Wikipedia
alswiki
https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
Medium
Spezial
Diskussion
Benutzer
Benutzer Diskussion
Wikipedia
Wikipedia Diskussion
Datei
Datei Diskussion
MediaWiki
MediaWiki Diskussion
Vorlage
Vorlage Diskussion
Hilfe
Hilfe Diskussion
Kategorie
Kategorie Diskussion
Portal
Portal Diskussion
Buech
Buech Diskussion
Wort
Wort Diskussion
Text
Text Diskussion
Spruch
Spruch Diskussion
Nochricht
Nochricht Diskussion
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussion
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Berndeutsche Vornamen
0
11601
1084480
1083397
2026-05-22T11:16:35Z
~2026-30690-39
120181
/* Bärndütschi Name mit hochdütschem Äquivalent */
1084480
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:Bärndütschi Vorname}}
Für viu dütschi Vornäme gits e [[Berndeutsch|bärndütschi]] Version. Woby die Versione aber nid als Übersetzige z verstah sy, sondern quasi als e zuesätzlechi Bezeichnig. Die meischte vo dene sy Spitznäme und wärde dämentsprächend verwändet. Ir Schueu z. B. isches ganz unüeblich, dass dr Lehrer e Schüeler, wo Thomas heisst, mit Thömu aredt. Usserdäm gits grad ir [[Deutschschweiz|Dütschschwyz]] ganz typischi Vornäme, wo süsch (z. B. z [[Deutschland|Dütschland]]) nid eso hüüffig aazträffe sy.
Die auermeischte Bärnerinne u Bärner bruuche im Umgang mitenang die bärndütsche Variante vo ihrne Vornäme.
== Tüpischi Schwiizer Vorname ==
* Bendicht, Bändicht
* [[Ueli]]
* Urs
* Beat
* Niklaus (wird albe i Chrüüzworträtsle als tüpische Schwiizer Vorname verlangt)
* Vreni
* Heidi (chunnt z Tüütschland o öppe vor)
* Reto
* Roland
== Bärndütschi Name mit hochdütschem Äquivalent ==
Bi Chline so bis zu Drittklässler, oder we vo sym Schatz d Red isch, so wird vieumou d ''i''-Ändig bruucht: Simi, Tesi oder äs wirt sogar a ''li''-Ändig yboue oder aaghänkt: Anny → Anneli, Res → Resli, Urs → Ursli, Werni → Wernli
{| {{prettytable}}
| [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] ||[[Berndeutsch|Bärndütsch]]
|-
|Abraham
|Hämdu, Abi, Äbu
|-
|Adrian
|Ädu, Ade, Adi
|-
|Alois || Wisu, Wisi
|-
|André|| Ändu
|-
|Andri
|Ändl,
|-
|Andrea || Ändle, Andi, Ändi
|-
|Andreas || Res, Resu, Ändu, Tämu, Pissu
|-
|Anita || Nitle, Niddle, Ni
|-
|Anna || Anne, Anni, Änni, Änneli, Ännelä
|-
|Anna Barbara || Annebäbi
|-
|Anna Magdalena || Annemädi
|-
|Anton || Tönu, Toni
|-
|Alano || Älu
|-
|Alexander || Lexu, Älu, Alex, Äxu, Xa
|-
|Alexandra || Lexä, Lexi, Ale, Alex, Xändle
|-
|August || Guscht, Guschti, Güschtu. Gündel
|-
|Beat || Bidu, Bädu
|-
|Beatrix || Trixle, Trix, Bea
|-
|Benedikt || Beni, Bene, Bänz
|-
|Benjamin || Ben, Beni, Benu, Benä, Bene, Bänts
|-
|Björn || Binu
|-
|Bruno || Brünu, Nöggu, Nöggi
|-
|Camille || Cämu, Cami
|-
|Christian || Chrigu
|-
|Christine || Chrigä, Chrige, Chrüüsch
|-
|Christoph || Stöffu, Chrigu
|-
|Claudio || Clödu
|-
|Daniel || Dänu, Dani
|-
|David|| Dävu, Vidu, Vidi
|-
|Elisabeth || Lisi, Beetle, Beetli, Lisbeet
|-
|Elsbeth || Eusi, Beetle, Beetli
|-
|Emil || Miggu
|-
|Emilie || S'Miggi
|-
|Ernst || Aschi, Änggu, Änggi
|-
|Eugen || Öigu, Üschu
|-
|Fabian || Fäbu
|-
|Felicitas || Felä, Feli
|-
|Felix || Felä, Fixu
|-
|Florian || Flöru, Flo, Flöggu, Follos
|-
|Franz || Fränzu, Fräne
|-
|Frederic || Fredu, Fredi
|-
|Friedrich || Fritz, Fridu, Fritzli, Freddi
|-
|Gertrud || Trudi, Trudle
|-
|Gottfried || Godi, Gode, Gödu, Götti
|-
|Hans || Housi
|-
|[[Hans-Peter]] || Schämpu, Hämpu
|-
|Heinrich || Heini
|-
|Heinz || Hene
|-
|Jakob || Köbi, Köbu
|-
|Jan || Jänu, Jänä
|-
|Jeanine || Janä
|-
|Joelle || Jolä, Schoschi
|-
|Joel
|Schöggu, Jölu
|-
|Johann || Hans
|-
|Jolanda || Jole
|-
|Josef || Sepp, Seppu
|-
|Jürg || Jüre
|-
|Karl || Kari, Käru
|-
|Klaus || Chlöisu
|-
|Kurt || Küre, Küde
|-
|Lea || Lede, Ledu
|-
|Lorenz
|Lönzu
|-
|Lucien|| Lücl, Maschine
|-
|-
|Lukas, Luca || Lüku, Luki
|-
|Manfred || Mani
|-
|Manuel || Mänu
|-
|Marc || Märgu, Märku
|-
|Marcel || Märsu
|-
|Maria || Migge
|-
|Marie, Marie-... (-Louise, -Therese etc.) || Mare
|-
|Mario || Märu
|-
|Markus || Kusi, Küsu, Küse, Küsä
|-
|Marlon
|Marlä
|-
|Martin || Tinu
|-
|Mathias || Mäthu, Meddl
|-
|Max || Mäxu, Mäge
|-
|Michael || Michu, Michi
|-
|Monika || Mone, Möne, Moni
|-
|Nicolas || Nigg, Niggi
|-
|Nicole || Nicä, Nigge, Nici, Nicci
|-
|Niklaus || Chlous, Chlöisu, Nik
|-
|Oliver || Ölu, Oli
|-
|Pascal || Päscu
|-
|Patrick || Pädu, Pädi, Päde,
|-
|Paul || Pole, Pöjli
|-
|Peter || Pesche, Peschä, Pitsch
|-
|Phillip || Fippu
|-
|Rafael || Räffu, Raffi
|-
|Robert || Röbu, Röbi
|-
|Roger || Röschu
|-
|Roland || Role, Rolä, Rölu, Roli
|-
|Rolf || Röfä, Röfe, Rüfe, Rüfä, Röufu
|-
|Roman || Römi, Römu
|-
|Rudolf || Ruedi, Rüedu
|-
|Sabrina || Sabe, Sabi
|-
|Samuel || Sämi, Sämu
|-
|Sandro || Sändu, Sänä
|-
|Sascha || Säschu
|-
|Sebastian || Sebu, Sebi, Bäschteli
|-
|Silvan || Silu, Umie
|-
|Silvia || Silä
|-
|Simon || Simu, Simi
|-
|Simone || Simä
|-
|Sonja || Sönä
|-
|Stefan || Steffu, Steff, Stifu, Stuwi
|-
|Susanne || Susi, Suslä
|-
|Theres || Tesä, Tesi, Teslä
|-
|Thomas || Tömu, Tom
|-
|Ulrich || Ueli
|-
|Urs || Ürsu, Ürsel, Urmel, Üsä
|-
|Viktor || Vigä (Figä), Vik
|-
|Vanessa || Vanä, Vani
|-
|Verena || Vrenä, Vreni
|-
|Walter || Wale, Wauti, Wäutu
|-
|Werner || Werä, Wernu, Werni
|}
[[Kategorie:Bärndütsch]]
[[Kategorie:Vorname]]
3wi99a3613myqhj8kdb2n9160mslc3i
Benutzer Diskussion:Holder
3
28518
1084464
1084441
2026-05-21T18:16:25Z
Eurohunter
18543
/* Alemannisch */ +
1084464
wikitext
text/x-wiki
'''Archiv:''' [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv1|Archiv 1]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv2|Archiv 2]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv3|Archiv 3]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv4|Archiv 4]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv5|Archiv 5]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv6|Archiv 6]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv7|Archiv 7]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv8|Archiv 8]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv9|Archiv 9]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv10|Archiv 10]] - [[Benutzer Diskussion:Holder/Archiv11|Archiv 11]]
== Corsican Wikipedia ==
Hello Holder, thank you for your support in co.wiki.
As a result of an user's contributes the [[:co:Template:C]] which was a template for stubs (under construction) has become a template for categories.
Now I would ask you if you can remove this template in the linked items using AWB which you ran sometimes in this wiki. <br/>Thank you, --[[Benutzer:Jumpy01|Jumpy01]] ([[Benutzer Diskussion:Jumpy01|Diskussion]]) 23:58, 4. Jan. 2021 (MEZ)
:Hi [[Benutzer:Jumpy01|Jumpy01]]. I've now deleted the template from the articles. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:44, 5. Jan. 2021 (MEZ)
[[File:Myrtus communis9.jpg|right|thumb|155px|Myrte]]
::Thank you very much for removing the template from the articles. Great job for a small wiki! --[[Benutzer:Jumpy01|Jumpy01]] ([[Benutzer Diskussion:Jumpy01|Diskussion]]) 21:51, 6. Jan. 2021 (MEZ)
== Benutzer Mälde ==
Sälü Holder hüt abe het e anonyme Benutzer Syte gläärt. Wo cha me so Nutzer eigentlech mälde? I ha so gschichte scho me beobachtet.--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 20:37, 13. Jan. 2021 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], mir hän kai aigeni Syte fir sonigi Mäldige, im Zwyfelsfalls schrybsch aifach [[Wikipedia:Ammanne#Ammanne und Bürokrate uf als.wikipedia.org|däne Lyt]] uf iri Diskussionssyte. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 22:21, 13. Jan. 2021 (MEZ)
::Sälü Holder mir hei mal wider eine da Wo seich macht. Kümmerisch du di drum? I studiere scho chly lenger drüber nache öb i nid d Adminrächt söll bewärbe. Gruess --[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 17:53, 15. Jan. 2021 (MEZ)
:::Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], fänd i guet, wänn du kandidiere deetsch! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:16, 15. Jan. 2021 (MEZ)
:::: Wosch du my Vorschla oder söll i d Kanditatur usfülle?--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 18:30, 15. Jan. 2021 (MEZ)
:::::Ich cha di gärn vorschlaa. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:57, 16. Jan. 2021 (MEZ)
::::::Danke für ds Vorschla. Jitz bini ja gspannt öps glängt het. D Abstimmig isch ja hüt am Morge usglüffe. Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für z [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 10:12, 6. Feb. 2021 (MEZ)
== Vorlag Bibel ==
Sälü Holder i ergere mi grad mit er Vorlag Bibel u de derzue ghörige Vorlage desume. I kenne d Abchürzige vo de Lucccumer Richtlinie uswändig, u weni zwyfel ha lyt sogar e usdruckti Lischte näb mer. Us irgend em ne grund funktioniere aber nid alli. Lut Luccumer Richtlinie gits für gwüssi Büeche zwee Chürzel u für anderi nur eis. Was mi chly irritier isch das er weder Samuel no d Chronik frisst. Cha natürlech a der fählende lücke lige. Das hani bis lang nid usprobiert. Chönntisch du mal luege weli Chürzel Funktioniere u mir die düre gä? Es git leider nur e Lische für d Bibelübersetzige aber nid e Lischte für d Chürzel vo de Büeche. Ansonschte muess i de so Verwyse wider vo Hand ygä. Mersi Gruss--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 20:33, 16. Jan. 2021 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], des lyt nit an unsre Vorlag, die laitet nume wyter uf d Websyte https://www.bibleserver.com, un dert sin die Abchirzige derno Dail vu dr http_Adräss, ich glaub du muesch imfall aifach luege, wie des Buech dert in dr Web-Adräss abgchirzt wird. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:38, 17. Jan. 2021 (MEZ)
:::Der Link zum Server isch Ywandfrei. Er nume der Internlink zum Buech nimmt är nid. Das cha doch nid am Bibelserver lige das d Vorlag di Interne Links zu de Büecher nid härstellt. Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 11:41, 17. Jan. 2021 (MEZ)
::::Wu chan i mir denn eso ne fählerhafte Link mol aaluege? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:04, 17. Jan. 2021 (MEZ)
:::::Im neuste artikel vo mir [[Kusch (Bibel)]] D Mose u d Chronik verlinkige. Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 15:17, 17. Jan. 2021 (MEZ)
::::::Ah, jetz haan i s. Des chunnt nit us dr [[:Vorlage:Bibel]], nai, des isch us unsre [[:Vorlage:B]], wu derzue ghert. Dert sin au d Abchirzige din, wu d Vorlag chännt, [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Vorlage:B&action=edit lueg do]. In dr Zylede mit <code><nowiki>|1 Mos|Gen|Genesis=1. Buch Mose</nowiki></code> siit mer, wie mer no anderi Abchirzige cha ergänze. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:27, 17. Jan. 2021 (MEZ)
:::::::Danke vil mal. I ha mer d Chürzel mal agluegt u ha gseh das einigi nid der Luccumer Richtlini entspräche obwohl das i der Beschrybig vo der Vorlag steit. So öppis isch immer ungünstig. Sobald i d Paramete i mym eigete Artikel gflickt ha lueg i die Parameter i er Vorlag no z korrigiere. De muess me dä Satz nämlech nid us der Vorlag lösche u cha sech druuf verla das d Chürzel vo der Luccumer Richtlinie ou funktioniere. Wenn i nid sälber Bibelübersetzere wär u i druum immer versueche d Bibelartikle ohni Übersetzig z schrybe wäre die Fählende Parameter warschienlech niemerem uf galle. :-D Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 17:52, 17. Jan. 2021 (MEZ)
== Wort:Österreichisch für Andre ==
Weil dr Arddikl '' für '''Andre''''' hoissd isch es eso. AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 08:23, 19. Jan. 2021 (MEZ)
:Un fir was brucht s bi uns en Artikel <u>uf Hochdytsch</u>??? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:31, 19. Jan. 2021 (MEZ)
== Portalsyte ==
Sälü Holder gitz eigentlech irgendwelchi Regle ab wenn me es Portal darf erstelle. Zum bispil e Bestimmti mängi vo Artikle wi das bi de Kategorie derfall isch? Gurss--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] ([[Benutzer Diskussion:MerengeManu|Diskussion]]) 20:17, 20. Jan. 2021 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], nai, mir hän do kaini Regle, du chasch zue jedem Thema e Portalsyte aalege, wänn du gärn aini deetsch mache. Gruess --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:57, 21. Jan. 2021 (MEZ)
::Sälü Holder. Mersi für diny Antwort. Das Portal woni umbedingt ha welle erstelle isch jitz da. E Frag zu de Schablone. We das teili sötti grösser wärde, muess me d Schablone erwytere oder chame eifach d Erwyterig im Portal eifach erwytere? De hani no grad e Info für di. Dämnächscht chunnt vo mir der Artikel zum Arabische Wolf. Dä chame de süsch i der Tierlischte verhänke. I muess aber grad säge das i grad nid weis wi der Latinisch Name vom Arabische Wolf isch. I wünsche dir e schöne Abe. E Gruess mit neuer Signatur. --[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] Byträg für z [[Portal:Bible|Portal Bible]] 17:53, 28. Jan. 2021 (MEZ)
:::Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], was gnau wettscht in däm Portal greßer haa?
:::Dr Arabisch Wolf zellt mer hite im Ibrige zum Eurasische Wolf (''Canis lupus lupus''), friejer het me no dänkt, ass es e aingei Unterart sei. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:10, 28. Jan. 2021 (MEZ)
::::Im Momänt muess i nüt grösser ha. I ha hüt ds Thema Gschicht gstriche. Wil i der überzügig bi gsi das weni e Abschnitt meh deytue d Schablone das nid Akzeptiert. I Hätti dert voralem Schriftfunde u alles was mit Gschichtlechem z tüe gha hätti dry ta. I weis ja ou nid öp i das mal um ne Abschnitt muess erwytere drum frag i. I weiss efektif no nid so genau wi si funktioniert.
::::I bringe mal der Arabisch Wolf u irgendeinisch chunnt de sicher mal der Eurasisch. Tier ghöre bimir zu de Absolute Lieblings Theme. Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - Byträg für z [[Portal:Bible|Portal Bible]] 18:18, 28. Jan. 2021 (MEZ)
:::::Ah, wän du ne zuesätzli Chäschtli, z. B. zue Gschicht, wettsch haa, no muesch es [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Portal:Bible&action=edit do] ergänze. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:21, 28. Jan. 2021 (MEZ)
::::::Mersi vil mal.--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - Byträg für z [[Portal:Bible|Portal Bible]] 18:25, 28. Jan. 2021 (MEZ)
:::::::Du wisch doch das sicher [[Benutzer:Holder|Holder]]. Di Gmeini Alroune söll agäblech Ässbar sy we d Fucht ryff isch. I weis das d Alraune giftig isch. Stimmt das das me di Rifi Frucht cha ässe? U der Arabisch Wolf hani mal im Portal Natur u Umwält zu de neue Artikle da. Wyter ytreit hani ne i däm Portal nid. I ha kei ahnig gha wo hi dermit. Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für z [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 18:25, 29. Jan. 2021 (MEZ)
::::::::Hm, des waiß i so spontan au nit, ich deet bi re Gifpflanze aber nit in Artikel schrybe, ass d Beere ässbar sin, wänn des nit ganz aidytig isch. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:31, 29. Jan. 2021 (MEZ)
== InternetArchiveBot ==
Hello, Holder. I am working on fixing InternetArchiveBot bugs. I notice you disabled the bot last year because of there being too many mistakes. Can you describe the mistakes so that I can investigate them? Thank you, [[Benutzer:Harej|Harej]] ([[Benutzer Diskussion:Harej|Diskussion]]) 20:53, 25. Jan. 2021 (MEZ)
:Hi [[Benutzer:Harej|Harej]], about half of the links where the bot used an archive version were wrong, because the link was still correct and the website was reachable. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:59, 26. Jan. 2021 (MEZ)
:: Thank you Holder. That issue (which affected many wikis) should be fixed now; would it be okay if I re-activated the bot and watched it for a bit to make sure the edits are correct? [[Benutzer:Harej|Harej]] ([[Benutzer Diskussion:Harej|Diskussion]]) 06:45, 26. Jan. 2021 (MEZ)
:::Ok, if these problems are fixed, I think we can test the bot once again for a while. Would it be possible to do say 250 edits and then evaluate? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:27, 26. Jan. 2021 (MEZ)
:::: I will run the bot for 250 edits and let you know once it's complete. [[Benutzer:Harej|Harej]] ([[Benutzer Diskussion:Harej|Diskussion]]) 19:53, 29. Jan. 2021 (MEZ)
::::: The bot has now made the test edits, a bit more than you requested. Sorry about that. I will review them for false positives; you are welcome to do so as well. [[Benutzer:Harej|Harej]] ([[Benutzer Diskussion:Harej|Diskussion]]) 23:20, 20. Feb. 2021 (MEZ)
Hello [[Benutzer:Holder|Holder]], have you had a chance to look through the test edits? [[Benutzer:Harej|Harej]] ([[Benutzer Diskussion:Harej|Diskussion]]) 19:13, 9. Aug. 2021 (MESZ)
{{Ping|Holder}} Update? --[[Benutzer:Nintendofan885|Nintendofan885]] ([[Benutzer Diskussion:Nintendofan885|Diskussion]]) 09:25, 29. Okt. 2022 (MESZ)
== Novél sèrvor dèdiê a l'arpetan ==
Bonjorn,
Nos vegnens de crèar un sèrvor Discord dèdiê a l'arpetan, que nos amerians vêre grossir et prospèrar por en fére un veretâbllo pouent de rancârd por los arpitano-parlants et totes les pèrsones entèrèssiêes per la lengoua et la cultura arpetanes.
Se cen vos entèrèsse, il vos sufét d'enstalar sen payér Discord sur voutron computor et/ou sur voutron tèlèfone et de clicar sur lo lim siuvent : https://discord.gg/n35R3eGy por rejuendre imèdiatament lo sèrvor.
Por lo moment, lo sèrvor contint de salons dèdiês a la convèrsacion ècrita (arpetan, dèbutant, entèrnacionâl, politica), a la cultura (musica, litèratura, vidèos, sitos Internet, Vouiquipèdia), a l'aprentissâjo (ressôrses, grafies, frâses du jorn), ux difèrents dialèctos, et pués un salon vocâl.
Châcun est libro d'alimentar los divèrs salons avouéc tuéts tipos de ressôrses en fonccion de lors tèmos rèspèctifs.
Nos serians grôs herox de vos comptar permié nos, voutra éde serêt prèciosa.
Se vos mêtreyéd pas Discord, ôcun coueson, le logicièl est grôs simpllo et nos serens lé por vos guidar pâs a pâs.
En èsperant vos y retrovar d'abôrd.
Cordialament, e viva l'arpetan !
Rafèu de Provença a.k.a. Rafèr de Domba.
== Doppelbelegig vonere Kategorie ==
Sälü Holder i ha e Frag. Dir erwartet i de Kategorie Einzahl. I der Biologie Tier chunnts us däm grund zu nere Doppelbelegig. Der Wolf ghört ja zu de Hünd. D Einzahl dervo wär Hund. Die Kategorie isch aber dür e Huushund beleit. Isch i somene Fall e Kategorie benennig Hünd also e Kategorie Name in Mehrzahl für die Biologischi Familie erloubt oder nid? Bi der Chatz u em Ross chunnts irgendeinisch zum glyche Problem. I ha di Biologischi Familie Hund mal Umschrybend als Kategorie agleit. Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 23:19, 6. Feb. 2021 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], d Näme vu sischtematische biologische Gruppe wie Familie, Ornig, Klasse usw. sin in dr Biology immer in Meezahl un vo dohär sotte au alli unsri Kategorie vu sonige Gruppe in Meezahl syy. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:56, 7. Feb. 2021 (MEZ)
::Also, wänn du eso ebis siisch wie unsri [[:Kategorie:Wirbeldier]]: des isch e Meezaalform! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:00, 7. Feb. 2021 (MEZ)
:::Sälü Holder wärsch du so nät d Kategorie Singvogel mit der änglische Kategorie Passeri z verlinke i ha das geschter merfach versuecht z ändere i schaffe das aber nid. We mir üs d Kategorie Spatzevögel mit de Singvögle verboue wärde mer problem übercho mit de Schreivögel u de andere Ungergruppe wos bi de Spatzevögel no git wo äbe kei Singvögel sind. U i wär froh we du mir im Artikel Kiritimati mal würtsch luege wiso das da der Punkt nid erschint. I ha für die Syte extra e Vorlag agleit das d Charte Richtig azeigt wird es funktioniert geng no nid so wys sötti. Mersi Gruess --[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 01:19, 11. Feb. 2021 (MEZ)
::::Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], d [[:Kategorie:Singvogel]] isch jetz verschobe uf [[:Kategorie:Singvögel]] un verbunde mit dr [[:en:Category:Passeri]], derzue haan i d [[:Kategorie:Spatzevögel]] wider firigholt un au no gly d [[:Kategorie:Vogel]] uf [[:Kategorie:Vögel]] verschobe. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:34, 11. Feb. 2021 (MEZ)
:::::Sälü Holder jitz muess i di no öppis frage. Gits eigentlech irgent e Filter oder e Syte wo mir der Inhalt vonere Kategorie vonere andere Wikipedia Sprach cha azeige u mer nur die Artikle usspuckt wos e Alemannischi Version derzue git? Die Frag stell i mir scho lang. I verzwyfle scho fasch chly da dran, jede einzel Artikel ufzrüefe u z prüefe öps ne uf Alemannisch git. U i dänke mer geng wider das muess doch eifacher ga. Gruess --[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 22:15, 13. Feb. 2021 (MEZ)
::::::Hm, im Prinzip goht des bstimmt, un zwar mit ere [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Data_access/de Querry-Abfrog uf Wikidata], aber wie des funktioniert haan i kai Ahnig. Do mießtesch villicht emol [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Forum doo nofroge]. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 04:29, 14. Feb. 2021 (MEZ)
:::::::Tuet mer leid Holder aber i ha dyni Antwort devinitiv erscht hüt u das us purluterem Zuefall bim lösche vonere Syte gseh. Mersi vil mal für d Antwort. I ha zersch e mal sälber chly usbrobiert u woni nid bi düre gstige hani im Forum gmäldet. Mal luege was die säge. Sötte si mir chönne säge wi's funktioniert wettisch du das när ou wüsse? Gruess--[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 23:44, 20. Mär. 2021 (MEZ)
::::::::Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], wänn des aifach goht, no schryb doch ebis derzue am Stammtisch. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:52, 21. Mär. 2021 (MEZ)
== Hello and Happy New Year! ==
Sali,
I see that you are still doing a great work everywhere you go! Congratulations!
I hope that you are doing fine. Sorry to write in English... I wish you a happy new year 2021, hoping that everything will improve soon for everyone.
I am now writing to you because I am trying to collect short videos (maximum 15 seconds) of wikipedians in their native language saying a few things freely (the easiest thing is probably introducing oneself and talking about the work/link with Wikipedias or something more creative, displaying monuments, places or elements of your culture/language/region/country) and then wishing in Catalan "Bon aniversari" and/or "per molts anys" (that is "for many years") in order to celebrate the 20th anniversary of the Catalan Viquipèdia. I would be honored and pleased to count on you and let Catalan people know about your language and wikipedia! :) I will tell you more about it if you should be interested. Take real care and have a great week! Gruess! Claudi/[[Benutzer:Capsot|Capsot]] ([[Benutzer Diskussion:Capsot|Diskussion]]) 23:23, 10. Feb. 2021 (MEZ)
== tw.wp ==
Salü Holder. Kannst Du Dir mal bitte tw.wikipedia.org anschauen? Da sollte eigentlich die Hauptseite aufpoppen, aber bei Eingabe von https://tw.wikipedia.org/ im Browser lande ich automatisch auf der nichtexistierenden Seite https://tw.wikipedia.org/wiki/Krataa_Fuforo . Ich kann den Fehler nicht finden. Beste Grüße, --[[Benutzer:Gereon K.|Gereon K.]] ([[Benutzer Diskussion:Gereon K.|Diskussion]]) 21:37, 16. Feb. 2021 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:Gereon K.|Gereon K.]], das liegt daran, dass vor einiger Zeit [https://translatewiki.net/w/i.php?title=MediaWiki:Mainpage/tw&action=history hier auf dem Translatewiki] die Startseite so übersetzt wurde. Die bisherige Startseite ist hier: [[:tw:Main_Page]]. Eigentlich sollte man nun diese Seite verschieben auf den neuen Namen, die Main Page ist aber voll geschützt un da ich mittlerweile kein global admin mehr bin, kann ich das nicht machen.
:{{Ping|WikiBayer}} Könntest du bitte die Seite https://tw.wikipedia.org/wiki/Main_Page auf https://tw.wikipedia.org/wiki/Krataa_Fuforo verschieben? Und bitte auch den Schutz von admin only auf user only setzten. Die tw-wiki hat keine Admins, d. h. niemand kann etwas an der Startseite ändern. Danke und Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 21:51, 16. Feb. 2021 (MEZ)
:erledigt--[[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 21:58, 16. Feb. 2021 (MEZ)
::Danke euch beiden! --[[Benutzer:Gereon K.|Gereon K.]] ([[Benutzer Diskussion:Gereon K.|Diskussion]]) 22:28, 16. Feb. 2021 (MEZ)
== File:Heidelberg Mensur.ogv ==
Auf Seite https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Heidelberg_Mensur.ogv könntest du unterstützen damit {{User:AntiCompositeBot/NoLicense/tag|month=February|day=28|year=2021}} das Video nicht löscht/entfernt? Gruß, [[Benutzer:Wname1|Wname1]] ([[Benutzer Diskussion:Wname1|Diskussion]]) 07:50, 4. Mär. 2021 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:Wname1|Wname1]]. Bei dem Video fehlt die Angabe einer [[:commons:Commons:Choosing_a_license|Lizenz]] und da das Video laut Angabe von der Verbindung kommt, wäre es sinnvoll die Freigabe unter dieser Lizenz per Mail an das [[:commons:Commons:OTRS|OTRS-Team]] zu bestätigen. Das musst du mit deinem Account machen, da du die Datei hochgeladen hast. Dann sollte das eigentlich passen. Viele Grüße --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:01, 4. Mär. 2021 (MEZ)
== 24.251.26.66 ==
Info: Bei der IP [[Spezial:Byytreeg/24.251.26.66]] handelt es sich um den Crosswiki Spam-Troll der Artikel mit "is a amerikanischa..." anlegt--[[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 11:38, 31. Mär. 2021 (MESZ)
:Hi [[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]], danke für den Hinweis. Benutzer der eine dynamische IP ist ist die stabil? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 12:18, 31. Mär. 2021 (MESZ)
::Die nutzt der Troll schon länger siehe Missbrauchsfilter (global) [[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 12:52, 31. Mär. 2021 (MESZ)
:::Ok, danke, ich habe die IP mal für ein Jahr gesperrt. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:08, 31. Mär. 2021 (MESZ)
== Pietro Axerio ==
Hoi Holder! Vilicht wäisch es scho, vilicht au nööd: Im Originaalmateriaal vom SDS (lueg [https://digital.sprachatlas.ch/scans/?ortlist=IT+5&fblist=#page/41/mode/1up daa]) häts zimli am Aafang Aforismen und Gedicht vom Pietro Axerio, wo de Hotzeköherli 1952 zämeträit hät (alem Aaschy naa i der Originaalschrybig vom Axerio). Äifach für de Fall, das d die emaal wottsch i d Wikipedia übernèè, wos ja scho e paar Sache vom Axerio hät. En liebe Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 10:43, 4. Mai 2021 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Freigut|Freiguet]], merci vylmol, des haan i nit gwisst. Do lueg i mol, ass i die Sache abschrybe due fir d Wikipedia. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:27, 4. Mai 2021 (MESZ)
== co.wiki ==
Hi Holder, there is a small(er) work for Corsican Wikipedia I would like to submit to you : put [[:co:Speciale:TemplateSenzaCategorie|uncategorized templates]] in the [[:co:Categoria:Mudellu|category:templates]].
Can you do it using AWB? Then I will think about subcategories.. Vielen Danken, --[[Benutzer:Jumpy01|Jumpy01]] ([[Benutzer Diskussion:Jumpy01|Diskussion]]) 00:00, 2. Jun. 2021 (MESZ)
:Hi [[Benutzer:Jumpy01|Jumpy01]]. All done. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:04, 2. Jun. 2021 (MESZ)
== Wikipedia: Ussespiegel ==
Grüzi Holder,
Mir ist aufgefallen, dass Sie meine Cleanup-Änderungen rückgängig gemacht haben.
Leider wurde es keine Notizen hinterlassen, warum.
Könnten Sie mir bitte erklären, warum Sie diese toten Links, die nicht mehr nützlich sind, wiederherstellen?
Danke. <small>nöd signierte Biitrag vom Derf1177</small>
:Hallo [[Benutzer:Derf1177|Derf1177]], solche toten Links sind m. E. durchaus noch nützlich, da man z. B. im Internetarchiv nach diesen früheren Seiten suchen kann. Wenn es dir aber wichtig ist, aktuelle von toten Links zu trennen, könnte man diese auch einfach in einen Abschnitt ganz unten unter dem Stichwort "nicht mehr vorhandenen Seiten" o. ä. schieben. Gruss --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 16:17, 21. Jun. 2021 (MESZ)
== Schwarzwald-Stadion ==
Sälü Holder bi der Saisonale Aktualisiertig hani mit übercho das ds [[Schwarzwald-Stadion]] e Neue Name übercho het. I ha i däm Artikel es bar sache um gschreib u e Neue Abschnit derzue da. I ha gseh das du der Artikel gschribe hesch. Chasch du mir der Gfalle tue u das was i Gschribe ha i di Dialäkt umformuliere. Damit das nid so komisch dönt? I Verschiebe der Artikel de no grad a z rächte ort häre. Da derfür muess i aber zersch platz mache. Grüessli --[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 11:54, 2. Jul. 2021 (MESZ)
== About WPWP 2021 ==
Hi!
In an article, I added a video. https://de.wikipedia.org/wiki/Wasserstoff
You said, "I don't think that this is needed here, see #WPWP: "Only add a photo to an article that has no photo."
But please check the link below. There is a section of the prize category that states we can add video in an article. https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2021
Hope you keep the video in that article.
Thank you!
== Translation request ==
Hello.
Can you translate and upload the article [[:de:Flagge Aserbaidschans]] → [[D Faane vo Aserbaidschan]] in Alemannic Wikipedia? It does not need to be long like the German version.
Yours sincerely, [[Benutzer:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Benutzer Diskussion:Multituberculata|Diskussion]]) 13:23, 4. Aug. 2021 (MESZ)
== UN-Resolution 68/262 ==
Hallo lieber Holder,<br/>
Ich möchte Dich höflichst bitten, den kleinen [[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|Artikel]] (lediglich 5 Sätze) ins Alemannisch zu übersetzen/publizieren. Vielen Dank im voraus und alles Gute!
== [[Spezial:Kaputti_Wyterlaitige|Broken redirects]] deletion in Alemannic Wikipedia ==
Hello! Ready to deleted [[Spezial:Kaputti_Wyterlaitige|broken empty redirects]] from Alemannic Wikipedia (only red links no blue) --[[Spezial:Byytreeg/93.157.169.14|93.157.169.14]] 17:46, 2. Dez. 2021 (MEZ)
:Thanks! I'll have a look on these broken redirects. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:59, 2. Dez. 2021 (MEZ)
There is one more redirect, which you can delete an empty redirect. --[[Spezial:Byytreeg/93.157.169.14|93.157.169.14]], 11. Dez. 2021 (MEZ)
== Badische Ständeversammlung – und d Groosshèrzöög ==
Liebe Holder, hoffetli chunt au na en Artikel über s badisch Parlamänt i de Groosshèrzogzyt! :-) En liebe Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 11:55, 3. Dez. 2021 (MEZ) – Und au über d Groosshèrzöög! --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 11:59, 3. Dez. 2021 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:Freigut|Freiguet]], im Rame vum aktuälle Schrybwettbewärb sicher nit, aber ich bii nonig fertig mit allne inträssante Theme us em Badische :-). --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 14:30, 3. Dez. 2021 (MEZ)
== How we will see unregistered users ==
<div lang="de" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin=content/>
Hallo!
Du erhältst diese Nachricht, da du Administrator in einem Wikimedia-Wiki bist.
Wenn heute jemand unangemeldet eine Bearbeitung in einem Wikimedia-Wiki vornimmt, zeigen wir dessen IP-Adresse an. Wie viele von euch bereits wissen, werden wir dies in der Zukunft nicht mehr tun können. Dies ist eine Entscheidung der Rechtsabteilung der Wikimedia Foundation aufgrund der Änderung von Normen und Vorschriften zum Datenschutz im Internet.
Statt der IP-Adresse zeigen wir eine maskierte Identität. Als Admin '''wirst du weiterhin auf die IP zugreifen können'''. Es wird auch neue Benutzerrechte für diejenigen geben, die die vollständigen IPs von unangemeldeten Benutzern sehen müssen, um Vandalismus, Belästigung und Spam bekämpfen zu können ohne Admin zu sein. Kontrollierer werden ebenfalls Teile der IP sehen können, auch ohne dieses Benutzerrecht. Wir arbeiten auch an [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|besseren Werkzeugen]] zur Unterstützung.
Wenn du die Seite noch nicht gesehen hast, kannst du [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/de|auf Meta mehr lesen]]. Wenn du sicherstellen möchtest, keine technischen Änderungen in den Wikimedia-Wikis zu verpassen, kannst du [[m:Tech/News/de|den wöchentlichen technischen Newsletter]] [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|abonnieren]].
Wir haben [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|zwei Möglichkeiten vorgeschlagen]], wie diese Identität funktionieren kann. '''Wir würden uns über deine Rückmeldung freuen''', welche Möglichkeit für dich und dein Wiki am besten funktionieren würde, jetzt und in der Zukunft. Du kannst [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|es uns auf der Diskussionsseite wissen lassen]]. Du kannst in deiner Sprache schreiben. Die Vorschläge wurden im Oktober veröffentlicht und wir werden nach dem 17. Januar entscheiden.
Danke.
/[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/>
</div>
19:10, 4. Jan. 2022 (MEZ)
<!-- Nachricht versandt von Benutzer:Johan (WMF)@metawiki durch Verwendung der Liste unter https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(1)&oldid=22532492 -->
== Tialäktfraag ==
Isch «steht» i dym Tialäkt e Pluraalform? I referieren uf ''D Siiger steht fescht!'' :-) LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 10:03, 18. Jan. 2022 (MEZ)
:[https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Sitenotice&curid=7622&diff=1005029&oldid=1005023 Ach je], nit emol dr Dialäkt vum Holder isch no ächte Dialäkt ... --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 10:53, 18. Jan. 2022 (MEZ)
::Ja, me wäiss ja nie, s git gspässigi Forme … Schlaane mi ebe grad mit Morfology ume. :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 11:08, 18. Jan. 2022 (MEZ)
== Alemannischi Charte (lang=gsw wird unvollständig usgwertet) ==
Salli Holder,
ich bin jo sit > 10 Johr do nimmi aktiv, hab aber e Problem mit de Wiki-Charte uf Grundlag vu Openstreetmap.
Konkret: S'Kartplugin mit lang=gsw Modul, wo uf d'Sproochversion gsw verwiist, zeigt zwar d'Gwanne uf Alemannisch, aber de Ortsnamme Ebringen un Talhausen uf Hochditsch. Es stoht da aber in Openstreetmap "name:gsw=Dalhpüse" bzw. "name:gsw=Ebringe". Es wird in dere Uflösig ignoriert. Noch seltsamer: Wolfewiler, Pfaffewiler, Ehlischwiler: alles brav uf Alemannisch, wemmer d'Charte separat ufrueft. Sehr seltsam.
Wenn ich aber die Charte ufruef: https://www.osm.ch/lang/ isch alles uf Alemannisch, wo in OSM mit name:gsw taggt isch. Sehr seltsam. Die Wikipedia-Chrate isch eweng aktueller.
Worum wertet des Modul die Sproch falsch us? Irgendei technisches Problem?
Gruess
--[[Benutzer:W-j-s|W-j-s]] ([[Benutzer Diskussion:W-j-s|Diskussion]]) 22:08, 26. Jan. 2022 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:W-j-s|W-j-s]], oh je, vu Open Street Map haan i iberhaupt kai Ahnig. Des Modul bi uns hämer ibernuu us dr dewiki, villicht chasch mol dert noofroge: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Georeferenzierung]]. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:59, 27. Jan. 2022 (MEZ)
== Artikelusszeichnig ==
Solly Holder,
Dyn Artikel [[Eduard August Rübel]] isch jetz als „[[Wikipedia:Bsunders glungeni Artikel|bsundersch glunge]]“ usszeichnet worde! Glückwùnsch ùn en liebe Gruess, --[[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 13:10, 2. Mär. 2022 (MEZ)
== Laarzaicha-n-ìm Frànzeescha ==
Sàlü Holder,
Ìm Frànzeescha-n-ìsch ìmmer a Laarzaicha vor’m Doppelpunkt un em Froogazaicha. Därf ìch [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Luc_Ravel&curid=83273&diff=1007431&oldid=999280 dia Änderung] ruckgàngig màcha?
Grüass,
[[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 20:54, 8. Mär. 2022 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]], ah, des haan i nit gwisst. Mach s rueig ruckgängig. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 21:34, 8. Mär. 2022 (MEZ)
== Hoi ==
Hoi
== Fribirg ==
Hoi Holder, gitses Tieleggt, wo Fribirg sägid? Die Form chunnt do foor: [[Oskar Saier]], [[Robert Zollitsch]], [[Liste der Klöster in Freiburg im Breisgau]]. Oder litt d u-Taste znööch bi de i-Taste? Liebi Grüez --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 22:43, 10. Mai 2022 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]], nai, des lyt an dr Taschtatur. Dankschen und Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:56, 11. Mai 2022 (MESZ)
== Stefanija Turkewytsch ==
Hello Holder, Thanks so much for this Alemannisch article! [[Benutzer:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Benutzer Diskussion:Nicola Mitchell|Diskussion]]) 13:03, 23. Mai 2022 (MESZ)
== Vandal ==
Kannst du bitte die ip verabschieden (mind. 1 Woche) https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/1.43.31.239 [[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 13:30, 17. Jul. 2022 (MESZ)
== Borgward ==
@[[Benutzer:Holder|Holder]] Hallo,
Bitte können Sie zu diesem Artikel beitragen, indem Sie Sprachfehler korrigieren, da ich ein wenig Alemannisch-Deutsch spreche, eher ich Deutsch spreche. Fügen Sie auch mehr Inhalt dafür hinzu.
Danke [[Benutzer:SSHTALBI|SSHTALBI]] ([[Benutzer Diskussion:SSHTALBI|Diskussion]]) 06:44, 4. Aug. 2022 (MESZ)
== Toyota ==
@[[Benutzer:Holder|Holder]] Hallo,
Mir ist aufgefallen, dass Sie den Artikel für Toyota in der alemannischen Wikipedia gelöscht haben, da ich Inhalte von einer anderen Seite dieser Wikipedia aus der Mercedes-Benz Gruppe kopiert habe. Da Sie es gelöscht haben, können Sie es mir mit anderen Inhalten, die mit dieser Seite zusammenhängen, erneut erstellen, da ich kein Alemannisch verstehe, sondern nur Deutsch.
Vielen Dank[[Benutzer:SSHTALBI|SSHTALBI]] ([[Benutzer Diskussion:SSHTALBI|Diskussion]]) 17:26, 18. Aug. 2022 (MESZ)
@[[Benutzer:Holder|Holder]] Hallo,
warum löschst du immer wieder diese Seite, die verschiedene Leute erstellen? Auf der alemannischen Wikipedia gibt es eine Seite für Toyota LiteAce und keine Seite für den Haupthersteller. Wenn Sie der Meinung sind, dass es Fehler in der Sprache oder beim Kopieren von verschiedenen Seiten gibt, erstellen Sie sie bitte selbst.
Danke[[Benutzer:SSHTALBI|SSHTALBI]] ([[Benutzer Diskussion:SSHTALBI|Diskussion]]) 08:14, 27. Aug. 2022 (MESZ)
== Übrbländig bi de Froue ==
Sälü @[[Benutzer:Holder|Holder]] i ha e chlyne Hywis im bezug uf d überbländig bi de froue. Ds Wort Opfer wird als Opferi überbländet u we me ds wort dr mal als der schriebt de macht d überbländig deri druus. Grüessli [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 08:44, 19. Sep. 2022 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], mersi fir dr Hiwys, s sott jetz gflick sy. Grueß
::@[[Benutzer:Holder|Holder]] jetzt isch mir grad d Überbländig Mordopferi begägnet.
:::@[[Benutzer:Holder|Holder]] solang i am Sortiere bi sött i dir äuä besser mitteilde we e Kategori bim überblände schwirikeite macht wird. Die hie wird das ufjedefall mache Kategorie:Staatsaghörige vo Trinidad u Tobago. --[[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 19:13, 22. Sep. 2022 (MESZ)
::::Gärn, mäld di rueig, Trinidad u Tobago isch jetz gflickt. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:41, 22. Sep. 2022 (MESZ)
:::::Wird i gärn mache @[[Benutzer:Holder|Holder]] danke für ds Flicke. Jetzt hani aber no e anderi bitt a di. Da derfür hani jetzt nid e neue Abschnitt wellen afa. Bi einige Artikle es si leider nid wenigi, hei e Geografischi Aagab. Di Geografischi Agab im rächte obere Egge überdeckt bi fasch allen Artikle wo so öppis hei der Text. [[Flughafen Moskau-Domadedowo]] Das isch nur eis Bispil. Bi der Dütsche Wikipeida befinde sech d Korrdiante vil witerobe. Cha du dir das mal aluege u guge was me da cha mache. Es cha ja nid sy das d Korrdienate der Text unläsbar mache. Vile dank für dyni Arbeit. Gruess [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 01:21, 24. Sep. 2022 (MESZ)
::::::Sali [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]], oh je, du hesch rächt, des Brobläm hämer scho lang. Ich haa mer des au scho aagluegt un kai Grund un au kai Lesig gfunde. Bi dr Dytschsprochige Wikipedia wette si d Koordinate irgendwänn mit ere andere Tächnik in d Artikel yybinde, ich hoff, ass si do mol bal firschicheme un no unser Brobläm au mitglest wird. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:17, 25. Sep. 2022 (MESZ)
:::::::@[[Benutzer:Holder|Holder]] hie mal wider e Kategori für di die bruucht gar kei überbländig das e sechs um ne Sachverhalt geit. Kategorie:Eröffnete Seligsprächigsprozäss Gruess u danke [[Benutzer:MerengeManu|MerengeManu]] - <small>Byträg für ds [[Portal:Bible|Portal Bible]]</small> 17:24, 29. Sep. 2022 (MESZ)
== Lohr /Bilder einbinde ==
Hallo @[[Benutzer:Holder|Holder]], hättest du was dagegen wenn ich ein paar weitere Bilder bei dem Artikel Chrysanthema Lohr [[https://als.wikipedia.org/wiki/Chrysanthema]] einbinde?
Viele Herzliche Grüße [[Benutzer:Armin Pangerl|Armin Pangerl]] ([[Benutzer Diskussion:Armin Pangerl|Diskussion]]) 21:28, 5. Nov. 2022 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:Armin Pangerl|Armin Pangerl]], nur zu! Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:30, 6. Nov. 2022 (MEZ)
== Flower of the month ==
I don't know whether you welcome suggestions for your Flower of the Month award, but https://kw.wikipedia.org/wiki/Devnydhyer:Aqchampion has been doing a wonderful job in Kernewek wikipedia over several years in classifying pages. I really value his work, and he is always ready to help with any query. Thank you [[Benutzer:Brwynog|Brwynog]] ([[Benutzer Diskussion:Brwynog|Diskussion]]) 22:33, 19. Jan. 2023 (MEZ)
:Hi [[Benutzer:Brwynog|Brwynog]]. Thank you very much, I am very happy about your suggestion and I will put it on my list. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:08, 20. Jan. 2023 (MEZ)
== Artikelusszeichnig ==
De Artikel Toni Rothmund isch jetz als "läsig" usszeichnet worde, un de über de Emil Gött als "bsunderscht glunge". Glückwunsch! [[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 15:27, 13. Feb. 2023 (MEZ)
:Dankschen. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:32, 13. Feb. 2023 (MEZ)
== Place for article requests? ==
Hi! I have been checking to see which Germanic languages would be relevant to particular overseas Japanese schools. I found [[:en:Japanese_School_in_Zurich|:en:Japanese School in Zurich]] doesn't yet have articles in Standard German nor in Alemannic German. Is there a place where I can keep a list of article requests for Alemannic German? (there is one other Japanese school in Switzerland, [[:en:Kumon Leysin Academy of Switzerland]], but it is in the Romandie, not the German speaking part)
Thank you, [[Benutzer:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[Benutzer Diskussion:WhisperToMe|Diskussion]]) 05:39, 10. Mär. 2023 (MEZ)
== Wiese(n)tal ==
Hallo Holder, ich sehe, dass du dich besonders auch für südbadisch-alemannische Themen interessierst. Willst Du dir bitte das Thema "Wiesentalbrücke" [[:de:Diskussion:Wiesentalbrücke#Name_der_Br%C3%BCcke|hier]] mal ansehen? Grüsse! Legatorix [[Benutzer:Legatorix|Legatorix]] ([[Benutzer Diskussion:Legatorix|Diskussion]]) 08:10, 16. Apr. 2023 (MESZ)
== Global ban proposal for Piermark ==
Hi! I see you [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Stammtisch&diff=prev&oldid=1035308 deleted] the mass message posted on [[Wikipedia:Stammtisch]] regarding the global ban of Piermark. It's probably not obvious, so I just wanted to let you know that this long-term abuser uses a lot of sockpuppets and made edits on alswiki at least using the following ones: [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/Radio_Evangelo_Piemonte_88,6_FM_Via_Lein%C3%AC_54_,10155_Torino], [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/Jean_Plantin_45-3_Route_de_Vourles_69230_Saint-Genis-Laval], [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/Action_fran%C3%A7aise_Radio_Courtoisie_la_voix_du_Nationalisme_int%C3%A9gral_ou_Maurrassisme], [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/Arabic_Russia_Today_RT_support_Radio_Gamma_5_Campodarsego_Via_Antoniana66_Shirel_Levi], [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/%C3%87IRA_TV_DENG_%C3%9B_RENG%C3%8A_%C3%8AZIDXAN%C3%8A], [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Byytreeg/Radio_BIP_radio_Bisontine,_de_Besan%C3%A7on_noyaut%C3%A9e_par_un_petit_parti_trotskiste_OCT]. The als community might be interested in that global ban proposal. --[[Benutzer:Golmote|Golmote]] ([[Benutzer Diskussion:Golmote|Diskussion]]) 20:12, 4. Mai 2023 (MESZ)
== ''[[Das Markgräflerland]]. Beiträge zu seiner Geschichte und Kultur'' ==
... sett i der alemanische Wikipedia doch en Artikel haa – mäinsch nöd au? {{S|:)}} En liebe Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 13:50, 7. Jun. 2023 (MESZ)
:Jo, scho, aber villicht zerscht emol [[Geschichtsverein Markgräflerland|dr Verain derzue]], oder? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:48, 8. Jun. 2023 (MESZ)
::Uf jede Fall! :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 09:39, 8. Jun. 2023 (MESZ)
== [[:de:Achalm]] ==
Liebe Holder – i hoffe, du bisch zfride ... Und bi de Stadt Reitlenga wiird i emaal voorstelig ... LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 13:59, 21. Aug. 2023 (MESZ). – Grad han i gsee, das es die Reitlenger Websyte mit de lätzen Erchlèèrig gaar nüme git (oder versteckt die sich suscht nöimets?). --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:04, 21. Aug. 2023 (MESZ) – Ou doch, es git si läider na ... --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:22, 21. Aug. 2023 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Freigut|Freiguet]], dankschen vylmol, ändli het si do mol ebis due ;-)!
:Ich bii im Ibrige die Wuche z Züri. Hättsch du am Frytig iber dr Mittag oder am Nomittag mol Zyt?
:LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:22, 21. Aug. 2023 (MESZ)
::Gèèrn über de Mittaag, bi nämli zur Zyt echli im Minus, drum wett i lieber nöd am Namittaag. :-) Fröi mi! --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 17:50, 21. Aug. 2023 (MESZ) – Muesch dänn d Änderig under [[Achalm#Name]] na kontroliere, öb das na markgrööflerisch isch … --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 18:02, 21. Aug. 2023 (MESZ)
:::Guet, basst s so am halber ais zum zmittag? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 11:39, 22. Aug. 2023 (MESZ)
::::Tiptop. --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 15:23, 22. Aug. 2023 (MESZ)
== (PvZ) articles ==
To note that this person is persistent and operates a bot, and I have seen hits in the abuselog for over an hour for every minute. I had to add title blacklist terms to [[w:ab:mediawiki:titleblacklist]] and other places to do preventative measures. I may in the end to something to the global list, though that is my last resort as this is not visibly logged. [[Benutzer:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Benutzer Diskussion:Billinghurst|Diskussion]]) 01:24, 2. Sep. 2023 (MESZ)
:Hi [[Benutzer:Billinghurst|Billinghurst]]. Thank you very much for your advice. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:39, 2. Sep. 2023 (MESZ)
== Mobili aasicht vo de Meischt gläsene Artikel i de Alemannische Wikipedia ==
Sali Holder, jo do han i jetzt a frog. Die mobili Aasicht (also uf em Mobiltelefon) vo de Meischt gläsene Artikel in dr Alemannische wikipedia beschribt die Artikel als söttigi vo de Albanische wikipedia. Ich ha [[c:File:Am_meisten_gelesen_in_der_Alemannischen_Wikipedia.jpg|do en screenshot]] bigfüegt. Welsch wie me das ka repariere? Wenn nit, könnte mer au en Aatrag bi der Wikimedia CH stelle han i dänggt. E liebe Gruess, [[Benutzer:Paradise Chronicle|Paradise Chronicle]] ([[Benutzer Diskussion:Paradise Chronicle|Diskussion]]) 22:47, 6. Sep. 2023 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Paradise Chronicle|Paradise Chronicle]], oh je, des chene mir do nit flicke. Des lyt dodra, ass dr Code ''als'' in dr ISO Norm 639 fir (Toskisch-)Albanisch stoht un ebe nit fir s Alemannisch, un die mobil Aasicht uf irged e Code-Lischt zuegryft, wu d ISO derhinter lyt. Wikimedia CH het do aber nyt dermit z due, do mießt me an d Programmierer bi dr Wikimedia Foundation z San Francisco. Wu findet me dänn die Lischt vu dr maischt gläsene Artikel in dr mobile Aasicht? LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 04:11, 7. Sep. 2023 (MESZ)
::Also uf mim Mobiltelefon isches eso. Lueg e mol bi dim nooch. Eifach d'Wikipedia app installiere und denn unter Meine Sprachen au die Alemannischi aawähle. E liebe Gruess [[Benutzer:Paradise Chronicle|Paradise Chronicle]] ([[Benutzer Diskussion:Paradise Chronicle|Diskussion]]) 16:17, 7. Sep. 2023 (MESZ)
:::Das het sich denn immer nonig g'änderet. Finds e biz komisch. Ich han Wikimedia CH sicher zweimal gschriibe und eimol au em Hauptsitz in San Francisco. Irgendwie hets do glaub es Kommunikationsproblem. Sie könnte jo wenigstens antworte und schriibe dass es grad käi Priorität het. [[Benutzer:Paradise Chronicle|Paradise Chronicle]] ([[Benutzer Diskussion:Paradise Chronicle|Diskussion]]) 08:39, 31. Jan. 2024 (MEZ)
::::Jo nu, do het schyns nit emol e Antwort Prioritet ... --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:54, 31. Jan. 2024 (MEZ)
== [[User:Nightgsvra5613]] ==
Good day, please check and [[Special:Nuke/Nightgsvra5613|nuke]] the contribs if needed. Thanks. [[Benutzer:Minorax|Minorax]] ([[Benutzer Diskussion:Minorax|Diskussion]]) 07:41, 23. Sep. 2023 (MESZ)
:[[User:Njufga|this as well]]. [[Benutzer:Minorax|Minorax]] ([[Benutzer Diskussion:Minorax|Diskussion]]) 07:43, 23. Sep. 2023 (MESZ)
== Alarmschtufè Rot ==
Salli Holder, irgendèn Bot odder Offender odder suscht èn Schäreschliifer hèt übber Nacht èn Huufè Fake-Artikel neu erschtellt. D Artikel sin in Änglisch vofasst un enthaaltet XML-Code o.ä. Dõdemit isch è Mittel-Ryysè-Buff entschtandè.
Chasch Dr sèll èmòl aaluègè un evtl. übber dè Stammtisch odder so dè Status Quo dokumentyrè ? Villmòl Merci für s Troubleshooting. --[[Benutzer:Fideli|fideli]] ([[Benutzer Diskussion:Fideli|Diskussion]]) 08:00, 23. Sep. 2023 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Fideli|fideli]], des isch e Troll, wu scho syt lengerem in allne metglige Sprochversionen sonigi Artikel uf Änglisch aalait. Au scho ne baar mol bi uns. Per Masseleschig cha mer eso ebis aber mit zwai Klick lesche. Vo där: kai Grund zur Sorg. Hesch gsää, ass mir am Stammtisch e Dräffe im Novämber blane? Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 10:56, 24. Sep. 2023 (MESZ)
::::Wo s nit efange überall Troll hèt... Stammtisch han i gsää, weiß bloß nit, ob's mir gluschtet.
::[[Benutzer:Fideli|fideli]] ([[Benutzer Diskussion:Fideli|Diskussion]]) 19:41, 24. Sep. 2023 (MESZ)
== Schwäbische Juden ==
Morom?
I fend, so a groaße Endrong sodd ma dischkudiera! AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 15:11, 26. Sep. 2023 (MESZ) AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 15:11, 26. Sep. 2023 (MESZ)
: Oh des duet mer laid, des isch natyrli ne Versää gsii, ich haa nume welle di fählerhafte Dateioptione („mini“) us dr Gallery welle lesche, haa die Leschig jetz ruggängig gmacht. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:26, 26. Sep. 2023 (MESZ)
:: Schao reachd. Dankschöö. Mid 83 ond weil e andre Prioridäda han, bin I nemme so up-to-date ! Gruaß AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 15:45, 26. Sep. 2023 (MESZ)
:::Oha, 83 isch jo au ne stolz Alter. Do winsch i dir vor allem gueti Gsundhait! Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]])
== [[Spezial:Byytreeg/UKihbvfa]] ==
Braucht offenbar Hilfe beim lesen. Bitte den Benutzer mit dem Leserecht ausstatten. Ist bis jetzt [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Spezial:Missbruchsfilter-Logbuech&wpSearchAction=any&wpSearchActionTaken=&wpSearchFilter=global-300&wpSearchImpact=0&wpSearchPeriodEnd=&wpSearchPeriodStart=&wpSearchTitle=&wpSearchUser=UKihbvfa&offset=&limit=2500 1961 mal] gescheitert. [[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 16:44, 26. Sep. 2023 (MESZ)
:Ist jetzt gesperrt, danke für den Hinweis. Sehen wir uns eigentlich in Linz? Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:58, 26. Sep. 2023 (MESZ)
::Ja, bin dabei. [[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 19:50, 26. Sep. 2023 (MESZ)
:::Schön, dann bis Freitag! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:56, 26. Sep. 2023 (MESZ)
::::[[Benutzer:Gsrtgsry]] der Depp ist wieder da, bitte auch Diskussionsseite dichtmachen. [[Benutzer:WikiBayer|WikiBayer]] ([[Benutzer Diskussion:WikiBayer|Diskussion]]) 11:15, 27. Sep. 2023 (MESZ)
== 20 Jahre alemannische Wikipedia ==
Hallo @[[Benutzer:Holder|Holder]], du hast kürzlich an Wikimedia CH geschrieben. Ich habe geantwortet. Könntest du mir bitte Bescheid geben, ob dir mein Vorschlag zusagt? Weil das alles eine gewisse Vorbereitung braucht, wäre es gut, bald von dir zu hören.
Herzliche Grüsse
Kerstin von WMCH [[Benutzer:Kerstin Sonnekalb (WMCH)|Kerstin Sonnekalb (WMCH)]] ([[Benutzer Diskussion:Kerstin Sonnekalb (WMCH)|Diskussion]]) 19:56, 9. Okt. 2023 (MESZ)
:Liebe [[Benutzer:Kerstin Sonnekalb (WMCH)|Kerstin]], vielen Dank, ich habe dir eine Mail geschrieben. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:33, 10. Okt. 2023 (MESZ)
== (g)freid mi ==
I (g)frei me sehr, dass'd mei Idee guud gfunne haosch un uf [[:hu:Szerkesztő:Eino81/Novellám_számiul#Ich_(alemann_változat)]] des Tekschtele grschriewe.
Bleibt die Fraog:
:Wie kennt mer des hu-Projeggd sichtbar uff die Wikipedias verlinge, speziell von de Regionalsprache? N kurze Artiggel ? Wers wert. Prädikat Kulturell wertvoll.
Mit mei'm Fußgaängerschwäbisch kann ich auf dem als-WP nix schreiben. GRUß ! [[Benutzer:MistaPPPP|MistaPPPP]] ([[Benutzer Diskussion:MistaPPPP|Diskussion]]) 18:07, 28. Okt. 2023 (MESZ) [[:de:Benutzer:MistaPPPP]]
== Ich verstehe diese Sprache nicht so gut. Ist es eine mischlinge Sprache? ==
Teilweise gibt es einige deutsche Wörter. [[Benutzer:Gologmine|Gologmine]] ([[Benutzer Diskussion:Gologmine|Diskussion]]) 16:35, 20. Dez. 2023 (MEZ)
:Hi [[Benutzer:Gologmine|Gologmine]]. Alemannic is a group of [[:en:Dialect#Dialect_as_linguistic_variety_of_a_language|dialects]] of the German Language. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:37, 20. Dez. 2023 (MEZ)
::аан заза [[Benutzer:Gologmine|Gologmine]] ([[Benutzer Diskussion:Gologmine|Diskussion]]) 11:13, 21. Dez. 2023 (MEZ)
::Миний Герман хэл өөрт чинь таалагдсангүй юу? Би Англи хэл муу чадна. харамсалтай байна [[Benutzer:Gologmine|Gologmine]] ([[Benutzer Diskussion:Gologmine|Diskussion]]) 16:37, 21. Dez. 2023 (MEZ)
:::Ach, ich finde es einfach höflicher, Menschen, deren Muttersprache nicht Deutsch ist, u. U. in Englisch zu antworten, damit wollte ich nichts über deine Deutschkenntnisse aussagen. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:40, 21. Dez. 2023 (MEZ)
== Vandale ==
Moin Holder, ich wäre dir sehr dankbar, wenn du [[Spezial:Byytreeg/91.23.86.184]] sperren könntest. LG, [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Benutzer Diskussion:TenWhile6|Diskussion]]) 08:19, 12. Mär. 2024 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]], vielen Dank, ist erledigt. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:22, 12. Mär. 2024 (MEZ)
:: S Problem bei IP-Adressa isch, dass mr se oifach ibr da Router ändra kaa. Gruaß AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 08:35, 13. Mär. 2024 (MEZ)
:::Do hesch rächt, wäg däm duen i IP au als nume fir ai Dag speere, lenger loont nit. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:52, 13. Mär. 2024 (MEZ)
:::Moin Holder, ich hätte da mal eine Frage… mein Skript [[m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] soll auf jedem Wiki, auf dem Global Sysops keine Rechte haben, die Möglichkeit bieten, vandalierende Benutzer / IP-Adressen zu melden. Dies soll SWMT-Mitgliedern die Suche nach Ansprechpartnern vereinfachen. Soweit ich weiß, hat alswiki weder GS aktiviert noch existiert eine VM.
:::Daher folgende Frage/Bitte: Könnte so eine Seite eventuell eingerichtet werden? LG, [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Benutzer Diskussion:TenWhile6|Diskussion]]) 12:21, 24. Apr. 2024 (MESZ)
::::Hallo [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]], hiermit eingericht: [[Wikipedia:Vandalismusmeldung]]. Wir können das ja hier gerne mal testen, ob es hilfreich ist. Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:22, 24. Apr. 2024 (MESZ)
:::::Danke dir. Ich baue die Seite dann heute oder morgen in das Skript ein. [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Benutzer Diskussion:TenWhile6|Diskussion]]) 13:29, 24. Apr. 2024 (MESZ)
:::::Magst du bitte noch [[de:Vorlage:Benutzer]] und [[de:Vorlage:Artikel]] in dieses Wiki importieren? Ich würde die alswiki-VM dann im Skript einfach exakt nach dewiki-Vorbild konfigurieren. [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Benutzer Diskussion:TenWhile6|Diskussion]]) 23:16, 25. Apr. 2024 (MESZ)
::::::Hallo [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]], ich habe die beiden Vorlagen nun auch hier angelegt mit demselben Inhalt wie auf dewiki. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:29, 3. Mai 2024 (MESZ)
:::::::Es funktioniert, herzlichen Dank für die Unterstützung! [[Benutzer:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Benutzer Diskussion:TenWhile6|Diskussion]]) 22:07, 3. Mai 2024 (MESZ)
== Romanischti ==
Hoi Holder. Säg äinisch, häisst das bi diär tatsächlich «[[Romanistik|Romanischti]]», wiä dui das bim [[Bruno Epple]] vor Jaarä [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Bruno_Epple&diff=prev&oldid=350620 iträid] hesch? Fir mich wäär ä Romanischti eender ä Froi, aber äifach äsoo wett ichs nid korrigiärä. – Mid ämä Friäligsgruäss --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 10:27, 5. Apr. 2024 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]], du hesch rächt, gmaint isch natyrli ''Romanischtik'', dankschen fir där Hiwys. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 11:51, 5. Apr. 2024 (MESZ)
== [[user:TaxonBot]] ==
Hallo Holder, vergibst Du TaxonBot für den Hauptseiten-Purge-Job ein Botflag bitte? Danke sehr, [[Benutzer:Doc Taxon|Doc Taxon]] ([[Benutzer Diskussion:Doc Taxon|Diskussion]]) 11:19, 21. Apr. 2024 (MESZ)
:Hallo [[Benutzer:Doc Taxon|Doc Taxon]], ist [https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:Logbuech?type=rights&user=&page=Benutzer%3ATaxonBot&wpdate=&tagfilter=&subtype=&wpFormIdentifier=logeventslist erledigt]. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 12:56, 21. Apr. 2024 (MESZ)
::von meiner Seite aus funktioniert das auch schon. Wenn Du da Unregelmäßigkeiten bemerkst (nicht aktualisierte Bestandteile), gib Bescheid. Liebe Grüße, [[Benutzer:Doc Taxon|Doc Taxon]] ([[Benutzer Diskussion:Doc Taxon|Diskussion]]) 13:28, 21. Apr. 2024 (MESZ)
== <span lang="de" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Erinnerung: Stimm jetzt über die Mitglieder des ersten U4C ab</span> ==
<div lang="de" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Diese Nachricht liegt auf Meta-Wiki auch in weitere Sprachen übersetzt vor.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Liebe:r Wikimedianer:in,
du erhältst diese Nachricht, weil du dich zuvor am UCoC-Prozess beteiligt hast.
Das ist eine Erinnerung daran, dass die Abstimmungsphase für das Koordinationskomitee des universellen Verhaltenskodex (U4C) am 9. Mai 2024 endet. Auf der [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Wahlseite im Meta-Wiki]] könnt ihr mehr über die Wahl und die Wahlberechtigung erfahren.
Das Koordinationskomitee des universellen Verhaltenskodex (U4C) ist eine globale Gruppe, die sich für eine gerechte und konsequente Umsetzung des UCoC einsetzt. Communitymitglieder waren eingeladen, sich für das U4C zu bewerben. Mehr Informationen über das U4C und seine Aufgaben sind in [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|der U4C-Satzung]] zu finden.
Bitte teile diese Nachricht mit Mitgliedern deiner Community, sodass sie sich auch beteiligen können.
Für das UCoC-Projektteam<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 01:15, 3. Mai 2024 (MESZ)
<!-- Nachricht versandt von Benutzer:RamzyM (WMF)@metawiki durch Verwendung der Liste unter https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list&oldid=26721206 -->
== Wikidata Wikipedia:WikiProject Cities ==
Hallo Holder,
Du hast ja das plattdüütsche [[:nds:Wikipedia:Wikiprojekt Öörd|Wikiprojekt Öörd]] bei Wikidata zu [[d:Q5497514]] hinzugefügt. Hat das einen bestimmten Grund? Das englische Wikiproject Cities finde ich, ist nicht so recht das beste "Match". So sind auch die Interlinks zu ein paar anderen Ortsprojekten in Regional- und Minderheitensprachen verloren gegangen, für uns am wichtigsten zum Beispiel das Projekt auf der nedersaksischen Wiki. Das habe ich aber auf Wikidata hinzugefügt.
Viele Grüße aus dem Norden der deutschen Regionalsprachen- und Dialektwikis! [[Benutzer:Flaverius|Flaverius]] ([[Benutzer Diskussion:Flaverius|Diskussion]]) 11:14, 12. Jul. 2024 (MESZ)
:Hallo [[Benutzer:Flaverius|Flaverius]] , das hatte keine tieferen Grund, ich hatte das halt einfach irgendwie verknüpft, du kannst das jederzeit so ändern, wie es dir sinnvoller erscheint. Viele Grüße aus dem Südwesten. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:54, 12. Jul. 2024 (MESZ)
== Artikel [[Gerhard Götz (Weinbaufachmann)]] ==
Hallo Holder,
warum hältst du dich nicht an die Regelungen unter [[WP:RU#Urheberrächt]]? Gruß [[Benutzer:Rosenzweig|Rosenzweig]] ([[Benutzer Diskussion:Rosenzweig|Diskussion]]) 22:55, 12. Jul. 2024 (MESZ)
:Hallo [[Benutzer:Rosenzweig|Rosenzweig]], war keine Absicht, ich war einfach noch nicht fertig, jetzt habe ich die Vorlage mit dem Übersetzungshinweis eingefügt [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerhard_G%C3%B6tz_(Weinbaufachmann)&diff=prev&oldid=1057828]. Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:50, 13. Jul. 2024 (MESZ)
== Änderung ==
Hi Holder,
nix gohd mai! Blos d de:WP vrhäld se no normal - isch des blos bei mir aso? AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 08:16, 6. Sep. 2024 (MESZ) AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 08:16, 6. Sep. 2024 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Avernarius|Avernarius]], bi mir git s kai Probläm. Aber mänkmol dien si halt ebis an dr Software ändere, un no isch d Datebank fir e baar Minute gsperrt. Git s denn bi dir allno Probläm? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:46, 6. Sep. 2024 (MESZ)
:Dr ganze Kopf vo dr Awzte isch weg AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 07:29, 7. Sep. 2024 (MESZ) AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 07:29, 7. Sep. 2024 (MESZ)
::`Was maisch du mit 'Awzte'?
::Wänn du Probläm hesch mit eme neie Design vu dr Wikipesia (d dewiki het des nit), no chasch fir dii uf [[Spezial:Ystellige#mw-prefsection-rendering]] s alt design (Vector 2010) yystelle. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:27, 7. Sep. 2024 (MESZ)
::En dr fr:WP hod's s gleich Problem geba, do muaß e abr d'alt Versioo nemma! AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 08:14, 10. Sep. 2024 (MESZ)
::Danke. Des 'Awzte' war a Typo. AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 07:38, 10. Sep. 2024 (MESZ)
== Noochricht ==
Sàlut!
Ich hàb keni Mail bikumme. Ich weiss nit emols meh, wel e-Adress vun mr àn dr Funktion verbunde-n-ésch. Sichr e gànz àlti... Un jetz? -- [[Benutzer:Stephele|Stephele]] ([[Benutzer Diskussion:Stephele|Diskussion]]) 12:43, 22. Sep. 2024 (MESZ)
P.S.: Un ich weiss nit, wi mr do signiert!
- Ah - `S geht otomàtisch!
:Sali Stephele, kai Problämn, ich haa dir nume gschribe, ass es villicht e Dräffe im Novämber git, villicht im Elsass, lueg mol [[Wikipedia:Stammtisch#Novämberdräffe?|do]]. Weli Mailadräss mit dym Konto verchnipft isch, chasch [[Spezial:Ystellige|doo]] nooluege. Grueß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:06, 22. Sep. 2024 (MESZ)
== Zruggsetze vo minere Syte-Verschiebig ==
Hello Hodler,
I recently moved the page "[[Liechtensteinerisch]]" to "[[Liachtaschtänerisch]]" to align the title with the URL, as there was a clear inconsistency between the two. However, I noticed that you reverted this change. Could you kindly explain the reason for this reversal and on what rule or guideline this decision is based? At the very least, a redirect from the other name would help users find the article more easily. Looking forward to your response.
Regards — '''[[Benutzer:Baidax|Baidax]]''' <sup>[[Benutzer Diskussion:Baidax|💬]]</sup> 12:58, 24. Okt. 2024 (MESZ)
:Hi Baidax, as there are different language varieties and also different orthographic systems in Alemannic, we have decided many years ago that all articles should all be listed under a standard german lemma. Forwarding in the different language varieties is not desired. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 14:52, 24. Okt. 2024 (MESZ)
::Thank you for your answer and explanation, Holder. However, I remain convinced that this does not help accessibility and adds confusion, especially when the title is eventually changed and the URL title does not appear. The way linguistic versions with the same issue (Ligurian, Norman, Picard, etc.) work is that they specify the linguistic variety in which the article is written and maintain the correspondence between the URL and the title (even when there are multiple possible spellings). — '''[[Benutzer:Baidax|Baidax]]''' <sup>[[Benutzer Diskussion:Baidax|💬]]</sup> 16:42, 24. Okt. 2024 (MESZ)
:::Many thanks for your perspective. You know, we have already discussed this question several times, but so far we are not convinced of other solutions. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:36, 24. Okt. 2024 (MESZ)
::::Such proposal stem from ah kind of thinking, quite opposite to the roots of regional Wikipedias. Unfortunately some Wikipedians try again and again, to force others into their way of thinking, instead of respecting others, and - if having different views - not asking BEFORE modifying in areas they aren't familiar with. AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 07:59, 25. Okt. 2024 (MESZ)
== Unused files ==
Hello! You have uploaded [[:Datei:Zedler-Pokal 1.JPG]] and [[:Datei:Zedler-Pokal 2.JPG]] that are not in use. Were they meant as user page images or for use in an article? If there are article about any of you perhaps you can add a wiki-link? If the files are no longer relevant perhaps they could be deleted? [[Benutzer:MGA73|MGA73]] ([[Benutzer Diskussion:MGA73|Diskussion]]) 21:01, 29. Okt. 2024 (MEZ)
:Why should we delete them? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:57, 30. Okt. 2024 (MEZ)
::If they are not usable and are not likely ever to be used they are of no use to Wikipedia. But if a good description is added the files may be usable somewhere. Especially if they are moved to Commons and added to a relevant category. --[[Benutzer:MGA73|MGA73]] ([[Benutzer Diskussion:MGA73|Diskussion]]) 20:25, 30. Okt. 2024 (MEZ)
:::I don't share your view that images are of no use to Wikipedia if they are not included on pages. But of course you can move them to Commons. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:30, 30. Okt. 2024 (MEZ)
:::: Files can also be of use if they are in a relevant category. For example if it is a Wikipedia meetup. But if the description or categories does not explain what or who is on the photos then the chance anyone will benefit from the photos are very low. That is why I suggested to add wiki links so people will know. --[[Benutzer:MGA73|MGA73]] ([[Benutzer Diskussion:MGA73|Diskussion]]) 20:42, 30. Okt. 2024 (MEZ)
::::: Stimmt scho, Holder, die Bilder setted na Kategorye zueggoordnet wèèrde. En Gruez, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 21:08, 30. Okt. 2024 (MEZ)
::::::I've moved the files to Commons and deleted the local uploads. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:51, 31. Okt. 2024 (MEZ)
::::::: I noticed the files on Commons are categorized very nicely :-)
::::::: I also noticed that [[Template:NowCommons]] put files in [[:Kategorie:Wikipedia:Lösche]]. If files moved to Commons are not deleted perhaps change the category to "NowCommons" or make a telplate like [[:en:Template:Keep local]] to add on the files that are not deleted locally. --[[Benutzer:MGA73|MGA73]] ([[Benutzer Diskussion:MGA73|Diskussion]]) 13:38, 31. Okt. 2024 (MEZ)
::::::::Griaß Gott MGA73,
::::::::mir send en dr allemannischa Wikipedia! S isch guadr Brauch, en jedr Wikipedia dia Schbroch z nemma, mo drzua ghairt.
::::::::Hi MGA73,
::::::::rhia is the allemannic Wikipedia. Usually for communication in a Wikipedia the appropriate language should be used AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 07:20, 1. Nov. 2024 (MEZ)
:::::::::Mir mien do nit päpschtliger wie dr Papscht sy. If the colleague asks me in English, I will answer in English as well. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:46, 1. Nov. 2024 (MEZ)
== Bitte um Die Löschung meiner Benutzerseite ==
Lieber Holder,
ich wünsche die Löschung meiner Benutzerseite.
[[Benutzer:Blidfried]]
Vielen herzlichen Dank
Blidfried [[Benutzer:Blidfried|Blidfried]] ([[Benutzer Diskussion:Blidfried|Diskussion]]) 18:15, 9. Nov. 2024 (MEZ)
== Featured articles in kleinen Wikis ==
Lieber Holder!
Eine Frage an dich als "Kleine-Wikis-Experte".
Wir haben zur Zeit eine annonyme englsich schreibende IP ([[:nds:Spezial:Bidrääg/90.154.71.206]]) in der plattdeutschen Wiki, die zahlreiche Änderungen an den Seiten [[:nds:Wikipedia:Uns Beste]] un [[:nds:Wikipedia:Utwählt Artikel dissen Maand]] vorgenommen hat und vorschlägt unsere Kategorie für ''featured articles'' "Uns Beste" wieder ins Leben zu holen (siehe [[:nds:Wikipedia:Ik bruuk Hülp#Uns Beste (Featured articles)]])
Da zur Zeit nur ich und Eastfrisian aktiv sind, sehe ich nicht die Kapazitäten "Uns Beste" mit den bisherigen Kriterein und Wahlverfahren wieder ins Leben zu holen. In der alemannischen Wiki läuft es gut mit den "läsigen" un "bsunders glungeni Artikel". Weißt du wie die Wahl in anderen kleinen Wikis läuft, die wie wir im Moment nur wenige aktive Benutzer haben? Entscheiden dort einfach Admins welche Artikel sie auszeichnen oder wie läuft das?
Viele Grüße aus der plattdeutschen Wiki [[Benutzer:Flaverius|Flaverius]] ([[Benutzer Diskussion:Flaverius|Diskussion]]) 11:27, 12. Nov. 2024 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:Flaverius|Flaverius]], es gibt da keine projektübergreifenden Vorschriften, wie Entscheidungen zu Featured Articles getroffen werden müssen (im Gegensatz zu Adminwahlen). Das könnt ihr wenigen Aktiven in der plattdeutschen Wikipedia völlig selbstständig entscheiden. Dazu benötigt es auch keine Adminrechte. In anderen kleinen Sprachversionen, die ähnlich wenige Aktive haben, gibt es meinem Eindruck nach meist gar keine solchen Artikelauszeichnungen. Aber warum solltet ihr da nicht einen eigenen Weg gehen. Diese Regeln, die bei euch mal erstellt wurden, sind ja nicht in Stein gemeißelt und können von euch jederzeit geändert werden, so wie es für euch passend ist. Viele Grüße und viel Erfolg dabei! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:39, 12. Nov. 2024 (MEZ)
::Okay vielen Dank! Mal sehen, was mit unseren begrenzten Resoourcen möglich ist. Schön wär's ja, wenn die plattdeutsche Wiki nach so langer langer Zeit auch einige "featured articles" bekommt. Ein paar gute Artikel verstecken sich ja bei uns. [[Benutzer:Flaverius|Flaverius]] ([[Benutzer Diskussion:Flaverius|Diskussion]]) 19:34, 12. Nov. 2024 (MEZ)
== Wikihistory-Kram ==
Kannst du bitte bei Gelegenheit [[:de:Benutzer:Wurgl/WikiHistory.js]] nach [[Benutzer:APPER/WikiHistory.js]] kopieren. Das Ding hab ich um alles außer BNR und Diskussionsseiten erweitert. Danke. --[[Benutzer:Wurgl|Wurgl]] ([[Benutzer Diskussion:Wurgl|Diskussion]]) 16:00, 19. Dez. 2024 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:Wurgl|Wurgl]], ist erledigt. Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:33, 19. Dez. 2024 (MEZ)
== Doppelartikel ==
Sàlü,
M'r hann a Doppelàrtìkel [[Arrondissement Val-de-Briey]] (wuni grààd ärschtällt hàà) un [[Arrondissement Briey]] (dr ehamooliga Nàmma). Kààsch ainer vu da baida leescha?
Märsi [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 17:26, 16. Jan. 2025 (MEZ)
:Kai Problem, ich haa us em alte Artikel mol e Wyterlaitig drus gmacht. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:09, 16. Jan. 2025 (MEZ)
::Un jetz per Versionzämefierig zämedue. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:40, 16. Jan. 2025 (MEZ)
== File Mover uf Commons ==
Salü Holder
Wie ich gshe bisch du hie Admin und mir kenned üs scho vo deWP. I bi hie eigetli numme im Sinn vo Commons tätig, entweder per Script oder mängisch halt manuell au am Bilder tuusche. Wärs dir ned möglich, das du min Account hoochstuffe chöntsch? Denn müend er mini Biiträg künftig au nümme zersch checke. Darfsch sälbserständlich au nei säge, denn muess i halt zerscht meh Biiträg leischte. Liebi Grüessli us der Schwiiz. [[Benutzer:Ziv|Ziv]] ([[Benutzer Diskussion:Ziv|Diskussion]]) 16:26, 17. Jan. 2025 (MEZ)
:[[Datei:Dancer in Sari.jpg|mini|100px|häb dank!]]
:Merci viu mau, du bisch e Schatz. E schööns Wucheend. [[Benutzer:Ziv|Ziv]] ([[Benutzer Diskussion:Ziv|Diskussion]]) 16:53, 17. Jan. 2025 (MEZ)
::Sali Ziv, gäärn gschää, dir au e scheen Wuchenänd. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:11, 17. Jan. 2025 (MEZ)
== Proxi ==
Hoi Holder: Du, was isch e Proxi-Speerig? Mer händ da en IP, wo alewyl wider wandaliert, aso schynts e feschti IP, käini, wo all Taag änderet. En Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:13, 25. Feb. 2025 (MEZ)
:Sali Freiguet, was gnau mainsch? Wel isch denn die fescht IP? Där Vandal het doch ab un zue amig e neii. Un was het des mit Proxys z due? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 16:38, 25. Feb. 2025 (MEZ)
::Lueg daa: [[Spezial:Byytreeg/178.197.206.229]]. Wämmer speert, gits irged e Wariante mit «Proxy»: ''IP-spezifischi Sperrgründ. Proxy, wäge Vandalismus vo einzelne Benutzer lengerfrischtig gsperrt'' – und die häsch duu vor Churzem emal pruucht. --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 16:55, 25. Feb. 2025 (MEZ)
:::Ah so, s git e Regle vu dr WMF, ass me nit mit uffige Proxys derf editiere, lueg [[:meta:No_open_proxies/de]]. IPs mit uffige Proxys solle zum Schutz vu dr Wikipedia alli diräkt gesperrt wäre, egal was si mache. Sälle Sperrgrund chasch aber rueig au nee, isch halt fir wämer e IP lenger sperrt. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:05, 25. Feb. 2025 (MEZ)
== Kategorie:Benutzer uss Lieschtel ==
Hoi Holder: Under de ''Kategorie:Benutzer uss dr Nordweschtschwiiz'' schynt d ''Kategorie:Benutzer uss Lieschtel'' ändloos z sy. Was isch daa lätz? LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 10:38, 17. Mär. 2025 (MEZ)
:Des isch dohär chuu, ass sälli Vorlag in dr Kategori yybunde gsii isch, ich haa si jetz mol uusegnuu. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:18, 17. Mär. 2025 (MEZ)
::Ah – merci! --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 17:42, 17. Mär. 2025 (MEZ)
==[[Alemannische Vogelnamen|Alemannischi Fogelnäme]]==
Hoi Holder, i ha de Artikel noi aaglait. chasch Du bitte emole im Aafang bi de Iilaitig öberprüeffe. öb da mit de Tielekt ase stimmt. Di noi Versioon isch müesamm zom schaffe. Wie chamer z.B. di rooti Deppelini uuschalte. Wiso chunnt die inere Sprooch wo kai gregleti Schriibig hett? --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 12:45, 29. Mär. 2025 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]], ich haa allno Vector 2010 yygstellt un nit di nei Version. Was gnau mainsch mit ''di rooti Deppelini''? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:07, 30. Mär. 2025 (MESZ)
::Bi meer werd jedes Wort root underwelelet, wenns faltsch gschriben isch :-( --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 18:44, 30. Mär. 2025 (MESZ)
:::Ah stimt, des het s au bi mir, au in dr alte Yystellige. Ich glaub, do muesch mol uf dr dewiki noofroge, villicht do [[:de:WP:FZW]]. S cha aber au syy, ass des gar nyt z due het mit dr Wikipedia un aifach vu dr automatische Rächtschrybbriefig vum Browser chunnt. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:56, 30. Mär. 2025 (MESZ)
== [[User:Der Wolf im Wald|Der Wolf im Wald]] ==
Might I ask why you blocked this user four years after he made a single (seemingly constructive) edit? [[Benutzer:JayCubby|JayCubby]] ([[Benutzer Diskussion:JayCubby|Diskussion]]) 00:57, 11. Apr. 2025 (MESZ)
:Hi [[Benutzer:JayCubby|JayCubby]]. This user uses his own pictures in articles and if these pictures are reused by readers, but the license is not exactly observed, he has lawyers send out warning letters with costs of several thousand Euros. This user has developed a business model to earn a lot of money with free licenced pictures. I think this is a massive project damage to Wikipedia. Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:26, 11. Apr. 2025 (MESZ)
::Ah. I did not realize that, thanks for explaining. [[Benutzer:JayCubby|JayCubby]] ([[Benutzer Diskussion:JayCubby|Diskussion]]) 19:53, 11. Apr. 2025 (MESZ)
== Gmeene im Waadtland ==
Salü Holder
I bü grad vermehrt da am Wappe tuusche u i ha vor es paar Täg gmerkt, das bi einige Artikel da wohl d'Chöpf ned stimmed. Wappe, Charte, Koordinate usw... . [[Saint-Livres]] benutzt Saint-Oyens, [[Saint-Oyens]] het Saint-Prex u wemmer zu [[Saint-Prex]] göht, so hets Saint-Saphorin (Lavaux) drinn. I weiss ned welli Artikel da schüsch no betroffe sind, öppis hani mau gwächslet, aber chasch vellech mau säuber no drübergugge? Du hesch dye besser im Griff. Merci viumau. Schöns Wucheend u liebi Grüess, <span style="font-family:Comic Sans MS;">[[Benutzerin:Ziv|זיו「Ziv」]] • <small>[[Benutzerin Diskussion:Ziv|Geredt mit di Ziv du vunderlakhe Mentsh]]</small></span> 18:40, 19. Jul. 2025 (MESZ)
:Sali [[Benutzerin:Ziv|Ziv]], dankschen fir där Hiiwys. Ich haa dodmol die Artikel us ere Datebank use gmacht, un do isch schyns ebis in dr Zylede verrutscht gsii. Wänn i wider us dr Ferie zrugg bii, lueg i mol druf. Gruess --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:16, 4. Aug. 2025 (MESZ)
::Isch am Änd nume no ai Gmai gsii, wu nonig korrigiert gsii isch. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 16:25, 7. Aug. 2025 (MESZ)
== nodäm ==
Hoi Holder: Mir fallt uuf, das es i vile vo dynen Artikel s Wöörtli «nodäm» git. Gits das i dynere Mundaart würkli? Aso s Opfiger Wöörterbuech häts nööd. Ja, ich ha gsee, das es sporaadisch (nöd alewyl us de beschte Quäle!) au vom Idiotikon biläit wiird. Aber trotzdèm ... Äimaal han i s jetz usegrüert, aber vilicht isch das übergriffig gsy – bi jetz gspanen uf dyni Mäinig. (Was i aber korigiert ha, das isch «je nodäm» – das sind ja drüü Wöörter: «je no däm». Au nöd grad klassischi Mundaart, aber halt modèrni.) En liebe Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 19:17, 20. Sep. 2025 (MESZ)
:Sali [[Benutzer:Freigut|Freiguet]], jo, in e Dail Fäll sott i statt «nodäm» besser «wu» schrybe, wie do z. B. bi ''<s>Nodäm</s> Wu si 1938 us dr Haft entloo woore isch, het si zeerscht as Kunterischti in dr Wäärchstatt Theodor Krafft z Stuagert gschafft.'' Aber in mym Sprochgfiel haißt «wu» au, ass des im zweete Dail diräkt druf bassiert un nit erscht vyl speter, un in sonige Fäll, wu dr zweet Dail vum Satz erscht vyl speter bassiert, schryb derno ender «nodäm». Aber villicht isch des halt au aifach bi mir massiv iberformt dur d Standardsproch un im klassische Dialäkt sait me iberall «wu». Du chasch des au rueig korrigiere un ich will mer au Miei gee no klassischer z schrybe ;-). LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:44, 21. Sep. 2025 (MESZ)
::Ja, bi de Passiwierig wirds unklaar, öb glychzytig oder voorzytig. Bi der aktyve Formulierig (wo ja di tialäktaaler isch) hilft s topplet Phèrfäkt, das klaar z mache – so sind ämel ali Bileeg im Idiotikon under ''[https://digital.idiotikon.ch/p/loc/15/17 wā C1c]''. --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 11:03, 22. Sep. 2025 (MESZ)
== Benutzername ==
Hallo mein Holder, ein Filter findet, dass mein Foto-Benutzername [[user:Harald Krichel|Harald Krichel]] ungeeignet ist. Das trifft wahrscheinlich für jeden Benutzernamen mit dieser Zeichenfolge zu, mit Ausnahme von diesem. Liebe Grüße, [[Benutzer:Seewolf|Seewolf]] ([[Benutzer Diskussion:Seewolf|Diskussion]]) 18:14, 23. Okt. 2025 (MESZ)
:Hi [[Benutzer:Seewolf|Seewolf]] ich habe den Filter jetzt mal geändert. Probiere es gerne noch einmal. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:26, 23. Okt. 2025 (MESZ)
== Film der Krönung von Valerie die II in Lahr/Chrysanthema 2025 ==
Lieber @[[Benutzer:Holder|Holder]] es git en Film dazu
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kr%C3%B6nung_von_Valerie_II_f%C3%BCr_die_Chrysanthema_2025_in_Lahr.webm
und ne Categorie dazu
beschde Grüssle
--[[Benutzer:Armin Pangerl|Armin Pangerl]] ([[Benutzer Diskussion:Armin Pangerl|Diskussion]]) 20:52, 26. Okt. 2025 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:Armin Pangerl|Armin]], dankschen fir des Video, ich haa s in Artikel dryydue. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:35, 27. Okt. 2025 (MEZ)
== Wikiscan ==
Salü Holder!
Warum taucht d'als-wp hier nicht auf:
https://wikiscan.org/?menu=allsites&group=wikipedia
Glückauf, fcm. --[[Benutzer:Frank C. Müller|Frank C. Müller]] ([[Benutzer Diskussion:Frank C. Müller|Diskussion]]) 20:12, 6. Nov. 2025 (MEZ)
:Hallo [[Benutzer:Frank C. Müller|Frank]], der Direktlink funktioniert: https://als.wikiscan.org/, aber warum die alswiki in der Übersicht nicht mehr gelistet wird, weiß ich nicht, früher war sie dort dabei. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:41, 7. Nov. 2025 (MEZ)
:: Vielen Dank, der Direktlink tuts zuerst ja mal auch! Glückauf, fcm. --[[Benutzer:Frank C. Müller|Frank C. Müller]] ([[Benutzer Diskussion:Frank C. Müller|Diskussion]]) 13:31, 7. Nov. 2025 (MEZ)
== Labialisierter stimmhafter velarer Aproximant ==
Hi, Holder.
Auf der Alemanischen Wikipedia schreibst du, dass in der höchstalemanischen Varietät der Gemeinde Eischeme in Norditalien der labialisierte stimmhafte velarer Approximant (im entsprechenden Artikel von dir analog zum englischsprachigen Ausdruck stimmhafter labiovelarer Aproximant genannt) durch romanischen Einfluss entstanden sei. Gerne wollte ich wissen, ob dass wirklich so sei, denn so weit ich weiß, gibt es diesen Laut bereits im Mittel- und Althochdeutschen. Letzteres führt einfach protogermanisches /w/ fort, bei dem es sich doch auch um einen stimmhaften labiovelaren Approximanten handelt. Wenn es tatsächlich so ist wie du schreibst, wäre es vielleicht interessant zu erfahren, aus welchem ursprünglichem Laut sich /w/ im Eischemer Dialekt entwickelt hat.
Ich will dir da auch gar nicht zu nahe treten, denn du kennst dich da vermutlich besser aus. Also nicht als Kritik vetstehen. Bist du denn Sprachwissenschaftler?
Gerne wollte ich dich auch fragen, ob die allemanischen Sprachinseln in der Schweiz denn nach deren Besiedlung isoliert waren oder noch in Kontakt zum Waliserdeutschen Sprachgebiet in der Schweiz standen, also Teil des kontinental westgermanischen Dialektkontinuums waren. Denn ich habe als Usserschwiizer keine Chance da was zu verstehen. Bei den Dialekten im Oberwalis ist das schon etwas einfacher, wenn auch sehr schwierig.
Da ich leider nicht angemeldet bin, wäre ich dankbar, wenn du mir nicht hier sondern einfach auf der Diskussionsseite des entsprechenden Artikels antwortest. Chansch geru öich uf titschu antwortu. Vieliicht bigriiffu ich ja öppis😅
Allerbeste Grüße😀
P.S. Ich weiß, dass hier normalerweise Alemanisch gesprochen wird, aber als Norddeutscher kann ich leider kein einziges Wort Alemanisch. [[Spezial:Byytreeg/~2025-34596-20|~2025-34596-20]] ([[Benutzer Diskussion:~2025-34596-20|Diskussion]]) 22:42, 18. Nov. 2025 (MEZ)
:Hallo, ich kann hierzu auch nicht mehr als das sagen, was [[Benutzer:Freigut|Freigut]] [[Diskussion:Südwalserdeutsch#Stimmhafte_ahd._f,_s_als_Romanismen|hier geantwortet analog hat]]. Zum Sprachkontakt ist es vielleicht noch interessant zu wissen, dass die Händler von Gressoney seit dem 16 Jh. Handel mit Gebieten in der Schweiz und Deutschland geführt haben und damit Kontakt dorthin hatten, während die Handwerker von Issime seit dem 17. Jh. nach Savoyen, nach Frankreich und in die Romandie gegangen sind. Gruß --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:41, 19. Nov. 2025 (MEZ)
::Ich habe aktuell leider die Literatur nicht mehr vorliegen, die ich damals verwendet habe (außer denjenigen, die mittlerweile als Digitalisate vorliegen), deshalb kann ich auch nicht mehr so einfach nachschauen. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:45, 19. Nov. 2025 (MEZ)
:::Ich danke dir trotzdem!
:::VG. [[Spezial:Byytreeg/~2025-34800-57|~2025-34800-57]] ([[Benutzer Diskussion:~2025-34800-57|Diskussion]]) 10:40, 19. Nov. 2025 (MEZ)
::Noch etwas zum Sprachkontakt: Ja, gewisse Leute aus Gressoney hatten Kontakt mit dem deutschen Sprachraum nördlich der Alpen (siehe Holders Antwort). Darüber hinaus hatte auch ein Teil der Bevölkerung in Macugnaga und Pomatt/Formazza über das Säumerwesen Kontakt mit dem Saasertal (nördlich von Macugnaga) bzw. dem Goms und dem Hasli (nördlich von Formazza). In beiden Orten, also Macugnaga und Formazza, fand im 19. Jahrhundert auch noch einmal eine gewisse Zuwanderung aus dem Saasertal bzw. Goms statt. Issime aber war, wie Rimella, vollständig auf die romanische Welt ausgerichtet. Diese beiden Orte haben auch ein Lautsystem, das weitgehend mit demjenigen ihrer jeweiligen romanischen Nachbarmundarten übereinstimmt. Schon im 19. Jahrhundert und wieder im 20. Jahrhundert wurde berichtet, dass man als Besucher zunächst meine, die Leute sprächen eine romanische Mundart, bis man merkt, dass die Wörter deutsch sind ... Gruss, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 10:39, 19. Nov. 2025 (MEZ)
:::Danke Freiguet. Aber mehr kannst du nicht zum stimmhaften labiovelaren Approximanten sagen?
:::Beste Grüße [[Spezial:Byytreeg/~2025-34897-78|~2025-34897-78]] ([[Benutzer Diskussion:~2025-34897-78|Diskussion]]) 10:52, 19. Nov. 2025 (MEZ)
::::Ich gebe [https://als.wikipedia.org/wiki/Diskussion:S%C3%BCdwalserdeutsch#Stimmhafte_ahd._f,_s_als_Romanismen hier] Antwort, damit alles «zusammenbleibt». LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 16:40, 19. Nov. 2025 (MEZ)
== Nochricht:Dialäkt-Neuigkeite/Bücher ==
Hoi Holder: I dère Rubrik han i chuum jee Nöis ietaa – ghöört daa ali nöi Mundaartliteratuur ine? Dänn müesst me wol rächt vill naaträäge (nu scho d Schobinger-Krimi, wo i groosser Zaal usechömed – die trääg i deet ali naa). Falls d findsch, da ghööri ali Mundaartbeletrischtik ine, chan i ja emaal aafange, wänns mer langwylig sett sy ... Wöörterbüecher degäge han i zimli konsequänt i di deetig Lyschten inetaa. En Gruez, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 09:24, 19. Dez. 2025 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:Freigut|Freiguet]], wänn s no mir goot, cha me do alli Biecher dryydue, wu ebis z due hän mit alemannische Dialäkt, also di ganz sprochwisseschaftli Literatur und au di ganz Dialäktliteratur! LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:38, 19. Dez. 2025 (MEZ)
::Jesses Gott, die au na ... :-) Spraachwüsseschaftlichi Literatuur chunt aber hauptsächli i de Form vo Uufsätz use --> ? --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 09:59, 19. Dez. 2025 (MEZ)
:::Feel free to make a selection! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 11:18, 19. Dez. 2025 (MEZ)
== HLS-Voorlaag ==
Hoi Holder: Wurum gits i de HLS-Voorlaag vo der alemanische WP äigetlich nach em Lemma ekäin Punkt me? Lueg öppen under [[Eduard Schönenberger#Literatuur]]. LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 12:07, 29. Dez. 2025 (MEZ)
== Händi-Wèrsioon ==
I de Mobilwèrsioon wird zB. i de hoochtüütsche WP nöd aazäiget, das es der Artikel au i der alemanische WP git. S ghäisst dän äifach: Es git der Artikel i käneren andere Spraach – was nöd stimmt ... Was chönnt mer daa ächt mache? En Gruez, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:36, 12. Jan. 2026 (MEZ)
:Hesch do mol e Byschpel derfir? No frog i bi dr Tächnische Hilf vu WMDE aa. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 14:39, 12. Jan. 2026 (MEZ)
::Chunt per Mail. --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:57, 12. Jan. 2026 (MEZ)
:::Guada Morga!
:::Zom Thema 'Soziale Medie', mo moischdens mobil gnutzt werred: Wann I ebbes auf TikTok fend, mo ma d als:WP erwähna kennd, no mach I des. AVS -<small> Beidräg zom [[Portal:Schwoba]]</small> 07:21, 13. Jan. 2026 (MEZ)
::::Find i guet, git s do Reaktione druf? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 07:26, 13. Jan. 2026 (MEZ)
== Diskussion ==
Hello. Was [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskussion:Basshunter&diff=prev&oldid=1079900 this] edit a missclick? [[Benutzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benutzer Diskussion:Eurohunter|Diskussion]]) 14:32, 20. Jan. 2026 (MEZ)
:I think you should place such a wish for pictures in a bigger language version, e.g . the Swedish Wp. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:26, 20. Jan. 2026 (MEZ)
== «Was verwyst do druff» ==
Hoi Holder: Klickt mer uf «Was verwyst do druff» (bi miir links uf de Syte, jetz glaub standardmèèssig nüme deet), chunt mer uf d Syte mit de Link, und deet ghäissts: «Di folgende Sytene händ en Link wo da ane führt:» Woo cha me das alemanisiere? «folgend», «führt» isch hoochtüüsch, und über «Sytene» cha me ja stryte ... LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 11:18, 27. Jan. 2026 (MEZ)
:Sali [[Benutzer:Freigut|Freiguet]], die Syschtemmäldig chasch do korrigiere: [[MediaWiki:Linkshere]]. Des het im Ibrige no dr [[Benutzer:Transalpin|Transalpin]] anne 2004 yydrait ghaa ... LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:04, 27. Jan. 2026 (MEZ)
::Super, danke! --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:32, 28. Jan. 2026 (MEZ)
== Datei:Southern aegean volcanic arc.jpg ==
Hallo, Holder.
Können Sie den Text der [[:Datei:Southern aegean volcanic arc.jpg|thumb|250px|Der vulkanische Kykladenbogen in der Ägäis]] ins Alemannische übersetzen und die Datei am Anfang des Artikels [[Ägäischer Vulkanbogen]] einfügen?
Mit freundlichen Grüßen, [[Benutzer:Kurcke|Kurcke]] ([[Benutzer Diskussion:Kurcke|Diskussion]]) 16:58, 27. Feb. 2026 (MEZ)
::Hallo, Holder.
::Ich ziehe den Antrag zurück, da der Dateitext übersetzt und die Karte im Artikel hinzugefügt wurde.
::Mit freundlichen Grüßen, [[Benutzer:Kurcke|Kurcke]] ([[Benutzer Diskussion:Kurcke|Diskussion]]) 23:07, 18. Mär. 2026 (MEZ)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:29, 28. Apr. 2026 (MESZ) </div>
== Alemannisch ==
Hello. I'm looking for Alemannic translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Benutzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benutzer Diskussion:Eurohunter|Diskussion]]) 19:41, 7. Mai 2026 (MESZ)
:Hi [[Benutzer:Eurohunter|Eurohunter]], which ones do you mean? I can have a look. Regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 17:02, 8. Mai 2026 (MESZ)
:: I'm looking for:
::: "studio album by Basshunter"
::: "compilation album by Basshunter"
::: "song by Käärijä and Basshunter"
::: "single by Käärijä and Basshunter"
::: "promotional single by Basshunter"
::: "music video by Basshunter"
::: "lyric video by Basshunter"
:::: [[Benutzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benutzer Diskussion:Eurohunter|Diskussion]]) 20:02, 8. Mai 2026 (MESZ)
Here your are:
:::: "studio album by Basshunter" > ''Studioalbum vum Basshunter''
:::: "compilation album by Basshunter" > ''Kompilation vum Basshunter''
:::: "song by Käärijä and Basshunter" > ''Lied vum Käärijä un em Basshunter''
:::: "single by Käärijä and Basshunter" > ''Single vum Käärijä un em Basshunter''
:::: "promotional single by Basshunter" > ''Promosingle vum Basshunter''
:::: "music video by Basshunter" > ''Musikvideo vum Basshunter''
:::: "lyric video by Basshunter" > ''Lyrikvideo vum Basshunter''
--[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:21, 8. Mai 2026 (MESZ)
::::: All added. Thank you. "Kompilation vum Basshunter" different to German "Kompilations'''album''' von Basshunter"? [[Benutzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benutzer Diskussion:Eurohunter|Diskussion]]) 21:17, 15. Mai 2026 (MESZ)
::::::Yes, that's different. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:04, 17. Mai 2026 (MESZ)
::::::: Thanks. Added. [[Benutzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benutzer Diskussion:Eurohunter|Diskussion]]) 20:16, 21. Mai 2026 (MESZ)
== <span lang="de" dir="ltr">Möglicherweise bist du bei der U4C-Wahl wahlberechtigt!</span> ==
<div lang="de" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Ich wende mich an dich, da Du bereits an früheren Wahlen zum Koordinierungsausschuss für den [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universellen Verhaltenskodex (U4C)]] teilgenommen hast. Möglicherweise bist du bei der aktuellen U4C-Wahl wahlberechtigt, die derzeit läuft und am 2. Juni 2026 endet. Weitere Informationen zu den Kandidaten und zur Wahl findest du auf der [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|Wahlseite auf Meta]]; von dort aus gelangst du auch zur Abstimmung. Deine Teilnahme an diesen Wahlen ist für die Funktion der Wikimedia-Communities von großer Bedeutung, und wir wissen es sehr zu schätzen, dass du dir die Zeit nimmst, dich über die Kandidaten zu informieren und deine Stimme abzugeben.
-- In Zusammenarbeit mit dem U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:16, 20. Mai 2026 (MESZ)
0gaibs4xa2koozkoie0mcyv39ib6ygd
Altes Testament
0
36244
1084466
1084361
2026-05-21T20:33:05Z
Freigut
8945
Gramatik
1084466
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:Alts Teschtamänt}}
{{Dialekt|Berndeutsch|Bärndütsch|Bärndütsch}}
{| class="wikitable float-right"
|'''D Büecher vom Alte Teschtamänt'''
|-
|Pentatoich
|-
|
* [[1. Buch Mose|Genesis]] (1 Mose)
* [[2. Buch Mose|Exodus]] (2 Mose)
* [[3. Buch Mose|Levitikus]] (3 Mose)
* [[4. Buch Mose|Numeri]] (4 Mose)
* [[5. Buch Mose|Deuteronomium]] (5 Mose)
|-
|Gschichts Büecher
|-
|
* [[Buch Josua|Josua]]
* [[Buch Richter|Richter]]
* [[Buch Rut|Rut]]
* [[1. Buch Samuel|1 Samuel]]
* [[2. Buch Samuel|2 Samuel]]
* [[1. Buch der Könige|1 Chönige]]
* [[2. Buch der Könige|2 Chönige]]
* [[1. Buch der Chronik|1 Chronik]]
* [[2. Buch der Chronik|2 Chronik]]
* [[Buch Esra|Esra]]
* [[Buch Nehemia|Nehemia]]
* [[Buch Ester|Ester]]
*
*
|-
|Lehrbüecher
|-
|
* [[Buch Ijob|Ijob]] (Hiob)
* [[Buch der Psalmen|Psalme]]
* [[Buch der Sprichwörter|Sprichwort]] (Sprüch vom Salomo)
* [[Kohelet]] (Prediger vom Salomo)
* [[Hohelied]]
|-
|Prophete
|-
|
* [[Jesaja]]
* [[Jeremia]]
* [[Klagelieder Jeremias|Chlagelierder vom Jeremia]]
* [[Buch Hesekiel|Ezechiel]] (Hesekiel)
* [[Buch Daniel|Daniel]]
* [[Buch Hosea|Hosea]]
* [[Buch Joel|Joel]]
* [[Buch Amos|Amos]]
* [[Buch Obadja|Obadja]]
* [[Buch Jona|Jona]]
* [[Buch Micha|Micha]]
* [[Buch Nahum|Nahum]]
* [[Buch Habakuk|Habakuk]]
* [[Buch Zefanja|Zefanja]]
* [[Buch Haggai|Haggai]]
* [[Buch Sacharja|Sacharja]]
* [[Buch Maleachi|Maleachi]]
|}
{| class="wikitable float-right"
|'''D Büecher vom Alte Teschtamänt'''
'''mit Deutokanonische Schrifte'''
|-
|Pentatoich
|-
|
* [[1. Buch Mose|Genesis]] (1 Mose)
* [[2. Buch Mose|Exodus]] (2 Mose)
* [[3. Buch Mose|Levitikus]] (3 Mose)
* [[4. Buch Mose|Numeri]] (4 Mose)
* [[5. Buch Mose|Deuteronomium]] (5 Mose)
|-
|Gschichts Büecher
|-
|
* [[Buch Josua|Josua]]
* [[Buch Richter|Richter]]
* [[Buch Rut|Rut]]
* [[1. Buch Samuel|1 Samuel]]
* [[2. Buch Samuel|2 Samuel]]
* [[1. Buch der Könige|1 Chönige]]
* [[2. Buch der Könige|2 Chönige]]
* [[1. Buch der Chronik|1 Chronik]]
* [[2. Buch der Chronik|2 Chronik]]
* [[Buch Esra|Esra]]
* [[Buch Nehemia|Nehemia]]
* [[Buch Tobit|Tobit]]
* [[Buch Judit|Judit]]
* [[Buch Ester|Ester]] + [[Stücke zu Ester|Stück zu Ester]]
*
*
|-
|Lehrbüecher
|-
|
* [[Buch Ijob|Ijob]] (Hiob)
* [[Buch der Psalmen|Psalme]]
* [[Buch der Sprichwörter|Sprichwort]] (Sprüch vom Salomo)
* [[Kohelet]] (Prediger vom Salomo)
* [[Hohelied]]
* [[Buch der Weisheit|Wysheit vom Salomo]]
* [[Buch Jesus Sirach|Jesus Sirach]]
|-
|Prophete
|-
|
* [[Jesaja]]
* [[Jeremia]]
* [[Klagelieder Jeremias|Chlagelierder vom Jeremia]]
* [[Buch Baruch|Baruch]] u [[Brief des Jeremia|Brief vom Jeremia]]
* [[Buch Hesekiel|Ezechiel]] (Hesekiel)
* [[Buch Daniel|Daniel]] + [[Stücke zu Daniel|Stück zu Daniel]]
* [[Buch Hosea|Hosea]]
* [[Buch Joel|Joel]]
* [[Buch Amos|Amos]]
* [[Buch Obadja|Obadja]]
* [[Buch Jona|Jona]]
* [[Buch Micha|Micha]]
* [[Buch Nahum|Nahum]]
* [[Buch Habakuk|Habakuk]]
* [[Buch Zefanja|Zefanja]]
* [[Buch Haggai|Haggai]]
* [[Buch Sacharja|Sacharja]]
* [[Buch Maleachi|Maleachi]]
|}
'''Alts Teschtamänt''' (abgchürzt '''AT''', vom [[Lateinische Sprache|latinische]] ''testamentum'') isch i der [[Christliche Theologie|chrischtleche Teologi]] d Bezeichnig für di jüdischi [[Heilige Schrift|Heiligi Schrift]]. A theologische Universitäte, wo mit jüdische Theologe zäme gschaffet wird, seit me em Alte Teschtamänt ou Hebräischi Bibel. D Bezeichnig Alts Teschtamänt isch um öppe 180 n. Chr. entschtande. Jude bezeichne ihri Heiligi Schrift syt öppe 100 vor Chr. als [[Tanach]]. Di griechischi Übersetzig vom Tanach heisst [[Septuaginta]]. I däre si ou di underm Name [[Apokryphen|Apokryphe]] oder deutokanonische Schrifte bekannte Teile drin. Der ursprünglech Text vom Alte Teschtamänt isch uf [[Hebräische Sprache|Hebräisch]] gschribe worde u e ganz chlyne Teil uf [[Aramäische Sprache|Aramäisch]].
Ds [[Urchristentum|Urchrischtetum]] het die Schrifte als [[Wort Gottes]] agluegt, wo vo [[Jesus Christus]] als [[Israeliten|Messias für Israel]] u de Völker isch agchündiget gsi u i syre Uslegig uf ihn hiwyst. Bis öppe i ds Jahr 350 isch ds Alte Testamänt di Heiligi Schrift vo de [[Judentum|Jude]] u de [[Christentum|Chrischte]] gsi. Ungefähr im Jahr 350 isch du ds [[Neues Testament|Neue Teschtamänt]] fertig gsi u so isch d [[Bibel]] hüt di Heiligi Schrift vo de Chrischte.<ref>Artikel ''Bibel'' II/III, ''Theologische Realenzyklopädie.'' Band 6, Walter de Gruyter, 1. Auflage, Berlin 1980, S. 29 und 43.</ref>
Der Alt Teschtamäntlech [[Bibelkanon]] underscheidet sech je nach Konfession. Der [[Katholizismus|Katholisch]] Kanon umfasset 46 Büecher, der [[Orthodoxe Kirchen|Ortodox]] Kanon 51 Büecher u der [[Reformierte Kirchen|Reformiert]] umfasset 39 Büecher.
== Bezeichnige ==
D Urchrische isch d [[Tora]], d Prophete u di übrige Büecher vo der jüdische heilige Schrift als no unabgschlosseni Bible vorcho. Si hei se aber nid als Alts Teschtamänt bezeichnet. Si hei der Begriff “Schrift” oder “d Schrifte” bruucht. Der Satz “d Gsetz u d Prophete” meint d Tora u di Prophetische Schrifte. Ds glyche gilt ou für e Satz “Mose u d Prophete”. Der Satz “ds Gsetz, d Prophete u d Psalme” {{Bibel|Lk|24|44|ELB}} meint hingäge der ganz Jüdisch Kanon.<ref>Artikel ''Bibel'' II/III, Theologische Realenzyklopädie Band 6, Walter de Gruyter, 1. Auflage, Berlin 1980, S. 9 f</ref>
D Bezeichnig Alts Teschtamänt isch dür e Usdruck entstande wo der [[Paulus von Tarsus|Poulus vo Tarsus]] im {{B|2 Kor|3|14|ELB}} verwändet het. Der Poulus het mit däm Usdruck Bezug gno uf e [[Sinai (Berg)|Sinai]] Bund. {{Bibel|2 Mose|19-24|4=ELB}} Däm het är der Versöhnigswille vo Gott gägenüber gstellt, wo sech im stellverträtter Grichtstod vo Jesu Christi am [[Kreuzigung|Chrüz]] realisiert u so der [[Bund (Bibel)|Bund]] Gottes mit em Volk Israel z erfülle u so erneueret het. Drum hie d Urchrischte em alte Bund däm ganz sälbstverständlech der neu Bund gägenüber gstellt. Der neu Bund isch für allli Urchrischte d Identität vo [[JHWH|JHWHs]], em Gott Israels, als Vater vo Jesu Chrischti, u d unverbürglechi Gältig vo syre Sägenszuesag gägenüber em [[Abraham]]. JHWH het zum Abraham gseit das är e Vater vo vilne Völker wird sy {{Bibel|1 Mose|12|3|ELB}}. Die het dür Jesus Chrischtus mit ihrer erfüllig agfangen {{Bibel|Hebr|6|13ff|ELB}}.<ref>Artikel ''Bibel'' II/III, Theologische Realenzyklopädie Band 6, Walter de Gruyter, 1. Auflage, Berlin 1980, S. 27.</ref>
Der [[Melito von Sardes|Melito vo Sardes]] het um 170 zerschtmal alli schriftleche Züügnis vom Heilswille Gottes vor em Ufträte vo Jesu Chrischti im Underschid zu de apostolische Schrifte (uf Griechisch) als Alts Teschtamänt bezeichnet.<ref>Artikel ''Bibel'' II/III, Theologische Realenzyklopädie Band 6, Walter de Gruyter, 1. Auflage, Berlin 1980, S. 28.</ref> D Übersetzig vom ''diatheke'' mit em latinische Wort ''testamentum'' isch erschtmals um 200 im [[Tertullian]] beleit.
Ds Attribut “alt” isch i der [[Substitutionstheologie|Substitutionstheologii]] vo de Chrischte im Sinn vo überholt oder ufghobe dütet worde. Da d Chrischte zudäm d Schuld vom tot Jesu de Jude hei gä, het me mit däm Begriff ds Judetum abgwärtet.
Um di traditionelli Abwärtig z vermyde, bezeichne hützutags d Theologe u Chilchene der Tanach als Hebräischi Bibel oder mängisch ghört me ou der Begriff Erschts Teschtamänd. Da dermit wei si betone das ds Jude u ds Chrichtetum di glyche Grundlage hei.
== D Rolle vom Neue Teschtamänt ==
Für [[Jesus von Nazaret|Jesus vo Nazaret]] u syner [[Nachfolge Jesu|Nachfolger]] isch d Vorform vom Tanach mit der [[Tora]], de Pophetebüecher, de Psalme, em Buech Daniel u Spruchwysheit di Heiligi Schrift gsi. Jesus het sech vo Afanga druuf bezoge u het se immer als gültigi Uslegig vom Wille Gottes agluegt {{Bibel|Mt|5|17|ELB}}. Ohni ds Lose, ds Läse u ds Uslege vo biblische Texte, wo als aktuells Wort Gottes isch verstande worde, isch de Urchrischte ihri Botschaft vom Abruch vom Rych Gottes nid müglech.
D Bibel vo Israel isch ou nach em Tod vo Jesus d Norm blibe, vo ihre här u uf si häre hei d Chrischte ds cho u ds widercho vom Messias verchündiget. So hei alli Credoformel der [[Jerusalemer Urgemeinde|Jerusalemer Urgmeind]] d Schriftgmässheit, als ou d Überystimmig u d Vorhärbestimmig vo ihrem Gloube mit der Heilsgschicht vo Israel verchnüpft. Der Tod u d [[Auferstehung Jesu Christi|Uferstehig vo Jesu]] isch für si alei i der Heilige Schrift erchenbar gsi u si hei das ou als Zil vo dere Gschicht verstande.
Da d Urchrischte d Gschicht Jesu als Erfüllig vo der Bundesgschicht Gottes mit Israel nacheverzelt, ufgschribe u glehrt hei, hei si es “Neus Teschtamänt” gschaffe. D [[Evangelium (Buch)|Evangelie]], d Gmeindebriefe u d [[Apostelgeschichte des Lukas|Aposchtelgschicht]] stelle ds Ufträte, ds Stärbe u d Uferstehig vom Jud Jesu Chrischti als ängültigi Erfüllig u Erneuerig vom Israelbund dar, so dass sech d Botschaft vom NT nur im zämehan mit em AT lat la verchünde.
Es sy den aber ou Schrifte ume gsi u vo de Urchrischte als Lehrschrift akzeptiert worde, wo hüt nid Teil vom Alte Teschtamänt isch. So find me im {{B|Jud|1|14-15|ELB}} es Zitat us em [[Buch Henoch|Buech Henoch]]. Di beide Värse entsptäche im em ganze zwöite Kapitel vo däm Buech. Das Buech isch hüt no nid mal i de [[Apokryphen|Apokryphe]] z finde. Es exischtiert hüt aber e dütschi Übersetzig vo däm Buech.<ref>''[https://etgladium.files.wordpress.com/2017/04/henochbuch-kopie.pdf Das Buch Henoch]'' übersetzt von A. G. Hoffmann (PDF) abgrüeft am 20. Januar 2021</ref> Es muess bi de Urchrischte e bekannt gsi si.
Der Begriff “Alts Teschtamänt” als bezeichnig für ne Sammlig vo de Israelitische Schrifte chunnt im NT nid vor. Der Sach na isch der Usdruck “Erschte Bund” Gottes mit em Volk Israel {{Bibel|Hebr|8|7|ELB}} im NT unuflössbar mit em ne “Neue Bund” Gottes mit Israel u allne Völker dür d Sälbschthigab Jesu Christi {{Bibel|Mk|14|24|ELB}} gmeint. Ds Attribut “alt” het syni Beränchtigung usschliesslech i däm chrischtelche Sälbstverständnis: Dämnach isch ds Verhältnis vo beidne Teschtamänt zunenand es unuflösbars Nachenand, insofern der der Alt u der Neu Bund Gottes zytlech u inhaltlech vorageit.
Das meint aber weder im NT sälber no i der spätere chirchleche Lehr das der israelitisch Bund veraltet oder ersetzt wird, wil di Hebräischi Bibel bezügts ja. Mit der Erschynig Jesu Chrischti isch für d Chrischte keis neus Wort Gottes näbe ds “alte” träte. Sondern der “[[Sohn Gottes]]” isch ds Wort Gottes wo isch Fleisch worde {{Bibel|Joh|1|14|ELB}} u repräsentiert so d Erwählig vo Israel als Volk Gottes, i das vo Afang a d Erwählig vo der Mönscheit isch ygschlosse gsi.
Bsunders der Tod u d Uferstehig Jesu Chrischti het nach em NT Gottes Wille stellverträtend für alli Mänsche erfüllt. Damit het är di Israelische Offebarige, Bundesschlüss u Verheissige äntgültig bestätiget, u v Verheissig für ne Neue Bund wo scho i der Hebräische Bible erwähnt wird bechräftiget. Der {{B|Hebr|8|8|ELB}} zitiert ja ou der {{B|Jer|31|31-32|ELB}} u meint dermit das i dä Bund wo d Israelite drinn ybezoge isch, ou alli Völker ygschlosse sy.
D Person u d Wärch Jesu Chrischti verkörpere also für d Chrischte der “neu” Wille Gottes, idäm si sy “alt” Wille, d Erschterwählig Israels, ändgültig erfüllen u bechräftige. Für di ganz urchrischtlechi Verchündigung isch darum der durchgängig Bezug uf d Bibel Israels entscheidend. Ohni si lat sech d Universalbedüütig Jesu Chrischti nid verstah.
Der Wille Gottes wo bereits im “Alte” Teschtamänt isch Offebar worde, het für Chrischte e andere, e neue Stellewärt übercho: Vo jitz a gilt dä Wille nur no i der Uslegig, wo Jesus Chrischtus ihm dür syni Lehr, sy Tod u syni Uferstehig gä het. Dämnach sy alli Einzelgebot i im Gebot Jesu Chrischti nämlech im Doppelgebot, der [[Gottesliebe|Gottes]]- u der [[Nächstenliebe|Nächschteliebi]], “ufghobe”, beziehigswys däm undergordnet {{Bibel|Mk|12|30-31|ELB}}.
== Ufbou ==
Im Zug vo der Kanonisierig vom Tanach zum chrischtleche Alte Teschtamänt isch syni Dreiteiligkeit u d Tora (der Pentatoich) unveränderet blibe, aber einigi Einzelbüecher vom zwöite u dritte Teil sy ander agortnet worde anderi sy zu dene beidne Teile derzue cho. Zu dem het me Büecher ufteilt. Das het me mit em Buech Chönige, Samuel, Chronik u Esra so gmacht. Ds Buech Nehemia isch im Tanach Teil vom Buech Esra. Ds Zwölfprophetebuech isch i de hütige Biblene nümm als ganzes Buech erchennebar. Di zwölf Prophete i däm Buech wärde als einzelni Büecher agluegt u nid als ganzes gseh.
I de meischte chrischtleche Kanonliste us em 2. Bis 4. Jahrhundert isch d [[Nevi’im]] (Prophete) ufteilt u einigi vo de [[Ketuvim]] (Schrifte) sy zwüsche di “vordere” u “hindere” [[Schriftpropheten|Prophete]] grütscht. D Büecher Rut Esra Nehemia u Chronik, wo im Tanach zu de Schrifte ghöre sy i zwöit Hoptteil grütscht u sy dert historisch richtig ygortnet. Ds Buech Rut steit nume gmäss em Afangs- u em Schlussvärs zwüsche de Büecher Richter u Samuel, da d Handlig zur Richterzyt spilt u der Sohn vo der Noomi als Grossvater vom [[König David|Chönig David]] gilt. Da Esra u Nehemia nach em [[Babylonisches Exil|Exil]] spile, sy si hinder de Chronik Büecher ygortnet worde. D Chronik het me vom Schluss i d Chönigszyt vorzoge. Denn het me d Büecher Tobit, Judit, Ester u Makkabäer gmäss der Beschrybig vor Zyt u Thema ygortnet. Wobi ds Buech Judit sehr schwär yzortne isch das zu drei Zyte glychzitig spilt. Was praktisch unmüglech z bewärchstellige isch. Me het so di entscheidente zämehäng vo der [[Geschichte Israels|Gschicht Israels]] vo der [[Landnahme der Israeliten|Landynahm]] bis zur Widerhärstellig vom ne eigete jüdische Staat, mit em Tämpelkult nach der Tora u der wytere gstaltig welle darstelle. Dä Bereich het me als abgslosse u vergangnigs gläse.
Hinder d Gschichtsbüecher het me der Räscht vo de Schrifte da. D Büecher wo em [[Salomo]] zuegschribe wärde d Sprüch, der Prediger u ds Hohelied, sy um d Wysheit vom Salomo u Jesus Sirach ergänzt worde. Ds Buech Hiob het me vor d Psalme ta. Das het me gamach wil me der Hiob als [[Davidpsalm|Davidspsalm]] em Chönig David zuegschribe het. D Gebätssammlig im Hiob faht mit ere Chlag a u ändet mit em ne Lob a d [[Reich Gottes|Gottesherrschaft]]: Da drinn hei d Chrischte d Verwandlig vo de Zwifel u de Chlage vom Hiob i ändzytlechi freut über e Sig Jesu Chrischti usdrückt gseh.
D Chlagelieder vom Jeremia sy zum Prophetebuech cho u ds Buech Daniel het me de Prophete zuegortnet, da me das Buech als Zuekunft für d Wält gseh het u so mit nie ere Wysheitsschrift sonder ere apokalyptische Schrift. Idäm ne d Prophetebüecher a Schluss grückt het sy si zur Verheissig Jesu Chrischti worde.
Schrifte, wo für ds Judetum, syner Fescht u syner Gottesdienschte sy wichtig gsi, hei für d Chrischte syt der [[Jerusalemer Tempel|Tämpelzerstörig]] (70 n. Chr.) eher pragmatischi, [[Allegorie|allegorischi]] u typologischi Bedütig.<ref>Erich Zenger: ''Der vierteilige Aufbau des Ersten Testaments.'' In: ''Einleitung in das Alte Testament'', Kohlhammer, 2006, 6. Auflage, S. 28 f.</ref>
== Kanonisierig ==
Syt sech ds Chrischtetum vom Judetum trennt het, het sech der chrischtlech [[Gnosis|Gnostizismus]] entwicklet. Dä het ds Alte Teschtamänt als Dokumänt vonere verworfene, überholte u antichrischtleche Religion agluegt u us däm e eigete Gloube gmacht. Der [[Marcion]] stellt d [[Schöpfung|Schöpfig]] dür e bös, materialistisch Gott vo Israel der [[Erlösung|Erlösig]] dür e guet, spirituell Geischt Jesu [[Dualismus|dualistisch]] enand gägenüber u het drum e vo allne jüdische yflüss greinigte Kanon vorgstellt.
Ab em Jahr 150 het di wärdendi Chilche sedigen versüech e Absag erteilt i däm si ds “Alte Teschtamänt” i der Septuaginta überliferete Form als vollgültigs Wort Gottes über no u däm ds Neue Teschtamänt voragstellt het. Me het bi de Urchrischte d Uffassig gha das der Gloube a Jesus der Bund mit Israel bechräftiget u nid uflöst. So isch es theologisch unmüglech, ds Läbe, d Lehr, der Tod u d Uferstehig Jesu Chrischti vo der Erwählig Israels z trenne. D Chilche het dermit sälber di normatīvi Instanz für d Uslegig vom Neue Teschtamänt fescht gleit, wo sech späteri Reformlöif d Religion u d Politik het chönne berüefe. Scho früech het’s verschideni Übersetzige vo Teile vo der Septuaginta i ds Latinische gä, wo hüt under em vilgestaltige Begriff [[Vetus Latina]] sy summiert worde. Syt 385 isch di vollständigi Übersetzig vo der Septuaginta i ds [[Lateinische Sprache|Latinische]], düre [[Hieronymus (Kirchenvater)|Heronymus]] fertig gstellt worde. Derä übersetzig seit me [[Vulgata]]. D Vulgata isch bis zum [[Zweites Vatikanisches Konzil|zwöite Vatikanische Konzil]] als Übersetzigsgrundlag für die Katolischi Chilche gsi. Doch syt här wird nümm d Vulgata als Übersetzigsgrundlag bruucht sondern der Hebräisch-Aramäisch u der Griechisch Text.
I der [[Reformation|Reformationszyt]] wo sech d Proteschtande vo de Katolike trennt hei, het der [[Martin Luther]] d Bibel u ds Alte Testamänt neu gordnet. D Trennig vo de Büecher het der Luther nümm Rückgängig gmacht. Aber d Büecher wo nid im Tanach enthalte sy, het är druus gno u het se i ne seperate Abschnitt da. So si d Büecher Tobit, Judit, Sirach, Wysheit, Makkabäer, Baruch so wi Teili us Ester u Daniel us em Alte Teschtamänt verschwunde. Der Luther het die Büecher nid als em Alte Teschtamänt glychwärtig verstande, aber guet zum läse. Däm Byspil isch du ou d [[Elberfelder Bibel]] gfolgt, wobi si die Büechen ganz wäg gla het. Oder ou [[ds Alte Teschtamänt Bärndütsch en Uswahl]] vom Hans, em Bärnhart u der [[Ruth Bietenhard|Ruth Bietehard]] sy däm vorgehe gfolgt. Leit e [[Bibelübersetzung|Bibelübersetzig]] Wärt druuf vo meh als eire [[Konfession|Konfesion]] akzeptiert z wärde, de ordnet si die Büecher entweder im Alte Teschtamänt y oder si packt se seperat i d Mitti vo der Bibel.
== Uslegigs- u Übersetzigsgschicht ==
=== Patrischtik ===
I der [[Patristik]] het der [[Augustinus von Hippo|Ouguschtinus vo Hippo]], dä vo der [[Reformation|Reformatore]] wider ufgriffnig, Satz prägt:<blockquote>„Novum Testamentum in Vetere latet, et in Novo Vetus patet.“ “Ds Neue Teschtamänt lit im Alte versteckt, ds Alte wird im Neue ufdeckt/offebar.”<ref>Quaestiones in Heptateuchum 2, 73</ref></blockquote>Dermit isch gmeint, dass [[Jesus Christus|Jesus Chrischtus]] u sys [[Soteriologie|Erlösigswärch am Chrüz]] bereits im Alte Teschtamänt isch agfange worde. Für das wärde nid nur einzelni Passage wi [[Psalm 22]] oder {{B|Jesaja|53|4=ELB}} härezoge, sondern ou der Sinn vom ganze Alte Teschtamänt, wo möcht zeige, das der Mönsch sälber, wenn är versuecht, d Gebot Gottes yzhalte, wird är das nid schaffe. (vgl. z. B. {{B|Röm|3|4=ELB}}; {{BB|Röm|7|4=ELB}}; [[Brief des Paulus an die Galater|Galaterbrief]]) Damit wird ds Neue Teschtamänt als Fortsetzig vom AT gseh. Ohni ds AT gits keini Wurzle u kei Basis für ds NT.
Trotzdäm het d Chilche i ihrer Gschicht die eidütige Ussage us {{B|Röm|11|2-18|ELB}} vergässe.
Wo die, uf ds Dissyts bezogeni Hoffnig u Verheissig vo Israel, [[Neuplatonismus|neuplatonisch]] u [[Allegorie|alegorisch]] umdütet worden isch, het si sech derfür geignet das sech ds Chrischtetum im [[Römisches Reich|Römische Rych]] zu nere neue Herrschftsreligion het chönne ufschwinge.
Di syt em [[3. Jahrhundert]] durchgängig chrischtlechi Verynahmig vom Alte Teschtamänt u chirchlechi-dogmatischi “Enterbig” vom Judetum ([[Substitutionstheologie|Substitutionstheologii]]) het i Krisezyte zu [[Pogrom]]e a de Jude u andere Minderheite gfüehrt, wo mit em Alte Teschtamänt sy grächtfertiget worde.
=== Dialäktübersetzige chöme uf ===
I der [[Schweiz|Schwyz]] hingäge het e Entwicklig stattgfunde wo sech später du ou uf ds Alte Teschtamänt usgwürkt het. Eigentlech hätti die Entwicklig scho mit em [[Huldrych Zwingli|Zwingli]] oder mit em [[Jeremias Gotthelf|Gotthälf]] chönne cho. Doch i z Rolle cho isch si tatsächlech ersch em Jahr [[1905]].<ref>''[https://www.die-bibel.ch/wp-content/uploads/2018/06/UEbersetzungen-Schweizerdeutsch_2018.pdf Die Bibel oder die Teilübersetzungen auf Schweizerdeutsch]'' vo der Schwyzer Bibelgsellschaft. die-bibel.ch</ref><ref>''[https://www.helveticat.ch/discovery/fulldisplay?docid=alma991005370239703976&context=L&vid=41SNL_51_INST:helveticat&lang=de&search_scope=MyInstitution&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=LibraryCatalog&query=any,contains,Agnes%20Bodmer&offset=0 Biblische Erzählungen für unsere Kinder (im Dialekt geschrieben) Von Agnes Bodmer Kindergärtnerin mit Vorrede von Pfarrer Adolf Retter.]'' Bestandsagab vo der [[Schweizerische Nationalbibliothek|Schwizer Nationalbibliotek]] uf helveticat.ch abgrüeft am 22. Januar 2021</ref> I däm Jahr het nämlech d Agnes Bodmer di erschti schwizerdütschi Bibelübersetzig veröffendlecht. [[Biblische Erzälhungen für unsere Kinder]], het die [[Zürichdeutsch|Züridütschi]] Bibel gheisse u het sowohl Texte us em Alte als ou us em Neue Teschtamänt beinhaltet. Da der Ateil a Altteschtamäntleche Texte allerdings gring isch gsi het d [[Schweizerische Bibelgeselschaft|Schwizer Bibelgselschaft]] die Übersetzig als rein neuteschtamäntlechi Übersetzig gwärtet. Das isch bi Biblene wo Texte us em Alte u us em Neue Teschtamänt enthalte, aber kei vollständigi Bibelübersetzig si e normale Vorgang. Im Jahr [[1939]] het du der Baselbieter [[Landwirt|Buur]] [[Dietrich Hans Gysin]] e Baselbieter Übersetzig use gä. Die Bibeltexte si für d [[Schweizer Armee|Schwyzer Soldate]] gsi wo im Ysatz si gstande. Der Gedanke isch gsi das d Soldate doch wenigschtens e Teil vo der Bibel i Ihrer Sprach chöi läse. D Übersetzig isch under em Name [[dr guet Bricht]] use cho. Im Jahr [[1944]] isch du di erschti Übersetzig us usschliesslech altteschtamäntleche Texte erschine. Si isch vom [[Traugott Meyer]] gsi. D Übersetzig het der Name [[O Herr und Gott]] über cho u isch äbefalls uf [[Baselbieterdeutsch|Baselbierterdütsch]] gsi. Ungefähr 20 Jahr später het’s e Art übersetzigs Fluet gä. Ei schwizerdütschi Bibel nach em andere isch veröffendlecht worde. U da der bi isch ou ds Alte Teschtamänt i underschidlechi Dialäkte übersetzt worde.
=== Bewärtig vom AT i der Nazizyt ===
Wäret der [[Zeit des Nationalsozialismus|Nazizyt]] hei d "[[Deutsche Christen|Dütschland Chrischte]]" e wytere versuech underno alles jüdische im chrischtleche Gloube uszmerzä. Es isch zu nere willkürleche Uslegig vom Chrischtetum cho. Die Vorussezige hei mit zum [[Völkermord an den europäischen Juden|Holocaust]] bytreit.
=== Neubewärtig syt 1945 ===
Nach em rysige Schade wo der Holocaust agrichtet het, het me du öppe um 1960i ume e [[Kirchen und Judentum nach 1945|jüdisch-chrischtleche Dialog]] gsuecht. Är het d Diskusion über ds AT u syni Relevanz für d Exischtänz vom NT u em chrischtleche Gloube i der [[Christliche Theologie|chrischtleche Theologii]] beflüglet.
Scho di historischi Forschig vom 19. u vom früeche 20. Jarhundert het d Eigeständigkeit vo der Tradition bi de Israelite, bsunders syner Prophete u sy [[Messianismus]] erchennt. Doch ersch di unübersehbari Würkig vom chrischtleche Antijudismus bis zum Schoa het d Chilche u die neuteschtamäntlechi Wüsseschaft derzu bewegt, sech mit de mügleche Wurzle vom [[Antijudaismus im Neuen Testament|Antijudaischmus im Neue Teschtamänt]] usenandzsetze.
Das het zu re Neubewärtik vom AT u em Judetum gfüehrt. [[Rheinischer Synodalbeschluss „Zur Erneuerung des Verhältnisses von Christen und Juden“|Der Rhynisch Synodalbeschluss vo 1980 zum Verhältnis vo de Jude u Chrischte]] isch z Dütschland wägwysend gsi. In zwüsche hei die meischte Landeschilchene e ähnleche Beschluss wi der [[Evangelische Kirche in Deutschland|EKD]] verabschidet u hei Teilwys dä Beschluss sogar i d Chilcheverfassig überno.
Eini vo ihrne Ysichte het so glutet: Hätti di chrischtlechi Mehrheit z Europa ihri jüdische Wurzle wahrgnoh u der “ungchünndig Bund” Gottes mit Israel (Röm 11,2 [[Martin Buber|Martin Bueber]]) anerchennt, de hätte si ds Doppelgebot vo der Liebi ou gägenüber de jüdische Minderheit eher befolgt u d Gsellschaft z [[Europa]] hätti glehrt z glyche z tue. De hätti d Glichgültigkeit gägenüber em Schicksal vom jüdische Volk i der NS-Zyt so nid chönne gscheh.
Däm het die chrischtlechi Theologii ou versuecht sprachlech Rächnig z träge, um di blybendi Gültigkeit vo de im Alte Teschtamänt enthaltene Schrifte, Usdrück, u um Missverständnis z verhindere, söll me der Begriff Erschts Teschtamänt ds bruuch (Hebr 8,7.13; 9,1.15.18: so der chrischtlech Altteschtamäntler [[Erich Zenger]]).
I der Schwyz isch der Begriff Erschts Teschtamänt weniger bekannt. Zudäm het der Dialog mit de Jude i der Schwyz scho chly früecher agfange. D Schwyz het sech nämlech wäret em [[Zweiter Weltkrieg|Chrieg]] um di vile Jüdische Flüchtlinge müesse kümere. Da hei ou d Chilchene müesse hälfe. Di stygendi Not zwüsche de Jahr [[1942]] u [[1943]] het d Chilchene schlicht derzue zwunge es einigermasse guets mitenand mit de Jude z ha.<ref>''[https://www.baslermuenster.ch/files/Referat_Kirche-und-Fluechtlinsnot-damals-und-heute_Dieter-Zellweger.pdf Informationsabend im Basler Münster Fremde suchen Heimat Meine Kirchgemeinde und die Weltweite Migration Referat am 23. März 2017 von Pfr. Dieter Zellweger.]'' in www.baslermuenster.ch</ref>
Di dritti Dänkschrift vo “Jude u Chrischte” vo der EKD us em Jahr 2000 stellt fescht dass di chrischtlechi Abwärdig vom Alte Teschtamänt nur denn durhaft cha überwunde wärde, we me glychzitig ds Judedum als blybende eigeständige läbige Züge vo der Hebräische Bibel anerchennt. Das het wytreichendi Konsequänze für d Bibelforschig, d Exegese, d Predigt, der [[Konfirmation|Konfermationsunterricht]] u d Gottesdienschtgstaltig gha.
== Historisch-kritischi Erforschig ==
Di altteschtamäntlechi Wüsseschaft widmet sech als Teildisziplin vo der Theologii der philologisch-historische Erforschig vom Alte Teschtamänt. Si beinhaltet volgendi Sachbereiche:
* Altteschtamäntlechi Literaturgschicht ([[Biblische Einleitungswissenschaft|Yleitigswüsseschaft]])
* Exegese (Uslegig) vo altteschtamäntleche Texte
* soziali, politischi u religiosi [[Geschichte Israels|Gschicht vo Israel]]
* Theologi vom Alte Teschtamänt
* Altteschtamäntlechi [[Hermeneutik]] (Lehr vom “Verstah”)
Der altteschtamäntleche Wüsseschaft sy die folgende Hilfswüsseschafte zuegordnet.
* [[Hebraistik]]
* [[Jüdische Studien|Judaistik]]
* [[Archäologie|Archeologii]] vo der Region Paläschtina u de umligende Gebiet
* [[Orientalistik]]
E Wüsseschaftler uf em Gebiet vom Alte Teschtamänt nennt me '''Altteschtamäntler'''.
'''Lueg ou'''
* [[Portal:Bible|'''Portal Bible''']]
*[[Bibel]]
== Alemannischi Teilübersetzige vom Alte Teschtamänt ==
* Oberämmetalerdütsch: ''En Uswahl vo Psalme bärndütsch'' Übersetzer, Paul Maurer und Marlis Sieber 1979 Schangnou Truebschache
* Bärndütsch: ''Ds Buech Ruth u vier Psalme'' Übersetzer, Hans und [[Ruth Bietenhard]] 1987 Berchtold Haller Verlag Bärn
* Bärndütsch: ''[[Ds alte Teschtamänt Bärndütsch. En Uswahl]]'' Übersetzer, Hans, Ruth und Benedikt Bietenhard 1990 Berchtold Haller Verlag Bärn
* Bärndütsch: ''D Pslame Bärndütsch'' Übersetzer, Ruth und Benedikt Bietenhard 1994 Berchtold Haller Verlag Bärn
* Baselbierterdütsch: ''[[O Herr und Gott]]'' Übersetzer, [[Traugott Meyer]] Sauerländer Verlag Aarou 1944
* Luzärnerdütsch: ''Einige Proben von Psalmen in Mundart'' Übersetzer, Georg Staffelbach 1970
* Luzärnerdütsch: ''Grymeti Psalmen uuf Luzärn-Düütsch'' Übersetzer, Georg Staffelbach Rex Verlag Luzärn 1971
* Sanggallerdütsch: ''Vater Unser etc. in St. Galler Mundart'' Übersetzer, Eccl Cath Suld theol. 1964
* Walliserdütsch; ''Där Psalter uf Wallisertitsch'' Übersetzer, Hubert Theler Bern B. Haller 2007
* Züridütsch: ''Gönd uuf iir gwaltige Toor'' Übersetzer, Werner Morf Zwyngli Verlag ZH 1970
* Züridütsch: ''D Psalme i der Mundart'' Übersetzer, Josua Boesch, St. Galle, 1976
* Züridütsch: ''De Versamler-de Prediger Salomo'' Übersetzer, [[Viktor Schobinger]], Zürcher Jordan Verlag 1985
* Züridütsch: ''s Liederlid (das Hohelied) hebrèèisch züritüütsch'' Übersetzer, Viktor Schobiger Schobinger Verlag 2005
* Züridütsch: ''De Psalm 119'' Übersetzer, Josua Boesch, Oberegg 1986
* Züridütsch: ''De Prediger'' Übersetzer, Fritz Stolz, Theolo. Verlag 1987
* Züridütsch: ''D Psalme uf Züritüütsch'' Übersetzer, Josua Boesch, Zürich Jordan Verlag 1988
* Züridütsch: ''D Genesis'' Übersetzer, Eduart Schäubli, Zürich Jordan Verlag 1990
* Schwäbisch: ''[[Bibel für Schwoba]]. Die schwäbische Bibelübersetzung von [[Rudolf Paul]]''. Hrsg. vom Haus der Volkskunst Volkstanzgruppe Frommern [[Schwäbischer Albverein]]. Verlag des Schwäbischen Albvereins e. V., Balingen, 2008, ISBN 978-3-920801-59-9.
== Literatur ==
* Gleason Leonard Archer: ''Einleitung in das Alte Testament. Band 1.'' Verlag der Liebenzeller Mission, Bad Liebenzell, 1987. ISBN 3-88002-300-X.
* Gleason Leonard Archer: ''Einleitung in das Alte Testament. Band 2.'' Verlag der Liebenzeller Mission, Bad Liebenzell, 1989. ISBN 3-88002-319-0.
* Gerhard J. Botterweck, Helmer Ringgren, Heinz-Josef Fabry u. a. (Hrsg.): ''Theologisches Wörterbuch zum Alten Testament (ThWAT).'' Kohlhammer Verlag, 10 Bde., 1973 ff.
* Alfons Deissler: ''Die Grundbotschaft des Alten Testaments – Ein theologischer Durchblick.'' Herder, Freiburg (1972; Nachdr. der völlig überarb. 11. Aufl. 1995) 2006 ISBN 3-451-28948-2.
* Franz Delitzsch und Carl Friedrich Keil: ''Biblischer Commentar über das Alte Testament'' (BC). Dörffling & Franke Leipzig [https://www.bennozuiddam.com/Keil%20Delitzsch.htm PDF-Download].
* Walter Dietrich, Wolfgang Stegemann (Hrsg.): ''Biblische Enzyklopädie'' Band 1–12. Stuttgart 1996 ff.
* Klaus Dorn: ''Basiswissen Bibel: Das Alte Testament'' (= UTB 4317). Paderborn 2015, ISBN 978-3-8252-4317-3.
* Erhard S. Gerstenberger: ''Theologien im Alten Testament: Pluralität und Synkretismus alttestamentlichen Gottesglaubens.''Kohlhammer Verlag, Stuttgart u. a. 2001, ISBN 3-17-015974-7.
* Jan Christian Gertz (Hrsg.): ''Grundinformation Altes Testament'' (= UTB 2745). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 2006, ISBN 3-8252-2745-6.
* Martin Hose: Kleine Geschichte der griechischen Literatur. Von Homer bis zum Ende der Antike, München: C. H. Beck, 1999.
* Otto Kaiser: ''Einleitung in das Alte Testament.'' Gütersloher Verlagshaus Gerd Mohn, Gütersloh, 4. Auflage, 1978, ISBN 3-579-04458-3.
* Reinhard G. Kratz: ''Die Komposition der erzählenden Bücher des Alten Testaments. Grundwissen der Bibelkritik'' (= UTB 2157). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2000, ISBN 3-8252-2157-1.
* Christoph Levin: ''Das Alte Testament'' (= Beck’sche Reihe Wissen 2160). C. H. Beck, München 2003, 2. Auflage, ISBN 3-406-44760-0.
* Gerd Lüdemann: ''Altes Testament und christliche Kirche. Versuch der Aufklärung''. zu Klampen Verlag, Springe 2006, ISBN 3-934920-96-9.
* Gerhard von Rad: ''Theologie des Alten Testaments.'' Band 1–2, München, 8. Auflage 1982/1984.
* Hartmut Gese: ''Vom Sinai zum Zion. Alttestamentliche Beiträge zur biblischen Theologie.'' München 1974, ISBN 3-459-00866-0.
* Hartmut Gese: ''Alttestamentliche Studien''. Tübingen 1991, ISBN 3-16-145699-8.
* Martin Rösel: ''Bibelkunde des Alten Testaments: Die kanonischen und apokryphen Schriften.'' Neukirchen-Vluyn 1996, 5. Auflage 2006 mit Lernübersichten von Dirk Schwiderski, ISBN 978-3-7887-2060-5.
* Konrad Schmid: ''Literaturgeschichte des Alten Testaments.'' Wissenschaftliche Buchgesellschaft Darmstadt, 2. Aufl. 2014, ISBN 978-3-534-16521-6.
* Werner H. Schmidt: ''Alttestamentlicher Glaube.'' Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn, 9. Auflage, 2004, ISBN 3-7887-0655-4.
* Werner H. Schmidt: ''Einführung in das Alte Testament.'' de Gruyter, Berlin/New York, 5. Auflage 1995, ISBN 3-11-014102-7.
* Hans-Christoph Schmitt: ''Arbeitsbuch zum Alten Testament'' (= UTB 2146). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2005, ISBN 3-8252-2146-6.
* Heinz-Günther Schöttler: ''Christliche Predigt und Altes Testament. Versuch einer homiletischen Kriteriologie.'' Schwabenverlag, Ostfildern 2001, ISBN 3-7966-1021-8. (733 S.; Kriterien für den Umgang mit dem AT in der christl. Verkündigung)
* Erich Zenger u. a.: ''Einleitung in das Alte Testament'' (= Kohlhammer-Studienbücher Theologie 1,1). Kohlhammer, Stuttgart 2004, 5. Aufl., ISBN 3-17-018332-X.
* Erich Zenger: ''Der Gott der Bibel. Sachbuch zu den Anfängen alttestamentlichen Gottesglaubens.'' Verlag Katholisches Bibelwerk, Stuttgart 1979, ISBN 3-460-31811-2.
* Walther Zimmerli: ''Grundriß der alttestamentlichen Theologie'' (= Theologische Wissenschaft 3,1). Kohlhammer, Stuttgart 1999, 7. Auflage, ISBN 3-17-016081-8.
== Quelle ==
<references />
{{Übersetzungshinweis|de|Altes_Testament|dütsch|207612062}}
[[Kategorie:Alts Teschtamänt]]
9k5jucom1cwocdpuxnxoxikux1paxpp
9. August
0
44734
1084476
1074316
2026-05-22T05:31:06Z
Holder
491
/* Uf d Wält chuu */
1084476
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:9. Augschte}}
{{Kalender Jahrestage|August}}
Dr '''9. Augschte''' isch dr 221. Dag vum [[Gregorianischer Kalender|Gregorianische Kalender]] (dr 222. in [[Schaltjahr|Schaltjohr]]), dodermit blybe no 144 Däg bis zum Änd vum Johr.
== Was isch bassiert? ==
[[Datei:Nagasakibomb.jpg|100px|right|mini|Atombombenabwurf uf Nagasaki]]
[[Datei:Anna Pestalozzi 1804 by F. G. A. Schöner - cropped.jpg|100px|right|mini|Anna Pestalozzi]]
[[Datei:Hermann Hesse 1927 Photo Gret Widmann.jpg|100px|right|mini|Hermann Hesse]]
* {{0}}[[378]]: In dr [[Schlacht von Adrianopel (378)|Schlacht vu Adrianopel]] vernichte di [[Terwingen|terwingische Gote]] e [[Römisches Reich|remischi Armee]] under em Chaiser [[Valens]]. Dr Chaiser fallt in dr Schlacht.
* [[1514]]: Dr Herzog Ulrich vu [[Württemberg|Wirttebärg]] bstroft 1.700 Buure vum [[Bundschuh-Bewegung|Bundschue-Huffe]] [[Armer Konrad]] in syym Land mit Gäld- un Chärcherstrofe. Alli Aafierer wäre hiigrichtet.
* [[1644]]: Mit dr [[Schlacht bei Freiburg im Breisgau|Schlacht bi Frybeg]] chemme dreidägigi Kämpf zum Änd, wu zue dr verluschtrychschte Schlachte im [[Dreißigjähriger Krieg|Dryssgjehrige Chrieg]] zelle.
* [[1680]]: Dr [[Ludwig XIV.]] veryynahmt mit Hilf vu syre Reunionschammere s [[Elsass]] mit konstruierte Bsitzaasprich fir [[Frankreich|Frankrych]].
* [[1842]]: E Gruppe vu Bärgstyger um dr Giovanni Gnifetti bstyge zum erschte Mol d [[Signalkuppe]].
* [[1942]]: Wel er am Vordag fir di sofortig Unabhängigkait vu [[Indien|Indie]] yydrätten isch, wird dr [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]] vu dr britische Kolonialmacht näbe ere Raie vu Kongressmitglider verhaftet.
* [[1945]]: [[Kernwaffe|Atombombenabwurf]] uf di [[japan]]isch Stadt Nagasaki, 70.000 Mänsche sin sofort dot.
* [[1956]]: Z [[Stuttgart|Stuegert]] chunnt dr Film «[[Schwarzwaldmelodie]]» in d Kino.
== Uf d Wält chuu ==
* [[1738]]: [[Anna Pestalozzi]], Frau vum Johann Heinrich Pestalozzi
* [[1836]]: [[William P. McLean]], US-amerikanische Bolitiker
* [[1839]]: [[Gaston Paris]], französische Sproochwüsseschaftler
* [[1874]]: [[Karl Herbster]], dytsche Haimetforscher
* [[1938]]: [[Robert Zollitsch]], Erzbischof vu Friburg
* [[1945]]: [[Peter Dombrowsky]], dytsche Bolitiker
* [[1947]]: [[H. R. Fricker]], Schwyzer Chinschtler
* [[1960]]: [[Dieter Salomon]], dytsche Bolitiker
* [[1962]]: [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], dytschi Bolitikeri
* [[1972]]: [[Juanes]], kolumbianische Sänger
== Gstorbe ==
* {{0}}[[378]]: [[Valens]], Chaiser vum Remische Rych
* {{0}}[[803]]: [[Irene von Athen|Irene vu Athen]], Chaiseri vum Byzantinische Rych
* [[1048]]: [[Damasus II.]], Papscht
* [[1420]]: [[Pierre d'Ailly]], Theolog un Kardinal
* [[1744]]: [[James Brydges, 1. Duke of Chandos]], britische Bauherr un Mäzen
* [[1869]]: [[Ignaz Heinrich von Wessenberg]], dytsche Theoloog und Schriftsteller
* [[1861]]: [[Vincent Novello]], änglische Musiker un Verleger
* [[1932]]: [[Clara Grosch]], dytsch-schwyzerischi Moleri
* [[1962]]: [[Hermann Hesse]], dytsch-schwyzerische Schriftsteller
== Weblink ==
{{commonscat|9 August|9. Augschte}}
[[Kategorie:Tag|0809]]
mwxh1n2ovwr7lzwn4usn3wvvu2da5d4
20. März
0
45583
1084478
1074564
2026-05-22T05:31:42Z
Holder
491
/* Gstorbe */
1084478
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:20. Merz}}
{{Kalender Jahrestage|März}}
Dr '''20. Merz''' isch dr 79. Dag vum [[Gregorianischer Kalender|Gregorianische Kalender]] (dr 80. in [[Schaltjahr|Schaltjohr]]), dodermit blybe no 286 Däg bis zum Änd vum Johr.
== Was isch bassiert? ==
[[Datei:Die12artikelDecke.jpg|100px|right|thumb|D 12 Artikel]]
[[Datei:FK Hiemer - Friedrich Hölderlin (Pastell 1792).jpg|100px|right|thumb|Friedrich Hölderlin]]
[[Datei:Katrin Schütz 2015.jpg|100px|right|thumb|Katrin Schütz]]
* [[1525]]: Verdrätter vu drei oberschwebische Buuregruppe verabschide im [[Deutscher Bauernkrieg|Dytsche Buurechrieg]] in dr [[Freie Reichsstadt|Freie Rychsstadt]] [[Memmingen|Memmenge]] d ''Zwelf Artikel'' un d ''Bundesornig''. Si gälte as di erschte schriftlig nidergschribene Mänscherächt vu dr Wält.
* [[1916]]: Dr [[Albert Einstein]] vereffetligt in dr Fachzytschrift ''Annalen der Physik'' dr Artikel ''Die Grundlage der Allgemeinen Relativitätstheorie''. Dodin fiert er d [[Gravitation]] uf e geometrisch Phänomen in ere gchrimmte 4-dimensionale Ruumzyt zruck.
* [[1937]]: Z [[Baden-Baden|Bade-Bade]] wird s Ballett ''Die Kirmes von Delft'' vum [[Hermann Reutter]] urufgfiert.
== Uf d Wält chuu ==
* 43 v. Chr.: [[Ovid]], remische Dichter
* [[1770]]: [[Friedrich Hölderlin]], dytsche Dichter
* [[1770]]: [[Johann Gottfried Tulla]], badische Ingenieur
* [[1828]]: [[Henrik Ibsen]], norwäägische Schriftsteller und Dramatiker
* [[1896]]: [[Gilberte de Courgenay|Gilberte Montavon, «Gilberte de Courgenay»]], Schwyzer Servierdochter
* [[1897]]: [[Elisabeth Haich]], ungarischi Chinschtleri
* [[1909]]: [[Elsa Lüthi-Ruth]], Schwyzer Chrankeschweschter
* [[1925]]: [[Karl Landolt]], Schwyzer Moler, Grafiker, Holzschnyder, Litograf und Töpferer
* [[1926]]: [[Walter Bigler]], Schwyzer Prokurischt und Mundartforscher
* [[1933]]: [[Michael Pfleghar]], dytsche Regisseur
* [[1935]]: [[Otto Meyer (Dichter)|Otto Meyer]], dytsche Dialäktdichter
* [[1945]]: [[Klaus-Dieter Reichert]], dytsche Lehrer un Dialäktdichter
* [[1948]]: [[John de Lancie]], US-amerikanische Schauspiler
* [[1961]]: [[Blanca Busquets]], katalanischi Schriftstelleri
* [[1967]]: [[Katrin Schütz]], dytschi Bolitikeri
* [[1970]]: [[Martin Feigenwinter]], Schwyzer Yysschnälllaifer
* [[1982]]: [[Silvana Derungs]], Schwyzer Romanischti
* [[1993]]: [[Seraina Friedli]], Schwyzer Fueßballspileri
== Gstorbe ==
* [[1885]]: [[Kaspar Hagen]], Vorarlberger Dialäktdichter
* [[1935]]: [[Alice Bensheimer]], dytschi Frauerächtleri
* [[1945]]: [[Hans Bauer (Heimatdichter)|Hans Bauer]], dytsche Haimetdichter
* [[1948]]: [[Karl Herbster]], dytsche Haimetforscher
* [[2019]]: [[Hans Wüthrich]], Schwyzer Kumbenischt un Sprochwisseschaftler
* [[2025]]: [[Francis Matthey]], Schwyzer Bolitiker
== Weblink ==
{{commonscat|20 March|20. Merz}}
[[Kategorie:Tag|0320]]
q5qqafekecml9gsnst6pq1p1lwb0plg
Vorlage:Wechselkursdaten/EZB
10
53385
1084463
1084442
2026-05-21T18:07:08Z
LkhBot
98539
Bot: Aktualisierung
1084463
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#switch: {{{1|}}}
|STAND=2026-05-21
|USD = 1.1599
|JPY = 184.59
|BGN = 1.9558
|CZK = 24.292
|DKK = 7.473
|GBP = 0.86433
|HUF = 360.53
|PLN = 4.2483
|RON = 5.2435
|SEK = 10.8615
|CHF = 0.9145
|ISK = 143.4
|NOK = 10.7075
|HRK = 7.5365
|RUB = 117.2010
|TRY = 52.9055
|AUD = 1.6273
|BRL = 5.8134
|CAD = 1.5972
|CNY = 7.8899
|HKD = 9.0873
|IDR = 20504.02
|ILS = 3.3821
|INR = 111.5885
|KRW = 1749.99
|MXN = 20.1257
|MYR = 4.5961
|NZD = 1.9802
|PHP = 71.447
|SGD = 1.4848
|THB = 37.911
|QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates]
}}</includeonly><noinclude>
Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html
[[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]]
</noinclude>
0t3ycryx870ayjkucf01qxs0z4g8h1a
1948
0
54233
1084479
1073478
2026-05-22T05:32:03Z
Holder
491
/* gstorbe */
1084479
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Jahr}}
{| {{Jahresbox}}
| colspan="2" style="text-align:center;"|[[Datei:C-54 landing at Tempelhof 1948.jpg|250px|C-54 im Aaflug uf Berlin-Tempelhof]]<br />Mit dr Berliner Luftbrugg reagiere di weschtligen Alliierten uf di sowjetisch Blockad vu [[Berlin]].
|-
|}
{{Linkbox Andere Kalender}}
|}
== Was isch bassiert? ==
* [[1. Januar|1. Jänner]]: Dr [[Enrico Celio]] wird wider [[Bundespräsident (Schweiz)|Bundespresidänt]] vu dr [[Schweiz|Schwyz]].
* [[1. Januar|1. Jänner]]: In dr Schwyz wird d [[Alters- und Hinterlassenenversicherung|Alters- un Hinterlosseneversicherig]] (AHV) yygfiert.
* [[4. Januar|4. Jänner]]: [[Myanmar]] wird unabhängig vu [[Vereinigtes Königreich|Großbritannie]].
* [[30. Januar|30. Jänner]]: Dr radikal Hindu-Nationalischt Nathuram Godse verschießt z Nei-Delhi dr [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]].
* [[30. Januar|30. Jänner]]: D Regierig vu [[Italien]] erlosst en Autonomystatut fir [[Südtirol|Sidtirol]].
* [[30. Januar|30. Jänner]] bis [[8. Februar]]: [[Olympische Winterspiele 1948|V. Olympischi Winterspiil]] z [[St. Moritz]], Schwyz
* [[4. Februar]]: Ceylon, s hitig [[Sri Lanka]], wird im ''[[Commonwealth of Nations]]'' unabhängig vu [[Vereinigtes Königreich|Großbritannie]].
* [[11. März|11.]] bis [[21. März|21. Merz]]: 18. [[Genfer Auto-Salon|Gämfer Auto-Salon]]
* [[31. März|31. Merz]]/[[1. April]]: D [[Färöer]] chemen Autonomy iber innerhalb vum [[Dänemark|Dänische Chenigrych]].
* [[6. Mai|6.]] bis [[9. Mai]]: 2. [[Tour de Romandie]]
* [[14. Mai]]: Mit em Abzug vu dr letschte [[Vereinigtes Königreich|britische]] Druppe us dr Region [[Palästina|Paleschtina]] wird [[Israel]] offiziäll unabhängig.
* [[5. Juni]]: Dr [[Hebelbund_Müllheim|Millemer Hebelbund]] wird grindet.
* [[6. Juni]]: Z [[München|Minche]] wird s [[Ballett]] ''[[Abraxas]]'' vum [[Werner Egk]] urufgfiert.
* [[12. Juni|12.]] bis [[16. Juni]]: 12. [[Tour de Suisse]]
* [[21. Juni]]: In dr weschtlige Bsatzigszone wird mit dr Währigsreform d [[D-Mark]] yygfiet, wu d Rychsmark ablest.
* [[24. Juni]]: Aafang vu dr Blockad vu [[Berlin|Wescht-Berlin]] dur d [[Sowjetunion]]. Di weschtligen Alliierte reagiere mit ere Luftbrugg. Am [[12. Mai]] [[1949]] hebt d Sowjetunion d Blockad schließlig uf.
* [[25. Juli]] bis [[8. August|8. Augschte]]: 3. [[Bregenzer Festspiele|Breagazer Feschtspiil]]
* [[29. Juli]] bis [[14. August|14. Augschte]]: [[Olympische Sommerspiele 1948|XIV. Olympischi Summerspiil]] z [[London]], Großbritannie
* [[13. August|13. Augschte]]: [[Österreich|Eschtrych]] wird Mitglid in dr [[UNESCO]].
* [[14. August|14.]]/[[15. August|15. Augschte]]: [[Eidgenössisches Schwing- und Älplerfest|Aidgnessisch Schwing- un Älplerfescht]] z [[Luzern|Lozärn]]
* [[15. August|15. Augschte]]: [[Südkorea|Sidkorea]] wird unabhängig.
* [[19. August|19. Augschte]] bis [[4. September|4. Septämber]]: 9. [[Internationale Filmfestspiele von Venedig|Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig]]
* [[24. September|24. Septämber]]: S Unternämme [[Honda]] wird grindet.
* [[7. Oktober]]: Bim Pariser Autosalon wird s Modäll [[Citroën 2CV]] vorgstellt. D „Änte“ wird ais vu dr erfolgrychschte Automodäll, d Produktion wird anne 1990 ändgiltig yygstellt.
* [[7. Oktober|7.]] bis [[17. Oktober]]: 6. [[OLMA Schweizer Messe für Landwirtschaft und Ernährung|OLMA, Schweizer Messe für Land- und Milchwirtschaft]]
* [[14. Oktober]]: Zum erschte Mol wird z Dytschland e [[Obersorbische Sprache|sorbischsprochigi]] Sändig im [[Rundfunk]] uusgstrahlt.
* [[17. November|17. Novämber]]: Dr [[Flughafen Kloten|Flughafe Chloote]] wird ufgmacht.
* [[10. Dezember|10. Dezämber]]: D [[UN-Generalversammlung|Generalversammlig vu dr Verainte Natione]] verchindet z [[Paris]] di [[Allgemeine Erklärung der Menschenrechte|Allgmaine Mänscherächt]]. Dr Dag wird syterhär as [[Tag der Menschenrechte|Dag vu dr Mänscherächt]] gfryyrt.
* [[11. Dezember|11. Dezämber]]: Z Heppenheim wird di [[Freie Demokratische Partei|Frei Demokratisch Bartei]] (FDP) grindet as Zämmeschluss vu alle [[Liberalismus|liberale]] Barteie vu dr weschtlige Bsatzigszone. Dr erscht Vorsitzende wird dr Theodor Heuss.
* [[18. Dezember|18. Dezämber]]: Z [[Berlin]] findet d Uruffierig vu dr Oper ''Circe'' vum [[Werner Egk]] statt.
== uf d Wält chuu ==
* [[3. Februar]]: [[Henning Mankell]], schwedische Schriftsteller und Theaterreschissöör
* [[9. Februar]]: [[Veronika Minder]], Schwyzer Kuratori un Regisseuri
* [[22. Februar]]: [[Angelika Bender]], dytschi Schauspiileri
* [[28. Februar]]: [[Friedrich Hechelmann]], dytsche Moler un Buechilluschtrator
* [[20. März|20. Merz]]: [[John de Lancie]], US-amerikanische Schauspiler
* [[21. März|21. Merz]]: [[Martin Schütt]], dytsche Liedermacher
* [[24. März|24. Merz]]: [[Volker Finke]], dytsche Fueßballspiiler un -trainer
* [[30. März|30. Merz]]: [[Margot Müller]], dytschi Autori
* [[28. April]]: [[Terence David John Pratchett|Terry Pratchett]], britische Schriftsteller
* [[12. Mai]]: [[Igor Wakhevitch]], franzesische Komponischt
* [[16. Mai]]: [[Georg Zinkel]], schwebische Dialäktdichter
* [[17. Mai]]: [[Winfried Kretschmann]], dytsche Bolitiker
* [[13. Juni]]: [[Claudia Storz]], Schwyzer Schriftstelleri
* [[16. Juni]]: [[Fredy Studer]], Schwyzer Jazzmusiker
* [[29. Juli]]: [[Albrecht Rychen]], Schwyzer Bolitiker
* [[7. August|7. Augschte]]: [[Wolfgang Haas]], liachtaschtaanische Theolog un Erzbischof vu Vaduz
* [[16. August|16. Augschte]]: [[Annemarie Huber-Hotz]], Schwyzer Bundeschanzleri
* [[20. August|20. Augschte]]: [[Bernhard Russi]], Schwyzer Skirännfahrer
* [[23. August|23. Augschte]]: [[Hanspeter Wieland]], dytsche Schriftsteller
* [[24. August|24. Augschte]]: [[Rosa Grünstein]], dytschi Bolitikeri
* [[25. August|25. Augschte]]: [[Andres Kristol]], Schwyzer Romanischt
* [[28. August|28. Augschte]]: [[Sonja Prunnbauer]], dytschi Gitarrischti
* [[2. September|2. Septämber]]: [[Roger Siffer]], elsässische Kabarettischt, Liedermacher un Sänger
* [[1. Oktober]]: [[Silvia Reize]], Schwyzer Schauspileri
* [[13. November|13. Novämber]]: [[Hassan Rohani]], iranische Bolitiker
* [[29. November|29. Novämber]]: [[Ulrich Maurer (Politiker)|Ulrich Maurer]], dytsche Bolitiker
* [[3. Dezember|3. Dezämber]]: [[Ozzy Osbourne]], britische Rocksänger
* [[7. Dezember|7. Dezämber]]: [[Gertrud Leutenegger]], Schwyzer Schriftstelleri
* [[13. Dezember|13. Dezämber]]: [[Arthur Waldron]], US-amerikanische Historiker
Datum nit bekannt:
* [[Hans-Peter Burget]], dytsche Dialäktautor
* [[Marc Dietrich]], Schwyzer Sänger
* [[Manfred Renn]], dytsche Sprochwisseschaftler
* [[Carola Horstmann]], dytschi Dialäktdichteri
== gstorbe ==
* [[30. Januar|30. Jänner]]: [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]], indische Pazifischt un Freihaitskämpfer
* [[11. Februar]]: [[Sergei Michailowitsch Eisenstein]], sowjetische Regisseur
* [[20. März|20. Merz]]: [[Karl Herbster]], dytsche Haimetforscher
* [[5. April]]: [[Hans Maria Sartori]], Schwyzer Lehrer und Dorfförderer
* [[4. Juli]]: [[Susi Kertes]], ungarischi Schauspileri
* [[3. August|3. Augschte]]: [[Lorenz Bock]], dytsche Bolitiker
* [[3. September|3. Septämber]]: [[Edvard Beneš]], tschechoslowakische Bolitiker
* [[12. Oktober]]: [[Alfred Kerr]], düütsche Schriftsteller und Schurnalischt
== Weblink ==
{{Commonscat}}
c1s8e2hr18yl8ue1asjsnnf16kxo4eu
1874
0
54375
1084477
1014778
2026-05-22T05:31:29Z
Holder
491
/* uf d Wält chuu */
1084477
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Jahr}}
{| {{Jahresbox}}
| colspan="2" style="text-align:center;"|[[Datei:Claude Monet, Impression, soleil levant.jpg|250px|Claude Monet: ''Impression, soleil levant'', 1872]]<br />Im Atelier vum Fotograf Nadar stellt dr [[Claude Monet]] mit andere Moler syni Wärch uus, dodrunter au ''Impression, soleil levant'', wu em [[Impressionismus]] sy Namen git.
|-
|}
{{Linkbox Andere Kalender}}
|}
== Was isch bassiert? ==
* [[1. Januar|1. Jänner]]: Dr [[Karl Schenk]] wird zum dritte Mol [[Bundespräsident (Schweiz)|Bundespresidänt]] vu dr [[Schweiz|Schwyz]].
* [[15. April]] bis [[15. Mai]]: Z Paris stellen im Atelier vum Fotograf drysg Moler ihri Wärch uus, dodrunter au em [[Claude Monet]] sy Bild ''Impression, soleil levant''. Vu däm Bild laitet si dr Titel ''L'exposition des Impressionistes'' ab, wu dr neie Chusnchtrichtig [[Impressionismus]] ihre Name git.
* [[19. April]]: Gsamtrevision vu dr Schwyzer [[Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft|Bundesverfassig]]
* [[3. Juli]]: Dr ''[[Zoo Basel|Basler Zolli]]'' wird ufgmacht.
* [[1. Oktober]]: Im Ramme vum [[Kulturkampf]] wird z [[Preußen|Preuße]] dur d Schaffig vum staatlige Standesamt di obligatorisch Zivileh yygfiert.
* [[10. Oktober]]: D [[Fidschi|Fidschi-Insle]] wäre ne [[Vereinigtes Königreich|britischi]] Chronkoloni.
* [[21. Dezember|21. Dezämber]]: Im [[Kulturkampf in der Schweiz|Kulturkampf in dr Schwyz]] lese d Beherde s [[Bistum Basel|Bischtum Basel]] uf.
== uf d Wält chuu ==
* [[15. Februar]]: [[Eduard Schwyzer]], Schwyzer Indogermanischt und Dialäktolog
* [[18. Juni]]: [[Hermann Vortisch]], dytsche Dokter un Schrifteller
* [[22. Juni]]: [[Martha Ringier]], Schwyzer Dialäktdichteri
* [[2. August|2. Augschte]]: [[August Steiger]], Schwyzer Germanischt
* [[9. August|9. Augschte]]: [[Karl Herbster]], dytsche Haimetforscher
* [[13. September|13. Septämber]]: [[Arnold Schönberg]], ööstriichische Komponist
* [[16. Oktober]]: [[Otto Mueller]], dytsche Moler
* [[21. Oktober]]: [[Henri Guisan]], Schwyzer General
* [[27. November|27. Novämber]]: [[Johannes Baumann]], Schwyzer Bolitker un Bundesrot
* [[27. November|27. Novämber]]: [[Chaim Weizmann]], israelische Bolitiker
* [[30. November|30. Novämber]]: [[Winston Churchill]], britische Bolitiker
== gstorbe ==
* [[19. Januar|19. Jänner]]: [[August Heinrich Hoffmann von Fallersleben]], düütsche Sproochforscher und Dichter
* [[27. April]]: [[Johann Ulrich von Salis-Soglio]], Schwyzer Militär
* [[21. November|21. Novämber]]: [[Marià Fortuny]], spanische Moler
== Weblink ==
{{Commonscat}}
b8x8cqt8de778a0n398x1ac9jstte07
Grossdietwil
0
59857
1084467
924837
2026-05-22T01:50:52Z
SpinnerLaserzthe2nd
83904
1084467
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:Grossdietu}}
{{Infobox Ort in der Schweiz
| NAME_ORT = Grossdietwil
| BILDPFAD_KARTE = Karte_Gemeinde_Grossdietwil 2013.png
| BILDPFAD_WAPPEN = CHE Grossdietwil COA.svg
| BILD = Grossdietwil 164.jpg
| BESCHREIBUNG = Buurehüüser z Grossdietu
| REGION-ISO = CH-LU
| BEZIRK = [[Wahlkreis Willisau|Willisou]]
| IMAGEMAP = Wahlkreis Willisau
| BFS = 1131
| PLZ = 6146
| BREITENGRAD = 47.171942
| LÄNGENGRAD = 7.885011
| HÖHE = 571
| FLÄCHE = 10.23
| WEBSITE = www.grossdietwil.ch
}}
'''Grossdietu''' (amtlech ''Grossdietwil'') esch e [[Politische Gemeinde|politischi Gmeind]] im [[Bezirk (Schweiz)|Wahlkreis]] [[Wahlkreis Willisau|Willisou]] im [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]], [[Schweiz|Schwiiz]].
== Geografi ==
Grossdietu liid uf dr rächte Site vom [[Rot (Murg)|Rotbach]]. Zue dr Gmeind ghöred ou na d Exklave ''Eppenwil'' (668 m.ü.M), ''Erpolingen'' (700 m.ü.M.) ond ''Kället'' (631 m.ü.M.). Vo dr Gmeindsflechi send 72,2 % Landwirtschaftlechi Flechi, 22 % Waud ond 5,8 % Sidligsflechi.<ref name="BfS 2012">Bundesamt für Statistik: [https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html |date=2019-09 }}, Mai 2012</ref> Nachbergmeinde vo Grossdietu send d Lozärner Gmeinde [[Ebersecken|Äbersecke]], [[Altbüron|Autbüre]], [[Fischbach LU|Feschbech]], [[Pfaffnau|Pfaffnou]], [[Reiden|Räide]], [[Roggliswil|Roggu]] ond [[Schötz|Schööz]] ond im Kanton Bärn [[Gondiswil|Gummiswiu]] ond [[Melchnau|Mäuchnou]].
== Gschicht ==
Grossdietu esch zom erschte Mau gnamsed worde 1184/90 aus ''Toutewilare''.
== Bevölkerig ==
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005<ref>Bundesamt für Statistik: ''Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000.'' Bern 2005 ([https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html Online uf bfs.admin.ch]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html |date=2019-09 }}, Date im [https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix Aahang]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix |date=2019-09 }})</ref>
{| class="wikitable" width=350
|- align=center class="hintergrundfarbe5"
|align=left | '''Jahr''' || '''1850''' || '''1860''' || '''1870''' || '''1880''' || '''1888''' || '''1900''' || '''1910''' || '''1920'''
|- align=center
|align=left|'''Iiwohner'''|| 1292 || 1203 || 1105 || 1041 || 1028 || 918 || 875 || 890
|- align=center class="hintergrundfarbe5"
|align=left | '''Jahr''' || '''1930''' || '''1941''' || '''1950''' || '''1960''' || '''1970''' || '''1980''' || '''1990''' || '''2000'''
|- align=center
|align=left|'''Iiwohner'''|| 806 || 816 || 868 || 891 || 800 || 740 || 811 || 808
|}
Dr Uusländeraateil esch 2010 bi 6,2 % gläge.<ref name=" BfS 2012" />
== Religion ==
81,7 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 [[Römisch-katholische Kirche|römisch-katholisch]] gsii, 9,7 % [[Reformierte Kirche|evangelisch-reformiert]].<ref name=" BfS 2012" />
== Politik ==
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää:<ref name=" BfS 2012" /> [[Bürgerlich-Demokratische Partei|BDP]] 0,7% , [[Christlichdemokratische Volkspartei|CVP]] 40,8% , [[FDP.Die Liberalen|FDP]] 16,0% , [[Grünliberale Partei|GLP]] 2,4% , [[Grüne Partei der Schweiz|GP]] 3,3% , [[Sozialdemokratische Partei der Schweiz|SP]] 4,1% , [[Schweizerische Volkspartei|SVP]] 30,3% , Süschtigi 2,5%.
Dr Gmeindspräsident vo Grossdietu esch dr Christian Leuenberger-Lingg (Stand Februar 2016).
== Wirtschaft ==
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.<ref name=" BfS 2012" />
== Sprach ond Dialäkt ==
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 808 Iiwohner 93,4 % [[Deutsche Sprache|Dütsch]] aus Houptsprach aagää, 0,2 % [[Französische Sprache|Französisch]], 0,4 % [[Italienische Sprache|Italienisch]] ond 6 % anderi Sprache.<ref name=" BfS 2012" />
Dr [[hochalemannisch]] Dialäkt vo Grossdietu ghört zue dr Übergangsmundarte zwösche dr Weschtschwiizer ond dr Oschtschwiizer Dialäkt.
== Weblink ==
{{Commonscat|Grossdietwil|Grossdietu}}
* [http://www.grossdietwil.ch www.grossdietwil.ch]
* {{HLS|670|Autor=Waltraud Hörsch}}
== Fuessnote ==
<references />
{{Navigationsleiste Wahlkreis Willisau}}
{{Normdaten}}
[[Kategorie:Ort (Kanton Lozärn)]]
735ik66c35kb4z5wgq7di6vxl4rsqvs
Luthern
0
59872
1084468
952738
2026-05-22T02:07:54Z
SpinnerLaserzthe2nd
83904
1084468
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:Luutere}}
{{Infobox Ort in der Schweiz
| NAME_ORT = Luthern
| BILDPFAD_KARTE = Karte Gemeinde Luthern 2013.png
| BILDPFAD_WAPPEN = CHE Luthern COA.svg
| BILD = Luthern.jpg
| BESCHREIBUNG = Luutere
| REGION-ISO = CH-LU
| BEZIRK = [[Wahlkreis Willisau|Willisou]]
| IMAGEMAP = Wahlkreis Willisau
| BFS = 1135
| PLZ = 6156
| BREITENGRAD = 47.058607
| LÄNGENGRAD = 7.915843
| HÖHE = 775
| FLÄCHE = 37.80
| WEBSITE = www.luthern.ch
}}
'''Luutere''' (amtlech ''Luthern'') esch e [[Politische Gemeinde|politischi Gmeind]] im [[Bezirk (Schweiz)|Wahlkreis]] [[Wahlkreis Willisau|Willisou]] im [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]].
== Geografi ==
S Doorff und d Gmeind Luutere ligge im Luuteretau. Dur das Tau flüsst vom [[Napf (Berg)|Napf]] ({{Höhe|1406|CH}}) und vom Hochänzi häär gäge Norde der Bärgbach [[Luthern (Fluss)|Luutere]]. Dää isch 27 Kilometer läng und lauft bi [[Nebikon|Näbike]] id [[Wigger|Wiggere]]. Er isch auso e Teil vom Gwässersischteem vo dr [[Aare]]. Die oberi Helfti vom ganze Bachlauf isch im Gmeindbann vo Luutere. Im [[Schachen (Toponym)|Schache]] bi ''Eimatt'' lauft dr Bach us em Piet vo Luutere use uf ''Ruefswil'' abe.
Der [[Name]] ''Luutere'' chunt vom alte Wort ''luuter,'' und er bedüütet so vill wie «der Bach mit klarem Wasser».
Wyt hingen im Tau isch dr Wyler [[Luthern Bad|Luutere-Bad]] und ganz z’hingerscht de no dr Hof ''Hinger Ey''. Us de Grääbe us beide Site vom Tau chöme vill Sitebech ad Luutere abe, so wie dr Älbach, s Niespelbächli, dr Schwarzebach, dr Wilmisbach, dr Änzibach, s Niespelbächli und s Badbechli bim Luutere-Bad.
Unden im Tau sind d Wyler Hofstatt, Rüediswil, Chrutzi, und Warmisbach ligt im ene Näbetau im Weschte vom Luuteretau. Uf de Höger, den Eggen un de [[Gebirgskamm|Kreete]] zwüsche de Grääben un Tääler obe sind vil einzelne Puurehööf, und am Napf es paar [[Alp (Bergweide)|Alpbetriib]]: d Alp ''Ober Badegg,'' d ''Ahornalp'' und d Alp ''Trachsu-Egg,'' wo’s bi allne e Bärgwirtschaft het. Z Luutere isch d Chääsi für s Tal, si heisst ''Napf-Chääsi''.
Vo dr Gmeindsflechi send 47,8 Prozänt Landwirtschaftlechi Flechi, 47,6 Prozänt [[Wald|Waud]], 3,5 Prozänt Sidligsflechi ond 1,1 Prozänt süschtigi Flechi.
Im Weschten und im Süde isch s [[Grenze|March]] vom Gmeidbann vo Luutere au grad das vom Kanton Luzärn em [[Kanton Bern|Bärnbiet]] zue. S March vo de beede Kantöön lauft über s ganze Napf-Bärgland übere, über d Bärge Ahorn ({{Höhe|1040|CH}}), Guume ({{Höhe|1166|CH}}), Chatzerschwand ({{Höhe|1191|CH}}), Ober Scheidegg ({{Höhe|1235|CH}}, [[Höchänzi]] ({{Höhe|1368|CH}} und [[Niederänzi]] ({{Höhe|1233|CH}}) ufe Napf. Numen ufe Ahorn het’s e Strooss vo Luutere us; suscht cha men a de stotzige Bärghäng numen über d Fuesswääg ufegoo.
D Nachbergmeinde vo Luutere send [[Hergiswil LU|Hergisweyl]], [[Ufhusen|Ufhuuse]] ond [[Willisau|Willisou]] im Kanton Lozärn ond [[Eriswil|Eriswiu]], [[Sumiswald|Sumiswaud]] ond [[Trub|Trueb]] im Kanton Bärn.
== Gschicht ==
Der [[Ortsname]] vo Luutere chunt zom erschte Mau im ene Konstanzer Schriftstück vom Jahr 1275 vor; er heisst döört ''Lutrun''.
Ufem [[Hügel|Hoger]] zwüsche de Hööf ''Voroberwalsburg'' und ''Hinderoberwalsburg'' isch dr Platz von ere uralte [[Burg]]. Das isch d ''Walsburg'' gsi, d Wonig vo den alte Herre vom Luutertal.
Im 15. Joorhundert isch s Luutertau a d Stadt [[Luzern|Luzärn]] choo.
Im Tau hinge het anne 1581 em Jakob Minder d Erschynig vo dr [[Kloster Einsiedeln|Äinsidler Maria]] gseit, er wärdi gsung wenner dört in ere [[Quelle]] baadi. Das isch guet usecho, dr Luzärner Grichtschryber [[Renward Cysat]] het s z Protokoll gnoo, und de het wägedäm der Wallfahrtsoort ''Luutere Bad'' agfange. 1583 het me s erschte Badbrünnelichäppeli bout; der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]] isch s sälber cho ysägne. Vo anne 1949 isch a däm Oort d Chile ''Maria-Heilbronn''. I dere drin gseht me vill Votivdafele wo eim dra maane, wie d [[Maria (Mutter Jesu)|Muettergottes]] de Lüüt ghulfe het. Bim ''Badbrünneli'' näbedra chame gsungs Wasser nää.<ref>[[Lothar Emanuel Kaiser]]: ''Luthertal Kirchen und Kapellen.'' Kunstverlag Josef Fink, Lindenberg 2000, ISBN 978-3-933784-77-3.</ref> Anne 2018 het me s modärne Bad für d Ärm und d Füess ygrichtet.
Ringsume Dorfplatz z Luutere gseht me es paar schööni Hüüser: Im 18. Joorhundert het s Chlooschter [[Kloster St. Urban|Santurbe]], wo dr Chilesatz anne 1579 gchauft het, die nöji, choschtbar usgschmückti Pfarrchile vo Luutere bout; si het s [[Patrozinium]] vom heilige Ulrich. Au s Pfarrhuus isch vo denn, und dr steinig Pfarrspycher näbedra het s Wappe vom Santurbener Apt. Ufem Höibäärg, wo me wyt über s Mittelland und bis a [[Jura (Gebirge)|Jura]] cha luege, stoot d Nothälfer-Chappele, si isch vo 1502. D Grund-Chappele het me 1642 bout, d Underflüechappele 1822, d Hinderoberwalsburgchappele 1819.
== Bilder us Luutere ==
<gallery>
Luthern Kirche.jpg|d Doorffchile
Heuberg Kapelle oberhalb Lutherns.jpg|d Höibärgchappele
Gasthaus zur Sonne in Luthern.jpg|s Wirtshuus «Sunne»
Napf Cross 2693.jpg|so cha me vom Napf obenabe is Luuteretal füreluege
Luthern-Bad preghejo 290.jpg|''Maria-Heilbronn''
Badbrünnlikapelle Maria-Heilbronn Luthern Bad 1.tiff|s Badbrünnelichäppeli
Badbrünnlikapelle Maria-Heilbronn Luthern Bad 2.tiff|d Muettergottes im Badbrünnelichäppeli
Badbrünnli Maria-Heilbronn Luthern Bad 5.tiff|s Brünneli
</gallery>
== Bevölkerig ==
Quälle: [[Bundesamt für Statistik]] 2005
{| class="wikitable" width=350
|- align=center class="hintergrundfarbe5"
|align=left | '''Jahr''' || '''1850''' || '''1860''' || '''1870''' || '''1880''' || '''1888''' || '''1900''' || '''1910''' || '''1920'''
|- align=center
|align=left|'''Iiwohner'''|| 2002 || 1918 || 1870 || 1797 || 1831 || 1702 || 1652 || 1722
|- align=center class="hintergrundfarbe5"
|align=left | '''Jahr''' || '''1930''' || '''1941''' || '''1950''' || '''1960''' || '''1970''' || '''1980''' || '''1990''' || '''2000'''
|- align=center
|align=left|'''Iiwohner'''|| 1713 || 1957 || 1977 || 1801 || 1706 || 1526 || 1466 || 1520
|}
Dr Uusländeraateil esch 2010 bi 2,9 Prozänt gläge.
83,1 Prozänt vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 [[Römisch-katholische Kirche|römisch-katholisch]] gsii, 11,4 Prozänt [[Reformierte Kirche|evangelisch-reformiert]].
== Politik ==
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: [[Bürgerlich-Demokratische Partei|BDP]] 1,2 Prozänt, [[Christlichdemokratische Volkspartei|CVP]] 49,7 Prozänt, [[FDP.Die Liberalen|FDP]] 8,6 Prozänt, [[Grünliberale Partei|GLP]] 1,6 Prozänt, [[Grüne Partei der Schweiz|Grüeni]] 1,9 Prozänt, [[Sozialdemokratische Partei der Schweiz|SP]] 2,1 Prozänt, [[Schweizerische Volkspartei|SVP]] 32,7 Prozänt.
Dr Gmeindspräsident vo Luutere esch dr Beat Burri-Barmettler (Stand Februar 2016).
== Sprach ond Dialäkt ==
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1520 Iiwohner 98,5 Prozänt [[Deutsche Sprache|Dütsch]] aus Houptsprach aagää, 0,2 Prozänt [[Italienische Sprache|Italienisch]] ond 1,3 Prozänt anderi Sprache.
Dr [[hochalemannisch]] Dialäkt vo Luutere ghört zue dr Übergangsmundarte zwösche dr Weschtschwiizer ond dr Oschtschwiizer Dialäkt.
== Lüüt ==
* [[Johannes Barzaeus]] (1592–1660) Dichter und Pfarrer z Luutere
== Literatur ==
* {{HLS|674|Autor=Waltraud Hörsch}}
== Weblink ==
{{Commonscat|Luthern|Luutere}}
* [http://www.luthern.ch d Website vo dr Gmeind Luutere]
== Fuessnote ==
<references />
{{Navigationsleiste Wahlkreis Willisau}}
{{Normdaten}}
[[Kategorie:Ort (Kanton Lozärn)]]
8ga9eov3t6xbafjztesmmdal60y2r2l
Schienenbus
0
72049
1084465
981950
2026-05-21T19:44:02Z
Geoffroi
114324
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Micheline type 22 - 01.jpg]] → [[File:Micheline type 21 PLM.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · PLM only had michelines type 21 ([[c:w:fr:Liste des autorails du PLM]])
1084465
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:Schinnèbus}}
{{Der Artikel|befasst sich mit èm Ysèbaafaarzüüg. Für d Zitschrift [[der schienenbus|dè schinnèbus]] luèg dört.}}
[[Datei:Eifelquerbahn-Ulmen.jpg|mini|hochkant=1.5|D Baureiè [[DB-Baureihe VT 95|VT 95]], [[DB-Baureihe VT 97|VT 97]] un [[DB-Baureihe VT 98|VT 98]] (Bild; mit [[Steuerwagen|Stüèrwagè]]) vo dè [[Uerdinger Schienenbus|Waggonfabrik Uerdingè]] sin zuè dè Zit vo dè [[Deutsche Bundesbahn|Dütschè Bundesbaan]] dè Inbegriff vom Schinnèbus]]
Als '''Schinnèbus''', '''Schinnènomnibus''' bezièigswys '''Schinnèautobus''' wörrèd im dütschè Sprõchruum lychti zweiachsigi [[Verbrennungstriebwagen|Vobrènnigsdrybwägè]] vo dè [[Eisenbahn|Ysèbaan]] bezeichnèt, wo für dè koschtègünschtigé Bedryb vo allem uff [[Nebenbahn|Näbbèbaanè]] entwicklèt worrè.<ref name="transpress">''Schienenomnibus.'' In: ''Lexikon der Eisenbahn.'' Transpräss, Motorbuèch Volaag, Stuègètt 1990, ISBN 3-344-00160-4, S. 658.</ref> Bi dè Dütschè Bundesbaan hèt s dõdefür d Abchürzung ''Schom'' gää.<ref name="EJS1/12">{{Webarchiv|url=https://shop.vgbahn.info/media/pdf/531201.pdf |wayback=20160305151538 |text=Eisenbahn JOURNAL-Sonderausgabe 1/2012: ''VT 95 – 98: Uerdinger Schienenbus'' |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} (PDF; 3,9 MB)</ref><ref>{{Internetquelle |titel=''Abkürzungen aus dem Bahnbereich'' uff www.bahnseite.de |url=http://www.bahnseite.de/purespace/Abkuerzungen.html |zugriff=2018-09-11 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20180904074939/http://www.bahnseite.de/purespace/Abkuerzungen.html |archiv-datum=2018-09-04 }}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=''Die DB-Klassiker V 100 und Schienenbus'' uff www.eisenbahnwelt.de |url=http://www.eisenbahnwelt.de/zeitschriftenartikel-8195.html?nav=867 |zugriff=2018-09-11 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140226053848/http://www.eisenbahnwelt.de/zeitschriftenartikel-8195.html?nav=867 |archiv-datum=2014-02-26 }}</ref> Schinnèbus sin nit z vowechslè mit dè seltènèrè [[Schienen-Straßen-Omnibus|Schi-Strõ-Bus]], wo sowoll uff Schinnè wiè au uff dè Strõß faarè chönnè.
== Begriff ==
[[Datei:NYC-Railbus.jpg|mini|1908: [[Eisenbahn-Draisine|Draisinè]] vo dè New York Central Railroad, früèner als ''Gasolene Rail Omnibus''<ref>[http://hdl.loc.gov/loc.pnp/ggbain.03093 US Library of Congress]{{Toter Link|url=http://hdl.loc.gov/loc.pnp/ggbain.03093 |date=2019-09 }}</ref> benamst]]
Schinnèbus sin urschprünglich uss Umbautè vo Strõßè-[[Kraftfahrzeug|Chraftfaarzüüg]] entschtandè. Im Unterschyd zu sellnè hèn Faarzüüg, wo vo vornèiè für dè Schinnèvokeer konzipyrt worrè sin, meischtens zwei Füürerschtänd un chönnèd in beidè Faartrichtungè mit glycher Gschwindigkeit faarè. Schinnèbüss sin im dütschè Sprõchruum als ''Lychtvobrènnungsdrybwagè'' (LVT) klassifizyrt. Dè Begriff Lychtvobrènnungsdrybwagè schließt witteri Faarzüügtǜpè mit iè, byschpillswys èn Deil vo dè vyrachsigè Drybwägè.<ref>''Leicchtverbrennungstriebwagen.'' Im: ''Lexikon der Eisenbahn.'' Transpräss, Motorbuèch Volaag, Stuègètt 1990, ISBN 3-344-00160-4, S. 490.</ref> Lut Bertelsmann Universal-Lexikon cha-nèn Schinnèbus sowoll zwei- wiè au vyrachsig syy.<ref>''Bertelsmann Universallexikon.'' Bertelsmann Lexikon-Volaag, Münchè 2004, ISBN 3-577-10496-1.</ref>
Näbbè dè Kurzform ''Schinnèbus'' sin andri Begriff wiè ''Schinnèomnibus'' odder ''Schinnèautobus'' vobreitet.<ref>''Diesellleichttriebwagen.'' Im: ''Meyers Neues Lexikon.'' VEB Bibliographisches Institut, Leepzisch 1961–64.</ref> Dè Uusdrugg ''[[Schienenauto|Schinnèauto]]'' exischtyrt für èn „Chraftwagè mit Vobrènnungsmotor für Güèter- un Personèvokeer mit Radchrantzräder für s Faarè uff Schinnè, ungeignet zum Yschtellè in Züüg“.<ref>''Schienenauto.'' Im: ''Meyers Neues Lexikon.'' VEB Bibliographischs Inschtitut, Leepzisch 1961–64.</ref>
In andrè Sprõchè exischtyrèd äänlichi Bezeichnungè für Schinnèbüss, asè benamst d [[New York Central Railroad]] schu 1908 è [[Eisenbahn-Draisine|Draisinè]] i dè [[Englische Sprache|änglischè Sprõch]] als ''railbus''. Witterhy sin d Uusdrügg ''ferrobús'' bezièungswys ''buscarril'' ([[Spanische Sprache|spanisch]]), ''autobus su rotaia'' ([[Italienische Sprache|italiènisch]]), ''autorail''<ref>''Langenscheidts Handwörterbuch Französisch.'' ISBN 3-468-05159-X.</ref> bezièungswys ''autocar sur rails'' ([[Französische Sprache|französisch]]), ''rälsbuss'' ([[Schwedische Sprache|schwedisch]]), ''skinnebus'' ([[Dänische Sprache|dänisch]]), ''kiskobussi'' ([[Finnische Sprache|finnisch]]), ''kolejový autobus'' ([[Tschechische Sprache|tschechisch]]), ''šinobus'' ([[Serbokroatische Sprache|serbokroatisch]]), ''sínautóbusz'' bezièungswys ''sínbusz'' ([[Ungarische Sprache|ungarisch]]), ''autobus szynowy'' bezièungswys ''szynobus'' ([[Polnische Sprache|polnisch]]) odder ''Relsowye Awtobus'' ([[Russische Sprache|russisch]]). D Faarzüüg, wo asè bezeichnèt sin, wisèd abber kei gmeinsami, durchgängig einheitlichi Bauwys uff.
== Entwicklungsgschichtè ==
[[Datei:Saurer Schienenbus - 01.jpg|mini|„Autorail“ vom [[Adolph Saurer AG|Saurer]] bi dé [[Voies ferrées du Dauphiné]], 1920]]
Diè èrschtè Schinnèbǜs sin umbauti Omnibǜs mit [[Eisenbahnrad|Ysèbaaräder]]. Au hüt nò isch sèlli Konschtruktionsart in [[Lateinamerika|lateinamrikanischè]] Staatè tǜpisch. Vordeil gegéübber èm klassischè Drybwagè sin vor allem diè gringè Inveschtitions- un Bedrybskoschtè sowiè s reduzyrte Gwicht. Sèlli [[Einrichtungsfahrzeug|Yrichtungsfaarzüüg]] hèn deils beidersitigi Yschtyg sowiè deilwys au fescht unter m Chassis montyrti Yrichtungè zum Hebbè un Drüllè vom ganzè Faarzüüg, um d Faartrichtung uff Strèggègleis umkeerè z chönnè.<ref>{{Internetquelle |titel=Bilddarschtellig uff dè Websitè freneydoisans.com |url=http://freneydoisans.com/freneytique/le-saviez-vous-10/ |zugriff=2018-09-11 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140302112531/http://freneydoisans.com/freneytique/le-saviez-vous-10/ |archiv-datum=2014-03-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=Bilder 16, 19, 20, 23, 26 uff dè Websitè vom „passion-metrique.net“ |url=http://www.passion-metrique.net/pagesweb/notices/DE%20DION019.jpg |zugriff=2018-09-11 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20160113103107/http://www.passion-metrique.net/pagesweb/notices/DE%20DION019.jpg |archiv-datum=2016-01-13 }}</ref>
Urschprünglich sin Schinnèbǜs glych dèhèr chò wiè [[Frontlenker|Huubè]]-Omnibüs, wiè si i dè 1920er- un 1930er-Johr normal gsi sin. Èrscht nõch èm Zweitè Wältchrièg sin uusgwäälti Baudeil uss dè [[Nutzfahrzeug|Nutzfaarzüüg]]induschtry, wiè Motorè, Gedrybe odder [[Karosserie|Karossery]]elemänt, aabasst un mit Drybwagèelemänt kombinyrt worrè. Fortschritt im Faarzüügbau hèn bi Schinnébǜs zuè [[Unterflurmotor|unterflur]] aagordnetè Motorè un [[Selbsttragende Karosserie|sèlbschtdrägendè Wagèkäschtè]] gfüürt. È witteres hüüfigs Merkmòl vo Schinnèbǜs isch d [[Großraumwagen (Eisenbahn)|Großruumbauwys]] ooni Drènnwänd zwǜschè dè Yschtygsberych sowiè èm Faargaschtruum un ooni abdrènntè [[Führerstand|Füürerschtand]] gsi. Älteri Faarzüüg hèn zuèsätzlich oft èn Dachgepäckdräger ghaa.
Schinnèbǜs hèn tǜpischerwys keini odder voeifachti [[Kupplung (Bahn)|Kupplungè]], well si meischtens nu allei odder mit bauglychè [[Personenwagen|By-]], [[Mittelwagen|Mittel-]] odder [[Steuerwagen|Steuerwägè]] zum Ysatz chömmèd.<ref name="transpress" /> Sin si dègegè mit normalè [[Zug- und Stoßeinrichtung|Zug- un Stoßyrichtungè]] vosää, isch s Mitfüürè vo normalè [[Personenwagen|Personè-]] odder [[Güterwagen|Güèterwägè]] möglich.
== Europa ==
=== Dütschè Sprõchruum ===
==== Dütschland ====
[[Datei:VT508 der OHE Soltau 24.07.06.JPG|mini|[[Wismarer Schienenbus|Wismarer Schinnèbua]] vo dè [[Osthannoversche Eisenbahnen|OHE]]]]
[[Datei:795240 19780529 Dillenburg.jpg|mini|[[DB-Baureihe VT 95|VT 95]] mit Beiwägè im [[Bahnhof Dillenburg|Bhf. Dillèburg]]]]
Èn èrschtè Schinnèbus isch kurz vor èm [[Erster Weltkrieg|Èrschtè Wältchrièg]] vo dè [[Königlich Sächsische Staatseisenbahnen|Königlich Sächsischè Staatsysèbaanè]] teschtet worrè. Èn [[Omnibus|Strõßèbus]] vo dè Firma Nacke z [[Coswig (Sachsen)|Coswig]] isch mit [[Spurkranz|Spurchrantz]]räder un baantǜpischè Signaalyrichtungè (Druggluftpfiifè, Warnschällè) vosää. S Faarzüüg mit dè Baannummèrè 9015 hèt èn Motor vom [[Adolph Saurer AG|Saurer]] un hèt 18 Personè Blatz botè. Mit èm Chriègsuusbruch hèt vomuètlich sin Ysatz uffghört.<ref name="EKS18f">Ysèbaa Kuryr Special 16: ''Die Schienenbusse der DB – VT 95 / VT 98'', S. 18 f.</ref>
Im Johr 1927 isch è meterschpurigs Faarzüüg entschtandè, wo èbbèfalls us ènèm Strõßèbus un als Gmeinschaftsbroduktion vo dè [[Waggonfabrik Werdau]] un dè [[Vogtländische Maschinenfabrik|VOMAG]] uff d Wält chò isch. Ab 1929 isch es bi dè [[Gera-Meuselwitz-Wuitzer Eisenbahn|Gera-Meuselwitz-Wuitzer Ysèbaa]] ygsetzt worrè. S Yrichtungsfaarzüüg hét 38 Sitzblätz un hèt è Druggluftbräms uffgwisè. Dè Vyrzǜlinder-Ottomotor, wo 44 kW hèt, macht è Högschtgschwindigkeit vo 35 km/h möglich. Wegè m großè [[Achsstand|Achsschtand]] vo 5700 Millimeter isch d Vorderachsè beweglich uusgfüürt worrè, si hèt wiè bi nèm Strõßèfaarzüüg übber s Lenkrad drüllt wörrè chönnè. A vyr Stellè vo dè Baan sin Wendemöglichkeitè ygrichtet worrè. Zum Umdrüllè chönnèd d Vorderräder hǜdraulisch glupft wörrè un s Faarzüüg im Halbchrais um d Hinterachsè gschwenkt wörrè. Ab 1948 isch sèll Faarzüüg bi dè [[Franzburger Kreisbahnen|Franzburger Chraisbaanè]] dèheim gsi, sèlli Baangsellschaft isch 1949 vo dé [[Deutsche Reichsbahn (1945–1993)|Dütschè Rychsbaan]] übbernõ worrè. Dè Schinnèbus hèt d Bedrybsnummèrè VT 133 521 chriègt, isch 1950/51 abgschtellt un 1962 voschrottet worrè.<ref name="EKS18f" />
D Firma [[Henschel & Sohn|Henschel]] hèt im Auguscht 1931 èn èrschtè Schinnèbus bi dè [[Grifte-Gudensberger Kleinbahn|Grifte-Gudensbärger Chlybaan]] uff d Gleis brocht. Obwoll sélli Baan mit èm Yrichtungsfaarzüüg, wo ooni witt vorschpringèndem Vorbau mee inèm „richtigè“ Ysèbaafaarzüüg glych gsää hét, zfriddè gsi isch, sin Folgeuffdrääg wittgehend uusblibbè. Nu diè [[Deutsche Reichsbahn (1920–1945)|Dütschi Rychsbaan]] hèt im selbè Johr drei Drybwägè aagschafft – allerdings in Zweirichtungsuusfüürung, um s unwǜrtschaftliche Umdrüllè a dè Èndbaanhööf z vohindèrè.<ref name="EKS18f" /> Sèlli Faarzüüg, wo als 133 006–008 benamst worrè sin un nu 11,9 t schwèr gsi sin, hèt mò bi dè [[Eisenbahndirektion|RBD]] [[Regensburg|Rägensburg]] stationyrt. Si hèn als [[Entgleisung (Bahn)|entgleisungsgfôrdèt]] goltè, un sin im [[Zweiter Weltkrieg|Zweitè Wältchrièg]] nu no vo [[Fahrleitung|Obberleitung]]smeischtereiè uus ygsetzt worrè. Sit dèm gältèd si bis hüt als nǜmmi eksischtent.<ref name="OaS14">''Omnibusse auf Schienen'' im: VT 95–98 Uerdinger Schienenbus (Ysèbaa Journal Sonderheft 1/2012), S. 14 f.</ref>
Ab dè 1930er Johr hèt d [[Waggonfabrik Wismar]] Schinnèbǜs baut. Irèn bekannteschtè Vodrètter isch dè [[Wismarer Schienenbus|Wismarer Schinnèbus]] vo dè Bauart ''Hannover'', wo èrschtmòls als „Schinnèomnibus“ aaprisè worrè.<ref name="OaS14" /> Amtlich isch er znägscht als ''2achsigè Lychtbau-Schinnè-Omnibus'' benamst worrè, spôter als ''Lychtdrybwagè''.<ref>Dütschi Rychsbaan: ''Ausgemusterter Wismarer Schienenbus Bauart „Hannover“.'' Im: ''Eisenbahn-Jahrbuch 1970.'' Transpräss, nõchdruggt im: Horst Regling (Hrsg.): ''Schienenverkehr in der DDR.'' Band II, transpräss, Stuègètt 2001, ISBN 3-613-71174-5, S. 56.</ref>
D [[Waggonfabrik Uerdingen|Waggonfabrik Ürdingè]] hèt 1933 èn „Schinnè-Autobus“ mit èm [[Opel]]-Motor für d [[Lübeck-Segeberger Eisenbahn|Lübeck-Segebärger Ysèbaan]] un 1936 èn wittèrè Drybwagè (mit Beiwagè) für d [[Lübeck-Büchener Eisenbahn|Lübeck-Büèchemer Ysèbaan]]. Diè beidè Faarzüüg hèn retour luègènd schu vill Elemänt vom spôtèrè [[Uerdinger Schienenbus|Ürdinger Schinnèbus]] vo dè [[Deutsche Bundesbahn|Dütschè Bundesbaan]] vornè wèg gnõ.<ref name="OaS14" /> Im sèlbè Johr hèt d [[Gardelegen-Haldensleben-Weferlinger Eisenbahn|Gardelegen-Haldensläbbè-Weferlinger Ysèbaan]] vo dè [[Berliner Verkehrsgesellschaft|Bèrliner Vokeersgsellschaft]] nüün gebruuchti [[Doppeldeckerbus|Doppeldeggerbüs]] kauft un hèt si zuè Schinnèbüs umbaut.<ref name="OaS14" /> Zwǜschè 1939 un 1941 sin sèbbi [[Decksitzwagen|Deggsitzwägè]] durch moderni Drybwägè ersetzt worrè.<ref>{{Webarchiv|url=https://www.volksstimme.de/nachrichten/lokal/haldensleben/333586_Preussen-finanzierte-den-Bau-der-Bahn-Neuhaldensleben-Gardelegen.html |wayback=20180805203923 |text=Preußè hèt dè Bau vo dè Baan Neuhaldensläbbè – Gardelegen finanzyrt |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} bi volksstimme.de, abgruèfè am 5. Auguscht 2018</ref>
I dè Nõchchriègszit sin z Weschtdütschland flächendeggend un in großer Aazaal d Ürdinger Schinnèbüs vo dè Dütschè Bundesbaan (DB) ygsetzt worrè. Si hèn dõdeby zwǜschè dè einmotorigè [[DB-Baureihe VT 95|Baureiè VT 95]], dè zweimotorigè [[DB-Baureihe VT 98|Baureiè VT 98]] un dè [[DB-Baureihe VT 97|Zaaradvariantè VT 97]]. Nu für sèlli Baureiè hèt diè Dütsch Bundesbaan i dè 1950er Johr vorübbergehend vyr neui [[Zuggattung]]è ygfüürt, woby s "t" für Trybwagè un s "o" für Omnibus gschtandè isch:<ref>{{Internetquelle |titel=''Die Nebenbahnretter'' uff www.epoche-3.de |url=http://www.epoche-3.de/schienenbus.php |zugriff=2018-09-11 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131015064938/http://www.epoche-3.de/schienenbus.php |archiv-datum=2013-10-15}}</ref>
* Eto = Eilschinnèomnibus (analog zum [[Eilzug]] / E)
* Sto = Städteschnèllvokeer-Schinnèomnibus (analog zum [[Städteschnellverkehrszug|Städteschnèllvokeerszug]] / S)
* Nto = Naaschnèllvokeers-Schinnèomnibus (analog zum [[Nahschnellverkehrszug|Naaschnèllvokeerszug]] / N)
* Pto = Schinnèomnibus (analog zum [[Personenzug|Personèzug]] / P)
Bi vill [[Nichtbundeseigene Eisenbahn|nitstaatlichè Ysèbaanè]] z Dütschland sin [[MAN-Schienenbus|MAN-Schinnèbüs]] zum Ysatz chò. Beschränkti Finanzmittel hèn chlyni Baanè abber au zuè eigèwilligè Lösungè uss dè eigènè Wärchschtatt zwungè. So hèt diè [[Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft|Schwôbischi Ysèbaa-Gsellschaft]] èn aaltè [[Büssing AG|Büssing]]-Bus vo dè [[Üstra Hannoversche Verkehrsbetriebe|Vokeersbedryb Hannover]] zuè nèm Schinnèfaarzüüg umbaut. Bis Aafang 1960er Johr isch dè T 35 uff dè [[Bahnstrecke Amstetten–Laichingen|Baanschtreggi Amschtettè-Laichingè]] ygsetzt worrè.<ref>Ysèbaa Kuryr Special 16: ''Die Schienenbusse der DB – VT 95 / VT 98'', S. 21.</ref>
I dè [[Deutsche Demokratische Republik|DDR]] hèt diè [[Deutsche Reichsbahn (1945–1993)|DR]] sit dè 1960er Johr d Baureiè [[DR-Baureihe VT 2.09|VT 2.09]] ygsetzt. Si sin technisch als Lychtvobrennigsdrybwägè (LVT) klassifizyrt un hüüfig ebbèfalls als Schinnèbus benamst worrè.<ref name="transpress" /><ref>Hans-Joachim Kirsche, Hans Müller: ''Eisenbahnatlas DDR.'' 1. Ufflaag. VEB Tourist Volaag, Bèrlin/ Leepzisch 1987, ISBN 3-350-00293-5, S. 73.</ref>
Drübber usè exischtyrèd no é baar Prototǜpè un Chlyseriè. Dèzuè zellèd diè füüf [[SVG Leichttriebwagen|SVG Lychtdrybwägè]] vo dè [[Sylter Inselbahn|Sǜlter Inselbaan]], wo uss [[Sattelzug|Sattelschlèpper]] umbaut worrè sin (1953–1970, uss [[Borgward#Lkw|Borgward B 4000]]).<ref>[https://www.syltiges.de/modell-sylter-inselbahn-massstab-1-87 syltiges.de]</ref> Ußerdèm isch uff dè Baanschtreggi Amschtettè–Laichingè dè Drybwagè T 35 ygsetzt worrè, wo us ènèm Omnibus bschtòt un è Einzelschtugg gsi isch. Fèrner isch es è feschtkupplèti dreideiligi Ürdinger-Einheit mit [[Faltenbalg|Faltèbalg]]übbergäng bi dè [[Hersfelder Kreisbahn|Hèrsfälder Chraisbaan]].
In dè 1990er Johr isch vo voschiddèné Hèrschteller Nõchfolge-Bauartè für diè inzwǜschè voaaltètè Schinnèbüs vorgschtellt worrè. Vo dè [[DB-Baureihe 670|DB-Baureiè 670]], wo umgangssprõchlich als ''[[Doppelstockwagen|Doppelschtogg]]-Schinnèbus'' benamst wörd, sin byschpillswys sechs Exemplaar hèrgschtellt worrè. D Erfaarungè, wo bim Bau vo sèbbè Faarzüüg gmacht worrè sin, hèt diè [[Deutsche Waggonbau|Dütschi Waggonbau]] aaschlièßend bi dè Entwicklung vom Lychtdrybwagè vo dè Baureiè [[DWA LVT/S|LVT/S]] brofityrt, vo dènnè öppè 20 Stugg baut worrè sin.
<gallery class="center">
37-24-Schienenbus-innen.jpg|[[DB-Baureihe VT 98|VT 98]], Interieur
MAN-Schienenbus.jpg|[[MAN-Schienenbus|MAN-Schinnèbus]] vo dè [[Hohenzollerische Landesbahn|Hoèzollerischè Landesbaan]] (HzL)
DR Bahnhof Gräfenroda, Ferkeltaxe nr 172 747-8 in Doppeltraktion, Aug 1989 (3673101832).jpg|[[Deutsche Reichsbahn (1945–1993)|DR]]-Baureiè [[DR-Baureihe VT 2.09|VT 2.09]] in Grõfèroda, 1989
Bahnhof Pritzwalk (4) VT 670.3 and Ferkeltaxi.JPG|[[DB-Baureihe VT 98|798 618]] un [[Doppelstockwagen|Doppelschtogg]]-Schinnèbus [[DB-Baureihe 670|670.3]] z Pritzwalk
Haltender VT98 Im Bhf. Weizen.jpg|Èn Tübinger VT 98 haalted kurz im Baanhof Wizä aalässlich vo dè Widdereröffnung vo dè sanyrtè Wuètèdalbaan im 15. Juli 2018
</gallery>
==== Öschterrych ====
[[Datei:072L17260880 Bahnhof Attnang Puchheim, Schienenbus 5081.jpg|mini|Drybwägè vo dè [[ÖBB 5081|Baureiè 5081]] vo dè [[Österreichische Bundesbahnen|ÖBB]] im [[Bahnhof Attnang-Puchheim|Bf. Attnang-Pucheim]]]]
Z Öschterrych isch èbbèfalls dè Ürdinger Schinnèbus im Ysatz gsi. 1953 isch dè èrschte Ürdinger Schinnèbus, wo mit zwei Motorè baut worrè isch, 1968 mit èm VT 10.09 dè letschte z Dütschland baute Ürdinger Schinnèbus a d [[Graz-Köflacher Bahn und Busbetrieb|Graz-Köflacher Ysèbaan]] (GKB) gangè. Diè nüü Drybwägè vo dè Baureiè VT 10 sin glych wiè dè VT 95 vo dè DB baut worrè, hèn abber zwei (statt einem) Motorè ghaa. Ab 1970 hèt d GKB vo dè DB vyr einmotorigi VT 95 übbernõ, wo si als VT 50 ygreyt hèt. Dèzuè hèt s dotal 21 Beiwägè gää.
Diè [[Montafonerbahn (Unternehmen)|Montafonerbaan]] hèt 1955 diè beidè einmotorigè Drybwägè VT 11 un VT 12 aagschafft, wo sich nu durch d Fenschter vo dè Baureiè VT 95 unterscheidè duèt, d Sitèfenschter hèt mò abbè duè chönnè. Dõdèzuè isch 1956 dè passende Stüèrwagè VS 21 chò.
Bi dè [[Österreichische Bundesbahnen|Öschterrychischè Bundesbaanè]] (ÖBB) sin diè Ürdinger Schinnèbüs als [[ÖBB 5081|Baureiè 5081]] gfüürt worrè. Si sin meischtens Lizenzbautè gsi, wo vo dè [[Simmering-Graz-Pauker]] un dè [[GE Jenbacher|Jenbacher Wärch]] baut worrè sin. Von è baar Abweichungè wiè Sitèfenschter, wo mò abbèduè cha, un abgsènkti Dritt èmòl abgsää, sin d 5081er fascht glych gsi wiè dè VT 98. 30 söttigi Drybwägè sowiè glych vill Stüèr- un Beiwägè sin vo dè ÖBB kauft worrè.<ref>{{Literatur|Autor=Rolf Löttgers|Titel=Der Uerdinger Schienenbus|Auflage=|Verlag=Franckh’sche Volaagsbuèchhandlung|Ort=Stuègètt|Jahr=1985|ISBN=3-440-05463-2|Seiten=121 ff}}</ref>
Ußerdèm hèt s Ysätz bi dè [[Montafonerbahn (Unternehmen)|Montafonerbaan]], bi dè [[Steiermärkische Landesbahnen|Steiermärkischè Landesbaanè]] (StLB) un bi dè [[Südburgenländische Regionalbahn|Südburgèländischè Regionalbaan]] (SRB) gää.
==== Schwiz ====
[[Datei:Schienenbus Saurer.jpg|mini|Saurer-Schinnèmobil uff dè [[Rorschach-Heiden-Bergbahn|Rorschach-Heidè-Bärgbaan]], 1908]]
[[Datei:OC3wiki.jpg|mini|Einzelgänger Be 2/2 14 vo dè [[Orbe-Chavornay-Bahn|Orbe-Chavornay-Baan]]]]
Bi dè schwizer Ysèbaagsellschaftè git s keini Faarzüüg, wo als Schinnèbus benamst worrè sin. S sin abber dütschi Schinnèbüs uff dè [[Bahnstrecke Turgi–Koblenz–Waldshut|Baanschtreggi Koblänz–Waldshuèt]] gränzübbnerschreitend i d Schwiz (guèt 2 km bis in Bf. Koblänz) vokeert. Für d Füürig vo schwach frequèntyrtè Züüg hèt d Firma [[Adolph Saurer AG|Saurer]] é „Schinmèmobil“ baut, wo im Winter 1908 uff dé Rorschach-Heidè-Bärgbaan teschtet worrè sin. D Sicherheitsvorschriftè hèn dèm sini Inbedrybnaam uff dè [[Zahnradbahn|Zaanschtangèschtreggi]] vohinderèt.<ref>Peter Eggenberger: ''Pionierleistung vor 110 Jahren''. I dè ''[[Appenzeller Zeitung|Appèzäller Ziting]]'' (Online-Uusgaab) vum 5. Januar 2018</ref> 1920 hèt für Wèrbezwèck èn aabasstè Saurer-Strõßèbus uff dè Schinnè vo dè französischè Schmalschpurbaan [[Voies ferrées du Dauphiné]] vokeert.<ref>[http://freneydoisans.com/freneytique/?p=7941 Une étrange machine arrive en gare du Bourg-d’Oisans]{{Toter Link|url=http://freneydoisans.com/freneytique/?p=7941 |date=2018-10}} bi freneydoisans.com, abgruèfè am 31. Januar 2013</ref>
I dè Blaanungsphasè für dè [[SBB Roter Pfeil|Rote Pfyyl]] hèt diè [[Schweizerische Bundesbahnen|Schwizerischi Bundesbaan]] 1932 Blaanskizzè vo dè lychtè zweiachsigé Drybwägè in èrè elegtrischè un ènèrè Disel-Variantè aagfèrtigt. Sèlli Ideè sin nit witter vofolgt worrè.<ref>Zitschrift ''Semaphor.'' Summer 2006, S. 27 un 28.</ref>
D [[Sursee-Triengen-Bahn|Soorsi-Trièngè-Baan]] (ST), wo nit elegtrifizyrt isch, hèt 1953 Vosüèch unternõ mit èm Ürdinger Schinnèbus. È Aaschaffig isch unterblibbè, 1971 isch dè Personèvokeer uff d Strõß volagerèt worrè.<ref>Daniel Zumbühl: ''75 Jahre Sursee–Triengen-Bahn'' (offizielle Festschrift). Bahnportrait 2, Ernst B. Leutwiler, Volaag, Züri 1987, ISBN 3-906681-05-X.</ref>
D [[Oensingen-Balsthal-Bahn|Oensigè-Bauschtu-Baan]] (OeBB) hèt sich 1955 vo dè [[Schweizerische Lokomotiv- und Maschinenfabrik|Schwizer Lokomotyv- un Maschinnèfabrik]] (SLM) èn elegtrischè Schinnèbus offeryrè lõ, wo lut Zeichnig öppè füüf Tonnè schwèr un 9,5 Meter lang worrè isch. D Köschtè sin übber diè finanzièllè Möglichkeitè vo dè Gsellschaft gangè.<ref>Zitschrift Semaphor, Sonderuusgaab 2012, S. 34, 35 un 38.</ref>
Im Raamè von èrè Revision vo dè Bedrièbsform vo dè [[Wollè-Mäisterschwande-Baan]] (WM) hèt d [[Schweizerische Wagons- und Aufzügefabrik AG Schlieren-Zürich|SWS]] 1977 zwei vyrachsigi elegtrischi Schinnèbüs offeryrt. Well si keini normalè Zug- un Stossvorrichtungè ghaa hettèt, wärèd separati Züüg für dè Stüggguètvokeer nötig gsi, sèllèwäg isch sèbbi Variantè als unrentabel voworfè worrè.<ref>Ernst B. Leutwiler: ''Wohlen-Meisterschwanden-Bahn; Geschichte Rollmaterial.'' Volaag Ernst B. Leutwiler, Züri, 1986, ISBN 3-906681-02-5, S. 25.</ref>
D [[Orbe-Chavornay-Bahn|Orbe-Chavornay-Baan]] (OC) hèt d Bschaffig von èm gebruuchtè Ürdinger Schinnèbus evaluyrt, wo è elegtrischi Uusrüschtung vo èm [[Oberleitungsbus|Trolleybus]] hèt söllè übberchò. Diè dörtzmòl nò chlyni Firma [[Stadler Rail|Stadler]], wo dörtzmòl no chlyni Umbautè un Einzelaafèrtigungè broduzyrt hèt, hèt è zweiachsigs Neubaufaarzüüg mit voglychbarer Dimension offeryrt, wo 1990 als [[OC Be 2/2|Be 2/2 Nummèrè 14]] in Bedrièb gangè isch.
=== Weschteuropa ===
==== Luxèmburg ====
[[Datei:AMTF Z151.jpg|mini|Prototǜpfaarzüüg Z 151 (ehem. CFL) bi dè Museumsbaan ''AMTF Train 1900'' in Bois de Rodange]]
D [[Chemins de Fer Luxembourgeois]] (CFL) hèt 1951 zee Dryb- un zee Beiwägè vo dè [[DB-Baureihe VT 95|VT 95]]-Prototǜpseriè kauft, wo d Bedrybsnummèrè 151 bis 160 bzw. 1051 bis 1060 chriègt. È Garnitur isch bi dè [[Museumsbahn|Museumsysèbaan]] ''AMTF Train 1900'' z [[Fond-de-Gras]] konservyrt. Èn elftè Wagè mit dè Nummèrè 161, wo dè Serièfaarzüüg entschprochè hèt, isch anno 1956 dè andrè nõch Luxèmburg gfolgt.
==== Belgiè ====
[[Datei:NMBS 554.11.JPG|mini|Zwei museal erhaaltènè Schinnèbüs vo dè [[NMBS/SNCB-Reiè 554]]]]
Z Belgiè sin vyr Baureiè vo Schinnèbüs im Ysatz, wo zwǜschè 1939 un 1952 hèrgschtellt worrè sin un mit Motorè vo [[Brossel]] uusgschtattet gsi sin. D NMBS/SNCB-Reiè 551 hét è Längi vo öppè 16 Meter; im Volauf vom Johr 1939 sin 56 Einheitè broduzyrt worrè. Im Gegèsatz zuè dè andrè belgischè Schinnèbus-Reiè mit vyr Achsè hét d Reiè 551 nur zwei Achsè ghaa.<ref name='nmbs-551'>David De Neef: [http://belrail.be/F/fiches/dmu/t551.html ''Autorails du type 551''] ''uff belrail.be'' (französisch), abgruèfè am 25. Dezembèr 2014.</ref> Noch im sèlbè Johr sin 6 Faarzüüg vo dè NMBS/SNCB-Reiè 552 gfolgèd, wo mit nu 11 Meter Längi dütlich chürzer gsi sin. Beidi Seriè hèn èn 127 kW starkè [[Dieselmotor|Diselmotor]] mit [[Dieselmechanischer Antrieb|mechanischer Chraftübberdragung]] chriègt.<ref name='nmbs-552'>David De Neef: [http://belrail.be/F/fiches/dmu/t552.html ''Autorails du type 552''] ''uff belrail.be'' (französisch), abgruèfè am 25. Dezembèr 2014.</ref> 1942 sin 50 Drybwägè vo dè [[NMBS/SNCB-Reiè 553]] mit èrè Längi vo 16 Meter un 166 kW starkem Motor uusgliferèt worrè.<ref name='nmbs-553'>David De Neef: [http://belrail.be/F/fiches/dmu/t553.html ''Autorails du type 553''] ''uff belrail.be'' (französisch), abgruèfè am 25. Dezembèr 2014.</ref> Nõch Èndi vom [[Zweiter Weltkrieg|Zweitè Wältchrièg]] isch sèllè Motor au i diè 20 Drybwägè vo dè [[NMBS/SNCB-Reiè 554]] ybaut worrè, sèbbi sin im Johr 1952 baut worrè .<ref name='nmbs-554-fiche'>David De Neef: [http://belrail.be/F/fiches/dmu/index.php?type=ar46&page=fiche ''Autorails de la série 46 (type 554) – Fiche technique''] ''uff belrail.be'' (französisch), abgruèfè am 25. Dezembèr 2014.</ref>
D Schinnèbüs vo dè Reiè 553 sin 1971 in ''Reiè 49'' umzeichnèt worrè un bis Mitti vo dè 1970er-Johr ygsetzt worrè, d Faarzüüg vo dè Reiè 554 hèn d Bezeichnung ''Reié 46'' chriègt un sin èrscht i dè spôtè 1990er-Johr uusgmuschterèt worrè. Vill Drybwägè sind museal konservyrt un wörrèd vo voschiddènè brivatè Museumsysèbaanè odder Vorein bedrybsfähig ghaaltè un für Sonderfaartè ygsetzt.<ref name='description-554'>David De Neef:[http://www.belrail.be/F/fiches/dmu/index.php?type=ar46&page=descr ''Autorails de la série 46 (type 554) – Description''] ''uff belrail.be'' (französisch), 1. Novembèr 2004, abgruèfè am 12. Dezembèr 2014.</ref><ref name='depots-554'>David De Neef: [http://www.belrail.be/F/fiches/dmu/index.php?type=ar46&page=depot ''Autorails de la série 46 (type 554) – Attribution des dépôts''] ''uff belrail.be'' (französisch), 6. Novembèr 2004, abgruèfè am 12. Dezembèr 2014.</ref>
==== Frankrych ====
Diè èrschtè Schinnèbüs z Frankrych sin Schöpfungè vom Ingenieur [[Georges Tartary]], Vowalter vo dè Baangsellschaft [[Tramways des Deux Sèvres]]. Er hèt nõch èm [[Erster Weltkrieg|Èrschtè Wältchrièg]] 20 ehemòligi Krankèdransportbüs vo dè [[United States Army]] kauft un hèt si umbaut in meterschpurigi Schinnèfaarzüüg. Diè zweiachsigè Yrichtungsfaarzüüg vom Typ „A“ hèn 16, diè zee Exemblaar vom volängertè Tǜp „Ai“ 24 Faargäscht Blatz botè. Bim folgendè Tǜp „B“ isch dè Motor schu i dè Innèruum integryrt worrè. 1934 hèn è baar Drybwägè, wo deilwys mit einachsigè Beiwägè vokeert hèn, neui „stromlinnièförmigi“ Karosseriè chriègt, mindeschtens einè isch in èn fenschterlosè Güèterdrybwagè umbaut worrè. D Faarzüüg sin au bi sechs wittèrè französischè Baangsellschaftè ygsetzt worrè.<ref>{{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6|Seiten=85 f}}</ref>
[[Datei:JM4.JPG|mini|links|JM4 der [[Chemins de fer des Côtes-du-Nord]] bim Drüllè vom Faarzüüg]]
[[Datei:SNCF X 5700 Floirat.jpg|mini|„Autocar sur rails“: Autorail Floirat [[SNCF X 5700|X 5700]]]]
[[Datei:A2E en gare de Paimpol.jpg|mini|Èn [[Soulé A2E|A2E]] vo [[Soulé (Unternehmen)|Soulé]]]]
Witteri früènè Byschpill stellèd d Baureiè JA, JM1, JM2, JM3 un JM4 in Yrichtungsbauwys i dè Art vo dè Huubè-Autobüs mit dè Achsfolgè 1A sowiè d Baureiè JB un KG dar (letschteri i dè Art von èm Frontlenker-Autobus) mit dè Achsfolgè 2'A, d. h. ènèm Art vorlaufendem [[Drehgestell|Drèègschtell]] (Tartary-De-Dion-Spurfüürungssischsteem) un èrè nõchlaufendè Achs, wo aadribbè isch. Si sin vom De Dion-Bouton i dè Johr 1923 bis 1932 baut worrè. Sèlli zee Exemblaar JA, wo für acht Baanè baut worrè sin, sin i vill Aschpèkt è Kopy vom Tartary A gsi. Diè insgsamt 66 Drybwägè vo dè JM-Baureiè hèn u. a. è voschtärkts Faargschtell un è Drèèmechanik chriègt, wo unter m Wagèboddè aabrocht gsi isch, sèllèwäg hèn si zweiachsigi Beiwägè ziè chönnè.<ref>{{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6|Seiten=103 ff}}</ref>
In [[Frankophonie|frankophonè]] Sprõchgebièt, also au z Frankrych, git s kein gängigè Begriff èn Schinnèbus, wo dè dütschè Bezeichnung glych chunnt. Schinnèbüs, Lychtdrybwägè sowiè Drybwägè mit thermischem Aadryb sin i dè Regel als ''autorail'' benamst worrè. Voeinzelt, byschpillswys bi dè [[SNCF]]-Baureiè [[SNCF X 5700|X 5700]] (Autorail Floirat), wörd au dè Begriff „autocar sur rails“ bruucht.<ref>{{Webarchiv|url=http://passionlocos.e-monsite.com/pages/autorails/autorail-x-5700.html |wayback=20140226044156 |text=passionlocos.e-monsite.com, Autorail X 5700 |archiv-bot=2018-10-30 21:44:22 InternetArchiveBot}} abgeruèfè am 31. Januar 2013.</ref> Dõdeby handlèt s sich um è Faarzüüg, wo braktisch i dè glychè Bauwys auch im Strõßèvokeer ygsetzt worrè isch.
Im gschichtlichè Kontegscht exischtyrt dè Begriff ''Micheline'',<ref>[http://dict.leo.org/frde?lp=frde&lang=de&searchLoc=-1&cmpType=relaxed§Hdr=on&spellToler=&search=Micheline www.leo.org ''micheline'' entschpricht Schinnèbus bezièungswys Drybwagè] abgruèfè am 31. Januar 2013.</ref><ref>Stefan Hooß, Gabriel Emde, Jean-Louis Rochaix: ''Meterspur in der Corrèze, Von Tulle nach Ussel.'' Zweischpur Volaag, 2012, {{DNB|1028602588}}. Zitat von èrè Bildlegèndè vom De Dion-Bouton ML uff Sitè 140: Die Micheline in Tulle […]</ref> au wenn s sich nit um richtigi [[Micheline (Eisenbahn)|Michelin]]-Drybwägè ghandlèt hèt.
Obwoll insgsamt nu öppis mee wiè 100 Exemblaar baut worrè sin, hèn d Micheline-Schinnèbüs<ref>''Neuer Micheline-Schienenbus.'' I dè: ''Schweizerische Bauzeitung.'' Band 102 (1933), Nummèrè 8.</ref> z Frankrych un sinè Yflussgebièt übber Johrzeentè wèg è witti Vobreitung gfundè. D ''Michelines'' sin Schinnèbüs gsi, wo mit Pneus uusgschtattet gsi sin, welli vom [[Reifen|Reifè]]hèrschteller [[Michelin]] in Zämmèarbèt mit è baar Baangsellschaftè entwicklèt worrè sin. D ''Michelines'' hèt s unter andrèm in füüf-, sechs-, acht- un zwölfachsiger Uusfüürung gää. Witteri Hèrschteller vo französischè Schinnèbüs sin [[Adolph Saurer AG|Saurer]], [[Berliet]], [[De Dion-Bouton]], Verney un [[Renault-Triebwagen|Renault]] gsi.
Gly nõch èm Zweitè Wältchrièg sin zee Floirat-Strõßèbüs zuè Schinnèbüs umbaut worrè. In 63 Exemblaar hèt diè zweiachsigi Baureiè [[SNCF X 5600|X 5600]], wiè diè vyrachsigè „Picassos“ (Baureiè [[SNCF X 3800|X 3800]]), èn asǜmmetrisch aagordnetè, höchèrè Füürerschtand ghaa. Für d Strèggè i dè [[Bretagne]], wo vo dè [[Chemins de fer et transport automobile|CFTA]] bedribbè worrè sin, hèt d [[Soulé (Unternehmen)|Soulé]] 1990 drei innovatyvi zweiachsigi Drybwägè vom Tǜp [[Soulé A2E|A2E]] gliferèt, welli abber keini Nõchfolger gfundè hèn.<ref>[http://autorails.free.fr/A2E/a2e1.htm X 97150 A2E] bi autorails.free.fr, abgruèfè am 23. Dezembèr 2017</ref>
<gallery class="center">
Micheline PO.jpg|Füüfachsigi Yrichtungs-Micheline vom Tǜp 11
De Dion 204.jpg|''De Dion-Bouton'' Yrichtungs-Drybwägè Seriè ND vo dè Chemins de Fer Départementaux
Micheline type 21 PLM.jpg|Achtachsigi Micheline vom Tǜp 21
SNCF X 5600 FNC.jpg|Èn X 5600 vo dè èrschtè Serièliferung
</gallery>
==== Großbritanniè ====
[[Datei:Railbus 79964 at York Railfest.JPG|mini|Ehemòligè Ürdinger-Railbus vo dè [[British Rail]]]]
Schinnèbüs hèn z Großbritanniè schu i dè 1920er Johr eksischtyrt. D [[Derwent Valley Light Railway]] (DVLR) hèt 1924 zwei Faarzüüg in Diènscht gschtellt, wo uff ènèm [[Ford]]-LKW-Faargschtell uffbaut worrè isch, un 1926 nõch Irland vokauft worrè isch.<ref name="DVR">{{Webarchiv|url=https://www.irsociety.co.uk/Archives/51/Derwent.htm |wayback=20160613123403 |text=The Derwent Valley Railway |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} bi irsociety.co.uk, abgruèfè am 19. Dezembèr 2017</ref>
Schu ab 1958 hèt s widder chlyni Seriè vo Schinnèbüs gää. Drunter sin füüf Faarzüüg gsi, wo z Dütschland baut worrè sin un witgehend im Ürdinger Schinnèbus entschprochè hèn, abber im britischè Lichtruumbrofyl aabasst worrè sin. Witteri Abwychungè vum dütschè Modell sin unter andrem dè Mittelyschtyg un s Zylschild unterhalb vo dè Stirnlampè gsi. D Drybwägè, wo vo WMD z [[Donauwörth]] für [[British Rail]] baut worrè sin, hèn normali Zug- un Stoßvorrichtungè uffgwisè, sèll isch im Gegèsatz zuè dè britischè Pendants asè gsi.<ref>''Railways Illustrated.'' Heft Februar 2012, S. 66.</ref> Vyr vo füüf Faarzüüg sin erhaaltè blibbè, drunter d Nr. 79964 bi dè ''Keighley and Worth Valley Railway'' vo Keighley nõch Oxenhope z [[West Yorkshire]].
Nõch è baar Prototǜpè vo dè zweitè Generation wiè èm zweiachsigè BRE-Leyland Railbus R3<ref>''Neuer Schienenbus für den Nahverkehr'' in: Stadtverkehr 3/1982 S. 122 f.</ref>, wo ab 1976 entwicklèt worrè sin, sin i dè Johr 1984 bis 1987 diè zwei- un dreideiligè Baureiè 140 bis 144 aagschafft un als ''Pacer'' benamst worrè. Mit dè Aawèndung vo technischè Lösungè uss èm Bussektor hettèt uff Näbbèschtreggè Koschtè ygschpart wörrè söllè. Anderscht wiè in andrè Länder sin britischi Schinnèbüs wèg dè höchèrè Baanschteig ebbèso hoch baut worrè wiè andri Schinnèfaarzüüg. Èn Nõchdeil sin diè schlèchtè Laufeigèschaftè vo dè zweiachsigè Faarwärch gsi. D Drybwägè, wo uff zwanzig Johr Läbbensduèr uusglait worrè sin, sin deilwys no im Ysatz. Si söllèd bis 2019 uusgmuschtert wörrè.
<gallery class="center">
W79978 at Colne Valley Railway.jpg|Railbus bi dè ''Colne Valley Railway''
Leeds Middleton railway - geograph.org.uk - 1018379.jpg|Railbus bi dè ''Leeds Middleton Railway''
NIR RB3 Ballymena Geograph-2091774.jpg|R3 vo dè [[Northern Ireland Railways]] (NIR) z [[Ballymena]], 1982
RB004 at TSR.JPG|RB004 bi dè ''Telford Steam Railway''
</gallery>
==== Irland ====
[[Datei:Cultra a4.jpg|mini|Railbus vo dè GNR im [[Ulster Folk and Transport Museum]]]]
D Baangsellschaft [[Great Northern Railway (Irland)|Great Northern Railway]] (GNR) hèt i dè 1930er Johr è Seriè vo Schinnèbüs, u. a. au für anderi Gsellschaftè wiè d Sligo, Leitrim and Northern Counties Railway (SL&NCR).<ref>{{Literatur|Autor=Tom Ferris|Titel=Irish Railways in colour: From Steam to Diesel 1955–1967|Auflage=|Verlag=Midland Publishing|Ort=|Jahr=|ISBN=1-85780-000-1|Seiten=44 un 68}}</ref> D Faarzüüg sin für dè Schinnèvokeer adaptyrti Strõßèbüs, wo uff dè Schinnè gloffè sin, fascht glych wiè diè französischè [[Micheline (Eisenbahn)|Michelines]] mit [[Eisenbahnrad#Luftbereifte Räder|gasgfülltè Gummireifè]] (Howden-Meredith patent wheels). D Vorderachsè hèn spôter normali Ysèbaaräder uffzogè chriègt, um d Stromchrais vo dè Signalisation z beyflussè z chönnè.<ref>{{Webarchiv|url=https://books.google.de/books?id=1NkjDwAAQBAJ&pg=PA15&lpg=PA15&dq=Howden-Meredith+patent+wheel&source=bl&ots=B-kNYFFhr_&sig=TAz8Jo0VfUyYKtRswSgByQVdKTM&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjR9v2snpTYAhUHKFAKHTihBx8Q6AEIKDAA#v=onepage&q=Howden-Meredith%20patent%20wheel&f=false |wayback=20180918012209 |text=Kevin McCormack: ''Irish Railways in the 1950s and 1960s: A Journey Through Two Decades, S. 15'' |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} bi Google Books, abgruèfè am 18. Dezembèr 2017</ref>
Au Schmalschpurbaanè hèn Faarzüüg ygsetzt, wo uss Strõßèbüs abgleitet worrè sin. Schu 1926 hèt d County Donegal Railway (CDR) zwei bruuchti, zweiachsigi benzinbedribbèni Schinnèbüs vo dè änglischè Derwent Valley Light Railway (DVLR) kauft un si umgschpurt. Si sin bis 1934 im Diènscht gschtandè.<ref name="DVR" /> 1930 isch bi dè GNR z [[Dundalk]] mit èm Schinnèbus Nr. 7 für d CDR dè èrschte diseldribbèni Drybwagè uff dè britischè Inslè ygsetzt worrè.<ref>Tom Ferris: ''Irish Railways in colour: From Steam to Diesel 1955–1967'', S. 111.</ref>
=== Südeuropa ===
==== Spaniè ====
[[Datei:Renfe serie 591.jpg|mini|Zweideiligè Ferrobús vo dè RENFE, 1981]]
Èn èrschtè Schinnèbus isch 1933 als Autovía nº 1 a d [[Ferrocarril de Valencia a Villanueva de Castellón]] glifèrèt worrè, im Johr druff hèt er d Bedrybsnummèrè 4 chriègt. S schmalschpurigi, dreiachsigi Yrichtungsfaarzüüg hèt unter m Vorbau èn Dreizilindermotor mit 75 PS ghaa, wo vo [[Junkers Motorenbau und Junkers Flugzeugwerk|Junkers]] lizenzyrt gsi isch. D Drybwägè 2, 3 un 5 sin 1934 dèzuè chò, im glychè Johr sin alli vyr Faarzüüg als 102 bis 105 umzeichnèt worrè. 1935 isch dè stärker motorisyrte Drybwagè 106 dèzuè chò.<ref>{{Webarchiv|url=http://caminosdeferro.blogspot.com/2015/07/el-ferrocarril-de-valencia-villanueva_85.html |wayback=20180918054236 |text=El Ferrocarril de Valencia a Villanueva de Castellón. 100 Años (III) |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} bi caminosdeferro.blogspot.com, abgruèfè am 3. Juni 2018</ref> Si alli hèn Beiwägè ziè chönnè. Ebbèfalls uss dè 1930er Johr hèn diè meterschpurigè Schinnèbüs vo dè Tǜpè A-1 (elf Faarzüüg, dèvò èn Güterdrybwagè) un A-2 (zwei Faarzüüg) vo dè [[Ferrocarril de Villena a Alcoy y Yecla]] (VAY) gschtammt, wo d Motorè i dè Innèruum integryrt gsi sin. Diè üßerlich ènand äänlichè Faarzüüg sin sämtlich i dè Wärchschtättè vo dè VAY entschtandè. Sibbè Drybwägè vom Tǜp A-1 sin 1974 zuè dè [[Ferrocarriles de Vía Estrecha]] (FEVE) chò.<ref>{{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6|Seiten=97}}</ref>
Diè spanischi Staatsbaan [[Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles]] (RENFE) hèt 1954 für yr [[Breitspur|Breitschpur]]netz (Spurwitti 1676 Millimeter) bi dè Waggonfabrik Ürdingè èn dreideiligè Zug kauft, wo uss èm zweimotorigè Dryb- un zwei Beiwägè bschtòt. Wiè dè VT 95 hèt er lychti [[Scharfenbergkupplung|Scharfèbärgkupplung]]è ghaa, diè meischtè Sitèfenschter sin abber als Übbersetzfenschter uusgfüürt. Diè obbèrè Drittel vom Toilettèfenschter un dè Stirnfenschter hèt mò usè klappè chönnè. D Achsschtänd vo dè beidè Beiwägè isch 6 m gsi.<ref name="RL135ff">Rolf Löttgers: ''Der Uerdinger Schienenbus'', S. 135 ff.</ref>
Ürdingè hèt schu 1953 èn Glyderdrybzug mit [[Faltenbalg|Faltèbalg]]-Übbergäng entworfè, vo sellnè hèt d RENFE 1962 15 Züüg uss Dütschland chriègt. Aafang 1963 sin nòmòls 15 sèbbigi Züüg bschtellt worrè, wo bis Januar 1964 uusglifèrt worrè isch. 30 bauglychi Züüg sin i dè Zwischèzit i dè einheimischè Fabrikation in Lizènz entschtandè. S handlèt sich um Kompositionè uss èm Dryb- un èm Stüèrwagé uff Basis von èm VT 98 mit jewyls nur eim Füürerschtand un èm aadrybslosè Beiwagé i dè Mitti. D Züüg hèn Übbersetzfenschter sowiè Klappfenschter i dè Frontschiibè un hèn uffgrund vo dè normalè Zug- un Stoßvorrichtungè mit andrè Ysèbaawägè kupplèt worrè. Alli Drybwägè hèn aafangs Motorè vom Tǜp [[Büssing AG|Büssing]] U 10.<ref name="RL135ff" />
Nõch 1966 hèt d RENFE witteri Halbzüüg vo dè Reihung VT-VM un einzelni VT ghaa, drunter 30 bi dè Waggonfabrik Ürdingè. Uff d Klappfenschter i dè Frontschiibè isch ab denn vozichtet worrè. Insgsamt sin es 229 Drybwägè (VT), 136 Mittelwägè (VM) un 101 Stüèrwägè (VS), wo als VT-VM-VS odder VT-VM-VT ygreyt worrè isch. Diè meischtè Mittelwägè sin i dè 1970er Johr zuè Stüèrwägè umbaut worrè. S sin mee un mee zweideiligi Züüg ygsetzt worrè, s hèt abber au 20 Vyrwagèzüüg zämmé gschtellt worrè.<ref name="RL135ff" />
Dié spanischè Schinnèbüs sin zitèwys im zuèschlagpflichtigè [[Eilzug]]vokeer übber Dischtanzè vo mee wiè 300 Kilometer ygsetzt worrè.<ref name="EJS1/12" /> Irè blaanmäßigè Diènscht hèt im Johr 1991 uffghört, zwei für s Ysèbaamuseum [[Saragossa]] uffgschaffti Züüg sin bis 1992 vorübbergehend nòmmol bi nèrè regionalè Baangsellschaft zum Ysatz chò.
==== Bortugal ====
[[Datei:CP ME 53-JPVL.jpg|miniatur|Bortugal: Yrichtungs-Schinnèbus vo dè Baureiè MEyf]]
Uss drei Strõßèbüs vo dè französischè Firma [[Panhard]] sin am Aafang vo dè 1940er Johr diè drei Schinnèbüs AR 101 bis 103 für d [[Linha do Vouga]] zämmègfrickèlt worrè. D Front vo dè meterschpurigè Faarzüüg hèt è Drèègschtell chriègt, wo mit èm Motor aadribbè worrè isch, wo z vorderscht vornè montyrt gsi isch. Dè Motor hèt übber è LaschtwagÈ-Kardanwällè d Hinterachsè aadribbè. Znägscht hèn d Drybwägè, wo nè Toilèttè ghaa hèn, 23 Sitzblätz i dè uusschlièßlich 1. [[Wagenklasse|Klassè]] ghaa hèn. Si sin in d AMyf 101 bis 103 umbenamst worrè, 1944 hèt s mit dè AMyf 104 è vyrts Faarzüüg mit èm [[Chrysler]]-Benzinmotor gää. Mit dè Voschtaatlichung vo dè Streggi 1946 sin si dè [[Comboios de Portugal|CP]] zuègschlagè worrè. Anno 1947 isch è füüfts Exemblaar in Bedryb gangè, d Drybwägè hèn d Nummèrè MEyf 51 bis 55 chriègt. Spôter sin alli Motorè durch Chevrolet-LKW-Motorè ersetzt worrè. Bis 1979 sin si im Ysatz gsi, i dè früènè 1980er Johr sin zwei Drybwägè voschrottet worrè.<ref>{{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6|Seiten=99 f}}</ref>
16 Garniturè vo dè Ürdinger Schinnèbüs, wo uss Dryb- un Stüèrwägè bschtandè hèn, sin vo dè spanischè Staatsbaan 1979 un 1980 gebruucht nõch [[Portugal|Bortugal]] vokauft worrè, wo diè letschtè drei Züüg sin bis 1985 ygsetzt worrè.<ref name="EJS1/12" />
==== Italiè ====
[[Datei:FCL railcar 3.jpg|mini|M1c Nr. 82 vo dè MCL]]
D Ysèbaagsellschaft [[Ferrovie Calabro Lucane|Mediterranea-Calabro-Lucane]] (MCL) hèt insgsamt 32 schmalschpurigi Schinnèbüs vo dè Baureiè [[MCL M1|M1]] mit Diselmotor kauft. Diè zweiachsigè Yrichtungsfaarzüüg für d Spurwitti 950 mm sin zwǜschè 1933 un 1953 in Form vo vyr Bauseriè uusgliefèrèt worrè, drunter sin zwei (mit Zuèsatz „c“ für cremagliera – Zaanschtangè) mit [[Zahnradbahn|Zaaradaadryb]] gsi. Diè èrschtè 17 Drybwägè sin uff ènèm Laschtwagèchassis vo [[Officine Meccaniche]] (OM) uffbaut worrè, d Uffbautè sin vo dè [[Carminati & Toselli]] chò.<ref>{{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6|Seiten=133 ff}}</ref>
Sibbè Dryb- un vyr Stüèrwägè vo dè Ürdinger Bauart sin z Italiè gloffè. Die von der Firma [[Macchi-Fer]] in [[Varese]] in Lizenz gebauten Fahrzeuge entsprachen weitgehend dem VT 98, waren jedoch einmotorig. Die als ALn 1201–1205 bezeichneten Triebwagen sowie die Steuerwagen RP 2001 und 2002 liefen bei der [[Azienda Consorziale Trasporti]] (ACT) in [[Reggio nell’Emilia]], zwei Trieb- (AD 21 und 22) und zwei Steuerwagen (RP 221–222) bei der [[Ferrovie del Sud Est]] (FSE) im Bereich [[Bari]].<ref>Rolf Löttgers: ''Der Uerdinger Schienenbus'', S. 118 ff.</ref>
==== Jugoslawiè un Nõchfolgeschtaatè ====
[[Datei:09.05.11 Banatsko Miloševo 812.175 (5813556922) (cropped).jpg|mini|Šinobus vo Gosa z [[Novo Miloševo|Banatsko Miloševo]], 2011]]
Wèg èm akutè Fäälè vo Näbbèbaadrybwägè hèt diè jugoslawischi Staatsbaan [[Jugoslovenske Železnice]] (JŽ) uff dè Ürdinger Schinnèbus zrugggriffè. Im Früèling 1955 hèt si uss Dütschland zee Drybwägè chriègt, wo dè Baureiè VT 95 glych chò isch un d Bedrybsnummèrè Dmot 126 001 bis 009 chriègt hèt. Diè zee Beiwägè, wo dèzuè basst hèn, hèn èn Achsschtand vo 6 m ghaa hèn, wo vo dè DB-Version abgwichè isch.
Well sich sèlli Faarzüüg, wo als „Šinobus“ benamst worrè sin, bewäärt hèn, sin bis 1967 264 Dryb- un ebbèsovill Bei- bzw. Stüèrwägè nõchbschtellt worrè. Sèlli sin bi dè Firma Gosa z [[Smederevska Palanka]] in Lizänz baut worrè – im Gegèsatz zuè dè rotè original Ürdinger – silbrig lackyrt gsi. Iri Sitèfenschter hèt mò bis zuè dè Hälfti abbèlõ chönnè, d Zuègäng sin mit èm zuèsätzlichè unterè Dritts vosää worrè. Im Lauf vo dè Zit sin sämtlichi vorhandènè Beiwägè zuè Stüèrwägè umbaut worrè, d Baureièbezeichnung hèt sich in B 812 (Drybwagè) bzw. B 818 (Stüèr- un Beiwagè) gänderèt.<ref>Rolf Löttgers: ''Der Uerdinger Schienenbus'', S. 113 ff.</ref>
Im hütigè [[Serbien|Serbiè]] sin i dè [[Vojvodina]] nò è baar von-ènè im Ysatz gsi.<ref>[http://www.fern-express.de/wp/wp-content/uploads/2010/03/Heft_01-2010_sinobus1_ob.pdf Fèrnexpress 1/2010 D Vojvodina – iri Ysèbaanè – iri Schinnèbüs]{{Toter Link|url=http://www.fern-express.de/wp/wp-content/uploads/2010/03/Heft_01-2010_sinobus1_ob.pdf |date=2019-09 }} (PDF; 73 kB)</ref>
=== Nordeuropa ===
==== Dänemark ====
[[Datei:VGJ SM 6.jpg|mini|VGJ SM 6]]
D Lokomotyvfabrik un Waggonhèrschteller Scandia z Randers hèt für diè dänischè Privatbaanè vo 1947 bis 1952 Schinnèbüs baut, wo als Reiè SM bezeichnèt worrè sin. Aadribbè sin si vo dè 8-Zylinder Scania-Vabis Diselmotor D802 odder vom Frichs Diselmotor 8115cc. Ab 1949 isch au dè 6-Zylinder Hercules Diselmotor ybaut worrè. D Schaltung isch mit èm mechanischè Vyrganggedrybe gmacht worrè un isch mit Druggluft brèmst worrè. Èn Schinnébus hèt 48 Blätz ghaa un isch 14,200 mm lang gsi. Meischtens hèt er è Gwicht vo 13 t un è Högschtgschwindigkeit vo 70 km/h ghaa. Bi einzelnè Schinnèbüs hèt s Abwychungè gää; bim Gwicht zwǜschè 12,9 un 14 t, bi nèrè Gschwindigkeit vo 60 bis 75 km/h. Diè 6 Schinnèbüs, wo 1952 für d Lyngby - Nærum Jernbane baut worrè sin, hèn bi nèrè Längi vo 14.280 mm 52 Blätz ghaa.
<ref>[http://www.jernbanen.dk/fabrik.php?id=40], Lokomotivfabrik und Waggonhersteller Scandia (dänisch)</ref>
==== Schweden ====
Ab 1932 hèt d [[Hilding Carlssons Mekaniska Verkstad|Hilding Carlsson]] è Faarzüüg, wo z Schwedé als ''Umeå-bussen'' dauft worrè isch, in è Huufè Exemblaar hèrgschtellt. Dõdeby hèt s sich um èn Drybwägè ghandlèt, wo nè blèchvokleideti Holzkonschtruktion gsi isch. I dè 1950er-Johr isch d Form mit rund uusgfüürtè Eggè modernisyrt worrè. Sèll Modèll isch komplètt uss Metall gmacht worrè.
Ab 1953 bis 1961 sin insgsamt 378 lychti normalschpurigi Diseldrybwägè vo dè Baureiè [[SJ Y6|Y6 und Y7]] baut worrè – urschprünglich YCo6 bezièungswys YBo6 un YBo7, è baar dèvò sin spôter zuè nèrè Y8 umbaut worrè. Si sin als „rälsbuss“ bezeichnét worrè. Dõdèzuè sin 321 Bei- un Stüèrwägè dèzuè chò.<ref>[http://www.jarnvag.net/index.php/vagnguide/utgangna-motorvagnar/y6 www.jarnvag.net, guiden till Sveriges tåg och järnväger, Y6/Y7/Y8 med släp- och manövervagnar] (Zuègriff am 8. Novembèr 2012)</ref> Ab 1955 sin 30 elegtrischi Drybwägè mit glycher Dimension baut worrè, urschprünglich als YBoa6 un YBoa7, spôter als X16 un X17.<ref>Tore Nordin: ''Svenska Elmotorvagnar.'' Svenska Järnvägsklubben (SJK), Stockholm 2003, ISBN 91-85098-97-3.</ref> Si hèn bi 55 Sitzblätz nu 21 Tonnè gwogè un hèn è Högschtgschwindigkeit vo 110 km/h ghaa; d Diselversion isch zwei Tonnè lychter gsi un hèn 115 km/h schnèll faarè chönnè. Schu ab 1952 isch diè schmalschpurigi Version vo Disel-Schinnèbüs als [[SJ YP|YP]] baut worrè, un d [[NKIJ]] hèt èn elegtrischè Schinnèbuszug „rälsbusståg“ in zwei Exemblaar bauè lõ, dènnè iri drei Wägè je zämmè 41 Tonnè gwogè hèn.<ref>''Från Ånghästen till Uddeholmaren, Bilder från NKLJ.'' Hagfors Järnvägs- och Industriemuseum 1987.</ref>
<gallery class="center">
HFJ-bussen har ankommit till Marielund.jpg|Schinnèbus vo dè [[Hällefors–Fredriksbergs Järnvägar]] (HFJ) bi dè Museumsysèbaan [[Östra Södermanlands Järnväg]]
Rälsbuss.jpg|Schwedischè Hilding Carlsson-Drybwagè
Four SJ Y8 at Gävle.jpg|Drybwagè vo dè Y-Seriè
</gallery>
==== Finnland ====
[[Datei:VR Dm7.JPG|mini|Finnischè [[VR-Baureihe Dm7|Dm7]] im [[Helsinki Hauptbahnhof|Hauptbaanhof vo Helsinki]]]]
D „Kiskobussi“ vo dè Vorseriè-Baureiè Dm6 sin vyrachsig baut un 1954 vu [[Valmet]] nõch schwedischer Lizänz baut un gliferèt worrè. D Züüg vo dè vobessertè Version [[VR-Baureihe Dm7|Dm7]] sin vo 1955 bis 1988 durch diè finnischi Staatsbaan [[Valtionrautatiet]] im Naavokeer ygsetzt worrè.
=== Mittel- un Oschteuropa ===
==== Tschechoslowakei un Nõchfolgeschtaatè ====
[[Datei:Libun9.jpg|mini|Schinnèbus vo dè [[ČSD-Baureihe M 152.0|ČSD-Baureiè 810]]]]
Diè [[ČSD|Tschechoslowakischi Staatsbaanè]] (ČSD) hèn 1927 un 1928 zwei Bauartè vo Schinnèbüs kauft, wo uff umbautè Omnibüs basyrt hèt. Sèlli Faarzüüg, wo vo dè tschechoslowakischè Hèrschteller [[Škoda (Maschinenbau)|Škoda]] ([[ČSD M 120.001]]) un [[ČKD]]/[[Praga (Unternehmen)|Praga]] ([[ČSD-Baureihe M 120.1]]) baut worrè sin, hèn sich im Bedryb bewäärt. Si sin wègè irè bauartbedingtè Nõchdeil nit witter aagschafft worrè.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.pshzd.cz/m1200.html |wayback=20180918054248 |text=Beschriibung vo dè Baureiè M 120.0 un M 120.1 uff www.pshzd.cz |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} (tschechisch)</ref>
Ab 1928 hèn d ČSD vo dè [[Tatra (Unternehmen)|Tatra]] Drybwägè mit Mittelfüürerschtand uff èm Fahrzüügdach bschafft, bi dènné nu no Motor un Gedrybe uss èm Chraftfaarzüügbau gschtammt hèn. Sèlli Faarzüüg hèt mò [[Tatra-Turmtriebwagen|Tatra-Turmdrybwägè]] dauft, asè sin si zimli bekannt worrè. D Tatra-Turmdrybwägè sin meischtens mit normale Zug- un Stoßyrichtungè vosää gsi, sèllèwäg hèt mò si freizügig mit normalè Ysèbaafaarzüüg kupplè chönnè. Sèlli Entwicklungslinniè isch nõch èm Zweitè Wältchrièg mit dè Drybwägè vo dè [[ČSD-Baureihe M 131.1]] witter gfüürt worrè. Jüngschti Vodrètter vo sèllrè Bauart sin d Drybwägè vo dè [[ČSD-Baureihe M 152.0]], hüt Baureiè 810. Si sin bis hüt z [[Tschechien|Tschechiè]], dè [[Slowakei]] un [[Ungarn]] im Ysatz, sèbbi sin zum gröschtè Deil modernisyrt.
==== Ungarn ====
[[Datei:MÁV DSA könnyű motorkocsi (sinautóbusz). Fortepan 6703.jpg|mini|links|Zweiachsigè Schinnèbus vum [[Duna-Száva-Adria Vasút|DSA]]-Model vo 1925/26, 1941]]
[[Datei:Bzmot Makó-Újváros 02.JPG|mini|Drybwägé vo dè [[MÁV-Baureihe Bzmot|MÁV-Baureiè Bzmot]] z [[Makó]]]]
I dè Johr 1925 un 1926 sin z Ungarn è chlyni Seriè vo Schinnèbüs für dé Naavokeer am [[Plattensee|Blattèsee]] nõch baut worrè. Diè zweiachsigè Yrichtungsfaarzüüg vo dè [[Duna-Száva-Adria Vasút]] (DSA), wo-nèm Strõßèbus è bitzeli glych chömmèd, hèn èn Vyrzylinder-Benzinmotor vo dè [[Ganz (Unternehmen)|Ganz & Co.]], wo diè hinteri Achs übber è Kardanwällè aadribbè worrè isch. Mit 5700 mm isch dè Achsenabschtand vo dè normalschpurigè Drybwägè uugwöönlich lang gsi.<ref>{{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6|Seiten=118}}</ref> Bi dè Drybwägè vo dè [[MÁV-Baureihe Bmot 7,8|Bmot 7 un 8]], wo zwei Drybwägè 1934 baut worrè sin, isch dè Motor schu i s Interieur integryrt gsi.
Mit èm Tǜp [[MÁV-Baureihe Bmot|Bmot]], wo zwǜschè 1928 un 1931 baut worrè sin, sin füüf zweiachsigi diselmechanischi Schinnèbüs für dè Zweirichtungsbedryb zuè dè DSA chò. Sèlli Drybwägè hèn 70 PS gleischtet un sin als DSA 1–5 benamst worrè. Iri Högschtgschwindigkeit isch bi 75 km/h glègè.
Unter dè [[MÁV-Baureihe Cmot|MÁV-Baureiè Cmot]] sin bi dè [[Magyar Államvasutak]] (MÁV) zweiachsigi Drybwägè uss dè tschechoslowakischè Broduktion ygreyt worrè, wo wèg èm Zweitè Wältchrièg uff Ungarn chò sin. Si ghörèd zuè dè [[Československé státní dráhy|ČSD]]-Baureiè [[ČSD-Baureihe M 120.1|M 120.1]] (Cmot 201–202), [[ČSD-Baureihe M 122.0|M 122.0]] (Cmot 210–215), [[ČSD-Baureihe M 130.2|M 130.2]] (Cmot 220–224), [[ČSD-Baureihe M 130.3|M 130.3]] (Cmot 225), [[ČSD-Baureihe M 131.0|M 131.0]] (Cmot 230–232) un [[ČSD-Baureihe M 242.0|M 242.0]] (Cmot 250).
D Schinnèbüs vo dè [[MÁV-Baureihe Bzmot|Baureiè Bzmot]], wo i dè 1970er Johr zuèkauft worrè sin, hèt mò bi dè [[Vagonka Studénka|Vagonka Tatra]] i dè Tschechoslowakei baut. Diè zweiachsigè Drybwägè sin bauglych mit dè [[ČSD-Baureihe M 152.0|M 152.0]].
== Entwicklungè uff andrè Kontinänt ==
=== Nordamerika ===
I dè [[USA]] isch mit èm Railbus vo dè New York Central Railways vo 1908 vomuètlich zum èrschtè Mòl
èn „Schinnèbus“ baut worrè, witteri äänlichi Faarzüüg sin nõch chò, wo vor allem uss èm Laschtwagèbau abgleitet worrè sin.
Èn Hèrschteller isch d Firma [[Mack Trucks|Mack]] gsi, wo z [[Allentown (Pennsylvania)|Allentown]] im US-Staat [[Pennsylvania]] schu i dè 1920er Johr Schinnèbüs baut hèt.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.wvrailroads.net/index.php/Mack_Railbus_Model_AC |wayback=20180828041415 |text=Mack Railbus Model AC |archiv-bot=2019-09-28 10:16:51 InternetArchiveBot }} bi wvrailroads.net, abgruèfè am 19. März 2016</ref> Zuè dè Ysèbaagsellschaft [[New York, New Haven and Hartford Railroad|New Heaven Railroad]] isch 1951 èn Brototǜp un vo 1954 bis 1957 sin witteri nüü vyrachsigi ''Mack FDC Railbuses'' chò, vo dènnè abber nu zwei im Ruum [[Providence]] zum Ysatz chò sin. Sechs vo sellnè Faarzüüg sin a d [[Ferrocarril de Langreo|Langreo-Baan]] nõch Nordschpaniè wittervokauft worrè.<ref>{{Literatur|Autor=Peter E. Lynch|Titel=New Heaven Railroad|Auflage=|Verlag=MBI|Ort=St. Paul|Jahr=2003|ISBN=0-7603-1441-1|Seiten=97 ff}}</ref>
<gallery class="center">
White railcar.jpg|[[Hetch Hetchy Railroad]] Railcar No.19 vo 1919
GallopingGoose1952.jpg|''Galloping Goose'' vo dè [[Rio Grande Southern Railroad]] z [[Telluride (Colorado)|Telluride]]
</gallery>
=== Südamerika ===
Dié [[uruguay]]ischi Staatsbaan [[Administración de Ferrocarriles del Estado]] (AFE) hèt Aafang vo dè 1980er Johr vo dè Dütschè Bundesbaan 16 eimotorigi un zwölf zweimotorigi Schinnébüs sowiè insgsamt 27 Bei- un ein Stüèrwagè kauft. Irèn Ysatz hèt 1987 uffghört, well dè gsamte Schinnèpersonèvokeer in Uruguay ygschtellt worrè isch. 1993 sin zwei Schinnèbüs zum Ysatz chò, well dè Vorortvokeer i dè Hauptschtadt [[Montevideo]] uffgnõ worrè isch.<ref name="EJS1/12" />
<gallery class="center">
Lawaspoorweg rail car No 3.jpg|Schinnèbus vo dè [[Lawabahn|Lawabaan]] in [[Surinam]], 1947
Coche Motor Ferrostaal 02.jpg|Èn chilenischè ''ferrobús''
Rail-bus at Aiquile station 2010.JPG|''Ferrobús'' z [[Bolivien|Boliviè]] (2010)
Chimbacalle-Autorail arrivant en gare.JPG|Vyrachsigè ''Ferrobús'' z [[Ecuador]] (2010)
</gallery>
=== Asiè ===
==== Japan ====
[[Datei:NanbuJyuukann RailBus Kiha101 - 20080504.jpg|mini|Schinnèbus 101 vo dè ehemòligè [[Nanbu Jūkan Railway]] (Japan)]]
Bi nèm Bsuèch i dè Bundesrepublik Dütschland im Johr 1953 hèt dè Bräsidènt vo dè staatlichè [[Japan|japanischè]] Ysèbaagsellschaft [[Japanische Staatsbahn|JNR]] d Ürdinger Schimnèbüs kennè gleert. 1955 isch vo dè [[Fuji Heavy Industries]] dè Prototǜp von èm japanisché Schinnèbus für d Spurwitti 1067 mm ([[Kapspur|Kapschpur]]) vorgschtellt worrè. D Schinnèbüs vo dè JNR sin i dè 1970er Johr abgschtellt worrè.
1982 hèt Fuji mit dè Entwicklung von èm Schinnèbus für brivati Näbbèbaanè aagfangè, wo èn Huufè Elemänt vo Strõßèbüs übbernõ worrè sin.
==== Indiè ====
<gallery class="center">
RailBus 899.jpg|Dreiachsigè indischè Schmalschpurschinnèbus
KSR Railcar 4 at Shimla 05-02-14 40.jpeg|Schinnèbus vo dè indisché Schmalschpurbaan [[Kalka-Shimla Railway]]
</gallery>
=== Auschtraliè ===
Diè [[Vereinigtes Königreich|britischi]] Firma [[Associated Equipment Company]] (AEC) hèt für diè [[Australien|australischi]] [[Victorian Railways]] zwǜschè 1922 un 1925 19 zweiachsigi Schinnèbüs für dè Yrichtungsbedryb un 24 Beiwägè gliferèt, wo als „Railmotors“ bezeichnèt worrè sin.
Diè Drybwägè hèn è Spurwitti vo 5 ¼ Fuèß ([[Irische Breitspur|Irischi Breitschpur]], 1600 mm) ghaa un sin mit èm 34 kW starkè Benzinmotor uusgschtattet gsi. Im Lauf vo dè 1950er Johr sin d Faarzüüg abgschtellt worrè.
<gallery class="center">
AEC railmotor at Mornington.jpg|Vo [[Associated Equipment Company|AEC]] bautè Schinnèbus Nr. 10 im Baanhof Mornington
AECNearFawkner.jpg|AEC Railmotor Nr. 9 bi [[Fawkner (Australien)|Fawkner]], 1953
</gallery>
== Literadur ==
* Joachim Seyferth: ''Erinnerungen an den Schienenbus ([[Schiene (Zeitschrift)|Schinnè]]-Photo Band 1)''. Joachim Seyferth-Volaag, Wysbaddè 1987, ISBN 3-926669-01-2.
* ''50 Jahre Uerdinger Schienenbusse''. EK-Volaag, Fryburg 2000. Ysèbaa-Kuryr Special Nummèrè 56.
* Jürgen Krantz, Roland Meier: ''Alles über den Schienenbus''. Transpräss-Volaag, Bèrlin 2007, ISBN 978-3-613-71313-0.
* Christoph Riedel: ''Schienenbusse und Akkutriebwagen – Die letzten Einsatzjahre in Westdeutschland''. Volaag Podszun, Brilon 2009, ISBN 978-3-86133-496-5.
* Bernd Friedrichs, Andreas Stange: ''Die Leichtverbrennungs-Triebwagen (LVT) der Deutschen Reichsbahn: VT 2.09 (BR 171/172, 771/772) und VT 4.12 (BR 173).'' 1. Ufflaag. EK-Volaag, 2010, ISBN 978-3-88255-231-7.
* {{Literatur|Autor=W. J. K. Davies|Titel=The Light Railway Railcar in Western Europe|Auflage=|Verlag=Plateway Press|Ort=East Harling|Jahr=2004|ISBN=1-871980-52-6}}
* {{Literatur|Autor=Rolf Löttgers|Titel=Der Uerdinger Schienenbus|Auflage=|Verlag=Franckh’sche Volaagsbuèchhandlung|Ort=Stuègètt|Jahr=1985|ISBN=3-440-05463-2}}
== Weblinggs ==
{{Commonscat|Railbuses|Schienenbusse}}
== Einzelnõchwys ==
<references />
{{Übersetzungshinweis|1 = de |2 = Schienenbus |3 = dütsch}}
[[Kategorie:Schiinefahrzüg]]
[[Kategorie:Triibfahrzüg]]
8uie7ag9n3cm282ceeri2f168s113kv
2019
0
73283
1084458
1066759
2026-05-21T14:39:00Z
Jcb
356
1084458
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Jahr}}
{| {{Jahresbox}}
| colspan="2" style="text-align:center;"|[[Datei:Incendie Notre Dame de Paris.jpg|250px|d Kathedrale Notre-Dame brännt]]<br /> Bi re Brunscht wäre Dail vu dr [[Kathedrale Notre-Dame de Paris]] gschlisse.
|}
{{Linkbox Andere Kalender}}
|}
== Was bassiert? ==
* [[1. Januar|1. Jänner]]: Dr [[Ueli Maurer]] wird [[Bundespräsident (Schweiz)|Bundespresidänt]] vu dr [[Schweiz|Schwyz]].
* [[1. Januar|1. Jänner]]: [[Rumänien|Rumänie]] ibernimmt d Rotsbresidäntschaft vu dr [[Europäische Union|EU]].
* [[1. Januar|1. Jänner]]: D [[Slowakei]] ibernimmt d Bresidäntschaft vu dr [[Organisation für Sicherheit und Zusammenarbeit in Europa|OSZE]].
* [[3. Januar|3. Jänner]]: D [[Volksrepublik China|Chinese]] landed mit ere [[Raumsonde|Ruumsonde]] uf em [[Mond|Moo]]. Si sind, noch de [[Sowjetunion|Russe]] und de [[USA|Amerikaner]], di dritti Nazion, wo uf em Moo landed – aber di Erschte, wo da uf de Rucksite schaffed.
* [[7. Januar|7. Jänner]]: [[Putsch|Butschversuech]] z [[Gabun]].
* [[21. Januar|21. Jänner]]: Totali [[Mondfinsternis|Mondfinschternis]]
* [[22. Januar|22.]] bis [[25. Januar|25. Jänner]]: 49. [[Weltwirtschaftsforum|Wältwirtschaftsforum]] uf [[Davos|Tafaas]], Schwyz
* [[24. Januar|24.]] bis [[31. Januar|31. Jänner]]: 54. [[Solothurner Filmtage|Soledurner Filmdäg]]
* [[7. Februar|7.]] bis [[17. Februar]]: 69. [[Internationale Filmfestspiele Berlin|Internationali Filmfeschtspiil Berlin]]
* [[10. Februar]]: Bi dr [[Volksabstimmung (Schweiz)|Volksabstimmig]] iber d Volksinitiative «Zersiedelung stoppen – für eine nachhaltige Siedlungsentwicklung (Zersiedelungsinitiative)» in dr Schwyz stimme 63,7 % un alli Ständ gege d Initiative.
* [[7. März|7.]] bis [[17. März|17. Merz]]: 89. [[Genfer Auto-Salon|Gämfer Auto-Salon]]
*[[11. März|11. Merz]]: Für d [[Boeing 737|Boeing 737 MAX 8]] u 9 git’s z [[China]] es Flugverbot, wo fascht uf dr ganze Wält übernoo wird.
* [[15. März|15. Merz]]: Ersti wältwyti [[Klimastreik]]-Demonstration mit 1700 Kundgäbige
* [[15. März|15. Merz]]: Bi me Terroraaschlag dur e Rächtextreme uf zwoo Moschee z Christchurch, [[Neuseeland|Neiseeland]] stärbe 50 Lyt, nomol 50 wäre verletzt.
* [[20. März|20. Merz]]: Im e Beruefigsverfahre verurdailt s UN-Chriegsverbrächertribunal dr [[Radovan Karadžić]] wäge syre Verantwortig fir dr Genozid vu Srebrenica zue läbeslanger Haft.
* [[7. April]]: [[Freiburg-Marathon|Friburg-Marathon]]
* [[10. April]]: Forscher publiziere zum erschte Mol e diräkt Bild vu dr Akkretionsschybe vu me [[Schwarzes Loch |Schwarze Loch]], wu im im Rame vum Projäkt [[Event Horizon Telescope]] im Zäntrum vu dr Galaxy [[Messier 87]] het chenne ufgnuu wäre.
* [[15. April]]: Bi re Brunscht wäre Dail vu dr [[Kathedrale Notre-Dame de Paris]] gschlisse.
* [[28. April]]: [[Zürich-Marathon|Züri Marathon]]
* [[30. April]]: Dr [[japan]]isch [[Tennō|Chaiser]] [[Akihito]] dankt ab.
* [[30. April]] bis [[5. Mai]]: 73. [[Tour de Romandie]]
* [[1. Mai]]: Dr [[japan]]isch Chronprinz [[Naruhito]] wird neie Tennō. Sy Vater [[Akihito]] het zum [[30. April]] abdankt.
* [[11. Mai]] bis [[2. Juni]]: 102. [[Giro d’Italia]]
* [[14. Mai|14.]] bis [[18. Mai]]: [[Eurovision Song Contest]] z [[Tel Aviv]], Israel
* [[18. Mai]]: Dr eschtrychisch Vizechanzler und [[FPÖ]]-Schef [[Heinz-Christian Strache]] dritt noch eme Skandal („Ibiza-Affäre“) zrugg. D FPÖ stygt us dr Regierigskoalition uus, fir Septämber chindet dr Bundeschanzler [[Sebastian Kurz]] Neiwahle aa.
* [[19. Mai]]: Bi dr [[Volksabstimmung (Schweiz)|Volksabstimmige]] iber d Unternämesstyyrreform un d Umsetzig vun ere Änderig vu dr EU-Wafferichtlinie in dr Schwyz kriege boodi Vorlage s notwändig Mee.
* [[19. Mai]]: Im [[Stade de Suisse]] schlaat dr [[FC Basel]] dr [[FC Thun]] im Ändspiil vum [[Schweizer Cup|Schwyzer Cup]] mit 2:1.
* [[23. Mai|23.]] bis [[26. Mai]]: [[Europawahl 2019|Europawahl]]
* [[24. Mai]]: Di Premierminischteri vum [[Vereinigtes Königreich|Verainigte Chenigrych]], [[Theresa May]], verchindet ihre Ruggdritt zum 7. Juni 2019.
* [[26. Mai]]: Burgerschaftswahl z [[Bremen]]
* [[26. Mai]]: Kommunalwahle z [[Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 2019|Bade-Wirttebärg]], z [[Brandenburg|Brandeburg]], z [[Rheinland-Pfalz|Rhyland-Pfalz]], im [[Saarland]], z [[Freistaat Sachsen|Sachse]] un z [[Sachsen-Anhalt|Sachse-Anhalt]]
* [[27. Mai]]: Dr eschtrychisch [[Nationalrat (Österreich)|Nationalrot]] spricht em [[Sebastian Kurz|Bundeschanzler Kurz]] un dr vun em glaitete Bundesregierig as Folg vu dr Ibiza-Affäre s Missdröue uus.
* [[28. Mai]] bis [[2. Juni]]: 18. [[Freiburger film forum|fryburger film forum]]
* [[2. Juni]]: D [[Andrea Nahles]] chindet ihre Ruggdritt as Bartei- un Fraktionsschefi vu dr [[SPD]] aa.
* [[13. Juni|13.]] bis [[13. Juni]]: [[Art Basel]]
* [[15. Juni|15.]] bis [[23. Juni]]: 83. [[Tour de Suisse]]
* [[27. Juni]] bis [[26. Juli]]: 26. [[Stimmen-Festival|Stimme-Feschtiwäl]] z Löörech
* [[28. Juni|28.]]/[[29. Juni]]: Gipfeldräffe vu dr [[Gruppe der zwanzig wichtigsten Industrie- und Schwellenländer|G20]] z [[Osaka]], Japan
* [[28. Juni]] bis [[13. Juli]]: 53. [[Montreux Jazz Festival]]
* [[1. Juli]]: [[Finnland]] ibernimmt d Rotsbresidäntschaft vu dr [[Europäische Union|EU]].
* [[5. Juli|5.]] bis [[7. Juli]]: [[Züri Fäscht]]
* [[6. Juli|6.]] bis [[28. Juli]]: 106. [[Tour de France]]
* [[16. Juli]]: S [[Europäisches Parlament|Europäisch Barlemänt]] wehlt d [[Ursula von der Leyen]] zur erschte [[Präsident der Europäischen Kommission|Bresidänti vu dr Europäische Kommission]].
* [[17. Juli]] bis [[4. August|4. Augschte]]: 37. [[Zelt-Musik-Festival]], Friburg
* [[17. Juli]] bis [[18. August|18. Augschte]]: 73. [[Bregenzer Festspiele|Breagazer Feschtspiil]]
* [[24. Juli]]: D [[Annegret Kramp-Karrenbauer]] wird dytschi Verdaidigungsminischteri.
* [[24. Juli]]: D [[Elisabeth II.|Chenigi Elisabeth II.]] ernännt dr [[Boris Johnson]] zum neie Premierminischter vum Verainigte Chenigrych.
* [[29. Juli]]: es isch dr «[[Erdüberlastungstag|Tag, wo d Ärden überlaschtet isch]]»
* [[10. August|10. Augschte]]: [[Street Parade]] z Züri
* [[23. August|23.]] bis [[25. August|25. Augschte]]: 2. Dreyland-Bluesfestival, Schopfe, Löörech, Wäär
* [[24. August|24.]]/[[25. August|25. Augschte]]: [[Eidgenössisches Schwing- und Älplerfest|Aidgnessisch Schwing- un Älplerfescht]] z [[Zug (Stadt)|Zug]]
* [[24. August|24.]] bis [[26. August|26. Augschte]]: [[G7|45. G7-Gipfel]] z Biarritz, Frankrych
* [[28. August|28. Augschte]] bis [[7. September|7. Septämber]]: 76. [[Internationale Filmfestspiele von Venedig|Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig]]
* [[1. September|1. Septämber]]: Landdagswahle z Sachse un z Brandeburg
* [[1. September|1. Septämber]]: Bi dr Landdagswahl z [[Sachsen|Sachse]] wird d [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] mit 32,1 % sterkschti Bartei. D [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] kriegt mit 7,7 % s schläächscht Ergebnis, wu d Bartei je bi re bundeswyte oder e Landagswahl ghaa het. Große Wahlgwinner isch d [[Alternative für Deutschland|AfD]] mit 27,5 %. Au im Landdag sin di [[Bündnis 90/Die Grünen|Griene]] 8,6 % un [[Die Linke|Di Linke]] mit 7,7 %. D [[Freie Demokratische Partei|FDP]] blybt mit 4,5 % an dr 5%-Hurd hange.
* [[1. September|1. Septämber]]: Bi dr Landdagswahl z [[Brandenburg|Brandeburg]] wird d [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] mit 26,2 % sterkschti Bartei. D [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] kriegt 15,6 %. Große Wahlgwinner isch d [[Alternative für Deutschland|AfD]] mit 23,5 %. Au im Landdag sin di [[Bündnis 90/Die Grünen|Griene]] 10,8 % un [[Die Linke|Di Linke]] mit 10,7 % un d [[Freie Wähler|BVB/FW]] mit 5 %. D [[Freie Demokratische Partei|FDP]] blybt mit 4,1 % an dr 5%-Hurd hange.
* [[1. September|1. Septämber]]: [[Europäischer Tag der jüdischen Kultur|Eiropäische Dag vu dr Jidische Kultur]]
* [[29. September|29. Septämber]]: Bi dr [[Nationalratswahl in Österreich 2019|Nationalrotswahl]] z [[Österreich|Eschtrych]] gwinnt d ÖVP dytli derzue un chunnt uf 37,5 %, d SPÖ verliert dytli un het mit 21,2 % s schläächtscht Ergeebnis syt em 2. Wältchrieg. Di räächtpopulistisch FPÖ verliert fascht 10 Prozäntpinkt un kriegt 16,2 %, d Griene hän mit eme Zuechwachs vu rund 10 Prozäntpinkt un 13,8 ihre bescht Ergeebnis in dr Barteigschiicht. Im Nationalroot erdrätte isch au di liberal Bartei NEOS mit 8,1 %.
* [[10. Oktober|10.]] bis [[20. Oktober]]: 77. [[OLMA Schweizer Messe für Landwirtschaft und Ernährung]] z [[St. Gallen|Sanggale]]
* [[13. Oktober]]: Bi dr [[Landtagswahl in Vorarlberg 2019|Landdaagswahl z Vorarlberg]] gwinne d Regierigsbarteie ÖVP un Grieni derzue. Große Wahlverlierer isch d FPÖ, wu iber nyyn Brozäntpinkt un dr zweet Blatz dodermit an di Griene verliert.
* [[20. Oktober]]: Bi dr [[Schweizer Parlamentswahlen 2019|Nationalrots- un Ständerotswahle]] in dr [[Schweiz|Schwyz]] chenne di [[Grüne Partei der Schweiz|Griene]] un di [[Grünliberale Partei|Grienliberale]] dytli zuegwinne. D [[Schweizerische Volkspartei|SVP]] verliert Sitz, blybt aber sterkschti Bartei im Nationalroot.
* [[27. Oktober]]: Bi dr Landdagswahl z [[Thüringen|Thüringe]] wäre [[Die Linke|Di Linke]] mit 31,0 % sterkschti Bartei un chunnt dodermit uf s bescht Ergeebnis, wu si jee bi re dytsche Landdagswahl ghaa het. D [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] kriegt 21,8 %. Große Wahlgwinner isch d [[Alternative für Deutschland|AfD]] mit 23,4 %. Au im Landdag sin di [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] mit 8,2 %, di [[Bündnis 90/Die Grünen|Griene]] mit 5,2 % un d [[Freie Demokratische Partei|FDP]] mit 5,0 %.
* [[23. November|23. Novämber]] bis [[7. Dezember|7. Dezämber]]: Bi me Referändum in dr [[Bougainville_(Provinz)|Autonome Region Bougainville]] stimme 98 % vu dr Lyt fir e vollständigi Unabhängigkait vu [[Papua-Neuguinea|Papua-Neiginea]].
* [[25. November|25. Novämber]]: Bi me Yybruch ins „Grüne Gewölbe“ z [[Dresden]] wird wärtvolle Schmuck us em Juweleschatz gstoole.
* [[28. November|28. Novämber]]: S [[Europäisches Parlament|EU-Barlemänt]] rieft dr Klimanotstand fir Europa uus.
* [[2. Dezember|2.]] bis [[13. Dezember|13. Dezämber]]: 25. [[UN-Klimakonferenz|UN-Klimakumferänz]] (COP 25 / CMP 15) z [[Santiago de Chile|Santiago]], Chile
* [[11. Dezember|11. Dezämber]]: In dr [[Bundesversammlung_(Schweiz)|Verainigte Bundesversammlig]] findet d Wahl vum [[Bundesrat (Schweiz)|Bundesroot]] statt. Di bishärig Regierig wird bstetigt.
== uf d Wält chuu ==
* [[6. Mai]]: [[Archie Harrison Mountbatten-Windsor]], Suhn vum britische Prinz Harry un syre Frau Meghan
== gstorbe ==
* [[1. Januar|1. Jänner]]: [[Pio Corradi]], Schwyzer Kameramann
* [[4. Januar|4. Jänner]]: [[Daniel Lüönd (Musiker)|Daniel Lüönd]], Schwyzer Kontrabassischt
* [[11. Januar|11. Jänner]]: [[Bernhard Lasotta]], dytsche Bolitiker
* [[14. Januar|14. Jänner]]: [[Rainer Stadelmann]], dytsche Egyptolog
* [[17. Januar|17. Jänner]]: [[Peter Holenstein]], Schwyzer Journalist
* [[18. Januar|18. Jänner]]: [[Irma Noseda]], Schwyzer Chunschthischtorikeri
* [[23. Januar|23. Jänner]]: [[Erna Jansen]], dytschi Dialäktdichteri
* [[9. Februar]]: [[Tomi Ungerer]], elsässische Zaichner
* [[12. Februar]]: [[Rolf Böhme]], dytsche Bolitiker
* [[15. Februar]]: [[Toni Businger]], Schwyzer Bihne- un Koschtimbildner
* [[16. Februar]]: [[Bruno Ganz]], Schwiizer Schaupiiler
* [[19. Februar]]: [[Ewald Weibel]], Schwyzer Anatom
* [[23. Februar]]: [[Claude Goretta]], Schwyzer Filmregisseur un Färnseproduzänt
* [[23. Februar]]: [[Martha Schmidle]], dytschi Dialäktdichteri
* [[24. Februar]]: [[Uriella]], Schwyzer Grinderi vu Fiat Lux
* [[27. Februar]]: [[Monica Gubser]], Schwyzer Schauspiileri
* [[4. März|4. Merz]]: [[Klaus Kinkel]], dytsche Bolitiker
* [[9. März|9. Merz]]: [[Luise Katharina Meier]], dytschi Dialäktdichteri
* [[14. März|14. Merz]]: [[Raimund Wäschle]], dytsche Moler un Grafiker
* [[20. März|20. Merz]]: [[Hans Wüthrich]], Schwyzer Kumbenischt un Sprochwisseschaftler
* [[21. März|21. Merz]]: [[Esther Fischer-Homberger]], Schwyzer Medizinhischtorikeri
* [[27. März]]: [[Friedrich Achleitner]]: öschtrychische Architekt und Dialäktautoor
* [[14. Mai]]: [[Urbano José Allgayer]], brasilianische katholische Bischof
* [[21. Mai]]: [[Arnold Hottinger]], Schwyzer Schurnalischt un Publizischt
* [[9. Juni]]: [[Richard Bäuerle]], dytsche Beck un Fasnetler
* [[13. Juni]]: [[Wilhelm Wieben]], dytsche Färnsehmoderator
* [[17. Juni]]: [[Christian Wägli]], Schwyzer Lychtathlet
* [[26. Juni]]: [[Rolf Urs Ringger]], Schwyzer Komponischt
* [[28. Juni]]: [[Lisa Martinek]], dytschi Schauspiileri
* [[21. Juli]]: [[Markus Ramseier]], Schwyzer Autor und Germanischt
* [[1. August|1. Augschte]]: [[Annemarie Huber-Hotz]], Schwyzer Bundeschanzleri
* [[17. August|17. Augschte]]: [[Walter Buser]], Schwyzer Bundeschanzler
* [[19. August|19. Augschte]]: [[Federica Diémoz]], italienischi Sprochwisseschaftleri
* [[21. August|21. Augschte]]: [[Ines Torelli]], Schwyzer Schauspilere
* [[24. August|24. Augschte]]: [[Gilbert Buttazzoni]], elsässische Bolitiker
* [[1. September|1. Septämber]]: [[Albert Fritz (Radsportler)|Albert Fritz]], dytsche Radrännfahrer
* [[26. September|26. Septämber]]: [[Jacques Chirac]], franzesische Bolitiker
* [[14. Oktober]]: [[Anke Fuchs]], dytschi Bolitikeri
* [[26. Oktober]]: [[Horst Junker]], dytsche Unternämer un Kommunalbolitiker
* [[6. November|6. Novämer]]: [[Jan Stráský]], tschechische Politiker
* [[26. November|26. Novämber]]: [[Köbi Kuhn]], Schwyzer Fueßballspiiler un -trainer
* [[27. November|27. Novämber]]: [[Arno Landerer]], dytsche Räbbuur un Dialäktdichter
* [[18. Dezember|18. Dezämber]]: [[Marron Curtis Fort]], US-amerikanische Germanischt un Saterfrisischforscher
== Gedänkjohr ==
S Johr 2019 isch zum Gedänkjohr für 500 Johr [[Reformation]] i de Schwiz worde. Am 1. Jänner 1519 isch de [[Huldrych Zwingli]] Lütprieschter am [[Grossmünster|Groossmünschter]] z Züri wore und da wörd as Aafang för d Entstehig vo de [[Reformierte Kirchen|Reformierte Chile i de Schwiz]] aaglueged. Am 19. Jänner 2019 chunnt us däm Aalass en Spiilfilm mit em Name «Zwingli» i d Schwizer Kino.
S Förschtetum [[Liechtenstein|Liachtastaa]] fiiret es Jubiläum, 300 Johr ''Ländle''.
== Rund um di alemannische Dialäkt ==
* Concours «d’Stìmme»
* 5. Mundartwettbewerb in den Schulen 2018/19
* [[E Friehjohr fer unseri Sproch]] – im gànze Elsass
* [[Lahrer Murre|Lohrer Murre 2019]]
* Mundartwettbewerb „De gnitze Griffel”
* [[25. Januar|25. Jänner]] bis [[9. Februar]]: 3. Festival Langues en scène
* [[2. Februar]]: Alemannen-Gipfel, Bruetschi-Hof, Enkenstein
* [[8. März|8.]] bis [[29. März|29. Merz]]: 44. [[Reutlinger Mundart-Wochen|Reidlenger Mundart-Woche]]
* [[22. März|22. Merz]] un [[5. April]]: Haigerlocher Mundarttage, Hoagerloch
* [[30. März|30. Merz]]: MundART: Alemanne un Elsässer singe un vezelle, Ändinge
* [[6. April]]: Mitgliderversammlig vu dr [[Muettersproch-Gsellschaft]], Huuse
* [[12. April|12.]] bis [[14. April]]: [[Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt|31. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt]]
* [[3. Mai]]: Mundartnacht «gägäWärt», Soledurn
* [[11. Mai|11.]]/[[12. Mai]]: 9. Mundarttage Bad Bellingen
* [[31. Mai]]: Finale vum 3. Concours „d’Stìmme“, Schlettstàdt
* [[7. Juli]]: MundART-Dichter- und Bardentreffen, Sulzbach an der Murr
* [[15. August|15. Augschte]]: 20. Allgäuer Mundartforum, Kempte
* [[5. September|5.]] bis [[8. September|8. Septämber]]: 20. [[Internationales Walsertreffen]], Leetschtall
* [[6. September|6.]] bis [[8. September|8. Septämber]]: 3. [[Schwäbische Mundarttheatertage]], Stuegert
* [[27. September|27. Septämber]] bis [[6. Oktober]]: [[Alemannische Woche|Alemanischi Wuche]], Oberried
* [[3. Oktober|3.]] bis [[6. Oktober]]: [[Mundartfestival Arosa|3. Mundartfestival Arosa]]
* [[20. Oktober]]: 3. Gschwender Mundartfestival
* [[1. November|1. Novämber]]: 1. Bündner Pop & Rock Mundart Festival, Khuur
* [[2. November|2. Novämber]]: Alemanne singe un verzelle, St. Märge
* [[6. November|6.]] bis [[9. November|9. Novämber]]: 6. Mundarttage zwischen Kupferkesseln, Kabarett & Comedy im Brauhaus Zollernalb, Albstadt
* [[6. November|6.]] bis [[9. November|9. Novämber]]: 9. Mundartfestival All's Dialekt, Hohenems
* [[10. November|10. Novämber]] bis [[8. Dezember|8. Dezämber]]: Kabarett- und Mundarttage 2019, Stadtforum Bad Saulgau
* [[16. November|16. Novämber]]: Generalversammlung Mundartforum
* [[21. November|21.]]/[[22. November|22. Novämber]]: Langues minoritaires: quels acteurs pour quel avenir?, Stroßburi
=== Neji Biecher ===
* Heather Amery, Stephen Cartwright: ''Meine ersten tausend Wörter auf Alemannisch.'' Hochalemannisch vom Markus Manfred Jung, Niederalemannisch vom Wendelinus Wurth. Edition Tintenfass 2019. {{#isbn:978-3-947994-04-5}}
* Lorenz Belser: ''Wer isch Pfrau Fajferman gsi?; E woori Schicksalsgschicht us em Höötal; S Romänli zum Podcast.'' Eigenverlag 2019.
* Laurence Boissier: ''Safari. Observations/Beobachtungen. Berndeutsch von Daniel Rothenbühler.'' edition spoken script 31, Der gesunde Menschenversand, Luzern 2019
* Rudolf Bühler, Helga Hager: ''„MundWerk“. Wia d'Leit läbet ond schwätzet!.'' Hrsg. Landkreis Böblingen. Landratsamt Böblingen, Böblingen 2019. 377 S. {{#isbn:978-3-00-062017-1}}
* ''Ens Blau neigschrieba, Schwäbische Geschichten und Gedichte.'' Silberburg Verlag 2019. {{#isbn:9783842521650}}
* Volker Fischer: ''Niiefe(r)me(r) Schwäzede.'' Buch mit CD. Stieglitz-Verlag Mühlacker 2019. {{#isbn:9-7837798-704367}}.
* Martin Frank: ''i bi nöm bi euch: Gedichte (edition spoken script).'' Der gesunde Menschenversand 2019. {{#isbn:978-3038530930}}
* Heinrich Gabathuler: ''Gliach, aber uugliachlig.'' Begleitpublikation zum Werdenberger Jahrbuch 2019. FormatOst 2019. {{#isbn:978-3-03895-012-7}}
* Johann Peter Hebel: ''Gesammelte Werke. Kommentierte Lese- und Studienausgabe in sechs Bänden.'' Herausgegeben von Jan Knopf, Franz Littmann, Hansgeorg Schmidt-Bergmann und Esther Stern. Wallstein Verlag, Göttingen 2019. 3704 S.
* Rolf Hermann: ''Ein Kuh namens Manhattan. Sprechtexte.'' edition spoken script. Der gesunde Menschenversand 2019
* Manfred Kraus: ''Bloß it hudla.'' Druckerei und Verlag Hans Högel 2019. {{#isbn:978-3-947423-11-8}}
* Tony Lagger, Bernhard «Gioco» Schmid: ''Hinä gää mär z Aabäsizz. Gedichte und Sagen.'' Rotten Verlag 2019
* Margrith Ladner-Frei: ''Schälleria. Erzellägä, Gädicht, Gschichtä.'' Druckerei Landquart, Schiers 2019.
* Gerhard Meister: ''Mau öppis ohni Bombe.'' Der gesunde Menschenversand 2019. {{#isbn:978-3038530916}}
* Hans Minder, Josef Ehrler: ''Ämmitaler & Äntlibuecher Saage.'' Herrmann AG 2019
* Ernst Obermaier, Dieter Stein: ''1000 x Alemannisch. Das lustige Dialekt-Wörterbuch.'' Books on Demands, Norderstedt 2019. {{#isbn:978-3-7504-1749-6}}
* Barbara Piatti, Yvonne Rogenmoser: ''Feste & Bräuche in der Schweiz.'' NordSüd Verlag 2019. {{#isbn:978-3-314-10493-0}}
* Markus Ramseier: ''Ärbslizeller. Baselbieter Kolumnen.'' Verlag Wolfbach. Die Reihe 2019
* Yvonn Scherrer: ''Wintergrüen. Ein Reiseführer für die kalte Jahreszeit.'' Cosmos Verlag 2019. {{#isbn:978-3-305-00480-5}}. 160 S.
* Christian Schmid: ''Häbet nech am Huet. E Chiflete. '' Cosmos Verlag 2019
* Christian Schmutz: ''Gang ga ggùgge. Senslerdeutsch endlich verstehen.'' Zytglogge Verlag 2019. {{#isbn:978-3-7296-5025-1}}
* ''Tim und Struppi: Am Ottokar sis Zäptr.'' Hergé, Übersetzer: Mathias Ospelt. Frank P. van Eck Verlagsanstalt 2019. {{#isbn:978-3-905881-62-2}}
* Lisa Wenger: ''Joggeli söll ga Birli schüttle!.'' Cosmos Verlag 2019. {{#isbn:978-3-305-00234-4}}. 32 S.
== Weblink ==
{{Commonscat}}
au7w7ddg88rxz743dlptoof7q0gkrka
Bettina Obrecht
0
81391
1084460
1027350
2026-05-21T14:44:02Z
Jcb
356
1084460
wikitext
text/x-wiki
D '''Bettina Obrecht''' (* [[23. März|23. Meerz]] [[1964]] z [[Lörrach|Löörech]]) isch e [[Deutschland|dytschi]] Schriftstelleri un Ibersetzeri.
== Lääbe ==
D Obrecht isch z [[Weil am Rhein|Wyyl]] ufgwagse.
Noch em Abituur isch si fir e halb Joor uf [[Costa Rica]] gange. Derno het si z [[Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg|Haidelberch]] Spaanisch un Änglisch studiert un anne 1989 as Diploom-Ibersetzeri abgschlosse. Um des Zyt het si scho aafange mit Ibersetze. Noch em Stuudium het si ne Stipändium fir Literatuur iberchuu un schafft syter anne 1990 as freii Autoori un Ibersetzeri. Syterhäär het si in renommierte dytsche Chinderbuechverlääg e Hufe Biecher fir alli Altersgruppe vereffetligt, derzue het s au als fuurt Täxt fir Rundfunk, Chindertheater un fir Erwagseni gschriibee. Vyl vu ire Biecher sin as Heerbiecher uusechuu un/oder in anderi Sprooche ibersetzt woore. Zaalryychi Uusschnitt us ire Täxt findet mer in Schuelbiecher vum dytschsproochige Ruum. Ire wiichtigscht Aaliige isch es, Chinder äärnschtznee ooni jeedi „erwagseni“ oder gar „pedagoogischi“ Iberheebligkait. Näbe ire Aarbet im Chinderbuech-Beryych schrybt si Proosa un Rundfunktäxt fir Erwagseni, ibersetzt Liirik un Proosa un macht bi interdisziplineere Projäkt mit, unter anderem mit em Muusiker un Chlangchinschtler Werner Cee. In ire Aafangsjoor het si au ab un zue uf [[Alemannisch]] gschriibe un anne 1989 dodermit dr Baadische Landesbryys fir Alemannischi Diichtig gwunne. Si läbt hite mit ire Familie z [[Allendorf (Lumda)]] z Mittelhesse.
== Vereffetlichunge (Uuswaal) ==
=== Bilderbiecher ===
* ''Der Hase im Mond.'' Illustrationen: Katrin Engelking. Verlag Friedrich Oetinger, 2000, {{#isbn:3-7891-6951-X}}.
* ''Wüstenfreunde.'' Illustrationen: Katrin Engelking. Verlag Friedrich Oetinger, 2002, {{#isbn:3-7891-6952-8}}.
* ''Mein Bilderbuchschatz – Von Hexen, Hasen und großen Träumen.'' Verlag Friedrich Oetinger, {{#isbn:3-7891-6616-2}}.
* ''Dann gehe ich jetzt, sagte die Zeit.'' tulipan, 2020. {{#isbn:3-86429-461-4}}. Illustrationen von Julie Völk.
=== Eerschtlääsebiecher ===
''1. Stapfle: 1./2. Klasse''
* ''Anna wünscht sich einen Hund.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1995; NA 2010; Illustrationen von Kathrin Engelking, {{#isbn:3-7891-1217-8}}.
* ''Die Teddybärmaschine.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997. Illustrationen von Katrin Engelking, {{#isbn:3-7891-1131-7}}.
* ''Maja und Lena sind Flüsterweltmeister.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1998. Illustrationen von Katrin Engelking, {{#isbn:3-7891-1127-9}}.
* ''Zwei Freunde für Anna.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2005 Illustrationen: Marion Elitez, {{#isbn:3-7891-1174-0}}.
* ''Anna fährt ans Meer.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2007 llustrationen: Marion Elitez, {{#isbn:3-7891-0635-6}}.
* ''Anna feiert Geburtstag.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2008. Illustrationen von Marion Elitez, {{#isbn:3-7891-1190-2}}.
''2. Stapfle: 2./3. Klasse''
* ''Jonas lässt sich scheiden.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1995 Illustrationen von Kerstin Meyer, {{#isbn:3-7891-0505-8}}.
* ''Hier wohnt Gustav.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1996 Illustrationen von [[Lieve Baeten]], {{#isbn:3-7891-0508-2}}.
* ''Julian und das Mamapapa.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997. Illustrationen von Kerstin Meyer, {{#isbn:3-7891-0523-6}}.
* ''Die Angeberpille.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1999. Illustrationen von Katrin Engelking, {{#isbn:3-7891-0551-1}}.
* ''Erst ich ein Stück, dann du - Delfine''. chj. 2013.
''Nick-Bänd''
* ''Keine Angst vor grünen Leuten.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2000. Illustrationen von Daniela Kulot, {{#isbn:3-7891-0568-6}}.
* ''Keine Angst vor Schlossgespenstern.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2001 Illustrationen von Daniela Kulot, {{#isbn:3-7891-0583-X}}.
* ''Nick und sein Lieblingstier.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2003. Illustrationen von Barbara Scholz, {{#isbn:3-7891-0594-5}}.
* ''Nick und der neue Lehrer.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2004. Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Nick und das große Wettrennen.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2005. Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Nick und der Weihnachtsengel.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2007. llustrationen von Barbara Scholz
''Duden Lesedetektive''
* ''Ein bester Freund mal zwei.'' DUDEN, 2007 Illustrationen von [[Daniel Napp]], {{#isbn:978-3-411-70796-6}}.
* ''Martin zieht um.'' DUDEN, 2012, Illustrationen von Catharina Westphal, {{#isbn:978-3-411-80933-2}}.
=== Chinderbuech ab 6 ===
* ''Mein erster Schultag und der Eisbär-Schreck.'' TB cbj, 2010 Mit Illustrationen von [[Heike Wiechmann]], {{#isbn:978-3-570-22171-6}}.
=== Chinderbuech ab 8/9 ===
''Marlene-Bänd''
* ''Von wegen süß.'' dtv junior, 2002 (Kinderbuch des Monats September) Illustrationen von Stefanie Scharnberg
* ''Marlene Räuberhauptfrau.'' dtv junior, 2004 Illustrationen von Stefanie Scharnberg.
* ''Marlene und der Club der Rächer.'' dtv junior, 2006. Illustrationen von Stefanie Scharnberg
''Ainzeltitel''
* ''Mama, Papa und die Neuen.'' TB cbj, 2010 s-w Vignetten von Iris Hardt, {{#isbn:978-3-570-22106-8}}.
* ''Sputnik.'' Bloomsbury, 2011. Illustrationen von Sabine Kranz, {{#isbn:978-3-8270-5390-9}}.
* ''Die kleine Hexe Ida.'' 2011. Illustrationen von Barbara Korthues, {{#isbn:3-570-13944-1}}.
* ''Laurin, das Schlossgespenst.'' 2012. cbj. Illustrationen von Barbara Korthues, {{#isbn:978-3-570-15404-5}}.
* ''Die Waschbärensippe, - ein Pfadfinderabenteuer.'' 2015, Thienemann. Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Die Waschbärensippe - unser Zeltlagerabenteuer,'' 2016, Thienemann. Illustrationen von Barbara Scholz.
* ''P.F.O.T.E. – ein (fast) perfekter Hund''. cbj, 2017. Illustrationen von Barbara Scholz.
* ''P.F.O.T.E. – Ein Ohr für alle Fälle'' cbj 2018, {{#isbn:978-3-570-17568-2}} Illustrationen von Barbara Scholz
* ''P.F.O.T.E. – Ein Mops wird wild,'' cbj 2019, {{#isbn:978-3-570-17629-0}} Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Nuris große Nummer'', dtv hanser 2019, {{#isbn:978-3-423-64053-4}} Illustrationen von Gitte Spee
=== Chinderbuech ab 10 ===
* ''Manons Oma.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1994 TB dtv junior, 1996.
* ''Briefe nach Amerika.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1996.
* ''Lina und die Spinner.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997.
* ''Ende der Regenzeit.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997.
* ''Ein Tigermini für Pia.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2000.
* ''Designer-Baby.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2003, TB ''Nora, designed by Genosan.'' dtv junior, 2006, {{#isbn:3-7891-4432-0.
* ''Eltern zu verschenken.'' Gabriel, 2008. Mit Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Willkommen zurück, Opa.'' Gabriel, 2010. Mit Illustrationen von Barbara Scholz, {{#isbn:978-3-522-30167-1}}.
* ''Ich wär so gern – Wie Sophie ihre Schüchternheit vergaß.'' Gabriel, 2011, {{#isbn:978-3-522-30243-2}}.
* ''Einmal Nummer Eins.'' Gabriel, 2012, {{#isbn:978-3-522-30281-4.
* ''Streichholzburgen.'' Bloomsbury, 2012, {{#isbn:978-3-8270-5507-1.
=== Juugedbuech/All Ages ===
* ''Isoliert.'' Bloomsbury. 2010, {{#isbn:978-3-8333-5055-9}}.
* ''Opferland'', cbj, 2015 {{#isbn:978-3-570-40248-1}}
*''Eintagsküken'', cbj,2017, {{#isbn:978-3-570-22613-1}}
=== fir Erwagseni ===
* ''Meeraugen. Lyrik und Prosa.'' Edition Solitude 1992. {{#isbn:3929085046}}
* ''Die Sieben oder Warum die Welt dann doch nicht gerettet wurde.'' Prophetenmühle Productions 2017, {{#isbn:978-3-7448-8826-4}}
=== Rundfunk ===
* ''When Weather Was Wildlife'', Hörspiel von Werner Cee, SWR2 2020: ''Cloud Songs,'' Lyrik in englischer Sprache. Nominiert für Prix Marulic 2020.
* ''Gesänge des Charon'', Hörspiel von Werner Cee, Deutschlandfunk Kultur. ''Textbearbeitung und Übersetzung aus dem Italienischen.''
* ''La Mattanza'', Klangkunst-Feature von Werner Cee, SWR2 2016: ''Text und Übersetzungen aus dem Italienischen.''
* ''Gutes Klima in Teufels Küche'', Politisches Feature von Werner Cee und Bettina Obrecht. SWR 2018, ''Text.''
Derzu het d Obrecht Täxt zue zaalryyche Chuurzheerspiil, Musikfeature, Soundscape, Funkverzellige fir SWR2, hr2, DRS gschriibe.
=== uf Alemannisch ===
D Obrecht het Täxt uf Alemannisch gschribe fir d Anthology:
* ''[[Weleweg selleweg|weleweg selleweg. Eine Anthologie mit Texten von 33 zeitgenössischen Mundartautoren aus Baden]].'' Hrsg. für die Muettersproch-Gsellschaft. Redaktion: Markus Manfred Jung, Hanspeter Wieland, Wendelinus Wurth. Drey-Verlag, Gutach 1996. {{#isbn:3-9804636-2-1}}
== Uuszaichnige ==
* Scheffelbryys 1983
* 1. Preis bi Jugend schreibt
* 1. Baadische Landesbryys fir Alemannischi Diichtig 1989
* 1. Bryys [[Der Oberrheinische Rollwagen|Ooberrhyynische Rollwaage]]
* Uuswaallischt Arnsberger Bryys fir Jungi Proosa
* Literatuurstipendium vu dr Akademy Schloss Solitude Stuegert 1990
* Uuswaallischt Silberni Fäädere („Manons Oma“)
* Chinderbuech vum Moonet („Lina und die Spinner“)
* Stipendium fir Chinderliteratuur vum Minischterium fir Wisseschaft, Foorschig un Chunscht Baade-Wirttebäärg 2001
* Chinderbuech vum Moonet („Von wegen süß“)
* Beschtelischt Bryys vu dr Dytsche Schallblattekritik („Designer-Baby“)
* Focus-Beschtelischt („Nick und sein Lieblingstier“)
* Autoreresidänz Echternach (Struwwelpippi-Stipändium) vum Kultusminischterium Luxemburg 2006
* Nominierig fir dr Friedrich-Gerstäcker-Bryys („Isoliert“)
* Uuswaallischt Silberni Fäädere („Willkommen zurück Opa“)
* Chinderbuech vum Joor vu dr JuBu-Crew Göttingen (Streichholzburgen) 2012
== Literatuur ==
* Bartholomäus Figatowski: ''Wo nie ein Kind zuvor gewesen ist... - Kindheits- und Jugendbilder in der Science Fiction für junge Leser.'' Bonn 2012, {{#isbn:978-3-929386-35-6}}, S. 296–319. [zu Obrechts Kinderroman „Designer-Baby“]
== Weblinks ==
* [http://www.bettinaobrecht.de/ Websyte vu dr Bettina Obrecht]
* [http://www.buchjournal.de/451788/ buchjournal.de]
{{Normdaten}}
{{Übersetzungshinweis|1 = de |2 =Bettina_Obrecht|3 = dütsch |4 = 197670115 }}
{{SORTIERUNG:Obrecht, Bettina}}
[[Kategorie:Autor]]
[[Kategorie:Chinder- und Jugendliteratur]]
[[Kategorie:Literatur uf Dütsch]]
[[Kategorie:Autor uf Alemannisch]]
[[Kategorie:Dütsche]]
[[Kategorie:Läbigi Person]]
[[Kategorie:Frau]]
q8fzkf3wo3rx1dx80koexkyclmzg0bh
1084461
1084460
2026-05-21T14:44:34Z
Jcb
356
/* Chinderbuech ab 10 */
1084461
wikitext
text/x-wiki
D '''Bettina Obrecht''' (* [[23. März|23. Meerz]] [[1964]] z [[Lörrach|Löörech]]) isch e [[Deutschland|dytschi]] Schriftstelleri un Ibersetzeri.
== Lääbe ==
D Obrecht isch z [[Weil am Rhein|Wyyl]] ufgwagse.
Noch em Abituur isch si fir e halb Joor uf [[Costa Rica]] gange. Derno het si z [[Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg|Haidelberch]] Spaanisch un Änglisch studiert un anne 1989 as Diploom-Ibersetzeri abgschlosse. Um des Zyt het si scho aafange mit Ibersetze. Noch em Stuudium het si ne Stipändium fir Literatuur iberchuu un schafft syter anne 1990 as freii Autoori un Ibersetzeri. Syterhäär het si in renommierte dytsche Chinderbuechverlääg e Hufe Biecher fir alli Altersgruppe vereffetligt, derzue het s au als fuurt Täxt fir Rundfunk, Chindertheater un fir Erwagseni gschriibee. Vyl vu ire Biecher sin as Heerbiecher uusechuu un/oder in anderi Sprooche ibersetzt woore. Zaalryychi Uusschnitt us ire Täxt findet mer in Schuelbiecher vum dytschsproochige Ruum. Ire wiichtigscht Aaliige isch es, Chinder äärnschtznee ooni jeedi „erwagseni“ oder gar „pedagoogischi“ Iberheebligkait. Näbe ire Aarbet im Chinderbuech-Beryych schrybt si Proosa un Rundfunktäxt fir Erwagseni, ibersetzt Liirik un Proosa un macht bi interdisziplineere Projäkt mit, unter anderem mit em Muusiker un Chlangchinschtler Werner Cee. In ire Aafangsjoor het si au ab un zue uf [[Alemannisch]] gschriibe un anne 1989 dodermit dr Baadische Landesbryys fir Alemannischi Diichtig gwunne. Si läbt hite mit ire Familie z [[Allendorf (Lumda)]] z Mittelhesse.
== Vereffetlichunge (Uuswaal) ==
=== Bilderbiecher ===
* ''Der Hase im Mond.'' Illustrationen: Katrin Engelking. Verlag Friedrich Oetinger, 2000, {{#isbn:3-7891-6951-X}}.
* ''Wüstenfreunde.'' Illustrationen: Katrin Engelking. Verlag Friedrich Oetinger, 2002, {{#isbn:3-7891-6952-8}}.
* ''Mein Bilderbuchschatz – Von Hexen, Hasen und großen Träumen.'' Verlag Friedrich Oetinger, {{#isbn:3-7891-6616-2}}.
* ''Dann gehe ich jetzt, sagte die Zeit.'' tulipan, 2020. {{#isbn:3-86429-461-4}}. Illustrationen von Julie Völk.
=== Eerschtlääsebiecher ===
''1. Stapfle: 1./2. Klasse''
* ''Anna wünscht sich einen Hund.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1995; NA 2010; Illustrationen von Kathrin Engelking, {{#isbn:3-7891-1217-8}}.
* ''Die Teddybärmaschine.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997. Illustrationen von Katrin Engelking, {{#isbn:3-7891-1131-7}}.
* ''Maja und Lena sind Flüsterweltmeister.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1998. Illustrationen von Katrin Engelking, {{#isbn:3-7891-1127-9}}.
* ''Zwei Freunde für Anna.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2005 Illustrationen: Marion Elitez, {{#isbn:3-7891-1174-0}}.
* ''Anna fährt ans Meer.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2007 llustrationen: Marion Elitez, {{#isbn:3-7891-0635-6}}.
* ''Anna feiert Geburtstag.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2008. Illustrationen von Marion Elitez, {{#isbn:3-7891-1190-2}}.
''2. Stapfle: 2./3. Klasse''
* ''Jonas lässt sich scheiden.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1995 Illustrationen von Kerstin Meyer, {{#isbn:3-7891-0505-8}}.
* ''Hier wohnt Gustav.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1996 Illustrationen von [[Lieve Baeten]], {{#isbn:3-7891-0508-2}}.
* ''Julian und das Mamapapa.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997. Illustrationen von Kerstin Meyer, {{#isbn:3-7891-0523-6}}.
* ''Die Angeberpille.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1999. Illustrationen von Katrin Engelking, {{#isbn:3-7891-0551-1}}.
* ''Erst ich ein Stück, dann du - Delfine''. chj. 2013.
''Nick-Bänd''
* ''Keine Angst vor grünen Leuten.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2000. Illustrationen von Daniela Kulot, {{#isbn:3-7891-0568-6}}.
* ''Keine Angst vor Schlossgespenstern.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2001 Illustrationen von Daniela Kulot, {{#isbn:3-7891-0583-X}}.
* ''Nick und sein Lieblingstier.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2003. Illustrationen von Barbara Scholz, {{#isbn:3-7891-0594-5}}.
* ''Nick und der neue Lehrer.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2004. Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Nick und das große Wettrennen.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2005. Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Nick und der Weihnachtsengel.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2007. llustrationen von Barbara Scholz
''Duden Lesedetektive''
* ''Ein bester Freund mal zwei.'' DUDEN, 2007 Illustrationen von [[Daniel Napp]], {{#isbn:978-3-411-70796-6}}.
* ''Martin zieht um.'' DUDEN, 2012, Illustrationen von Catharina Westphal, {{#isbn:978-3-411-80933-2}}.
=== Chinderbuech ab 6 ===
* ''Mein erster Schultag und der Eisbär-Schreck.'' TB cbj, 2010 Mit Illustrationen von [[Heike Wiechmann]], {{#isbn:978-3-570-22171-6}}.
=== Chinderbuech ab 8/9 ===
''Marlene-Bänd''
* ''Von wegen süß.'' dtv junior, 2002 (Kinderbuch des Monats September) Illustrationen von Stefanie Scharnberg
* ''Marlene Räuberhauptfrau.'' dtv junior, 2004 Illustrationen von Stefanie Scharnberg.
* ''Marlene und der Club der Rächer.'' dtv junior, 2006. Illustrationen von Stefanie Scharnberg
''Ainzeltitel''
* ''Mama, Papa und die Neuen.'' TB cbj, 2010 s-w Vignetten von Iris Hardt, {{#isbn:978-3-570-22106-8}}.
* ''Sputnik.'' Bloomsbury, 2011. Illustrationen von Sabine Kranz, {{#isbn:978-3-8270-5390-9}}.
* ''Die kleine Hexe Ida.'' 2011. Illustrationen von Barbara Korthues, {{#isbn:3-570-13944-1}}.
* ''Laurin, das Schlossgespenst.'' 2012. cbj. Illustrationen von Barbara Korthues, {{#isbn:978-3-570-15404-5}}.
* ''Die Waschbärensippe, - ein Pfadfinderabenteuer.'' 2015, Thienemann. Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Die Waschbärensippe - unser Zeltlagerabenteuer,'' 2016, Thienemann. Illustrationen von Barbara Scholz.
* ''P.F.O.T.E. – ein (fast) perfekter Hund''. cbj, 2017. Illustrationen von Barbara Scholz.
* ''P.F.O.T.E. – Ein Ohr für alle Fälle'' cbj 2018, {{#isbn:978-3-570-17568-2}} Illustrationen von Barbara Scholz
* ''P.F.O.T.E. – Ein Mops wird wild,'' cbj 2019, {{#isbn:978-3-570-17629-0}} Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Nuris große Nummer'', dtv hanser 2019, {{#isbn:978-3-423-64053-4}} Illustrationen von Gitte Spee
=== Chinderbuech ab 10 ===
* ''Manons Oma.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1994 TB dtv junior, 1996.
* ''Briefe nach Amerika.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1996.
* ''Lina und die Spinner.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997.
* ''Ende der Regenzeit.'' Verlag Friedrich Oetinger, 1997.
* ''Ein Tigermini für Pia.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2000.
* ''Designer-Baby.'' Verlag Friedrich Oetinger, 2003, TB ''Nora, designed by Genosan.'' dtv junior, 2006, {{#isbn:3-7891-4432-0}}.
* ''Eltern zu verschenken.'' Gabriel, 2008. Mit Illustrationen von Barbara Scholz
* ''Willkommen zurück, Opa.'' Gabriel, 2010. Mit Illustrationen von Barbara Scholz, {{#isbn:978-3-522-30167-1}}.
* ''Ich wär so gern – Wie Sophie ihre Schüchternheit vergaß.'' Gabriel, 2011, {{#isbn:978-3-522-30243-2}}.
* ''Einmal Nummer Eins.'' Gabriel, 2012, {{#isbn:978-3-522-30281-4}}.
* ''Streichholzburgen.'' Bloomsbury, 2012, {{#isbn:978-3-8270-5507-1}}.
=== Juugedbuech/All Ages ===
* ''Isoliert.'' Bloomsbury. 2010, {{#isbn:978-3-8333-5055-9}}.
* ''Opferland'', cbj, 2015 {{#isbn:978-3-570-40248-1}}
*''Eintagsküken'', cbj,2017, {{#isbn:978-3-570-22613-1}}
=== fir Erwagseni ===
* ''Meeraugen. Lyrik und Prosa.'' Edition Solitude 1992. {{#isbn:3929085046}}
* ''Die Sieben oder Warum die Welt dann doch nicht gerettet wurde.'' Prophetenmühle Productions 2017, {{#isbn:978-3-7448-8826-4}}
=== Rundfunk ===
* ''When Weather Was Wildlife'', Hörspiel von Werner Cee, SWR2 2020: ''Cloud Songs,'' Lyrik in englischer Sprache. Nominiert für Prix Marulic 2020.
* ''Gesänge des Charon'', Hörspiel von Werner Cee, Deutschlandfunk Kultur. ''Textbearbeitung und Übersetzung aus dem Italienischen.''
* ''La Mattanza'', Klangkunst-Feature von Werner Cee, SWR2 2016: ''Text und Übersetzungen aus dem Italienischen.''
* ''Gutes Klima in Teufels Küche'', Politisches Feature von Werner Cee und Bettina Obrecht. SWR 2018, ''Text.''
Derzu het d Obrecht Täxt zue zaalryyche Chuurzheerspiil, Musikfeature, Soundscape, Funkverzellige fir SWR2, hr2, DRS gschriibe.
=== uf Alemannisch ===
D Obrecht het Täxt uf Alemannisch gschribe fir d Anthology:
* ''[[Weleweg selleweg|weleweg selleweg. Eine Anthologie mit Texten von 33 zeitgenössischen Mundartautoren aus Baden]].'' Hrsg. für die Muettersproch-Gsellschaft. Redaktion: Markus Manfred Jung, Hanspeter Wieland, Wendelinus Wurth. Drey-Verlag, Gutach 1996. {{#isbn:3-9804636-2-1}}
== Uuszaichnige ==
* Scheffelbryys 1983
* 1. Preis bi Jugend schreibt
* 1. Baadische Landesbryys fir Alemannischi Diichtig 1989
* 1. Bryys [[Der Oberrheinische Rollwagen|Ooberrhyynische Rollwaage]]
* Uuswaallischt Arnsberger Bryys fir Jungi Proosa
* Literatuurstipendium vu dr Akademy Schloss Solitude Stuegert 1990
* Uuswaallischt Silberni Fäädere („Manons Oma“)
* Chinderbuech vum Moonet („Lina und die Spinner“)
* Stipendium fir Chinderliteratuur vum Minischterium fir Wisseschaft, Foorschig un Chunscht Baade-Wirttebäärg 2001
* Chinderbuech vum Moonet („Von wegen süß“)
* Beschtelischt Bryys vu dr Dytsche Schallblattekritik („Designer-Baby“)
* Focus-Beschtelischt („Nick und sein Lieblingstier“)
* Autoreresidänz Echternach (Struwwelpippi-Stipändium) vum Kultusminischterium Luxemburg 2006
* Nominierig fir dr Friedrich-Gerstäcker-Bryys („Isoliert“)
* Uuswaallischt Silberni Fäädere („Willkommen zurück Opa“)
* Chinderbuech vum Joor vu dr JuBu-Crew Göttingen (Streichholzburgen) 2012
== Literatuur ==
* Bartholomäus Figatowski: ''Wo nie ein Kind zuvor gewesen ist... - Kindheits- und Jugendbilder in der Science Fiction für junge Leser.'' Bonn 2012, {{#isbn:978-3-929386-35-6}}, S. 296–319. [zu Obrechts Kinderroman „Designer-Baby“]
== Weblinks ==
* [http://www.bettinaobrecht.de/ Websyte vu dr Bettina Obrecht]
* [http://www.buchjournal.de/451788/ buchjournal.de]
{{Normdaten}}
{{Übersetzungshinweis|1 = de |2 =Bettina_Obrecht|3 = dütsch |4 = 197670115 }}
{{SORTIERUNG:Obrecht, Bettina}}
[[Kategorie:Autor]]
[[Kategorie:Chinder- und Jugendliteratur]]
[[Kategorie:Literatur uf Dütsch]]
[[Kategorie:Autor uf Alemannisch]]
[[Kategorie:Dütsche]]
[[Kategorie:Läbigi Person]]
[[Kategorie:Frau]]
612nqhkd289c6d3eqm55gxq53xfd8zl
Claus-Peter Hilger
0
86375
1084462
1071039
2026-05-21T14:45:13Z
Jcb
356
1084462
wikitext
text/x-wiki
Dr '''Claus-Peter Hilger''' (* [[30. Mai]] [[1941]] z [[St. Blasien|St. Bläsi]]; † [[12. Februar]] [[2007]] au dert) isch e [[Deutschland|dytsche]] [[Journalist|Schurnalischt]] un Haimetforscher gsii.
== Lääbe ==
Dr Hilger isch z St. Bläsi ufgwagse. No dr Schuel het er Chaufmann glehrt un ab 1969 as Verlagschaufmann gschafft. Ab 1971 het er as Redaktionslaiter vum [[Schwarzwälder Bote]] z St. Bläsi schafft. Anne 2001 isch er in Ruestand gange, het aber au speter no ab un zue fir Zytige gschribe.
Dr Hilger het si langi Johr mit dr Gschicht un Kultur vu syre Haimeregion bscheftigt un dodriber gschribe, in dr Zytig, in Zytschrifte, in Johrbiecher un Antologie. Unter anderem het er gforscht un gschribe zum Chloschter St. Bläsi.
Dernäbe het dr Hilger au Gedicht un Prosa uf [[Alemannisch]] gschribe. Anne 1976 het er bim [[Liste von alemannischen Mundartwettbewerben|Dialäktliteraturwettbewärb]] ''[[aktion junge mundart]]'' mitgmacht un isch dert fir sy Gedicht „… nu selle wo’s it höre“ uuszaichnet wore.
Dr Hilger het si au in Verain engaschiert, är isch zem Byschpel Grindigsmitglid vum „Heimatverein Häusern“ un Mitgrinder vum „Geschichtsverein Hochrhein“ gsii. Dernäbe isch er langi Johr Mitglid im [[Schwarzwaldverein|Schwarzwaldverain]] gsii, wun er vu 1977 bis 1987 au Hauptschriftlaiter vu dr Zytschrift „Der Schwarzwald“ gsii isch.
Bolitisch het si dr Claus-Peter Hilger syt 1961 im Ortsverain vu dr [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] engaschiert.
Ab 1975 het dr Hilger z [[Häusern|Hüsere]] gläbt. Är isch ghyrote gsii un het zwai Chinder ghaa. Am 12. Februar 2007 isch er im Alter vu 65 Johr no langer Chranket in eme Chrankehuus z St. Bläsi gstorbe.
== Uuszaichnige ==
* Fürstabt-Gerbert-Prys vu dr Stadt St. Bläsi: 1997
* Haimetmedaille vum Land Bade-Wirttebärg: 2003
* Verdienschtchryz am Band vum Verdienschtorde vu dr Bundesrepublik Dytschland: 2006
* Ehrenmitglied vu de Narrezunft „Der Gaudihans“ St. Blasien e.V.
== Uuasgläseni Wärch ==
* ''Heimet.'' In: Karl Kurrus (Hrsg.): ''[[S lebig Wort|S lebig Wort vu 31 Mundartdichter us em Badische]]. Alemannische Anthologie.'' Schauenburg, Lahr/Schwarzw. 1978. S. 89–94
* Claus-Peter Hilger, Stephan Kessler (Hrsg.): ''Dom St. Blasien auf dem Schwarzwald.'' Kunstverlag Fink, Lindenberg 2006. 40 S. zahlr. Ill., graph. Darst. (Franzesischi uusgab unter em Titel ''Basilique Saint-Blaise, Forêt Noire du Sud'') . {{#isbn:3-89870-218-9}}.
* ''Seit 120 Tagen in St. Blasien - der russische Schriftsteller Maxim Gorki.'' In: ''Badische Heimat : mein Heimatland. Zeitschrift für Landes- und Volkskunde, Natur-, Umwelt- und Denkmalschutz.'' Rombach, Freiburg, Br. Bd. 80 (2000), 4, S. 720ff. ISSN 0930-7001
* ''75 Jahre Sparkasse in Schluchsee.'' Bezirkssparkasse St. Blasien 2002
* ''100 Jahre Schwarzwaldverein St. Blasien 1885 – 1985.'' Hrsg. von der Ortsgruppe St. Blasien des Schwarzwaldvereins. Red. Claus-Peter Hilger. 1985. 48 S. Ill.
== Weblink ==
* Susanne Filz: [https://www.badische-zeitung.de/trauer-um-claus-peter-hilger--191307658.html Trauer um Claus-Peter Hilger], Badische Zeitung, 14. Februar 2007
* Cornelia Liebwein: [https://www.badische-zeitung.de/erinnerung-an-heimatforscher--73209632.html Erinnerung an Heimatforscher], Badische Zeitung, 1. Juli 2013
{{Normdaten}}
{{SORTIERUNG:Hilger, Claus-Peter}}
[[Kategorie:Zytigsjournalist]]
[[Kategorie:Journalist (Dütschland)]]
[[Kategorie:Autor vo Sachliteratur]]
[[Kategorie:Autor uf Alemannisch]]
[[Kategorie:Dütsche]]
[[Kategorie:Maa]]
5hzf5xb931rr8npdzgjzdvab0eqmzb7
Apremont (Ardennes)
0
92881
1084481
1064375
2026-05-22T11:18:02Z
Birdie
4562
/* wàs doo z’ sah ìsch */ Mauvais Apremont.
1084481
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Gemeinde in Frankreich dewiki
|nomcommune=Apremont
|région=[[Grand Est]]
|département=[[Département Ardennes|Ardennes]]
|arrondissement=[[Arrondissement Vouziers|Vouziers]]
|canton=[[Kanton Attigny|Attigny]]
|intercomm=[[Communauté de communes de l’Argonne Ardennaise]]
|insee=08017
|cp=08250
|longitude=4/59/10/O
|latitude=49/16/11/N
|alt mini=137
|alt maxi=247
|km²=12.86
|image=Apremont081610.JPG
|image-desc=a Blìck uff Apremont
|armoiries=Blason ville fr Apremont (Ardennes).svg
}}{{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}}
'''Apremont''' {{Audio-IPA|LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Apremont.wav|[apʁəmɔ̃]}}, àui '''Apremont-sur-Aire''' {{Audio-IPA|LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Apremont-sur-Aire.wav|[apʁəmɔ̃ syʁ‿ɛʁ]}} g’nännt,<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.argonne-ardennaise.fr/directory/entry/apremont-sur-aire.html|titel=Apremont-sur-Aire|hrsg=G’maindaverbànd Argonne Ardennaise|abruf=2025-01-18|archiv-url=https://web.archive.org/web/20241130201916/https://www.argonne-ardennaise.fr/directory/entry/apremont-sur-aire.html|archiv-datum=2024-11-30}}</ref> ìsch a [[Frankreich|frànzeescha]] [[Gemeinde (Frankreich)|G’mainda]] ìm [[Département Ardennes|Ardenna-Departement]] ìn dr [[Region (Frankreich)|Regioon]] [[Grand Est]]. Sa g’heert zem [[Arrondissement Vouziers]] un zem [[Kanton Attigny|Kàntoon Attigny]].
== wu dr Nàmma haar ìsch ==
S’ Dorfnàmma kummt vun dr geogrààfischa Lààga, 60 Meeter ìwwer’m [[Aire (Aisne)|Aire]]-Tààl<ref>{{Literatur|Sprache=fr|Autor=Octave Guelliot|Sammelwerk=Dictionnaire historique de l’arrondissement de Vouziers|Band=I|Ort=Charleville-Mézières|Verlag=Éditions Terres Ardennaises|Jahr=1997|Umfang=94|ISBN=9782905339362|Titel=Apremont|Seiten=40-42|Online={{Google Buch|BuchID=Za66GwAACAAJ}}}}</ref> — s’ Wort ''{{lang|fr|mont}}'' bediitet „Barg“ uff [[Französische Sprache|Frànzeesch]].<ref>{{Literatur|Sprache=fr|Hrsg=[[André Nisslé]]|Titel=mont|Sammelwerk=D’Lehrschtuwa : dictionnaire français-alsacien / dictionnaire alsacien-français|Verlag=Association Culture et Patrimoine d’Alsace|ISBN=978-2-36702-058-7|Datum=2015|Verlag=JdM Éditions|Ort=Mìlhüüsa|Umfang=974|Seiten=294|Online=https://www.elsassisch.eu/culture.alsace.pagesperso-orange.archive/page_mf.htm|Abruf=2025-01-18}}</ref>
== wu ’s lììgt ==
<mapframe text="s’ Gmaindagebiat vun Apremont" latitude="49.25895" longitude="4.96857" zoom="11" width="200" height="200" align="left">
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q990986", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }</mapframe>
Apremont lììgt äbba 30 km nordwäschtlig vu [[Verdun]], 6 km nordwäschtlig vu [[Varennes-en-Argonne]] un 4 km süüdeeschtlig vu [[Fléville]].<ref>Dia Äntfärnunga sìnn mìt’m Warkzigg vu Google Maps g’mässa worra.</ref> S’ G’maindagebiat granzt ìm Süüdoschta àm [[Département Meuse]] un ìm üsserschta Süüdwäschta àm [[Département Marne]].<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.openstreetmap.org/relation/3289199#map=13/49.25569/4.97543|titel=Apremont (49.25569, 4.97543)|werk=[[OpenStreetMap]]|abruf=2025-01-18}}</ref>
Umgaa wìrd Apremont vu da Nochberg’mainda [[Chatel-Chéhéry]] ìm Norda, [[Exermont]] ìm Nordoschta, [[Baulny]] ìm Süüdoschta, [[Montblainville]] ìm Süüda un [[Binarville]] ìm Wäschta.<ref name="dewiki">Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel [[:de:Apremont (Ardennes)|Apremont (Ardennes)]] ìn dr hoochdiitscha Wikipedia ìwwernumma worra.</ref>
== wia d’ Beveelkerung sìch äntwìckelt hàt ==
{| class="wikitable"
!class="hintergrundfarbe5"|Joohr
!class="hintergrundfarbe5"|1962
!class="hintergrundfarbe5"|1968
!class="hintergrundfarbe5"|1975
!class="hintergrundfarbe5"|1982
!class="hintergrundfarbe5"|1990
!class="hintergrundfarbe5"|1999
!class="hintergrundfarbe5"|2008
!class="hintergrundfarbe5"|2015
|-
| Iiwoohner || 221 || 207 || 165 || 140 || 109 || 118 || 128 || 120
|-
| colspan=10 align=center | Kwalla: LdH/EHESS/Cassini un [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
|}
== wàs doo z’ sah ìsch ==
* d’ [[Römisch-katholische Kirche|reemisch-kàthoolischa]] Màrtiinskìrìch ''({{lang|fr|église Saint-Martin}})'' üss’m Joohr 1920. Vorhaar ìsch doo a Kìrìch vum 18. Joohrhundert gsìì, wo-n-ìm [[Erster Weltkrieg|Äärschta Waltkraig]] zärschteert worra-n-ìsch.<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=http://eglises-des-ardennes.over-blog.com/pages/CANTON_de_Grandpre-2801789.html|titel=Canton de Grandpré: Apremont-Sur-Aire|werk=Églises des Ardennes|abruf=2025-01-18|archiv-url=https://web.archive.org/web/20210926190233/http://eglises-des-ardennes.over-blog.com/pages/CANTON_de_Grandpre-2801789.html|archiv-datum=2021-09-26}}</ref>
<gallery>
VueVillageApremont.jpg|ìm Dorf Apremont ànna 2018
EgliseApremont08.jpg|s’ Portààl vu dr Màrtiinskìrìch
MairieApremont.jpg|s’ Roothüüs
</gallery>
== Lüag àui ==
* [[Liste der Gemeinden im Département Ardennes|d’ Lischta vu da G’mainda ìm Ardenna-Département]]
== Weblìnks ==
{{commonscat}}
* [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-08017 Schtàtistik züa dr G’mainda Apremont] biim [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] (frànzeesch)
* [http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=1012 Informàzioona züa dr G’mainda Apremont] ìn dr Dààtabànk LdH/[[École des hautes études en sciences sociales|EHESS]]/Cassini (frànzeesch)
== Ainzelnoohwiisa ==
<references responsive />
{{Navigationsleiste Gemeinden im Arrondissement Vouziers}}
{{Normdaten}}
[[Kategorie:Ort (Ardennes)]]
8fjrblasdnnxgdnzziddgp3sdq0g5v4
Abby Lynn
0
94061
1084459
1083221
2026-05-21T14:40:17Z
Jcb
356
1084459
wikitext
text/x-wiki
D '''Abby-Lynn-Saga''' isch e füfteiligi Romanreihe vom [[Rainer Maria Schröder]], wo sich a Jugentlichi ab zwölfi richtet. Sie fangt im früehne nünzähtä jahrhundert (1804) in London. D Büecher erschienet ab 1989 in Dütschland im [[Bertelsmann|Bertelsmann-Verlag]] (mittlerwiile [[Verlagsgruppe Random House]]).
== Handlig ==
D Abby Lynn isch mit vierzähni in en Taschediebstahl verwicklet und zu siebe Jahr Zwangsarbet in New South Wales verurteilt worde. Aber sie hett Glück gha und lernt uf dä Reise d ebefalls wegä Mord verurteilti Rachel känne, sowie die fründlichi Farmerfamilie Chandler kännä, bie denne dörf sie dänn uf dä Farm ''Yulara'' schaffä. Sie verliebt sich in Andrew, dä jüngsti Sohn vo dä Famillie und hüratet ihn. Doch dänn passiert äa Unglück: d Abby wird überfalle und is Hinderland verschleppt. Dä Andrew gaht verzwiifelt uf d suechi nach ihre, will er nöd glaubt, dass sie tot isch. Er findet sie schlussendlich bi de Abourigines und die beide chömäd nach ''Yulara'' zrugg. Doch chum sind sie acho, müend sie sich scho wieder trenne: äm Andrew sin Vater isch wäg „Rebbelion“ geg die korrupti Regierig erschosse worde und äm Andrew siin Brüeder Melvin wird als politische Involvierte gsuecht. D Abby wird dä Kollaboration mit ihm bschuldigt und trotz vortgschrittener Schwangerschaft in Sydney in Haft gnoh worde.
Zu allem überfluss isch d Gfängnisswärterin usgrächnet d Totfeindin vo dä Abby, d Cleo, wo sie wie d Rachel uf dä Reisä nach Australiä kännäglernt hätt. D äm Alkohol verfalleni und vollkomme bösartigi Cleo peinigt d Abby, überall wo sie cha und will sogar ihres Chind an es Freudehuus verchaufe. Trotzdem cha sich d Abby uf dä Andrew und sinii fründe verlah; mit dä Hilf vo dä Rachel chönd sie und ihres Chind dä erneute verurteilig entgah. Sie und dä Andrew bschlüssed sich mit ihrem Sohn äm Johnathan näm Siedlertreck azschlüsse und d Kolonie z verlah. D Cleo aber, schwört sich Rache zneh und heftet sich mit näm Soldatä Trupp, a ihri Ferse. Als d Siedler nach viele Strapaze und Abentüür endlich än geignete Plazt zum Niederlah (''Frangipani Valley'') findet, werdet sie vo dä Soldatä ufgspührt.
D Abby und dä Andrew werdät in Chettä gleiht und nach Sydney zruggbracht. Dört wartet scho dä Melvin uf sie – Er hätts gschafft, die korrupti Regierig mit dä Hilf vo dä britische Krone endlich z stürze. Dä neu iigsetzti Gouverneur isch parat dezue, dä illegali Siedlertreck nachträglich z gnämigä, wenn d Siedler sich inere Petition zu ihrem Unrecht bekännät. Dä Abby ihri Erzfeindin d Chleo schaffts jedoch, äm Gouvaneur ä gfälschti Petition z zuäspiele und so wärdet d Siedler us äm ''Franipani Valley'' vertriebä. D Farm vo dä Abby und äm Andrew wird däbi usgrächnet zweinä, vo ihne verhassti, Mitglieder vo dä ehemaligä korrupte Regierig, dä Danesfield und dä Grenville, zuäteilt. Es chunt zu Usänandersetzigä, bi wellnä d Abby stürzt und infolgädessen ihres zweitä Chind verlührt. Rasend vor Wuät stürzt dä Andrew sich unbewaffnet uf dä Danesfield, wellä dä Abby ihre Sturz verursacht hätt und sich im Gerangel versehäntlich erschüsst. In Sydney wird dä Andrew zu 30 Mönät Sträflingsarbet uf dä brutale Norfolkinslä verurteilt, vo dere nur wenigi läbänd zrugg chömäd. Dadrufane versinkt d Abyy i schweri Depressione und versuecht sogar Selbstmord, entschiedet saich dänn aber, ihre Sohn nöd im Stich z lah.
== Historischi Bezüg ==
D Handlig vo dä Roman spielt zwüsche dä Jahre 1804 und 1810. Es findet sich i dä Romane z. B. ä Bschribig vo dä Gfangeneschiff oder dä Umständ, unter denä d Sträfling i närä Chorbflächterei schaffe händ müese. Au d Rum-Rebbelion unter äm William Blight, wo zu derä Ziit Gouvaneur in New South Wales gsi isch, wird vo dä Protagoistä miterläbt. Dä Fiktivi Melvin Chandler, Brüäder vom Andrew, ghört zu dä Händler und Chauflüüt, wo versuächt händ, än regulärä Rum-Handel für ihres Land z erstritä.
== Resonanz ==
1988 isch dä Schröder für ''Abby Lynn – Verbannt ans Ende der Welt'' mit äm Friedrich-Gerstäcker-Pris uszeichnät wordä. Äm Rainer Maria Schröder sini Büächer sind in 10 verschidäni Sprache veröffäntlicht wordä; d Büächer sind au in Hörbüächer umgsetzt wordä.
== Usgabä ==
* ''Abby-Lynn – Verbannt ans Ende der Welt.'' cbt, München 2002, {{#isbn:3-570-30098-6}} (Band 1 vo dä Saga)
* ''Abby-Lynn – Verschollen in der Wildnis.'' cbt, München 2002, {{#isbn:3-570-30099-4}} (Band 2 vo dä Saga)
* ''Abby-Lynn – Verraten und verfolgt.'' cbt, München 2003, {{#isbn: 3-570-30224-5}} (Band 3 vo dä Saga)
* ''Abby-Lynn – Verborgen im Niemandsland.'' Cbj, München 2004, {{#isbn:3-570-12646-3}} (Band 4 vo dä Saga)
* ''Abby-Lynn – Verlorenes Paradies''. Cbj, München 2014, {{#isbn:978-3-570-40236-8}} (Band 5 vo dä Saga)
{{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Abby_Lynn |3 = dütsch |4 = 226535433 }}
[[Kategorie:Literarischs Wärk (21. Joorhundert)]]
[[Kategorie:Literarischs Wärk uf Dütsch]]
[[Kategorie:Epik, Roman]]
aonncks0nwqgj7mfl08cx7dhn9cfexg
Benutzer:Alemannic Alemannic/Translate.json
2
94674
1084470
2026-05-22T04:00:09Z
Alemannic Alemannic
120174
Die Syte isch nöi erstellt worde: { "name": "Translate", "type": "specialpage", "author": [ "Niklas Laxström", "Siebrand Mazeland", "Santhosh Thottingal", "Amir E. Aharoni", "Abijeet Patro", "..." ], "version": "2025-07-31", "url": "https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Translate", "descriptionmsg": "translate-desc", "namemsg": "translate-extensionname", "license-name": "GPL-2.0-or-later", "requires": { "MediaWiki": ">= 1.46.0", "extensions": { "UniversalLa…
1084470
json
application/json
{
"name": "Translate",
"type": "specialpage",
"author": [
"Niklas Laxström",
"Siebrand Mazeland",
"Santhosh Thottingal",
"Amir E. Aharoni",
"Abijeet Patro",
"..."
],
"version": "2025-07-31",
"url": "https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Translate",
"descriptionmsg": "translate-desc",
"namemsg": "translate-extensionname",
"license-name": "GPL-2.0-or-later",
"requires": {
"MediaWiki": "\u003E= 1.46.0",
"extensions": {
"UniversalLanguageSelector": "*"
}
},
"callback": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::setupTranslate",
"load_composer_autoloader": true,
"ServiceWiringFiles": [
"src/ServiceWiring.php"
],
"namespaces": [
{
"id": 1198,
"constant": "NS_TRANSLATIONS",
"name": "Translations"
},
{
"id": 1199,
"constant": "NS_TRANSLATIONS_TALK",
"name": "Translations_talk"
}
],
"ExtensionMessagesFiles": {
"TranslateAlias": "i18n/Translate.alias.php",
"TranslateMagic": "i18n/Translate.i18n.magic.php"
},
"MessagesDirs": {
"PageTranslation": [
"i18n/pagetranslation"
],
"Translate": [
"i18n/core"
],
"TranslateApi": [
"i18n/api"
],
"TranslateSandbox": [
"i18n/sandbox"
],
"TranslateSearch": [
"i18n/search"
]
},
"ContentHandlers": {
"translate-messagebundle": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageBundleTranslation\\MessageBundleContentHandler"
},
"AutoloadClasses": {
"AggregateMessageGroup": "messagegroups/AggregateMessageGroup.php",
"AmdFFS": "src/FileFormatSupport/AmdFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\AmdFormat": "src/FileFormatSupport/AmdFormat.php",
"AndroidXmlFFS": "src/FileFormatSupport/AndroidXmlFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\AndroidXmlFormat": "src/FileFormatSupport/AndroidXmlFormat.php",
"AppleFFS": "src/FileFormatSupport/AppleFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\AppleFormat": "src/FileFormatSupport/AppleFormat.php",
"CachedMessageGroupLoader": "messagegroups/loaders/CachedMessageGroupLoader.php",
"DtdFFS": "src/FileFormatSupport/DtdFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\DtdFormat": "src/FileFormatSupport/DtdFormat.php",
"ElasticSearchTTMServer": "src/TtmServer/ElasticSearchTtmServer.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\ElasticSearchTtmServer": "src/TtmServer/ElasticSearchTtmServer.php",
"FileBasedMessageGroup": "messagegroups/FileBasedMessageGroup.php",
"FlatPhpFFS": "src/FileFormatSupport/FlatPhpFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\FlatPhpFormat": "src/FileFormatSupport/FlatPhpFormat.php",
"GettextFFS": "src/FileFormatSupport/GettextFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\GettextFormat": "src/FileFormatSupport/GettextFormat.php",
"IniFFS": "src/FileFormatSupport/IniFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\IniFormat": "src/FileFormatSupport/IniFormat.php",
"JavaFFS": "src/FileFormatSupport/JavaFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\JavaFormat": "src/FileFormatSupport/JavaFormat.php",
"JsonFFS": "src/FileFormatSupport/JsonFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\JsonFormat": "src/FileFormatSupport/JsonFormat.php",
"MediaWikiExtensionMessageGroup": "messagegroups/MediaWikiExtensionMessageGroup.php",
"MessageGroup": "messagegroups/MessageGroup.php",
"MessageGroupBase": "messagegroups/MessageGroupBase.php",
"MessageGroupLoader": "messagegroups/loaders/MessageGroupLoader.php",
"MessageGroupOld": "messagegroups/MessageGroupOld.php",
"MessageGroups": "src/MessageGroupProcessing/MessageGroups.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\MessageGroups": "src/MessageGroupProcessing/MessageGroups.php",
"MessageGroupStates": "src/MessageGroupProcessing/MessageGroupStates.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\MessageGroupStates": "src/MessageGroupProcessing/MessageGroupStates.php",
"MessagePrefixMessageGroup": "messagegroups/MessagePrefixMessageGroup.php",
"PremadeIntuitionTextdomains": "src/MessageGroupConfiguration/PremadeIntuitionTextdomains.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupConfiguration\\PremadeIntuitionTextdomains": "src/MessageGroupConfiguration/PremadeIntuitionTextdomains.php",
"PremadeMediaWikiExtensionGroups": "src/MessageGroupConfiguration/PremadeMediaWikiExtensionGroups.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupConfiguration\\PremadeMediaWikiExtensionGroups": "src/MessageGroupConfiguration/PremadeMediaWikiExtensionGroups.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageLoading\\RebuildMessageIndexJob": "src/MessageLoading/RebuildMessageIndexJob.php",
"RecentAdditionsMessageGroup": "messagegroups/RecentAdditionsMessageGroup.php",
"RecentMessageGroup": "messagegroups/RecentMessageGroup.php",
"SandboxMessageGroup": "messagegroups/SandboxMessageGroup.php",
"SimpleFFS": "src/FileFormatSupport/SimpleFormat.php",
"SubsetMessageGroup": "messagegroups/SubsetMessageGroup.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\SimpleFormat": "src/FileFormatSupport/SimpleFormat.php",
"TranslatablePage": "src/PageTranslation/TranslatablePage.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\PageTranslation\\TranslatablePage": "src/PageTranslation/TranslatablePage.php",
"TranslateStatsOutput": "scripts/TranslateStatsOutput.php",
"TranslateUtils": "src/Utilities/Utilities.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\Utilities\\Utilities": "src/Utilities/Utilities.php",
"WikiMessageGroup": "messagegroups/WikiMessageGroup.php",
"WikiPageMessageGroup": "messagegroups/WikiPageMessageGroup.php",
"WorkflowStatesMessageGroup": "messagegroups/WorkflowStatesMessageGroup.php",
"YamlFFS": "src/FileFormatSupport/YamlFormat.php",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\FileFormatSupport\\YamlFormat": "src/FileFormatSupport/YamlFormat.php"
},
"AutoloadNamespaces": {
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\": "src/"
},
"TestAutoloadClasses": {
"AnotherMockTranslateValidator": "tests/phpunit/mocks/MockValidators.php",
"BaseValidatorTestCase": "tests/phpunit/unit/Validation/Validators/BaseValidatorTestCase.php",
"MockCacheMessageGroupLoader": "tests/phpunit/mocks/MockCacheMessageGroupLoader.php",
"MockCustomInsertableSuggester": "tests/phpunit/mocks/MockCustomInsertableSuggester.php",
"MockFileBasedMessageGroup": "tests/phpunit/mocks/MockFileBasedMessageGroup.php",
"MockMessageCollectionForExport": "tests/phpunit/mocks/MockMessageCollectionForExport.php",
"MockTranslateValidator": "tests/phpunit/mocks/MockValidators.php",
"MockWikiMessageGroup": "tests/phpunit/mocks/MockWikiMessageGroup.php",
"MockWikiValidationMessageGroup": "tests/phpunit/mocks/MockWikiMessageGroup.php",
"MessageGroupTestTrait": "tests/phpunit/helpers/MessageGroupTestTrait.php",
"MessageGroupTestConfig": "tests/phpunit/helpers/MessageGroupTestConfig.php",
"TranslatablePageTestTrait": "tests/phpunit/helpers/TranslatablePageTestTrait.php"
},
"TestAutoloadNamespaces": {
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\": "tests/phpunit/unit/"
},
"Hooks": {
"LoadExtensionSchemaUpdates": "schema",
"PageContentLanguage": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onPageContentLanguage",
"EditPage::showEditForm:initial": "legacyInterface",
"TitleGetEditNotices": "legacyInterface",
"AlternateEdit": "legacyInterface",
"ApiCheckCanExecute": "translateSandbox",
"getUserPermissionsErrorsExpensive": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslateEditAddons::disallowLangTranslations",
"LanguageGetTranslatedLanguageNames": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::translateMessageDocumentationLanguage",
"TranslateSupportedLanguages": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::translateMessageDocumentationLanguage",
"ArticlePrepareTextForEdit": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslateEditAddons::disablePreSaveTransform",
"ParserFirstCallInit": "main",
"UserGetReservedNames": "main",
"ParserAfterTidy": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::preventCategorization",
"OutputPageParserOutput": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::showFakeCategories",
"Translate:newTranslation": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslateEditAddons::updateTransverTag",
"SkinTemplateNavigation::Universal": [
"legacyInterface",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslateSpecialPage::tabify",
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\ManageGroupsSpecialPage::tabify"
],
"GetPreferences": [
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslateInterfacePreferences::translationAssistLanguages",
"translateSandbox"
],
"FetchChangesList": "cleanChanges",
"ChangesListSpecialPageQuery": [
"recentChangesTranslationFilter",
"cleanChanges"
],
"SpecialRecentChangesPanel": [
"recentChangesTranslationFilter",
"cleanChanges"
],
"ChangesListSpecialPageStructuredFilters": "recentChangesTranslationFilter",
"ArticleDeleteComplete": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\TtmServer::onDelete",
"TranslateEventMessageMembershipChange": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\TtmServer::onGroupChange",
"ArticleContentOnDiff": "legacyInterface",
"SpecialSearchProfiles": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::searchProfile",
"SpecialSearchProfileForm": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::searchProfileForm",
"SpecialSearchSetupEngine": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::searchProfileSetupEngine",
"TitleIsAlwaysKnown": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onTitleIsAlwaysKnown",
"MakeGlobalVariablesScript": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::addConfig",
"SidebarBeforeOutput": "legacyInterface",
"TranslateEventTranslationReview": [
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\MessageGroupStats::clear",
"MessageGroupStatesUpdaterJob::onChange"
],
"AdminLinks": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onAdminLinks",
"MergeAccountFromTo": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onMergeAccountFromTo",
"DeleteAccount": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onDeleteAccount",
"AbuseFilterAlterVariables": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onAbuseFilterAlterVariables",
"AbuseFilter-computeVariable": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onAbuseFilterComputeVariable",
"AbuseFilter-builder": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::onAbuseFilterBuilder",
"EditFilterMergedContent": [
"MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::validateMessage",
"messageBundle"
],
"PageSaveComplete": "messageBundle",
"CodeEditorGetPageLanguage": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageBundleTranslation\\Hooks::onCodeEditorGetPageLanguage",
"RevisionRecordInserted": "main",
"ListDefinedTags": "main",
"ChangeTagsListActive": "main",
"SpecialPrefixIndexGetFormFilters": "pageTranslation",
"SpecialPrefixIndexQuery": "pageTranslation",
"UserGetRights": "translateSandbox",
"AfterImportPage": "translatableBundleImporter",
"LonelyPagesQuery": "pageTranslation",
"ArticleViewHeader": "messageBundle",
"TitleQuickPermissions": "translateSandbox",
"ResourceLoaderRegisterModules": "main"
},
"HookHandlers": {
"cleanChanges": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\CleanChangesFilters",
"services": [
"LanguageNameUtils",
"ConnectionProvider",
"MainConfig"
]
},
"main": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler",
"services": [
"RevisionLookup",
"ConnectionProvider",
"MainConfig",
"LanguageNameUtils"
]
},
"legacyInterface": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\LegacyInterfaceHookHandler",
"services": [
"LanguageFactory"
]
},
"messageBundle": {
"factory": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageBundleTranslation\\Hooks::getInstance"
},
"messageGroupSubscription": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\MessageGroupSubscriptionHookHandler",
"services": [
"Translate:MessageGroupSubscription"
]
},
"pageTranslation": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\PageTranslation\\PageTranslationHookHandler",
"services": [
"MainConfig"
]
},
"recentChangesTranslationFilter": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\RecentChangesTranslationFilterHookHandler",
"services": [
"ConnectionProvider",
"MainConfig"
]
},
"translateSandbox": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorSandbox\\TranslateSandboxHookHandler",
"services": [
"MainConfig"
]
},
"schema": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\SchemaHookHandler"
},
"translatableBundleImporter": {
"factory": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\TranslatableBundleImporter::getInstance"
}
},
"NotificationMiddleware": [
{
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\Notifications\\FilterTranslationReviewNotificationsMiddleware"
}
],
"SpecialPages": {
"Translate": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslateSpecialPage",
"services": [
"ContentLanguage",
"LanguageFactory",
"LanguageNameUtils",
"Translate:HookRunner",
"MainConfig"
]
},
"Translations": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslationsSpecialPage",
"services": [
"ContentLanguage",
"LanguageNameUtils",
"ConnectionProvider",
"SearchEngineFactory"
]
},
"TranslationStats": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\TranslationStatsSpecialPage",
"services": [
"Translate:TranslationStatsDataProvider"
]
},
"LanguageStats": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\LanguageStatsSpecialPage",
"services": [
"LinkBatchFactory",
"Translate:ProgressStatsTableFactory",
"LanguageNameUtils",
"JobQueueGroup",
"Translate:MessageGroupReviewStore",
"ObjectCacheFactory"
]
},
"MessageGroupStats": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\MessageGroupStatsSpecialPage",
"services": [
"MainConfig",
"JobQueueGroup",
"Translate:MessageGroupStatsTableFactory",
"Translate:EntitySearch",
"Translate:MessagePrefixStats",
"LanguageNameUtils",
"Translate:MessageGroupMetadata"
]
},
"ImportTranslations": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\ImportTranslationsSpecialPage",
"services": [
"MainObjectStash"
]
},
"ExportTranslations": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\ExportTranslationsSpecialPage",
"services": [
"TitleFormatter",
"ParserFactory",
"FormatterFactory"
]
},
"ManageMessageGroups": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\ManageGroupsSpecialPage",
"services": [
"ContentLanguage",
"NamespaceInfo",
"RevisionLookup",
"Translate:GroupSynchronizationCache",
"JobQueueGroup",
"Translate:MessageIndex",
"LinkBatchFactory",
"Translate:MessageGroupSubscription"
]
},
"ManageMessageGroupSubscriptions": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\PageTranslation\\ManageMessageGroupSubscriptionsSpecialPage",
"services": [
"Translate:MessageGroupSubscription"
]
},
"SupportedLanguages": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\ActiveLanguagesSpecialPage",
"services": [
"Translate:TranslatorActivity",
"LanguageNameUtils",
"ConnectionProvider",
"Translate:ConfigHelper",
"ContentLanguage",
"Translate:ProgressStatsTableFactory",
"LinkBatchFactory",
"LanguageFactory",
"MainConfig",
"ObjectCacheFactory"
]
},
"AggregateGroups": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\AggregateGroupsSpecialPage",
"services": [
"LinkBatchFactory",
"Translate:MessageGroupMetadata",
"Translate:AggregateGroupManager"
]
},
"SearchTranslations": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\SearchTranslationsSpecialPage",
"services": [
"Translate:TtmServerFactory",
"LanguageFactory",
"UrlUtils"
]
}
},
"APIListModules": {
"messagecollection": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageLoading\\QueryMessageCollectionActionApi",
"services": [
"Translate:ConfigHelper",
"LanguageNameUtils",
"Translate:MessageGroupReviewStore"
]
},
"messagegroupsubscription": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\QueryMessageGroupSubscriptionApi",
"services": [
"Translate:MessageGroupSubscription"
]
}
},
"APIMetaModules": {
"languagestats": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\QueryLanguageStatsActionApi",
"services": [
"JobQueueGroup"
]
},
"managemessagegroups": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\QueryManageMessageGroupsActionApi",
"messagegroups": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\QueryMessageGroupsActionApi",
"services": [
"Translate:HookRunner",
"Translate:MessageGroupMetadata",
"Translate:MessageGroupSubscription"
]
},
"messagegroupstats": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\QueryMessageGroupStatsActionApi",
"services": [
"JobQueueGroup"
]
},
"messagetranslations": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageLoading\\QueryMessageTranslationsActionApi"
},
"APIModules": {
"aggregategroups": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\AggregateGroupsActionApi",
"services": [
"JobQueueGroup",
"Translate:MessageGroupMetadata",
"Translate:AggregateGroupManager"
]
},
"groupreview": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\GroupReviewActionApi",
"services": [
"LanguageNameUtils",
"Translate:MessageGroupReviewStore"
]
},
"managemessagegroups": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\ManageMessageGroupsActionApi",
"messagegroupsubscription": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\MessageGroupSubscriptionActionApi",
"services": [
"Translate:MessageGroupSubscription"
]
},
"translationaids": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\Aid\\TranslationAidsActionApi",
"translationentitysearch": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\TranslationEntitySearchActionApi",
"services": [
"Translate:EntitySearch"
]
},
"translationreview": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TranslatorInterface\\ReviewTranslationActionApi",
"services": [
"RevisionLookup",
"TitleFormatter",
"ConnectionProvider",
"Translate:HookRunner"
]
},
"translationcheck": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Validation\\CheckTranslationActionApi",
"translationstats": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\QueryTranslationStatsActionApi",
"services": [
"Translate:TranslationStatsDataProvider"
]
},
"managegroupsynchronizationcache": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\ManageGroupSynchronizationCacheActionApi",
"services": [
"Translate:GroupSynchronizationCache"
]
},
"ttmserver": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\TtmServerActionApi",
"services": [
"Translate:TtmServerFactory",
"MainConfig"
]
},
"searchtranslations": {
"class": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\SearchTranslationsActionApi",
"services": [
"MainConfig",
"Translate:TtmServerFactory"
]
}
},
"JobClasses": {
"MessageGroupStatesUpdaterJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageGroupProcessing\\MessageGroupStatesUpdaterJob",
"RebuildMessageIndexJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageLoading\\RebuildMessageIndexJob",
"MessageUpdateJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\UpdateMessageJob",
"PurgeMessageBundleDependencies": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageBundleTranslation\\PurgeMessageBundleDependenciesJob",
"RebuildMessageGroupStatsJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\RebuildMessageGroupStatsJob",
"TtmServerMessageUpdateJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\TtmServerMessageUpdateJob",
"TTMServerMessageUpdateJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\TtmServer\\TtmServerMessageUpdateJob",
"UpdateMessageBundle": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\MessageBundleTranslation\\UpdateMessageBundleJob",
"UpdateMessageJob": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Synchronization\\UpdateMessageJob",
"UpdateTranslatorActivity": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\UpdateTranslatorActivityJob"
},
"LogTypes": [
"translationreview"
],
"LogActionsHandlers": {
"translationreview/message": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\LogFormatter",
"translationreview/group": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\LogFormatter",
"translationreview/unfuzzy": "\\MediaWiki\\Extension\\Translate\\LogFormatter"
},
"ActionFilteredLogs": {
"translationreview": {
"message": [
"message"
],
"group": [
"group"
],
"unfuzzy": [
"unfuzzy"
]
},
"import": {
"translatable-bundle": [
"translatable-bundle"
]
}
},
"ResourceFileModulePaths": {
"localBasePath": "",
"remoteExtPath": "Translate"
},
"ResourceModules": {
"ext.translate": {
"styles": "resources/css/ext.translate.less"
},
"ext.translate.base": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.base.js",
"dependencies": [
"mediawiki.api",
"mediawiki.util"
],
"messages": [
"translate-js-support-unsaved-warning"
]
},
"ext.translate.dropdownmenu": {
"styles": "resources/css/ext.translate.dropdownmenu.less",
"scripts": "resources/js/ext.translate.dropdownmenu.js"
},
"ext.translate.translationassistlanguagesfield.styles": {
"styles": "resources/css/ext.translate.translationassistlanguagesfield.less"
},
"ext.translate.specialpages.styles": {
"class": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule",
"codexStyleOnly": "true",
"codexComponents": [
"CdxAccordion",
"CdxButton",
"CdxTextInput",
"CdxCheckbox",
"CdxSearchInput",
"CdxField"
],
"styles": [
"resources/css/ext.translate.special.managegroups.less",
"resources/css/ext.translate.special.pagemigration.less",
"resources/css/ext.translate.special.pagepreparation.less",
"resources/css/ext.translate.special.pagetranslation.less",
"resources/css/ext.translate.special.searchtranslations.less",
"resources/css/ext.translate.special.supportedlanguages.less",
"resources/css/ext.translate.special.translations.less",
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/style.less"
]
},
"ext.translate.loader": {
"styles": "resources/css/ext.translate.loader.less"
},
"ext.translate.messagetable": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.messagetable.js",
"styles": "resources/css/ext.translate.messagetable.less",
"dependencies": [
"ext.translate.base",
"ext.translate.loader",
"ext.translate.parsers",
"mediawiki.jqueryMsg",
"mediawiki.util"
],
"messages": [
"api-error-badtoken",
"api-error-emptypage",
"api-error-unknownerror",
"tpt-unknown-page",
"translate-edit-title",
"tux-edit",
"tux-empty-list-all",
"tux-empty-list-all-guide",
"tux-empty-list-other",
"tux-empty-list-other-action",
"tux-empty-list-other-guide",
"tux-empty-list-other-link",
"tux-empty-list-translated",
"tux-empty-list-translated-action",
"tux-empty-list-translated-guide",
"tux-empty-no-messages-to-display",
"tux-empty-no-outdated-messages",
"tux-empty-nothing-new-to-proofread",
"tux-empty-nothing-to-proofread",
"tux-empty-show-optional-messages",
"tux-empty-there-are-optional",
"tux-empty-you-can-help-providing",
"tux-empty-you-can-review-already-proofread",
"tux-message-filter-advanced-button",
"tux-message-filter-result",
"tux-messagetable-loading-messages",
"tux-messagetable-more-messages",
"tux-status-fuzzy",
"tux-status-optional",
"tux-status-proofread",
"tux-status-translated"
]
},
"ext.translate.pagetranslation.uls": {
"packageFiles": [
"resources/js/ext.translate.pagetranslation.uls.js",
{
"name": "resources/js/ext.translate.pagetranslation.uls.config.json",
"config": [
"TranslatePageTranslationULS"
]
},
{
"name": "resources/js/ext.translate.pagetranslation.uls.icons.json",
"callback": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule::getIcons",
"callbackParam": [
"cdxIconSettings",
"cdxIconAdd"
]
}
],
"dependencies": [
"ext.uls.mediawiki",
"mediawiki.util",
"ext.uls.rewrite.entrypoints",
"ext.translate.languages"
],
"messages": [
"tpt-translation-settings-page-title",
"ext-uls-empty-search-entrypoint-description"
]
},
"ext.translate.uls.translation.banner": {
"packageFiles": [
"resources/js/ext.translate.uls.translation.banner.js",
{
"name": "resources/js/ext.translate.uls.translation.banner.icons.json",
"callback": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule::getIcons",
"callbackParam": [
"cdxIconSettings"
]
}
],
"dependencies": [
"ext.uls.rewrite.entrypoints",
"mediawiki.util"
],
"messages": [
"tpt-translation-settings-page-title"
]
},
"ext.translate.languages": {
"packageFiles": [
"resources/js/ext.translate.languages.js",
{
"name": "resources/js/languages.json",
"callback": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\HookHandler::getLanguageJson"
}
]
},
"ext.translate.edit.documentation.styles": {
"styles": [
"resources/css/ext.translate.edit.documentation.less"
]
},
"ext.translate.entity.selector": {
"class": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule",
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.entity.selector/index.js",
"resources/src/ext.translate.entity.selector/EntitySelector.vue",
"resources/src/ext.translate.entity.selector/MultiselectEntitySelector.vue",
"resources/src/ext.translate.entity.selector/useEntitySearch.js",
"resources/src/services/translationentitysearch.api.js",
{
"name": "resources/src/ext.translate.entity.selector/icons.json",
"callback": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule::getIcons",
"callbackParam": [
"cdxIconError"
]
}
],
"dependencies": [
"vue",
"mediawiki.util"
],
"codexComponents": [
"CdxLookup",
"CdxMultiselectLookup"
],
"messages": [
"translate-tes-type-to-search",
"translate-tes-entity-not-found",
"translate-tes-server-error",
"translate-tes-optgroup-message",
"translate-tes-optgroup-group",
"translate-tes-message-prefix"
]
},
"ext.translate.eventlogginghelpers": {
"localBasePath": "resources/src/ext.translate.eventlogginghelpers",
"packageFiles": [
"index.js",
{
"name": "config.json",
"config": [
"TranslateEnableEventLogging"
]
}
]
},
"ext.translate.mtHelpers": {
"localBasePath": "resources/src/ext.translate.mtHelpers",
"packageFiles": "index.js"
},
"ext.translate.parsers": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.parsers.js",
"dependencies": [
"mediawiki.util"
]
},
"ext.translate.quickedit": {
"styles": "resources/css/ext.translate.quickedit.less"
},
"ext.translate.special.groupstats": {
"styles": "resources/css/ext.translate.special.groupstats.less"
},
"ext.translate.special.languagestats": {
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.special.languagestats/index.js"
],
"messages": [
"translate-langstats-collapse",
"translate-langstats-collapseall",
"translate-langstats-expand",
"translate-langstats-expandall",
"translate-mgs-group-or-prefix",
"translate-mgs-invalid-entity"
],
"dependencies": [
"jquery.tablesorter",
"mediawiki.api",
"mediawiki.widgets.LanguageSelectWidget",
"oojs-ui-widgets",
"ext.translate.entity.selector"
]
},
"ext.translate.special.languagestats.styles": {
"styles": "resources/src/ext.translate.special.languagestats/index.less"
},
"ext.translate.special.exporttranslations": {
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.special.exporttranslations/index.js"
],
"messages": [
"translate-mgs-invalid-group"
],
"dependencies": [
"mediawiki.api",
"mediawiki.widgets.LanguageSelectWidget",
"oojs-ui-widgets",
"ext.translate.entity.selector"
],
"styles": [
"resources/src/ext.translate.special.exporttranslations/export.translations.less"
]
},
"ext.translate.special.managemessagegroupsubscriptions": {
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.special.managemessagegroupsubscriptions/index.js"
],
"dependencies": [
"oojs-ui-widgets"
]
},
"ext.translate.special.managemessagegroupsubscriptions.styles": {
"styles": "resources/css/ext.translate.special.managemessagegroupsubscriptions.less"
},
"ext.translate.messagerenamedialog": {
"dependencies": [
"oojs-ui-core",
"oojs-ui-widgets",
"oojs-ui-windows"
],
"messages": [
"translate-smg-rename-select",
"translate-smg-rename-cancel",
"translate-smg-rename-search",
"translate-smg-rename-select-err",
"translate-smg-rename-no-msg"
],
"scripts": [
"resources/js/ext.translate.messagerenamedialog.js"
],
"styles": [
"resources/css/ext.translate.messagerenamedialog.less"
]
},
"ext.translate.cleanchanges": {
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.cleanchanges/index.js"
],
"styles": "resources/src/ext.translate.cleanchanges/index.less"
},
"ext.translate.groupselector": {
"styles": "resources/css/ext.translate.groupselector.less",
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.groupselector/index.js",
"resources/src/ext.translate.groupselector/ui.position.js",
{
"name": "resources/src/ext.translate.groupselector/data.json",
"callback": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\PageTranslation\\Hooks::getSpecialManageMessageGroupSubscriptionsLink"
}
],
"dependencies": [
"ext.translate.base",
"ext.translate.loader",
"ext.translate.statsbar",
"mediawiki.language",
"mediawiki.jqueryMsg"
],
"messages": [
"translate-msggroupselector-search-all",
"translate-msggroupselector-search-placeholder",
"translate-msggroupselector-search-recent",
"translate-msggroupselector-search-watched",
"translate-msggroupselector-view-subprojects",
"translate-msggroupselector-special-msgsubscriptions-label"
]
},
"ext.translate.editor": {
"scripts": [
"resources/js/ext.translate.storage.js",
"resources/lib/jquery.autosize.js",
"resources/js/ext.translate.editor.helpers.js",
"resources/js/ext.translate.editor.js",
"resources/js/ext.translate.editor.shortcuts.js",
"resources/js/ext.translate.pagemode.js",
"resources/js/ext.translate.proofread.js"
],
"styles": [
"resources/css/ext.translate.editor.less",
"resources/css/ext.translate.pagemode.less",
"resources/css/ext.translate.proofread.less"
],
"dependencies": [
"mediawiki.legacy.messageBox",
"ext.translate.base",
"ext.translate.dropdownmenu",
"ext.translate.eventlogginghelpers",
"ext.translate.mtHelpers",
"jquery.makeCollapsible",
"jquery.textSelection",
"mediawiki.api",
"mediawiki.jqueryMsg",
"mediawiki.language",
"mediawiki.language.names",
"mediawiki.user",
"mediawiki.util",
"mediawiki.editfont.styles",
"user.options"
],
"messages": [
"translate-edit-askpermission",
"translate-edit-nopermission",
"tux-editor-add-desc",
"tux-editor-ask-help",
"tux-editor-cancel-button-label",
"tux-editor-close-tooltip",
"tux-editor-collapse-tooltip",
"tux-editor-confirm-button-label",
"tux-editor-discard-changes-button-label",
"tux-editor-doc-editor-cancel",
"tux-editor-doc-editor-placeholder",
"tux-editor-doc-editor-save",
"tux-editor-edit-desc",
"tux-editor-expand-tooltip",
"tux-editor-in-other-languages",
"tux-editor-loading",
"tux-editor-loading-failed",
"tux-editor-message-desc-less",
"tux-editor-message-desc-more",
"tux-editor-message-tools-show-editor",
"tux-editor-message-tools-delete",
"tux-editor-message-tools-history",
"tux-editor-message-tools-translations",
"tux-editor-message-tools-linktothis",
"tux-editor-n-uses",
"tux-editor-need-more-help",
"tux-editor-outdated-notice",
"tux-editor-outdated-notice-diff-link",
"tux-editor-paste-original-button-label",
"tux-editor-copy-original-button-label",
"tux-editor-copied-original-button-label",
"tux-editor-placeholder-documentation",
"tux-editor-placeholder-language",
"tux-editor-editsummary-placeholder",
"tux-editor-proofread-button-label",
"tux-editor-save-button-label",
"tux-editor-save-failed",
"tux-editor-shortcut-info",
"tux-editor-skip-button-label",
"tux-editor-suggestions-title",
"tux-editor-latest-updates-title",
"tux-editor-changes-without-summary",
"tux-editor-all-changes",
"tux-editor-tm-match",
"tux-proofread-action-tooltip",
"tux-proofread-edit-label",
"tux-proofread-translated-by-self",
"tux-session-expired",
"tux-status-saving",
"tux-status-translated",
"tux-status-unsaved",
"tux-save-unknown-error",
"tux-notices-hide",
"tux-notices-more",
"spamprotectiontext"
]
},
"ext.translate.special.managetranslatorsandbox.styles": {
"styles": "resources/css/ext.translate.special.managetranslatorsandbox.less"
},
"ext.translate.special.movetranslatablebundles.styles": {
"styles": "resources/css/ext.translate.special.movetranslatablebundles.less"
},
"ext.translate.special.pagemigration": {
"class": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule",
"dependencies": [
"mediawiki.api",
"mediawiki.Title",
"jquery.uls.data",
"vue"
],
"messages": [
"pm-add-icon-hover-text",
"pm-delete-icon-hover-text",
"pm-clear-icon-hover-text",
"pm-extra-units-warning",
"pm-langcode-missing",
"pm-old-translations-missing",
"pm-page-does-not-exist",
"pm-pagename-missing",
"pm-pagetitle-label",
"pm-pagetitle-invalid",
"pm-pagetitle-missing",
"pm-import-button-label",
"pm-swap-icon-hover-text",
"pm-on-import-message-text",
"pm-on-save-message-text",
"pm-savepages-button-label",
"pm-cancel-button-label",
"pm-pagetitle-not-translatable",
"pm-translation-unit-fetch-failed",
"tpt-unknown-page"
],
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.pagemigration/init.js",
"resources/src/ext.translate.pagemigration/services.js",
"resources/src/ext.translate.pagemigration/components/PageMigrationApp.vue",
"resources/src/ext.translate.pagemigration/components/TranslationUnit.vue",
{
"name": "resources/src/ext.translate.pagemigration/icons.json",
"callback": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule::getIcons",
"callbackParam": [
"cdxIconAdd",
"cdxIconClear",
"cdxIconTableMoveRowAfter",
"cdxIconTrash"
]
}
],
"codexComponents": [
"CdxButton",
"CdxField",
"CdxIcon",
"CdxLookup",
"CdxMessage",
"CdxTextArea",
"CdxTextInput"
]
},
"ext.translate.special.pagepreparation": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.special.pagepreparation.js",
"dependencies": [
"mediawiki.legacy.messageBox",
"mediawiki.util",
"mediawiki.Title",
"mediawiki.diff.styles",
"mediawiki.api",
"mediawiki.jqueryMsg"
],
"messages": [
"pp-already-prepared-message",
"pp-diff-error",
"pp-unexpected-error",
"pp-pagename-missing",
"pp-page-does-not-exist",
"pp-prepare-message",
"pp-save-button-label",
"pp-save-message"
]
},
"ext.translate.special.searchtranslations": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.special.searchtranslations.js",
"dependencies": [
"ext.translate.editor",
"ext.translate.groupselector",
"ext.uls.mediawiki",
"mediawiki.language",
"ext.translate.languages"
],
"messages": [
"translate-search-more-groups-info",
"translate-search-more-languages-info"
]
},
"ext.translate.special.translate": {
"scripts": [
"resources/js/ext.translate.recentgroups.js",
"resources/js/ext.translate.workflowselector.js",
"resources/js/ext.translate.special.translate.js"
],
"styles": "resources/css/ext.translate.workflowselector.less",
"skinScripts": {
"vector": "resources/js/ext.translate.navitoggle.js"
},
"skinStyles": {
"vector": "resources/css/ext.translate.navitoggle.less"
},
"dependencies": [
"mediawiki.legacy.messageBox",
"ext.translate.base",
"ext.translate.dropdownmenu",
"ext.translate.editor",
"ext.translate.groupselector",
"ext.translate.messagetable",
"jquery.uls.data",
"mediawiki.api",
"mediawiki.language",
"mediawiki.jqueryMsg",
"mediawiki.storage",
"ext.translate.languages"
],
"messages": [
"pagetitle",
"parentheses",
"tpt-discouraged-language-content",
"tpt-discouraged-language-force-content",
"tpt-discouraged-language-force-header",
"tpt-translation-restricted-no-priority-languages-no-reason",
"tpt-discouraged-language-header",
"tpt-discouraged-translation-header",
"tpt-discouraged-translation-content",
"tux-editor-proofreading-hide-own-translations",
"tux-editor-proofreading-show-own-translations",
"translate-group",
"translate-workflow-set-doing",
"translate-workflow-state-",
"translate-workflowstatus",
"translate-tag-page-wikipage-desc",
"tux-watch-group",
"tux-unwatch-group",
"tux-subscription-error"
]
},
"ext.translate.special.translate.styles": {
"styles": [
"resources/css/ext.translate.special.translate.less",
"resources/css/ext.translate.language.selector.less"
]
},
"ext.translate.specialTranslationStash": {
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.specialTranslationStash/index.js",
"resources/src/ext.translate.specialTranslationStash/storage.js"
],
"styles": [
"resources/src/ext.translate.specialTranslationStash/index.less",
"resources/css/ext.translate.language.selector.less"
],
"dependencies": [
"ext.translate.editor",
"ext.translate.messagetable",
"ext.uls.mediawiki",
"mediawiki.api",
"mediawiki.language"
],
"messages": [
"translate-translationstash-skip-button-label",
"translate-translationstash-translations",
"tsb-limit-reached-body",
"tsb-limit-reached-title"
]
},
"ext.translate.special.translationstats": {
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.special.translationstats/index.js"
],
"dependencies": [
"ext.translate.translationstats.graphbuilder.js",
"ext.translate.entity.selector",
"mediawiki.widgets.LanguageSelectWidget",
"mediawiki.Uri"
]
},
"ext.translate.special.translationstats.styles": {
"styles": [
"resources/src/ext.translate.special.translationstats/translation.stats.less"
]
},
"ext.translate.translationstats.embedded": {
"packageFiles": [
"resources/js/ext.translate.translationstats.embedded.js"
],
"dependencies": [
"ext.translate.translationstats.graphbuilder.js"
]
},
"ext.translate.translationstats.graphbuilder.js": {
"scripts": [
"resources/js/ext.translate.translationstats.graphbuilder.js",
"resources/lib/Chart.js/Chart.js"
],
"dependencies": [
"mediawiki.api",
"mediawiki.language",
"ext.translate.loader"
],
"styles": [
"resources/lib/Chart.js/Chart.css",
"resources/css/ext.translate.translationstats.graphbuilder.less"
],
"messages": [
"translate-statsf-count-edits",
"translate-statsf-count-users",
"translate-statsf-count-registrations",
"translate-statsf-count-reviews",
"translate-statsf-count-reviewers",
"translate-statsf-scale-years",
"translate-statsf-scale-months",
"translate-statsf-scale-weeks",
"translate-statsf-scale-days",
"translate-statsf-scale-hours",
"translate-statsf-unknown-error",
"translate-statsf-error-message",
"translate-statsf-graph-alt-text-info",
"translate-statsf-alt-text"
]
},
"ext.translate.statsbar": {
"styles": "resources/css/ext.translate.statsbar.less",
"scripts": "resources/js/ext.translate.statsbar.js",
"messages": [
"translate-statsbar-tooltip",
"translate-statsbar-tooltip-with-fuzzy"
]
},
"ext.translate.statstable": {
"styles": "resources/css/ext.translate.statstable.less"
},
"ext.translate.tag.languages": {
"styles": "resources/css/ext.translate.tag.languages.less"
},
"ext.translate.special.aggregategroups": {
"class": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule",
"dependencies": [
"vue",
"mediawiki.languageselector.lookup",
"ext.translate.languages"
],
"messages": [
"tpt-aggregategroup-save",
"tpt-aggregategroup-close",
"tpt-aggregategroup-delete",
"tpt-aggregategroup-add-new",
"tpt-aggregategroup-add",
"tpt-aggregategroup-edit",
"tpt-aggregategroup-edit-description",
"tpt-aggregategroup-edit-name",
"tpt-aggregategroup-remove-confirm-title",
"tpt-aggregategroup-remove-confirm",
"tpt-aggregategroup-select-source-language",
"tpt-aggregategroup-language-none",
"tpt-aggregategroup-update-cancel",
"tpt-aggregategroup-expand-all-groups",
"tpt-aggregategroup-collapse-all-groups",
"tpt-aggregategroup-remove-item",
"tpt-aggregategroup-empty-name",
"tpt-aggregategroup-load-error",
"tpt-aggregategroup-not-found",
"tpt-aggregategroup-disassociate-error",
"translate-tes-server-error",
"translate-tes-type-to-search",
"translate-tes-entity-not-found"
],
"packageFiles": [
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/init.js",
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/components/AggregateGroupsToolboxApp.vue",
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/components/AggregateGroupDialog.vue",
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/components/AggregateGroupDeleteDialog.vue",
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/components/AggregateGroupAssociation.vue",
"resources/src/ext.translate.aggregategroups/components/AggregateGroupSubGroupItem.vue",
"resources/src/services/aggregategroup.api.factory.js",
"resources/src/services/translationentitysearch.api.js",
{
"name": "resources/src/ext.translate.aggregategroups/icons.json",
"callback": "MediaWiki\\ResourceLoader\\CodexModule::getIcons",
"callbackParam": [
"cdxIconAdd",
"cdxIconClose"
]
}
],
"codexComponents": [
"CdxButton",
"CdxIcon",
"CdxDialog",
"CdxField",
"CdxTextArea",
"CdxTextInput",
"CdxMessage",
"CdxLookup"
]
},
"ext.translate.special.importtranslations": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.special.importtranslations.js"
},
"ext.translate.special.managetranslatorsandbox": {
"scripts": "resources/js/ext.translate.special.managetranslatorsandbox.js",
"dependencies": [
"ext.uls.mediawiki",
"mediawiki.api",
"mediawiki.jqueryMsg",
"mediawiki.language",
"moment"
],
"messages": [
"tsb-accept-all-button-label",
"tsb-accept-button-label",
"tsb-reject-confirmation",
"tsb-accept-confirmation",
"tsb-all-languages-button-label",
"tsb-didnt-make-any-translations",
"tsb-no-requests-from-new-users",
"tsb-older-requests",
"tsb-reject-all-button-label",
"tsb-reject-button-label",
"tsb-reminder-failed",
"tsb-reminder-link-text",
"tsb-reminder-sending",
"tsb-reminder-sent",
"tsb-reminder-sent-new",
"tsb-request-count",
"tsb-selected-count",
"tsb-translations-current",
"tsb-translations-source",
"tsb-translations-user",
"tsb-user-posted-a-comment"
]
},
"ext.translate.special.pagetranslation": {
"packageFiles": [
"resources/js/ext.translate.special.pagetranslation.js"
],
"dependencies": [
"mediawiki.api",
"mediawiki.ui.button",
"mediawiki.widgets",
"oojs-ui-widgets",
"user.options",
"mediawiki.widgets.LanguageSelectWidget"
]
},
"ext.translate.special.managegroups": {
"dependencies": [
"ext.translate.messagerenamedialog",
"ext.translate.loader"
],
"messages": [
"translate-smg-rename-new",
"translate-smg-rename-rename",
"translate-smg-rename-dialog-title",
"translate-smg-loading",
"translate-smg-group-action-resolve",
"translate-smg-unknown-error",
"percent"
],
"scripts": [
"resources/js/ext.translate.special.managegroups.js"
]
},
"ext.translate.codemirror": {
"styles": [
"resources/css/ext.translate.codemirror.less"
]
}
},
"QUnitTestModule": {
"localBasePath": "",
"remoteExtPath": "Translate",
"scripts": [
"tests/qunit/ext.translate.parsers.test.js",
"tests/qunit/ext.translate.special.pagemigration.test.js"
],
"dependencies": [
"ext.translate.parsers",
"ext.translate.special.pagemigration"
]
},
"config": {
"TranslateRecentChangesLanguageFilter": {
"value": false,
"description": "Add language filter to the Special:RecentChanges"
},
"PageTranslationAllowedContentModels": {
"value": {
"wikitext": true
},
"description": "Associative array of content model IDs where page translation should be possible. Set to true to allow."
},
"PageTranslationLanguageList": {
"value": "tag-only",
"description": "How language list for translatable pages is shown. Allowed values:\n * tag-only: Only display languages with the \u003Clanguages /\u003E tag.\n * sidebar-only: Display languages as interlanguage links only and ignore the tag even if present on the page.\n * sidebar-fallback: Display languages as interlanguage links if no tag is on the page.\n * sidebar-always: Display languages as interlanguage links and also in tag if it is present on the page.\n@since 2018.07"
},
"TranslateDocumentationLanguageCode": {
"value": false,
"description": "Language code for message documentation. Suggested values are qqq or info. If set to false (default), message documentation feature is disabled."
},
"TranslateEnableLuaIntegration": {
"value": false,
"description": "[Experimental] Enable integration with Lua modules using Scribunto extension."
},
"TranslateEnableMessageGroupSubscription": {
"value": false,
"description": "Enable translators to watch message groups and receive notifications when messages in the group are added, removed or updated."
},
"TranslateUserManagerName": {
"value": "TranslateUserManager",
"description": "Name of the system user that will be used to create the sandbox users in the system."
},
"TranslateFuzzyBotName": {
"value": "FuzzyBot",
"description": "Name of the bot which will invalidate translations and do maintenance for page translation feature. Also used for importing messages from external sources."
},
"TranslateLanguageFallbacks": {
"value": [],
"description": "Default values for list of languages to show translators as an aid when translating. Each user can override this setting in their preferences.\n\nExample: LanguageFallbacks['fi'] = 'sv' or LanguageFallbacks['sv'] = [ 'da', 'no', 'nn' ]."
},
"TranslateSupportUrl": {
"value": false,
"description": "Experimental support since 2011-03-11 for an 'Ask' help button. Might change into a hook later on. This is an array with keys page, url and params: page is a title of a local wiki page; url is an URL to use as is (e.g. an issue tracker submission form) which will override the page if set; params is an array of key-value pairs of request params -- each param value can contain the variable %MESSAGE% which will be replaced with the full page name."
},
"TranslateSupportUrlNamespace": {
"value": {},
"description": "Like $wgTranslateSupportUrl, but for a specific namespace. Each $wgTranslateSupportUrl-like array needs to be the value assigned to the numerical ID of a namespace of the wiki. Since 2015-09.",
"merge_strategy": "array_plus"
},
"TranslatePageTranslationBannerNamespaces": {
"value": [],
"description": "List of namespace numbers for which the call to action banner to mark the page for translation will be displayed to editors who have recently updated the page. Since 2024.05"
},
"TranslatePermissionUrl": {
"value": "Project:Translator",
"description": "When unprivileged users open a translation editor, they will see a message stating that a special permission is needed for translating messages. If this variable is defined, there is a button which will take the user to that page to ask for permission. The target needs to be reiterated with the second variable to have the same result with sandbox enabled where users can't enter the sandbox."
},
"EnablePageTranslation": {
"value": true,
"description": "Enable page translation feature.\n\nPage translation feature allows structured translation of wiki pages with simple markup and automatic tracking of changes. See https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Translate/Page_translation_administration"
},
"TranslateEnableEventLogging": {
"value": false,
"description": "Enable use of analytics on Special:Translate"
},
"TranslatePageTranslationULS": {
"value": false,
"description": "If set to true, when a user selects an interface language via ULS (Universal Language Selector), if the current page is a translatable page or a translation page then the user is also redirected to the corresponding translation page in the selected language.\n\n The language of the translation pages visited afterwards will still depend on the links followed (it will be the interface language only if the links use the Special:MyLanguage syntax).\n\nSince 2013-03-10."
},
"TranslateKeepOutdatedTranslations": {
"value": true,
"description": "If set to true, when a translated page has some units marked as outdated, the outdated translation will be shown. If set to false, the original updated unit in the original language will be shown.\n\nChanging this setting requires the following script to be run to take effect on existing changes: scripts/refresh-translatable-pages.php\n\n Since 2016.12."
},
"TranslateDisabledTargetLanguages": {
"value": [],
"description": "Two-dimensional array of languages that cannot be translated. Input can be exact group name, first part before '-' or '*' for all. Second dimension should be language code mapped to reason for disabling. Reason is parsed as wikitext.\n\nExample:\n'TranslateDisabledTargetLanguages': { '*': { 'en': 'English is the source language.' }, 'core': { 'mul': 'Not a real language.' }, 'ext': { 'mul': 'Not a real language.'} }"
},
"TranslateMessagePrefixStatsLimit": {
"value": 300,
"description": "Represents the number of messages that can be queried via Special:MessageGroupStats when fetching message prefixes."
},
"TranslateValidationExclusionFile": {
"value": false,
"description": "File containing validations that are to be skipped. See https://gerrit.wikimedia.org/g/translatewiki/+/master/groups/validation-exclusion-list.php for example."
},
"TranslateAuthorExclusionList": {
"value": [],
"description": "Two-dimensional array of rules that exclude certain authors from appearing in the exports. This is useful for keeping bots and people doing maintenance work in translations not to appear besides real translators everywhere.\n\nRules are arrays, where first element is type: included or excluded. The inclusion list always overrules the exclusion list. Second element should be a valid pattern that can be given a preg_match(). It will be matched against string of format 'group-id;language;author name', without quotes.\n\nAs an example, this rule would ignore all authors whose name ends in a bot for all languages and all groups:\n'TranslateAuthorExclusionList': [ [ 'black', '/^.*;.*;.*Bot$/Ui' ] ]"
},
"TranslateMessageNamespaces": {
"value": [],
"description": "List of namespace that contain messages. No talk namespaces. See https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Translate/Group_configuration"
},
"TranslateGroupRoot": {
"value": "/var/www/externals",
"description": "Location in the filesystem to which paths are relative in custom groups."
},
"TranslateGroupFiles": {
"value": [],
"description": "The newest and recommended way of adding custom groups is YAML files."
},
"TranslateWorkflowStates": {
"value": false,
"description": "List of possible message group review workflow states and properties for each state. The currently supported properties are 'color', the color that is used for displaying the state in the tables, and 'right', the additional right that is needed to set the state. Users who have the translate-groupreview right can set this in Special:Translate. The state is visible in Special:Translate, Special:MessageGroupStats and Special:LanguageStats. If the value is false, the workflow states feature is disabled. State name can be up to 32 characters maximum.\n\nExample:\n'TranslateWorkflowStates': {\n 'new': { 'color': 'FF0000' },\n 'needs_proofreading': { 'color': '0000FF' },\n 'ready': { 'color': 'FFFF00'},\n 'published': { 'color': '00FF00', 'right': 'centralnotice-admin' }\n}"
},
"TranslateGroupAliases": {
"value": {},
"description": "Map from deprecated group IDs to their current ID. Example value: { 'core': 'mediawiki-core' }"
},
"TranslateCacheDirectory": {
"value": false,
"description": "Set location of cache files. Defaults to $wgCacheDirectory."
},
"TranslateMessageIndex": {
"value": "database",
"description": "Configures how the message index is stored. Possible values are 'cdb' and 'database'. The first backend needs $wgCacheDirectory to be functional."
},
"TranslateUseSandbox": {
"value": false,
"description": "Whether to allow users to sign up via a sandbox. Sandboxed users cannot do much until approved and thus they can be get rid of easily. This only works with MediaWiki 1.27 and newer, and only if registration is configured to not use account creation providers which give REDIRECT or UI responses or require any other field than the default username/password/email."
},
"TranslateSandboxPromotedGroup": {
"value": false,
"description": "To which group the translators are promoted. If left at false, they will just be removed from sandbox and become normal users."
},
"TranslateSandboxLimit": {
"value": 20,
"description": "Maximum number of translations a user can make in the sandbox."
},
"TranslateUsePreSaveTransform": {
"value": false,
"description": "Pre-save transform for message pages. MediaWiki does this by default (including for pages in the MediaWiki-namespace). By setting this to false it allows users to put untransformed syntax such as '~~~~' into a page without having them be transformed upon save."
},
"TranslateRcFilterDefault": {
"value": "filter",
"description": "Default action for the RecentChanges filter, which makes it possible to filter translations away or show them only. Possible values: 'noaction', 'only', 'filter', 'site'."
},
"TranslateYamlLibrary": {
"value": null,
"description": "Currently supported YAML drivers are phpyaml or spyc.\n\nFor phpyaml see https://secure.php.net/manual/en/book.yaml.php.\n\nphpyaml is the fastest and based on libyaml so the output should be most compatible. spyc output format is least compatible. spyc needs to be installed using composer. See https://www.mediawiki.org/wiki/Composer"
},
"TranslateTranslationDefaultService": {
"value": true,
"description": "Name of the default translation memory service. This service must accept updates.\n\nIf left as the default `true`, the extension will fallback to 'TTMServer'. If `$wgTranslateTranslationServices` is also unconfigured, built-in values will be used to configure the TtmServer.\n\nIf set to `false`, no translation memory will be used."
},
"TranslateTranslationServices": {
"value": {},
"description": "Define various web services that provide translation suggestions.\n\nTranslation memories are documented in our main documentation. See https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Translate/Translation_memories\n\nFor Apertium, you should get an API key. See http://wiki.apertium.org/wiki/Apertium_web_service\n\nThe machine translation services are provided with the following information: server ip address; versions of MediaWiki and Translate extension; source text to translate; private API key if provided"
},
"TranslateStatsProviders": {
"value": {
"edits": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\TranslatePerLanguageStats",
"users": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\TranslatePerLanguageStats",
"reviews": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\ReviewPerLanguageStats",
"reviewers": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\ReviewPerLanguageStats",
"registrations": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\Statistics\\TranslateRegistrationStats"
},
"description": "Add, disable or overwrite default stats type providers."
},
"TranslateGroupSynchronizationCache": {
"value": false,
"description": "If true, enables the group synchronization cache that keeps track of FileBasedMessageGroups messages currently being processed via UpdateMessageJob"
},
"TranslatePageMoveLimit": {
"value": 500,
"description": "If set, displays a warning and does not allow user to move translatable pages having more subpages than this value"
},
"TranslateEnableMessageBundleIntegration": {
"value": false,
"description": "Enable experiment message bundle integration"
}
},
"attributes": {
"CodeMirror": {
"TagModes": {
"translate": "text/mediawiki",
"tvar": "text/mediawiki"
},
"PluginModules": [
"ext.translate.codemirror"
]
},
"VisualEditor": {
"PluginModules": [
"ext.translate.ve"
]
}
},
"DefaultUserOptions": {
"translate": 0,
"translate-editlangs": "default",
"translate-recent-groups": ""
},
"AvailableRights": [
"translate",
"translate-empty-category",
"translate-import",
"translate-manage",
"translate-messagereview",
"translate-groupreview",
"unfuzzy"
],
"GrantPermissions": {
"editpage": {
"translate": true,
"unfuzzy": true,
"translate-manage": true,
"pagetranslation": true,
"translate-empty-category": true
}
},
"GroupPermissions": {
"*": {
"unfuzzy": true,
"translate-empty-category": true
}
},
"ParsoidModules": [
{
"name": "Translate",
"annotations": {
"tagNames": [
"translate",
"tvar"
],
"annotationStripper": {
"class": "MediaWiki\\Extension\\Translate\\PageTranslation\\TranslateAnnotationStripper",
"services": [
"Translate:TranslatablePageParser"
]
}
}
}
],
"DatabaseVirtualDomains": [
"virtual-translate"
],
"manifest_version": 2
}
klt2g3axk8tqe6thbwi7e4pg8qtu7xi
Karl Herbster
0
94675
1084471
2026-05-22T05:14:25Z
Holder
491
Die Syte isch nöi erstellt worde: Dr '''Karl Friedrich Herbster''' (* [[9. August|9. Augschte]] [[1874]] z [[Lörrach|Löörech]]; † [[20. März|20. Meerz]] [[1948]] au deert) isch e [[Deutschland|dytsche]] Haimetfoorscher us em [[Markgräflerland|Maarkgreeflerland]] gsii. == Lääbe == [[Datei:Herbster-Greder.jpg|mini|Graabstai Herbster-Greder uf em Hauptfriidhoof Löörech]] Dr Herbster isch e Suun vum Chaufmann Karl Wilhelm Herbster un dämsyre Frau Katharina, geb. Reichert, gsii.…
1084471
wikitext
text/x-wiki
Dr '''Karl Friedrich Herbster''' (* [[9. August|9. Augschte]] [[1874]] z [[Lörrach|Löörech]]; † [[20. März|20. Meerz]] [[1948]] au deert) isch e [[Deutschland|dytsche]] Haimetfoorscher us em [[Markgräflerland|Maarkgreeflerland]] gsii.
== Lääbe ==
[[Datei:Herbster-Greder.jpg|mini|Graabstai Herbster-Greder uf em Hauptfriidhoof Löörech]]
Dr Herbster isch e Suun vum Chaufmann Karl Wilhelm Herbster un dämsyre Frau Katharina, geb. Reichert, gsii.
Är isch z Löörech uf s [[Hebel-Gymnasium Lörrach|Hebel-Gimnaasium]] gange un isch no dr Schuel an s [[Pädagogische Hochschule Karlsruhe|evangeelisch Leererseminaar Chaarlrue]].<ref>lueg Seith, 1951, S. 34</ref> Anne 1893 isch dr Herbster Leerer an dr Volksschuel [[Grenzach-Wyhlen|Chränzech]] woore. Derno het er an Schuele z [[Meßkirch]], z [[Schwetzingen|Schwetzinge]], z [[Binzen|Binze]], z [[Kandern|Chander]] un z Löörech unterrichtet. Anne 1905<ref>Küchlin 2008, S. 292</ref> het er z Chränzech d Anna Karolina Greder (1878–1930) ghyroote, mit iire het er zwee Siin ghaa.<ref>{{LeoBW|Typ=PERSON|ID=1012272133|Titel=Herbster+Karl+Friedrich|Linktext=Biografische Kurzinformation}}</ref> Am [[Erster Weltkrieg|Eerschte Wältchrie]] het dr Herbster as Offizier dailgnuu, un in dr Zyt vum [[Zweiter Weltkrieg|Zweete Wältchrieg]] het er as Pensioneer nomool e Stell as Leerer am Löörecher Hebelgimnaasium ibernuu.
Z Chränzech het dr Herbster in syre Freizyt as Rhyyfischer gschafft un het dooderzue au Artikel fir d ''Blätter aus der Markgrafschaft'' gschriibe. Wun er 1905 uf Chander versetzt wooren isch, het er si mit dr Gschiicht vu däm Stedtli bscheftigt un het u. a. mit em [[Albert Eisele]] un em [[Hermann Daur]] dr Grundstock vu de Exponaat fir s Haimet- un Keraamikmuseum Chander gsammlet. Mit däne beede het er au bim [[Hertingen (Bad Bellingen) |Hertinger Hebelschoppe]] mitgwiirkt.
Anne 1921 het dr Herbster d Ufgaab ibernuu, d Chroonik vu dr Stadt Löörech nei ufzschaffe. Us de Vooraarbete sin in dr Zyt vu 1921 bis 1933 e ganzi Zyylede vu Zytigsbyydreeg un Voordreeg entstande, wu 1948 – e halb Joor no syym Dood – unter em Titel ''Lörracher geschichtliche Erinnerungen'' vereffetligt woore sin. D Ufschaffig vu dr Chroonik het er nimi feertig broocht.
1929 het dr Herbster zue de Grindigsmitgliider vu dr [[Geschichtsverein Markgräflerland|Aarbetsgmainschaft Maarkgreeflerland]] gheert, wun er 14 haimetgschiichtligi Byydreeg fir d Zytschrift „Das Markgräflerland“ vu sällem gschriibe het.
Au im Löörecher Museumsverain<ref>[https://www.dreilaendermuseum.eu/de/Das-Museum/Museumsverein ''Der Museumsverein''] auf der Homepage des [[Dreiländermuseum]]s Lörrach</ref> un dr Oortsgruppe vum [[Landesverein Badische Heimat|Landesverain Baadischi Haimet]] het dr Herbster mitgschafft.
== Eerige ==
In dr Löörecher [[Nordstadt (Lörrach)|Noordstadt]] sin e Blatz un e Strooß noch em Herbster gnännt woore.
== Schrifte ==
E vollständig Verzaichnis vu syne Schrifte het s hit. In däre Ufstellig fääle vor allem syyni Byydreeg in de lokaale un Baasler Zytige.
* ''Us em Markgräfler Rebland'' (Jahrgang unbekannt)
* ''Die Rheinfischerei zwischen Säckingen und Basel.'' In: ''Blätter aus der Markgrafschaft'', 5. Heft (1919), S. 38–57 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1919-5/0050 Digitalisaat]
* ''Die Berufssprache des oberrheinischen Fischerei-Gewerbes.'' In: ''Blätter aus der Markgrafschaft'', 5. Heft (1919), S. 79–82 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1919-5/0091 Digitalisaat]
* Zur Geschichte der Lörracher Industrie von ihren Anfängen bis zur Mitte des 18. Jahrhunderts. In: Oberländer Bote, Lörrach 1926
* ''Rötteln und Lörrach.'' In: Mein Heimatland (Baden), Band 16 (1929), S. 33–44
* ''Namen und Geschlechter im alten Lörrach.'' In: Mein Heimatland (Baden), Band 26 (1939), S. 165–174
* ''Lörracher Erinnerung in Hebels Briefen an Gustave Fecht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1929/30, S. 65–72 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-03/0003 Digitalisaat]
* ''Aus den Lörracher Tagen des „großbritannischen Hauptmanns“ Georg Friedrich Gaupp.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1929/30, S. 74–82 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-03/0012 Digitalisaat]
* ''Die St. Anna-Kapelle zu Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 4 1929/30, S. 107–109 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-04/0013 Digitalisaat]
* ''Auf Hebels Spuren.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1930/31, S. 65–73 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1931-03/0003 Digitalisaat]
* ''Hohenlohe’sche Schwabenhämmel''. In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1930/31, S. 74–75 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1931-03/0012 Digitalisaat]
* ''Zur 250-Jahrfeier der Stadt Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2 1932/33, S. 41–48 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1933-02/0009 Digitalisaat]
* ''Lörrach und das Kloster St. Alban vom 11. bis 14. Jahrhundert.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1 1933/34, S. 22–28 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1934-01/0024 Digitalisaat]
* ''Hermann Albrecht. Ein Nachruf zu seinem 100. Geburtstag.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1/1936, S. 17–20 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-01/0019 Digitalisaat]
* ''Gedenktafel für Hermann Albrecht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1936, S. 35 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-02/0005 Digitalisaat]
* ''Wirtschaften und Wirtsleute im alten Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1936, S. 52–67 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-02/0022 Digitalisaat]
* ''Nochmals - Wer war Dr. Brodhag in Hebels Weihnachtsbrief von 1795?'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1938, S. 89–90 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1938-02/0043 Digitalisaat]
* ''Die Röttler Landschule und das Lörracher Pädagogium.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3/4 1938, S. 97–142 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1938-03-04/0003 Digitalisaat]
* ''Ein Lörracher Gemeindestreit aus dem 16. Jahrhundert.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1941, S. 50–59 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1941-02/0020 Digitalisaat]
* ''Lörracher geschichtliche Erinnerungen.'' Lörrach/Baden : Rebmann-Verlag, 1948 [https://archive.org/details/herbster-loerracher-geschichtliche-erinnerungen Internet Archive]
* ''Die Burg Rötteln und das Dorf Lörrach.'' In: Badische Heimat, Band 38 (1958), S. 37–44 [https://badische-heimat.de/wp-content/uploads/2019/04/1958_1_roetteln.pdf pdf; 1,2 MB; abgerufen am 19. November 2019]
* ''Die Kleinhüninger Fischerschlacht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1/1962, S. 22–24 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1962-01/0024 Digitalisaat]
* ''Aus der Geschichte des Lörracher Waldes.'' In: Unser Lörrach, Band 23 (1992), S. 43–50
== Literatuur ==
* Karl Seith: ''Nachruf für Karl Herbster.'' In: Das Markgräflerland 13, 1951, S. 34–36 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1951-01/0036 Digitalisaat]
* Berthold Hänel: ''Karl Herbster.'' In: Badische Biographien NF 2, S. 130–131 [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/PERSON/kgl_biographien/1012272133/biografie Digitalisaat]
* Walter Küchlin: ''Karl Herbster – ein Lörracher Urgestein (1874–1948).'' In: ''Badische Heimat'', Heft 2/2008, S. 287–297 [https://badische-heimat.de/wp-content/uploads/2019/10/BH-HP-2008-02.pdf Digitalisaat]
== Weblink ==
* {{RegestaImp|Herbster, Karl |Art=Autor}}
* Claudia Gabler: [https://www.badische-zeitung.de/loerrach/karl-herbster-chronist-und-heimatkundler--7752591.html Karl Herbster: Chronist und Heimatkundler.] In: Badische Zeitung, 13. Novämber 2008
* {{LeoBW|Typ=PERSON|ID=1012272133|Titel=Herbster+Karl+Friedrich}}
== Fueßnote ==
<references />
{{Normdaten}}
{{Übersetzungshinweis|1 =de|2 = Karl_Herbster |3 =dütsch|4 = 264262900 }}
{{SORTIERUNG:Herbster, Karl Friedrich}}
[[Kategorie:Lehrer]]
[[Kategorie:Autor]]
[[Kategorie:Person (Lörrach)]]
[[Kategorie:Badener]]
[[Kategorie:Dütsche]]
[[Kategorie:Maa]]
3wpjykahfa5ccsc7tujyo1eyrvnqn2x
1084474
1084471
2026-05-22T05:27:31Z
Holder
491
1084474
wikitext
text/x-wiki
[[Datei:Karl Herbster.jpg|thumb|dr Karl Herbster]]
Dr '''Karl Friedrich Herbster''' (* [[9. August|9. Augschte]] [[1874]] z [[Lörrach|Löörech]]; † [[20. März|20. Meerz]] [[1948]] au deert) isch e [[Deutschland|dytsche]] Haimetfoorscher us em [[Markgräflerland|Maarkgreeflerland]] gsii.
== Lääbe ==
[[Datei:Herbster-Greder.jpg|mini|Graabstai Herbster-Greder uf em Hauptfriidhoof Löörech]]
Dr Herbster isch e Suun vum Chaufmann Karl Wilhelm Herbster un dämsyre Frau Katharina, geb. Reichert, gsii.
Är isch z Löörech uf s [[Hebel-Gymnasium Lörrach|Hebel-Gimnaasium]] gange un isch no dr Schuel an s [[Pädagogische Hochschule Karlsruhe|evangeelisch Leererseminaar Chaarlrue]].<ref>lueg Seith, 1951, S. 34</ref> Anne 1893 isch dr Herbster Leerer an dr Volksschuel [[Grenzach-Wyhlen|Chränzech]] woore. Derno het er an Schuele z [[Meßkirch]], z [[Schwetzingen|Schwetzinge]], z [[Binzen|Binze]], z [[Kandern|Chander]] un z Löörech unterrichtet. Anne 1905<ref>Küchlin 2008, S. 292</ref> het er z Chränzech d Anna Karolina Greder (1878–1930) ghyroote, mit iire het er zwee Siin ghaa.<ref>{{LeoBW|Typ=PERSON|ID=1012272133|Titel=Herbster+Karl+Friedrich|Linktext=Biografische Kurzinformation}}</ref> Am [[Erster Weltkrieg|Eerschte Wältchrie]] het dr Herbster as Offizier dailgnuu, un in dr Zyt vum [[Zweiter Weltkrieg|Zweete Wältchrieg]] het er as Pensioneer nomool e Stell as Leerer am Löörecher Hebelgimnaasium ibernuu.
Z Chränzech het dr Herbster in syre Freizyt as Rhyyfischer gschafft un het dooderzue au Artikel fir d ''Blätter aus der Markgrafschaft'' gschriibe. Wun er 1905 uf Chander versetzt wooren isch, het er si mit dr Gschiicht vu däm Stedtli bscheftigt un het u. a. mit em [[Albert Eisele]] un em [[Hermann Daur]] dr Grundstock vu de Exponaat fir s Haimet- un Keraamikmuseum Chander gsammlet. Mit däne beede het er au bim [[Hertingen (Bad Bellingen) |Hertinger Hebelschoppe]] mitgwiirkt.
Anne 1921 het dr Herbster d Ufgaab ibernuu, d Chroonik vu dr Stadt Löörech nei ufzschaffe. Us de Vooraarbete sin in dr Zyt vu 1921 bis 1933 e ganzi Zyylede vu Zytigsbyydreeg un Voordreeg entstande, wu 1948 – e halb Joor no syym Dood – unter em Titel ''Lörracher geschichtliche Erinnerungen'' vereffetligt woore sin. D Ufschaffig vu dr Chroonik het er nimi feertig broocht.
1929 het dr Herbster zue de Grindigsmitgliider vu dr [[Geschichtsverein Markgräflerland|Aarbetsgmainschaft Maarkgreeflerland]] gheert, wun er 14 haimetgschiichtligi Byydreeg fir d Zytschrift „Das Markgräflerland“ vu sällem gschriibe het.
Au im Löörecher Museumsverain<ref>[https://www.dreilaendermuseum.eu/de/Das-Museum/Museumsverein ''Der Museumsverein''] auf der Homepage des [[Dreiländermuseum]]s Lörrach</ref> un dr Oortsgruppe vum [[Landesverein Badische Heimat|Landesverain Baadischi Haimet]] het dr Herbster mitgschafft.
== Eerige ==
In dr Löörecher [[Nordstadt (Lörrach)|Noordstadt]] sin e Blatz un e Strooß noch em Herbster gnännt woore.
== Schrifte ==
E vollständig Verzaichnis vu syne Schrifte het s nit. In däre Ufstellig fääle vor allem syyni Byydreeg in de lokaale un Baasler Zytige.
* ''Us em Markgräfler Rebland.'' In: ''Mein Heimatland,'' September 1927
* ''Die Rheinfischerei zwischen Säckingen und Basel.'' In: ''Blätter aus der Markgrafschaft'', 5. Heft (1919), S. 38–57 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1919-5/0050 Digitalisaat]
* ''Die Berufssprache des oberrheinischen Fischerei-Gewerbes.'' In: ''Blätter aus der Markgrafschaft'', 5. Heft (1919), S. 79–82 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1919-5/0091 Digitalisaat]
* Zur Geschichte der Lörracher Industrie von ihren Anfängen bis zur Mitte des 18. Jahrhunderts. In: Oberländer Bote, Lörrach 1926
* ''Rötteln und Lörrach.'' In: Mein Heimatland (Baden), Band 16 (1929), S. 33–44
* ''Namen und Geschlechter im alten Lörrach.'' In: Mein Heimatland (Baden), Band 26 (1939), S. 165–174
* ''Lörracher Erinnerung in Hebels Briefen an Gustave Fecht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1929/30, S. 65–72 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-03/0003 Digitalisaat]
* ''Aus den Lörracher Tagen des „großbritannischen Hauptmanns“ Georg Friedrich Gaupp.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1929/30, S. 74–82 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-03/0012 Digitalisaat]
* ''Die St. Anna-Kapelle zu Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 4 1929/30, S. 107–109 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-04/0013 Digitalisaat]
* ''Auf Hebels Spuren.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1930/31, S. 65–73 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1931-03/0003 Digitalisaat]
* ''Hohenlohe’sche Schwabenhämmel''. In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1930/31, S. 74–75 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1931-03/0012 Digitalisaat]
* ''Zur 250-Jahrfeier der Stadt Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2 1932/33, S. 41–48 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1933-02/0009 Digitalisaat]
* ''Lörrach und das Kloster St. Alban vom 11. bis 14. Jahrhundert.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1 1933/34, S. 22–28 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1934-01/0024 Digitalisaat]
* ''Hermann Albrecht. Ein Nachruf zu seinem 100. Geburtstag.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1/1936, S. 17–20 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-01/0019 Digitalisaat]
* ''Gedenktafel für Hermann Albrecht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1936, S. 35 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-02/0005 Digitalisaat]
* ''Wirtschaften und Wirtsleute im alten Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1936, S. 52–67 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-02/0022 Digitalisaat]
* ''Nochmals - Wer war Dr. Brodhag in Hebels Weihnachtsbrief von 1795?'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1938, S. 89–90 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1938-02/0043 Digitalisaat]
* ''Die Röttler Landschule und das Lörracher Pädagogium.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3/4 1938, S. 97–142 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1938-03-04/0003 Digitalisaat]
* ''Ein Lörracher Gemeindestreit aus dem 16. Jahrhundert.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1941, S. 50–59 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1941-02/0020 Digitalisaat]
* ''Lörracher geschichtliche Erinnerungen.'' Lörrach/Baden : Rebmann-Verlag, 1948 [https://archive.org/details/herbster-loerracher-geschichtliche-erinnerungen Internet Archive]
* ''Die Burg Rötteln und das Dorf Lörrach.'' In: Badische Heimat, Band 38 (1958), S. 37–44 [https://badische-heimat.de/wp-content/uploads/2019/04/1958_1_roetteln.pdf pdf; 1,2 MB; abgerufen am 19. November 2019]
* ''Die Kleinhüninger Fischerschlacht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1/1962, S. 22–24 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1962-01/0024 Digitalisaat]
* ''Aus der Geschichte des Lörracher Waldes.'' In: Unser Lörrach, Band 23 (1992), S. 43–50
== Literatuur ==
* Karl Seith: ''Nachruf für Karl Herbster.'' In: Das Markgräflerland 13, 1951, S. 34–36 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1951-01/0036 Digitalisaat]
* Berthold Hänel: ''Karl Herbster.'' In: Badische Biographien NF 2, S. 130–131 [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/PERSON/kgl_biographien/1012272133/biografie Digitalisaat]
* Walter Küchlin: ''Karl Herbster – ein Lörracher Urgestein (1874–1948).'' In: ''Badische Heimat'', Heft 2/2008, S. 287–297 [https://badische-heimat.de/wp-content/uploads/2019/10/BH-HP-2008-02.pdf Digitalisaat]
== Weblink ==
* {{RegestaImp|Herbster, Karl |Art=Autor}}
* Claudia Gabler: [https://www.badische-zeitung.de/loerrach/karl-herbster-chronist-und-heimatkundler--7752591.html Karl Herbster: Chronist und Heimatkundler.] In: Badische Zeitung, 13. Novämber 2008
* {{LeoBW|Typ=PERSON|ID=1012272133|Titel=Herbster+Karl+Friedrich}}
== Fueßnote ==
<references />
{{Normdaten}}
{{Übersetzungshinweis|1 =de|2 = Karl_Herbster |3 =dütsch|4 = 264262900 }}
{{SORTIERUNG:Herbster, Karl Friedrich}}
[[Kategorie:Lehrer]]
[[Kategorie:Autor vo Sachliteratur]]
[[Kategorie:Autor uf Alemannisch]]
[[Kategorie:Person (Löörech)]]
[[Kategorie:Badener]]
[[Kategorie:Dütsche]]
[[Kategorie:Maa]]
bd2yv6wp7b06kes36nkq5sxdk4pd93x
1084475
1084474
2026-05-22T05:29:46Z
Holder
491
1084475
wikitext
text/x-wiki
[[Datei:Karl Herbster.jpg|thumb|dr Karl Herbster]]
Dr '''Karl Friedrich Herbster''' (* [[9. August|9. Augschte]] [[1874]] z [[Lörrach|Löörech]]; † [[20. März|20. Meerz]] [[1948]] au deert) isch e [[Deutschland|dytsche]] Haimetfoorscher us em [[Markgräflerland|Maarkgreeflerland]] gsii.
== Lääbe ==
[[Datei:Herbster-Greder.jpg|mini|Graabstai Herbster-Greder uf em Hauptfriidhoof Löörech]]
Dr Herbster isch e Suun vum Chaufmann Karl Wilhelm Herbster un dämsyre Frau Katharina, geb. Reichert, gsii.
Är isch z Löörech uf s [[Hebel-Gymnasium Lörrach|Hebel-Gimnaasium]] gange un isch no dr Schuel an s [[Pädagogische Hochschule Karlsruhe|evangeelisch Leererseminaar Chaarlrue]].<ref>lueg Seith, 1951, S. 34</ref> Anne 1893 isch dr Herbster Leerer an dr Volksschuel [[Grenzach-Wyhlen|Chränzech]] woore. Derno het er an Schuele z [[Meßkirch]], z [[Schwetzingen|Schwetzinge]], z [[Binzen|Binze]], z [[Kandern|Chander]] un z Löörech unterrichtet. Anne 1905<ref>Küchlin 2008, S. 292</ref> het er z Chränzech d Anna Karolina Greder (1878–1930) ghyroote, mit iire het er zwee Siin ghaa.<ref>{{LeoBW|Typ=PERSON|ID=1012272133|Titel=Herbster+Karl+Friedrich|Linktext=Biografische Kurzinformation}}</ref> Am [[Erster Weltkrieg|Eerschte Wältchrie]] het dr Herbster as Offizier dailgnuu, un in dr Zyt vum [[Zweiter Weltkrieg|Zweete Wältchrieg]] het er as Pensioneer nomool e Stell as Leerer am Löörecher Hebelgimnaasium ibernuu.
Z Chränzech het dr Herbster in syre Freizyt as Rhyyfischer gschafft un het dooderzue au Artikel fir d ''Blätter aus der Markgrafschaft'' gschriibe. Wun er 1905 uf Chander versetzt wooren isch, het er si mit dr Gschiicht vu däm Stedtli bscheftigt un het u. a. mit em [[Albert Eisele]] un em [[Hermann Daur]] dr Grundstock vu de Exponaat fir s Haimet- un Keraamikmuseum Chander gsammlet. Mit däne beede het er au bim [[Hertingen (Bad Bellingen) |Hertinger Hebelschoppe]] mitgwiirkt.
Anne 1921 het dr Herbster d Ufgaab ibernuu, d Chroonik vu dr Stadt Löörech nei ufzschaffe. Us de Vooraarbete sin in dr Zyt vu 1921 bis 1933 e ganzi Zyylede vu Zytigsbyydreeg un Voordreeg entstande, wu 1948 – e halb Joor no syym Dood – unter em Titel ''Lörracher geschichtliche Erinnerungen'' vereffetligt woore sin. D Ufschaffig vu dr Chroonik het er nimi feertig broocht.
1929 het dr Herbster zue de Grindigsmitgliider vu dr [[Geschichtsverein Markgräflerland|Aarbetsgmainschaft Maarkgreeflerland]] gheert, wun er 14 haimetgschiichtligi Byydreeg fir d Zytschrift „Das Markgräflerland“ vu sällem gschriibe het.
Au im Löörecher Museumsverain<ref>[https://www.dreilaendermuseum.eu/de/Das-Museum/Museumsverein ''Der Museumsverein''] auf der Homepage des [[Dreiländermuseum]]s Lörrach</ref> un dr Oortsgruppe vum [[Landesverein Badische Heimat|Landesverain Baadischi Haimet]] het dr Herbster mitgschafft.
Dr Hersbster het au ne baar Sache uf Alemannisch gschriibe, unter anderem het er 1927 unter em Titel ''Us em Markgräfler Rebland'' alemannischi Proosa in dr Zytschrift ''Mein Heimatland'' publiziert.
== Eerige ==
In dr Löörecher [[Nordstadt (Lörrach)|Noordstadt]] sin e Blatz un e Strooß noch em Herbster gnännt woore.
== Schrifte ==
E vollständig Verzaichnis vu syne Schrifte het s nit. In däre Ufstellig fääle vor allem syyni Byydreeg in de lokaale un Baasler Zytige.
* ''Die Rheinfischerei zwischen Säckingen und Basel.'' In: ''Blätter aus der Markgrafschaft'', 5. Heft (1919), S. 38–57 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1919-5/0050 Digitalisaat]
* ''Die Berufssprache des oberrheinischen Fischerei-Gewerbes.'' In: ''Blätter aus der Markgrafschaft'', 5. Heft (1919), S. 79–82 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1919-5/0091 Digitalisaat]
* Zur Geschichte der Lörracher Industrie von ihren Anfängen bis zur Mitte des 18. Jahrhunderts. In: ''Oberländer Bote,'' Lörrach 1926
* ''Us em Markgräfler Rebland.'' In: ''Mein Heimatland,'' September 1927
* ''Rötteln und Lörrach.'' In: Mein Heimatland (Baden), Band 16 (1929), S. 33–44
* ''Namen und Geschlechter im alten Lörrach.'' In: Mein Heimatland (Baden), Band 26 (1939), S. 165–174
* ''Lörracher Erinnerung in Hebels Briefen an Gustave Fecht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1929/30, S. 65–72 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-03/0003 Digitalisaat]
* ''Aus den Lörracher Tagen des „großbritannischen Hauptmanns“ Georg Friedrich Gaupp.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1929/30, S. 74–82 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-03/0012 Digitalisaat]
* ''Die St. Anna-Kapelle zu Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 4 1929/30, S. 107–109 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1930-04/0013 Digitalisaat]
* ''Auf Hebels Spuren.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1930/31, S. 65–73 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1931-03/0003 Digitalisaat]
* ''Hohenlohe’sche Schwabenhämmel''. In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3 1930/31, S. 74–75 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1931-03/0012 Digitalisaat]
* ''Zur 250-Jahrfeier der Stadt Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2 1932/33, S. 41–48 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1933-02/0009 Digitalisaat]
* ''Lörrach und das Kloster St. Alban vom 11. bis 14. Jahrhundert.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1 1933/34, S. 22–28 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1934-01/0024 Digitalisaat]
* ''Hermann Albrecht. Ein Nachruf zu seinem 100. Geburtstag.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1/1936, S. 17–20 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-01/0019 Digitalisaat]
* ''Gedenktafel für Hermann Albrecht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1936, S. 35 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-02/0005 Digitalisaat]
* ''Wirtschaften und Wirtsleute im alten Lörrach.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1936, S. 52–67 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1936-02/0022 Digitalisaat]
* ''Nochmals - Wer war Dr. Brodhag in Hebels Weihnachtsbrief von 1795?'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1938, S. 89–90 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1938-02/0043 Digitalisaat]
* ''Die Röttler Landschule und das Lörracher Pädagogium.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 3/4 1938, S. 97–142 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1938-03-04/0003 Digitalisaat]
* ''Ein Lörracher Gemeindestreit aus dem 16. Jahrhundert.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 2/1941, S. 50–59 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1941-02/0020 Digitalisaat]
* ''Lörracher geschichtliche Erinnerungen.'' Lörrach/Baden : Rebmann-Verlag, 1948 [https://archive.org/details/herbster-loerracher-geschichtliche-erinnerungen Internet Archive]
* ''Die Burg Rötteln und das Dorf Lörrach.'' In: Badische Heimat, Band 38 (1958), S. 37–44 [https://badische-heimat.de/wp-content/uploads/2019/04/1958_1_roetteln.pdf pdf; 1,2 MB; abgerufen am 19. November 2019]
* ''Die Kleinhüninger Fischerschlacht.'' In: ''Das Markgräflerland'', Heft 1/1962, S. 22–24 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1962-01/0024 Digitalisaat]
* ''Aus der Geschichte des Lörracher Waldes.'' In: Unser Lörrach, Band 23 (1992), S. 43–50
== Literatuur ==
* Karl Seith: ''Nachruf für Karl Herbster.'' In: Das Markgräflerland 13, 1951, S. 34–36 [https://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/mgl-1951-01/0036 Digitalisaat]
* Berthold Hänel: ''Karl Herbster.'' In: Badische Biographien NF 2, S. 130–131 [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/PERSON/kgl_biographien/1012272133/biografie Digitalisaat]
* Walter Küchlin: ''Karl Herbster – ein Lörracher Urgestein (1874–1948).'' In: ''Badische Heimat'', Heft 2/2008, S. 287–297 [https://badische-heimat.de/wp-content/uploads/2019/10/BH-HP-2008-02.pdf Digitalisaat]
== Weblink ==
* {{RegestaImp|Herbster, Karl |Art=Autor}}
* Claudia Gabler: [https://www.badische-zeitung.de/loerrach/karl-herbster-chronist-und-heimatkundler--7752591.html Karl Herbster: Chronist und Heimatkundler.] In: Badische Zeitung, 13. Novämber 2008
* {{LeoBW|Typ=PERSON|ID=1012272133|Titel=Herbster+Karl+Friedrich}}
== Fueßnote ==
<references />
{{Normdaten}}
{{Übersetzungshinweis|1 =de|2 = Karl_Herbster |3 =dütsch|4 = 264262900 }}
{{SORTIERUNG:Herbster, Karl Friedrich}}
[[Kategorie:Lehrer]]
[[Kategorie:Autor vo Sachliteratur]]
[[Kategorie:Autor uf Alemannisch]]
[[Kategorie:Person (Löörech)]]
[[Kategorie:Badener]]
[[Kategorie:Dütsche]]
[[Kategorie:Maa]]
tgugg6tnvmvuqntrsiz5yueyjxavf6q
Datei:Karl Herbster.jpg
6
94676
1084472
2026-05-22T05:19:14Z
Holder
491
== Bschryybig ==
{{Information
|Beschreibung = [[Karl Herbster]] (1874–1948)
|Quelle = [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/DOKUMENT/blm_museumsobjekte/CAFD81E22D4349BF98279A8244536027/Fotografie+-+Personendarstellung+Karl+Herbster LEO-BW]
|Urheber = nit bekannt
|Datum =
|Genehmigung = {{Bild-CC-0}}{{NoCommons}}
|Andere Versionen =
|Anmerkungen =
}}
1084472
wikitext
text/x-wiki
== Bschryybig ==
{{Information
|Beschreibung = [[Karl Herbster]] (1874–1948)
|Quelle = [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/DOKUMENT/blm_museumsobjekte/CAFD81E22D4349BF98279A8244536027/Fotografie+-+Personendarstellung+Karl+Herbster LEO-BW]
|Urheber = nit bekannt
|Datum =
|Genehmigung = {{Bild-CC-0}}{{NoCommons}}
|Andere Versionen =
|Anmerkungen =
}}
tl7rf7t5kekoe7z27ie0trofzkhwj0n
1084473
1084472
2026-05-22T05:19:42Z
Holder
491
1084473
wikitext
text/x-wiki
== Bschryybig ==
{{Information
|Beschreibung = [[Karl Herbster]] (1874–1948)
|Quelle = [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/DOKUMENT/blm_museumsobjekte/CAFD81E22D4349BF98279A8244536027/Fotografie+-+Personendarstellung+Karl+Herbster LEO-BW]
|Urheber = nit bekannt
|Datum = vor 1948
|Genehmigung = {{Bild-CC-0}}{{NoCommons}}
|Andere Versionen =
|Anmerkungen =
}}
2kqa33v1d8niaqygsjy0g5tulhmo6kv