie in 1976 in Suid-Afrika bekendgestel is, is 'n komedieprogram genaamd ''Biltong & Potroast'' deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) uitgesaai. Hierin het Suid-Afrikaans- en Britsgebore komediante teen mekaar meegeding om punte vir die beste grappe. Die program is vyf jaar lank op televisie vertoon. In 2010 het Eckstein in 'n herleefde weergawe van die program – aangebied as 'n teatervertoning – opgetree, saam met vier van die oorspronklike sterre.<ref name="BILT">{{cite web | url=http://www.bizcommunity.com/Article/196/447/44036.html | title=Biltong & Potroast back after 35 years | publisher=BIZcommunity | date=26 Januarie 2010 | accessdate=25 Augustus 2016}}</ref> In 1981 het hy ook, naas Clive Scott en Annabel Linder, in die Suid-Afrikaanse gesinskomedie ''Oh George'' gespeel.<ref name="Oh">{{cite web | url=http://www.vintagemedia.co.za/television/oh-george | title=Oh George | publisher=Vintagemedia.co.za | accessdate=25 Augustus 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160730072102/http://www.vintagemedia.co.za/television/oh-george | archive-date=30 Julie 2016 | url-status=dead }}</ref> In die 1990's was hy 'n bekende gasheer op die SAUK-vasvraprogram ''Telly Fun Quiz'', saam met vasvrameester Martin Bailie.<ref name="SABC01">{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=tPHO04E6f5Y | title= telly fun quiz | work=SABC | accessdate=25 Augustus 2016}}</ref>
==Teaterloopbaan==
Eckstein het tydens sy lang loopbaan in verskeie Suid-Afrikaanse teaterproduksies verskyn, waaronder ''I Love My Wife'', ''Little Shop of Horrors'', ''Pyjama Tops'', ''Not Now Darling'', ''Grin and Bear It'' en ''What about Love''.<ref name="EO1"/> In Julie 2012 is Eckstein benoem vir 'n Audience Choice-toekenning (gehoorkeuse-toekenning) tydens die tweede jaarlikse Comics' Choice-toekenningsgeleentheid by die Montecasino-oord in Johannesburg, maar hy het teen Sifiso Nene verloor.<ref name="Times01">{{cite news | url=http://www.timeslive.co.za/thetimes/2012/07/11/noah-voted-king-of-comedy | title=Noah voted king of comedy | work=Times Live | date=11 Julie 2012 | accessdate=25 Augustus 2016 | author=Ndlouv, Andile | archive-date=11 Julie 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120711014305/http://www.timeslive.co.za/thetimes/2012/07/11/noah-voted-king-of-comedy | url-status=dead}}</ref>
==Filmografie==
===Rolprent===
* ''The Seven of Daran: Battle of Pareo Rock'' (2008)
* ''[[Oh Schucks....It's Schuster!]]'' (1989)
* ''You Must Be Joking Too!'' (1987)
* ''Magic Is Alive, My Friends'' (1985)
* ''Verkeerde Nommer'' (1982)
* ''Follow That Rainbow'' (1979) <ref name="IMDB01">{{cite web | url=https://www.imdb.com/name/nm2440652/?ref_=fn_al_nm_1/ | title=Eddie Eckstein | publisher=IMDb | accessdate=25 August 2016}}</ref>
===Televisie===
* ''Telly Fun Quiz'' (1990s)
* ''Oh George'' (1981)
* ''Biltong & Potroast'' (1976)
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT: Eckstein, Eddie}}
[[Kategorie:Geboortes in 1939]]
[[Kategorie:Sterftes in 2026]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]]
mc33ulseig3c6kpgl0pq1tc7ctyfueq
Derinkuyu (ondergrondse stad)
0
583469
3378880
3378008
2026-11-19T18:35:08Z
BurgertB
2401
Skakel
3378880
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Antieke terreine
| naam = Derinkuyu
| beeld = Derinkuyu Underground City 9910 Nevit.jpg
| onderskrif = 'n Gang in die ondergrondse stad.
| koördinate =
| plaaslik =
| land = [[Turkye]]
| soort = Ondergrondse stad, gekap uit [[vulkaan]]rots
| streek1 = [[Kappadosië]]
| bouer = [[Frigiërs]]
| stigter =
| gestig = 8ste-7de eeu v.C.
| periodes =
| kulture = Frigiërs, [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]], [[Christen]]e, Kappadosiese Grieke, [[Armeniërs]]
| uitgrawings =
| bewoners =
| deelvan = Rotsterreine van Kappadosië
| oppervlakte =
| tipe = Gemeng
| kriteria = Kultureel (i)(iii)(v), natuurlik (vii)
| verwysings = 357
| inskripsie = 1985 <small>(9de sessie)</small>
| toestand =
| streek = Kappadosië
| beskrywing = Göreme Nasionale Park en die rotsterreine van Kappadosië<ref>{{cite web |title = "Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia"|url=https://whc.unesco.org/en/list/357/ |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=UNESCO}}</ref>
| unesco = <span style="margin:0.5em; color:#555;">† [http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region Streek soos deur Unesco geklassifiseer.]<br /><span style="margin:0.5em; color:#555;">* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]</span>
}}
'''Derinkuyu''' (volle [[Turks]]e naam: ''Derinkuyu Yeraltı Şehri''), ook bekend as '''Malakopi''', is 'n ondergrondse stad van veelvuldige vlakke naby die moderne dorp [[Derinkuyu]] in die provinsie Nevşehir, [[Turkye]], wat sowat 85 m diep onder die grond strek. Dit is so groot dat tot 20 000 mense en hulle vee daar kon gewoon het.
Dit is die grootste ondergrondse stad in Turkye en een van verskeie ondergrondse komplekse in Kappadosië.
==Etimologie==
[[Beeld:Distribution of Cappadocian Greek-speaking villages in Central Anatolia before 1924.jpg|240px|thumb|links|Die oorblywende Griekssprekende dorpe in Kappadosië voor die deportasies van 1924.]]
Die naam Derinkuyu beteken "diep put", na aanleiding van die diep skagte wat eens die nedersetting en die dorp daarbo van [[water]] voorsien het.<ref name="Yoldaolmak">{{cite web |last=Kaya |first=Kemal |title=Derinkuyu Yeraltı Şehri |url=https://yoldaolmak.com/derinkuyu-yeralti-sehri |website=Yolda Olmak |date=23 March 2026 |language=tr |access-date=8 July 2026}}</ref> Dit was onder Kappadosiese Griekssprekers bekend as ''Malakopia'' ([[Grieks]]: Μαλακοπέα) (ook in Turks aangeteken as ''Melagobia'' of ''Melegobi''), ’n naam wat waarskynlik verband hou met die Griekss μαλακός (''malakos'', "sag"), met verwysing na die maklik bewerkbare plaaslike tuf.
==Argitektuur==
Die ondergrondse stad by Derinkuyu is grotendeels uitgekap in tuf, ’n gesteente wat gevorm word uit saamgeperste [[Tefra|vulkaanas]] wat wydverspreid in die streek voorkom.<ref name="AydanUlusay2013">{{cite journal |last1=Aydan |first1=Ömer |last2=Ulusay |first2=Reşat |title=Geomechanical Evaluation of Derinkuyu Antique Underground City and its Implications in Geoengineering |journal=Rock Mechanics and Rock Engineering |volume=46 |issue=4 |pages=731–754 |year=2013 |doi=10.1007/s00603-012-0301-7}}</ref> Dit kon van binne af met groot rollende klipdeure toegemaak word. Elke verdieping kon afsonderlik afgesluit word.<ref>{{cite web |title=Ancient underground city once housed 20,000 people |date=2 September 2019 |website=Dusty Old Thing |url=https://dustyoldthing.com/derinkuyu/ }}</ref>
Die stad kon tot 20 000 mense huisves en het geriewe gehad wat in ander ondergrondse komplekse in Kappadosië aangetref word,<ref>{{cite web |title=Massive underground city found in Cappadocia region of Turkey |date=March 26, 2015 |website=National Geographic |url=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/150325-underground-city-cappadocia-turkey-archaeology|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221115607/https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/150325-underground-city-cappadocia-turkey-archaeology|url-status=dead|archive-date=February 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Derinkuyu underground city |date=January 26, 2014 |website=cappadociaturkey.net |url=http://www.cappadociaturkey.net/derinkuyu_underground_city.htm}}</ref> soos wyn- en olieperse, stalle, kelders, stoorplekke, eetsale en kapelle. Die kombuise was toegerus met oonde genaamd "Tandoor", wat vandag nog in die dorpe van Kappadosië gebruik word.<ref name="MuzeGov">{{cite web |title=Nevşehir Derinkuyu Yeraltı Şehri |publisher=T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (Turkish Ministry of Culture and Tourism), Müze Kart |url=https://muze.gov.tr/muze-detay?DistId=DKY&SectionId=DKY01 |access-date=8 July 2026}}</ref>
[[Beeld:Derinkuyu Underground City 9831 Nevit Enhancer.jpg|thumb|links|240px|’n Diep ventilasieput in die stad.]]
Uniek aan die Derinkuyu-kompleks is ’n ruim vertrek met ’n tongewelfde plafon op die tweede verdieping. Dié vertrek is na berig word as ’n godsdiensskool gebruik en die kamers links was studievertrekke. Van tussen die derde en vierde vlak is ’n reeks trappe wat na ’n kerk op die laagste (vyfde) vlak gelei het.
Die kompleks beskik oor ’n groot aantal vertikale ventilasieskagte, verdeel in kleiner lugopenings wat woonkwartiere en ander individuele vertrekke met die wyer sentrale skagte verbind. ’n Skag van 55 m blyk ’n put te gewees het wat water voorsien het aan sowel die dorpenaars bo as, indien die buitewêreld ontoeganklik was, aan dié in skuiling.<ref name="AcousticsASA">{{cite web |title=3D virtual soundscape brings ancient Turkish underground city to life |publisher=Acoustical Society of America, via Phys.org |date=21 May 2025 |url=https://phys.org/news/2025-05-3d-virtual-soundscape-ancient-turkish.html |access-date=8 July 2026}}</ref><ref name="Yoldaolmak"/><ref name="ZME">{{cite web |last=Puiu |first=Tibi |title=Derinkuyu: the ancient underground city, once home to 20,000 people |url=https://www.zmescience.com/feature-post/history-and-humanities/archaeology-articles/derinkuyu-the-ancient-underground-city-once-home-to-20000-people/ |website=ZME Science |date=15 July 2021 |access-date=8 July 2026}}</ref>
Die sentrale hoofskag, wat ongeveer 3 m by 2,8 m groot was en met verskeie vlakke verbind is, het nooit die openinge van twee verskillende vlakke wat mekaar oorvleuel nie, in ’n uitleg wat dalk doelbewus ontwerp is om [[lug]]vloei te verbeter.
==Geskiedenis==
Die [[Frigiërs]] kon aaanvanklik, in die 8ste-7de eeu v.C., tonnels en kamers in die sagte vulkaniese rots van die streek uitgekap het.<ref name= TDC>{{cite web |first=Feride |last=Yalav-Heckeroth |date=21 December 2022 |title=The story behind the underground cities in Turkey |website= theculturetrip.com |url=https://theculturetrip.com/europe/turkey/articles/the-story-behind-turkeys-underground-cities/?amp=1 |access-date=23 June 2023}}</ref> Veel later, in die [[Christendom|Christelike tydperk]] van die Laat Romeinse Ryk,<ref>{{cite book |last1=Swain |first1=Simon |last2= Adams |first2=J. Maxwell |last3= Janse |first3=Mark |year=2002 |title=Bilingualism in Ancient Society: Language contact and the written word |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, UK |pages=246–266 |isbn=0-19-924506-1}}</ref> het die inwoners hulle grotte uitgebrei tot diep, veelvlakkige strukture om Romeinse vervolging te ontvlug, met die byvoeging van kapelle en Griekse inskripsies.<ref name="Darke">{{cite book |last=Darke |first=Diana |year=2011 |title=Eastern Turkey |publisher=Bradt Travel Guides |pages= 139–140 |isbn= 978-1-84162-339-9}}</ref>
Die stad by Derinkuyu was in die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] tydperk volledig gevorm.
Die stad was met ’n ander ondergrondse stad, Kaymakli, verbind deur tonnels van 8-9 km.<ref>{{cite book |last=Martin |first=Anthony J. |date=2017-02-07 |title=The Evolution Underground |publisher=Simon and Schuster |isbn= 978-1-68177-375-9 |lang=en |url=https://books.google.com/books?id=xjP8DQAAQBAJ&dq=Derinkuyu+underground&pg=PT20}}</ref> Inwoners het dieper gegrawe en tonnels, kapelle en ’n skool uitgekap in wat voorheen eenvoudiger grotwonings was.<ref>{{cite book |last=Swain |first=Simon |last2=Adams |first2=J. Maxwell |last3=Janse |first3=Mark |year=2002 |title=Bilingualism in Ancient Society: Language contact and the written word |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |pages=246–266 |isbn=0-19-924506-1}}</ref> Die stad is aansienlik vergroot tydens die Arabies-Bisantynse oorloë van ongeveer 780 tot 1180, toe dit die plaaslike Christene teen [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese]] en later [[Abbasidiese Kalifaat
|Abbasidiese]] stroperleërs beskut het. Die terrein se verdedigende ondergrondse ontwerp het nie net verberging toegelaat nie, maar ook die isolasie van individuele seksies, interne beweging van inwoners en selfs georganiseerde teenanvalle indien ’n deel van die stad gebreek is.<ref name="History2026">{{cite web |last=Orfila |first=María de los Ángeles |title=Why Is There a Massive Ancient City Hidden Beneath Turkey? |url=https://www.history.com/articles/derinkuyu-turkey-underground-city |website=History.com |date=12 May 2026 |access-date=8 July 2026}}</ref> Dit was waarskynlik in hierdie tydperk dat Derinkuyu se bevolking die naaste aan sy grootste kapasiteit van ongeveer 20 000 mense gekom het.<ref name="BBC">{{cite web |last=Truman |first=Geena |title=Turkey's underground city of 20,000 people |url=https://www.bbc.com/travel/article/20220810-derinkuyu-turkeys-underground-city-of-20000-people |website=BBC Travel |date=11 August 2022 |access-date=8 July 2026}}</ref>
Die ondergrondse stede van Kappadokië is steeds deur Christene gebruik vir beskerming teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoekse]] invalle van die gebied in die 11de eeu en die [[Mongole|Mongoolse]] invalle van [[Timoer]] in die 14de eeu. Die bevolking het tydens vreedsame tydperke voortgegaan om na die oppervlak te kom en bogronds te bou, maar het in tye van gevaar na die ondergrondse stede teruggekeer.<ref>{{cite book |last=Kinross |first=P.B. |year=1970 |title=Within the Taurus: A journey in asiatic Turkey |publisher=J. Murray |page=168 |isbn= 978-0-7195-2038-9}}</ref>
In die 20ste eeu is die ondergrondse stede steeds deur Kappadosiese Grieke en [[Armeniërs]] gebruik om periodieke vervolgings te ontvlug. Richard MacGillivray Dawkins, ’n taalkundige van Cambridge wat van 1909 tot 1911 oor die Kappadosiese Griekssprekende bevolking in die gebied navorsing gedoen het, het so ’n gebeurtenis in 1909 aangeteken: "Toe die nuus van die onlangse slagtings by Adana breek, het ’n groot deel van die bevolking by Axo in hierdie ondergrondse kamers skuiling gesoek en ’n paar nagte nie gewaag om bogronds te slaap nie."
Nadat die streek deur die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] oorgeneem is, het die plaaslike Christelike bevolking die stede as skuilings teen die Turkse heersers gebruik. In 1923 is die Christelike inwoners van die streek uit Turkye verdryf en na Griekeland verskuif in die bevolkingsuitruil tussen Griekeland en Turkye, waarna die ondergrondse stad verlate geraak het.<ref>{{cite book|author= Rodley, Lyn |title=Cave Monasteries of Byzantine Cappadocia |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |page=1 |isbn=978-0-521-15477-2}}</ref>
Kennis van die stad het vervaag tot 1963, toe dit herontdek is nadat ’n inwoner van die streek deur ’n kelderwand gebreek het terwyl hy sy huis opgeknap en ’n geheimsinnige vertrek daaragter ontdek het. Verdere uitgrawings het ’n toegang tot die tonnelnetwerk onthul.<ref>{{cite web |title=8 Mysterious underground cities |date=2016-12-14 |website=History.com |url=https://www.history.com/news/8-mysterious-underground-cities |access-date=}}</ref> Meer as 600 afsonderlike tonnelingange tot die kompleks is sedertdien gevind, sommige versteek onder die kelders van privaat huise in die dorp daarbo.
==Galery==
<gallery mode="packed" heights="190px">
Derinkuyu large room.jpg|Die kamer met die tongewelfde plafon.
Derinkuyu-05-astique.jpg|'n Gang.
Derinkuyu Underground City Türkiye.jpg|'n Ventilasieput.
Aziz Theodoros Trion Kilisesi Derinkuyu - Aussenansicht 2026 (cropped).jpg|Die kerk bo die stad.
</gallery>
==Bibliografie==
* {{cite book|first=Spiro|last=Kostof|title=Caves of God: Cappadocia and Its Churches |publisher=Oxford University Press |date=1989 |isbn=978-0-19-506000-3}}
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
*[http://www.great-adventures.com/destinations/turkey/cappadocia.html Cavetowns and gorges of Cappadocia]
* [http://www.cappadociaturkey.net/derinkuyu_underground_city.htm Derinkuyu Underground City]
* [http://sometimes-interesting.com/2014/05/09/derinkuyu-the-underground-cities-of-cappadocia/ Derinkuyu & The Underground Cities of Cappadocia] ''Sometimes Interesting''. 9 Mei 2014
{{CommonsKategorie-inlyn|Underground City of Derinkuyu}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Derinkuyu underground city}}
{{Koördinate|38.3735|34.7351|format=dms|region:TR_type:landmark|display=title}}
{{Portaalbalk|Turkye}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Antieke terreine en ruïnes in Turkye]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Turkye]]
ijesgo7dt13hlu50xg0p5a0zeqx7ie5
3379045
3378880
2026-11-20T03:57:38Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379045
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Antieke terreine
| naam = Derinkuyu
| beeld = Derinkuyu Underground City 9910 Nevit.jpg
| onderskrif = 'n Gang in die ondergrondse stad.
| koördinate =
| plaaslik =
| land = [[Turkye]]
| soort = Ondergrondse stad, gekap uit [[vulkaan]]rots
| streek1 = [[Kappadosië]]
| bouer = [[Frigiërs]]
| stigter =
| gestig = 8ste-7de eeu v.C.
| periodes =
| kulture = Frigiërs, [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]], [[Christen]]e, Kappadosiese Grieke, [[Armeniërs]]
| uitgrawings =
| bewoners =
| deelvan = Rotsterreine van Kappadosië
| oppervlakte =
| tipe = Gemeng
| kriteria = Kultureel (i)(iii)(v), natuurlik (vii)
| verwysings = 357
| inskripsie = 1985 <small>(9de sessie)</small>
| toestand =
| streek = Kappadosië
| beskrywing = Göreme Nasionale Park en die rotsterreine van Kappadosië<ref>{{cite web |title = "Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia"|url=https://whc.unesco.org/en/list/357/ |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=UNESCO}}</ref>
| unesco = <span style="margin:0.5em; color:#555;">† [http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region Streek soos deur Unesco geklassifiseer.]<br /><span style="margin:0.5em; color:#555;">* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]</span>
}}
'''Derinkuyu''' (volle [[Turks]]e naam: ''Derinkuyu Yeraltı Şehri''), ook bekend as '''Malakopi''', is 'n ondergrondse stad van veelvuldige vlakke naby die moderne dorp [[Derinkuyu]] in die provinsie Nevşehir, [[Turkye]], wat sowat 85 m diep onder die grond strek. Dit is so groot dat tot 20 000 mense en hulle vee daar kon gewoon het.
Dit is die grootste ondergrondse stad in Turkye en een van verskeie ondergrondse komplekse in Kappadosië.
==Etimologie==
[[Beeld:Distribution of Cappadocian Greek-speaking villages in Central Anatolia before 1924.jpg|240px|thumb|links|Die oorblywende Griekssprekende dorpe in Kappadosië voor die deportasies van 1924.]]
Die naam Derinkuyu beteken "diep put", na aanleiding van die diep skagte wat eens die nedersetting en die dorp daarbo van [[water]] voorsien het.<ref name="Yoldaolmak">{{cite web |last=Kaya |first=Kemal |title=Derinkuyu Yeraltı Şehri |url=https://yoldaolmak.com/derinkuyu-yeralti-sehri |website=Yolda Olmak |date=23 March 2026 |language=tr |access-date=8 July 2026}}</ref> Dit was onder Kappadosiese Griekssprekers bekend as ''Malakopia'' ([[Grieks]]: Μαλακοπέα) (ook in Turks aangeteken as ''Melagobia'' of ''Melegobi''), ’n naam wat waarskynlik verband hou met die Griekss μαλακός (''malakos'', "sag"), met verwysing na die maklik bewerkbare plaaslike tuf.
==Argitektuur==
Die ondergrondse stad by Derinkuyu is grotendeels uitgekap in tuf, ’n gesteente wat gevorm word uit saamgeperste [[Tefra|vulkaanas]] wat wydverspreid in die streek voorkom.<ref name="AydanUlusay2013">{{cite journal |last1=Aydan |first1=Ömer |last2=Ulusay |first2=Reşat |title=Geomechanical Evaluation of Derinkuyu Antique Underground City and its Implications in Geoengineering |journal=Rock Mechanics and Rock Engineering |volume=46 |issue=4 |pages=731–754 |year=2013 |doi=10.1007/s00603-012-0301-7}}</ref> Dit kon van binne af met groot rollende klipdeure toegemaak word. Elke verdieping kon afsonderlik afgesluit word.<ref>{{cite web |title=Ancient underground city once housed 20,000 people |date=2 September 2019 |website=Dusty Old Thing |url=https://dustyoldthing.com/derinkuyu/ }}</ref>
Die stad kon tot 20 000 mense huisves en het geriewe gehad wat in ander ondergrondse komplekse in Kappadosië aangetref word,<ref>{{cite web |title=Massive underground city found in Cappadocia region of Turkey |date=March 26, 2015 |website=National Geographic |url=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/150325-underground-city-cappadocia-turkey-archaeology|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221115607/https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/150325-underground-city-cappadocia-turkey-archaeology|url-status=dead|archive-date=February 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Derinkuyu underground city |date=January 26, 2014 |website=cappadociaturkey.net |url=http://www.cappadociaturkey.net/derinkuyu_underground_city.htm}}</ref> soos wyn- en olieperse, stalle, kelders, stoorplekke, eetsale en kapelle. Die kombuise was toegerus met oonde genaamd "Tandoor", wat vandag nog in die dorpe van Kappadosië gebruik word.<ref name="MuzeGov">{{cite web |title=Nevşehir Derinkuyu Yeraltı Şehri |publisher=T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (Turkish Ministry of Culture and Tourism), Müze Kart |url=https://muze.gov.tr/muze-detay?DistId=DKY&SectionId=DKY01 |access-date=8 July 2026}}</ref>
[[Beeld:Derinkuyu Underground City 9831 Nevit Enhancer.jpg|thumb|links|240px|’n Diep ventilasieput in die stad.]]
Uniek aan die Derinkuyu-kompleks is ’n ruim vertrek met ’n tongewelfde plafon op die tweede verdieping. Dié vertrek is na berig word as ’n godsdiensskool gebruik en die kamers links was studievertrekke. Van tussen die derde en vierde vlak is ’n reeks trappe wat na ’n kerk op die laagste (vyfde) vlak gelei het.
Die kompleks beskik oor ’n groot aantal vertikale ventilasieskagte, verdeel in kleiner lugopenings wat woonkwartiere en ander individuele vertrekke met die wyer sentrale skagte verbind. ’n Skag van 55 m blyk ’n put te gewees het wat water voorsien het aan sowel die dorpenaars bo as, indien die buitewêreld ontoeganklik was, aan dié in skuiling.<ref name="AcousticsASA">{{cite web |title=3D virtual soundscape brings ancient Turkish underground city to life |publisher=Acoustical Society of America, via Phys.org |date=21 May 2025 |url=https://phys.org/news/2025-05-3d-virtual-soundscape-ancient-turkish.html |access-date=8 July 2026}}</ref><ref name="Yoldaolmak"/><ref name="ZME">{{cite web |last=Puiu |first=Tibi |title=Derinkuyu: the ancient underground city, once home to 20,000 people |url=https://www.zmescience.com/feature-post/history-and-humanities/archaeology-articles/derinkuyu-the-ancient-underground-city-once-home-to-20000-people/ |website=ZME Science |date=15 July 2021 |access-date=8 July 2026}}</ref>
Die sentrale hoofskag, wat ongeveer 3 m by 2,8 m groot was en met verskeie vlakke verbind is, het nooit die openinge van twee verskillende vlakke wat mekaar oorvleuel nie, in ’n uitleg wat dalk doelbewus ontwerp is om [[lug]]vloei te verbeter.
==Geskiedenis==
Die [[Frigiërs]] kon aaanvanklik, in die 8ste-7de eeu v.C., tonnels en kamers in die sagte vulkaniese rots van die streek uitgekap het.<ref name= TDC>{{cite web |first=Feride |last=Yalav-Heckeroth |date=21 December 2022 |title=The story behind the underground cities in Turkey |website=theculturetrip.com |url=https://theculturetrip.com/europe/turkey/articles/the-story-behind-turkeys-underground-cities/?amp=1 |access-date=23 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623132150/https://theculturetrip.com/europe/turkey/articles/the-story-behind-turkeys-underground-cities/?amp=1 |archive-date=23 Junie 2023 |url-status=dead}}</ref> Veel later, in die [[Christendom|Christelike tydperk]] van die Laat Romeinse Ryk,<ref>{{cite book |last1=Swain |first1=Simon |last2= Adams |first2=J. Maxwell |last3= Janse |first3=Mark |year=2002 |title=Bilingualism in Ancient Society: Language contact and the written word |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, UK |pages=246–266 |isbn=0-19-924506-1}}</ref> het die inwoners hulle grotte uitgebrei tot diep, veelvlakkige strukture om Romeinse vervolging te ontvlug, met die byvoeging van kapelle en Griekse inskripsies.<ref name="Darke">{{cite book |last=Darke |first=Diana |year=2011 |title=Eastern Turkey |publisher=Bradt Travel Guides |pages= 139–140 |isbn= 978-1-84162-339-9}}</ref>
Die stad by Derinkuyu was in die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] tydperk volledig gevorm.
Die stad was met ’n ander ondergrondse stad, Kaymakli, verbind deur tonnels van 8-9 km.<ref>{{cite book |last=Martin |first=Anthony J. |date=2017-02-07 |title=The Evolution Underground |publisher=Simon and Schuster |isbn= 978-1-68177-375-9 |lang=en |url=https://books.google.com/books?id=xjP8DQAAQBAJ&dq=Derinkuyu+underground&pg=PT20}}</ref> Inwoners het dieper gegrawe en tonnels, kapelle en ’n skool uitgekap in wat voorheen eenvoudiger grotwonings was.<ref>{{cite book |last=Swain |first=Simon |last2=Adams |first2=J. Maxwell |last3=Janse |first3=Mark |year=2002 |title=Bilingualism in Ancient Society: Language contact and the written word |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |pages=246–266 |isbn=0-19-924506-1}}</ref> Die stad is aansienlik vergroot tydens die Arabies-Bisantynse oorloë van ongeveer 780 tot 1180, toe dit die plaaslike Christene teen [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese]] en later [[Abbasidiese Kalifaat
|Abbasidiese]] stroperleërs beskut het. Die terrein se verdedigende ondergrondse ontwerp het nie net verberging toegelaat nie, maar ook die isolasie van individuele seksies, interne beweging van inwoners en selfs georganiseerde teenanvalle indien ’n deel van die stad gebreek is.<ref name="History2026">{{cite web |last=Orfila |first=María de los Ángeles |title=Why Is There a Massive Ancient City Hidden Beneath Turkey? |url=https://www.history.com/articles/derinkuyu-turkey-underground-city |website=History.com |date=12 May 2026 |access-date=8 July 2026}}</ref> Dit was waarskynlik in hierdie tydperk dat Derinkuyu se bevolking die naaste aan sy grootste kapasiteit van ongeveer 20 000 mense gekom het.<ref name="BBC">{{cite web |last=Truman |first=Geena |title=Turkey's underground city of 20,000 people |url=https://www.bbc.com/travel/article/20220810-derinkuyu-turkeys-underground-city-of-20000-people |website=BBC Travel |date=11 August 2022 |access-date=8 July 2026}}</ref>
Die ondergrondse stede van Kappadokië is steeds deur Christene gebruik vir beskerming teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoekse]] invalle van die gebied in die 11de eeu en die [[Mongole|Mongoolse]] invalle van [[Timoer]] in die 14de eeu. Die bevolking het tydens vreedsame tydperke voortgegaan om na die oppervlak te kom en bogronds te bou, maar het in tye van gevaar na die ondergrondse stede teruggekeer.<ref>{{cite book |last=Kinross |first=P.B. |year=1970 |title=Within the Taurus: A journey in asiatic Turkey |publisher=J. Murray |page=168 |isbn= 978-0-7195-2038-9}}</ref>
In die 20ste eeu is die ondergrondse stede steeds deur Kappadosiese Grieke en [[Armeniërs]] gebruik om periodieke vervolgings te ontvlug. Richard MacGillivray Dawkins, ’n taalkundige van Cambridge wat van 1909 tot 1911 oor die Kappadosiese Griekssprekende bevolking in die gebied navorsing gedoen het, het so ’n gebeurtenis in 1909 aangeteken: "Toe die nuus van die onlangse slagtings by Adana breek, het ’n groot deel van die bevolking by Axo in hierdie ondergrondse kamers skuiling gesoek en ’n paar nagte nie gewaag om bogronds te slaap nie."
Nadat die streek deur die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] oorgeneem is, het die plaaslike Christelike bevolking die stede as skuilings teen die Turkse heersers gebruik. In 1923 is die Christelike inwoners van die streek uit Turkye verdryf en na Griekeland verskuif in die bevolkingsuitruil tussen Griekeland en Turkye, waarna die ondergrondse stad verlate geraak het.<ref>{{cite book|author= Rodley, Lyn |title=Cave Monasteries of Byzantine Cappadocia |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |page=1 |isbn=978-0-521-15477-2}}</ref>
Kennis van die stad het vervaag tot 1963, toe dit herontdek is nadat ’n inwoner van die streek deur ’n kelderwand gebreek het terwyl hy sy huis opgeknap en ’n geheimsinnige vertrek daaragter ontdek het. Verdere uitgrawings het ’n toegang tot die tonnelnetwerk onthul.<ref>{{cite web |title=8 Mysterious underground cities |date=2016-12-14 |website=History.com |url=https://www.history.com/news/8-mysterious-underground-cities |access-date=}}</ref> Meer as 600 afsonderlike tonnelingange tot die kompleks is sedertdien gevind, sommige versteek onder die kelders van privaat huise in die dorp daarbo.
==Galery==
<gallery mode="packed" heights="190px">
Derinkuyu large room.jpg|Die kamer met die tongewelfde plafon.
Derinkuyu-05-astique.jpg|'n Gang.
Derinkuyu Underground City Türkiye.jpg|'n Ventilasieput.
Aziz Theodoros Trion Kilisesi Derinkuyu - Aussenansicht 2026 (cropped).jpg|Die kerk bo die stad.
</gallery>
==Bibliografie==
* {{cite book|first=Spiro|last=Kostof|title=Caves of God: Cappadocia and Its Churches |publisher=Oxford University Press |date=1989 |isbn=978-0-19-506000-3}}
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
*[http://www.great-adventures.com/destinations/turkey/cappadocia.html Cavetowns and gorges of Cappadocia]
* [http://www.cappadociaturkey.net/derinkuyu_underground_city.htm Derinkuyu Underground City]
* [http://sometimes-interesting.com/2014/05/09/derinkuyu-the-underground-cities-of-cappadocia/ Derinkuyu & The Underground Cities of Cappadocia] ''Sometimes Interesting''. 9 Mei 2014
{{CommonsKategorie-inlyn|Underground City of Derinkuyu}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Derinkuyu underground city}}
{{Koördinate|38.3735|34.7351|format=dms|region:TR_type:landmark|display=title}}
{{Portaalbalk|Turkye}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Antieke terreine en ruïnes in Turkye]]
[[Kategorie:Geboue en strukture in Turkye]]
r02hbv3583zbnppuqy55tk11dxmxcjk
Slag van die Santa Cruzeilande
0
583492
3378854
3375674
2026-11-19T16:05:36Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378854
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, USS Enterprise, swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
62pxr912chyhq3a881s26n26mnn8yoh
3378857
3378854
2026-11-19T16:08:56Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378857
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, USS Enterprise, swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
g4abczfmkqxgxhhbgko5s0qkwvync8o
3378860
3378857
2026-11-19T16:13:31Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378860
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, USS Enterprise, swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
6qhwch3kdhh4bycv0df94sejo29hod2
3378861
3378860
2026-11-19T16:14:13Z
Oesjaar
7467
Skakel
3378861
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
77azdd6tpyc9g3ib40l147no7f0g577
3378862
3378861
2026-11-19T16:17:28Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378862
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe USS Wasp, Saratoga en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, kruisers en vernietigers, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]).
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
45d0if8a6w5jhkzo8z4twn3ff358ozq
3378864
3378862
2026-11-19T16:33:59Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378864
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe USS Wasp, Saratoga en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaers]], en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]).
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
n3lhnck0ggoq9s4bevo78vl8evcg5iz
3378865
3378864
2026-11-19T16:34:55Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378865
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe USS Wasp, Saratoga en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]).
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
tquk4nxc177nub3qjembdeqsmrct8nu
3378866
3378865
2026-11-19T16:40:20Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378866
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en [[USS Hornet (CV-8)|Hornet]], tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]).
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
o4yc28u824olay26485w55nx8oibw0o
3378869
3378866
2026-11-19T17:24:25Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378869
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]).
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
8b9v1domilcpzvl8o8fdneckd830prg
3378887
3378869
2026-11-19T19:17:56Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378887
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruispunt''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
gmixccvesbrcnkmsmz7muzhoihn622m
3378888
3378887
2026-11-19T19:22:21Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter, regte woord??
3378888
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruispunt''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 getorpedeer en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
cpkaf1bqqed1nnoedac6g1i87o2uufv
3378890
3378888
2026-11-19T19:25:20Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ En...
3378890
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruispunt''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 getorpedeer en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
d53ikfaforjzchy44f1z93a3hbmaot5
3378893
3378890
2026-11-19T19:29:08Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ My eie Afrikaanse weergawe.
3378893
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruispunt''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
d9md61sl3fnpxs89xnwdg7pkfrqco3v
3378894
3378893
2026-11-19T19:32:50Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378894
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruispunt''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en tot sink gebring.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
iskz02b63wrrn70jh6nmpwciq5rouyv
3378895
3378894
2026-11-19T19:33:44Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378895
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruissing''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en tot sink gebring.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
sl6703n3vyaqx9zpae7m8ycu4ffvyn2
3378896
3378895
2026-11-19T19:34:36Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Ai die ouderdom.
3378896
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en tot sink gebring.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
qz5j2tbiz19715mfv732bcowdlm3bd0
3378897
3378896
2026-11-19T19:35:14Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378897
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
5l68hbxn3cthyrendam3e58e5jfgjqr
3378899
3378897
2026-11-19T19:39:17Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378899
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
p45j3vk123ov7k5u9h6ayb8bslb61b2
3378900
3378899
2026-11-19T19:41:34Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378900
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
1vlejf6t88un6ke0zp0vgeqbjexg992
3378923
3378900
2026-11-19T19:50:08Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378923
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
nwsr2qmvkh5o90zxf1co4z1tyi0by94
3378927
3378923
2026-11-19T19:52:31Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3378927
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> [[Japanese aircraft carrier Shōkaku|1 vliegdekskip swaar beskadig]] <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
1wj23gwxdygpx7aghsiitdmy7bx0dur
3378936
3378927
2026-11-19T20:00:31Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378936
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 [[swaar kruisers]] <br> 3 [[ligte kruisers]] <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
4sc9wjcxdjhio12y5hm5wxf7dvz6c9j
3378937
3378936
2026-11-19T20:01:14Z
Oesjaar
7467
Verbeter
3378937
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
r25tj7jh0pbk10tfb821pqqhcrbh7x3
3379084
3378937
2026-11-20T08:21:44Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3379084
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na Pearl Harbor, Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
ms38webwjntoklefkyw0ki5myxzz9qh
3379085
3379084
2026-11-20T08:22:36Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Skakel
3379085
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in Nieu-Kaledonië en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
8g9mqgrznpsmngak15c09o5o3pyfhrg
3379086
3379085
2026-11-20T08:23:29Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Skakel
3379086
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
87mujj0kdpk8udxjty80dk0sdrgl7c9
3379088
3379086
2026-11-20T08:26:06Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3379088
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal Chester Nimitz, die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
d2sjctie4avpp9i6y04n4wvyk8yvmhr
3379090
3379088
2026-11-20T08:28:03Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Skakel
3379090
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
dahz5r3g2432pknl2ifzmgdsydfr721
3379091
3379090
2026-11-20T08:31:13Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3379091
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
5dohgz1jqa2pk6auec5n8dhmvoq6qka
3379092
3379091
2026-11-20T08:34:13Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3379092
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
fmhmy7akbrk8ydi45myeazs0zkc8bw4
3379094
3379092
2026-11-20T08:36:51Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3379094
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vlootdraer [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vlootdraer, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese draermagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
onypnn2nvoinom7c4vw56kccwwy6c2j
3379095
3379094
2026-11-20T08:38:51Z
Oesjaar
7467
Beter taalgebruik.
3379095
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vliegdekskip, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese vliegdekmagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
j7nuf9xagmamxagtpd522g53uwyi6gi
3379097
3379095
2026-11-20T08:49:03Z
Oesjaar
7467
/* Agtergrond */ Verbeter
3379097
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vliegdekskip, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese vliegdekmagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Aanvang ==
Op of omstreeks 11 Oktober het 'n groot mag, bestaande uit vliegdekskepe, slagskepe en hul begeleidingsvaartuie, uit Truk vertrek vir 'n langdurige operasie ter ondersteuning van 'n offensief op Guadalcanal in Oktober. Op dieselfde dag het 'n groot konvooi met versterkings Guadalcanal bereik, maar 'n mag van swaar kruisers wat ondersteuning moes bied, is verhoed om Henderson Field te bombardeer en het omgedraai in wat bekend geword het as die Slag van Kaap Esperance.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
l48xnd91o0axvyudydc1czmqfpq1bxv
3379098
3379097
2026-11-20T08:51:15Z
Oesjaar
7467
/* Aanvang */ Verbeter
3379098
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vliegdekskip, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese vliegdekmagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Aanvang ==
Op of omstreeks 11 Oktober het 'n groot Japannese mag, bestaande uit vliegdekskepe, slagskepe en hul begeleidingsvaartuie, uit Truk vertrek vir 'n verlengde operasie ter ondersteuning van 'n offensief op Guadalcanal in Oktober. Op dieselfde dag het 'n groot konvooi met versterkings Guadalcanal bereik, maar 'n mag van swaar kruisers wat ondersteuning moes bied, is verhoed om Henderson Field te bombardeer en het omgedraai in wat bekend geword het as die Slag van Kaap Esperance. Daarna het drie bombardemente gevolg wat tussen 13 Oktober en 16 Oktober deur slagskepe en swaar kruisers uitgevoer is (die swaarste vlootaanval op die vliegveld tydens die veldtog); die eerste en derde hiervan is uitgevoer deur vaartuie wat van vise-admiraal Nobutake Kondō se Vooruitmag afgesonder is.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
cgyksekhv3lr4kau5wyxv7qvz1l0r3w
3379103
3379098
2026-11-20T09:00:36Z
Oesjaar
7467
/* Aanvang */ Verbeter
3379103
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vliegdekskip, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese vliegdekmagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Aanvang ==
Op of omstreeks 11 Oktober het 'n groot Japannese mag, bestaande uit vliegdekskepe, slagskepe en hul begeleidingsvaartuie, uit Truk vertrek vir 'n verlengde operasie ter ondersteuning van 'n offensief op Guadalcanal in Oktober. Op dieselfde dag het 'n groot konvooi met versterkings Guadalcanal bereik, maar 'n mag van swaar kruisers wat ondersteuning moes bied, is verhoed om Henderson Field te bombardeer en het omgedraai in wat bekend geword het as die Slag van Kaap Esperance. Daarna het drie bombardemente gevolg wat tussen 13 Oktober en 16 Oktober deur slagskepe en swaar kruisers uitgevoer is (die swaarste vlootaanval op die vliegveld tydens die veldtog); die eerste en derde hiervan is uitgevoer deur vaartuie wat van vise-admiraal Nobutake Kondō se vooruit gestuurde mag afgesonder is.
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
d3j91bwsvy1evlavzmmy0qral3bnk77
3379111
3379103
2026-11-20T09:26:01Z
Oesjaar
7467
/* Aanvang */ Verbeter
3379111
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vliegdekskip, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese vliegdekmagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Aanvang ==
Op of omstreeks 11 Oktober het 'n groot Japannese mag, bestaande uit vliegdekskepe, slagskepe en hul begeleidingsvaartuie, uit Truk vertrek vir 'n verlengde operasie ter ondersteuning van 'n offensief op Guadalcanal in Oktober. Op dieselfde dag het 'n groot konvooi met versterkings Guadalcanal bereik, maar 'n mag van swaar kruisers wat ondersteuning moes bied, is verhoed om Henderson Field te bombardeer en het omgedraai in wat bekend geword het as die Slag van Kaap Esperance. Daarna het drie bombardemente gevolg wat tussen 13 Oktober en 16 Oktober deur slagskepe en swaar kruisers uitgevoer is (die swaarste vlootaanval op die vliegveld tydens die veldtog); die eerste en derde hiervan is uitgevoer deur vaartuie wat van vise-admiraal Nobutake Kondō se vooruit gestuurde mag afgesonder is. Vanaf middernag op 14 Oktober het nog 'n konvooi, bestaande uit vier vragskepe, die grootste deel van sy vrag afgelaai, insluitend tenks en swaar artillerie.<ref>{{Cite web|url=http://www.combinedfleet.com/Azumasan_t.htm|title=Japanese Transports|website=www.combinedfleet.com}}</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
h12s4mf5kji6jipkd4mvo3zu7detg8d
3379113
3379111
2026-11-20T09:33:16Z
Oesjaar
7467
/* Aanvang */ Verbeter
3379113
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Santa Cruzeilande
| image = [[Lêer:USS Enterprise-Bat Santa Cruz.jpg|300px]]
| pushpin_map = Stille Oseaan
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|-8|164|format=dms|display=it}}
| caption = {{USS|Enterprise|CV-6|6}} (middel links) en sy skepe wat hom beskerm gedurende die oorlog, 26 Oktober 1942
| part_of = die [[Slag van Guadalcanal]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]
| date = 25–{{start date and age|1942|10|27|df=y}}
| location = Off the [[Santa Cruz Islands]], Pacific Ocean
| result = Beide kante eis 'n oorwinning; sien [[#Nabetragting|Nabetragting]]
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[William Halsey Jr.|William Halsey]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Thomas C. Kinkaid]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[George D. Murray|George Murray]]<br>{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Charles P. Mason]]
| commander2 = {{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Nobutake Kondō]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Chūichi Nagumo]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Hiroaki Abe]]<br>{{vlagikoon|Japan|vloot}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 2 [[Vliegdekskip|vliegdekskep]]e <br> 1 [[slagskip]] <br> 3 swaar kruisers <br> 3 ligte kruisers <br> 14 [[torpedojaer]]s<br> 136 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 63 [[Grumman F4F Wildcat]]s, 47 [[Douglas SBD Dauntless]], en 26 [[Grumman TBF Avenger]]s. The "136" number doesn't include [[Boeing B-17 Flying Fortress]]es based at [[Espiritu Santo]] (who played a small part in the battle) or any seaplanes in the area.</ref>
| strength2 = 3 vliegdekskepe <br> 1 ligte kruiser <br> 4 slagskepe<ref>''Kongō'', ''Haruna'', ''Hiei'', ''Kirishima''. See {{cite web |url=http://www.navweaps.com/index_oob/OOB_WWII_Pacific/OOB_WWII_Santa-Cruz.htm |title=Order of Battle – Battle of the Santa Cruz Islands |access-date=21 September 2009}}</ref> <br> 8 swaar kruisers <br> 2 ligte kruisers <br> 24 torpedojaers <br> 199 vliegtuie<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 373. Breakdown of aircraft by type: 87 [[A6M Zero]]s, 68 [[Aichi D3A]] dive bombers, 57 [[Nakajima B5N]] torpedo bombers, and one [[Yokosuka D4Y]] command and control aircraft.</ref>
| casualties1 = 266 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 401; Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 456. Breakdown of deaths: ''Hornet'' 118, ''Enterprise'' 44, ''Smith'' 57, ''Porter'' 15, ''Pensacola'' 3, ''South Dakota'' 2, ''Morris'' 1, and 22 aircrew. Four U.S. aircrew members were captured by the Japanese. Total U.S. aircraft losses included 32 Wildcats, 31 SBDs, and 18 TBFs.</ref> <br> [[USS Hornet (CV-8)|1 vliegdekskip gekelder]] <br> 1 torpedojaer gekelder <br> 1 vliegdekskip beskadig <br> 1 slagskip beskadig <br> 1 ligte kruiser beskadig <br> 2 torpedojaers beskadig <br> 81 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 22 sterftes, 4 gevang
| casualties2 = 400–500 sterftes<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 400–401; Peattie, pp. 180, 339; and Lundstrom, ''Guadalcanal Campaign'', p. 454. Japanese deaths from damage to ''Zuihō'' aren't known. Known Japanese deaths are: 60 on ''Shōkaku'', 190 on ''Chikuma'', seven on ''Teruzuki'', and 148 aircrew. Total Japanese aircraft losses included 27 [[Mitsubishi A6M Zero]]s, 40 [[dive bomber]]s, 29 [[torpedo bomber]]s, and 1 [[Yokosuka D4Y]]. The aircrew losses included 55 from ''Shōkaku'', 57 from ''Zuikaku'', 9 from ''Zuihō'', and 27 from ''Junyō''.</ref> <br> 1 vliegdekskip swaar beskadig <br> 1 ligte kruiser swaar beskadig <br> 1 swaar kruiser beskadig <br> 1 torpedojaer beskadig <br> 99 vliegtuie vernietig
vlugbemanning verliese: 148 sterftes
| campaignbox = {{Campaignbox Guadalcanal}} <br> {{Campaignbox Solomons}}
}}
Die '''Slag van die Santa Cruz-eilande''' wat tussen 25 en 27 Oktober 1942 plaasgevind het, was die vierde vliegdekskipgeveg van die Stille Oseaan-veldtog tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit was ook die vierde groot vlootbotsing tussen die [[Amerikaanse Vloot]] en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die langdurige en strategies belangrike [[Slag van Guadalcanal|Guadalcanal-veldtog]]. Soos in die slae van die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]] en die Oostelike [[Salomonseilande]], was die skepe van die twee teenstanders selde in mekaar se sig of binne skootafstand van mekaar. In plaas daarvan is byna alle aanvalle deur albei kante uitgevoer deur vliegtuie wat vanaf vliegdekskepe of landbasisse gelanseer is.
In 'n poging om die Geallieerde magte van Guadalcanal en nabygeleë eilande te verdryf en 'n einde te bring aan die dooiepunt wat sedert September 1942 bestaan het, het die Keiserlike Japannese Leër 'n groot grondoffensief op Guadalcanal vir 20–25 Oktober 1942 beplan. Ter ondersteuning van hierdie offensief, en met die hoop om met Geallieerde vlootmagte slaags te raak, het Japannese vliegdekskepe en ander groot oorlogskepe na 'n posisie naby die suidelike Salomonseilande beweeg. Vanuit hierdie ligging het die Japannese vlootmagte gehoop om enige Geallieerde (hoofsaaklik VSA) vlootmagte, veral vliegdekskipmagte, wat op die grondoffensief gereageer het, aan te val en beslissend te verslaan. Geallieerde vlootmagte het ook gehoop om die Japannese vlootmagte in die geveg te ontmoet, met dieselfde doelwitte om die dooiepunt te verbreek en hul teenstander beslissend te verslaan.
Die Japannese grondoffensief op Guadalcanal was aan die gang met die Slag om Henderson-veld terwyl die vlootoorlogskepe en vliegtuie van die twee teenstanders mekaar op die oggend van 26 Oktober 1942, net noord van die Santa Cruz-eilande, gekonfronteer het. Na 'n uitruil van lugaanvalle deur vliegdekskepe het Geallieerde oppervlakteskepe van die slagveld teruggetrek met die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-8)|USS Hornet]] gekelder, en 'n ander vliegdekskip, [[USS Enterprise]], swaar beskadig. Die deelnemende Japannese vliegdekmagte het ook teruggetrek weens skade aan twee vliegdekskepe, swaar vliegtuigverliese en die Japannese leër se mislukking om Henderson-veld te verower.
Santa Cruz was 'n taktiese oorwinning vir die Japannese, beide wat tonnemaat en beheer oor die see rondom Guadalcanal betref. Die verlies van talle onvervangbare, ervare Japannese lugbemannings het egter op die lang termyn 'n strategiese voordeel vir die Geallieerdes geblyk te wees; die Geallieerdes se verliese aan lugbemannings tydens die geveg was relatief laag en is vinnig aangevul. Die Japannese het op 'n groter, beslissende oorwinning gehoop, en dit ook nodig gehad. Die feit dat die vlootgeveg gewen is net nadat die landgeveg verloor is, het beteken dat die geleentheid om hul oorwinning in die geveg uit te buit, reeds verby was.
== Agtergrond ==
Op 8 Augustus 1942 het Geallieerde magte, hoofsaaklik uit die Verenigde State, geland op Guadalcanal, Tulagi en die Florida-eilande in die Salomonseilande, wat destyds deur Japan beset was. Die landings op die eilande was daarop gemik om te verhoed dat die Japannese dit as basisse gebruik om die toevoerroetes tussen die VSA en Australië te bedreig. Verder moes die eilande beveilig word as vertrekpunte vir 'n veldtog wat ten doel gehad het om uiteindelik die groot Japannese basis by Rabaul te neutraliseer, terwyl dit terselfdertyd die Geallieerdes se veldtog in [[Nieu-Guinee]] sou ondersteun. Hierdie landings het die begin gemerk van die veldtog op Guadalcanal, wat ses maande sou duur.<ref>Hogue, ''Pearl Harbor to Guadalcanal'', pp. 235–236.</ref>
Ná die Slag van die Oostelike Solomoneilande op 24–25 Augustus, waarin die vliegdekskip USS Enterprise swaar beskadig en gedwing is om na [[Pearl Harbor]], Hawaii, te vaar, vir 'n maand van omvangryke herstelwerk, het drie Amerikaanse taakmagte met vliegdekskepe in die Suid-Stille Oseaan-gebied agtergebly. Die taakmagte was gesentreer rondom die vlootvliegdekskepe [[USS Wasp (CV-7)|USS Wasp]], [[USS Saratoga (CV-3)|Saratoga]] en Hornet, tesame met hul onderskeie luggroepe en ondersteunende oppervlakoorlogskepe, insluitend slagskepe, [[kruiser]]s en [[torpedojaer]]s, en was hoofsaaklik gestasioneer tussen die Salomonseilande en die eilande van die Nuwe Hebrides ([[Vanuatu]]). In hierdie operasionele gebied was die vliegdekskepe belas met die beveiliging van die kommunikasielyn tussen die vernaamste Geallieerde basisse in [[Nieu-Kaledonië]] en Espiritu Santo; die ondersteuning van Geallieerde grondmagte op Guadalcanal en Tulagi teen enige Japannese teenaanvalle; die dekking van die beweging van voorradeskepe na Guadalcanal; en die aanval op en vernietiging van enige Japannese oorlogskepe, veral vliegdekskepe, wat binne bereik gekom het.<ref>Hammel, ''Carrier Clash'', p. 106.</ref> Die seegebied waarin die Amerikaanse vliegdekskip-taakmagte geopereer het, is deur Amerikaanse magte ''torpedo kruising''<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 335.</ref> genoem, vanweë die hoë konsentrasie Japannese duikbote in die gebied.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 6–7.</ref>
[[Lêer:USS Wasp (CV-7) brennt.jpg|duimnael|USS Wasp brand nadat dit deur 'n torpedo getref is op 15 September]]
Op 31 Augustus is die USS Saratoga deur die Japannese duikboot I-26 met 'n torpedo getref en was dit vir drie maande buite aksie vir herstelwerk.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 10–12.</ref><ref>After this incident the then U.S. carrier task force commander [[Frank Jack Fletcher]] was relieved of his command and reassigned to shore duty for the remainder of the war. Frank, ''Guadalcanal'', pp. 204–205</ref>
Op 15 September is die USS Wasp getref deur drie torpedo's wat deur die Japannese duikboot I-19 afgevuur is terwyl dit 'n groot versterkings- en hervoorraadkonvooi na Guadalcanal ondersteun het en amper die Japannese vliegdekskepe Shōkaku en Zuikaku aangeval het, wat onttrek het net voordat die twee teenstanders binne bereik van mekaar se vliegtuie gekom het. Met kragonderbrekings weens torpedoskade kon die Wasp se skadebeheerspanne nie die daaropvolgende groot brande beheer nie, en sy is verlaat en self tot sink gebring.<ref>Evans, ''Japanese Navy'', pp. 179–180; Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 24–41.
The battleship {{USS|North Carolina|BB-55|2}} and destroyer {{USS|O'Brien|DD-415|2}} were also hit by torpedoes during the same attack. ''O'Brien'' later sank as a result of the torpedo damage, and ''North Carolina'' was under repair at Pearl Harbor until 16 November 1942.</ref>
Alhoewel die VSA nou slegs een operasionele vliegdekskip, die USS Hornet, in die Suid-Stille Oseaan gehad het, het die Geallieerdes steeds lugoorheersing oor die suidelike Salomonseilande behou danksy hul vliegtuie wat by Henderson Field op Guadalcanal gestasioneer was. Snags egter, wanneer vliegtuie nie doeltreffend kon opereer nie, kon die Japannese hul skepe byna na willekeur rondom Guadalcanal laat beweeg. Gevolglik het 'n dooiepunt in die stryd om Guadalcanal ontstaan: die Geallieerdes het bedags voorrade en versterkings na Guadalcanal gebring, terwyl die Japannese snags dieselfde gedoen het met oorlogskepe, wat deur die Geallieerdes die "Tokyo Express" genoem is. Geen van die twee kante kon egter genoeg troepe op die eiland land om 'n beslissende voordeel te behaal nie. Teen middel Oktober het beide kante ongeveer 'n gelyke aantal troepe op die eiland gehad.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 19–21, 84–85.</ref> Die dooiepunt is kortstondig onderbreek deur twee vlootaksies waarby groot skepe betrokke was. In die nag van 11–12 Oktober het 'n Amerikaanse vlootmag 'n Japannese vlootmag, wat op pad was om Henderson Field te bombardeer, onderskep en verslaan tydens die Slag van Kaap Esperance. Maar slegs twee nagte later het 'n Japannese mag, wat die slagskepe Haruna en Kongō ingesluit het, Henderson Field suksesvol gebombardeer; hulle het die meeste van die Amerikaanse vliegtuie daar vernietig en ernstige skade aan die vliegveld se fasiliteite aangerig.<ref>Frank, ''Guadalcanal'', pp. 316–319.</ref>
Die VSA het twee stappe gedoen om die dooiepunt in die stryd om Guadalcanal te probeer verbreek. Eerstens is herstelwerk aan die USS Enterprise bespoedig sodat sy so gou moontlik na die Suid-Stille Oseaan kon terugkeer. Op 10 Oktober het die USS Enterprise haar nuwe luggroep (Luggroep 10) ontvang, en op 16 Oktober het sy uit Pearl Harbor vertrek. Op 23 Oktober<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 154–155.</ref> het sy in die Suid-Stille Oseaan aangekom en op 24 Oktober, 273 seemyl (506 km) noordoos van Espiritu Santo, by die USS Hornet en die res van die Geallieerde vlootmagte in die Suid-Stille Oseaan aangesluit.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 145.</ref>
Tweedens het admiraal [[Chester W. Nimitz|Chester Nimitz]], die Geallieerde opperbevelhebber van die Stille Oseaan-magte, op 18 Oktober vise-admiraal Robert L. Ghormley deur vise-admiraal William Halsey jr. vervang as bevelvoerder van die Suid-Stille Oseaan-gebied; in hierdie posisie het hy bevel gevoer oor die Geallieerde magte wat by die veldtog in die Salomonseilande betrokke was.<ref>McGee, ''The Solomons Campaigns'', p. 134.</ref>
Nimitz was van mening dat Ghormley te eng van visie en pessimisties geword het om die Geallieerde magte doeltreffend te lei in die stryd om Guadalcanal. Halsey is na bewering regoor die Amerikaanse vloot gerespekteer as 'n "vegter".<ref>Frank, ''Guadalcanal'', p. 334.</ref> Met die aanvaarding van die bevel het Halsey onmiddellik begin om planne te maak om die Japannese vlootmagte in 'n geveg in te lok; hy het aan Nimitz geskryf: "Ek moes feitlik onmiddellik begin terugslaan."<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', p. 150.</ref>
Die Japannese Gekombineerde Vloot het ook gepoog om Geallieerde vlootmagte te betrek in wat gehoop is om 'n beslissende geveg te wees. Twee vloot vliegdekskepe, Hiyō en Jun'yō, sowel as die ligte vliegdekskip Zuihō, het vroeg in Oktober by die hoof Japannese vlootbasis by Truk Atoll aangekom en by Shōkaku en Zuikaku aangesluit. Met vyf vliegdekskepe wat volledig toegerus was met luggroepe, plus hul talle slagskepe, kruisers en torpedojaers, was die Japannese Gekombineerde Vloot, onder leiding van Admiraal Isoroku Yamamoto, vol vertroue dat dit die nederlaag by die Slag van Midway kon vergoed.<ref>Hammel, ''Carrier Strike'', pp. 146–149.</ref> Afgesien van 'n paar lugaanvalle op Henderson Field in Oktober, het die Japannese vliegdekskepe en hul ondersteunende oorlogskepe in die noordwestelike gebied van die Salomonseilande gebly, buite die stryd om Guadalcanal, terwyl hulle op 'n geleentheid gewag het om nader te beweeg en die Amerikaanse vliegdekskepe aan te val. Met die Japannese leër se volgende beplande groot grondaanval op Geallieerde magte op Guadalcanal wat vir 20 Oktober vasgestel is, het Yamamoto se oorlogskepe na die suidelike Salomonseilande begin beweeg om die offensief te ondersteun en gereed te wees om enige vyandelike skepe, veral vliegdekskepe, wat sou naderkom om die Geallieerde verdediging op Guadalcanal te ondersteun, aan te val.<ref>Hara, ''Japanese Destroyer Captain'', pp. 124–125. According to Hara, the Japanese believed that U.S. Navy forces were likely to be in the Solomon Islands area because they had read a report from the [[United Press]] dated 20 October that stated that the United States Navy was preparing for a major sea and air battle in the South Pacific.</ref>
== Aanvang ==
Op of omstreeks 11 Oktober het 'n groot Japannese mag, bestaande uit vliegdekskepe, slagskepe en hul begeleidingsvaartuie, uit Truk vertrek vir 'n verlengde operasie ter ondersteuning van 'n offensief op Guadalcanal in Oktober. Op dieselfde dag het 'n groot konvooi met versterkings Guadalcanal bereik, maar 'n mag van swaar kruisers wat ondersteuning moes bied, is verhoed om Henderson Field te bombardeer en het omgedraai in wat bekend geword het as die Slag van Kaap Esperance. Daarna het drie bombardemente gevolg wat tussen 13 Oktober en 16 Oktober deur slagskepe en swaar kruisers uitgevoer is (die swaarste vlootaanval op die vliegveld tydens die veldtog); die eerste en derde hiervan is uitgevoer deur vaartuie wat van vise-admiraal Nobutake Kondō se vooruit gestuurde mag afgesonder is. Vanaf middernag op 14 Oktober het nog 'n konvooi, bestaande uit vier vragskepe, die grootste deel van sy vrag afgelaai, insluitend tenks en swaar artillerie.<ref>{{Cite web|url=http://www.combinedfleet.com/Azumasan_t.htm|title=Japanese Transports|website=www.combinedfleet.com}}</ref> Op 15 Oktober is die torpedojaer Meredith, terwyl dit die sleepboot Vireo, wat 'n voorraadbarg gesleep het, begelei het, deur vliegtuie van die Zuikaku en Shokaku opgemerk en gekelder. Op 17 Oktober het die Hiyō en Jun'yō 'n aanvalsmag gestuur om vervoerskepe naby Lunga Point aan te val, maar hulle het geen skade aangerig nie.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.combinedfleet.com/hiyo.htm|title=Imperial lattops|website=www.combinedfleet.com}}</ref> Die groot aantal oorlogskepe sou in die waters rondom Guadalcanal bly totdat die gevegte in die Slag van die Santa Cruz-eilande beëindig was, en het aan die einde van Oktober na Truk teruggekeer.<ref>{{Cite web|url=http://www.combinedfleet.com/shokaku.htm|title=Imperial Flattops|website=www.combinedfleet.com}}</ref> Die vliegdekskip Hiyō, wat onlangs in diens gestel is, was oorspronklik deel van die vloot, maar ’n brand in sy masjienkamer op 21 Oktober het hom genoodsaak om na Truk terug te keer vir herstelwerk.<ref name="auto"/> Op 25 Oktober het 6 bomwerpers en 12 vegvliegtuie van die Jun'yo Henderson-vliegveld aangeval, maar min skade aangerig.<ref>{{Cite web | url=http://www.combinedfleet.com/junyo.htm | title=Imperial flattops }}</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings|3}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
48xvaq4ps3u1h1zzsvz9rwheu74u7tk
Gebruiker:Petronel Baard/sandboks
2
586223
3378802
3377252
2026-11-19T12:14:22Z
Petronel Baard
218419
/* */ Ek dateer die skakels in die verwysings een vir een op. Dit verwys tans nog nie oral na die individuele blaaie nie, om almal te soek sal my so rukkie neem. My verskoning. Dit is 'n droom vir my om wel in Wikipedia te verskyn. Dankie vir u geduld met die groentjie hier.
3378802
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://sun.ac.za |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://spotify.com |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
d9yqdwsxl0lb9sjnoprqsaqxw1fmpxn
3378804
3378802
2026-11-19T12:22:35Z
Petronel Baard
218419
/* Verwysings */ Tweede korreksie op die verwysingsskakels in my voorgestelde artikel. Ek sal een vir een hul deurgaan en dan weer plaas wanneer ek als kon nagaan. Dankie vir die hulp sover!
3378804
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://sun.ac.za |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://spotify.com |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
bzpwoioj14c8lo3tkyje204srli75jj
3378805
3378804
2026-11-19T12:23:40Z
Petronel Baard
218419
/* Verwysings */
3378805
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://sun.ac.za |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://spotify.com |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://www.netwerk24.com/kunste/feeste/woordfees/petronel-baard-bring-vars-blomme-woordfees-toe-20230915 |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
7dvvkn5fj61wwzja07222b8ayqah4zq
3378806
3378805
2026-11-19T12:30:08Z
Petronel Baard
218419
/* Verwysings */
3378806
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://sun.ac.za |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://open.spotify.com/artist/4J1h9siHxQN6QFm1WVwpOG?si=UngDNy-aRC2DyPhx7HCrgQ&utm_source=copy-link&sci=spotify%3Acard-config%3A77utmsbBKIGHUaJkdkCQF7 |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://www.netwerk24.com/kunste/musiek/petronel-baard-ontsluit-seisoene-en-blom-op-kknk-in-begeleide-konsert-20230310 |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://www.netwerk24.com/kunste/feeste/woordfees/petronel-baard-bring-vars-blomme-woordfees-toe-20230915 |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
ich3npz5g589a0b1nnso00r422ehj1m
3378808
3378806
2026-11-19T12:32:53Z
Petronel Baard
218419
/* Verwysings */
3378808
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Petronel_Baard |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://netwerk24.com |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://open.spotify.com/artist/4J1h9siHxQN6QFm1WVwpOG?si=UngDNy-aRC2DyPhx7HCrgQ&utm_source=copy-link&sci=spotify%3Acard-config%3A77utmsbBKIGHUaJkdkCQF7 |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://www.netwerk24.com/kunste/musiek/petronel-baard-ontsluit-seisoene-en-blom-op-kknk-in-begeleide-konsert-20230310 |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://www.netwerk24.com/kunste/feeste/woordfees/petronel-baard-bring-vars-blomme-woordfees-toe-20230915 |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
kjo4a9m3mk52oniy4vd3xm59j10ebxy
3378820
3378808
2026-11-19T12:48:21Z
Petronel Baard
218419
/* */
3378820
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://sun.ac.za |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://www.netwerk24.com/petronel-baard-tree-op-20200224-2 |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://open.spotify.com/artist/4J1h9siHxQN6QFm1WVwpOG?si=UngDNy-aRC2DyPhx7HCrgQ&utm_source=copy-link&sci=spotify%3Acard-config%3A77utmsbBKIGHUaJkdkCQF7 |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://www.netwerk24.com/kunste/musiek/petronel-baard-ontsluit-seisoene-en-blom-op-kknk-in-begeleide-konsert-20230310 |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://www.netwerk24.com/kunste/feeste/woordfees/petronel-baard-bring-vars-blomme-woordfees-toe-20230915 |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
noycv8mwl2caz8c3uihhv01imd91gzd
3379126
3378820
2026-11-20T11:20:44Z
Thermofan
22693
Verander esat verwysing teiken.
3379126
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Petronel_Baard |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://www.netwerk24.com/petronel-baard-tree-op-20200224-2 |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://open.spotify.com/artist/4J1h9siHxQN6QFm1WVwpOG?si=UngDNy-aRC2DyPhx7HCrgQ&utm_source=copy-link&sci=spotify%3Acard-config%3A77utmsbBKIGHUaJkdkCQF7 |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://www.netwerk24.com/kunste/musiek/petronel-baard-ontsluit-seisoene-en-blom-op-kknk-in-begeleide-konsert-20230310 |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://www.netwerk24.com/kunste/feeste/woordfees/petronel-baard-bring-vars-blomme-woordfees-toe-20230915 |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
d8jm9h4rfezjxwhjz8poju7svpa3j29
3379131
3379126
2026-11-20T11:38:03Z
Aliwal2012
39067
[[:Kategorie:Suid-Afrikaanse sangeresse]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3379131
wikitext
text/x-wiki
'''Petronel Baard''' is ’n Suid-Afrikaanse sangeres, liedjieskrywer, kabaret- en teaterkunstenaar wat in Riversdal gebore is op 12 April 1976 en tans weer in die Suid-Kaap gebaseer is.<ref name="ESAT">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Petronel_Baard |website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance (ESAT) |access-date=2026-11-18}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Baard het in Villiersdorp in die Overberg grootgeword, waar haar sangtalent op 12-jarige ouderdom tydens ’n skoolopvoering ontdek is.<ref name="N24_2020">{{cite news |title=Petronel Baard tree op |url=https://www.netwerk24.com/petronel-baard-tree-op-20200224-2 |work=Netwerk24 |date=2020-02-25}}</ref> Sy het klassieke opleiding in sang, klavier en kitaar ontvang en daarna drama aan die [[Universiteit Stellenbosch]] studeer, waar sy ’n B.Dram (Hons)-graad in kabaret en regie verwerf het.<ref name="ESAT"/><ref name="ATKV">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref> In 2015 het sy ook ’n kursus in Pan-Afrikaanse kulturele entrepreneurskap deur die African Arts Institute (AFAI) voltooi.<ref name="ESAT"/>
== Loopbaan ==
Sy het in 1998 professioneel begin optree en in 1999 nasionale bekendheid verwerf toe sy die eerste plek in die [[ATKV-Crescendo]]-kompetisie gewen het.<ref name="ATKV"/><ref name="N24_2020"/> Haar debuutalbum, ''Lank al'', is in 2000 onder leiding van [[Rocco de Villiers]] vrygestel en het ’n [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-benoeming]] ontvang.<ref name="GH_2020">{{cite news |title=Petronel Baard and friends' message of hope |url=https://www.georgeherald.com/Entertainment/Article/petronel-baard-and-friends-message-of-hope-a-virtual-experience-202005250118 |work=George Herald |date=2020-05-25}}</ref><ref name="Spotify">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://open.spotify.com/artist/4J1h9siHxQN6QFm1WVwpOG?si=UngDNy-aRC2DyPhx7HCrgQ&utm_source=copy-link&sci=spotify%3Acard-config%3A77utmsbBKIGHUaJkdkCQF7 |website=Spotify |access-date=2026-11-18}}</ref> Haar tweede album, ''Déjà vu'', wat in 2001 lewendig by [[Evita se Perron]] opgeneem is, het twee FNB Vita-teaterbenoemings verower.<ref name="ATKV_EN">{{cite web |title=Petronel Baard |url=https://www.crescendo.org.za/en/petronel-baard |website=ATKV-Crescendo |access-date=2026-11-18}}</ref>
Deur haar produksiemaatskappy, Lang Vrou Produksies, skryf, vervaardig en toer Baard met haar eie kabaret- en musiekteaterproduksies by kunstefeeste soos die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] en die [[Woordfees]].<ref name="N24_KKNK">{{cite news |title=Petronel Baard ontsluit seisoene en blom op KKNK |url=https://www.netwerk24.com/kunste/musiek/petronel-baard-ontsluit-seisoene-en-blom-op-kknk-in-begeleide-konsert-20230310 |work=Netwerk24 |date=2023-03-13}}</ref><ref name="Triplement_2026">{{cite web |title=Petronel Baard gives a Boerneef favourite a new life with Jerome Rex |url=https://triplement.com/2026/11/04/petronel-baard-gives-a-boerneef-favourite-a-new-life-with-jerome-rex/ |website=Triplement |date=2026-11-04}}</ref> Sy is veral bekend vir haar toonsettings van Afrikaanse digkuns, waaronder gedigte deur [[Boerneef]] en Louisa Punt-Fouché, en het saam met kunstenaars soos [[McCoy Mrubata]], [[Piet Botha]] en [[Jerome Rex]] opgetree.<ref name="Triplement_2026"/>
Sy dien sedert 2022 as mentor en talentsoeker vir ATKV-Crescendo en het ook as ondervoorsitter van die Wes-Kaapse Kultuurkommissie gedien.<ref name="ATKV"/>
== Bekende verhoogproduksies ==
* ''Die lang vrou en die Maan''<ref name="Maroela_2016">{{cite news |title=Kafeeteater-koningin binnekort by Asbos Teater |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/kuns/kafeeteater-koningin-binnekort-by-asbos-teater/ |work=Maroela Media |date=2016-02-02}}</ref>
* ''Verdubbel die Geluk'' (saam met Stef Kruger)<ref name="ATKV_EN"/>
* '''n Blom in Elke Vrou''<ref name="N24_Woordfees">{{cite news |title=Petronel Baard bring vars blomme Woordfees toe |url=https://www.netwerk24.com/kunste/feeste/woordfees/petronel-baard-bring-vars-blomme-woordfees-toe-20230915 |work=Netwerk24 |date=2023-09-15}}</ref>
* ''Ek het jou Onthou''<ref name="Triplement_2026"/>
== Toekennings en eerbewyse ==
* '''1999:''' Wenner van ATKV-Crescendo.<ref name="ATKV"/>
* '''2001:''' SAMA-benoeming (Beste Kabaret / Kontemporêr) en twee FNB Vita-teaterbenoemings.<ref name="ATKV_EN"/><ref name="GH_2020"/>
* '''2020:''' Orde van die Beiteltjie (toegeken deur Cordis Trust vir haar bydrae tot Afrikaanse woordkuns).<ref name="N24_Beiteltjie">{{cite news |title=Hulle kry Beiteltjies |url=https://www.netwerk24.com/hulle-kry-beiteltjies-20201130 |work=Netwerk24 |date=2020-11-30}}</ref>
* '''2024:''' Die Orde van die Ster (Cordis Trust se jaarlikse nasionale erkenning vir kuns en kultuur).<ref name="GH_2024">{{cite news |title=Plaaslike sanger en musikant kry top nasionale toekenning |url=https://www.georgeherald.com/News/Article/National-News/plaaslike-sanger-en-musikant-kry-top-nasionale-toekenning-202410141113 |work=George Herald |date=2024-10-14}}</ref>
== Diskografie ==
* ''Lank al'' (2000)<ref name="Spotify"/>
* ''Déjà vu (Live)'' (2001)<ref name="Spotify"/>
* ''Weergaloos'' (2008)<ref name="Spotify"/>
* ''Vonnie'' (2010)<ref name="Spotify"/>
* ''Die Heelal Draai'' (2017)<ref name="Spotify"/>
* ''The Hovering'' (2025)<ref name="Spotify"/>
* "Ballade vir 'n Voshaarnooi" (enkelspeler saam met Jerome Rex, 2026)<ref name="Triplement_2026"/>
== Verwysings ==
{{Reflist}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse liedjieskrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse sangers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
Konsep artikel oor Petronel Baard (COI verklaar)
tv8g3ozlitg1i9z3p42t1nsik8hxq3x
Gebruikerbespreking:Petronel Baard
3
586381
3378933
3377219
2026-11-19T19:57:50Z
Oesjaar
7467
/* Skakels */ nuwe afdeling
3378933
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:23, 18 November 2026 (UTC)
:Baie dankie, ek sal als rustig moet deurlees. Waardeer! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 21:43, 18 November 2026 (UTC)
== Geboortedatum ==
{{ping|Petronel Baard}}, dit lyk vir my jy is deur die ooievaar gebring want daar is nie 'n geboortedatum nie. Ons is 'n ensiklopedie, hou by die reëls asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:30, 18 November 2026 (UTC)
:Baie dankie, ek waardeer die terugvoer. Dis nog baie nuut vir my. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 21:40, 18 November 2026 (UTC)
:ps. My geboortedatum is 12 April 1976. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 21:41, 18 November 2026 (UTC)
== Skakels ==
Neem kennis asb dat ons nie skakels insit soos jy so pas gedoen het met [[Klassieke musiek]] nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:57, 19 November 2026 (UTC)
jo3j5juzmfu4mn5zup1rdfvhamdp7gl
3378948
3378933
2026-11-19T20:28:49Z
Petronel Baard
218419
/* Skakels */ Antwoord
3378948
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:23, 18 November 2026 (UTC)
:Baie dankie, ek sal als rustig moet deurlees. Waardeer! [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 21:43, 18 November 2026 (UTC)
== Geboortedatum ==
{{ping|Petronel Baard}}, dit lyk vir my jy is deur die ooievaar gebring want daar is nie 'n geboortedatum nie. Ons is 'n ensiklopedie, hou by die reëls asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:30, 18 November 2026 (UTC)
:Baie dankie, ek waardeer die terugvoer. Dis nog baie nuut vir my. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 21:40, 18 November 2026 (UTC)
:ps. My geboortedatum is 12 April 1976. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 21:41, 18 November 2026 (UTC)
== Skakels ==
Neem kennis asb dat ons nie skakels insit soos jy so pas gedoen het met [[Klassieke musiek]] nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:57, 19 November 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] reg so. Daar is die opsie gegee vir 'n eksterne skakel, daarom het ek dit goed gedink, maar ek neem kennis. Rustige nag. [[Gebruiker:Petronel Baard|Petronel Baard]] ([[Gebruikerbespreking:Petronel Baard|kontak]]) 20:28, 19 November 2026 (UTC)
914go3r9wx6lbpdvu8ybz7ta3aestuz
Sjabloon:Seleniede
10
586838
3378934
3377166
2026-11-19T19:58:06Z
Jcwf
4
3378934
wikitext
text/x-wiki
{{Navigasieboks
| name=seleniede
| title=[[selenied]]e
| listclass = hlist
| list1 =
*[[waterstofselenied|H]]<!--
*[[litiumselenied|Li]]
*[[litiumaluminiumselenied|LiAl]]
*[[litiumboorselenied|LiB]]-->
*[[ammoniumselenied|NH{{sub|4}}]]<!--
*[[natriumselenied|Na]]
*[[kaliumselenied|K]]
*[[rubidiumselenied|Rb]]
*[[sesiumselenied|Cs]]
*[[berilliumselenied|Be]]-->
*[[magnesiumselenied|Mg]]
*[[kalsiumselenied|Ca]]<!--
*[[stronsiumselenied|Sr]]-->
*[[bariumselenied|Ba]]<!--
*[[lantaanselenied|La]]-->
*[[titaandiselenied|Ti(IV)]]
*[[sirkoniumtriselenied|ZrSe{{sub|3}}]] <!--
*[[vanadium(III)selenied|V(III)]]
*[[vanadiumpentselenied|V(V)]]
*[[chroom(III)selenied|Cr(III)]]-->
*[[molibdeendiselenied|Mo(IV)]]<!--
*[[mangaan(II)selenied|Mn(II)]]
*[[kobalt(II)selenied|Co(II)]]-->
*[[nikkelselenied|Ni]]
*[[yster(II)selenied|Fe(II)]]<!--
*[[yster(II,III)selenied|Fe(II,III)]]
*[[yster(III)selenied|Fe(III)]]
*[[aluminiumselenied|Al]]
*[[gallium(III)selenied|Ga(III)]]
*[[koolstofdiselenied|CS{{sub|2}}]]-->
*[[karbonielselenied|{{ch2|COSe}}]]<!--
*[[koolstofsubselenied|{{ch2|C3O2}}]]
*[[fosforpentselenied|P(V)]]
*[[antimoon(III)selenied|Sb(III)]]-->
*[[sinkselenied|Zn]]
*[[kadmiumselenied|Cd]]<!--
*[[koperselenied|Cu]]
*[[koper(II)selenied|Cu(II)]]
*[[silwerselenied|Ag]]
*[[kwik(I)selenied|Hg(I)]]
*[[kwik(II)selenied|Hg(II)]]
*[[lood(II)selenied|Pb(II)]]
*[[lood(IV)selenied|Pb(IV)]]-->
*[[palladiumselenied|Pd(II)]]
*[[palladiumfosfoselenied|PdPS]]
*[[platinumdiselenied|Pt(IV)]]<!--
*[[radiumselenied|Ra]]
*[[rutenium(III)selenied|Ru(III)]]
*[[silwerselenied|Ag]]
*[[tallium(I)selenied|Tl(I)]]
*[[tin(II)selenied|Sn(II)]]-->
| list2 =<!--
*[[europium(II)selenied|Eu(II)]]
*[[samarium(III)selenied|Sm(III)]]
*[[toriumselenied|Th]]-->
*[[uraan(II)selenied|U(II)]]
*[[uraan(IV)selenied|U(IV)]]
*[[uraantriselenied|US{{sub|3}}]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Chemiesjablone]]
</noinclude>
l0ysip3fu1p6u2584eifyc5h6k1lz62
Lêer:6885 1975-09-20 FABL ander 344 800x403.jpg
6
587345
3378822
3377703
2026-11-19T12:54:13Z
Aliwal2012
39067
/* Opsomming */
3378822
wikitext
text/x-wiki
== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Die Douglas C-47’s met die reeksnommers 6885 en 6811 (in die agtergrond). Die skroefvliegtuig met die reeksnommer 6885 het die reeksnommer 6835(1) gehad voordat dit ZS-DJX by die Suid-Afrikaanse Lugdiens geword het, met konstruksienommer 12596. Die rooi kenteken van 86 Gevorderde Vliegskool verskyn voor die vlag (oranje, wit en blou) op die stertvin. Die oorspronklike foto is van die Aviation Society of Africa gekoop.
|bron=Gabriel le Roux-versameling
|datum=20 September 1975
|daarsteller=Gaius le Roux
|outeur=Outeur onbekend
|ander_weergawes=
}}
<!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! -->
== Lisensiëring ==
{{cc-by-sa-4.0}}
11lheunvbw22dmkvefujbpmac781513
3378824
3378822
2026-11-19T12:55:50Z
Aliwal2012
39067
/* Opsomming */
3378824
wikitext
text/x-wiki
== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Die Douglas C-47’s met die reeksnommers 6885 en 6811 (links agter). Die skroefvliegtuig met die reeksnommer 6885 het die reeksnommer 6835(1) gehad voordat dit ZS-DJX by die Suid-Afrikaanse Lugdiens geword het, met konstruksienommer 12596. Die rooi kenteken van 86 Gevorderde Vliegskool verskyn voor die vlag (oranje, wit en blou) op die stertvin. Die oorspronklike foto is van die Aviation Society of Africa gekoop.
|bron=Gabriel le Roux-versameling
|datum=20 September 1975
|daarsteller=Gaius le Roux
|outeur=Outeur onbekend
|ander_weergawes=
}}
<!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! -->
== Lisensiëring ==
{{cc-by-sa-4.0}}
7m6oho9k3wx3dc4fnjmngek53mu4221
HMS Ark Royal (R09)
0
587362
3379124
3378751
2026-11-20T10:54:29Z
Aliwal2012
39067
Titel in skuinsdruk
3379124
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:HMS ''Ark Royal'' (R09)}}
{{Databoks}}
'''HMS ''Ark Royal'' (R09)''' was 'n vliegdekskip van die [[Britse Koninklike Vloot]]. Die draerskip, wat ná die HMS ''Eagle'' voltooi is as die tweede en laaste van die oorspronklik beplande vier-skip Audacious-klas, het van 1955 tot 1978 in die Britse Vloot gedien.
== Tegnologie ==
By voltooiing was die Ark Royal 245 meter lank en 34,3 meter breed, met 'n dieptegang van 7,7 meter, 'n leë verplasing van 33 000 ton, en 'n laaikapasiteit van 42 390 ton. Tydens diens is die romp en veral die vlugdek verleng tot 257,5 meter en verbreed tot 48,7 meter deur verskeie wysigings, met die maksimum verplasing wat tot 43 340 ton gestyg het.<ref name="cashmore">{{Webarchive|text=R09 Ark Royal (Eagle Class) |url=http://web.ukonline.co.uk/aj.cashmore/britain/carriers/eagle/arkroyal.html |wayback=20090504063918}}, Besoek: 7 Augustus 2007</ref>
Die aandrywingstelsel het uit vier Parsons-ratturbines bestaan, wat hul totale krag van 152 000 pk aan vier asse gelewer het, elk met een skroef. Die turbines het hul stoom ontvang van agt Admiralty drie-trom ketels. Die topspoed was 31,5 knope, die reikafstand was 6 000 seemyl met 6 096 ton gebunkerde swaar brandstofolie teen 'n spoed van 24 knope.<ref name="cashmore" />
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{de-vertaal|Ark Royal (Schiff, 1955)}}
[[Kategorie:Vliegdekskepe]]
mwcae1i5o63nohu6rrtkmxhxnr067y1
3379127
3379124
2026-11-20T11:21:01Z
Aliwal2012
39067
Inligtingskas Skip ingevoer (op aandrang van ons 2 burokrate)
3379127
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:HMS ''Ark Royal'' (R09)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld = [[Lêer:17 HMS Ark Royal North Atlantic July 76.jpg|320px]]
| beeldstyl =
| onderskrif = HMS ''Ark Royal'' (R09), Julie 1976
| naam = HMS ''Ark Royal'' (R09)
| klas_en_tipe = Audacious-klas [[vliegdekskip]]
| bouers = Cammell Laird, [[Birkenhead]], [[Verenigde Koninkryk]]
| gebruik_deur = [[Britse Vloot]]
| voorganger =
| opvolger =
| besteldatum = 18 Maart 1942
| boudatum =
| koste =
| aantal_beplan =
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Mei 1943
| voltooi =
| tewaterlating = 3 Mei 1950
| in_gebruik =
| in_diens_gestel= 22 Februarie 1955
| onttrek = 14 Februarie 1979
| lot = As skroot verkoop in 1980
| tuishawe = Vlootbasis Devonport
| bynaam = "The Mighty Ark"
| verplasing = 43 750 ton tot 54 820 ton (volle vrag, na omskakeling in 1978)
| lengte = 245 m
| wydte = 34 m (vergroot tot 52 m in 1978)
| hoogte =
| diepgang = 9,5 m
| spoed = 31,5 kn (58 km/h)
| bemanning = 2 250 (skeeps), plus 390 (lugvleuel)
| passasiers =
}}
'''HMS ''Ark Royal'' (R09)''' was 'n vliegdekskip van die [[Britse Koninklike Vloot]]. Die draerskip, wat ná die HMS ''Eagle'' voltooi is as die tweede en laaste van die oorspronklik beplande vier-skip Audacious-klas, het van 1955 tot 1978 in die Britse Vloot gedien.
== Tegnologie ==
By voltooiing was die Ark Royal 245 meter lank en 34,3 meter breed, met 'n dieptegang van 7,7 meter, 'n leë verplasing van 33 000 ton, en 'n laaikapasiteit van 42 390 ton. Tydens diens is die romp en veral die vlugdek verleng tot 257,5 meter en verbreed tot 48,7 meter deur verskeie wysigings, met die maksimum verplasing wat tot 43 340 ton gestyg het.<ref name="cashmore">{{Webarchive|text=R09 Ark Royal (Eagle Class) |url=http://web.ukonline.co.uk/aj.cashmore/britain/carriers/eagle/arkroyal.html |wayback=20090504063918}}, Besoek: 7 Augustus 2007</ref>
Die aandrywingstelsel het uit vier Parsons-ratturbines bestaan, wat hul totale krag van 152 000 pk aan vier asse gelewer het, elk met een skroef. Die turbines het hul stoom ontvang van agt Admiralty drie-trom ketels. Die topspoed was 31,5 knope, die reikafstand was 6 000 seemyl met 6 096 ton gebunkerde swaar brandstofolie teen 'n spoed van 24 knope.<ref name="cashmore" />
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{de-vertaal|Ark Royal (Schiff, 1955)}}
[[Kategorie:Vliegdekskepe]]
jr3mwm82uzplyyqld17gtyw6b3jbjpp
3379128
3379127
2026-11-20T11:29:22Z
Aliwal2012
39067
3379128
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:HMS ''Ark Royal'' (R09)}}
{{Inligtingskas Skip
| beeld = [[Lêer:17 HMS Ark Royal North Atlantic July 76.jpg|320px]]
| beeldstyl =
| onderskrif = HMS ''Ark Royal'' (R09), Julie 1976. Op die boeg staan 'n Phantom FG1 en agtertoe 'n [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer S2]] geparkeer.
| naam = HMS ''Ark Royal'' (R09)
| klas_en_tipe = Audacious-klas [[vliegdekskip]]
| bouers = Cammell Laird, Birkenhead, [[Verenigde Koninkryk]]
| gebruik_deur = [[Britse Vloot]]
| voorganger =
| opvolger =
| besteldatum = 18 Maart 1942
| boudatum =
| koste =
| aantal_beplan =
| aantal_neergelê=
| datum_neergelê = 3 Mei 1943
| voltooi =
| tewaterlating = 3 Mei 1950
| in_gebruik =
| in_diens_gestel= 22 Februarie 1955
| onttrek = 14 Februarie 1979
| lot = As skroot verkoop in 1980
| tuishawe = Vlootbasis Devonport
| bynaam = "The Mighty Ark"
| verplasing = 43 750 ton tot 54 820 ton (volle vrag, na omskakeling in 1978)
| lengte = 245 m
| wydte = 34 m (vergroot tot 52 m in 1978)
| hoogte =
| diepgang = 9,5 m
| spoed = 31,5 kn (58 km/h)
| bemanning = 2 250 (skeeps), plus 390 (lugvleuel)
| passasiers =
}}
'''HMS ''Ark Royal'' (R09)''' was 'n vliegdekskip van die [[Britse Koninklike Vloot]]. Die draerskip, wat ná die HMS ''Eagle'' voltooi is as die tweede en laaste van die oorspronklik beplande vier-skip Audacious-klas, het van 1955 tot 1978 in die Britse Vloot gedien.
== Tegnologie ==
By voltooiing was die Ark Royal 245 meter lank en 34,3 meter breed, met 'n dieptegang van 7,7 meter, 'n leë verplasing van 33 000 ton, en 'n laaikapasiteit van 42 390 ton. Tydens diens is die romp en veral die vlugdek verleng tot 257,5 meter en verbreed tot 48,7 meter deur verskeie wysigings, met die maksimum verplasing wat tot 43 340 ton gestyg het.<ref name="cashmore">{{Webarchive|text=R09 Ark Royal (Eagle Class) |url=http://web.ukonline.co.uk/aj.cashmore/britain/carriers/eagle/arkroyal.html |wayback=20090504063918}}, Besoek: 7 Augustus 2007</ref>
Die aandrywingstelsel het uit vier Parsons-ratturbines bestaan, wat hul totale krag van 152 000 pk aan vier asse gelewer het, elk met een skroef. Die turbines het hul stoom ontvang van agt Admiralty drie-trom ketels. Die topspoed was 31,5 knope, die reikafstand was 6 000 seemyl met 6 096 ton gebunkerde swaar brandstofolie teen 'n spoed van 24 knope.<ref name="cashmore" />
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{de-vertaal|Ark Royal (Schiff, 1955)}}
[[Kategorie:Vliegdekskepe]]
gamd28vsaov671eo5e1yfsbtu30fcq4
Bespreking:HMS Ark Royal (R09)
1
587363
3378823
3378750
2026-11-19T12:54:22Z
Oesjaar
7467
/* Inligtingskas Skip */ nuwe afdeling
3378823
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Skepe
|beeld nodig = nee
}}
== Inligtingskas Skip ==
{{ping|Aliwal2012}}, ons gebruik bogenoemde sjabloon vir skepe asb. Ek moet ook een Databoks verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 19 November 2026 (UTC)
3hzz5lscgskgffxmso05cbct5tpm7n8
3378837
3378823
2026-11-19T13:14:18Z
Aliwal2012
39067
/* Inligtingskas Skip */ Antwoord
3378837
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Skepe
|beeld nodig = nee
}}
== Inligtingskas Skip ==
{{ping|Aliwal2012}}, ons gebruik bogenoemde sjabloon vir skepe asb. Ek moet ook een Databoks verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 19 November 2026 (UTC)
:Hi Oesjaar, ek is bewus daarvan. Sal later die <Inligtingskas Skip> bywerk, ek is bietjie uitgeput tans! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 19 November 2026 (UTC)
r8xfdlj3wlbsnheivkqrgwf1zuf70ka
3378842
3378837
2026-11-19T13:31:21Z
Oesjaar
7467
/* Inligtingskas Skip */ Antwoord.
3378842
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Skepe
|beeld nodig = nee
}}
== Inligtingskas Skip ==
{{ping|Aliwal2012}}, ons gebruik bogenoemde sjabloon vir skepe asb. Ek moet ook een Databoks verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 19 November 2026 (UTC)
:Hi Oesjaar, ek is bewus daarvan. Sal later die <Inligtingskas Skip> bywerk, ek is bietjie uitgeput tans! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 19 November 2026 (UTC)
:: Byt vas! Ek loop self met moonboot rond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:31, 19 November 2026 (UTC)
oyjrvjdvpt2swwdmnbvhwarcwub7tk7
3379130
3378842
2026-11-20T11:34:22Z
Aliwal2012
39067
/* Inligtingskas Skip */
3379130
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Skepe
|beeld nodig = nee
}}
== Inligtingskas Skip ==
{{ping|Aliwal2012}}, ons gebruik bogenoemde sjabloon vir skepe asb. Ek moet ook een Databoks verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 19 November 2026 (UTC)
:Hi Oesjaar, ek is bewus daarvan. Sal later die {{sj|Inligtingskas Skip}} bywerk, ek is bietjie uitgeput tans! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 19 November 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:34, 20 November 2026 (UTC)
ji1e4p8i91gadmfrgpeqc8jd3ahshf5
Donsige skimmel
0
587364
3378810
3378759
2026-11-19T12:34:33Z
Rooiratel
90342
3378810
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Downy and Powdery mildew on grape leaf.JPG|duimnael|regs|Voorbeeld van donsskimmel (links) saam met [[poeierskimmel]] op 'n druiweblaar.]]
'''Donsige skimmel''' of '''donsskimmel''' verwys na enige van verskeie soorte [[oomiseet]]-mikrobes wat [[obligate parasiet]]e van plante is. Donsskimmels behoort uitsluitlik tot die familie [[Peronosporaceae]]. In [[handel| kommersiële]] [[landbou]] vorm hulle 'n besondere probleem vir produsente van [[Brassicaceae]] gewasse, [[druiwe]] en [[groente]] wat aan rankplante groei. Die vernaamste voorbeeld is ''[[Peronospora farinosa]]'' gekenmerk in NCBI-Taxonomy<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=134698 NCBI-Taxonomy] – ncbi.nlm.nih.gov</ref> and HYP3.<ref>[http://www.inra.fr/Internet/Produits/HYP3/pathogene/6perfar.htm HYP3] – ncbi.nlm.nih.gov</ref>
Hierdie patogeen vorm nie oorlewingstrukture in die noordelike state van die Verenigde State nie, en oorwinter as lewende skimmelkolonies in die Golfkus-state. Dit beweeg elke lente noordwaarts saam met die produksie van [[Cucurbitaceae|komkommeragtige gewasse]]. Opbrengsverlies wat met donsige skimmel gepaardgaan, hou waarskynlik verband met sagte vrot wat ontstaan nadat die plantbedekking ineenstort en die vrugte aan sonbrand blootgestel word. Donsige skimmel by komkommeragtiges (cucurbits) tas slegs die blare van hierdie plante aan.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Swamme]]
agf75dptgema8cc0489rpt615c2ral5
Erysiphaceae
0
587367
3378809
3378769
2026-11-19T12:33:32Z
Rooiratel
90342
[[:Kategorie:Swamme]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3378809
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
| name = Poeierskimmel
| image = Golovinomyces sordidus on Broadleaf Plantain - Plantago major (44171864324).jpg
| image_caption = ''[[Golovinomyces sordidus]]'' toon tipiese wit kolle op 'n blaar van ''[[Plantago major]]''
| taxon = Erysiphaceae
| authority = [[Edmond Tulasne|Tul.]] & [[Charles Tulasne|C.Tul.]], 1861
| subdivision_ranks =
| subdivision =
}}
'''Erysiphaceae''' (algemeen bekend as '''poeierskimmels''') is 'n familie van [[Ascomycota|askomisete]] swamme in die orde [[Helotiales]]. Die lede van hierdie familie is verpligte parasiete met 'n oppervlakkige miselium wat 'n kenmerkende wit, poeieragtige lagie op hul [[Gasheer|gasheerplante]] vorm.
Die familie bestaan uit sewentien [[Genus|genera]] en omtrent 'n duisend [[spesies]].<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Shirouzu |first1=Takashi |last2=Takamatsu |first2=Susumu |last3=Hashimoto |first3=Akira |last4=Meeboon |first4=Jamjan |last5=Ohkuma |first5=Moriya |year=2020 |title=Phylogenetic overview of Erysiphaceae based on nrDNA and MCM7 sequences |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/mycosci/61/5/61_MYC61249/_article/-char/en |journal=Mycoscience |language=en |volume=61 |issue=5 |pages=249–258 |doi=10.1016/j.myc.2020.03.006|doi-access=free }}</ref> Combined they infect over 10,000 species of [[plant]]s, many of which are commercially valuable.<ref>{{Cite journal |last1=Bradshaw |first1=Michael J. |last2=Boufford |first2=David |last3=Braun |first3=Uwe |last4=Moparthi |first4=Swarnalatha |last5=Jellings |first5=Keila |last6=Maust |first6=Autumn |last7=Pandey |first7=Binod |last8=Slack |first8=Suzanne |last9=Pfister |first9=Donald H. |date=2024-03-01 |title=An In-Depth Evaluation of Powdery Mildew Hosts Reveals One of the World's Most Common and Widespread Groups of Fungal Plant Pathogens |url=https://apsjournals.apsnet.org/doi/10.1094/PDIS-07-23-1471-RE |journal=Plant Disease |language=en |volume=108 |issue=3 |pages=576–581 |doi=10.1094/PDIS-07-23-1471-RE |pmid=37755416 |bibcode=2024PlDis.108..576B |issn=0191-2917|url-access=subscription }}</ref>
[[Beeld:Downy and Powdery mildew on grape leaf.JPG|duimnael|regs|Voorbeeld van [[Donsige skimmel|donsskimmel]] (links) saam met poeierskimmel op 'n druiweblaar.]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Swamme]]
m9mbcmogjikqqlpiyt7humo5q4xlt2h
3378812
3378809
2026-11-19T12:35:22Z
Rooiratel
90342
Interne skakel
3378812
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
| name = Poeierskimmel
| image = Golovinomyces sordidus on Broadleaf Plantain - Plantago major (44171864324).jpg
| image_caption = ''[[Golovinomyces sordidus]]'' toon tipiese wit kolle op 'n blaar van ''[[Plantago major]]''
| taxon = Erysiphaceae
| authority = [[Edmond Tulasne|Tul.]] & [[Charles Tulasne|C.Tul.]], 1861
| subdivision_ranks =
| subdivision =
}}
'''Erysiphaceae''' (algemeen bekend as '''poeierskimmels''') is 'n familie van [[Ascomycota|askomisete]] swamme in die orde [[Helotiales]]. Die lede van hierdie familie is [[obligate parasiet]]e met 'n oppervlakkige miselium wat 'n kenmerkende wit, poeieragtige lagie op hul [[Gasheer|gasheerplante]] vorm.
Die familie bestaan uit sewentien [[Genus|genera]] en omtrent 'n duisend [[spesies]].<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Shirouzu |first1=Takashi |last2=Takamatsu |first2=Susumu |last3=Hashimoto |first3=Akira |last4=Meeboon |first4=Jamjan |last5=Ohkuma |first5=Moriya |year=2020 |title=Phylogenetic overview of Erysiphaceae based on nrDNA and MCM7 sequences |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/mycosci/61/5/61_MYC61249/_article/-char/en |journal=Mycoscience |language=en |volume=61 |issue=5 |pages=249–258 |doi=10.1016/j.myc.2020.03.006|doi-access=free }}</ref> Combined they infect over 10,000 species of [[plant]]s, many of which are commercially valuable.<ref>{{Cite journal |last1=Bradshaw |first1=Michael J. |last2=Boufford |first2=David |last3=Braun |first3=Uwe |last4=Moparthi |first4=Swarnalatha |last5=Jellings |first5=Keila |last6=Maust |first6=Autumn |last7=Pandey |first7=Binod |last8=Slack |first8=Suzanne |last9=Pfister |first9=Donald H. |date=2024-03-01 |title=An In-Depth Evaluation of Powdery Mildew Hosts Reveals One of the World's Most Common and Widespread Groups of Fungal Plant Pathogens |url=https://apsjournals.apsnet.org/doi/10.1094/PDIS-07-23-1471-RE |journal=Plant Disease |language=en |volume=108 |issue=3 |pages=576–581 |doi=10.1094/PDIS-07-23-1471-RE |pmid=37755416 |bibcode=2024PlDis.108..576B |issn=0191-2917|url-access=subscription }}</ref>
[[Beeld:Downy and Powdery mildew on grape leaf.JPG|duimnael|regs|Voorbeeld van [[Donsige skimmel|donsskimmel]] (links) saam met poeierskimmel op 'n druiweblaar.]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Swamme]]
bq7s3ttfq9nw8bc830wczdrc7vm6xop
Gebruikerbespreking:Petronel Baard/sandboks
3
587377
3378803
2026-11-19T12:19:40Z
Jcwf
4
Nuwe bladsy geskep met 'Ons het beleide hier. Een daarvan is [[Wikipedia:Outobiografie]] ~~~~'
3378803
wikitext
text/x-wiki
Ons het beleide hier. Een daarvan is [[Wikipedia:Outobiografie]]
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:19, 19 November 2026 (UTC)
k9zz7s6b5esiqfmes6t77mjpig904qg
Gebruikerbespreking:Арбыуын
3
587378
3378815
2026-11-19T12:41:02Z
Pynappel
70858
Welkom!
3378815
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 19 November 2026 (UTC)
c0pt7rz0nowlbvonixf3svimjq5jv1q
Gebruikerbespreking:Kbamert
3
587379
3378826
2026-11-19T12:57:46Z
Pynappel
70858
Welkom!
3378826
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:57, 19 November 2026 (UTC)
pfmjmcozl44cu0gm15dt63hmoiwbw35
Gebruiker:Victorzeelie
2
587380
3378834
2026-11-19T13:06:29Z
Rooiratel
90342
Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'
3378834
wikitext
text/x-wiki
{{Nuwe gebruikersbladsy}}
jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern
Gebruikerbespreking:Nikolay Omonov
3
587381
3378859
2026-11-19T16:11:24Z
S.Marchenko
211497
S.Marchenko het bladsy [[Gebruikerbespreking:Nikolay Omonov]] na [[Gebruikerbespreking:User3761]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Nikolay Omonov|Nikolay Omonov]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/User3761|User3761]]"
3378859
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:User3761]]
apqx8n4nndppfzbhj2q52p7olnfhdf3
Gebruikerbespreking:MichelMarais
3
587382
3378868
2026-11-19T16:57:03Z
Pynappel
70858
Welkom!
3378868
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:57, 19 November 2026 (UTC)
m2vmeyggtqw6k236bo3n5fq25wzre86
Gebruikerbespreking:Bunn Cute
3
587383
3378874
2026-11-19T17:57:27Z
Pynappel
70858
Welkom!
3378874
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:57, 19 November 2026 (UTC)
4yrxow583yxkwnn9e1lb3oqy9yloi09
Derinkuyu
0
587384
3378878
2026-11-19T18:31:14Z
BurgertB
2401
Nuwe artikel
3378878
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Catholic Church Derinkuyu Turkey - panoramio - Chanilim714 (1).jpg|thumb|250px|Die [[Katolieke]] kerk St. Theodore in Derinkuyu, ook bekend as Üzümlü Kilise.]]
'''Derinkuyu''' ("diep put") (Kappadosiese Grieks: Μαλακοπή; [[Latyn]]: ''Malacopia'') is 'n dorp in die provinsie Nevşehir in Sentraal-[[Anatolië]], [[Turkye]]. Dit is die distrik se hoofstad<ref name=ilce>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi], Turkey Civil Administration Departments Inventory. Besoek op 22 Mei 2023.</ref> en het in 2022 'n bevolking van 10 912 gehad.<ref name=tuik>{{Cite web |title=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |access-date=22 May 2023|publisher=TÜİK|language=en|format=XLS}}</ref>
Die dorp is gemiddeld sowat 1 333 m bo die seevlak geleë.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/TU/50/Derinkuyu.html|title=Geographical information on Derinkuyu, Turkey|access-date=30 May 2023|author=Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>
==Geografie==
Derinkuyu lê in [[Kappadosië]] en is bekend vir sy [[Derinkuyu (ondergrondse stad)|ondergrondse stad]] van vele vlakke, wat 'n groot toeristebestemimg is. Die historese streek Kappadosië bevat verskeie ondergrondse stede wat in die unieke geologiese formasie uitgegrawe is. Hulle is gewoonlik onbewoon. Meer as 200 ondergrondse stede van minstens twee vlakke elk kom in die gebied tussen [[Kayseri]] en Nevşehir voor, waarvan sowat 40 drie of meer vlakke het.
Die ondergrondse stad Derinkuyu bestaan uit minstens agt vlakke en kon duisende mense geuisves het.<ref>{{cite book|last=Dawkins|first=R.M.|title=Modern Greek in Asia Minor. A study of dialect of Silly, Cappadocia and Pharasa.|year=1916|publisher=Cambridge University Press|url=https://archive.org/details/moderngreekinas00hallgoog|accessdate=2014-10-25 |page=16}}</ref>
==Geskiedenis==
Die oudste opgetekende inligting oor ondergrondse stede kom uit die geskrifte van Xenophon. In sy ''Anabasis'' (omstreeks 370 v.C.) skryf hy die mense in Anatolië het hulle huise onder die grond gegrawe en woon daar in akkommodasie wat groot genoeg is vir die gesin en hulle mak diere en voorrade gebergde kos.<ref>Xen. ''An.'' 4.5.24-7.</ref> Die eerste twee vlakke van die ondergrondse stad Derinkuyu dateer uit dié vroeë tydperk.
Van [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] tye af het die dorp onder sy Kappadosiese Griekse inwoners bekend gestaan as '''Malakopia''' ([[Grieks]]: Μαλακοπέα).<ref>Mackridge, Peter, [https://www.academia.edu/2070233/Some_Pamphlets_on_Dead_Greek_Dialects_RM_Dawkins_and_Modern_Greek_Dialectology "Some Pamphlets on Dead Greek Dialects': R.M. Dawkins and Modern Greek Dialectology"], 1990. p. 205</ref> Die Kappadosiese Grieke moes die dorp in 1923 verlaat in die uitruiling tussen Griekeland en Turkye en die tonnels staan sedertdien leeg.<ref name=" Darke, Diana 2011 139-140 ">{{cite book |author= Darke, Diana |title=Eastern Turkey |publisher=Bradt Travel Guides |year=2011 |pages= 139–140 |isbn=978-1-84162-339-9}}</ref><ref name=" Rodley, Lyn 2010 1 ">{{cite book|author= Rodley, Lyn |title=Cave Monasteries of Byzantine Cappadocia |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |page=1 |isbn=978-0-521-15477-2 }}</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
* [https://web.archive.org/web/20080630164726/http://www.derinkuyu.gov.tr/index.php?sayfa=cografya General information on Derinkuyu], Governorship of Derinkuyu. {{tr}}
* [http://www.derinkuyu.bel.tr/ District municipality's official website] {{tr}}
{{CommonsKategorie-inlyn|Derinkuyu}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Derinkuyu}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in Turkye]]
68fn4qstp4xg50uz8r7nrwt1cekz2sc
3379044
3378878
2026-11-20T03:57:30Z
InternetArchiveBot
131157
Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)
3379044
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Catholic Church Derinkuyu Turkey - panoramio - Chanilim714 (1).jpg|thumb|250px|Die [[Katolieke]] kerk St. Theodore in Derinkuyu, ook bekend as Üzümlü Kilise.]]
'''Derinkuyu''' ("diep put") (Kappadosiese Grieks: Μαλακοπή; [[Latyn]]: ''Malacopia'') is 'n dorp in die provinsie Nevşehir in Sentraal-[[Anatolië]], [[Turkye]]. Dit is die distrik se hoofstad<ref name=ilce>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date= 6 Maart 2023 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Besoek op 22 Mei 2023.</ref> en het in 2022 'n bevolking van 10 912 gehad.<ref name=tuik>{{Cite web |title=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |access-date=22 May 2023|publisher=TÜİK|language=en|format=XLS}}</ref>
Die dorp is gemiddeld sowat 1 333 m bo die seevlak geleë.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/TU/50/Derinkuyu.html|title=Geographical information on Derinkuyu, Turkey|access-date=30 May 2023|author=Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>
==Geografie==
Derinkuyu lê in [[Kappadosië]] en is bekend vir sy [[Derinkuyu (ondergrondse stad)|ondergrondse stad]] van vele vlakke, wat 'n groot toeristebestemimg is. Die historese streek Kappadosië bevat verskeie ondergrondse stede wat in die unieke geologiese formasie uitgegrawe is. Hulle is gewoonlik onbewoon. Meer as 200 ondergrondse stede van minstens twee vlakke elk kom in die gebied tussen [[Kayseri]] en Nevşehir voor, waarvan sowat 40 drie of meer vlakke het.
Die ondergrondse stad Derinkuyu bestaan uit minstens agt vlakke en kon duisende mense geuisves het.<ref>{{cite book|last=Dawkins|first=R.M.|title=Modern Greek in Asia Minor. A study of dialect of Silly, Cappadocia and Pharasa.|year=1916|publisher=Cambridge University Press|url=https://archive.org/details/moderngreekinas00hallgoog|accessdate=2014-10-25 |page=16}}</ref>
==Geskiedenis==
Die oudste opgetekende inligting oor ondergrondse stede kom uit die geskrifte van Xenophon. In sy ''Anabasis'' (omstreeks 370 v.C.) skryf hy die mense in Anatolië het hulle huise onder die grond gegrawe en woon daar in akkommodasie wat groot genoeg is vir die gesin en hulle mak diere en voorrade gebergde kos.<ref>Xen. ''An.'' 4.5.24-7.</ref> Die eerste twee vlakke van die ondergrondse stad Derinkuyu dateer uit dié vroeë tydperk.
Van [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] tye af het die dorp onder sy Kappadosiese Griekse inwoners bekend gestaan as '''Malakopia''' ([[Grieks]]: Μαλακοπέα).<ref>Mackridge, Peter, [https://www.academia.edu/2070233/Some_Pamphlets_on_Dead_Greek_Dialects_RM_Dawkins_and_Modern_Greek_Dialectology "Some Pamphlets on Dead Greek Dialects': R.M. Dawkins and Modern Greek Dialectology"], 1990. p. 205</ref> Die Kappadosiese Grieke moes die dorp in 1923 verlaat in die uitruiling tussen Griekeland en Turkye en die tonnels staan sedertdien leeg.<ref name=" Darke, Diana 2011 139-140 ">{{cite book |author= Darke, Diana |title=Eastern Turkey |publisher=Bradt Travel Guides |year=2011 |pages= 139–140 |isbn=978-1-84162-339-9}}</ref><ref name=" Rodley, Lyn 2010 1 ">{{cite book|author= Rodley, Lyn |title=Cave Monasteries of Byzantine Cappadocia |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |page=1 |isbn=978-0-521-15477-2 }}</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
* [https://web.archive.org/web/20080630164726/http://www.derinkuyu.gov.tr/index.php?sayfa=cografya General information on Derinkuyu], Governorship of Derinkuyu. {{tr}}
* [http://www.derinkuyu.bel.tr/ District municipality's official website] {{tr}}
{{CommonsKategorie-inlyn|Derinkuyu}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Derinkuyu}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in Turkye]]
deeeo40ghhxhxky77vfxb4tk5hgrzei
3379080
3379044
2026-11-20T08:14:03Z
Rooiratel
90342
3379080
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Catholic Church Derinkuyu Turkey - panoramio - Chanilim714 (1).jpg|duimnael|250px|Die [[Katolieke]] kerk St. Theodore in Derinkuyu, ook bekend as Üzümlü Kilise.]]
'''Derinkuyu''' ("diep put") (Kappadosiese Grieks: Μαλακοπή; [[Latyn]]: ''Malacopia'') is 'n dorp in die provinsie Nevşehir in Sentraal-[[Anatolië]], [[Turkye]]. Dit is die distrik se hoofstad<ref name=ilce>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date= 6 Maart 2023 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Besoek op 22 Mei 2023.</ref> en het in 2022 'n bevolking van 10 912 gehad.<ref name=tuik>{{Cite web |title=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en |access-date=22 May 2023|publisher=TÜİK|language=en|format=XLS}}</ref>
Die dorp is gemiddeld sowat 1 333 m bo die seevlak geleë.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/TU/50/Derinkuyu.html|title=Geographical information on Derinkuyu, Turkey|access-date=30 May 2023|author=Falling Rain Genomics, Inc}}</ref>
==Geografie==
Derinkuyu lê in [[Kappadosië]] en is bekend vir sy [[Derinkuyu (ondergrondse stad)|ondergrondse stad]] van vele vlakke, wat 'n groot toeristebestemimg is. Die historese streek Kappadosië bevat verskeie ondergrondse stede wat in die unieke geologiese formasie uitgegrawe is. Hulle is gewoonlik onbewoon. Meer as 200 ondergrondse stede van minstens twee vlakke elk kom in die gebied tussen [[Kayseri]] en Nevşehir voor, waarvan sowat 40 drie of meer vlakke het.
Die ondergrondse stad Derinkuyu bestaan uit minstens agt vlakke en kon duisende mense geuisves het.<ref>{{cite book|last=Dawkins|first=R.M.|title=Modern Greek in Asia Minor. A study of dialect of Silly, Cappadocia and Pharasa.|year=1916|publisher=Cambridge University Press|url=https://archive.org/details/moderngreekinas00hallgoog|accessdate=2014-10-25 |page=16}}</ref>
==Geskiedenis==
Die oudste opgetekende inligting oor ondergrondse stede kom uit die geskrifte van Xenophon. In sy ''Anabasis'' (omstreeks 370 v.C.) skryf hy die mense in Anatolië het hulle huise onder die grond gegrawe en woon daar in akkommodasie wat groot genoeg is vir die gesin en hulle mak diere en voorrade gebergde kos.<ref>Xen. ''An.'' 4.5.24-7.</ref> Die eerste twee vlakke van die ondergrondse stad Derinkuyu dateer uit dié vroeë tydperk.
Van [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] tye af het die dorp onder sy Kappadosiese Griekse inwoners bekend gestaan as '''Malakopia''' ([[Grieks]]: Μαλακοπέα).<ref>Mackridge, Peter, [https://www.academia.edu/2070233/Some_Pamphlets_on_Dead_Greek_Dialects_RM_Dawkins_and_Modern_Greek_Dialectology "Some Pamphlets on Dead Greek Dialects': R.M. Dawkins and Modern Greek Dialectology"], 1990. p. 205</ref> Die Kappadosiese Grieke moes die dorp in 1923 verlaat in die uitruiling tussen Griekeland en Turkye en die tonnels staan sedertdien leeg.<ref name=" Darke, Diana 2011 139-140 ">{{cite book |author= Darke, Diana |title=Eastern Turkey |publisher=Bradt Travel Guides |year=2011 |pages= 139–140 |isbn=978-1-84162-339-9}}</ref><ref name=" Rodley, Lyn 2010 1 ">{{cite book|author= Rodley, Lyn |title=Cave Monasteries of Byzantine Cappadocia |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |page=1 |isbn=978-0-521-15477-2 }}</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
* [https://web.archive.org/web/20080630164726/http://www.derinkuyu.gov.tr/index.php?sayfa=cografya General information on Derinkuyu], Governorship of Derinkuyu. {{tr}}
* [http://www.derinkuyu.bel.tr/ District municipality's official website] {{tr}}
{{CommonsKategorie-inlyn|Derinkuyu}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Derinkuyu}}
{{Portaalbalk|Turkye}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in Turkye]]
9qyleqqjfeevvpqargwx2xc5mgantah
Bespreking:Derinkuyu
1
587385
3378879
2026-11-19T18:32:02Z
BurgertB
2401
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
3378879
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Duncan I
0
587386
3378902
2026-11-19T19:41:45Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Duncan I]] na [[Duncan I van Skotland]] geskuif
3378902
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Duncan I van Skotland]]
bonhs6e5v4hcjnhm9z48zrxi4bgl8jz
Bespreking:Duncan I
1
587387
3378904
2026-11-19T19:41:45Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Duncan I]] na [[Bespreking:Duncan I van Skotland]] geskuif
3378904
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Bespreking:Duncan I van Skotland]]
mkc77cfnx9t8z4awaq2dicnwh5eassi
Malcolm III
0
587388
3378906
2026-11-19T19:43:07Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Malcolm III]] na [[Malcolm III van Skotland]] geskuif
3378906
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Malcolm III van Skotland]]
nxameol7aw7xqegf0ytxuld1bhm5kpl
Bespreking:Malcolm III
1
587389
3378908
2026-11-19T19:43:07Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Malcolm III]] na [[Bespreking:Malcolm III van Skotland]] geskuif
3378908
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Bespreking:Malcolm III van Skotland]]
es6n2os435hwj2v3zbdt0dibec02ztm
Lulach
0
587390
3378911
2026-11-19T19:44:03Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Lulach]] na [[Lulach van Skotland]] geskuif
3378911
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Lulach van Skotland]]
kb7vftp8c8gsrucn3xsy5k0jzcifkbv
Bespreking:Lulach
1
587391
3378913
2026-11-19T19:44:04Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Lulach]] na [[Bespreking:Lulach van Skotland]] geskuif
3378913
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Bespreking:Lulach van Skotland]]
mylhzcq0issp1e6i5fcm8tg7bx8ii56
Giric
0
587392
3378915
2026-11-19T19:46:04Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Giric]] na [[Giric van Skotland]] geskuif
3378915
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Giric van Skotland]]
s6akky28gccbml63b1oi3xcm9pyjn9u
Bespreking:Giric
1
587393
3378917
2026-11-19T19:46:04Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Giric]] na [[Bespreking:Giric van Skotland]] geskuif
3378917
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Bespreking:Giric van Skotland]]
jrcjrkttzwvktdczsqre0rnokf1p84q
Donald I
0
587394
3378919
2026-11-19T19:46:34Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Donald I]] na [[Donald I van Skotland]] geskuif
3378919
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Donald I van Skotland]]
hr0mtu8mnw6ijf4v6j15ygp5znrvowk
Bespreking:Donald I
1
587395
3378921
2026-11-19T19:46:35Z
BurgertB
2401
BurgertB het bladsy [[Bespreking:Donald I]] na [[Bespreking:Donald I van Skotland]] geskuif
3378921
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Bespreking:Donald I van Skotland]]
73zu13lt20rn48s5vwt1jc59r0545mv
Kadmiumselenied
0
587396
3378922
2026-11-19T19:49:44Z
Jcwf
4
Nuwe bladsy geskep met '{{chemiekas2 |struktuur=Cadmium selenide.jpg |struktuur2=Wurtzite polyhedra.png |AnderName= |Formule={{ch2|CdSe}} |CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref> |MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms= rooi vastestof |Kookpunt= |Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos <ref name="FI"/> |Oplosb...'
3378922
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie=
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B$-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend.
==Elenskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
2sw1xvmfwhmldr0pjdivrrmglfr3g50
3378924
3378922
2026-11-19T19:50:31Z
Jcwf
4
[[:Kategorie:Anorganiese verbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3378924
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie=
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B$-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend.
==Elenskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
efgfocnu3qidjz1y8ixiewe42qzkxgc
3378925
3378924
2026-11-19T19:50:56Z
Jcwf
4
[[:Kategorie:Verbindings van kadmium]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3378925
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie=
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B$-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend.
==Elenskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
0lcw7x3r8m0fy79v9rcx3733d04cmyd
3378926
3378925
2026-11-19T19:51:15Z
Jcwf
4
[[:Kategorie:Verbindings van seleen]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3378926
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie=
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B$-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend.
==Elenskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
oc4s8b4sxdo7cvuit6oze7nitxqkqa9
3378952
3378926
2026-11-19T20:34:33Z
Jcwf
4
3378952
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie= wurtziet
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
|Kondisie2= sfaleriet
|Selparms2=a= 597,5 pm<ref name="Chate"/>
|Ruimtegroep2= F{{bostreep|4}}3m
|Strukturbericht2=B3
|Ruimtegroepnommer2=214
|Kondisie3= haliet
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}.
==Sintese==
Dun lae kan berei word deur die afsetting van CdSe uit 'n oplossing van kadmiumsulfaat, glisien, ammoniak en natriumselenosulfaat by 'n pH van 10,42 en 'n temperatuur (T) van 278 K. Hierdie oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate"/>
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B4-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend. Dun lae kan berei word wat die sfalerietstruktuur besit.
==Elenskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
Oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925838812017628 P.A. Chate, D.J. Sathe, P.P. Hankare, S.D. Lakade, V.D. Bhabad, Synthesis and characterization of cubic cadmium selenide by chemical route, Journal of Alloys and Compounds, Volume 552, 2013, Pages 40-43 doi:10.1016/j.jallcom.2012.10.012.]</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
k2wolp3wt2a255587pxx3zmvee55g00
3378953
3378952
2026-11-19T20:34:58Z
Jcwf
4
/* Elenskappe */
3378953
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie= wurtziet
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
|Kondisie2= sfaleriet
|Selparms2=a= 597,5 pm<ref name="Chate"/>
|Ruimtegroep2= F{{bostreep|4}}3m
|Strukturbericht2=B3
|Ruimtegroepnommer2=214
|Kondisie3= haliet
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}.
==Sintese==
Dun lae kan berei word deur die afsetting van CdSe uit 'n oplossing van kadmiumsulfaat, glisien, ammoniak en natriumselenosulfaat by 'n pH van 10,42 en 'n temperatuur (T) van 278 K. Hierdie oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate"/>
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B4-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend. Dun lae kan berei word wat die sfalerietstruktuur besit.
==Eienskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
Oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925838812017628 P.A. Chate, D.J. Sathe, P.P. Hankare, S.D. Lakade, V.D. Bhabad, Synthesis and characterization of cubic cadmium selenide by chemical route, Journal of Alloys and Compounds, Volume 552, 2013, Pages 40-43 doi:10.1016/j.jallcom.2012.10.012.]</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
6vfmvkd8s0kxr1rxasvl5fxkyu4ifqc
3378955
3378953
2026-11-19T20:35:53Z
Jcwf
4
3378955
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie= wurtziet
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
|Kondisie2= sfaleriet
|Selparms2=a= 597,5 pm<ref name="Chate"/>
|Ruimtegroep2= F{{bostreep|4}}3m
|Strukturbericht2=B3
|Ruimtegroepnommer2=216
|Kondisie3= haliet
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}.
==Sintese==
Dun lae kan berei word deur die afsetting van CdSe uit 'n oplossing van kadmiumsulfaat, glisien, ammoniak en natriumselenosulfaat by 'n pH van 10,42 en 'n temperatuur (T) van 278 K. Hierdie oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate"/>
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B4-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend. Dun lae kan berei word wat die sfalerietstruktuur besit.
==Eienskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
Oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925838812017628 P.A. Chate, D.J. Sathe, P.P. Hankare, S.D. Lakade, V.D. Bhabad, Synthesis and characterization of cubic cadmium selenide by chemical route, Journal of Alloys and Compounds, Volume 552, 2013, Pages 40-43 doi:10.1016/j.jallcom.2012.10.012.]</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
tdh0yufqe3ws7usqtpw9wn2tzc2t4rd
3378957
3378955
2026-11-19T20:38:23Z
Jcwf
4
/* Sintese */
3378957
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie= wurtziet
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
|Kondisie2= sfaleriet
|Selparms2=a= 597,5 pm<ref name="Chate"/>
|Ruimtegroep2= F{{bostreep|4}}3m
|Strukturbericht2=B3
|Ruimtegroepnommer2=216
|Kondisie3= haliet
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}.
==Sintese==
Dun lae kan berei word deur die afsetting van CdSe uit 'n oplossing van kadmiumsulfaat, [[glisien]], [[ammoniak]] en natriumselenosulfaat by 'n [[pH]] van 10,42 en 'n [[temperatuur]] (T) van 278 K. Hierdie oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate"/>
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B4-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend. Dun lae kan berei word wat die sfalerietstruktuur besit.
==Eienskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
Oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925838812017628 P.A. Chate, D.J. Sathe, P.P. Hankare, S.D. Lakade, V.D. Bhabad, Synthesis and characterization of cubic cadmium selenide by chemical route, Journal of Alloys and Compounds, Volume 552, 2013, Pages 40-43 doi:10.1016/j.jallcom.2012.10.012.]</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
hy8vphvf436dldjt3amokm3rpaufyrr
3378966
3378957
2026-11-19T20:51:01Z
Jcwf
4
3378966
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie= wurtziet
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
|Kondisie2= sfaleriet
|Selparms2=a= 597,5 pm<ref name="Chate"/>
|Ruimtegroep2= F{{bostreep|4}}3m
|Strukturbericht2=B3
|Ruimtegroepnommer2=216
|Kondisie3= haliet
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}. Dit kom in die natuur as die seldsame mineraal kadmoseliet <ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-844.html Mindat 844]</ref> voor.
Ten spyte van sy giftige eienskappe word dit soms gebruik as die duursame rooi pigment '''kadmiumrooi'''. Dit is 'n kadmium-sink-sulfoselenied (CdS, CdSe) wat verkry word deur 'n mengsel van kadmiumsulfied en seleniedsulfied in wisselende verhoudings gesamentlik neer te slaan en teen 'n hoë temperatuur te kalsineer, waardeur 'n gedeeltelik kristallyne struktuur gevorm word.<ref name="natur">[https://www.naturalpigments.com/cadmium-red-medium-pigment.html Natural pigments]</ref>
==Sintese==
Dun lae kan berei word deur die afsetting van CdSe uit 'n oplossing van kadmiumsulfaat, [[glisien]], [[ammoniak]] en natriumselenosulfaat by 'n [[pH]] van 10,42 en 'n [[temperatuur]] (T) van 278 K. Hierdie oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate"/>
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B4-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend. Dun lae kan berei word wat die sfalerietstruktuur besit.
==Eienskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
Oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925838812017628 P.A. Chate, D.J. Sathe, P.P. Hankare, S.D. Lakade, V.D. Bhabad, Synthesis and characterization of cubic cadmium selenide by chemical route, Journal of Alloys and Compounds, Volume 552, 2013, Pages 40-43 doi:10.1016/j.jallcom.2012.10.012.]</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
rmcxqjtqd9sia5kwvfxrlyosduvx2te
3378967
3378966
2026-11-19T20:51:59Z
Jcwf
4
3378967
wikitext
text/x-wiki
{{chemiekas2
|struktuur=Cadmium selenide.jpg
|struktuur2=Wurtzite polyhedra.png
|AnderName=
|Formule={{ch2|CdSe}}
|CASNo=1306-24-7<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA36323&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=enFisher Scientific SDS]</ref>
|MolereMassa= 191,36 [g/mol]<ref name="FI"/>
|Voorkoms= rooi vastestof
|Kookpunt=
|Smeltpunt= >1350 °C<ref name="FI"/>
|Reuk= reukloos <ref name="FI"/>
|Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/>
|Digtheid= 5,81 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="FI"/>
|DeltaHf=
|Sf_s=
|Cp_s=
|Kondisie= wurtziet
|Strukturbericht= B4
|Ruimtegroep=P6{{subb|3}}mc
|Ruimtegroepnommer=186
|Selparms= a=429,9 pm, 701,0 pm<ref name="Freeman">[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/doi/epdf/10.1107/S0567739477000977 Freeman, D.K., Mair, S.L. and Barnea, Z. (1977), The structure and Bijvoet ratios of cadmium selenide. Acta Cryst. A, 33: 355-359. doi:10.1107/S0567739477000977]</ref>
|Kondisie2= sfaleriet
|Selparms2=a= 597,5 pm<ref name="Chate"/>
|Ruimtegroep2= F{{bostreep|4}}3m
|Strukturbericht2=B3
|Ruimtegroepnommer2=216
|Kondisie3= haliet
}}
'''Kadmiumselenied''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[seleen]] met 'n chemiese formule {{ch2|CdSe}}. Dit kom in die natuur as die seldsame mineraal kadmoseliet <ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-844.html Mindat 844]</ref> voor.
Ten spyte van sy giftige eienskappe word dit soms gebruik as die duursame rooi pigment '''[[kadmiumrooi]]'''. Dit is 'n kadmium-sink-sulfoselenied (CdS, CdSe) wat verkry word deur 'n mengsel van kadmiumsulfied en seleniedsulfied in wisselende verhoudings gesamentlik neer te slaan en teen 'n hoë temperatuur te kalsineer, waardeur 'n gedeeltelik kristallyne struktuur gevorm word.<ref name="natur">[https://www.naturalpigments.com/cadmium-red-medium-pigment.html Natural pigments]</ref>
==Sintese==
Dun lae kan berei word deur die afsetting van CdSe uit 'n oplossing van kadmiumsulfaat, [[glisien]], [[ammoniak]] en natriumselenosulfaat by 'n [[pH]] van 10,42 en 'n [[temperatuur]] (T) van 278 K. Hierdie oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate"/>
==Struktuur==
Onder normale kondisies kristalliseer die verbinding in die heksagonale [[wurtziet]]- struktuur wat as die B4-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] bekend is. Dit is 'n tetraëdriese struktuur.
Daar is ander modifikasies met die kubiese NaCl-struktuur en die [[sfaleriet]]-struktuur bekend. Dun lae kan berei word wat die sfalerietstruktuur besit.
==Eienskappe==
Kadmiumselenied is 'n II-VI-[[halfgeleier]]
Oranjerooi dun lae het 'n tekort aan kadmium en beskik oor die kubiese sfaleriet-kristalstruktuur. Hul absorpsiespektrum toon 'n blouskuiwing, met 'n bandgaping van 1,98 eV in plaas van 1,7 eV. <ref name="Chate">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925838812017628 P.A. Chate, D.J. Sathe, P.P. Hankare, S.D. Lakade, V.D. Bhabad, Synthesis and characterization of cubic cadmium selenide by chemical route, Journal of Alloys and Compounds, Volume 552, 2013, Pages 40-43 doi:10.1016/j.jallcom.2012.10.012.]</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{seleniede}}
{{chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van seleen]]
54ev5169p169rbap96a1bs0kemvekpw
Bespreking:Kadmiumselenied
1
587397
3378932
2026-11-19T19:57:01Z
Jcwf
4
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Chemie |beeld nodig = nee }}'
3378932
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Chemie
|beeld nodig = nee
}}
gzoqw0x9k7yfaiewgal3c2wg5g359b9
Lêer:Pous Pius XI, 12 Februarie 1931, valskleur-KI-herskepping.jpg
6
587399
3378964
2026-11-19T20:46:20Z
JMK
649
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-konsep van 'n foto van Pous Pius XI tydens die inhuldiging van die Vatikaanse radiostasie op 12 Februarie 1931.}}
|bron=Onbekende bron, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pio_XI_junto_a_su_sucesor,_Eugenio_Pacelli_(Futuro_Pio_XII).jpg foto] as bron. Kopiereg op die oorspronklike foto het verval.
|datum=12 Februarie 1931
|daarsteller= Ricardo.ciccone, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|oute...
3378964
wikitext
text/x-wiki
== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-konsep van 'n foto van Pous Pius XI tydens die inhuldiging van die Vatikaanse radiostasie op 12 Februarie 1931.}}
|bron=Onbekende bron, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pio_XI_junto_a_su_sucesor,_Eugenio_Pacelli_(Futuro_Pio_XII).jpg foto] as bron. Kopiereg op die oorspronklike foto het verval.
|datum=12 Februarie 1931
|daarsteller= Ricardo.ciccone, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Alberto Felici (1871–1950)
|ander_weergawes= [[Lêer:Pio XI junto a su sucesor, Eugenio Pacelli (Futuro Pio XII).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
<!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! -->
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Pouse]]
== Lisensiëring ==
{{PD-oud}}
h23hlcw70ayb1xvis8kos51by5hnw1e
Gebruikerbespreking:Chipmunkdavis
3
587400
3379069
2026-11-20T07:20:53Z
Pynappel
70858
Welkom!
3379069
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:20, 20 November 2026 (UTC)
5zfn7aywljg3y28ick4n723yvgtwc6i
Gebruikerbespreking:Plaga med Bot
3
587401
3379070
2026-11-20T07:21:09Z
Pynappel
70858
Welkom!
3379070
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:21, 20 November 2026 (UTC)
mehod1eia3pzqp0w9w4wcehm2e28js0
Gebruikerbespreking:~2026-61229-98
3
587402
3379071
2026-11-20T07:21:30Z
Pynappel
70858
Welkom by Wikipedia!
3379071
wikitext
text/x-wiki
== Welkom! ==
[[Lêer:OOjs UI icon userTalk-ltr-constructive.svg|55px|right|alt=]]Hallo, en dankie dat jy van jou tyd afgestaan het om [[:Owen Wilson|Owen Wilson]] te help verbeter! As jy wil aanhou wysig, stel ek voor dat jy [[Spesiaal:SkepRekening|'n rekening skep]] om [[Wikipedia:Waarom 'n rekening skep?|verskeie voordele]] te kry. Lekker wysig! <!-- Sjabloon:Dankie --> – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:21, 20 November 2026 (UTC)
0mfnxwis32obj1s9q7bedkr9v5bqzhd
Henriett Seth F.
0
587403
3379100
2026-11-20T08:56:56Z
Wwwsavant5mpeu
150406
Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Henriett Seth F. | beeld = Az_autista_savant_Seth_F._Henriett_2024-ben.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Henriett Seth F. | geboortenaam = Henriett Seth F. | geboortedatum = {{Geboortedatum|1907|7|6}} | geboorteplek = [[Eger]], [[Hongarye]] | sterfdatum = | sterfteplek = | laaste rusplek = | nasionaliteit = | gade = | veld...'
3379100
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Kunstenaar
| naam = Henriett Seth F.
| beeld = Az_autista_savant_Seth_F._Henriett_2024-ben.jpg
| beeldgrootte =
| alt =
| onderskrif = Henriett Seth F.
| geboortenaam = Henriett Seth F.
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1907|7|6}}
| geboorteplek = [[Eger]], [[Hongarye]]
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| laaste rusplek =
| nasionaliteit =
| gade =
| veld = Skildery
| opleiding = Self-onderrig
| beweging = Surrealisme
| werke =
| beskermhere =
| beïnvloed_deur =
| beïnvloed =
| toekenings =
| verkies =
| webwerf = https://web.archive.org/web/20251129074042/https://savant.5mp.eu/web.php?a=savant
| atergrondkleur = #BCD4E6
}}
'''Henriett Seth F.''' (* [[27 Julie]] [[1980]] in [[Eger]], [[Hongarye]] was 'n skilderes.<ref>https://web.archive.org/web/20260519085557/https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1566452 Web Archive Academia.org</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260213151610/http://web.archive.org/screenshot/https://www.imdb.com/name/nm5439934/ Web archive. IMDb.com</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings}}
== Bronne ==
* Gyarmathy, Eva. [[2007]]. ''Giftedness: Background and Practice.'' Budapestini: Eotvos Lorand University. ISBN 978-963-463-908-4.
* Luko, Istvan. [[2016]]. ''The Theory of Human Society.'' Hungarian Academy of Sciences.
* Russell, Jesse, et Ronald Cohn. [[2013]]. ''Henriett Seth F.'' Miamiae: Bookvika. ISBN 978-5-508-76989-5.
* Seth F., Henrietta. ''Closed into Myself with Autism.'' Budapestini: Kapocs. ISBN 963-217-368-6.
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Seth F., Henriett}}
[[Kategorie:Skilders]]
[[Kategorie:Geboortes in 1980]]
emigbuzusoey4c4qfvckls1335cptit
3379109
3379100
2026-11-20T09:23:28Z
Aliwal2012
39067
3379109
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Kunstenaar
| naam = Henriett Seth F.
| beeld = Az_autista_savant_Seth_F._Henriett_2024-ben.jpg
| beeldgrootte =
| alt =
| onderskrif = Henriett Seth F.
| geboortenaam = Henriett Seth F.
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1980|7|27}}
| geboorteplek = [[Eger]], [[Hongarye]]
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| laaste rusplek =
| nasionaliteit =
| gade =
| veld = Skilder
| opleiding = Self-onderrig
| beweging = Surrealisme
| werke =
| beskermhere =
| beïnvloed_deur =
| beïnvloed =
| toekenings =
| verkies =
| webwerf = https://web.archive.org/web/20251129074042/https://savant.5mp.eu/web.php?a=savant
| atergrondkleur = #BCD4E6
}}
'''Henriett Seth F.''' (* [[27 Julie]] [[1980]] in [[Eger]], [[Hongarye]]) is 'n outistiese skilder.<ref>https://web.archive.org/web/20260519085557/https://en-academic.com/dic.nsf/enwiki/1566452 Web Archive Academia.org</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260213151610/http://web.archive.org/screenshot/https://www.imdb.com/name/nm5439934/ Web archive. IMDb.com</ref>
== Verwysings ==
{{verwysings}}
== Bronne ==
* Gyarmathy, Eva. [[2007]]. ''Giftedness: Background and Practice.'' Budapestini: Eotvos Lorand University. ISBN 978-963-463-908-4.
* Luko, Istvan. [[2016]]. ''The Theory of Human Society.'' Hungarian Academy of Sciences.
* Russell, Jesse, et Ronald Cohn. [[2013]]. ''Henriett Seth F.'' Miamiae: Bookvika. ISBN 978-5-508-76989-5.
* Seth F., Henrietta. ''Closed into Myself with Autism.'' Budapestini: Kapocs. ISBN 963-217-368-6.
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Seth F., Henriett}}
[[Kategorie:Skilders]]
[[Kategorie:Geboortes in 1980]]
[[Kategorie:lewende mense]]
ke57id02ytcsr0bes7exe5lm2umor5k
Gebruikerbespreking:Battlesnake1
3
587404
3379114
2026-11-20T09:37:54Z
Pynappel
70858
Welkom by Wikipedia!
3379114
wikitext
text/x-wiki
{{subst:welcome|Pynappel|art=Ted Williams (voice-over artist)}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:37, 20 November 2026 (UTC)
tc38kimdq49dwtuarwrvw02cs04njbh
3379115
3379114
2026-11-20T09:38:17Z
Pynappel
70858
Vervang bladsyinhoud met ' {{subst:welkom}}'
3379115
wikitext
text/x-wiki
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
iheqsrnkopfu8swvarrnu8v5v4ui6fi
Gebruikerbespreking:Wwwsavant5mpeu
3
587405
3379119
2026-11-20T09:38:58Z
Pynappel
70858
Welkom!
3379119
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;"
|
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;"
|-
| colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo {{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus
|-
| align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai
|-
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere
| align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor.
|}
|}
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:38, 20 November 2026 (UTC)
2carsqzq0w6jsi9gb329la3jlyd6z4c
Hawker Siddeley
0
587406
3379132
2026-11-20T11:48:08Z
Aliwal2012
39067
Nuwe artikel
3379132
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Raf hawk t1a xx205 arp.jpg|duimnael|280px|Die [[Britse Koninklike Lugmag]] Hawker Siddeley Hawk T.1A, met sy vlieënier. Hierdie vliegtuig, wat vir akrobatiese vertonings gebruik word, is in 'n spesiale kleurskema geverf.]]
'''Hawker Siddeley''' was 'n groep Britse vervaardigingsmaatskappye wat betrokke was by vliegtuigproduksie. Hawker Siddeley het die nalatenskap van verskeie Britse vliegtuigvervaardigers gekombineer en deur 'n reeks samesmeltings en verkrygings en het as een van slegs twee sulke groot Britse maatskappye in die 1960's na vore gekom. In 1977 het Hawker Siddeley 'n stigterskomponent van die genasionaliseerde British Aerospace (BAe) geword. Hawker Siddeley het ook in ander industriële markte bedrywig geraak, soos lokomotiefbou (deur sy eienaarskap van Brush Traction) en dieselenjinvervaardiging (deur sy eienaarskap van Lister Petter). Die maatskappy was eens 'n bestanddeel van die FTSE 100-indeks.
9oe9ze2fmsb33fe3x8c5axphq69lqfl
3379133
3379132
2026-11-20T11:48:55Z
Aliwal2012
39067
[[:Kategorie:Britse maatskappye]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
3379133
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Raf hawk t1a xx205 arp.jpg|duimnael|280px|Die [[Britse Koninklike Lugmag]] Hawker Siddeley Hawk T.1A, met sy vlieënier. Hierdie vliegtuig, wat vir akrobatiese vertonings gebruik word, is in 'n spesiale kleurskema geverf.]]
'''Hawker Siddeley''' was 'n groep Britse vervaardigingsmaatskappye wat betrokke was by vliegtuigproduksie. Hawker Siddeley het die nalatenskap van verskeie Britse vliegtuigvervaardigers gekombineer en deur 'n reeks samesmeltings en verkrygings en het as een van slegs twee sulke groot Britse maatskappye in die 1960's na vore gekom. In 1977 het Hawker Siddeley 'n stigterskomponent van die genasionaliseerde British Aerospace (BAe) geword. Hawker Siddeley het ook in ander industriële markte bedrywig geraak, soos lokomotiefbou (deur sy eienaarskap van Brush Traction) en dieselenjinvervaardiging (deur sy eienaarskap van Lister Petter). Die maatskappy was eens 'n bestanddeel van die FTSE 100-indeks.
[[Kategorie:Britse maatskappye]]
bb55guds555c97tvsx0r7lpwn495ntn