Wikipedia alswiki https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Portal Portal Diskussion Buech Buech Diskussion Wort Wort Diskussion Text Text Diskussion Spruch Spruch Diskussion Nochricht Nochricht Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 2234 1085656 1082683 2026-06-24T14:48:13Z Jcb 356 1085656 wikitext text/x-wiki {{Dialekt|Schwäbisch|Schwäbisch|Schwäbisch}} [[Datei:Meschkerle-Brunne.jpg|mini|250px|''Doraus detnaus ·<br />bei d'r altâ Lendâ naus ···'']] '''Schwäbisch''' isch â Grupp von [[Dialekt|Dialägd]] wo mer em Zendrom, em Oschdâ vo [[Baden-Württemberg|Badâ-Wirdâberg]] ond em [[Schwaben (Bayern)|Regierongsbezirk Schwabe]] vo [[Bayern|Boerâ]] schwätzt – ond se ghöred zu de [[Alemannisch]]e Dialekt. == Geografische Verbroedong vom Schwäbischâ == [[Datei:Alemannic-Dialects-Map-German.png|mini|s Schwäbisch e Hellblau]] S’Schwäbische isch â nôrdeschdliche Ausbrägong vom Alemannischâ em weidârâ Senn. Ouserhalb vom alemannischâ Schbrôchraom saed mr em Gebied, wo schwäbisch gschwätzt wird, zmoescht „Schwaben“, säll isch abr oegedlich falsch. D oenzige Gegend, wo mr heitzudag „Schwaben“ (odr „Schwôbâ“) hoeßd, isch dr Regierongsbezirk Schwaba vom Bundesland Boerâ ond des historische [[Herzogtum Schwaben]] hät s ganze alemannische Schbroch- und Siâdlungsgebiat umfasst ghet. D richtige Bezoechnong firr d Gegend, wo schwäbisch gschwätzt wird, isch em „Schwäbischa“ odr au em „Schwôbâland“. S mittlera und eschdlicha Bade-Wirdâberg ond en Bayern da Regierongsbezirk Schwabe bildet also s Schwäbische. D’Abgrenzung zo de andere Dialekt isch it immer ganz oifach zom fasse, weil d’Iibergangsgebiat maischt kairer politischä oder naduurraemlichâ Grenz entsprechet. A Ausnahm isch dä eschdliche Iibergang zum [[Bairisch]]ä, weller zimle guat dä Oschdgrenz vom Regiirongsbezirk Schwabe entschpricht. Im Siida und Siadweschtä vom schwäbische Sprochgebiat orientiiret sich d’Leyt oft a dä friahner bolitischa Grenz zwischem [[Grossherzogtum Baden|Großherzogtum Bade]] ond äm [[Württemberg#Königriich Württeberg vu 1806 bis 1918|Kenigroech Wirdâberg]], ob se iiren Dialekt Schwäbisch oder Bodeseealemannisch (am Bodesee) oder au Badisch (zom Schwarzwald na) nennet. Des entspricht aber zom Beyspiil nitt der Aidailung uff dr Kart rechts, wo d’siadliche Dail vo [[Oberschwaben|Oberwschwabe]] asä niideralemannisch aegordnet send. D'schwäbische Dialägd onderschaeded sich zom Doel arg. Zu de bsonders endressande Doeldialägd vom ''Schwäbischâ'' ghert’s ''Älbler Schwäbisch,'' wo fo denne Leid gschwätzt wird, wo fo dr [[Schwäbische Alb|Schwäbischâ Alb]] ra kommet. Des Älbler Schwäbisch wird oft fo de Leit, wo dene er abgflachdâ Dialägd rond om [[Stuttgart|Schduagrd]] („Honoratiorâschwäbisch“) schwätzed, kaum verschtandâ. Ond en Schduagrd selbschd schwätzed vor ällem d’jonge Leid faschd bloß no [[hochdeutsch|hochdeitsch]], od’r was se zomendescht glaubed, dass hochdeidsch sei. (S’ geit dozua au sella Witz, zur Verdeitlichong: Said a Schduagrdere zu ihrm Buaba: „Bua, mr said ed gsagt, mr sagd gsaid…“) == Oidoilung vom Schwäbischâ == Dr [[Friedrich E. Vogt]] (gugg onder Literatur) onderschaeded wie dr [[Karl Bohnenberger|Karl Bohnâberger]] ond dr Haag â schwäbische Dreigliederong: {| {{prettytable}} |----- |'''Weschdschwäbisch'''||'''Middlschwäbisch'''||'''Oschdschwäbisch''' |----- |bråad, noa||bråed, noe||brôed/braed/broit, … |----- |raod, Sae||raod/rood, Sae/See||rôad, Sea |----- |Schlåf||Schlåf||Schlaof |} D ald Grenz zwischa Weschdschwäbisch ond Middlschwäbisch laofd vo Norda nåch Sida ogfär vo [[Ludwigsburg]] ibor [[Böblingen|Bebleng]], [[Tübingen|Dibeng]], [[Gammertingen|Gammerdenga]], Meßkirch bis nåch [[Pfullendorf|Pfulladorf]]. D ald Grenz zwischa Middlschwäbisch ond Oschdschwäbisch isch schwär zom ãgäa, weil ed älle [[Isoglosse|Isoglossâ]] zsẽma falled. Boerisch-Schwåba ghaerd drzua ond zwoe wirddabärgische Gẽgeda, wo jedes wie a Keil-Spitz uff Ulm zuaguggd: D Gẽged om Haedâhaem, [[Aalen|Ååla]] ond d Gẽged om [[Biberach an der Riß|Bibrach]] rom.<br /> Ao andore Laudonga hend a weschd-, middl- odor oschdschwäbischa Ausbrägong, gugg z. B. ondor [[Diphthong]]. == Kennzôecha vom Schwäbischâ == === Ordografisch ond Grammadigalisch === S Schwäbische hôt a baar Kennzôechâ, wo fir s [[Niederalemannisch|Niideralemannische]] im Nôrde tibbisch send (also firs [[Oberrheinalemannisch|Oberrhaealemannische]] ond ebâ s Schwäbische): *ö on ü kommed ed vor, s hoeßt ''Fr'''e'''sch, H'''ee'''f, Sch'''i'''ssl, K'''ii'''bl;'' des kommt ao beiâmâ Diphthong ([[altalemannisch]] üe) zom dragâ: ''m'''i'''ad, R'''i'''abl'' (= Rüpel). Säll hoeßt mr [[Entrundung]], ond die geits ao en a baar andere alemannische Dialägd. *d [[Konsonant|Konsonand&acirc;]] p ond t send ällâweil wôech: ''ha'''bb'''â, bä'''dd'''â, Bo'''dd''', gnä'''dd'''â,'' '''''D'''ibingâ'' – die Erschôenong hôeßt mr [[Oberdeutsche Konsonantenschwächung|Oberdeidsche Konsonand&acirc;schwächung]]; se isch im nerdlichâ Niideralemannischâ so schdarg, dass mr ao ''bättâ'' ka schreibâ, ohne dass es en Oehoemescher falsch läsâ dääd. Zu de verwôechde Konsonandâ gherd ao k, bloß dass säll am Silbâafang vor [[Vokal]] erhaldâ bleibd: '''''k'''oe Drä'''gg''''' *d ''e'' am End send ällâweil abgheit, ''Aff, Aog, die Schwenz, Bejg'' (= Beige), ''Schäll'' (= Schelle) Andere Kennzôechâ send tibbisch firs Schwäbische, aber doch send se ned ällâweil in jederâ Gegend verbrôeded:  starke Neigung zur [[Diphthongierung|Diphdongierong]]; dr Vogt zähld uf u.&nbsp;a.: *''H'''äâ'''rd, f'''äâ'''rn'' (= s letscht Johr), ''W'''äâ'''rchdech, D''ôâ'''rn, K'''ôâ'''rn'' *''Br'''ao'''schd'' (= Brunst), ''D'''ao'''schd'' (= Dunst) *''f'''ai'''f'' (= fünf), ''f'''ai'''schdr'' (= finster), ''L'''ai'''s&acirc;'' (= Linse), '''''wai'''schâ'' (= wünschen) *''n'''ea'''mâ (nehmen), g'''eâ''' (geben), F'''eâ'''schdr'' (Fenster) *''D'''ui'''fl, Z'''ui'''gs, Sch'''ui'''er'' (= Scheuer), ''F'''ui'''er'', ''n'''ui''''' (= neu); ed vom Vogt: ''Gn'''ui'''b'''ui'''g'' (= Kniekehle)<br />Andere schwäbische Zwôelout guck onder [[Diphthong]]. *Dr Partikel gi/ge (''i gang '''ge''' essa'') isch im [[Südwestdeutscher Sprachatlas|Siedweschtdeitsch&acirc; Spr&ocirc;chatlas]] fir s wirdebärgische Schwäbisch iberal belegt, ouser emâ glôene Dôel vom Graes Reidlingâ ond emâ großâ Dôel vom Graes Ulm ond Biberach (SSA III/1.401).<br />Dr [[Sprachatlas von Bayerisch-Schwaben|Bayrisch-Schwäbische Sprochatlas]] hôt ''gi/ge'' lôeder bloß no im Zemahang mit „es kommt … regnen“ ufgnommâ – dô isch môeschtens ''zum'' ôegfiägt worâ, aber ällâmol ao ''ge''. Em â Drittel von dr Ortschaft isch ''ge'' in andere Zemahäng doch zuafällich ufgfallâ ond nodierd worâ (SBA 6/I Kart 14). Ällamôôl heert mr no d'Dobbld Form, wia en „nô kenna mr gô ge essa ganga“. Des gheert abr schao zom fordgschriddana Schwäbisch, wo mr blos noo ufam Land schwätzt. *Im Schwäbischâ gälded die bekannte alemannische Kurz[[infinitv]]: ''hao, ha, hong'' (= haben), ''dao, do&acirc;, du&acirc;, doo'' (= tun), ''sae, sing'' (= sein), ''gao, go, gong, gang&acirc;'' (= gehen), ''lao, lo, long'' (= lassen) ond äbâfalls in verschiidene Variandâ ''schdao, ge&acirc;, (g)sä&acirc;'' (= sehen). *S [[Partizip Perfekt]] vo ''sae'' hôeßt im greaßârâ Dôel vom Schwôbâland ''gwä'' oder ''gwä&acirc;'' im siedlichâ Wescht- ond im siedlichâ Middlschwäbisch hôeßts môeschdens ''gsai,'' im Greis Roddweil on Tuddlingâ ao ''gsee'' (SSA III/1.512). Im bayrischâ Schwôbâland wird ''gwä&acirc;/gwä'' in dr Näe vom Bairischâ von ''gwesd'' oder ''gwes&acirc;'' abgleest (SBS 6/I 165). *S geit ao no fir's Ausdricka vo râ zeidlichâ Abfolge (Vorzeidigkeid) a dobbelts Partizip Perfekt en beschdimmde Ausdrick: „wia e (nô) gessa gheet hao, be´n e schaffa ganga“. *Wia bei „oine, oiner, ois“, kâ mr ao zwoi beigâ: „zwoi“ (neidraal/ôglaar, sechlich), „zwua“ (weiblich), „zwee“ (mennlich). We mr also said: „dia zwee“ bedeided dees 2 Menner odr mennlich; „die zwua“ send nô 2 Weibr odr weiblich, ond „dia zwoi“ wär no gmischd odr ôglaar. *Vrwended wrd ao „hao“ mid mâ Dativ- ond Akkusativ-Objekt („ebbr ebbes hao“), vôr ällem bei Bidda/Frôga: „Hôsch mr (bidde) a Weggle?“ – „Noi, i hao (dr) kois/nix“ ond erseds z. B. Sätz wia „Hôsch (bidde) a Weggle fir mi?“ Von ''hao'' isch s Partizip Perfekt ''ghett'' oder ''gheet'' (SSA III/1.502). === Pragmatik === Mr heert efters von Leid ouserhalb vom Schwôbâland, dr Schwôb a sich sei maulfaul. Säll isch aber ed wôar. Em Schwäbischâ geids aber so â Ard ''[[Datenkompression|Dad&acirc;kombressio]],'' mid derâ â Schwôb mit wenich Werder viel sagâ kaa. Mr saet nô ousdricklich blos no, was ed durch dâ Zsammahang scho glar isch. Wenn sich zom Beischpiel zwôe schwäbische Baurâ morgends zuafällich uffem gleichâ Wäg dreffâd, ond ôener drvo saet ôefach ''„ao“,'' nô wär säller Sadz – je nach Jôhreszeid – uf hochdeitsch iebersedzd: „Guten morgen, gehen Sie auch auf's Feld zum (säen, Ernten, Pflügen, Eggen – je nach J&ocirc;hreszeid)?“. S' geid em Schwäbischâ â ganz bekannde Gschicht vonemâ Wengerder, der mid saem Dengâ en dr Wengert nufgôôd, ond ondâ am Schdäffele â Felghaoâ schdandâ sied wo schaends äbbr vergessâ hôd. Em Vorbeilaofâ saed'r saem Bua blos: ''„Em Ra“''. Des hoesd: ''„Wemmr heid ôbâd wiedr hoemgangâd ond s'Schdäffâle ra kommâd nemmâd mr sälle Felghaoâ mid, mir kennâd so äbbes nemlich guad brauchâ“''. A anders Beischbiel: Ân Maa laufd nôch viele Jôhr âmôl wiedr durch sôen Hôemedord im piedischdischâ Remsdaal, zmôl guggd ân frierâ Nôchbr von em ousemâ Faeschdr ond ruafd em ganz oofermiddeld zuâ: „Dr Deng isch dond&acirc;“. Obwohl säller Maa den Nôchbr scho â baar Jôhr nemme gsäâ hôd, wôeß er glei, dass der Sadz bedeided: „Mein Sohn wohnt jetzt in Heidelberg und studiert Theologie.“ Ous Reidlengâ kommd no â ganz anders Beischbiel zu dem Thema. Des isch allerdengs â bissle makabr. En Reidlengâ hôd mr frier zom Dood verudeilde begnadichd, wenn se no vor dr Hinrichdung a Weib zom heiradâ gfondâ hend. Also hôd au amôl ân verurdeilder Merder, wo scho uffm Schaffodd am Galgâ gschdândâ ischd, noâmôl guggt, ob bei dene Weibsleid ond Maedlâ, wo om dr Galga rom schdanded, ed vileichd no ôene wär, wo em gfallâ kedd. Nochdemer kurz rom ond nom guggd ghed hôd, hôd er bloß no gsaed: „Nuff.“ Des ischs ledschde Wôrd, wo no vonem ieberlieferd ischd. == Onderschied zwischâm Schwäbischâ ond andere alemannische Dialegd == S'Schwäbische hôd nadirlich schao â baar Onderschaedongskennzoechâ gegânieber de weschdliche ond siedliche alemannische Dialegd, abr sälle schdarge Drennong, wo heid ao no ällâmôl zwischâ „Alemannisch“ ond „Schwäbisch“ gmachd wird, hod en dr Haobdsach hischdorisch-polidische Ursachâ, ond koene schbrôchwissâschafdliche. So duâd mr ao heid no „Schwäbisch“ mit „Wirdâberg“ ond „Alemannisch“ mit „Badâ“ gleichsetzâ, ao wenn d'Schbrôchgrenza a bissle anderschd verlaofâd. Wemmr vo Schduâgârd ge Siedâ zuâ gôhd, merkt mr ganz deidlich, dass en de weschdlich glägene alemannische (em engerâ Sinn) Dialegd, ond de eschdlich drvo glägene schwäbische Dialegd beschdemmde Oegâardâ sich baraläl vo Nordâ noch Siedâ ousbraeded. Säll gild fir Wordgrenzâ, abr ao zom Beischbiel fir [[Diphthong|Diphtongierong]] ond [[Entrundung]]. Drom schdreidâd sich ao d'Schbrôchexperdâ, wie mr etz gnao Schwäbisch vom Alemannisch em engerâ Senn abgrenzâ kennd. === Gwäâ/Gsi Onderschied === Oen Vorschlag zom Onderschaedâ isch d'''gwäâ'' / ''gsi'' – Grenz, abr s'hod au Gegendâ, wo mr ''gsai'' oder vileichd sogar ''gsi'' saed, wo d Leid sich sälbr abr oedeidich als Schwôbâ bezoechnâd. Ouserdem isch sälle Grenz ([[Isoglosse|Isoglossâ]]) zwischa ''gwäâ'' ond ''gsai'' gared so karagderischdisch, des hoeßd, entlang vo derâ Grenz verlaofed koene andere uffälliche Word- oder Loudgrenzâ. === Neihochdeidsche Diphthongierong === Ân andrâ Vorschlag isch, d' sognannde "[[Diphthong|neihochdeidsche Diphthongierong]]" härznemmâ, des hoeßt, dass mr em Alemannischâ em engerâ Senn bschdemmde Loud, wo em Hochdeidschâ zuâ zwoeloud ''(Diphthong)'' verschobâ worâ sen, ed als zwoelout ousschbrichd, sondern als oen oenzichâ [[Vokal]] ([[Monophthong]]). Em Schwäbischâ isch des anderschd, dô hôd mr em sächzehndâ Jôrhonderd von de nerdlichere Dialekt sälle Diphthongierong iebernommâ: {| {{prettytable}} |----- |'''Alemannisch im engerâ Senn'''||'''Hochdeidsch'''||'''Schwäbisch''' |----- |Ês n'''üü'''s H'''uu'''s ''(westlichs Hochalemannisch)''||Ein n'''eu'''es H'''au'''s|| n'''ei'''s/n'''ui'''s H'''ou'''s |} S''''üü''' onds '''uu''' sen em Schwäbischâ also wie en de nerdlichere Oberdeidsche Dialegd ouserhalb vom Alemannischâ zuâ zwoelout verschobâ worâ, wenn ao abgschwächd ('''ou''' isch ân schwächerâ Zwoelout wie '''au''', ond '''ei''' isch â „entrundede“ Form vo '''eu'''. Des isch s'Merkmôl wo am heifichschdâ zur Drennong zwischâ Schwäbisch on Alemannisch im engerâ Senn brauchd wird. Onder '''[[Diphthong]]''' isch säll älles nomôl gnau erklärt. Abr wie mit de andere Onderschaedongsmerkmôl hods ao dô Leid, wo ihr oegene Schbrôch als Schwäbisch bzoechnâd, wo abr e'er sälle hochalemannische „'''Uu'''sschprôch“ schwätzâd. === Woecher ig-Loud ===  driddes Kennzoechâ kedd sae, dass mr em Nordweschtschwäbischâ dr Ousloud '''-ig''' woech machd, sogar no efters wie en dr Schdandardschbrôch, wo säller Ousloud ao scho wôecher wie en andra alemannischâ Dialekt brauchd wird. Nadirlich hôds en de oenzelne Dialegd fir a baar vo de folgende Beischbielwerder schbezielle Forma (z.&nbsp;B. dääd mr im Schwäbischâ ond ao en viele andere alemannische Dialegd e’er „reacht“ sagâ, anschdadd „richdich“), abr dôhannâ gôhds etz om d'Ousschbrôch: {| {{prettytable}} |----- |'''Schrifdschbrôch'''||'''Schdandard-Ousschbrôch'''||'''NW-Schwäbisch'''||'''SO-Schwäbisch'''/'''Oberrhoialemannisch''' ||'''Südalemannisch''' |----- |wirklich||wirklich||wirglich|| wirglig || würkli/würklich |----- |richtig (= richtich)||richtich||richdich||richtig||richtig |----- |sündigen||sündigen||sindichâ||sindigê||sündigê |----- |eindeutig (=eindeutich)||eindeutich||oedeidich||oedeitig/eideitig/eiditig||eidütig |----- |wenig (=wenich)||wenich||wenich||wenig||wenig |----- |weniger||weniger||wenicher||weniger||weniger |} Allerdengs isch ao dees ed oedeidich, weil en manche hochalemannische Gegendâ säller Lout oefach abgschniddâ wird ('''würkli''', '''döitli''' …). == Schbråchdiafena vom Schwäbischa == S'Schwäbische hôd – wia ao viele andere Dialegd – verschiedene Diâfâ, odr Ebânâ, wo sich en dr Haobdsach dren onderschaeded, wia eng am Hochdeidschâ, odr uf dr andrâ Seid, wie nôô am urschbrenglichâ Schwäbisch ôener schwädzd oder schreibd. Mr kaa ao saagâ, dass ân Houfâ Leid em Schwôbâland ed bloß oene von dene Diâfâ schwädzed on beherrschâd, sondern älle. Faschd älle Schwôbâ verwendâd je nôch dem, in welârâ Omgäâbong se sich bewegâd, â Schbrôchdiafâ wo sällârâ Omgäâbong abassd isch. A Beischbiel: Wenn em Friâjôhr dr Ma morgends ousem Hous gôhd, saed er sôenerâ Frao:<br /> „I gao heid ge Wenderr&ocirc;ef&acirc; ra dao.“ Wenn er drnô em Gschäfd bei sôene Kollegâ ischd, saed er:<br /> „I gang heid ge Winderraef&acirc; ronder doa.“ Driffd'r uf dr Schdrôß en oobekanndâ ond will em sagâ, was'r vorhôd, nô saed'r:<br />„I geh heud Winderraef&acirc; ronder mach&acirc;.“ Driffd'r abr ôen, wo er wôeß dass'r kôe Schwäbisch verschdôhd, nô saed'r:<br /> „Ich gehe heute Winterreifen herunter machen“, also Hochdeidsch mid schwäbischem Sadzbou. Gugged ao, wia die Ousschbroch von „Wenderr&ocirc;ef&acirc;“ ab dr zwôedâ Diâfâ aa s'Hochdeidsche aabassd wird! Dr [[Friedrich E. Vogt]] (guck onder Lidderadur) onderschaeded als Schbrôchebânâ onder anderem: === Vollschwäbisch === {| {{prettytable}} |----- |'''Em a Flägga uff dor sidwäschdlicha Alb'''||Mr said, se dääre iitz gao |----- |'''Em Lechschwäbischa'''||Ma sääd, se diare jezzed gong |----- |'''En dor Stuagordor Altstadt'''||Mr sechd, se dääded ezz gangâ |----- |'''En Zendralwirddabärg ond uff dor middlora Alb'''||Mor saed, se däded jezzd gao |----- |'''En Sigmaringa'''||Ma sait se daerad jetzd gau |} === Honoratior&acirc;-Schwäbisch === Dô heißt em Vogt sae Sadz: {| {{prettytable}} |----- |'''Honoratiorâ-Schwäbisch'''||Mr saggd, se würded ezzd gee |} Andere Ardâ vo „Schwäbisch“ sen s „Salonschwäbisch“ in dr Dialäkddichtung, wo an Houfâ Werder ond Formâ ous em Hochdeidschâ verdlehnd wärâd, à la „Auf de schwäbsche Eisebahn&acirc; wollt am&ocirc;l a Bäuerle fahr&acirc; …“ – dr Vogt monierd dô „wollt“ – s unalemannisch [[Präteritum]]. Drôm miasts oegedlich hoeßâ: „Uf de schwäbische Eisâbahnâ hôd amôl â Beierle faarâ wellâ.“ === Grammadigalische Aabassong&acirc; a’s Hochdeidsche === Wie bei de andere alemannische Dialegd ao, wird's Schwäbische durch Oefliss vo de hochdeidschlaschdiche Mediâ ond d'graoßâ Mobilidäd en aeserâ modernâ Gsellschafd immer meh ufgwoechd. Ieber säll ka mr jammrâ odr ao ed – s'bassierd oefach. Drbei send oegendlich älle alemannische Dialegd ogfäär gleich bedroffâ.  baar Ouswirgongâ uf d'schwäbische Grammadig zoegâd die folgende Beischbiel: Vogt: „''wia s drhoim war'' – es gibt keine erste Vergangenheit im Schwäbischen! Es kann nur heißen: ''Wia s drhoim gwä isch.''“<br /> Dr [[Sprachatlas von Bayerisch-Schwaben|Spr&ocirc;chadlas von Boerisch-Schw&ocirc;b&acirc;]], wo anno … erhobâ wôrâ isch, hôd sôene Gwährspersonâ dr Satz „als ich noch ein kleiner Bub war …“ ibersedzâ lao. Im greaschdâ Dôel vom Ondersuechungsgebiit sen d Leid von dr Vorlag abgwichâ on hend ibersedzd: ''gwäe/gwesd/gwese be'' (Band 6/I, Kart 165). An därâ Schdell hedd mr miaßâ dr hochdeidsche [[Relativsatz]] ufzealâ – aber dr Vogt isch ned paranoid gnuag gwää, dass er sich 1977 hedd kennâ vorschdellâ, dass amôl schwäbische Schrifdschdeller ufdräddâ däded wo schreibâd: „''Luit, '''die''' den ehnder abgflachta Dialekt um Stuagart rum sprechat''“ (Quälle: D Diskussion zu därâ Seide). Ao dr Akkusativ „den“ in dem Satz muâß mr mit Frogezôechâ versäâ. Relativsätz ous âmâ Gedicht vom Vogt:<br /> ''I suach nòch dene Nama, '''wo''' dò send nei'gsteckt gwä.''<br /> ''I schlurk halt en dui Stehbierhalle nomm ('''wo''' dòmòls no net baut isch gwä)'' == S Aasääa vo dr schwääbischa Mundaart == Grad so wie em alemannischa em engera Senn (ond ao de moeschde andere Mundaarda em heidicha Eiroopa) schlaagt em Schwääbischa a ganz a kaldr Weed entgeega, wemmr uf d gsellschaftlich Akzeptanz naa guggt. Dr Keeberle (Georg Köberlein) vo dr Rockgruppe [[Grachmusikoff]] môend wenigschdens: *''Mir Schwòòba send en Deitschland dr allerledschde Drägg / wenn òenr schreit: ein Schwabe! – nòò sprenged älle wäg / mir wissed it warom, mir hend kòem was dao / kòener schwätzt mit ons, kòener will ons hao (…) ällaweil griaget mir òes uff dr Grend / blos weil mir Schwòòba send.'' Wenn ao dr Keeberle ned ällaweil älles Ärnschd mòend, ka mr ed vo dr Haad weisa: *''Dr Fischkopf ond dr Boear kommt ällaweil en dr Glotza / Dr Schwòb kommt niä em Ferseä, s'isch jòò grad zom kotza / En de deitsche Media kommt älles, blos kòe Schwòòb / mir hend a scheiße Image, mir send dr Underdog …'' == Gugg ao == * [[Buech:Bibliografie Dialektliteratur/Schwaben|Lischt vo Schwäbische Autore]] * [[Tübinger Gogenwitze|Dibenger Gogawitz]] == Literatur == * [[Karl Bohnenberger]]: ''Die Mundartarten Württembergs. Eine heimatkundliche Sprachlehre'' (=&nbsp;''Schwäbische Volkskunde.'' Band 4). Silberburg, Stuttgart 1928. * [[Roland Groner]]: ''Gschriebå wiå gschwätzt. Schwäbisch mit all seinen Reizen – anschaulich und lebensnah; mit vielen konkreten Beispielen aus dem Alltag und einer umfangreichen Wortsammlung.'' SP-Verlag, Albstadt 2007, ISBN 3-9811017-4-X. * [[Hubert Klausmann]]: ''Kleiner Sprachatlas von Baden-Württemberg.'' Verlag regionalkultur, Ubstadt-Weiher 2020. * Hubert Klausmann: ''Schwäbisch. Eine süddeutsche Sprachlandschaft.'' wbg Theiss, Darmstadt 2014, ISBN 978-3-8062-3005-5. * Hubert Klausmann, [[Konrad Kunze]], [[Renate Schrambke]]: ''Kleiner Dialektatlas. Alemannisch und Schwäbisch in Baden-Württemberg'' (= ''Themen der Landeskunde.'' Band 6). [[Konkordia GmbH|Konkordia-Verlag GmbH]], Bühl/Baden 1993, 2. Auflage 1994. 3. Auflage 1997, ISBN 3-7826-0166-1. * Langenscheid Lilliput Schwäbisch: ''Rund 4000 Wörter und Wendungen.'' München 2000, ISBN 3-468-20036-6. * Friedrich E. Vogt: ''Schwäbisch in Laut und Schrift. Eine ergründende und ergötzliche Sprachlehre.'' Stuttgart 1977, ISBN 3-7984-0340-6. :En dr Grammatik vom Friedrich E. Vogt wird schwerpunktmäßich bhandeld s Schwäbisch em Gebiit em Oschdâ vo dr Nagold, im Südâ vo dr Enz ond im Nôrdâ on em Weschdâ vum mittlere Neggr – des isch s Land zwischâ Schduagrd, Reidlengâ, Diibengâ, Raodâburg on Pforzâ. Die andere schwäbische Landschafdâ wärâd am Rand berücksichtigd. * Hermann Wax: ''Etymologie des Schwäbischen. Geschichte von mehr als 4.500 schwäbischen Wörtern.'' 2. erw. Auflage. Ulm 2005, ISBN 3-9809955-1-8. * [[Schwäbisches Wörterbuch]] * [[Schwäbisches Handwörterbuch]] * [[Südwestdeutscher Sprachatlas]] (SSA) * [[Sprachatlas von Nord-Baden-Württemberg]] * [[Sprachatlas von Bayerisch-Schwaben]] (SBS) == External links == * {{Commons category|Swabian language|Schwäbisch}} * {{Commons category|Swabian pronunciation|Schwäbischa Audiobeispil}} * [http://www.schwaebisch-schwaetza.de/ Schwäbisch schwätza!] Schwäbisch-Werderbuâch ond ân Houfa andere endressande Gschichdâ iebers Schwäbische * [http://www.autenrieths.de/links/linkwitz.htm A Linklischtâ zu schwäbische Seidâ] Werderbiachr, Schwobarock ond Schwobaseidâ {{Normdaten}} {{DEFAULTSORT:Schwabisch}} [[Category:Alemannischer Dialäkt]] [[Category:Schwobeland]] s62tidgapfxkzmzle1ujhd7xj7ztv42 0 2593 1085626 1074668 2026-06-24T14:43:04Z Jcb 356 1085626 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (od. Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Botter, es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke, es Glaas Trüübeli-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Angke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] caryzjddfqnxzoi22cvsl0nn3li5rxi 1085671 1085626 2026-06-24T17:02:26Z Freigut 8945 /* Züri Oberland */ 1085671 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (od. Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Botter, es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke, es Glaas Trüübeli-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] lw5i89gkc5te6f2pgiikep37dw1hgbh 1085672 1085671 2026-06-24T17:03:10Z Freigut 8945 /* Obergösge */ 1085672 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (od. Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (oder Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke, es Glaas Trüübeli-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 2oz1ym31l68lk1vgi6r9k9wfjj77nqh 1085673 1085672 2026-06-24T17:03:57Z Freigut 8945 /* Stadt Oute */ 1085673 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (oder Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke, es Glaas Trüübeli-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 0qqyuin7q0jp4k3cpl1ngolk0p7emlg 1085674 1085673 2026-06-24T17:04:08Z Freigut 8945 /* Obergösge */ 1085674 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke, es Glaas Trüübeli-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] mn5hl0if5smsiiczzi3aoga4aqc06u5 1085675 1085674 2026-06-24T17:04:49Z Freigut 8945 /* Stadt Züri */ 1085675 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 01u4lglilp3j2nwfottshqv0zedtbko 1085676 1085675 2026-06-24T17:05:08Z Freigut 8945 /* Stadt Züri */ 1085676 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeligomfi (jünger: Johanisbeerigomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 25ztaf32qii9nh2fhga4gig5vwo288y 1085677 1085676 2026-06-24T17:05:52Z Freigut 8945 /* Stadt Züri */ so schynts daa überal ... 1085677 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch ufem Märit gsii ga iichuufe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi unes Päckli Spaghetti gchuuft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] t23j7wsd5s8ga4hnizvp9mjsif7ncna 1085678 1085677 2026-06-24T17:06:58Z Freigut 8945 /* Frutige (Berner Oberland) */ 1085678 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ú'n as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] qyrdivyj1vl46xpjod7dt5vu74w459d 1085679 1085678 2026-06-24T17:07:35Z Freigut 8945 /* Santooni (Seisebezirk, FR) */ 1085679 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichaufe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] bifr33tc6w2y4pebs5kufjrn5tsfzf5 1085680 1085679 2026-06-24T17:07:59Z Freigut 8945 /* Davos, Graubünden */ 1085680 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöifu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 46tbqzgz8eeq7xn3v1keyouyb3zb8a4 1085681 1085680 2026-06-24T17:08:28Z Freigut 8945 /* Simpilu (Wallis) */ 1085681 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychoufe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, I ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] etwul4qzg8fjtuesw7mcjagrb0x2dxp 1085682 1085681 2026-06-24T17:09:03Z Freigut 8945 /* Stadt Langetau */ 1085682 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D'Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychouffe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] h53rhzngoe80zkfhw2vcckb63j0pwtr 1085683 1085682 2026-06-24T17:09:13Z Freigut 8945 /* Stadt Langetau */ 1085683 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appèzöll Innèrrhodè]], [[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]] ==== *''D'Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschtè? *''Dè Fritzli:'' Jò, i ha dreu Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== *''D' Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? *''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Angke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== *''D`Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? *''S`Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== *''d'Muetter (d'Mamme, s'Mami):'' Bisch uff em Märt go ichaufe (gange go poschte)? *''dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti kchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * D Muatr: 'Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi?' * Ds Fritzle: 'Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft.' neuer: * Ds Fritzle: 'Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== *''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? *''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * D Moatr: 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * s Fritzli: 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== *''D’ Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? *''S’ Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== *''D`Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? *''S`Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D'Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== *''D Muätter'': Bisch uffem Märt gsii gu poschtne? *''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * D' Muatr: 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * 'S Fritzli: 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== *D Muetter: Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? *Dr Fritzli: Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== *''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? *''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und ä Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== *'' 'D'Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== *'' D'Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? *'' S'Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== *''D'Mueter:'' Bisch ufem Märcht gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gümel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''z Frizzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== *''D' Mueter:''' Bisch ufem Märit gsi, go ychouffe/boschte? *''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== *''D'Muetter:''' Besch ofem Märt gsi go poschte? *''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== *''D'Mueter:''' Besch ofem Märed gsy go boschte? *''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch ofem Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? *''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== *''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? *''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== *''D`Muètèr:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? *''Dä Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== *''D'Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? *''Dä Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 04nhdijaryrqsyob3xdmkdxwehcf397 1085684 1085683 2026-06-24T17:19:43Z Freigut 8945 /* Hochalemannisch */ 1085684 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appezöll Innerhode]], [[Appenzell (Dorf)|Appezöll]] ==== * ''D Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschte? * ''De Fritzli:'' Jò, i ha dröi Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== * ''D Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? * ''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Anke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== * ''D Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-Gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== * ''D Muetter (d Mamme, s Mami):'' Bisch uff em Märt go ichauffe (gange go poschte)? * ''Dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti gchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * ''D Muatr:'' Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi? * ''Ds Fritzle:'' Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft. neuer: * ''Ds Fritzle:'' Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== * ''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? * ''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * ''D Moatr:'' 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * ''S Fritzli:'' 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== * ''D Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? * ''S Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== * ''D Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? * ''S Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== * ''D Muätter'': Bisch uff em Märt gsii gu poschtne? * ''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== * ''D Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * ''D Muatr:'' 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * ''S Fritzli:'' 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== * ''D Muetter:'' Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? * ''Dr Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== * ''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? * ''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg (elter: zwaahundertfüfzg) Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und e Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== * ''D Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== * '' D Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? * '' S Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märcht gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gumel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''ts Fritzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== * ''D Mueter:''' Bisch ufe m Märit gsi, go ychouffe/boschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== * ''D Muetter:''' Besch of em Märt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== * ''D Mueter:''' Besch of em Märed gsy go boschte? * ''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== * ''D Muet r:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? * ''De Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== * ''D Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? * ''Də Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] ggwnzvcmjf4syq280nxr9zwhs2x5sah 1085685 1085684 2026-06-24T17:20:23Z Freigut 8945 /* Oschtschwyz */ 1085685 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appezöll Innerhode]], [[Appenzell (Dorf)|Appezöll]] ==== * ''D Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschte? * ''De Fritzli:'' Jò, i ha dröi Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== * ''D Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? * ''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Anke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== * ''D Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-Gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== * ''D Muetter (d Mamme, s Mami):'' Bisch uff em Märt go ichauffe (gange go poschte)? * ''Dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti gchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * ''D Muatr:'' Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi? * ''Ds Fritzle:'' Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft. neuer: * ''Ds Fritzle:'' Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== * ''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? * ''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * ''D Moatr:'' 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * ''S Fritzli:'' 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== * ''D Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? * ''S Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== * ''D Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? * ''S Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== * ''D Muätter'': Bisch uff em Märt gsii gu poschtne? * ''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== * ''D Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * ''D Muatr:'' 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * ''S Fritzli:'' 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== * ''D Muetter:'' Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? * ''Dr Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== * ''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? * ''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Gomfi und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg (elter: zwaahondertföfzg) Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und e Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== * ''D Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== * '' D Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? * '' S Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märcht gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gumel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''ts Fritzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== * ''D Mueter:''' Bisch ufe m Märit gsi, go ychouffe/boschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== * ''D Muetter:''' Besch of em Märt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== * ''D Mueter:''' Besch of em Märed gsy go boschte? * ''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== * ''D Muet r:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? * ''De Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== * ''D Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? * ''Də Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] smh1w1wlfdp72m6e0gzk11cwlz2roq6 1085689 1085685 2026-06-24T18:22:01Z B.A.Enz 19520 /* Lungern (Obwalden) */ sorry, IP vom 4. Mäiä 2005: sicher nid mid «G-» 1085689 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appezöll Innerhode]], [[Appenzell (Dorf)|Appezöll]] ==== * ''D Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschte? * ''De Fritzli:'' Jò, i ha dröi Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== * ''D Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? * ''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Anke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== * ''D Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-Gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== * ''D Muetter (d Mamme, s Mami):'' Bisch uff em Märt go ichauffe (gange go poschte)? * ''Dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti gchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * ''D Muatr:'' Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi? * ''Ds Fritzle:'' Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft. neuer: * ''Ds Fritzle:'' Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== * ''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? * ''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * ''D Moatr:'' 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * ''S Fritzli:'' 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== * ''D Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? * ''S Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== * ''D Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? * ''S Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== * ''D Muätter'': Bisch uff em Märt gsii gu poschtne? * ''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== * ''D Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * ''D Muatr:'' 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * ''S Fritzli:'' 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== * ''D Muetter:'' Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? * ''Dr Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== * ''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsii go ichoifä? * ''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha drii Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Kumfityyrä und äs Pack Schbagetti gchoift. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg (elter: zwaahondertföfzg) Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und e Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== * ''D Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== * '' D Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? * '' S Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märcht gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gumel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''ts Fritzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== * ''D Mueter:''' Bisch ufe m Märit gsi, go ychouffe/boschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== * ''D Muetter:''' Besch of em Märt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== * ''D Mueter:''' Besch of em Märed gsy go boschte? * ''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== * ''D Muet r:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? * ''De Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== * ''D Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? * ''Də Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] 14npwsre5xwkm1nfq3dl2sr7lg5emon 1085713 1085689 2026-06-25T09:47:01Z Freigut 8945 /* Lungern (Obwalden) */ dann laut Imfeld auch so? 1085713 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Alemannische Byspilsatz}} [[Datei:Alemannisch.png|miniatur|300px|Alemannischer Schprôchruum]] S [[Alemannische Dialekte|Alemannische]] isch en vilsytige [[Dialekt|Dialäkt]], wo z.&nbsp;T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. == 1. Bispiusatz == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === *''Mutter:'' Warst du auf dem Markt einkaufen? *''Fritzchen:'' Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250&nbsp;g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. [[Datei:AlemByspylsatz Ort1.svg|right|600px]] === [[Schwäbisch]] === ==== Neckar-Alb-Schwäbisch ==== *''D Muader:'' Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? *''S Fritzle:'' Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. ==== Heuberg-Schwäbisch (südlicher Albzipfel) ==== *''Et`Muedtr:'' Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? *''Es`Fritzli:'' Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. ==== [[Baar (Landschaft)|Baar]]-Schwäbisch (östliche Baar vorm Iibergang zom Niideralemanischä) ==== *''d'Muttr:'' Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? *''dr Fritz:'' Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. ==== Hesselberg-Schwäbisch (Nordost-Sprachraumgrenze) ==== *''D Muatr:'' Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? *''S Fritzla:'' Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. ==== Âugschburg (Oschtschwäbisch) ==== *''D'Muadr:'' Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? *''Z'Fritzle:'' Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz ond ar Päggle Schbageddi kâofft/kofft (khâbt). ==== [[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D`M`ttr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gsai/gwäa? *''S`Fridzle:'' Joa, i hoan drei Kilo Erdepfel/Bodabirra, e halbs Pfund Buttr, e Glahs Treibles-Gsälz und en Pagg Spaghetti kauft. ==== [[Aulendorf|Auledorf]]/[[Oberschwaben|Ohbrland]] ==== *''D Muoder:'' Bisch uf em Markt gwäa ge eikaufa? *''S Fritzla:'' I hon segs Bfund Bodabira, zwoihundertfuchzg Gramm Budder, a Glas Johannesbeergsälz ond e Bhäggla Spageddi kaufd. ==== [[Ravensburg|Raveschburg]] ==== *''D'Mudder:'' Bisch du aufem Markdd ge eikaufe gwä? *''S'Fritzle:'' Jo, I hon drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Buddr, e Gläsle Treiblegsälz ond e Päckle Schbbageddi kaufdd. ==== [[Sigmaringen|Semerenga]] (Sprachraumgrenze Schwäbisch / Bodenseealemannisch) ==== *''D`Muatr:'' Bischd auffm Mah`gd eikaufa gsei? *''S`Fridzle:'' Joa, i han drey Killo (sechs Pfund) Headepfl, å halbs Pfund Buaddr, å Glaas Johannisbeermarmelahd ond å Päggle Schbagedti kaufd. ==== [[Unterallgäu]] ([[Memmingen|Memminga]]) ==== *''D`Muattr:'' Bisch auffm Markt eikaufa gwea? *''S`Fritzla:'' Ja, i hau drei Kilo Bodabira, a halbs Pfond Buttr, a Glahs Johannisbeermarmelad und an Pagg Schbahgeddi kauft. ==== [[Reutte]] ([[Tirol]]) ==== * D' Muater: 'Bisch aufm Markt inkoufa gwest? * Dr Fritz: Joo, i hon drei Kilu Grumpara, a viertlkilo Butt'r und a Glous Johannesbeer-Gsalz und a Packle Spaghetti kooft. ==== [[Remstal|Remsdaal]] (bei Schduagerd) ==== *''D`Muadr:'' Bisch uffem Markt aekaofa gwä? *''S`Fritzle:'' Ja, i han drei Kilo Erbiire, a halbpfond Buddr, a Glas Dreiblesgsälz ond a Päggle Schbaggeddi kaoft. === [[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch / Nideralemannisch]] === ==== [[Basel]] am mim Rhy ==== *''d'Muetter:'' Bisch uff em Märt gsi go yykaufe? *''dr Fritzli:'' Joo, y(ch) ha drey Kilo Härdepfel, e halb Pfund Angge, e Glaas Johannisbeeri-Gomfi (Santihanstryybel-Gomfi) und e Paggig Schbagetti kauft. ==== [[Freiburg im Breisgau|Friiburg]], [[Breisgau|Brisgau]] (Suidbaade) ==== *'' D'Mamme:'' Bisch zum iikaufe uffem Friiburger Märkt gsi? *'' S' Fritzli: ''Hajoh, i hab drei Kilo Härdäbfel, e halbs Pfund Budder, e Gläsli Hannstriebelemarmelad un e Päggli Schbagetti kauft. ==== [[Furtwangen|Furtwange]], [[Hochschwarzwald]] (Suidbaade) ==== *'' D'Muetr:'' Bisch iikoufe uff'm Markt gsi? *'' S' Fritzle: ''Häjó, ich han drei Kilo Härdebfel, ä halb Pfund Angge, ä Glaas Wibeerlimuäss un ä Päckli Schbagetti kouft. ==== [[Iffezheim|Iffze]], Middlbade ==== *''D`Muuder:'' Bisch uff'm Märk ingkoufe gwä? *''S`Fritzel:'' Joo, i hab drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfund Budda, e Glas Johonnisbeerschlecksl un e Päckl Schbaigeddi koufd. ==== [[Kork]] (Kerkerisch/Hanauerisch), Middlbade/Hanauerland ==== *''D`Mamme:'' Bisch uff'm Märkt innkaoufe gsinn? *''S`Fritzl:'' Hajo, drej Kilo Grumbeere, ä halb Pfund Budder, ä Glääsl Kannstriewlsschläggl un e Päggl Schbaggeddi hawwi g'kaouft! ==== [[Renchen-Ulm]], Ortenau/Renchtal ==== *''d' Mamme: ''Bisch uffm Märgd iikaufe gsii? *'''s Fritzl: ''Hajo, ich ha drey Kilo Ärdepfl, e halbs Pfund Budder, ä Gläsl Hansdriebelschlecksel un ä Päggl Schbageddi kauft. ==== Hohberg-[[Hofweier|Hofier]], Ortenau ==== *''d' Müader: ''Bisch uffm Märikt iikaufe gsii? *'''s Fritzli: ''Hajo, i hab drey Kilo Ärdepfl, e halb Pfund Budder, e Glas Hanstriewilischläckli un e Päckli Schbageddii kauft. ==== [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii ge iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich hab drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Johannisbeer-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Ihringen|Ihringe]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]] ==== *''d Mueter:'' Bisch uf em Märgd gsii go iikaüfe? *''s Fritzli:'' Jo, ich han drej Kilo Härdebfel, e halb Bfund Budder, e Glas Hansedriibili-Güüts un e Paggung Schbageddi kaüfd. ==== [[Herrlisheim (Unterelsass)|Harrelse]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Marik inkoefe gwann? *''S Frìtzel:''Ajoo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlbs Pfùnd Bùdder, e Glàs Johànnesbeerekùnfitür ùn e Packele Spàghetti gkoeft. ==== [[Straßburg|Strossbùri]], Ùnterelsàss ==== *''D Màmme:''Bìsch ùffem Märik inkaafe gsìnn? *''S Frìtzel:''Ajo, Ich hàb dréi Kilo Grùmmbeere, e hàlwes Pfùnd Bùdder, e Glàs Johannesbeerekonfitür ùn e Päckel Spàghetti gekaaft. ==== [[Oberehnheim|Owernah]], Unterelsass ==== *''d'Màmme:'' Besch dü uf'm Marik inkeüfe gsé? *''s'Fritzle:'' Hajo, ich hàb drej Kilo Hàrdepfel, e hàlb Pfund Butter, e Glàs Johannesbeerkonfitür/schleckl un e Packl Spàghetti gkeuft. ==== [[Mülhausen|Milhüse]], Oberelsass ==== *''d'Màmma:'' Besch dü uf'm Màrkt iikàüfa gsé? *''s'Fritzla:'' Hajo, ech hà drej Kilo Hàrdepfel, a hàlb Pfund Butter, a Glàs Johànnesbeerkonfitür un a Pàckla Spàghetti kàüft. === [[Bodenseealemannisch|Bodesee-Alemannisch / Mittelalemannisch]] === ==== Weschdlichä [[Bodensee|Boddesee]] ==== *'' 'D'Modder:'' Bischd uff äm Markt gi iikaufä gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i ha drei Kilo Herdepfl, ä halbs Pfund Buddr, a Glas Johannesbeer-I'gmax und ä Päckle Schbagetti kauft. ==== z'[[Überlingen|Iberlinge]] ==== *'' 'D'Mame:'' Bischt uff m'Mart go iikaufe gsi? *'' 'S'Fritzle:'' Jó, i hon drei Kilo Härdäpfl, ä halbs Pfund Buttr, a Glas Johannesbeer-Marmelad und en Pack Schpagetti gkouft. ==== [[Allgäu|Weschtallgäu]] ==== *''D`Mueter:'' Bisch üf`m Maart bim iikoufe gsi? *''S`Fritzle:'' Jo, i ho drei Kilo Grumbra, a halbs Pfund Butter, a Glas Johannesbeer-Marmelaad und a Packung Schpagetti kouft. ==== [[Egg (Vorarlberg)|Egg]] ([[Bregenzerwald]]) ==== *'' 'D'Mama:'' Bischt ufm Maart ga inkoufo gsinn? *'' 'S'Fritzlä:''Jo, i hea drü Kilo Grumppra, a Schlägle Buttor, a Glas Johannisbeer-Insutt und an Pack Schpagetti kouft. ==== [[Chur|Khur]] ==== *''d Mamma:'' Bisch uf am Marcht gsii gu iikaufa? *''dr Frizzli:'' Jô, i han drei Khilo Herdöpfal, as halbs Pfund Buttar, as Glas Trüübli-Komfi und a Pakhig Schpagetti khauft. ==== [[Stockach|Schtocke]] ==== *'' 'D'Mamme:'' Bisch ufm Markt gsi ge eikaufe? *'' 'S'Fritzle:'' Jo, i hon drei Kilo Herdäpfel, a haalbs Pfund Buttr, a Glas Johannisbeer-Marmelad und en Packe Schpagetti gkouft. === [[Hochalemannisch]] === ==== [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appezöll Innerhode]], [[Appenzell (Dorf)|Appezöll]] ==== * ''D Muètè:'' Bisch z Maat gi pòschte? * ''De Fritzli:'' Jò, i ha dröi Kilo Hèdepfl, zwähòndèdföfzg Gramm Schmaalz, è Glas Sanntjohannsbèi-Latwèri ònd èn Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Balsthal|Bauschtu]], (Balsthal, SO) ==== * ''D Mama:'' Bisch ufm Märed gsy go Komissione mache? * ''S Fritzli:'' Jo, e ha drü Kilo Härdöpfu, s haubs Pfung Anke, s Glas Trübeligommfi un a Packig Schpagetti gchauft. ==== [[Balzers]] ([[Liechtenstein|Liachtaschta]]) ==== * ''D Mama:'' Bischt uffm Markt am iikofa gse? * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfel, a viartel Kilo Putter, a Glas Johannisbeer-Gonfi und an Pack Schbageti koft. ==== [[Kanton Basel-Landschaft|Obers Baselbiet]] ==== * ''D Muetter (d Mamme, s Mami):'' Bisch uff em Märt go ichauffe (gange go poschte)? * ''Dr Fritzli:'' Jä (Jo), ich han drei Kilo Härdöpfel, e halbs Pfund Buttr (Angge), e Glas Johannisbeer-Gonfi (Gomfi) und e Päckli Spagetti gchauft. ==== [[Bludenz|Bludaz]] ([[Walgau]], Vorarlberg) ==== * ''D Muatr:'' Bisch ufm Maarkt iikoofa gsi? * ''Ds Fritzle:'' Joo, i ha drä Kilo Herdöpfl, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannispeergonfi und an Pack Schpagetti kooft. neuer: * ''Ds Fritzle:'' Joo, i hon drei Kilo Kartoffla, a Viertlkilo Puttr, a Glas Johannisbeermarmelad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Bern|Bärn]], [[Kanton Bern|Bärn]] ==== * ''Ds Mami:'' Bisch ụf ə Märit ga kömerle? * ''Dr Fritzli:'' Ja, i ha drụ̈ Kilo Härdöpfu, əs haubs Pfung Ankə, əs Glās Meertrụ̈bəli-Gonfi u nəs Pack Spagetti gchouft. ==== [[Oberriet SG|Oberriet]] ([[St. Galler Rheintal|Sangaller Rhintl]]) ==== * ''D Moatr:'' 'Beascht ufm Maat gi pôschta gsi?' * ''S Fritzli:'' 'Jô, i ha drei Kilo Häadöpfil (Grumpara), a halbpfund Schmaalz, a Glas Jahannisbeer-Hunk und an Pack Schpagetti kooft.' ==== [[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]] (de letschdi Zipfel) ==== * ''D Mamme: ''Bisch uf em Märt gsi go iichaufe? * ''S Fritzli: ''Jo, ich ha drai Kilo Herdöpfel, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeeri-Gutzi und e Packig Spagetti gchauft. ==== [[Lörrach]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mamme: Bisch ùf em Märt gsìì gò iichaufe?'' * ''S Fritzlì: Joo, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfùnd Anke, e Glaas Johannisbeeri-Gòmfi ùn e Packig Spaghetti chauft. ==== [[Weil am Rhein|Wil am Rhii]], [[Markgräflerland]] (Südweschtbade im Dreiländereck) ==== * ''D Müder:'' Bisch uff'm Märt go iichaufe gsi? * ''S Fritzli:'' Joo, i ha drei Kilo Grumbiire, ä halbs Pfund Angge, ä Glas Zanderli-Gützeli un ä Packig Schbageddi gchauft. ==== [[Ebringen|Ebringe]], [[Markgräflerland|Markgrääflerland]] ==== * ''D Mueder: Bisch uffem Märkt go iichaufe gsi?'' * ''S Fritzlì: Jo, i ha drei Kilo Herdepfel, e halbs Pfund Budder, e Glas Johannisbeere-Schlägg un e Päckli Spaghettli gchauft. ==== [[Glarnerland]] ==== * ''D Muätter'': Bisch uff em Märt gsii gu poschtne? * ''Dr Fritzli:'' Jaa, ich ha drüü Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Anggä, äs Glaas Johannisbeeri-Gomfi und es Phagg Schpagetti gchauft. ==== [[Freiamt (Schweiz)|Freyamt]] (südöschtleche Teil vom Aargou) ==== * ''D Muetter:''' Besch ofem Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfu, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübeli-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Lustenau|Luschtnou]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal, Unterland]]) ==== * ''D Muatr:'' 'Bioscht ufm Markdt ga botta gsin? * ''S Fritzli:'' 'Jô, i han drü Kilo Grompira, a viertl Kilo Buttr und a glas Johannisbeer-Honk und a Päckli Spaghetti pottat (kouft). ==== [[Messen|Messä]], südlechschti Gmeind vom [[Kanton Solothurn|Kanton Soledurn]] ==== * ''D Muetter:'' Bisch uf em Märet gsi go iichouffe? * ''Dr Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Angke, es Glesli Meerdrübeligumfi unes Päckli Schpagetti gchouft. ==== [[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau]] (Siidweschdbaade) ==== *''D Möeder:'' Bisch ùf em Määrd gsii go yychaufe? *''Dr Fridsli:'' Joo, ich haa drèi Kilo Härdebfel, e halbs Bfùnd Angge, e Glaas Hansisdriibili-Göeds ùn e Pagig Schifsnuudle gchaufd. ==== [[Lungern]] ([[Kanton Obwalden|Obwalden]]) ==== * ''D Mioter:'' Bischt ufm Märt gsi go ichoiffä? * ''Dr Frizzli:'' Ja, ich ha dryy Kilo Häärdepfl, äs halbs Pfund Ankä, äs Glas Johannisber-Kumfityyrä und äs Pack Schbagetti gchoifd. ==== [[Ostschweiz|Oschtschwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf de Märt go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfel, zwäihunderfüfzg (elter: zwaahondertföfzg) Gramm Butter (elter: Schmalz), ä Glas Johannisbeer-Gomfi und e Päckli Schpaghetti gchauft. ==== [[Rankweil|Rankwil]] ([[Vorarlberger Rheintal|Vorarlberger Rhytal]]) ==== * ''D Muettr:'' Bisch offem Markt gi iikofa gsi? (älter: Bescht off da Markt ga iikofa gsi?) * ''S Fritzle:'' Jo, i ha drü Kilo Herdöpfl, a viertl Kila' Pottr, a Glas Johannisbeer-Marmalad und an Pack Schpagetti kooft. ==== [[Rheinfelden (Baden)|Badisch-Rhyfälde]], [[Hochrhein|Hochrhy]] ==== * '' D Müetter:'' Bisch ufem Markt go ykaufe gsi? * '' S Fritzli:'' Joo, ich haa drei Kilo Grumbire, e halbs Pfund Anke, e Glas Johannisbeerguuzi un e Packig Spagedti kauft. ==== [[Bezirk Schwyz|Schwyz]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märcht gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Gumel, äs halbs Pfund Anke, äs Glas Trüübäli-Kumfi und äs Pack Schpagetti gchauft. ==== [[Sursee|Soorsi]] (Sursee, LU) ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Määrt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. Ech ha drüü Kilo Häppere, es haubs Pfond Anke, es Glaas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Vals GR|Vals]] ([[Kanton Graubünden|Graubünde]]) ==== * ''t Muätär:'' Bescht z Märt ggsi? * ''ts Fritzli:'' Jaa, ech hän drii Kilo Härdöppfäl, äs halbs Pfund Schmaalz, äs Gglass Johanäsberi-Kompfitüürä und äs Päcktli Schpagetti ggchauft. ==== [[Langenthal|Stadt Langetau]] ==== * ''D Mueter:''' Bisch ufe m Märit gsi, go ychouffe/boschte? * ''De Fritzli:'' Jo, i ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfung Anke, es Glas Meertrüübeli-Gonfi u es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Luzern|Stadt Lozärn]] ==== * ''D Muetter:''' Besch of em Märt gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo. ech ha drüü Kilo Härdöpfel, es halbs Pfond Anke, es Glas Trüübali-Komfi ond es Pack Schpaghetti gchauft. ==== [[Olten|Stadt Oute]] ==== * ''D Mueter:''' Besch of em Märed gsy go boschte? * ''Dr Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Meertrüübeli-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Obergösgen|Obergösge]] ==== * ''D Muetter:'' Besch of em Märed gsi go poschte? * ''De Fretzli:'' Jo, e ha drüü Kilo Härdöpfu, es haubs Pfond Anke (jünger: Botter), es Glas Truube-Gomfi und es Pack Schpagetti gchouft. ==== [[Zürich|Stadt Züri]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsy go poschte? * ''De Fritzli:'' Ja, ich ha drüü Kilo Hèrdöpfel, e halbs Pfund Anke (jünger: Butter), es Glaas Trüübeli-Gomfi (jünger: Johanisbeeri-Gomfi) und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zürich|Züri Oberland]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Mèèrt gsi go poschte? * ''De Fritzli:'' Jo, ich han drüü Kilo Häröpfel, es Halbpfund Anke, es Glaas Santehansebeeri-Gomfi und es Phack Schpagetti gchauft. ==== [[Zug (Stadt)|Stadt Zug]] ==== * ''D Mueter:'' Bisch uf em Märt gsi go poschte? * ''De Fritz:'' Ja, ech han drü Kilo Gummeli, es halbs Pfund Anke, es Glas Trüübeli-Gumfi und es Pack Schpaggeti gchauft. ==== [[Stühlingen|Stühlinge]] ([[Schwarzwald|Südschwarzwald]]) ==== * ''D Muet r:'' Bisch uffem Märkt gsi go ykaufe? * ''De Fritz:'' Joa, ich ha drei Kilo Hèrdöpfel, ä halbs Pfund Buttar, ä Glas Johannisbeer Marmelad und en Pack Schpagetti kauft. ==== [[Toggenburg|Toggeboərg]] ==== * ''D Muätə:'' Bisch uf dä Mäət go poschtə? * ''Də Fritzli:'' Jo, i ha drü Kilo Hèədöpfel, zwähondətföfzg Gramm Puttə (elter: Schmalz), ä Glas Johanisbeer-Gomfi und än Pack Schpaghetti gchauft. === [[Höchstalemannisch]] === ==== [[Raron|weschtlich Raron]] odär halt lägnu Dialäkt ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bischd uffum Määrt gsi ? * ''ds Fritzji:'' Ja, ha drii Kilo Härpfl, äs halbs Pfund Anku, äs Glas Hannisbärkonfitür und äs Päckli Spaghetti gchöift. ==== [[Simplon VS|Simpilu]] ([[Kanton Wallis|Wallis]]) ==== * ''d Müätär:'' Bisch dü uf um Marcht gsii ga ichöiffu? * ''ds Fritzji:'' Ja, ich hä drii Kilo Härpfil, 250&nbsp;g Aichu, us Glas Johanissbeer-Konfitür und us Pack Spaghetti gchöift. ==== [[Davos]], [[Graubünden]] ==== * ''D Mueter:'' Bischt ätten esie ufem Maarcht gsin ge ichauffe? * ''Dr Fritzli:'' Gwüss, i han drii Kilo Herdöpfel, zwäihundertfüffzg Gramm Schmaalz, es Glaas Griifla-Ggomfi und es Pack Schpagetti gchauft. ==== [[St. Antoni|Santooni]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''d Mueter:'' Bǜschù ùf ùm Määrit gsyy? * ''ds Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kylo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeli-Ggompfi ún as Päckli Spagetti gchùùft. ==== [[Frutigen|Frutige]] ([[Berner Oberland]]) ==== * ''D Mueter: ''Bisch uf em Märit gsii ga iichùùffe (oder: ga kömerle)? * ''Dr Fritzli: ''Ja, i ha drü Kilo Häbla, äs Mödeli Ankä, äs Glas Meertrübeli-Gomfi un es Päckli Spaghetti gchùùft. ==== [[Zumholz FR|Zumhouz]] ([[Sensebezirk|Seisebezirk, FR]]) ==== * ''T Muetter:'' Büschu z Määret gsi ga iichùùffe? * ''De Fritzli:'' Ja, i ha drüü Kilo Häppere, as Mödeli Anke, as Glaas Trübeligompfi unas Päckli Schpaghetti gchùùft. === Sonschtige === ==== Kämpfelbach bei [[Pforzheim|Pforze]] ==== (Oberrhein-Alemannisch mit schwäbische un fränkische Eischläg) *''D`Muader:'' Bisch uff`m Markt eikaufa gwä? *''S`Fritzle:'' Hajo, i häb drei Kilo Grumbiire, e halbs Pfunn Budda, e Glas Hannsdreibles-Gsälz un a Päckle Schbageddi kaafd. ==== [[Rastatt|Raschdadderisch]], Middlbade (nua 5 Kilomeda von [[Iffezheim|Iffze]]) ==== *''D`Mudder:'' Bisch uff'm Moarkt eikaufe gwä? *''S`Fritzle:'' Joo, i heb drei Kilo Grumbeere, oi halb Pfund Budda, e Glos Johennisbeerschleck unn ä Bäggl Schbageddi koufd. == 2. Bispuisatz (us "[[Johann Peter Hebel]]") == === [[Hochdeutsch|Hochdütsch]] === * Seine Kindheit verlebte Hebel während der Wintermonate in Hausen im Wiesental, wo seine Eltern Weber waren. Im Sommer arbeiteten die Eltern als Dienstleute in einem Basler [[Daig|Patrizier]]-Haus. === [[Alemannisch]] === * Sinni Kíndhäät het de Hebbel wäärend de Wíndermónet dähääm im Wisedaal g'lääbt, wo sinni Eltre Wäber g'sinn sinn. Im Sommer hänn d'Eltre als Dienschtlitt imme Básler Badrízierhuus g'schafft ''([[Hanauerland]])'' * Ìn sinre Kìndhët het de Hebel wahred de Wìntermonet dhëëm ìm Wìsetààl gelaabt, wie sini Eltere Wawer sìn gewann. Ìm Sùmmer hàn d Eltere àls Dienschtlitt ìme Bàsler Pàtrizier-Hüss gschàfft. ''([[Département Bas-Rhin|Ùnterelsàss]])'' * Sini Khindhait het dar Hebel wäärand da Wintarmoonat z Huusa im Wisataal verlääbt, wo sini Eltara Wääbar gsi sind. Im Summar hend t Eltara als Dianschtlütt in ama Basler Patriziar-Huus gschafft. ''([[Chur]])'' * Schiini Chendhäit het där Hebel dörr t Wentärmaanät z Huusä em Wisätaal verläpt, waa schiini Eltärä Wäbär ggsi sent. Em Summär hent t Eltätä as Diänschtlütt emänä Baslär Patriziär-Huss ggwäärchät. ''([[Vals GR|Vals]] [fals] (Graubünden))'' * Sini Chindheit hät dr Hebel während dä Wintermonät z'Huuse im Wiesedal voläbt, wo sini Ältere Wäber gsi sin. Im Summer hän d'Ältere als Dienschtlüt inemne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Weil am Rhein|Wiil am Rhii]] (Südbade))'' * In sinere Chinderzit het dr Hebel iber d'Wintermunät z'Hüse im Wiisedal gwohnt, wo sini Eltere Wäber gsi sin. Iber dr Summer hän d'Eltere as Dienschtlit imene Basler Patrizier-Hüs gschafft. ''([[Ebringen|Ebringe (Markgräflerland)]] (Südbade))'' * Siini Chindheit het de Hebel während de Wintermonet z’Huuse im Wiesetal verläbt, wo siini Eltere Weber gsi sin. Im Summer hän d’Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Grenzach-Wyhlen|Chränzach]], [[Markgräflerland]])'' * Sinni Chìndheit hät de Hebel während de Wìndermonet z Huse ìm Wììsedaal verläbt, wùù sinni Èltere Wäber gsìì sìn. Ìm Sùmmer hän d'Èltere als Dienschtlütt ì'me-ne Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Lörrach]], Markgrääflerland) * Als Bueb isch de Hebel amel im Winter z Huuse im Wisetal gsi, wo sini Eltere Wäber gsii sind. Im Sumer sind dänn d Eltere im e Basler Patrizierhuus z Dienst gange. ''([[Zürich|Züri]])'' * I siner Juget hät de Hebel de Winter duur z Huuse im Wisetal gläbt, wo sini Eltere Wäber gsii sind. De Sumer duur händ d Eltere als Dienschtlüüt imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Zürich|Züri Oberland]])'' * Äs Chend hettr Hebu im Wentr ame be sinen Eutere z'Huuse im Wesetaau gläbt. Di händ deet äs Wäbr gschaffet. Im Sommer hänzzi imene Basler Hèrehuus gschaffet. ''([[Aarau]])'' * Sini Chindhait hät dä Hebel i dä Wintermönet z'Huuse im Wiestal vobrocht, wo sini Elterä Wäber gsi sind. Im Sommer hend sini Elterä als Diänschtlüüt imenä Basler Patriziärhuus gschafft. ''([[Kanton St. Gallen|Sanggallä]])'' * Syni Chendheit het der Hebel während de Wentermönet z'Huuse em Wisetau verbrocht, wo syni Öutere Wäber gsy se. Em Sommer hei d' Öutere aus Dienschtlüt em-ene Basler Patrizierhuus gschafft. ''([[Olten|Olte]])'' * Sini Chindhäit hed dä Hebl während dä Winttermönett Zhuse im Wisätaal verbracht wo sini Ältere Wäber gsi sind. Im Summär hend sini Alte als Dienstbote imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Schwyz|Schwyz]])'' * Sini Chindhäidt het dä Heibl wärentä Wintermönet zhuuse im wiisätaal verbrouchdt wouä sini Eltere gwäbbt hend. Im Summr hend sini Eldtere als Dienstboudt imene Basler Herrähuus gschaffet. ''([[Bezirk Einsiedeln|Eisiidle]])'' * I syrə Chindheit het dər Hebu im Winter z Hụsən im Wisətāu gläbt, wo syni Eutərə Wäbər sy gsȳ. Im Summər hei d Eutərən aus Dientschtlụ̈t imnə Baslər Patrizjərhụụs gschaffət. ''([[Bern|Bǟrn]])'' * Sinre Chkindheid hot de Häbl i de Wintrmohnädd z'Haus em Wiissädaal gläbt, wo d'Eltre Wäbber gsi sind. Em Summr händ d'Eltre aas Dinschtlüüt ge Basel i em Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Radolfzell am Bodensee|Radolfzell]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sii Kindhait hot də Hebl i də Wintərmoonət z Huusə im Wisətaal vələbt, wo sini Eltərə Wəbər gsi sind. Im Summər hond d Eltərə as Diinstləit i mənə Baslər Patriziər-Huus gschaffət. ''([[Linzgau]]/[[Bodensee|Bodesee]])'' * Sine Kindheit heät dr Hebl im Wintr z'Huusa im Wiesatal gläabt, wo sine Ältra Weabr gsi sind. Im Summr hond d'Ältra als Dientschtlüt inam Basler Patrizjerhuus gschafft. ''([[Bregenz]], [[Vorarlberg]])'' * Siini Kindhait hot dr Hebbl im Wintr z Huusa im Wiisatal gläbbt, wo siini Eltera Wäbbr ksii sin. Im Summr hon d Eltera als Tianschpoota ima Baslr Patritzjerhuus kschaffat. ''([[Bludenz]], Vorarlberg)'' * Si Kindhoit hot dr Johann Hebl dr Wintr ibr z`Huuse im Wiisedtal verleabt, wo sine Ealtre Weaber gsi sind. De Summer ibr hond sine Ealtre als Diinschtleit im`ma Baasler Patrizier-Huus gschaffed. ''([[Allgäu|Weschtallgäu]])'' * Sei Kindheit haut dr Hebel in da Wintermonet z'Hausa im Wiisadal verleabt, wo seina Eltra Weabr gwea sind. Da Sommer ibr hand d'Eltra als Dinschtbotta imma Basler Patrizierhaus gschaffet. ''([[Allgäu|Unterallgäu]])'' * Si Kindheit hät da Hebl da Winter iber im Wisadal volebt, wo sine Leit Weber gsi sind. Im Summer hond sine Leit imma Basler Patrizierhaus gschaffad. ''([[Landkreis Rottweil|Rottwüül]])'' * Asä Kind hät dr Hebl im Winter i Hause im Wiisedaal gläbd, wo senne Leyt Wäbber gsee send. Im Sommer hond senne Leit imma Patrizierhaus i Bassl asä Dienschtleyt gschaffed. ''(Ostbaar)'' * As Chind hed der Heebel im Winder als z Huusen im Wiisedaal gläbd, wùù syyni Eldere Wääber gsii sin. Im Sùmer hän d Elderen as Dienschdlyd in eme Baasler Padryyzjerhuus gschafd. ''([[Opfingen|Obfige]], [[Breisgau|Brisgau]])'' * Syyni Kindhait het dr Heebel während de Winddermoonet z Huusen im Wiisedaal verläbt, wo syni Elddere Wäber gsi sin.Im Summer hän d'Elddere als Dienschtlyt imene Basler Badrizierhuus gschafft. ''([[Basel]])'' * Schini Chindheit her där Hebul währund dä Wintärmonatä im Huis im Wiäsutelji värläbt, wa schini Eltru Wäbär sind gsii. Im Summär hent d'Eltru als Diänschtlit imunu Baslär-Paritzer-Huis gschaffut. ''([[Simplon VS|Simpilu]] / [[Kanton Wallis|Wallis]])'' * Wo de Hebù no as Chin gsyy isch, het er wärend de Wintermaanet z Huuse im Wisetaau gläbt, wo synner Öütere Wääber gsyy sy. Im Sùmmer hii d Öütere ime'n a Basler Patryzier-Huus ùs Dienschtlütt gschaffet. ''([[St. Antoni FR|Santooni]] / Seisebezirk, FR) * Sei Kendheit hot dr Hebl während de Wendermonet en Hause em Wiesadal verläbt, wo seine Eltra Wäber waret. Em Sommr hen d'Eltra als Dennschtleit em a Basler Patrizer-Haus gschafft. ''([[Stuttgart|Schduagert]])'' *Sei Kindhait hedd da Hebel während da Wintermonät in Hause im Wissedal verläbt, wo sei Eldern Wäber gwä sinn. Im Summer hen d´Eldern als Dienschtlitt imme Basler Patrizier-Huus gschafft. ''([[Kuppenheim|Kuppene]], Middlbade)'' * Sii Kindhait hätt dr Hebbl während dr Wiitermounet z'House im Wisedtaal vrläbt, wo sini Eltre Wäbbr waared/gsi sind. Im Summr hond't'Eltre als Dinschtleit ime Baaslr Patrizier-Hous gschaffet. ''(Schwäbisch vum [[Schwäbische Alb|Haiberg]] / am Südalbzipfeli)'' * Sii Chindhäit hed dr Hebl währnd dä Wintrmaanet z Huisä im Wisätal vrbläbt, wo siinr Elträ Wäbr gsi sind. Im Summr häind d Elträ as Tiänschtliit imnä Baslr Patrizier-Huis gschaffed. ''([[Lungern]], [[Obwalden|Obwalde]])'' * Sini Chendheit hed de Hebu währed de Wentermönet z'Huuse im Wiisetau verläbt, wo sini Öutere Wäber gsi send. Em Sommer hend d'Öutere aus Dienschtlüüt imene Basler Patrizier-Huus gschaffet. ''(Soorsi, [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]])'' * Sine Göbljôhr hat dr Hebl duro Wiotor dahoam im Wiasotal vorbrôt, wo sine Eltora Wäabar gsin sand. Im Summor händ d Eltora als Dionschtlüt in am Baslar Patriziar-Huus gschaffot. ''Wäldarisch aus [[Andelsbuch]] im [[Bregenzerwald]] (Vorarlberg) * Wo'ar nõ å Kind gsai isch hoat dr'Hebl im Wenter z'Hause im Wiesedal glebt, wo seine Leid Wäber gwäse sind. Im Sommr hand d'Leid äs "Dienschdleid" imma Haus võ so Reiche z'Basl gschaffed. ''(Oberschwäbisch vo [[Sigmaringen|Semerenge]])'' * Wu dr Hebel noch e Kind gsii isch, hed-er während dr Windermoned z Hüüse im Wiisedal gläbd, wu sini Eldere Wäber gsii sin. Im Summer hän d Eldere as Diänschtlid im e Basler Padriziär-Hüüs gschaffd. Oder: Si Kindheit hed dr Hebel … verläbd … usw. ''(Dialäkt vu [[Oberrotweil|Rothwiil]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuehl]]([[Oberrheinalemannisch|Oberrhiinalemannisch]]))'' * Wôu'ar/wô'ra no a Kind g'wésar isch, hôddar Hebel iabar d'Windarmonat/Wendarmonat in/en Hâusa im/em Wiasardâl g'lebbt/g'leabt, wo/wôu soine Eldara/Eldarn Weabar g'wésar sin/sen[d]. Im Sommar hând/hâm d'Eldara/Eldarn als Dianschtleit in'ram Baslar Patriziar-Hâus garbadd/g'schâfft. (''In ond umara d'Augschbuarrgar Stâdtgegad'') * Wo-nr no a klois Kind gwäa/gsai isch, håt dr Hebl im Winddr z'Hausa im Wiesadal gläabt, wo saine Leit Wäabr gwäa/gsai sind. Im Sommr hont seine Leit as Dienschdleit imma Basler Padritzier Hous gschaffet. ''(Obrschwäbisch vom obera Schussadal (nördlich vo [[Weingarten (Württemberg)|Wãẽgaade]] / [[Ravensburg|Raveschbrg]] * Als Chind het dr Hebel im Winter z Huse im Wisetal gwoont, wo syner Eltere Wäber sy gsy. Im Summer hii d Eltere als Dienschtlüt imene Basler Patrizier-Hus gwärchet. ''([[Adelboden|Adelbode]], [[Kanton Bern|Kanton Bärn]])'' * Sãe Kindrzeit hòt dr Hebel ibr d'Wendrmonet z'Housa em Wysadal vrleabt, wo sãene Leit/Eltra Weabr gwäa send. Sommrs hend sãene Leit/Eltra als Deanstleit emma Baslr Patrizierhous gschafft. ''(Mund&acirc;rt im Esslingr Raum, f&otilde; dr Gegad um Obrdirgna ([[Obertürkheim]]), Kr&ograve;es Stuogrt (Kreis [[Stuttgart]]))'' * As Goof isch dè Hebl èm Weentè aadè z Huusè èm Wesètaal gse, wo emm siini Öltèrè dèheem gse sööd. Wèrèd èm Soomè heed emm siini Öltèrè aml as Diènschdlüüt imènè Patrizièhuus z Basl gwèèchèd. ''([[Appenzell (Dorf)|Appèzöll]], [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Kanto Appèzöll Innèroodè]])'' * As ä Kind hät de Hebl iwer de Winter z Huuse im Wisedahl gläbt, wo sine Eltre Wäber gsi sin. Iwer de Summer hän sine Eltre zBasl as Dienschtlitt immenä Patrizierhus gschaffet. ''(Oberrheinalemannisch/Bodenseealemannisch -Übergangszone (vo [[St. Georgen im Schwarzwald|Sanderge (St. Georgen)]] / [[Schwarzwald]]))'' * Sei Kindhait hot de Hebl i de Wintrmoonet in Housä im Wisädaal vrläbt, wo d'Eltre Webber gsi sind. Im Summr hond d'Eltre als Dienschtbote ime ne Patrizier-Hous z`Basel gschafft. ([[Konstanz|Konschtanz]]/[[Bodensee|Bodesee]]) * Sini Kindait wärre de Windermoonet het de Hebl in Huuse im Wiesädaal verläbt, wo sinne eldere Wääber gsi sin. Im Summer hänn d`Eldere als Dienschtlid inemä Baasler Patrizierhuus gschafft. ([[Ortenau]]) == Referenzä == <references /> [[Category:Alemannisch]] qxanblvrjoxiyjrysgc8v6e0nlbsh9j 0 2711 1085695 914841 2026-06-24T21:16:57Z Jcb 356 1085695 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Baske}} {{Basken/Tabel}} D '''Baske''' (''Euskaldunak'') sin ä Volk, wo im nördliche [[Spanien|Schpanie]] un im südwestliche [[Frankreich|Frankrych]] lebt. S Baskeland beschtôt us vier Provinze z Schpanie un drei z Frankrych – vo do chunnt die baskisch-nationalischtischi Parole «4+3=1» – und lyt in de weschtliche [[Pyrenäen|Pyrenäe]] un an dr Chüschte vur Bucht vo Biskaya. ==D Sprach== S Baskische ghört zu keinere Sprochfamilie; s isch weder [[Indogermanische Sprachfamilie|Indoeuropäisch]], no [[Afro-asiatische Sprachen|Afroasiatisch]], no [[Finno-ugrische Sprachen|Finno-ugrisch]] oder e [[Turksprachen|Turksprach]]; au e nöcheri Verwandtschaft mit dem Kaukasische isch nöd erwise. Interessanterwiis gits in dr [[Baskisch|Baskische Schprôch]] kei Begriff für ä "Bask" sundern numme ä Begriff für ä Baskischschprecher. == Gschicht == D Baske sin wahrschynlich s älteschti Volk vo [[Europa]] un hän warschynlich scho in dr [[Steinzeit|Schteizit]] in de Pyrenäe glabt. Dr genaui Urschprung vo de Baske isch aber nüt gchlärt. Im [[Römisches Reich|Römische Rych]] hän d Baske ä relativi Autonomy gnosse, un s Baskeland isch nüt romanisirt wôre. Nôchem Fall vum Römischi Rych hän d Baske sich gege d [[Franken (Volk)|Franke]] un d [[Goten|Gote]] müesse wehre; s ''[[Chanson de Roland]]'' basirt ufeme baskische Syg über ä fränkischi Armee.<ref name="britannica">"Chanson de Roland, La." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.</ref> Ä [[Feudalismus|Feudalsüschtem]] hät im Baskeland nie exischtyrt. Schlieslich sin d Baske unter d Herrschaft vo [[Kastilien|Kaschtilie]] gfalle, unter dr Bedingig dass iri traditioneli Schtammesrecht, d ''[[fueros]]'' reschpektyrt were. S isch wenig bekannt, aber d Baske hän zu de erfolgrychschte Entdecker un Seefahrer ghört; und es wird gsait, ass baskischi Fischer [[Amerika]] lang vor em [[Christoph Kolumbus|Kolumbus]] endeggt hän.<ref>Joseph Roy Castelli, ''Basques in the Western United States'', Ayer Publishing 1981, S. 67</ref> Di baskischi Autonomy hät z Frankrych nôch dr [[Französische Revolution|Franzessische Revolution]] gendet, un z Schpanie sin d ''fueros]'' nôch de [[Karlistenkriege|Karlischtechrieg]] ufghôbe wore.<ref name="britannica" /> Im früehe 19te Jôhrhundert isch dr [[Baskischer Nationalismus|Baskischi Nationalismus]] entschtande, vorallem durch de [[Sabino Arano]]. Während dere Zit isch s Baskeland ä wirtschaftlichs Zentrum gsi, vorallem wäge dr [[Stahl|Schtahlproduktion]]. Im [[Spanischer Bürgerkrieg|Schpanische Bürgerchrieg]] hän d Baske uf beidne Syte gchämpft, vorallem aber uf dr republikanische für iri Autonomy. Nôchem Chrieg hät s Baskeland unter em [[Francisco Franco|Franco]] unter schwere Repressalie müesse lyde; des hät schliesslich zu gwaltätigem Widerschtand gfürt, vorallem durch d Baskischi Terrororganisation [[ETA|’’Euskadi Ta Askatasuna’’ (ETA)]]. Nôchem End vum Frankoreschim isch em Baskeland Autonomy ygrüümt wore.<ref name="britannica" /> == Geografy == S schpanischi Baskeland (''[[Euskadi]]'') beschtôt us de drei Provinze [[Araba]], [[Bizkaia]] un [[Gipuzkoa]]. In dene drei Provinze labet 2.123.000 Mensche. Usserdem labet au Baske in dr Provinz [[Navarra]] un im Franzessische Baskeland (730.000), d Pyrenäe hän s Baskischi Volk nô nie trennt. Im Ganze gits ugfähr 3 Millione Baske. D meischte baskische [[Stadt|Schtädt]] hän sowohl baskischi als au schpanischi Name zum Byschpil [[Bilbo]] (Schpanisch Bilbao), [[Donostia]] (San Sebastián) un [[Gasteiz]] (Vitoria). D schpanische Name uf de Schilder wäret aber hüüfig vo baskische Nationalischte überschprüet, drum setze sich inzwische immer meh di baskische Name durch. Uugfähr 27% vur Bevölkrig schpricht Baskisch, fascht alli chönet aber au Schpanisch. == Fuessnote == <references /> [[Kategorie:Ethni]] [[Kategorie:Spanie]] [[Kategorie:Frankriich]] [[Kategorie:Baskeland]] 0e8lyp1q0bbbcmi9emgh1nf1du2apn7 0 4000 1085712 15108 2026-06-25T07:10:58Z EmausBot 12677 Uflösig vun de doppleti Wyterleitig zue [[GNU-FDL]] 1085712 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[GNU-FDL]] nmuhqhi3mgdn2dfks5050sg7yb655hy 0 4402 1085657 983406 2026-06-24T14:48:13Z Jcb 356 1085657 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Schwörstedt}} {{Infobox Gemeinde in Deutschland | Name = Schwörstedt | Name_amtlich = Schwörstadt | Wappen = Wappen Schwoerstadt.png | Breitengrad = 47/35/34/N | Längengrad = 07/52/49/E | Lageplan = Schwörstadt in LÖ.svg | Bundesland = Baden-Württemberg | Regierungsbezirk = [[Regierungsbezirk Freiburg|Friburg]] | Landkreis = Lörrach | Landkreisalem = Löörech | Höhe = 298 | Fläche = 20.08 | PLZ = 79739 | Vorwahl = 07762 | Kfz = LÖ | Gemeindeschlüssel = 08336082 | Gliederung = 2 [[Ortsteil]]e | Straße = Hauptstraße 107 | Website = [http://www.schwoerstadt.de/ www.schwoerstadt.de] | Bürgermeister = Christine Trautwein-Domschat | Bürgermeistertitel= Bürgermeisterin | DIAFAM =[[Alemannisch]] | DIALECT =[[Hochalemannisch]] | DIAREG =[[Dinkelbergisch]] | DIALOC = | DIAACT = }} '''Schwörstedt''' (amtlich ''Schwörstadt'') isch e [[Gemeinde|Gmeind]] im [[Landkreis Lörrach]] in [[Baden-Württemberg|Bade-Württeberg]]. == Geografie == Schwörstedt litt unmittelbar zwüschem [[Hochrhein|Hochrhy]] im Süde und em [[Dinkelberg]], nem Usläufer vom [[Südschwarzwald]], im Norde. De Ortsdeil [[Dossenbach|Dossebach]] litt ungfähr 3&nbsp;km nördlich vo Schwörstadt uffem Dinkelberg. De Ortsdeil Niiderdossebach ungfähr 2&nbsp;km nördlich vo Schwörstadt oder 1&nbsp;km südlich vo Dossebach. === Nochbergmeie === Nochbergmeie sinn am [[Rhein|Rhy]] die Städt [[Wehr (Baden)|Wehr]] un [[Bad Säckingen]] flussufwärts un [[Rheinfelden (Baden)|Rhifelde]] flussabwärts, sowie [[Möhlin AG|Möhli (CH)]] uff de andere Rhysidde äne. Im Norde grenzt Schwörstadt an [[Schopfheim|Schopfe]]. === Ortsgliederig === Die Gmei bestoht us de Ortsdeile Schwörstadt un Dossebach. === Igmeindige === [[Dossenbach|Dossebach]], 1971 == Gschicht == {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Lörrach)}} De Name ''Schwörstedt'' chunnt wahrschints uss de Zit, wo d [[Römer]], [[Kelten|Kelte]] und [[Alemannen|Alemanne]] gsydelt hän. Ursprünglig (um s 6. Johrhundert umme) hät s "Svercstat" ghyße; sæll isch e Zämmesetzig uss "Sver" (am Wasser glæge) und "Stet" (Stätte; evtl. au Verwys uff e Kastell). Deno hän sich di beide Ortsdeil Ober- und Nyderschwörstedt under de Kontrolle vo de Grafe vo Rhyfælde, Schönau, Stei und Wyladinge entwickelt. Vo de Zit denoch weiß mer nüt über s Schicksal vo Schwörstedt, allerdings werre si 1509 scho als selbständigi Gmeinde erwähnt, was wahrschints uff di schnælli Entwicklig von ene zruckgoht. Z Nyderschwörstedt hän sich wahrschints zerscht Fischer, spöter au Handwerker agsydelt. Z Oberschwörstedt isch de Ackerbau wichtiger gsi; uff alli Fäll hän beidi Gmeinde e separati Entwicklig gha. Erscht in de 1920er-Johr hät mer drüber diskutiert, di beide Ortsdeil z vereinige. D Bürger hän sich zwar gwehrt, s Inneministerium hät aber 1929 e Vereinigung erzwunge.<ref>{{Internetquelle |titel=www.schwoerstadt.de |url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=24 |zugriff=2008-09-23 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20070208080918/http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=24 |archiv-datum=2007-02-08 }}</ref> Ab 1972 het´s Planunge gä, in Schwörstadt ä Atomkraftwerk mit drei Druckwasserreaktore, mit nere Leischdung vun je 1300 MW z´baue. Doch d Mensche in de Region hän sich gwehrt un den Bau verhindered.<ref>https://www.mitwelt.org/akw-kkw-atomkraftwerk-schwoerstadt</ref> == Wahle == Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:<ref>Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: {{Webarchiv|url=https://www.statistik-bw.de/Wahlen/Landtag/ |wayback=20190707200830 |text=Landtagswahl |archiv-bot=2020-03-02 12:32:19 InternetArchiveBot }}</ref> {| class="wikitable" width=350 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Johr''' || '''CDU''' || '''SPD''' || '''FDP''' || '''Grüeni''' || '''Linki'''¹ || '''AfD''' || '''Suschtigi''' |- align=center |align=left| '''2016''' || 27,5 % || 15,5 % || 5,8 % || 30,9 % || 2,3 % || 11,6 % || 6,3 % |- align=center |align=left| '''2011''' || 36,7 % || 30,2 % || 4,5 % || 20,5 % || 2 % || || 6,2 % |- align=center |align=left| '''2006''' || 43,6 % || 33,2 % || 7,4 % || 7,4 % || 1,8 % || || 6,6 % |} ¹ 2006: WASG, sit 2011: Die Linke == Freizit == D Lag am Dreiländereck Dütschland-Schwiz-Frankrych, d Nöchi zum [[Feldberg im Schwarzwald|F&aelig;ldberg]] und zum [[Wiesental|Wiesedal]] sin für d Schwörstädter Wirtschaft e Vordeil. Wanderige em [[Rhein|Rhy]] entlang werre durch s Wægnetz und d Wälder begünstigt. Regional bekannt isch au s Schwörstädter Rhyschwimmbad.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=18 |wayback=20070525121024 |text=Archivierte Kopie |archiv-bot=2019-10-08 12:35:38 InternetArchiveBot }}, {{Webarchiv|url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=44 |wayback=20070208080948 |text=Archivierte Kopie |archiv-bot=2019-10-08 12:35:38 InternetArchiveBot }}, {{Webarchiv|url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=43 |wayback=20070208080938 |text=Archivierte Kopie |archiv-bot=2019-10-08 12:35:38 InternetArchiveBot }}</ref> == Lüt == * [[Otto Heinrich Raupp]] (1867–1945), Haimetautor == External links == * [https://web.archive.org/web/20070526150637/http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=willkommen Internetufftritt] == Quälle == <references /> {{Navigationsleiste Städte und Gemeinden im Landkreis Lörrach}} {{Normdaten}} {{DEFAULTSORT:Schworstadt}} [[Category:Ort (Landkreis Lörrach)]] [[Category:Dinkelberg]] gjrtb8o0gb9rumohpo9rkrt6aadmm68 1085666 1085657 2026-06-24T15:00:04Z Jcb 356 1085666 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Schwörstedt}} {{Infobox Gemeinde in Deutschland | Name = Schwörstedt | Name_amtlich = Schwörstadt | Wappen = Wappen Schwoerstadt.png | Breitengrad = 47/35/34/N | Längengrad = 07/52/49/E | Lageplan = Schwörstadt in LÖ.svg | Bundesland = Baden-Württemberg | Regierungsbezirk = [[Regierungsbezirk Freiburg|Friburg]] | Landkreis = Lörrach | Landkreisalem = Löörech | Höhe = 298 | Fläche = 20.08 | PLZ = 79739 | Vorwahl = 07762 | Kfz = LÖ | Gemeindeschlüssel = 08336082 | Gliederung = 2 [[Ortsteil]]e | Straße = Hauptstraße 107 | Website = [http://www.schwoerstadt.de/ www.schwoerstadt.de] | Bürgermeister = Christine Trautwein-Domschat | Bürgermeistertitel= Bürgermeisterin | DIAFAM =[[Alemannisch]] | DIALECT =[[Hochalemannisch]] | DIAREG =[[Dinkelbergisch]] | DIALOC = | DIAACT = }} '''Schwörstedt''' (amtlich ''Schwörstadt'') isch e [[Gemeinde|Gmeind]] im [[Landkreis Lörrach]] in [[Baden-Württemberg|Bade-Württeberg]]. == Geografie == Schwörstedt litt unmittelbar zwüschem [[Hochrhein|Hochrhy]] im Süde und em [[Dinkelberg]], nem Usläufer vom [[Südschwarzwald]], im Norde. De Ortsdeil [[Dossenbach|Dossebach]] litt ungfähr 3&nbsp;km nördlich vo Schwörstadt uffem Dinkelberg. De Ortsdeil Niiderdossebach ungfähr 2&nbsp;km nördlich vo Schwörstadt oder 1&nbsp;km südlich vo Dossebach. === Nochbergmeie === Nochbergmeie sinn am [[Rhein|Rhy]] die Städt [[Wehr (Baden)|Wehr]] un [[Bad Säckingen]] flussufwärts un [[Rheinfelden (Baden)|Rhifelde]] flussabwärts, sowie [[Möhlin AG|Möhli (CH)]] uff de andere Rhysidde äne. Im Norde grenzt Schwörstadt an [[Schopfheim|Schopfe]]. === Ortsgliederig === Die Gmei bestoht us de Ortsdeile Schwörstadt un Dossebach. === Igmeindige === [[Dossenbach|Dossebach]], 1971 == Gschicht == {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Lörrach)}} De Name ''Schwörstedt'' chunnt wahrschints uss de Zit, wo d [[Römer]], [[Kelten|Kelte]] und [[Alemannen|Alemanne]] gsydelt hän. Ursprünglig (um s 6. Johrhundert umme) hät s "Svercstat" ghyße; sæll isch e Zämmesetzig uss "Sver" (am Wasser glæge) und "Stet" (Stätte; evtl. au Verwys uff e Kastell). Deno hän sich di beide Ortsdeil Ober- und Nyderschwörstedt under de Kontrolle vo de Grafe vo Rhyfælde, Schönau, Stei und Wyladinge entwickelt. Vo de Zit denoch weiß mer nüt über s Schicksal vo Schwörstedt, allerdings werre si 1509 scho als selbständigi Gmeinde erwähnt, was wahrschints uff di schnælli Entwicklig von ene zruckgoht. Z Nyderschwörstedt hän sich wahrschints zerscht Fischer, spöter au Handwerker agsydelt. Z Oberschwörstedt isch de Ackerbau wichtiger gsi; uff alli Fäll hän beidi Gmeinde e separati Entwicklig gha. Erscht in de 1920er-Johr hät mer drüber diskutiert, di beide Ortsdeil z vereinige. D Bürger hän sich zwar gwehrt, s Inneministerium hät aber 1929 e Vereinigung erzwunge.<ref>{{Internetquelle |titel=www.schwoerstadt.de |url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=24 |zugriff=2008-09-23 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20070208080918/http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=24 |archiv-datum=2007-02-08 }}</ref> Ab 1972 het´s Planunge gä, in Schwörstadt ä Atomkraftwerk mit drei Druckwasserreaktore, mit nere Leischdung vun je 1300 MW z´baue. Doch d Mensche in de Region hän sich gwehrt un den Bau verhindered.<ref>https://www.mitwelt.org/akw-kkw-atomkraftwerk-schwoerstadt</ref> == Wahle == Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:<ref>Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: {{Webarchiv|url=https://www.statistik-bw.de/Wahlen/Landtag/ |wayback=20190707200830 |text=Landtagswahl |archiv-bot=2020-03-02 12:32:19 InternetArchiveBot }}</ref> {| class="wikitable" width=350 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Johr''' || '''CDU''' || '''SPD''' || '''FDP''' || '''Grüeni''' || '''Linki'''¹ || '''AfD''' || '''Suschtigi''' |- align=center |align=left| '''2016''' || 27,5 % || 15,5 % || 5,8 % || 30,9 % || 2,3 % || 11,6 % || 6,3 % |- align=center |align=left| '''2011''' || 36,7 % || 30,2 % || 4,5 % || 20,5 % || 2 % || || 6,2 % |- align=center |align=left| '''2006''' || 43,6 % || 33,2 % || 7,4 % || 7,4 % || 1,8 % || || 6,6 % |} ¹ 2006: WASG, sit 2011: Die Linke == Freizit == D Lag am Dreiländereck Dütschland-Schwiz-Frankrych, d Nöchi zum [[Feldberg im Schwarzwald|Fældberg]] und zum [[Wiesental|Wiesedal]] sin für d Schwörstädter Wirtschaft e Vordeil. Wanderige em [[Rhein|Rhy]] entlang werre durch s Wægnetz und d Wälder begünstigt. Regional bekannt isch au s Schwörstädter Rhyschwimmbad.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=18 |wayback=20070525121024 |text=Archivierte Kopie |archiv-bot=2019-10-08 12:35:38 InternetArchiveBot }}, {{Webarchiv|url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=44 |wayback=20070208080948 |text=Archivierte Kopie |archiv-bot=2019-10-08 12:35:38 InternetArchiveBot }}, {{Webarchiv|url=http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=43 |wayback=20070208080938 |text=Archivierte Kopie |archiv-bot=2019-10-08 12:35:38 InternetArchiveBot }}</ref> == Lüt == * [[Otto Heinrich Raupp]] (1867–1945), Haimetautor == External links == * [https://web.archive.org/web/20070526150637/http://www.schwoerstadt.de/index.php?id=willkommen Internetufftritt] == Quälle == <references /> {{Navigationsleiste Städte und Gemeinden im Landkreis Lörrach}} {{Normdaten}} {{DEFAULTSORT:Schworstadt}} [[Category:Ort (Landkreis Lörrach)]] [[Category:Dinkelberg]] 5no1rhee8qsbyltvl7wdc0dsxtnmvr8 0 4738 1085692 1016917 2026-06-24T21:08:30Z Jcb 356 1085692 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Alfred Rossel | Img = | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = non_performing_personnel | Birth_name = Alfred Rossel | Alias = | Born = 6. [[März]] 1841 z [[Cherbourg]] | Died = 17. [[Dezember|Dezämber]] 1926 | Spouse(s) = | Origin = | Instrument = | Voice_type = | Genre = Normännischs [[Chanson]] | Occupation = | Years_active = vo 1872 aa | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = | Past_collaborators = Charles Gohel | Notable_instruments = }} Dr '''Alfred Rossel''' (* [[6. März]] [[1841]] z [[Cherbourg]], † [[17. Dezember|17. Dezämber]] [[1926]] au z Cherbourg; mit ganzem Name '''Louis Théodore Alfred Rossel''') isch e [[Normandie|normännischer]] Folklorischt ùn [[Liedermacher]] gsi. Er isch z Cherbourg im Norde vo de [[Halbinsel Cotentin]] in de [[Normandie]] ùff d Wält cho ùn isch dr erschti Liedermacher vùm Cotentin gsi, wo ùff [[Normannisch|Normännisch]] dichtet het. Syn erschts Lied ''La Mi-Carême'' hetter 1872 gschriibe. S handlet vùm Zämmedräffe vo Dorffraue z Cherbourg: :''I's'couéff'ront d'lû belle coumète'' :''Té, d'tan capet à lerges bords'' :''Pour les condir, prends la quérette;'' :''L'malheux, ch'est qu'o n'a pé d'ersorts.'' E bsùndrigs Merchmool vo syni Lieder isch, dass sich de Gsang mitem gschwätzte Wort vermischt. Dr Alfred Rossel isch scho zue Läbzyte populär gsi. Zue syni bekannteschte Lieder ghöre ''Une foire à Bricquebec'', ''Le boun baire'', ''Au mais d'Avri'', ''Fo qu'no s'embrache'', ùn ''Les Goublins''. Die Lieder handle meischt vo lokale Theme. Syni Lieder sin vùm Charles Gohel gsùnge worde ùn syni Veraaschtaltige hen mangmool meereri duusig Lüt aagloggt. Syni Lieder sin ällewell no populär, vorallem ''Sus la mé'' (Normännisch ‚Ùffem Meer‘, ùff [[Französische Sprache|Französisch]] ''Sur la mer''), wo di inoffizieli Hymne vùm Cotentin isch ùn vorallem im Norde vùm Cotentin ällewell no beliebt isch. S Lied isch so zimli s einzigi Lied ùff Normännisch, wo überhaupt no öfters z ghöre isch. Es isch sogar dänne Lüt ùffem Cotentin no gläufig, wo eigetli kei ''[[Patois|Patouais]]'' mee schwätze. S Lied isch sogar emool vorem Papscht [[Johannes Paul II.]] gsùnge worde. ''Sus la mé'' het vier Strophe, di erschti isch am bekannteschte. Dr Teggscht handlet vorallem vùm Meer ùn de verschiidne Chüschtestädt vùm Cotentin. '''Erschti Stroph''': :''La mé ch'est vraiment superbe'' :''Et j'aime byin quaund i fait biâo'' :''L'étaé souos nos cllos en herbe'' :''La vei s'endormin eun miot'' :''Mais quaund o s' fâche la vilaine'' :''Et qu' no z'entend dé tcheu nouos'' :''La grosse voué de la sirène'' :''No z'en a quasiment pou'' {| class="wikitable" ! Dr Refrain !! Alemannischi Übersetzig |- | ''Quaund je syis sus le rivage''<br />''Byin traunquille êt où coume mé''<br/>''J' pense ès syins qui sount en viage''<br />''En viage où louen sus la mé''<br />''En viage en viage où louen sus la mé'' || Wenni am Ufer stoo<br />in Friide, sin ihr wienni?<br />denki aa die wo ùff Fahrt sin<br />ùff Fahrt wyt ùffem Meer<br />ùff Fahrt, ùff Fahrt wyt ùffem Meer |} {| class="wikitable" ! e andres Byspiil !! Alemannischi Übersetzig |- | ''J'n'ai pas l'zurs dans ma pouquette''<br />''Ch'n'est pas défendu, parai?'' <br />''Quand no z'est jeun', que no guette''<br />''Un'miettaine à l'entou d'sai.'' || I han myni Auge nit in mynrer Hoosedasch<br />Des isch doch wohl nit verboote, oder?<br />Wemmer jùng isch. no luegt mer sich<br />e weng in de Gegend ùme. |} == Weblink == *{{Wikisource|Alfred Rossel|Sprache=fr}} *[https://web.archive.org/web/20051025095141/http://magene.chez.tiscali.fr/ Mehreri Audiobyspil] ùff dr Syte vo [[Magène]] *[https://web.archive.org/web/20060827035307/http://www.societe-jersiaise.org/geraint/jerriais/suslame.html E Version vo ''Sus la mé'' imene andre normännische Dialäkt] {{DEFAULTSORT:Rossel, Alfred}} [[Kategorie:Liedermacher]] [[Kategorie:Normandii]] [[Kategorie:Französische Musiker]] [[Kategorie:Franzoos]] [[Kategorie:Maa]] p4hpmueeogznd3721n9njr4zvlyjnqe 0 6965 1085631 989581 2026-06-24T14:46:53Z Jcb 356 1085631 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Bahnnaigig}} [[Datei:Inclination in Elliptical Orbit.png|thumb|A – Objekt<br /> B – Zentralobjekt<br /> C – Referenzebeni<br /> D – Orbitalebeni<br /> i – Inklination]] D' '''Bahnnaigig''' oder '''Inklination''' vume [[Himmelskörper]] isch de Winkel zwische sinere [[Bahnebene|Bahnebeni]] un ere Referenzebeni. Fer die wird im [[Sonnensystem|Sunnesystem]] maistens d'Ebeni vu de Erdbahn ([[Ekliptik]]) gwählt, wo d'[[Umlaufbahn]]e vu de große [[Planet]]e un vum [[Mond]] vun ere bloß um ainigi Grad abwiiche. Fer [[Erdsatellit]]e wählt mer als Referenz die middler [[Äquator]]ebeni vu de Erde, ebeso au fer die Bahnbwegig vu [[Doppelstern]]. Si wird bi dene maistens als [[Positionswinkel]] vu de große [[Bahnachse|Bahnax]] relativ zum "[[Himmelskoordinatensystem|Himmelskoordinatesystem]]" ([[Rektaszension|RA]], [[Deklination (Astronomie)|&delta;]]) agä. D'Bahnnaigig isch ains vu de sex [[Bahnelement]] vu de klassische [[Bahnbestimmung|Bahnbstimmig]] un wird fast immer mit '''i''' (fer Inklination) bezaichnet. Im Fall vu [[Keplerbahn]]e (bloß ''zwai'' Himmelskörper im Vakuum) isch si konstant un d'Bahnebeni blibt in ihrer Usrichtig under de [[Fixstern]] stabil. Bi gravitative [[Störung|Störige]] dur "dritti Körper" erliidet d'Bahnnaigig chlaini Änderige, wo dailwiis periodisch si. {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Bahnneigung|3 = dütsch|4 =}} [[Category:Astronomi]] d6s11lxu1e1312ns1tw5nvu7s6erfje 1085661 1085631 2026-06-24T14:53:34Z Jcb 356 1085661 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Bahnnaigig}} [[Datei:Inclination in Elliptical Orbit.png|thumb|A – Objekt<br /> B – Zentralobjekt<br /> C – Referenzebeni<br /> D – Orbitalebeni<br /> i – Inklination]] D' '''Bahnnaigig''' oder '''Inklination''' vume [[Himmelskörper]] isch de Winkel zwische sinere [[Bahnebene|Bahnebeni]] un ere Referenzebeni. Fer die wird im [[Sonnensystem|Sunnesystem]] maistens d'Ebeni vu de Erdbahn ([[Ekliptik]]) gwählt, wo d'[[Umlaufbahn]]e vu de große [[Planet]]e un vum [[Mond]] vun ere bloß um ainigi Grad abwiiche. Fer [[Erdsatellit]]e wählt mer als Referenz die middler [[Äquator]]ebeni vu de Erde, ebeso au fer die Bahnbwegig vu [[Doppelstern]]. Si wird bi dene maistens als [[Positionswinkel]] vu de große [[Bahnachse|Bahnax]] relativ zum "[[Himmelskoordinatensystem|Himmelskoordinatesystem]]" ([[Rektaszension|RA]], [[Deklination (Astronomie)|δ]]) agä. D'Bahnnaigig isch ains vu de sex [[Bahnelement]] vu de klassische [[Bahnbestimmung|Bahnbstimmig]] un wird fast immer mit '''i''' (fer Inklination) bezaichnet. Im Fall vu [[Keplerbahn]]e (bloß ''zwai'' Himmelskörper im Vakuum) isch si konstant un d'Bahnebeni blibt in ihrer Usrichtig under de [[Fixstern]] stabil. Bi gravitative [[Störung|Störige]] dur "dritti Körper" erliidet d'Bahnnaigig chlaini Änderige, wo dailwiis periodisch si. {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Bahnneigung|3 = dütsch|4 =}} [[Category:Astronomi]] enepiyrto9i5k530w9m3bbaqgoil78j 0 7469 1085636 946085 2026-06-24T14:47:36Z Jcb 356 1085636 wikitext text/x-wiki {{Dieser Artikel|bschäftigt sich mitem [[Satellit (Astronomie)|Mond]] Elara vum Planet [[Jupiter (Planet)|Jupiter]], anderi Bedütige vu dem Begriff findener under [[Elara]]}} {{Infobox_Mond | Name = VII Elara | SysName = | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Jupiter (Planet)| Jupiter]] | Halbachse = 11.741.000 | Periapsis = 9.188.500 | Apoapsis = 14.293.500 | Exzentrizität = 0,2174 | Bahnneigung = 26,627 | Umlaufzeit = 259,64 | Umlaufgeschwindigkeit = 3,25 | Visuelle_Helligkeit = 16,32 | Albedo = 0,04 | Durchmesser = 86 | Masse = 8,66 × 10¹⁷ | Dichte = 2,6 | Rotation = ≈ 0,5 | Achsneigung = | A_Fallen = 0,031 | V_Flucht = 52 | Entdecker = [[Charles Dillon Perrine|C. D. Perrine]] | Entdeckungsdatum = 2. Jänner 1905 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} D' '''Elara''' (Jupiter VII) isch ene vu dr ussere Mönd vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == D'Elara isch am 2. Jänner 1905 vum [[Astronom]] [[Charles Dillon Perrine]] am [[Lick Observatorium]] ([[San José (Kalifornien)|San Jose]], [[Kalifornien|Kalifornie]]) entdeckt worre. Daift worre isch sälle Mond uf de Namme vu dr [[Elara (Mythologie)|Elara]], ere Gliebte vum [[Zeus]] us dr [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]]. Ihr offizielle Namme het d'Elara anno 1975 erhalde, vorher isch si as Jupiter VII bezeichnet worre. == Bahndate == D'Elara umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 11.741.000 km in 259 Däg, 15 Stund un 22 Minüte. D'Bahn wiist e [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,2174 uf un isch mit 26,627° starch gegeniber dr [[Äquator]]ebeni vum Jupiter gnaigt. Ufgrund vu ihrene Bahneigeschafte wird si in dr [[Himalia-Gruppe]], benennt nochem Jupitermond [[Himalia (Mond)|Himalia]], zuegordnet. == Physikalischi Date == D'Elara het e middlere Durchmesser vu 86&nbsp;km. Ihr Dichti isch mit 2,6&nbsp;g/cm³ relativ hoch, sofern d'Indizie stimme, dass si iberwigend us [[silikat]]ischem Gstei ufbaut isch. Si wiist e sehr dunkli Oberflächi mit ere [[Albedo]] vu 0,04 uf, d. h., numme 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihre [[scheinbare Helligkeit|schinbari Helligkeit]] betrait 16,3^m. In guet 12 Stunde drillt si sich um die eige Ax. == External links == * [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/BHarO/0178//0000001.000.html ''Harvard College Observatory Bulletin'', '''178''' (1905) 1] * [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/PASP./0017//0000062.000.html ''Publications of the Astronomical Society of the Pacific'', '''17''' (1905) 62] * [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/AN.../0169//0000027.000.html ''Astronomische Nachrichten'', '''169''' (1905) 43/44] {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} [[Category:Jupitermond]] {{Übersetzungshinweis|de|Elara_(Mond)|dütsch}} mwzu2pozfbtfyzrxt5rtnuc4m7a64ij 0 7470 1085645 993317 2026-06-24T14:48:06Z Jcb 356 1085645 wikitext text/x-wiki {{Dieser Artikel|beschäftigt sich mitem [[Satellit (Astronomie)|Mond]] Lysithea vum Planet [[Jupiter (Planet)|Jupiter]], anderi Bedütige vu dem Begriff findener under [[Lysithea]]}} {{Infobox_Mond | Name = X Lysithea | SysName = | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Jupiter (Planet)| Jupiter]] | Halbachse = 11.717.000 | Periapsis = 10.400.000 | Apoapsis = 13.034.000 | Exzentrizität = 0,1124 | Bahnneigung = 28,302 | Umlaufzeit = 259,20 | Umlaufgeschwindigkeit = 3,28 | Visuelle_Helligkeit = 18,3 | Albedo = 0,04 | Durchmesser = 36 | Masse = 6,3 × 10¹⁶ | Dichte = 2,6 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = 0,0013 | V_Flucht = 21,6 | Entdecker = [[Seth Barnes Nicholson|S. B. Nicholson]] | Entdeckungsdatum = 6. Juli 1938 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} D' '''Lysithea''' (Jupiter X) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == D'Lysithea isch am 6. Juli 1938 vum [[Astronom]] [[Seth Barnes Nicholson]] am [[Mount Wilson Observatorium]] entdeckt worre. Daift worre isch sälle Mond erscht anno 1975 uf dr Namme [[Lysithea (Mythologie)|Lysithea]], noch ere Geliebte vum [[Zeus]] us dr [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]]. Vorcher het mer d'Lysithea as Jupiter X bezeichnet. == Bahndate == D'Lysithea umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 11.717.000 km in 250 Däg, 4 Stund un 48 Minüte. D'Bahn wiist e [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,1124 uf un isch mit 28,302° starch gegeniber dr [[Äquator]]ebeni vum Jupiter gneigt. Ufgrund vu ihrene Bahneigeschafte wird si in dr [[Himalia-Gruppe]], benennt noochem Jupitermond [[Himalia (Mond)|Himalia]], zuegordnet. == Physikalischi Date == D'Lysithea besitzt e middlere Durchmesser vu 36&nbsp;km. Ihri Dichti isch mit 2,6&nbsp;g/cm³ relativ hoch, sofern d'Indizie stimme, dass si iberwigend us [[silikat]]ischem Gstei ufbaut isch. Si wiist e sehr dunkli Oberflächo mit ere [[Albedo]] vu 0,04 uf, d. h., numme 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihri [[scheinbare Helligkeit|schinbar Helligkeit]] betrait 18,3^m. == External links == * [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/PASP./0050//0000292.000.html Seth B. Nicholson, "Two new satellites of Jupiter", PASP '''50''' (1938) 292 – 293] {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|Lysithea_(Mond)|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] bndz40g0o7034kd5768qt9qv78crbf6 0 7474 1085652 946301 2026-06-24T14:48:10Z Jcb 356 1085652 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = | SysName = S/2003 J 3 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Jupiter (Planet)|Jupiter]] | Halbachse = 20.224.000 | Periapsis = 16.242.000 | Apoapsis = 24.206.000 | Exzentrizität = 0,1969 | Bahnneigung = 147,541 | Umlaufzeit = 583,88 | Umlaufgeschwindigkeit = 2,49 | Visuelle_Helligkeit = 23,4 | Albedo = 0,04 | Durchmesser = ≈ 2 | Masse = ≈ 1,1 * 10¹³ | Dichte = 2,6 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Entdecker = Universität Hawaii | Entdeckungsdatum = 05.02.2003 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} '''S/2003 J 3''' isch ain vu de chlainere Mond vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == S/2003 J 3 isch am 5. Februar 2003 vu de [[Astronom]]e [[Scott S. Sheppard]], [[David C. Jewitt]], [[Jan Kleyna]], [[Yanga R. Fernández]] un [[Henry H. Hsieh]] entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermond sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]] – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de [[Internationale Astronomische Union]] [[IAU]] vorläufig als S/2003 J 3 bezaichnet. == Bahndate == S/2003 J 3 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 20.221.000 km in 583 Däg, 21 Stund un 7 Minute. D'Bahn wiist ä [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,1970 uf. Mit ere Naigig vu 147,550° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 3 de [[Ananke-Gruppe]], bnennt nochem Jupitermond [[Ananke (Mond)| Ananke]], zuegordnet. == Physikalischi Date == S/2000 J 3 bsitzt ä Durchmesser vu etwa 2&nbsp;km. D'Dichte vu 2,6&nbsp;g/cm³ isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us [[silikat]]ischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si [[scheinbare Helligkeit|schinbari Helligkait]] betrait 23,4^m. {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|S/2003_J_3|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] 2nqrfxvswuukqnhnli1t6vsc677zpa2 0 7475 1085651 946322 2026-06-24T14:48:10Z Jcb 356 1085651 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = | SysName = S/2003 J 18 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Jupiter (Planet)|Jupiter]] | Halbachse = 20.426.000 | Periapsis = 19.198.000 | Apoapsis = 21.654.000 | Bahnneigung = 145,91 | Exzentrizität = 0,060 | Umlaufzeit = 596,58 | Visuelle_Helligkeit = 23,4 | Umlaufgeschwindigkeit = 2,49 | Durchmesser = ≈ 2 | Albedo = 0,04 | Masse = ≈ 1,1 × 10¹³ | Dichte = asymp; 2,6 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Entdecker = [http://www.ifa.hawaii.edu/ IFA Hawaii] | Entdeckungsdatum = 6. Februar 2003 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} '''S/2003 J 18''' isch ain vu de ussere Zwergmonde vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == S/2003 J 18 isch am 6. Februar 2003 von den [[Astronom]]en [[Brett Gladman]], [[John J. Kavelaars]], [[Jean-Marc Petit]], [[Lynne Allen]], [[Scott S. Sheppard]], [[David C. Jewitt]] un [[Jan Kleyna]] entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermond sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]] – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de [[Internationale Astronomische Union]] [[IAU]] vorläufig als S/2003 J 18 bezaichnet. == Bahndate == S/2003 J 18 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 20.514.000 km in 596 Däg, 14 Stund un 10 Minute. D'Bahn wiist ä [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,0221 uf. Mit ere Naigig vu 146,104° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planete. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 18 de [[Ananke-Gruppe]], bnennt noochem Jupitermond [[Ananke (Mond)| Ananke]], zuegordnet. == Physikalischi Date == S/2000 J 18 bsitzt ä Durchmesser vu etwa 2&nbsp;km. D'Dichte vu 2,6&nbsp;g/cm³ isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us [[silikat]]ischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|S/2003_J_18|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] dhc2f2y0jh4i5rmhyfcvapucd7v53i6 0 7639 1085655 946316 2026-06-24T14:48:12Z Jcb 356 1085655 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = | SysName = S/2003 J 4 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = Jupiter | Halbachse = 23.257.920 | Exzentrizität = 0,204 | Periapsis = 18.513.304 | Apoapsis = 28.002.536 | Bahnneigung = 144,9 | Umlaufzeit = 723,2 | Umlaufgeschwindigkeit = 2,34 | Visuelle_Helligkeit = 23 | Albedo = 0,04 | Durchmesser = ≈ 2 | Masse = ≈ 1,5 * 10¹³ | Dichte = 2,6 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Entdecker = Universität Hawaii | Entdeckungsdatum = 05.02.2003 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} '''S/2003 J 4''' isch ein vu de ussere Zwergmönd vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == S/2003 J 4 isch am 5. Februar 2003 vu de [[Astronom]]e [[Scott S. Sheppard]], [[David C. Jewitt]], [[Jan Kleyna]], [[Yanga R. Fernández]] un [[Henry H. Hsieh]] entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]] – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de [[Internationale Astronomische Union]] [[IAU]] vorläufig als S/2003 J 4 bezaichnet. == Bahndate == S/2003 J 4 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.930.000 km in 755 Däg, 5 Stund un 46 Minute. D'Bahn wiist ä [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,3618 uf. Mit ere Naigig vu 149,581° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 4 de [[Pasiphae-Gruppe]], bnennt nooch em Jupitermond [[Pasiphae (Mond)| Pasiphae]], zuegordnet. == Physikalischi Date == S/2003 J 4 besitzt ä Durmesser vu etwa 2&nbsp;km. D'Dichti vu 2,6&nbsp;g/cm³ isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us [[silikat]]ischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si [[scheinbare Helligkeit|schinbari Helligkait]] betrait 23,0^m. {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|S/2003_J_4|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] kr9547kje87lhnjaod6vb4kxq4l7ytg 0 7642 1085654 946306 2026-06-24T14:48:12Z Jcb 356 1085654 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = | SysName = S/2003 J 9 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = Jupiter | Halbachse = 22.441.680 | Exzentrizität = 0,269 | Periapsis = 16.404.868 | Apoapsis = 28.478.492 | Bahnneigung = 164,5 | Umlaufzeit = 683 | Umlaufgeschwindigkeit = 2,39 | Visuelle_Helligkeit = 23,7 | Albedo = 0,04 | Durchmesser = ≈ 1 | Masse = ≈ 1,4 * 10¹² | Dichte = 2,6 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Entdecker = Universität Hawaii | Entdeckungsdatum = 06.02.2003 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} '''S/2003 J 9''' isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == S/2003 J 9 isch am 6. Februar 2003 vu de [[Astronom]]e [[Scott S. Sheppard]], [[David C. Jewitt]], [[Yanga R. Fernández]] un [[Jan Kleyna]] entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]] – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de [[Internationale Astronomische Union]] [[IAU]] vorläufig als S/2003 J 9 bezeichnet. == Bahndate == S/2003 J 9 umchreist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.884.000 km in 733 Däg, 6 Stunde un 58 Minute. D'Bahn wiist ä [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,2632 uf. Mit ere Naigig vu 165,079° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 5 de [[Carme-Gruppe]], benennt nooch em Jupitermond [[Carme (Mond)|Carme]], zuegordnet. == Physikalischi Date == S/2003 J 9 besitzt ä Durmesser vu etwa 1&nbsp;km. D'Dichti vu 2,6&nbsp;g/cm³ isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us [[silikat]]ischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si [[scheinbare Helligkeit|schinbari Helligkait]] betrait 23,7^m. {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|S/2003_J_9|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] shj1soe3dumtmkm45yqg549cus9522e 0 7643 1085653 946319 2026-06-24T14:48:11Z Jcb 356 1085653 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = | SysName = S/2003 J&nbsp;10 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Jupiter (Planet)| Jupiter]] | Halbachse = 24.249.600 | Periapsis = 19.060.200 | Apoapsis = 29.439.000 | Bahnneigung = 164,1 | Exzentrizität = 0,214 | Umlaufzeit = 767,0 | Visuelle_Helligkeit = 23,6 | Umlaufgeschwindigkeit = 2,3 | Durchmesser = ≈ 2 | Albedo = ≈ 0,05 | Masse = ≈ 1,5 × 10¹³ | Oberfläche = | Dichte = | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Temperatur = | Entdecker = [http://www.ifa.hawaii.edu/ IFA Hawaii] | Entdeckungsdatum = 6. Februar 2003 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} '''S/2003 J 10''' isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == S/2003 J 10 isch am 6. Februar 2003 vu de [[Astronom]]e [[Scott S. Sheppard]], [[David C. Jewitt]], [[Jan Kleyna]] un [[Yanga R. Fernández]] entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]] – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de [[Internationale Astronomische Union]] [[IAU]] vorläufig als S/2003 J 10 bezaichnet. == Bahndate == S/2003 J 10 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.041.000 km in 716 Däg un 6 Stund. D'Bahn wiist ä [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,4295 auf. Mit ere Naigig vu 165,086° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 10 de [[Carme-Gruppe]], benennt nooch em Jupitermond [[Carme (Mond)| Carme]], zuegordnet. == Physikalischi Date == S/2000 J 10 besitzt ä Durmesser vu etwa 3&nbsp;km. D'Dichti vu 2,6&nbsp;g/cm³ isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us [[silikat]]ischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si [[scheinbare Helligkeit|schinbari Helligkait]] betrait 23,6^m. {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|S/2003_J_10|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] 3z3t1ahk9p3tkpzsb8kqclgiedvl956 0 7649 1085650 946320 2026-06-24T14:48:09Z Jcb 356 1085650 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = | SysName = S/2003 J&nbsp;15 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Jupiter (Planet)| Jupiter]] | Halbachse = 22.630.000 | Periapsis = 18.231.000 | Apoapsis = 27.029.000 | Bahnneigung = 146,55 | Exzentrizität = 0,1944 | Umlaufzeit = 689,8 | Visuelle_Helligkeit = 23,5 | Umlaufgeschwindigkeit = 2,39 | Durchmesser = ≈ 2,0 | Albedo = 0,04 | Masse = ≈ 1,1 × 10¹³ | Oberfläche = | Dichte = 2,6 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Temperatur = | Entdecker = [http://www.ifa.hawaii.edu/ IFA Hawaii] | Entdeckungsdatum = 6. Februar 2003 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} '''S/2003 J 15''' isch ain vu de ussere Zwergmonde vum [[Planet]] [[Jupiter (Planet)|Jupiter]]. == Entdeckig == S/2003 J 15 isch am 6. Februar 2003 vu de [[Astronom]]e [[Scott S. Sheppard]], [[David C. Jewitt]], [[Jan Kleyna]] un [[Yanga R. Fernández]] entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de [[griechische Mythologie|grichische Mythologi]] – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de [[Internationale Astronomische Union]] [[IAU]] vorläufig als S/2003 J 15 bezaichnet. == Bahndate == S/2003 J 15 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 22.627.000 km in 689 Däg, 18 Stunde un 29 Minute. D'Bahn wiist ä [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,1910 uf. Mit ere Naigig vu 146,501° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 15 de [[Ananke-Gruppe]], benennt nooch em Jupitermond [[Ananke (Mond)| Ananke]], zuegordnet. S/2003 J 15 isch s'usserst Mitglid vu de Gruppe. == Physikalischi Date == S/2000 J 15 besitzt ä Durmesser vu etwa 2&nbsp;km. D'Dichti vu 2,6&nbsp;g/cm³ isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us [[silikat]]ischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. {{Navigationsleiste Monde Jupiter}} {{Übersetzungshinweis|de|S/2003_J_15|dütsch}} [[Category:Jupitermond]] 53ox6t920a537odc0dhxjr68kv9xw7s 0 7730 1085628 946928 2026-06-24T14:46:14Z Jcb 356 1085628 wikitext text/x-wiki {{Dieser Artikel|beschäftigt sich mitem Saturnmond '''Atlas''', viili anderi Bedütige vu dem Begriff findener under [[Atlas]]}} {{Infobox_Mond | Name = XV Atlas | SysName = S/1980 S 28 | Bild = [[Datei:Atlas (NASA).jpg|300px]] | Bildtext = Dr Saturnmond Atlas, ufgnumme vu dr Rümsonde Cassini am 12. Juni 2007. | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 137.700 | Bahnneigung = 0,0 | Exzentrizität = 0,000 | Periapsis = 137.700 | Apoapsis = 137.700 | Umlaufzeit = 0,602 | Visuelle_Helligkeit = 18,5 | Umlaufgeschwindigkeit = 16,63 | Durchmesser = ≈ 32 | Albedo = 0,40 | Masse = ≈ 6,6 × 10¹⁵ | Oberfläche = | Dichte = 0,63 | Rotation = 0,602 Tage | Achsneigung = | A_Fallen = 0,0017 | V_Flucht = ≈ 7,4 | Temperatur = | Entdecker = [[Richard John Terrile]] | Entdeckungsdatum = 12. November 1980 | Anmerkung = <small>Eifach bundeni Rotation.</small> }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} Dr '''Atlas''' (oder Saturn XV – 1980S28) isch ain vu de innere [[Satellit (Astronomie)|Mönd]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == Er isch am 12. November 1980 vum [[Astronom]] R. Terrile bi Uswertige vu Ufnahme vu dr [[Raumsonde|Ruumsonde]] [[Voyager 1]] entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig ''1980 S 28'' erhalde un isch anno 1983 offiziell uf ''Atlas'' daift worre. Si Name het der Mond noch em [[Titan (Mythologie)|Titan]] [[Atlas (Mythologie)|Atlas]] erhalde, wo in de [[Griechische Mythologie|grichische Mythologi]] d'Welt uf sine Schuldere trait. Zwische 1980 un 2004 het der Mond mit irdische Instrumente nit wiider ufgfunde werre chänne. Erst im Juni 2004 isch er uf Photos vu de Ruumsonde [[Cassini]] "wiiderentdeckt" worre. == Bahndate == Atlas umchraist de Saturn uf ere chraisrunde Bahn in 137.670 km Abstand in 14 Stund un 36 Minuten, wobi di Bahn gnau in de [[Äquator]]ebeni vum Planet lit.<br /> Er wirkt debi als [[Schäfermond]] mit siner [[Gravitation]] uf de innerste [[Saturnringe|A-Ring]] vum Saturn. == Ufbau un physikalischi Date == Atlas isch ä sehr uregelmäßig gformte Körper mit ere Usdähnig vu 37×34×27 km. Er wiist, wie de [[Erdmond]], ä bundeni Rotation uf, d. h., er roteert in de gliche Zitt um die aige Ax, wo er de Planet drin umchraist. Si [[Dichte|Dichti]] isch mit 0,63&nbsp;g/m³ sehr gring, was druf hiwiist, dass er yberwigend us [[Wassereis|Wasseriis]] zämmegsetzt isch. Si [[Albedo]] betrait 0,4, d. h., 40 % vum igstrahlte Sunneleecht werre vu de Oberflächi [[Reflexion|reflekteert]]. Atlas isch ufgrund vu siner gringe Größi un siner große Entfernig zue de [[Erde (Planet)|Erde]] ä usserst leechtschwachs Objekt mit ere [[scheinbare Helligkeit|schinbare Helligkait]] vu 18,1^m. {{Navigationsleiste Monde Saturn}} {{Übersetzungshinweis|de|Atlas_(Mond)|dütsch}} [[Category:Saturnmond]] qwc3zggpacjg0hrnkcvu8w36ep9gb5z 0 7918 1085647 946783 2026-06-24T14:48:07Z Jcb 356 1085647 wikitext text/x-wiki {{Dieser Artikel|beschäftigt sich mitem Mond Mundilfari vum Planet [[Saturn (Planet)|Saturn]], anderi Bedütige vu dem Begriff findener under [[Mundilfari]]}} {{Infobox_Mond | Name = XXV Mundilfari | SysName = S/2000 S 9 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 18.418.000 | Bahnneigung = 167,50 | Exzentrizität = 0,208 | Periapsis = 14.587.000 | Apoapsis = 22.249.000 | Umlaufzeit = 951,6 | Visuelle_Helligkeit = 23,8 | Umlaufgeschwindigkeit = 1,41 | Durchmesser = ≈ 7 | Albedo = 0,0 | Masse = ≈ 2,1 × 10¹⁴ | Oberfläche = | Dichte = 2,3 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0,0011 | V_Flucht = ≈ 2,8 | Temperatur = | Entdecker = [[Brett Gladman]] ''et al.'' | Entdeckungsdatum = 23. September 2000 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} Dr '''Mundilfari''' isch ein vu dr ussere [[Satellit (Astronomie)|Zwergmönd]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == Dr Mundilfari isch am 23. September 2000 vu de [[Astronom]]e [[John J. Kavelaars]] un [[Brett Gladman]] entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig S/2000 S 9 erhalde. Benennt worre isch er nooch em [[Mundilfari (Mythologie)|Mundilfari]], eme Riis us de [[Nordische Mythologie|nordische Mythologi]]. == Bahndate == Dr Mundilfari umchraist de Saturn uf ere exzentrische Bahn ime middlere Abstand vu 18.722.000 km in 951 Däg un 13 Stunde.<br /> D'[[Exzentrizität (Mathematik)|Bahnexzentrizität]] betrait 0,2078. D'Bahn isch 167,476° gege d'Äquatorebeni vum Saturn gnaigt un isch demit retrograd, d. h., der Mond lauft entgege vu de Rotationsrichtig vum Saturn um de Planet. == Ufbau un physikalischi Date == Dr Mundilfari chönnt möglicherwiis ä Bruchstuck vum Mond [[Phoebe (Mond)|Phoebe]] si, wo bi eme [[Impakt]]eraignis abgsprengt worre isch. Er besitzt e Durmesser vu etwa 7&nbsp;km. Si [[Dichte|Dichti]] wird ufgrund vu sinere vermuetete Herchumft uf sälli vu Phoebe gschätzt un wär no mit 2,3&nbsp;g/m³ im Vergliich zue dr andere Saturnmönd relativ hoch. Er isch vermuetlich us [[Wassereis|Wasseriis]] mit eme hoche Adeil an [[silikat]]ischem Gstai zämmegsetzt. Er besitzt e sehr dunkli Oberflächi mit ere [[Albedo]] vu 0,06, d. h., numme 6 % vum igstrahlte Sunneleecht werre [[Reflexion|reflektiert]]. Mit ere [[scheinbare Helligkeit|schinbare Helligkait]] vu 23,8^m isch er ä usserscht leechtschwachs Objekt. {{Navigationsleiste Monde Saturn}} {{Übersetzungshinweis|de|Mundilfari_(Mond)|dütsch}} [[Category:Saturnmond]] 96meuppghl1592x2k5d4khucy3sjkz0 0 7919 1085658 946860 2026-06-24T14:48:13Z Jcb 356 1085658 wikitext text/x-wiki {{Dieser Artikel|beschäftigt sich mitem Mond Skathi vum Planet [[Saturn (Planet)|Saturn]], anderi Bedütige vu dem Begriff findener under [[Skathi]]}} {{Infobox_Mond | Name = XXVII Skathi | SysName = S/2000 S 8 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 15.539.000 | Bahnneigung = 152,70 | Exzentrizität = 0,270 | Periapsis = 11.343.500 | Apoapsis = 19.734.500 | Umlaufzeit = 728,2 | Visuelle_Helligkeit = 23,6 | Umlaufgeschwindigkeit = 1,55 | Durchmesser = ≈ 8 | Albedo = 0,06 | Masse = ≈ 3,1 × 10¹⁴ | Dichte = 2,3 | Rotation = | A_Fallen = ≈ 0,0013 | V_Flucht = ≈ 3,2 | Temperatur = | Entdecker = [[Brett Gladman]] ''et al.'' | Entdeckungsdatum = 23. September 2000 | Anmerkung = }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} D' '''Skathi''' (Skadi) isch ein vu dr ussere [[Satellit (Astronomie)|Zwergmönd]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == D'Skathi isch am 23. September 2000 vu de [[Astronom]]e [[John J. Kavelaars]] un [[Brett Gladman]] entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig S/2000 S 8 erhalde. Benennt worre isch si nooch [[Skadi|Skathi]], ere Riisi us de [[Nordische Mythologie|nordische Mythologi]]. <br /> Fer der Mond wird oftmols au die Bezaichnig ''Skadi'' verwendet, säller Namme isch au zuenächst veröffentlicht worre. Die International Astronomisch Union [[IAU]] het sich aber entschlosse, die offiziell nordisch Schriibwiis z'verwende. == Bahndate == D'Skathi umchraist de Saturn uf ere exzentrische Bahn ime middlere Abstand vu 15.641.000 km in rund 728 Däg un 4 Stunde. D'[[Exzentrizität (Mathematik)|Bahnexzentrizität]] betrait 0,3336. D'Bahn isch 152,621° gege d'Äquatorebeni vum Saturn gnaigt un isch demit retrograd, d. h., der Mond lauft entgege vu de Rotationsrichtig vum Saturn um de Planet. == Ufbau un physikalischi Date == D'Skathi chönnt möglicherwiis ä Bruchstuck vum Mond [[Phoebe (Mond)|Phoebe]] si, wo bi eme [[Impakt]]eraignis abgsprengt worre isch. D'Skathi besitzt ä Durmesser vu numme 6&nbsp;km. Ihri [[Dichte|Dichti]] wird ufgrund vu ihrer vermuetete Herchumft uf sälli vu Phoebe gschätzt un wär no mit 2,3&nbsp;g/m³ im Vergliich zue de andere Saturnmonde relativ hoch. Si isch vermuetlich us [[Wassereis|Wasseriis]] mit eme hoche Adail an [[silikat]]ischem Gstai zämmegsetzt. Si besitzt ä sehr dunkli Oberflächi mit ere [[Albedo]] vu 0,06, d. h., numme 6 % vum igstrahlte Sunneleecht werre [[Reflexion|reflektiert]]. Mit ere [[scheinbare Helligkeit|schinbare Helligkait]] vu 23,6^m isch si ä usserst leechtschwachs Objekt. {{Navigationsleiste Monde Saturn}} {{Übersetzungshinweis|de|Skathi_(Mond)|dütsch}} [[Category:Saturnmond]] nrua58atrvwjjcs52f3686rxnsp5whf 0 8627 1085710 33417 2026-06-25T07:10:39Z EmausBot 12677 Uflösig vun de doppleti Wyterleitig zue [[GNU-FDL]] 1085710 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[GNU-FDL]] nmuhqhi3mgdn2dfks5050sg7yb655hy 0 8715 1085711 33923 2026-06-25T07:10:48Z EmausBot 12677 Uflösig vun de doppleti Wyterleitig zue [[GNU-FDL]] 1085711 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[GNU-FDL]] nmuhqhi3mgdn2dfks5050sg7yb655hy 0 9890 1085644 787820 2026-06-24T14:48:05Z Jcb 356 1085644 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Liste vu dr Asteroide (Trojaner)}} Die Tabelle enthaldet e Uswahl vu [[Asteroid]]e, wo als sognennti [[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]] sich in dr gliche Umlaufbahn wie e grosse Planet bewege oder sich uf Umlaufbahne in dr Region vu dr [[Gasriese|Gasriise]] vum [[Sonnensystem|Sunnesystem]] bewege. Die in dr erste Spalte ufgfüehrte Ziffere gäbe d'Reihefolge vu ihrer Entdeckig a, diene als Identifikationsnummere un gelte als Bestanddeil vum Namme. (Stand: Juni 2006) {| {{prettytable}} width = 100% align=center |align=center colspan=6 bgcolor=#CDC5BF|'''Mars-[[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]]''' |- !Nr. !Namme ![[Durchmesser|Durmesser]]<br />(km) !Middleri&nbsp;Distanz<br />vu&nbsp;dr&nbsp;Sunne<br />(in [[Astronomische Einheit|AE]]) !width=20%|Datum vu dr Entdeckig !Entdecker |- |5261 ||[[(5261) Eureka|Eureka]] || 2 ||1,52 ||20. Juni 1990 || Henry E. Holt, David H. Levy |- |align=center colspan=6 bgcolor=#CDC5BF|'''Jupiter-[[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]]''' |- !Nr. !Namme ![[Durchmesser|Durmesser]]<br />(km) !Middleri&nbsp;Distanz<br />vu&nbsp;dr&nbsp;Sunne<br />(in [[Astronomische Einheit|AE]]) !width=20%|Datum vu dr Entdeckig !Entdecker |- |588 ||[[(588) Achilles|Achilles]] || 135,5 ||5,192 ||22. Februar 1906 || [[Max Wolf|M.&nbsp;Wolf]] |- |617 ||Patroclus || 105&nbsp;×&nbsp;95 ||5,228 ||17. Oktober 1906 || August Kopff |- |624 || Hektor || 370 × 195 ||5,223 ||10. Februar 1907 || August Kopff |- |659 || Nestor || 108,9 ||5,202 ||23. März 1908 || Max Wolf |- |884 ||Priamus || 117 ||5,164 ||22. September 1917 || Max Wolf |- |911 ||Agamemnon || 167 ||5,251 ||19. März 1919 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1143 ||Odysseus || 125,6 ||5,257 ||28. Januar 1930 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1172 ||Aeneas || 142,8 ||5,192 ||30. Oktober 1930 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1173 ||Anchises || 126,3 || 5,325 || 17. Oktober 1930 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1208 ||Troilus || 103,3 || 5,236 ||31. Dezember 1931 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1404 ||Ajax || 81,7 || 5,303 ||17. August 1936 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1437 ||Diomedes || 164,3 || 5,157 ||3. August 1937 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1583 ||Antilochus || 101,6 || 5,106 ||19. September 1950 || Sylvain Julien Victor Arend |- |1647 ||Menelaus || ? || 5,233 ||23. Juni 1957 || Seth Barnes Nicholson |- |1749 ||Telamon || 81,1 ||5,173 ||23. September 1949 || Karl Wilhelm Reinmuth |- |1867 ||Deiphobus || 122,7 ||5,135 ||3. März 1971 || Carlos Ulrrico Cesco |- |1868 ||Thersites || ? ||5,307 ||24. September 1960 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |1869 ||Philoctetes || ? ||5,280 ||24. September 1960 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |1870 ||Glaukos || ? ||5,255 ||24. März 1971 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |1871 ||Astyanax || ? ||5,292 ||24. März 1971 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |1872 ||Helenos || ? ||5,289 ||24. März 1971 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |1873 ||Agenor || 53,8 ||5,251 ||24. März 1971 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |2146 ||Stentor || ? ||5,201 ||24. Oktober 1976 || Richard M. West |- |2148 ||Epeios || ? ||5,204 ||24. Oktober 1976 || Richard M. West |- |2207 ||Antenor || 85,1 ||5,126 ||19. August 1977 || Nikolai Stepanowitsch Tschernych |- |2223 ||Sarpedon || 94,6 ||5,195 ||4. Oktober 1977 || Purple-Mountain-Observatorium |- |2241 ||Alcathous || 114,6 ||5,208 ||22. November 1979 || Charles Thomas Kowal |- |2260 ||Neoptolemeus || 71,7 ||5,190 ||26. November 1975 || Purple-Mountain-Observatorium |- |2357 ||Phereclos || 94,9 ||5,192 ||1. Januar 1981 || Edward L. G. Bowell |- |2363 ||Cebriones || 81,8 ||5,161 ||4. Oktober 1977 || Purple-Mountain-Observatorium |- |2456 ||Palamedes || 91,7 ||5,138 ||30. Januar 1966 || Purple-Mountain-Observatorium |- |2594 ||Acamas || ? ||5,091 ||4. Oktober 1978 || Charles Thomas Kowal |- |2674 ||Pandarus || 98,1 ||5,172 ||14. April 1982 || Oak-Ridge-Observatorium |- |2759 ||Idomeneus || 61,0 ||5,168 ||14. April 1980 || Edward L. G. Bowell |- |2797 ||Teucer || 111,1 ||5,106 ||4. Juni 1981 || Edward L. G. Bowell |- |2893 ||Peiroos || 87,5 ||5,180 ||30. August 1975 || Felix-Aguilar-Observatorium |- |2895 ||Memnon || ? ||5,232 ||10. Januar 1981 || Norman G. Thomas |- |2920 ||Automedon || 111,0 ||5,114 ||3. Mai 1981 || Edward L. G. Bowell |- |3063 ||Makhaon || 116,1 || 5,184 ||4. August 1983 || Ljudmila Georgijewna Karatschkina |- |3240 ||Laocoon || ? || 5,2563 ||7. November 1978 || Eleanor Helin, Schelte John Bus |- |3317 ||Paris || 116,3 ||5,216 ||26. Mai 1984 || Carolyn un Eugene Shoemaker |- |3391 ||Sinon || ? || 5,295 ||18. Februar 1977 || Hiroki Kosai, Kiichiro Hurukawa |- |3451 ||Mentor || ? || 5,095 ||19. April 1984 || Antonin Mrkos |- |3540 ||Protesilaos || ? || 5,251 ||27. Oktober 1973 || Freimut Börngen |- |3548 ||Eurybates || 72,1 || 5,159 ||19. September 1973 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |3564 ||Talthybius || 68,9 || 5,227 ||15. Oktober 1985 || Edward L. G. Bowell |- |3596 ||Meriones || ? || 5,144 ||14. November 1985 || Poul Jensen, Karl Augustesen |- |3708 ||1974 FV₁ || 79,6 || 5,222 ||21. März 1974 || Universität Chile |- |3709 ||Polypoites || 99,1 || 5,261 ||14. Oktober 1985 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- |3793 ||Leonteus || 86,3 || 5,194 ||11. Oktober 1985 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- |3794 ||Sthenelos || ? || 5,196 ||12. Oktober 1985 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- |3801 ||Thrasymedes || 18,9 || 5,312 ||6. November 1985 || Spacewatch |- |4007 ||Euryalos || ? || 5,157 ||19. September 1973 ||Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |4035 ||1986 WD || 68,5 || 5,279 ||22. November 1986 ||Kenzo Suzuki, Takeshi Urata |- |4057 ||Demophon || ? || 5,272 ||15. Oktober 1985 ||Edward L. G. Bowell |- |4060 ||Deipylos || 79,2 || 5,261 ||17. Dezember 1987 ||Eric Walter Elst, Guido Pizarro |- |4063 ||Euforbo || 102,5 || 5,169 ||1. Februar 1989 ||Observatorium San Vittore |- |4068 ||Menestheus || 62,4 || 5,192 ||19. September 1973 ||Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |4086 ||Podalirius || 86,9 || 5,224 ||9. November 1985 ||Ljudmila Wassiljewna Schurawljowa |- |4138 ||Kalchas || ? || 5,151 ||19. September 1973 ||Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- |4348 || Poulydamas || 47,9 || 5,250 ||11. September 1988 ||Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- |4489 ||1988 AK || 92,9 || 5,278 ||15. Januar 1988 ||Edward L. G. Bowell |- align=left | 4501 ||Eurypylos || ? || 5,178 || 4. Februar 1989 || Eric Walter Elst |- align=left | 4543 ||Phoinix || 62,8 || 5,095 || 2. Februar 1989 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4707 ||Khryses || ? || 5,177 || 13. August 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4708 || Polydoros || ? || 5,287 || 11. September 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4709 || Ennomos || 80,8 || 5,194 || 12. Oktober 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4715 || 1989 TS₁ || ? || 5,120 || 9. Oktober 1989 || Yoshiaki Oshima |- align=left | 4722 || Agelaos || ? || 5,219 || 16. Oktober 1977 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- align=left | 4754 || Panthoos || 53,2 || 5,188 || 16. Oktober 1977 || Cornelis Johannes un Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels |- align=left | 4791 || Iphidamas || 57,8 || 5,180 || 14. August 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4792 || Lykaon || ? || 5,272 || 10. September 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4805 || Asteropaios || ? || 5,235 || 13. November 1990 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4827 || Dares || ? || 5,121 || 17. August 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4828 || Misenus || ? || 5,186 || 11. September 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4829 || Sergestus || ? || 5,110 || 10. September 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4832 || Palinurus || ? || 5,257 || 12. Oktober 1988 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4833 || Meges || 87,3 || 5,257 || 8. Januar 1989 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4834 || Thoas || 86,8 || 5,237 || 11. Januar 1989 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4835 || 1989 BQ || ? || 5,188 || 29. Januar 1989 || Masayuki Iwamoto, Toshimasa Furuta |- align=left | 4836 || Medon || 67,7 || 5,181 || 2. Februar 1989 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4867 || Polites || ? || 5,158 || 27. September 1989 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4902 || Thessandrus || ? || 5,209 || 9. Januar 1989 || Carolyn Jean Spellmann Shoemaker |- align=left | 4946 || Askalaphus || ? || 5,310 || 21. Januar 1988 || Carolyn S. Shoemaker|C.&nbsp;S. un Eugene Shoemaker |- |align=center colspan=6 bgcolor=#CDC5BF|'''Neptun-Trojaner''' |- !Nr. !Namme !Durmesser<br />(km) !Middleri&nbsp;Distanz<br />vu&nbsp;dr&nbsp;Sunne<br />(in [[Astronomische Einheit|AE]]) !width=20%|Datum vu dr Entdeckig !Entdecker |- | &nbsp;||2001 QR₃₂₂ || 230 ||30,139 ||21. August 2001 || Lowell DES |- |- | &nbsp;||2004 UP₁₀ || < 100 ||30,071 ||16. Oktober 2004 || [[Scott S. Sheppard|S.&nbsp;Sheppard]], Chad Trujillo,<br />[[David C. Jewitt|D.&nbsp;Jewitt]] |- |align=center colspan=6 bgcolor=#CDC5BF|'''Zentaure''' |- !Nr. !Namme !Durmesser<br />(km) !Middleri&nbsp;Distanz<br />vu&nbsp;dr&nbsp;Sunne<br />(in [[Astronomische Einheit|AE]]) !width=20%|Datum vu dr Entdeckig !Entdecker |- |2060 ||Chiron ||148 bis 208 ||13,61 ||1. November 1977 ||Charles Thomas Kowal |- |5145 ||Pholus ||169 bis 201 ||20,42 ||9. Januar 1992 ||Spacewatch (David Lincoln Rabinowitz) |- |7066 ||Nessus || ? ||24,4608 ||26. April 1993 ||Spacewatch (David Lincoln Rabinowitz) |- |8405 ||Asbolus ||62 bis 70 ||17,932 ||5. April 1995 ||Spacewatch |- |42355 || 2002 CR₄₆ || 121 bis 147 || 38,162 || 5. Februar 2002 || NEAT |} {| {{prettytable}} width = 100% align=center |-- !colspan = 3|Liste vu dr Asteroide |-- | width=40% align=center| <span style="font-size:x-large;>'''⇐'''</span> [[Liste der Asteroiden – Erdnahe Asteroiden|Erdnochi Asteroide]] | width=20% align=center| <span style="font-size:x-large;>'''⇑'''</span> [[Liste der Asteroiden|Hauptsite]] <span style="font-size:x-large;>'''⇑'''</span> | width=40% align=center| [[Liste der Asteroiden – Transneptune|Transneptunischi Objekte]] <span style="font-size:x-large;>'''⇒'''</span> |-- |} [[Category:Asteroid|!]] t148qfvazs1ijkwnjtdkyukqc3qp3op 0 9897 1085643 787822 2026-06-24T14:48:05Z Jcb 356 1085643 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Liste vu dr Asteroide (Hauptgürtel 1-100)}} Die noochfolgend Tabelle enthaldet d'[[Asteroid]]e 1-100. Die in dr erste Spalte ufgfüehrte Ziffere gäbe in dr Regel d'Reihefolge vu ihrer Entdeckig a, diene als Identifikationsnummere un gelte als Bestanddeil vum Namme == Hauptgürtel vu Nr. 1 bis 100 == {| {{prettytable}} width = 100% align=center |align=center colspan=6 bgcolor=#CDC5BF|'''Asteroide vum [[Asteroidengürtel|Hauptgürtel]] vu Nr. 1 bis 100''' |- !Nr. !Namme ![[Durchmesser|Durmesser]]<br />(km) !Middleri Distanz<br />vu dr Sunne<br />(in [[Astronomische Einheit|AE]]) !width=20%|Datum vu dr Entdeckig !Entdecker |- |1||[[(1) Ceres|Ceres]] ||960 × 932||2,7664||1. Jänner 1801|| [[Giuseppe Piazzi]] |- |2||[[(2) Pallas|Pallas]] ||608||2,7735||28. März 1802|| [[Heinrich Wilhelm Olbers]] |- |3||[[(3) Juno|Juno]] ||240||2,6673||1. September 1804|| [[Karl Ludwig Harding]] |- |4||[[(4) Vesta|Vesta]] ||538||2,3626||29. März 1807|| [[Heinrich Wilhelm Olbers]] |- |5 ||[[(5) Astraea|Astraea]] || 119 || 2,5736 ||8. Dezember 1845|| [[Karl Ludwig Hencke]] |- |6 ||[[(6) Hebe|Hebe]] || 195 || 2,4253 ||1. Juli 1847|| [[Karl Ludwig Hencke]] |- |7 ||[[(7) Iris|Iris]] || 200 || 2,3896||13. August 1847|| [[John R. Hind]] |- |8 ||[[(8) Flora|Flora]] || 135 || 2,2015 ||18. Oktober 1847|| [[John R. Hind]] |- |9 ||[[(9) Metis|Metis]] || 190 || 2,3865||25. April 1848|| [[Andrew Graham]] |- |10||[[(10) Hygiea|Hygiea]] ||450||3,1361||12. April 1849|| [[Annibale de Gasparis]] |- |11||[[(11) Parthenope|Parthenope]] ||162||2,4526||11. Mai 1850|| [[Annibale de Gasparis]] |- |12||[[(12) Victoria|Victoria]] ||117||2,3343||13. September 1850|| [[John R. Hind]] |- |13||[[(13) Egeria|Egeria]] ||208||2,5761||2. November 1850|| [[Annibale de Gasparis]] |- |14||[[(14) Irene|Irene]] ||182||2,5856||19. Mai 1851|| [[John R. Hind]] |- |15||[[(15) Eunomia|Eunomia]] ||272||2,6451||29. Juli 1851|| [[Annibale de Gasparis]] |- |16||[[(16) Psyche|Psyche]] ||250||2,9199||17. März 1851|| [[Annibale de Gasparis]] |- |17||[[(17) Thetis|Thetis]] ||93||2,4699||17. April 1852|| [[K.T.R. Luther]] |- |18 ||[[(18) Melpomene|Melpomene]] || 140 || 2,2969||24. Juni 1852|| [[John R. Hind]] |- |19 ||[[(19) Fortuna|Fortuna]] || 225 || 2,4413||24. Juni 1852|| [[John R. Hind]] |- |20 ||[[(20) Massalia|Massalia]] || 145 || 2,4089 ||19. Juli 1852|| [[Annibale de Gasparis]] |- |21 ||[[(21) Lutetia|Lutetia]] || 96 || 2,4352 ||15. November 1852|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |22 ||[[(22) Kalliope|Kalliope]] || 181 || 2,6337 ||16. November 1852|| [[John R. Hind]] |- |23 ||[[(23) Thalia|Thalia]] ||107||2,6275||15. Dezember 1852|| [[John R. Hind]] |- |24 ||[[(24) Themis|Themis]] || 189 || 3,1283 ||5. April 1853|| [[Annibale de Gasparis]] |- |25 ||[[(25) Phocaea|Phocaea]] || 72 || 2,3996 ||6. April 1853|| [[Jean Chacornac]] |- |26||[[(26) Proserpina|Proserpina]] ||95||2,6463||5. Mai 1853|| [[K.T.R. Luther]] |- |27||[[(27) Euterpe|Euterpe]] ||124×75||2,3471||8. November 1853|| [[John R. Hind]] |- |28||[[(28) Bellona|Bellona]] ||121||2,7775||1. März 1854|| [[K.T.R. Luther]] |- |29||[[(29) Amphitrite|Amphitrite]] ||212||2,5551||1. März 1854|| [[Albert Marth]] |- |30||[[(30) Urania|Urania]] ||104||2,3656||22. Juli 1854|| [[John R. Hind]] |- |31||[[(31) Euphrosyne|Euphrosyne]] ||256||3,1485||1. September 1854|| [[James Ferguson]] |- |32||[[(32) Pomona|Pomona]] ||80||2,5875||26. Oktober 1854|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |33||[[(33) Polyhymnia|Polyhymnia]] ||65||2,8654||28. Oktober 1854|| [[Jean Chacornac]] |- |34||[[(34) Circe|Circe]] ||114||2,6855||6. April 1855|| [[Jean Chacornac]] |- |35||[[(35) Leukothea|Leukothea]] ||108||2,9950||19. April 1855|| [[K.T.R. Luther]] |- |36||[[(36) Atalante|Atalante]] ||109||2,7473||5. Oktober 1855|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |37||[[(37) Fides|Fides]] ||108||2,6405||5. Oktober 1855|| [[K.T.R. Luther]] |- |38||[[(38) Leda|Leda]] ||116||2,7394||12. Jänner 1856|| [[Jean Chacornac]] |- |39||[[(39) Laetitia|Laetitia]] ||150||2,7693||8. Februar 1856|| [[Jean Chacornac]] |- |40||[[(40) Harmonia|Harmonia]] ||108||2,2672||31. März 1856|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |41||[[(41) Daphne|Daphne]] ||174||2,7645||22. Mai 1856|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |42||[[(42) Isis|Isis]] ||100||2,4407||23. Mai 1856|| [[N.R. Pogson]] |- |43||[[(43) Ariadne|Ariadne]] ||66||2,2039||15. April 1857|| [[N.R. Pogson]] |- |44||[[(44) Nysa|Nysa]] ||71||2,4236||27. Mai 1857|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |45||[[(45) Eugenia|Eugenia]] ||215||2,7203||27. Juni 1857|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |46||[[(46) Hestia|Hestia]] ||124||2,2570||16. August 1857|| [[N.R. Pogson]] |- |47||[[(47) Aglaja|Aglaja]] ||127||2,8778||15. September 1857|| [[K.T.R. Luther]] |- |48||[[(48) Doris|Doris]] ||250||3,109||19. September 1857|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |49||[[(49) Pales|Pales]] ||150||3,0844||19. September 1857|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |50||[[(50) Virginia|Virginia]] ||100||2,6495||4. Oktober 1857|| [[James Ferguson]] |- |51||[[(51) Nemausa|Nemausa]] ||148||2,3655||22. Jänner 1858|| [[A. Laurent]] |- |52||[[(52) Europa|Europa]] ||289||3,099||4. Februar 1858|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |53||[[(53) Kalypso|Kalypso]] ||115||2,6189||4. April 1858|| [[K.T.R. Luther]] |- |54||[[(54) Alexandra|Alexandra]] ||166||2,7137||10. September 1858|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |55||[[(55) Pandora|Pandora]] ||67||2,7603||10. September 1858|| [[G. Searle]] |- |56||[[(56) Melete|Melete]] ||113||2,5959||9. September 1859|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |57||[[(57) Mnemosyne|Mnemosyne]] ||113||3,1474||22. September 1859|| [[K.T.R. Luther]] |- |58||[[(58) Concordia|Concordia]] ||94||2,7006||24. März 1860|| [[K.T.R. Luther]] |- |59||[[(59) Elpis|Elpis]] ||164||2,7133||12. September 1860|| [[Jean Chacornac]] |- |60||[[(60) Echo|Echo]] ||60||2,3932||14. September 1860|| [[James Ferguson]] |- |61||[[(61) Danae|Danae]] ||82||2,9824||9. September 1860|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |62||[[(62) Erato|Erato]] ||95||3,1216||14. September 1860|| [[Oskar Lesser|O.&nbsp;Lesser]], [[W. Foerster]] |- |63||[[(63) Ausonia|Ausonia]] ||103||2,3956||2. Februar 1861|| [[Annibale de Gasparis]] |- |64||[[(64) Angelina|Angelina]] ||97||2,6833||4. März 1861|| [[E.W.L. Tempel]] |- |65||[[(65) Cybele|Cybele]] ||237||3,437||8. März 1861|| [[E.W.L. Tempel]] |- |66||[[(66) Maja|Maja]] ||73||2,6467 ||9. April 1861|| [[H. P. Tuttle]] |- |67||[[(67) Asia|Asia]] ||58||2,4220||17. April 1861|| [[N.R. Pogson]] |- |68||[[(68) Leto|Leto]] ||123||2,7861 ||29. April 1861|| [[K.T.R. Luther]] |- |69||[[(69) Hesperia|Hesperia]] ||138||2,9801 ||26. April 1861|| [[Giovanni Schiaparelli]] |- |70||[[(70) Panopaea|Panopaea]] ||122||2,6144 ||29. April 1861|| [[H.M.S. Goldschmidt]] |- |71||[[(71) Niobe|Niobe]] ||83||2,7551||5. Mai 1861|| [[K.T.R. Luther]] |- |72||[[(72) Feronia|Feronia]] ||86||2,2667 ||29. Mai 1861|| [[C.H.F. Peters]] |- |73||[[(73) Klytia|Klytia]] ||44||2,6650||4. Juli 1862|| [[H. P. Tuttle]] |- |74||[[(74) Galatea|Galatea]] ||99||2,7814 ||29. August 1862|| [[E.W.L. Tempel]] |- |75||[[(75) Eurydike|Eurydike]] ||55||2,6705 ||22. September 1862|| [[C.H.F. Peters]] |- |76||[[(76) Freia|Freia]] ||183||3,4169 ||21. Oktober 1862|| [[Heinrich Louis d'Arrest]] |- |77||[[(77) Frigga|Frigga]] ||70||2,6684 ||12. November 1862|| [[C.H.F. Peters]] |- |78||[[(78) Diana|Diana]] ||120||2,6190||15. März 1863|| [[K.T.R. Luther]] |- |79||[[(79) Eurynome|Eurynome]] ||66||2,4440||14. September 1863|| [[J. C. Watson]] |- |80||[[(80) Sappho|Sappho]] ||78||2,2955||2. Mai 1864|| [[N.R. Pogson]] |- |81||[[(81) Terpsichore|Terpsichore]] ||119||2,8522||30. September 1864|| [[E.W.L. Tempel]] |- |82||[[(82) Alkmene|Alkmene]] ||61||2,8337||27. November 1864|| [[K.T.R. Luther]] |- |83||[[(83) Beatrix|Beatrix]] ||81||2,4319||26. April 1865|| [[Annibale de Gasparis]] |- |84||[[(84) Klio|Klio]] ||79||2,3610||25. August 1865|| [[K.T.R. Luther]] |- |85||[[(85) Io|Io]] ||145||2,6533||19. September 1865|| [[C.H.F. Peters]] |- |86||[[(86) Semele|Semele]] ||120||3,1178||1. April 1866|| [[F. Tietjen]] |- |87||[[(87) Sylvia|Sylvia]] ||380 × 260 × 230||3,4903||16. Mai 1866|| [[N.R. Pogson]] |- |88||[[(88) Thisbe|Thisbe]] ||232|| 2,7673||15. Juni 1866|| [[C.H.F. Peters]] |- |89||[[(89) Julia|Julia]] ||151|| 2,5500||6. August 1866|| [[E. Stephan]] |- |90||[[(90) Antiope|Antiope]] ||110 + 110||3,1597||1. Oktober 1866|| [[K.T.R. Luther]] |- |91||[[(91) Aegina|Aegina]] ||114|| 2,5909||4. November 1866|| [[E. Stephan]] |- |92||[[(92) Undina|Undina]] ||126||3,1892||7. Juli 1867|| [[C.H.F. Peters]] |- |93||[[(93) Minerva|Minerva]] ||141||2,7545||24. August 1867|| [[J. C. Watson]] |- |94||[[(94) Aurora|Aurora]] ||205|| 3,1614||6. September 1867|| [[J. C. Watson]] |- |95||[[(95) Arethusa|Arethusa]] ||136||3,0697||23. November 1867|| [[K.T.R. Luther]] |- |96||[[(96) Aegle|Aegle]] ||170||3,0592||17. Februar 1868|| [[J. Coggia]] |- |97||[[(97) Klotho|Klotho]] ||83||2,6694||17. Februar 1868|| [[E.W.L. Tempel]] |- |98||[[(98) Ianthe|Ianthe]] ||104||2,6855||18. April 1868|| [[C.H.F. Peters]] |- |99||[[(99) Dike|Dike]] ||72||2,6646||28. Mai 1868|| [[Alphonse Louis Nicolas Borrelly|A.&nbsp;Borrelly]] |- |100||[[(100) Hekate|Hekate]] ||89||3,0945||11. Juli 1868|| [[J. C. Watson]] |} == Lueg au == *[[Benennung von Asteroiden und Kometen|Benennig vu Asteroide un Komete]] {| {{prettytable}} width = 100% align=center |-- !colspan = 3|Liste vu dr Asteroide |-- | width=40% align=center| <span style="font-size:x-large;>'''⇐'''</span> [[Liste der Asteroiden – Erdnahe Asteroiden|Erdnochi Asteroide]] | width=20% align=center| <span style="font-size:x-large;>'''⇑'''</span> [[Liste der Asteroiden|Hauptsite]] <span style="font-size:x-large;>'''⇑'''</span> | width=40% align=center| [[Liste der Asteroiden – Transneptune|Transneptunischi Objekte]] <span style="font-size:x-large;>'''⇒'''</span> |-- |} [[Category:Asteroid|!]] faf0xfp7du3cyvnt6s6bmuod6ltbup2 0 9900 1085627 1007568 2026-06-24T14:44:06Z Jcb 356 1085627 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Astronomischi Einheit}} {{Einheit|Name=Astronomischi Einheit|Symbol=AE, AU|SI=149.597.870.691&nbsp;m = ca. 150&nbsp;Gm|Dimension=Länge|Dim=l}} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe)}} Die '''Astronomisch Einheit''' (Kürzel '''AE''', international '''AU''' für ''astronomical unit'') isch näbem [[Parsec]] di wichtigst [[Längenmaß|Längeeinheit]] in dr Astronomi. D'AE isch sit em End vum [[20. Jahrhundert|20. Johrhundert]] definiert as 149.597.870.691&nbsp;[[Meter|m]] un entspricht mit grosser Annächerig dr [[große Halbachse|grosse Halbax]] vu dr Erdumlaufbahn (middlerer Abstand vu dr [[Erde (Planet)|Erde]] vum Zentrum vu dr [[Sonne|Sunne]]). Entfernige innerhalb vum [[Sonnensystem|Sunnesystem]] werre meistens in AE agäbe. Dr modern Wert isch mit [[Radar]]- un andere [[Distanzmessung|Distanzmessige]] vu dr Erde un mit Ruumsonde bestimmt worre. Früeher isch d'AE us Messige vu dr [[Horizontalparallaxe]] vu dr Sunne (ca. 8,794″) un em [[Erdradius]] abgleitet worre. == Definition vu dr Internationale Astronomische Union == Die Astronomisch Eiheit isch im [[Internationales Einheitensystem|Internationale Eiheitesystem]] sit 1978 nimmi zuelässig. Trotzdem giltet si in dr Astronomi als uverzichtbar un wird witterhi verwendet. Die [[Internationale Astronomische Union|International Astrononisch Union]] (IAU) definiert d'AE as dr [[Radius]] vu ere chreisförmige [[Umlaufbahn]], wo e hypothetischs masseloses Deilli ohni Störig dur dritti Chörper d'Sunne in 2&nbsp;·&nbsp;[[Pi|&pi;]]&nbsp;/&nbsp;k Däg umlauft. ([[Gaußsche Gravitationskonstante]] k&nbsp;=&nbsp;0,017&nbsp;202&nbsp;098&nbsp;95) Demit ergibt sich: 1&nbsp;AE&nbsp;:=&nbsp;149.597.870.691&nbsp;±&nbsp;30&nbsp;m == Umrechnig == Ei Astronomischi Eiheit (1&nbsp;AE) entspricht * 1,495&nbsp;978&nbsp;706&nbsp;91&nbsp;·&nbsp;10¹¹&nbsp;m (149.597.870.691 Meter) oder * 1,495&nbsp;978&nbsp;706&nbsp;91&nbsp;·&nbsp;10⁸&nbsp;km (149.597.870,691 Kilometer) oder * 149,597&nbsp;871 Millione&nbsp;km (149,597&nbsp;871&nbsp;Gm). Usdruckt in interstellare Längemasse betrait si * 1,58129&nbsp;·&nbsp;10^-5&nbsp;Lj (0,000&nbsp;015&nbsp;812&nbsp;9 [[Lichtjahr|Liechtjohre]] (ca. 8,317 Liechtminute) oder * 4,8481&nbsp;·&nbsp;10^-6&nbsp;pc (0,000&nbsp;004&nbsp;848&nbsp;1 [[Parsec]] oder Parallaxesekunde, was im Chehrwert vu 180&nbsp;×&nbsp;3600"&nbsp;/&nbsp;[[Pi]] entspricht. {{SI-Präfixe}} == Lueg au == *[[Venusdurchgang|Venusdurgang]] [[Category:Astronomi]] [[Category:Masseinheit]] {{Übersetzungshinweis|de|Astronomische_Einheit|dütsch}} p3amsx0a03qhbjh303zoj3nwg0sadp0 0 10156 1085648 1034987 2026-06-24T14:48:08Z Jcb 356 1085648 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = III Nix | SysName = S/2005 P 2 | Bild = [[Datei:Nix best view.jpg|frameless|center]] | Bildtext = Es Foti, wo d ''[[New Horizons]]'' am 2015 vo de Nix gmacht hät | Zentrum = [[Pluto (Zwergplanet)|Pluto]] / [[Charon (Mond)|Charon]] | Halbachse = 48.675 ± 120 | Exzentrizität = 0,002 ± 0,002 | Periapsis = | Apoapsis = | Bahnneigung = 0,04° ± 0.22 | Umlaufzeit = 24,86 | Umlaufgeschwindigkeit = | Visuelle_Helligkeit = | Albedo = 0,04 − 0,35 | Durchmesser = 44 – 130 | Masse = 5 × 10¹⁶ – 2 × 10¹⁸ | Oberfläche = | Dichte = | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Temperatur = 33 – 55 | Entdecker = Forscherteam vum<br />[[Lowell-Observatorium]] | Entdeckungsdatum = [[2005]] | Anmerkung = D Werte sin sehr usicher un ugenau. }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Markgräflerisch (Ebringe}} D '''Nix''' isch e [[Satellit (Astronomie)|Mond]] im [[Pluto (Zwergplanet)|Pluto]]-[[Charon (Mond)|Charon]]-Zwergplanetesystem. == Entdeckig == D US-Weltruumbehörde [[NASA]] (National Aeronautics and Space Administration) het am 31. Oktober 2005 bekannt gä, dass im Mai 2005 gmachti Ufnahme vum [[Hubble Space Telescope|Hubble Weltruumteleskop]] zwei Objekte zeige, bi dene es sich um Mönd im Pluto-Charon-Doppelzwergplanetesystem handele dät. Bestätigt worre isch d Entdeckig no im Februar 2006. == Physikalischi Date == Dr Durmesser vu dr Hydra wird uf 40 bis 140&nbsp;km gschätzt. Dr Wert isch so ungnau, wil er vum Reflexionswert ([[Albedo]]) vu dr Oberflächi abgleitet wird, wo nit bekannt isch. Generell giltet, je dunkler d Oberflächi, also je nidriger d Albedo, desto grösser isch dr Durmesser. == Umlaufbahn == Dr Radius vu dr Umlaufbahn betrait öbbe 50.000 km. D Umlaufzit lit mit chnapp 25 Däg numme 2,7% vu dr 4:1-Resonanz zum [[Charon (Mond)|Charon]] äweg. == Namme == [[Datei:Pluto system 2005 discovery images.jpg|mini|200px|Entdeckigsbilder vu dr Nix'''.]] Dr Mond isch uf d [[Nyx]], dr Götti vu dr Naacht in dr [[Griechische Mythologie|grichische Mythologi]], daift worre. D Nyx isch au d Mueder vum [[Charon (Mythologie)|Charon]], wo dr Namenspatron vu dr zweitgröschte Komponente im Mehfachssystem isch. Wil dr Namme ''Nyx'' scho an dr [[Asteroid]] [[(3908) Nyx]] vergäbbe isch, het mer fer dr Plutomond e eweng abwichendi Schribwiis gwählt.<br /> Säll isch eweng ugwöhnlich, wil zahlriichi anderi Planetemönd au gliichnammige Asteroide hän. Bis zue sinere Daifi, offziell am 23. Juni 2006, het dr Mond die vorläufig Bezeichnig '''S/2005 P2''' gha.<br /> E witteri Bezeichnig isch ''Pluto II''. [[Datei:Pluto and its satellites (2005).jpg|mini|200px|Dr Pluto un dr Charon un ihri beide nej entdeckte Mönd]] == External links == * [https://web.archive.org/web/20081002170837/http://cfa-www.harvard.edu/iau/special/08625.pdf IAU Circular No. 8625] Beschribig vu dr Entdeckigsumstände (engl.) * [https://web.archive.org/web/20060626220516/http://www.boulder.swri.edu/plutonews/ Background Information Regarding Our Two Newly Discovered Satellites of Pluto] – Webseite der Entdecker (engl.) * [http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2005/19/ NASA's Hubble Reveals Possible New Moons Around Pluto] (engl.) * [http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/oct/HQ_05351_Hubble_Pluto.html NASA Pressemitteilung zur Entdeckung] (engl.) * [http://onnachrichten.t-online.de/c/59/32/38/5932386.html ESA-Informationen zue dn nöientdeckte Plutomönd]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://onnachrichten.t-online.de/c/59/32/38/5932386.html}} (dütsch.) * [https://web.archive.org/web/20060624173530/http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2006/09/ Hubble Confirms New Moons of Pluto] (engl.) * [https://web.archive.org/web/20060808053858/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2006/620/1 Artikel iber d'Daifi] (engl.) {{Navigationsleiste Monde Pluto}} [[Category:Mond]] bzywm4wudq4af4ulsz85kvaj0e4wy5y 0 12146 1085642 1029487 2026-06-24T14:48:04Z Jcb 356 1085642 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Chloschter Eisidle}} {{Dialekt|Zürichdeutsch|Züritüütsch|Züridütsch (See)}} [[Datei:Kloster Einsiedeln.jpg|miniatur|Chloschter Eisidle am Karfriitig 2005]] [[Datei:Kloster Einsiedeln 002.jpg|miniatur|Chloschter Eisidle]] [[Datei:Einsiedeln, the chapel (interior), Schwyz, Switzerland-LCCN2001703083.jpg|miniatur|hochkant|Kapelle vo dr Schwarze Madonna um 1900]] S '''Chloschter Eisidle''' isch e [[Benediktiner]]abtei z [[Einsiedeln|Eisidle]] im Kanton [[Kanton Schwyz|Schwyz]]. S [[Kloster|Chloschter]] isch e wichtigi Stazion am oberdütsche [[Jakobsweg|Jakobswäg]]. S isch aber au s Ziil vo vilne [[Pilger]], wo uf Eisidle gönd. Di [[Schwarze Madonna|Schwarzi Madonna]] vo Eisidle i dr Gnadekapälle isch en Aaziehigspunkt für d Pilger und d Turischte. == Gschicht == Im Jahr 835 hät sich dr Benediktiner [[Meinrad von Einsiedeln|Meinrad]] vo der Insle [[Kloster Reichenau|Riichenau]] als Eisidler da in finschtere Wald zrugg zoge. Won er umbracht worden isch, sind anderi Eisidler da ane cho. 934 hät de Eberhard, en vornehme Prieschter us [[Straßburg|Strassburg]], am Ort vo de Eisidelei für d Eisidler es Benediktinerchloschter gschtiftet. D Gründig vom [[Stift (Kirche)|Stift]] isch 947 dur de [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] beschtätiget worde. Wies amisgs Bruuch gsi isch, häds neui Chloschter no Land gschänkt übercho. S Stift hät ano di freii Abtwahl und Immunität (''abbatia nullius'') überchoo. Nach em erschte Chloschterbrand vo 1029 isch vo 1031 bis 1039 e dreischiffigi [[Basilika]] mit ere [[Krypta]] bout worde. D Grundform vo dem zwäite Chloschter isch bim schpätere Barockbou überna worde. E zwäiti Basilika (s ''Undere Münschter'') isch 1230 im Hof bout worde. Nach eme Brand im Jahr 1465 isch s undere [[Münster (Kirche)|Münschter]] iigwölbt worde. 1509 und 1577 häd d Chile wider prune. De [[Huldrych Zwingli]] isch vo 1516 bis 1518 [[Leutpriester|Lüütprieschter]] im Chloschter gsii. I dr Zyt vo dr Reformation het dr letschti Mönch 1525 s Chloschter verlaa, am 20. Juli 1526 hät dr Abt vom Stift müesse zruggträte – s Chloschter Eisidle isch für e gwüssi Ziit uusgschtorbe gsii. D Schwyzer händ dänn en neue Abt beruefe, de Ludwig II. Blarer vo Wartesee, won aber erscht 1533 vo Rom als rächtmässig anerchännt worde isch. Er hät di erschte Bürgerliche is Chloschter uufgnaah und hät dr Konvänt wider ufbout. Dr [[Chor (Architektur)|Chor]] und d Biichtchile sind vo 1674 bis 1648 under de Leitig vom Architekt Hans Jörg Kuen entstande. S [[barock]]i Chloschter isch vo 1674 bis 1735 vollschtändig neu bout worde. D Plän sind vom [[Caspar Moosbrugger]] gsi und mer hät s neui Chloschter i drü Etape bout. Under em Abt Nikolaus Imfeld isch d Chile am 3. Mai 1735 gweiht worde. Wo d Franzose im Mai 1798 uf Eisidle cho sind, sind alli Bewohner vom Chloschter gflüchtet. D Gnadekapelle isch vo de Besatzer zerschtört worde, s Gnadebild aber händ d Mönch chönne rette. Im gliiche Jaar, am 17. September, händ d Franzose s lääri Stift zum Staatseigetum vo dr Helvetische Republik erchlärt. Danke de ''Mediationsakte'' händ di Gäischtliche am 19. Februar 1803 s Chloschter aber wider zrugg überchoo. == Wallfahrt == Sit em 14. Jahrhundert händ sicher<ref>''„1311 wird berichtet, «dass die Landleut von Schwyz kamen gen Einsiedeln mit dem Kreuze».“'' In: ''Die Schwarze Muttergottes von Einsiedeln''. S. 11, 2005</ref> Marie[[wallfahrt]]e uf Eisidle schtattgfunde. Während em [[Spätmittelalter|Schpaatmittelalter]] sind d Pilger sogar us Norddüütschland und de [[Niederlande|Niderlande]] choo. Nume i de Ziit vo dr Reformation häts en Rückgang vo de Pilgerschtröm gee. I de 2. Hälfti vom 16. Jahrhundert isch Eisidle wider de religiösi Mittelpunkt vo de Schwiizer Katholike worde. [[Datei:Einsiedeln Kathedrale St. Maruritius Innen Haus der Schwarzen Madonna 1.JPG|mini|d Gnadekapälle i de Chloschterchile]] == Gnadekapälle == Wämmer vom Chloschterplatz dur e Türe i d Chloschterchile ine chunnt, so fallt näbet de barocken Uusstattig vo de Chile zerscht d Gnadekapälle uf. Dä quadratischi Bou, wo mit schwarzem [[Marmor]] verchläidet isch, staat zmitzt im hindere Täil vom Chileruum. Er isch a zwäi wysse Pfyler, wo s Gwölb träged, aapout. D Gnadekapälle hät en Haupt- und zwee Sytenigäng, wo normalerwys mit je ere Gittertüre zue sind. Bim Gsang vom ''[[Salve Regina]]'' sinds för d Mönch offe. I de Kapälle staat über em [[Altar]] s Gnadebild. D Maria hät me als driissg verschidnigi Chläider, wo men ere je nach eme Datum aläit. S Gnadebild isch e «Schwarzi Madonna», d [[Maria (Mutter Jesu)|Muetter-Gottes]], wo im linggen Arm s [[Jesus Christus|Jesus]]-Chind und i dä rächte Hand es Zepter hebet. [[Datei:Einsiedeln Kathedrale St. Maruritius Innen Haus der Schwarzen Madonna 3.JPG|mini|di «Schwarzi Madonna» vo Eisidle]] Di ''Schwarzi Madonna vo Eisidle'' isch es [[Spätgotik|spaatgotischs]] [[Gnadenbild|Gnadebild]] us der Mitti vom 15. Jaarhundert. S isch en Ersatz vo dr früenere romanische Figuur, wo 1465 bim Brand kabut gangen isch. Di schwarzi Huutfarb chömm – so wird mängmol gsäit – vom Ruess vo de Cherze und Lampe, wo vor der Figur brännt händ. Wo 1803 d Statue z Öschtriich reschtauriert worde isch, hät dr Künschtler di urschprünglichi Farb frei gleit und hät si wider fleischfarbig aagmalt. Das hät de Gläubige gar nöd passt. Drum isch d Madonna dänn schwarz übermalt worde. Am Aafang vom 17. Jaarhundert hät d Statue es spanisches Gwand, wo i dr Gloggeform gmacht isch, überchoo. Es wird je nach em Momänt vom [[Kirchenjahr|Chilejahr]] gwächslet. == D Legände vo de Ängelweih == Am 14. Septämber 948 söll de Chrischtus zäme mit Heilige und Engel d Kapelle gweiht haa. Die Legende hät es Motiv für d Wallfahrt bildet. Di meischte Pilger sind am Fäscht vo dr ''Ängelweihi'' uf Eisidle. Wänn de 14. Septämber en Sunntig isch, dänn isch e 14tägigi ''Grossi Ängelweihi'' gfiiret worde. Im Jahr 1466 sind öppe 150'000 [[Pilgerzeichen|Pilgerzäiche]] verchauft worde. == Hüüser == Im Chloschter wird under anderem au Wii kelteret und es wärde Ross züchter. S Chloschter Eisidle hät e Theologischi Fakultät und es Gymnasium (d [[Stiftsschule Einsiedeln|Stiftsschuel Eisidle]]). Dr barocki [[Marstall|Marschtall]] isch 1765 pout worde. Det drin isch s ältischte no exischtierende [[Gestüt|Gschtüüt]] vo Europa, wos sit em 15. Jahrhundert git. Die züchtete Ross, d [[Cavalli della Madonna]], ghöred zu de Warmblüeter. Dr erschti handschriftlichi Hiiwiis uf die Rosszucht isch i dr Rechtsverleihig vom 24. Februar 1064 dur de König [[Heinrich IV. (HRR)|Heinrich IV.]] z finde. == Schtiftsbibliothek == D [[Bibliothek|Stiftsbibliothek]] häd vil alti Büecher. Es sind öppe 230'000 truckti Büecher, 1230 Handschrifte und 1040 Bänd vo [[Inkunabel|Inkunable]] und Früedruck. Jedes Jahr chömed 500 bis 800 Büecher dezue. Die barocki Bibliothek isch komplett renoviert worde. Normalerwiis isch si für d Öffentlichkeit nöd zuegänglich. Wämmer die prächtig Bibliothek wett gse, cha mer an e Chloschterfüerig. D Bibliothek isch 934 gründet worde. S Chloschter hät Ändi vom 10. Jahrhundert en äigeni Schriibschuel gha; hüt sind no 64 Handschrifte us däre Ziit erhalte. En äigeti Druckerei hät s Chloschter 1664 überchoo, wo bis 1798 über tuusig Titel verläit häd. Us däre Druckerei isch dänn de [[Benziger-Verlag|Bänziger-Verlag]] entstande. D Beschtänd vo dr Bibliothek sind lang i de Chäller vom Chloschter uufbewahrt worde: Eso händs di zahlriiche Bränd vom Chloschter oni Schade überschtande. Erscht 1602 isch dur de Abt Augusting I. Hofmann en eigete Bibliotheksbau bout worde. Dr prächtigi ''Grossi Barocksaal'' isch zwüsched 1738 und 1740 entstande. [[Datei:Kloster Einsiedeln Frauenbrunnen.jpg|mini|dr Frauebrunne 2006 (baut 1747)]] == Dr Chloschterplatz == Im 14. Jahrhundert isch es Bebauigsverbot für de Berich diräkt vor em Chloschter erlaa worde, wo s Übergriiffe vo Dorfbränd hett verhindere sölle. Erscht 1745 bis 1747 isch dr Chloschterplatz i dr hütige Form entschtande. D Plän sind vom Mailänder [[Paul Bianchi]] gsi. De Platz isch vom Bregenzer Boumäischter Johannes Rueff pout worde. D Standbilder vom [[Otto I. (HRR)|Otto em Grosse]] und em [[Heinrich II. (HRR)|Häiri II.]] stönd rächts und linggs vo dr Stäge. Im Zäntrum vom Platz isch dr Liebfrauebrunne vo 1747. Uf dem Brune staat e vergoldeti Mariefigur. Uf bäide Siite vom Platz hät’s halbchreisförmigi Arkade mit [[Devotionalien|Devotionalieläde]]. Dehinder staat di mächtigi barocki Chloschterfront mit de bäide 60 Meter höche Türm näbe dr Mitti, umrahmt vo de dreigschossige Konventflügel. [[Datei:Kloster Einsiedeln muttergottesbrunnen um 1900.jpg|mini|dr Frauebrunne um 1900]] == Chloschtergüeter == S Chloschter häd sit alte Ziit vil Ländereie. Zum Chloster Eisidle ghöred sit 965 d Insle [[Ufnau]] im [[Zürichsee|Zürisee]]. Früener isch au dr [[Gottschalkenberg|Gottschalkeberg]] im Bsitz vom Chloster gsii. S Chloster Eisidle isch e grosse private Grundbsitzer. Es hät öppte 2'140 Hektare Land i föif Kantön vo dr Schwiiz (Schwyz, Aargau, Züri, Thurgau und St. Galle). == Fahr und St. Gerold == Em Abt vo Eisidle isch sit 1130 s [[Kloster Fahr|Chloster Fahr]] und sit em 13. Jaarhundert d Probstei St. Gerold im Vorarlberg (Öschtriich) understellt. == Äbt sit em 20. Jaarhundert == * 1905–1923: Tommaso d'Aquino Bossart, [[Benediktiner|OSB]] * 1923–1947: Ignazio Giuseppe Tommaso Staub, OSB * 1947–1959: Benno Walter Gut, OSB * 1959–1969: Raimund (Franz Julius) Tschudy, OSB * 1969–2001: Georg (Karl Maria) Holzherr, OSB * 2001–2013: Martin (Stefan) Werlen, OSB * 2013–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;: Urban Federer, OSB (59. Abt vom Chloster Eisidle) == No zu dr schwarze Madonna == Di Schwarz Madonna vo Eisidle isch dur Pilger über d Landesgränze use bekannt worde. So gits a verschidnige Ort e Kopie vo de Eisidler Madonna oder sogar vo de Gnadekapälle. Sit 1709 staat im [[Tschechien|tschechische]] Ostrov (früener Schlackenwerth, [[Böhmen|Böhme]]) und sit 1714 im badische [[Rastatt]] z Dütschland, es Eisidler Gnadebild.<ref>[http://einsiedleranzeiger.che.newsmemory.com/publink.php?shareid=0d2fed2cd Abt Urban als Festzelebrant in Rastatt] Artikel im Eisidler Aazeiger, vom Frytig, 18 Juli 2014</ref> == Lueg au == * [[Gall Morel]] == Dokumänt == * ''Gesichter der Schweiz'' vom [[Thomas Koerfer]], Dokumentarfilm zur 700-Jahr-Jubiläumsfiir vo dr Eidgenosseschaft. Episode: Pater Christoph == External links == {{Commons category|Einsiedeln Abbey|Chloschter Eisidle}} * [http://www.kloster-einsiedeln.ch/ Website vom Chloschter] * [http://www.stiftsschule-einsiedeln.ch/ Website vo dr Schtiftsschuel Eisidle] * [http://www.stift.ch/ Newssiite vo dr Schtiftsschuel Eisidle] * [http://www.picswiss.ch/01-SZ/SZ-28-01.html wiiteri Bilder bi picswiss.ch] * {{HLS|11491|Einsiedeln (Benediktinerabtei)|Autor=Albert Hug}} * [http://www.klosterarchiv.ch/ Website vom Schtiftsarchiv Eisidle] * [http://www.einsiedeln.ch/ Informationä über s Dorf und d Umgebung und Chlosterfüerigä] == Quelle == <references /> {{Navigationsleiste Schweizer Bischofskonferenz}} {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|de|Kloster_Einsiedeln|dütsch|20334190}} {{Coordinate|text=|article=DMS/CH1903|NS=47.126632|EW=8.751867|type=landmark|pop=|elevation=|dim=5000|region=CH-SZ}} {{SORTIERUNG:Einsiedeln}} [[Category:Bauwärk im Kanton Schwyz]] [[Category:Katholischs Chloster]] [[Category:Schwiizer Chloster]] [[Category:Architektur im Barock]] [[Category:Katholische Wallfahrtsort]] [[Category:Benediktiner]] [[Category:Aisidle]] [[Category:Kulturguet vo nationaler Bedütig i de Schwiz]] d54b6v0huq1efqab1bu13s6flotrsh5 0 13371 1085632 989603 2026-06-24T14:46:59Z Jcb 356 1085632 wikitext text/x-wiki [[Datei:Karte Berner Quartiere Bümpliz.png|thumb|D Quartier z Bärn. Bümpliz in rosa]] '''Bümpliz''' isch es Quartier im Weste vo der [[Schweiz|Schwyzer]] Stadt [[Bern|Bärn]]. Bümpliz giut mit übr 34-tuusig Ywohner aus ds grösschte Ussequartier vo Bärn und beinhautet unger angerem d Teil [[Bethlehem (Bern)|Bethlehem]], Stapfenacher, Stöckacher, Hohliebi, Gäbubach, Schwabguet, Tscharnerguet, Obrmatt, Chleefäud, Schlossguet, Weyermannshuus, Hööchi und Bodeweid. == Name == Dr Name Bümpliz chunnt, wie Historiker ebe aanääh, uursprünglech us em [[Keltische Sprachen|Keltische]]. Lut ere mittelauterleche Urkunde vom König Rudouf vo Burgund us em Jahr 1016 het de Ort denn Pimpeningis gheisse, Pippinnant im Jahr 1228, wo si Pfarrchilche erwähnt wird<ref>Historischer Verein des Kantons Bern, ''Archiv des historischen Vereins des Kantons Bern'', 1848, S.387</ref> und Bimplitz im Jahr 1235.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D3274.php Historisches Lexikon der Schweiz: "Bümpliz"]</ref> == Gschicht == Es isch aaznäh, dass d Römer e Vorposchte dört ersteut hei, wo's bereits e kelitischi Sidlig ggää het. D Übrräscht vo dere römische Aalag fingt me als restaurierti Ruiine bir 7i-Tram-Station "Poscht" ungeremne Burehuus (wo mittlerwile als Bibliothek fungiet) ir Nööchi vom [[Schloss Bümpliz]]. Ir Mässerli-Gruebe het men e Fridhof mit öppe 300 Greber us der Zyt zwüsche 500 und 700 gfunde, wo rych usgstattet sy gsy. D Fundgägeständ sy hüt im Bärner Historische Museum.<ref>{{Internetquelle |titel=Informationen über den Stadtteil Bethlehem, über das Quartier Tscharnergut und über das Quartier Blumenfeld |url=http://www.tscharni.ch/info/quartier.htm |zugriff=2008-12-31 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20100310084036/http://www.tscharni.ch/info/quartier.htm |archiv-datum=2010-03-10}}</ref> Ds [[Schloss Bümpliz]] het uursprünglech im [[Mittelalter|Mittuauter]] als Residänz vo dr savoyische Chünigin Bertha dient. Es isch zum erste Mau im 11. Jahrhundert urkundlich beleit. Im 13. Jahrhundert het s e Wehrmuur und e zentrale Rundturm übercho und zeut vo denn a as ''castrum''.<ref>Brepols Publishers, ''Château Gaillard: Etudes de Castellogie M&eacute;di&eacute;vale 18 – Colloque de Gilleleje'', Publications du CRAHM, 1998, S.123</ref> Ds Weyerli isch übrigns früecher e Foräuezucht gsy wo, d Chünigin Bertha Fisch züchtet het. Bis zur [[Reformation]] vo [[Bern|Bärn]] ca. 1526 – quasi bis zur Eroberig vom [[Kanton Waadt|Waadtland]] – hei d Gebiet weschtlech vor Stadt Bärn zum savoyische Riich ghört. Drum fingt me vili Urkundene oder süschtigi wichtigi Dokumänt usem mittuauterleche [[Kanton Bern|Bärnbiet]] im Historische Staatsarchiv ds [[Turin]], Italie. Bümpliz isch am erste Januar 1919 aus einzigi Gmeind vo dr Stadt Bärn iigmeindet worde.<ref>Geographisch-Ethnographische Gesellschaft Zürich, ''Geographica helvetica'', Kümmerly & Frey., 1977, S.1</ref> [[Datei:Gäbelbach September 2008 01.jpg|thumb|Gäbelbach Hochhüser]] == Kultur == Kulturell gsee het Bümpliz enorm viu zur bärner Kultur biitreit. So het dr [[Carl Albert Loosli]] lang z Bümpliz gwohnt und gwürkt, d berüemti MondartRock-Gruppe [[Patent Ochsner]] sy ursprünglech Bümplizer, und es chöme vili bekannti HipHop-Crews und Rap-Artist us Bümpliz, wie dr [[LUL DXE]], [[Whodis?]], [[7962]] und dr Produzänt [[Elwont]]. == Weblingg == *{{Commons category|Bümpliz-Oberbottigen}} == Nowiis == <references /> {{SORTIERUNG:Bumpliz}} [[Category:Ort (Kanton Bärn)]] s4t0up06ct5q7wyp027g3au8g0eg89u 1085662 1085632 2026-06-24T14:55:09Z Jcb 356 1085662 wikitext text/x-wiki [[Datei:Karte Berner Quartiere Bümpliz.png|thumb|D Quartier z Bärn. Bümpliz in rosa]] '''Bümpliz''' isch es Quartier im Weste vo der [[Schweiz|Schwyzer]] Stadt [[Bern|Bärn]]. Bümpliz giut mit übr 34-tuusig Ywohner aus ds grösschte Ussequartier vo Bärn und beinhautet unger angerem d Teil [[Bethlehem (Bern)|Bethlehem]], Stapfenacher, Stöckacher, Hohliebi, Gäbubach, Schwabguet, Tscharnerguet, Obrmatt, Chleefäud, Schlossguet, Weyermannshuus, Hööchi und Bodeweid. == Name == Dr Name Bümpliz chunnt, wie Historiker ebe aanääh, uursprünglech us em [[Keltische Sprachen|Keltische]]. Lut ere mittelauterleche Urkunde vom König Rudouf vo Burgund us em Jahr 1016 het de Ort denn Pimpeningis gheisse, Pippinnant im Jahr 1228, wo si Pfarrchilche erwähnt wird<ref>Historischer Verein des Kantons Bern, ''Archiv des historischen Vereins des Kantons Bern'', 1848, S.387</ref> und Bimplitz im Jahr 1235.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D3274.php Historisches Lexikon der Schweiz: "Bümpliz"]</ref> == Gschicht == Es isch aaznäh, dass d Römer e Vorposchte dört ersteut hei, wo's bereits e kelitischi Sidlig ggää het. D Übrräscht vo dere römische Aalag fingt me als restaurierti Ruiine bir 7i-Tram-Station "Poscht" ungeremne Burehuus (wo mittlerwile als Bibliothek fungiet) ir Nööchi vom [[Schloss Bümpliz]]. Ir Mässerli-Gruebe het men e Fridhof mit öppe 300 Greber us der Zyt zwüsche 500 und 700 gfunde, wo rych usgstattet sy gsy. D Fundgägeständ sy hüt im Bärner Historische Museum.<ref>{{Internetquelle |titel=Informationen über den Stadtteil Bethlehem, über das Quartier Tscharnergut und über das Quartier Blumenfeld |url=http://www.tscharni.ch/info/quartier.htm |zugriff=2008-12-31 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20100310084036/http://www.tscharni.ch/info/quartier.htm |archiv-datum=2010-03-10}}</ref> Ds [[Schloss Bümpliz]] het uursprünglech im [[Mittelalter|Mittuauter]] als Residänz vo dr savoyische Chünigin Bertha dient. Es isch zum erste Mau im 11. Jahrhundert urkundlich beleit. Im 13. Jahrhundert het s e Wehrmuur und e zentrale Rundturm übercho und zeut vo denn a as ''castrum''.<ref>Brepols Publishers, ''Château Gaillard: Etudes de Castellogie Médiévale 18 – Colloque de Gilleleje'', Publications du CRAHM, 1998, S.123</ref> Ds Weyerli isch übrigns früecher e Foräuezucht gsy wo, d Chünigin Bertha Fisch züchtet het. Bis zur [[Reformation]] vo [[Bern|Bärn]] ca. 1526 – quasi bis zur Eroberig vom [[Kanton Waadt|Waadtland]] – hei d Gebiet weschtlech vor Stadt Bärn zum savoyische Riich ghört. Drum fingt me vili Urkundene oder süschtigi wichtigi Dokumänt usem mittuauterleche [[Kanton Bern|Bärnbiet]] im Historische Staatsarchiv ds [[Turin]], Italie. Bümpliz isch am erste Januar 1919 aus einzigi Gmeind vo dr Stadt Bärn iigmeindet worde.<ref>Geographisch-Ethnographische Gesellschaft Zürich, ''Geographica helvetica'', Kümmerly & Frey., 1977, S.1</ref> [[Datei:Gäbelbach September 2008 01.jpg|thumb|Gäbelbach Hochhüser]] == Kultur == Kulturell gsee het Bümpliz enorm viu zur bärner Kultur biitreit. So het dr [[Carl Albert Loosli]] lang z Bümpliz gwohnt und gwürkt, d berüemti MondartRock-Gruppe [[Patent Ochsner]] sy ursprünglech Bümplizer, und es chöme vili bekannti HipHop-Crews und Rap-Artist us Bümpliz, wie dr [[LUL DXE]], [[Whodis?]], [[7962]] und dr Produzänt [[Elwont]]. == Weblingg == *{{Commons category|Bümpliz-Oberbottigen}} == Nowiis == <references /> {{SORTIERUNG:Bumpliz}} [[Category:Ort (Kanton Bärn)]] nlnvb141igxm8fji4b8s6ydzja97xmy 0 13678 1085619 1049019 2026-06-24T14:19:45Z Jcb 356 1085619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Buch |Foti = |Buechtitel = |Genre = Gedichte |Autor = [[Hermann Burte]] |Übersetzer = |Verlag = |ISBN = |Erschinigsjoor = |Aazahl Siite = |Orginaltitel = Madlee – Alemannische Gedichte |Orginalsproch = [[Alemannische Sprache|Alemannisch]] |Orginalverlag = |OrginalISBN = |Orginalerschinigsjoor = 1923 |Orginalaazahl Siite = |Land1 = |Titel1 = |Land2 = |Titel2 = }} '''Madlee''' isch e [[Alemannische Sprache|alemannischi]] Abkirzig vum Maidlinamme Magdalena. So heißt aü e Gedichtband vum [[Hermann Burte]], wu 1923 rüskumme isch. Dr vollständig Titel: ''Madlee – Alemannische Gedichte.'' Mit däne Gedichter het dr Burte noch em [[Johann Peter Hebel]] e wittere Hegschtpunkt fir d alemannisch Dialäktdichtig gsetzt. Dr het, so schribt dr [[Richard Gäng]], „eine nie geübte Vertiefung, Ballung und Verdichtung der Sprache“ erreicht. Aü si Themewahl isch revolutionär. Bim Hebel hets in dr Dialäktdichtig no kenni Rätsel ohni Lesig gä, schribt dr Gäng, alles seig in dr Ornig vum Gsetz un vu Gott gstande, s Guet heb iber s Bes alliwiil d Oberhand gwunne. Dr Burte aber diäg soziali Froge biäte, d Schrei vu dr Quälte un Rächtlose dransportiäre un diäg aü derte no s Bild vum Mänsch ufstelle, wu d Obrigkeit un d Spiißer numme Verirrig oder Schuld sähne. == Zitat üs em Burte sinene Gedichter == [[Datei:Madlee.jpg|thumb|250px|D '''Madlee''' vo 1923 un vo 1933]] Diä Gedichter sin ab 1905, diä meischte aber um 1913 entstande. Im [[Erster Weltkrieg|Wältkriäg]] isch aber ke gueti Üssicht uf dr Absatz vum e alemannische Gedichtband gsii – wäge däm het dr Verleger Gideon Karl Sarasin zegeret, drotz ass er – e gebirtige [[Basel|Basler]] – vu däne Gedichter begeischteret gsii isch. Wäge däm isch des Buech erscht im Spotjohr 1923 erschiine. Si erscht Gedicht isch em z [[Paris]] im Jardin de Luxembourg kumme, un s losst aü ahne, wurum: :''Um ein umme lyt e Hüüsermeer,'' :''Suust un bruust e wilde Wältsvercheer,'' :''Aber s’Härz isch schwer un d’Seel isch leer,'' :''Wenn I numme uf der Lucke wär!'' :(…) :''Seecht I vor mer liege s’Haimethland'' :''Hoch vom Blaue bis an d Isteiwand,'' :''Zsämmeghalte vom e gstromte Band,'' :''S würd nit besser, bis I dobe stand!'' :(…) :<small>(D ''Lucke'' isch e Pass zwische nem Wiise- un Chandertal)</small> Dr Titel vu däm Gedicht isch ''"Sehnsucht in der Fremde"''. Dr Buechtitel, ''Madlee'', stoht as lebändigi Verkerperig vum Volk un vum Land, het dr Burte esälber emol gsait. Im ''„Vorspiel“'' zeigt dr Dichter, wiän er Sproch, Härz un Heimet verquickte will: :''Es lyt en Acher brooch,'' :''Dä mueß me struuche.'' :''My liebi Muedersprooch,'' :''Die willi bruuche!'' :''Im Faß inn lyt e Moscht'' :''Dä het verjäse,'' :''Jetz will ans Liecht bigoscht'' :''Sy lutter Wäse.'' :''E Schiffli zieht sy Garn'' :''E Pflueg sy Fuhre'' :''E Rehndli schliicht dur Farn'' :''Und Ufwuchs dure –'' :''Es quillt my Bluet im Härz'' :''As innere Brunne'' :''Im Bulse lachts un plärts'' :''Un will an d’Sunne:'' :''O Wiese Wald un Wy'' :''Dihr liebe Brüeder!'' :''Waih Wind un ruusch o Rhy'' :''Dur myni Lieder!'' :<small>verjäse = vergore; bigoscht = bi Gott!; Schiffli, Garn = üs dr Textiltechnik</small> Im Burte sini Theme in däm 450 Sitte starke Band sin wit gstreit. Si sin in fimpf Bleck gordnet: ''„Die Berufung der Madlee“, „Volk“, „Weib“, „Gott“'' un ''„Ich“'' – sini Titel sin, wiä bim Hebel, hochditsch. Do findsch vu Liäbesliädli iber soziali Aklag un Büürestolz bis zum Verzwiiflungsschrei un dr Hoffnig alles, was s Läbe biätet. Im Gedicht ''„Pfarrer und Dirne“'' zeigt dr Burte, ass dr Unterschiid zwische dr Huere un däm, wu uf dr Sunnesitte stoht, nit groß mueß sii: :(…) :''Es isch, my düüri Seel, kai Schläck,'' :''Die Arbet, woni leischt:'' :''I schleipf der Körper dure Dreck –'' :''Un Anderi der Geischt.'' :''E Menge, wo wer weiß wie wyt'' :''Vor eusereim vertlauft'' :''Het Lyb un Seel uf Läbeszit'' :''Verrothe un verchauft'' :''Um Geld un Guet um Stärn un Band'' :''Um Dünkel Ehr un Glanz,'' :''Herr Pfarrer, mihr in Sünd un Schand'' :''Erläbes halt, was Lands.'' :<small>Schläck = Gleinigkeit</small> Des losst sich uf alli Mänsche üs allene Barteie awände, nit z letscht uf dr Dichter esälber. Zu sinere Zit hän no alli Lit gwisst, ass d biblisch Maria Magdalena e lichti Fraü gsii isch un ass dr Jesus diä nit ringer gachtet het wiä anderi: :''Un wenn der fründli Gott un Heer'' :''Der Heiland, würdi cho,'' :''Un nonemol so gneedig weer,'' :''Es giengt em nomol so:'' :''Es wurd em wieder Schand un Spott'' :''Vo mengem Hailige gscheh'', :''Ich aber, wenn ers liide wott,'' :''Weer sy Marei Madlee.'' Im Burte sini alemannische Gedichter hän vordergrindig normalerwiis kei politische Inhalt, die meischte aü hintergrindig nit. Aber wänn er zum Biispiil in "Der Hotzenblitz" e Vatter bschribt, wu si Hüüs un si Hof gnumme bikunnt un sini Kinder vor dr Üssicht stehn, e eländigs Läbe as Induschriiarbeiter z fiähre, no het des scho entfernt ebis mit Bolitik z due. Dä Vatter empfihlt sinene Kinder, [[Sozialismusu|Sozialischte]] z wäre un esach dr Herre zruck z zahle: :(…) :''"Zeig, hület nit, morn göhntder in d’Fabrik,'' :''Un werdet Sozze, lehret Poch un Trutz;'' :''Prolete sindder, machet ychs denn z’Nutz,'' :''Un hauet dene Heerlene ins Gnick …'' :(…) :''Ais, Chinder, goht mer über der Verstand:'' :''Wer meint me, wemme redt vom Vaterland?'' :''Mys Vaters Land, das nimmt er mir jo grad'' :''Im Schacher und im Wuecher hilft der Staat;'' :''Eus Champf und Arbet, selle der Profit …'' :''Er stiehlt my Sach für ihns, no simmer quitt!"'' == Im Burte si alemannischi Dichtersproch == Im Burte si alemannischi Dichtersproch fueßt uf em [[Wiesental|Wiisetääler]] Dialäkt vu [[Maulburg|Muulburg]] – er stoht zweifach – vu sinere [[Dialekt|Dialäktspiiart]] un vu sinere dichterische Greßi här dicht näbe sinem Wiisetäler Dalgnoss Hebel. Dr Sangallemer Dichter [[Georg Thürer]] het no 1993 gfrogt, eb mer do s griän Wiisedal „angesichts seines unvergleichlichen Beitrags an die alemannische Mundartdichtung“ nit mit Fueg in Rächt as „die Herzlandschaft im Reiche der alemannischen Sprache“ kennt bezeichne. Friili kunnt in s Burtes Dichtig d [[Sprache|Sproch]] nit alliwiil eso drhär, wiä si s eifach Volk gschwätzt het; dr het etligi neiji Werter üsdänkt, aber noch alemannischem un nit no [[Standardsprache|standardditschem]] Vorbild. Si Sproch duet dichterisch zämmeballe. Dr Burte het nit agsträbt, mit sinene Gedichter vu Nit-Alemanne verstande z wäre. Dr het si numme fir d eige Landsmannschaft gschriibe. Dr Gäng meint, dr Burte seig vum [[Deutsche Sprache|Hochditsche]] här viil schwärer z verstoh wiä d große niiderditsche Dichter [[Fritz Reuter]] (1810–1874) un [[Gorch Fock]] (1880–1916). Wäge däm un wel er numme Lyrik un kenni Gschiichte uf Alemannisch gschriibe het, heb er ke so gsamtditschi Breitewirkig kenne erreiche wiä sälli. Friili isch am Schluss vu dr Madlee e alemannisch-hochditschi Lischte mit mehrere hundert Werter; des Glossar isch vu Uflag zu Uflag no erwitteret wore, z letscht vu dr Magdalena Neff. Noch dr Madlee het dr Burte ke verglichbari Sammlig meh gschaffe un vereffentligt; dr het aber no ab un zue ebis uf Alemannisch dichtet un an verschiidene Stelle publiziärt, so in dr Zitschrift [[Der Markgräfler (Zeitschrift)|Der Markgräfler]]. Im Bändli "Die Seele des Maien", wu 1950 un — erwitteret — 1982 erschiine isch, sin no e baar Dutzed alemannischi Gedichter üs verschiidene Johrzehnte gsammlet — alli vordergrindig zum Thema Johann Peter Hebel. Do drbii isch aü s Schlisselgedicht [[Hebel rassisch!]]. E baar alemannischi Gedichter hets aü in s Burtes letschtem Wärk, "Lied aus Murperg" (1959). == Dr Erfolg un d Rabsetzig vu dr Madlee == Viil vu dr Gedicht vum Buete hän mit ihrenem Realismus, ihrere ungschminkte Üssag mänk e fiine Mänsch schockiärt. D Madlee seig in dr 20er Johr viilmol vu Alte abglähnt wore, vu dr Junge drgege begeischteret ufgnumme wore, schribt dr Richard Gäng. Bi dr Literatür-Gritiker isch im Burte Hermann si Gedichtsammlig ebefalls glii uf begeischtereti Ufnahm gstoße. Dr [[Otto von Greyerz]], e [[Bern|Bärner]] Literatürhischtoriker un Verfasser vu verschiidene Arbete zum [[Berndeutsch|Bärner]] un zum Dialäkt allgmein, het grad si „Die Mundartdichtung der deutschen Schweiz“ gschriibe gha (rüskumme z [[Frauenfeld|Frauefäld]] und z [[Leipzig]] 1924), wu d Madlee iigschlage het. Dr schribt drno in dr „[[Schweizer Monat|Schweizerische Monatshefte]]“: ::„Dem alemannischen Badenerland ist in Hermann Burte ein Mundartdichter von so starker und üppiger Eigenart entstanden, daß man alle Vergleiche aufgeben muß.“ Dr von Greyerz schliäßt diä zwelft Sitte lang Bsprächig ab mit dr Wort: ::„Dieses Buch Madlee ist eine ganze Welt für sich, mit knappen Rezensentensätzen nicht zu erschöpfen. Es ist eine alte Welt, weil altes, untergehendes Volkstum darin lebt, und ist eine neue Welt, weil eine neue, nie gesehene Kunst darin erwacht. Es ist ein Buch voller Widersprüche, Kühnheiten und Gewagtheiten, strotzend von Geist und Leben, in der ganzen deutschen Mundartdichtung einzigartig.“ Witteri bergeischtereti Rezensione hets vum Innerschwizer Lyriker [[Meinrad Lienert]] in dr [[Neue Zürcher Zeitung|Neue Zürcher Zittig]] gä, vum [[Freiburg im Breisgau|Friiburger]] Schriftsteller [[Hermann Eris Busse]] in dr Badischen Heimat, vum Basler Volkskundler [[Eduard Hoffmann-Krayer]] – sälle schribt: ::„Mitten in der allgemeinen Zerbröckelung und Verflachung der lokalen Dialekte, und hier sogar in einem industriereichen Tal, entsteht in Burtes Sprache die alemannische Mundart zu üppigstem, farbenprächtigstem Leben.“ 1924 het d philosophisch Fakultät vu dr [[Albert-Ludwigs-Universität Freiburg|Universität Friiburg i.B.]] im Burte wäge sinere alemannische Dichtig dr Ehredokter verliihe. Im Burte si Mitwirkig im [[Nationalsozialismus]] het noch 1945 erscht emol d Wärtschetzig vu sinere alemannische Dichtig nit beiiträchtigt. Sini alemannische Gedichter hän jo aü ke politische oder gar staatspolitische Charakter, dr Burte esälber het – do wiist dr Georg Thürer druf ani – 1938/39 notiärt: ''„Es war mir klar, daß dieses Buch in der Mundart niemals eine großdeutsche Sache sein konnte, weil es zu sehr das Besondere der Sprache hervorzuheben bestrebt war.“'' 1954 schribt dr Prof. [[Wilhelm Altwegg]], dr Bräsidänt vu dr Basler Hebelstiftung, im e Briäf an dr Burte, ass er sich mit sinere keschtlige Madlee „neben den Unvergleichlichen“ gstellt heb – do isch dr Hebel gmeint. ::„Einen Ebenbürtigen dürfen wir Sie nennen, gerade weil Sie nie in der bloßen idyllischen Hebelnachahmung stecken geblieben sind, sondern weil Sie in unserer eigentlichen Muttersprache, dem unverfälscht kernigen Alemannischen mit all seiner Kraft unsere heutige Zeit und Ihr eigenes Wesen in den Bereich der Poesie gehoben und sie darin bleibend aufbewahrt haben.“ Dr [[Rupert Gießler]], dr Chefredakteer vu dr [[Badische Zeitung|Badische Zittig]], schribt 1961, wu dr Burte gstorbe isch, im Burte si greschti Leischtung seig „die Erneuerung der alemannischen Sprache im Gedicht“ gsii. Dr [[Nathan Katz]], e jüdische [[Elsass|elsässische]] Dichter, schribt noch anne 1978, im Burte sini alemannische Gedichter seige „das vollendetste und schönste, was seit dem Tod Hebels geschaffen wurde.“ Diä un viil anderi Stellungnahme in dr 50er bis 80er Johr, abgä vu Mänsche, wu im Burte sini Dialäktgedichter fir großi Dichtig halte, hän nit kenne verhindere, ass im Burte si alemannischi Dichtig üs em effentlige Raüm verschwunde isch. 1978 un 1989/1990 hän heißi politischi Debatte drzue gfiärt, ass im Burte si Namme as Schuelnamme un zum Deil ass Stroßenamme het miäße verschwinde. Mit droffe hets si alemannischi Dichtig. Zum Schluss noch e Urteil vum Matthias Spranger, wu bim Südweschtfunk zueständig gsii isch firs alemannisch Herspiil. Sälle schribt 1995: ::„Ich will an der Behauptung, daß seit Hebel keiner so gute alemannische Dialektgedichte geschrieben habe wie Burte, nichts aussetzen. Geschenkt.<br />Ich finde ‚Madlee’ nicht aufregend. Formal orientiert sich der Dichter an überkommenen Mustern, freilich ist er mit allen Verswassern gewaschen, eine riesige Varietät von (heute vielfach schon untergegangenen) Dialektwörtern steht ihm zur Verfügung. Sein Sprachspiel ist trotz einer gewissen Artistik nie leicht. Oft steuern seine ächzenden Dialektgebilde auf eine ziemlich banale Pointe hin. (…) Weshalb sollte einer, der das Zeug zum Faschisten hat, nicht ordentliche Gedichte schreiben dürfen, Tiefempfundenes in sprachmächtiger Weise?“ D Madlee isch – as einzigs Buech vum Burte – hit (2007) no im Handel vu neije Biächer. == Lueg aü == [[Hebel rassisch!]] – e alemannischs Gedicht vu 1938, wu dr Burte dr Rassebegriff vu dr Nazi uf dr Arm nimmt. == Literatür == * Richard Gäng: ''Der Mundartdichter Hermann Burte.'' In: Badische Heimat – Eckkart – Jahrbuch für das Badner Land 1959. Rüsgä im Uftrag vum Landesverein Badische Heimat vum Dr. H. Schwarzweber, Freiburg i.B. * Auszüge aus Dokumenten im Nachlaß von Hermann Burte. Hermann-Burte-Gesellschaft. Lörrach 1978 (Heft). * Georg Thürer: ''Geleitwort zur Neuauflage von „Madlee“.'' In: Hermann Burte: ''Madlee – Alemannische Gedichte.'' Binsen 1993. * Matthias Spranger: ''Dackeli, chly Gwackeli und ewiger Burte. Ein neuerliches Aufstöhnen.'' In: Allmende 24/1995. [[Category:Hermann Burte]] [[Category:Literarischs Wärk (20. Joorhundert)]] [[Category:Literarischs Wärk uf Dütsch]] [[Category:Lyrik]] [[Category:Buech]] 7pk6ump370mepy729yooexqpjdvhxe5 0 13948 1085620 950203 2026-06-24T14:21:12Z Jcb 356 1085620 wikitext text/x-wiki {{Infobox Buch |Foti = |Buechtitel = |Genre = Gedicht |Autor = [[Hermann Burte]] |Übersetzer = |Verlag = |ISBN = |Erschinigsjoor = |Aazahl Siite = |Orginaltitel = |Orginalsproch = |Orginalverlag = |OrginalISBN = |Orginalerschinigsjoor = 1957 |Orginalaazahl Siite = |Land1 = |Titel1 = |Land2 = |Titel2 = }} '''Stirn unter Sternen''' isch e Gedichtband, wu dr [[Deutsche Sprache|ditsch]] un [[Alemannische Sprache|alemannisch]] Dichter [[Hermann Burte]] ''1957'' rüsgä het. Uf däne fascht 250 Sitte sin 210 Gedichter in gleiner Schrift, des heißt, diä Gedichtsammlig isch nit grafisch ufbähjt. S sin fascht alles neiji Gedichter; s Gedicht „[[Robert Burns]]“ isch 1937 scho in s Burtes Sammlig „Anker am Rhein“ gsii. Dr Band isch in drei Abschnitt gordnet: ''Stirn unter Sternen, Stirn ohne Sterne'' un ''Stirn über Sternen''. Unter däne Ibertitel sin Gedichter zu allene nur vorstellbare Theme versammlet – wiä fascht alliwiil bim Burte in bundener [[Sprache|Sproch]] – mit Reim un Versmaß, do drunter aü [[Sonnet]]. E baar drvu handle iber s [[Markgräflerland]]. D meischte Gedichter in ''Stirn unter Sternen'', aber aü in dr andere Gedichtswärk vum Burte, zeichne sich dur des üs, ass mer sich viil drzue ka dänke – d gnapp un bildhaft Sproch losst viil Platz fir Interpretation. Uf dr andere Sitte läse sich diä Gedichter, wu so viil enthalte, nit alliwiil licht. Im Gedicht ''„Über Eck“'' bschribt dr Burte e riisige Glaswirfel, wu des drin bassiärt: :''„(…)'' :''In seinem Innern liegt ein Weib'' :''von schönem Wuchs an Haupt und Leib:'' :''Natur, Frau Hulda Denkerschreck,'' :''schläft hingelehnt im fernen Eck.“'' Diä Fraü ka numme e Mann verwecke, wu üs em andere Ecke vum Glaswirfel e mords Gump zuen ere macht: :''„(…)'' :''Auf Tod und Leben geht der Sprung'' :''Und fordert Wille, Kraft und Schwung.'' :''Das Auge blitzt, der Jüngling springt,'' :''Die Ecke bricht, die Scherbe klingt –'' :''Und, von den scharfen Splittern wund,'' :''Eindringt der Springer in den Grund'' :''Des Würfels, und das Weib erwacht,'' :''Es reckt die Glieder, gähnt und lacht.'' :''Dann küsst sie ab das rote Blut'' :''Dem Mann, der ihr am Busen ruht,'' :''Und flüstert ihn ein Wort ins Ohr,'' :''Das ruft ein Lied aus ihm empor,'' :''Ein Lied in Dur, der Freude voll,'' :''Sie singt es leise nach in Moll'' :''Und neigt sich immer wieder hin'' :''In Lust und Liebe über ihn,'' :''Der sie vom Bann erlöste keck'' :''Im Todessprung aus: Über Eck!“'' Die allermeischte Gedichter in däm Band hän wiä in allene Gedichtbänd vum Burte kei oder ke uffesichtlige Bezug zu dr politische Realität. Zu dr wennige Üsnahme ghert ''„Deutsches Schicksal“'', do heißts: :''„Der Vater ging in den Krieg hinein;'' :''Er fiel. Wir Kinder waren allein.'' :''Im zweiten Kriege fielen dann'' :''Zwei Brüder und mein lieber Mann.'' :''Nun droht der dritte! Es dient mein Sohn'' :In Tonking bei der Legion. :''Der Vater, die Brüder, der Mann dahin:'' :''Nur einer lebt – wann trifft es ihn?“'' == Politischi Interpretation in dr Mediäkampagne == E üsfiährligi Wirdigung vu dr 110 Gedichter in Stirn unter Sternen isch nit bekannt, aber ei Gedicht isch in dr Effentligkeit rüsgriffe un politisch interpretiärt wore: 1978 hets e effentlige Stritt um d Benännung vu Schuele noch em Burte gä. Im Zug vu [[Hermann Burte#Politische Stritt noch em Dot vum Dichter|däre Mediäkampagne]] het s Oberschuelamt [[Freiburg im Breisgau|Friiburg i.B.]] schliäßlig d Benännig vu Schuele noch em Burte verbotte. Zu dr Ferderer vu däm Nammensverbot het dr Wolfgang Heidenreich ghert, wu dertemol Programmleiter un Studioleiter-Stellverdrätter vum Landesstudio Friiburg vum Südweschtfunk ([[SWF]]) gsii isch. In dr Sändig "DER BURTE – Neuvermessung (…)"<ref>Wolfgang Heidenreich: ''Der Burte – Neuvermessung des alemannischen Dichters, Redners und Malers Hermann Burte – Texte, Analysen, Gespräche.'' (Manuskript vun ere SWF-Radiosändig am 19. Novämber 1978, widerholt am 10. Februar 1979)</ref> am 19. Novämber 1978 (widerholt am 10. Februar 1079) het dr Heidenreich e Gsätzli üs eme Gedicht in ''Stirn über Sternen'' rüsgriffe un des as Ufruef ("Vorschlag") zum staatlige Mord (sic!) interpretiärt. Des Gsätzli isch üs em Gedicht ''„Gerechter Staat“'', do gohts ums Wahlrächt; s heißt: :''Bleibt noch der Geist: Es lässt sich nicht verhehlen,'' :''Daß vielen Wählern Kunst und Wissen fehlen.'' :''Der ist gescheit geboren, jener dumm –'' :''Was soll man tun? Bringt die Gescheiten um!'' Diä Ziilte, wu im e satiirische Gedicht stehn, sin vum Wolfgang Heidenreich zimli am Schluss vu dr Sändig brocht un eso interpretiärt wore: :„Daß einer, der einem Staat gedient hat, in dem man das sogenannte unwerte Leben mordete, im Jahre 1957 den zynischen Mut besitzt, der Bundesrepublik, die nicht nach seinem Denkmuster zugeschnitten war, die Vernichtung der Begabten vorzuschlagen, ist konsequent.“ Diä erschte zwei Gsätzli vu ''„Gerechter Staat“'', wu nit zitiärt sin, heiße: :''Hier sind vom gleichen Wert Besitz und Bettel:'' :''Sie werfen in die Urnen ihre Zettel.'' :''Die Stimmen werden endlich ausgezählt,'' :''Und wer die meisten hat, der ist gewählt.'' :''Allein, das Geld ist immer bei den Reichen:'' :''Das muss man ändern! Jedermann den gleichen'' :''Anteil am Erbe dieser goldnen Welt!'' :''Dann ist im Staate alles wohlbestellt!'' Drno kunnt des Gsätzli, wu dr Heidenreich zitiärt het un wun er e Mordufruef ("Vernichtung der Begabten") drin siiht. S viärt un letscht Gsätzli vu däm satirische Gedicht heißt: :''Wir brachen keine besseren Gehirne!'' :''Wir hingen alle an dem gleichen Zwirne.'' :''Im idealen Staat darf auch zum Schein'' :''Nicht einer klüger als der andere sein!“'' == Quälle == <references /> [[Category:Hermann Burte]] [[Category:Literarischs Wärk uf Dütsch]] [[Category:Literarischs Wärk (20. Joorhundert)]] [[Category:Lyrik]] r1azdj1zfm3zgo172dtoen3dam04feb 0 14367 1085623 953844 2026-06-24T14:25:07Z Jcb 356 1085623 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Sy oder Nödsy, das isch hie d Frag}} „'''Sein oder Nichtsein, das ist hier die Frage'''“, „'''Sy oder Nödsy, das isch hie d Frag'''“, (uf [[Englische Sprache|änglisch]] ''To be, or not to be, that is the question'') isch es Zitat us de [[Tragödie|Tragödiä]] [[Hamlet|Hamlet, Prinz vo Dänemark]] vom [[William Shakespeare]], 3. Ufzug, 1. Szene. I dem Schtück fangt dä Protagonischt Hamlet mit däm Satz en Monolog a, i dem er drüber nachdänkt, dass er vorem entschlossene Handle Mühe hät, wil er Angscht voräm Tod hät. Zitiert wird de Satz i Situationä, diä für irgendöpper exischtänziell vo Bedütig isch. == Änglischi Tägscht == <blockquote><em> To be or not to be, that is the question—<br /> Whether 'tis nobler in the mind to suffer<br /> The slings and arrows of outrageous fortune,<br /> Or to take arms against a sea of troubles,<br /> And by opposing, end them. To die, to sleep—<br /> No more; and by a sleep to say we end<br /> The heart-ache and the thousand natural shocks<br /> That flesh is heir to — 'tis a consummation<br /> Devoutly to be wish'd. To die, to sleep—<br /> </em></blockquote> == Dütschi Tägscht == I de dütsche Übersetzig vom [[August Wilhelm von Schlegel]] heisst äs: <blockquote><em> Sein oder Nichtsein; das ist hier die Frage:<br /> Obs edler im Gemüt, die Pfeil und Schleudern<br /> Des wütenden Geschicks erdulden oder,<br /> Sich waffnend gegen eine See von Plagen,<br /> Durch Widerstand sie enden? Sterben - schlafen -<br /> Nichts weiter! Und zu wissen, daß ein Schlaf<br /> Das Herzweh und die tausend Stöße endet,<br /> Die unsers Fleisches Erbteil, 's ist ein Ziel,<br /> Aufs innigste zu wünschen. Sterben - schlafen -<br /> </em></blockquote> == Alemmanischi Tägscht == I de alemannische Übersetzig heisst äs: <blockquote><em> Sy oder Nödsy; das isch hie d' Frag:<br /> Öb edle im Gmüet, d' Pfil und Schlüdere<br /> S' wüetende Schicksal erdulde oder,<br /> Sich waffnend gäge en See vo Plage,<br /> Dur Widerschtand sie ände? Schtärbe - schlafe -<br /> Nöd witer! Und z' wüsse, dass en Schlaf<br /> S' Härzweh und diä tusend Schtöss ändet,<br /> Diä üsers Fleischs Ärbteil, 's isch es Ziel,<br /> Ufs innigschti z' wünsche. Schterbe - schlafe -<br /> </em></blockquote> == Literatur == * ''Der Brockhaus Multimedial 2005'', Bibliographisches Institut & F.A. Brockhaus AG, Mannheim, 2005 ISBN 3-411-06519-2 {{Übersetzungshinweis|de|Sein_oder_Nichtsein,_das_ist_hier_die_Frage|dütsch}} [[Kategorie:Literatur uf Änglisch]] lwce7mdhzn6zch1em4uhdsdf1h9bg09 0 14536 1085618 1037887 2026-06-24T14:19:11Z Jcb 356 1085618 wikitext text/x-wiki [[Datei:Hans Filbinger (Bundesarchiv B 145 Bild-F054633-0026, Ludwigshafen, CDU-Bundesparteitag cropped).jpg|mini|rechts|200px|Dr '''Hans Filbinger''' uf em CDU-Parteitag anne 1978]] Dr '''Hans Karl Filbinger''' (* [[15. September]] [[1913]] z [[Mannheim|Manne]]; † [[1. April]] [[2007]] z [[Günterstal (Freiburg)|Friiburg-Ginterschtal]]) isch e ditsche [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]-[[Politiker]] gsii. Vu 1966 bis 1978 isch er Minischterbräsidänt vu [[Baden-Württemberg|Bade-Wirttebärg]] gsii, vu 1971 bis 1979 derzue Landesvorsitzende un vu 1973 bis 1979 au ne stellverdrättende Bundesvorsitzende vu sinre Partei. As Minischterbräsidänt het dr katholisch Jurischt d Abschaffung vu dr Konfessionsschuele, e großi Verwaltungsreform un absoluti CDU-Mehrheite in siim Bundesland erreicht. Anne 1978 sin no siire Unterlassungsklag gege dr Dramatiker [[Rolf Hochhuth]] schrittwiis vier Dodesurteil bekannt wore, wu dr Filbinger zwische 1943 un 1945, zue däre Zitt [[NSDAP]]-Mitglid, as Staatsaawalt beaadreit oder as Marinerichter gfellt gha het. Dur siini Reaktione uf die Entdeckunge het dr Filbinger dr Ruckhalt vu dr Effentligkeit un vu sinre Partei verlore un isch schließli am 7. Aügschte 1978 as Minischterbräsidänt zruckdrätte. Im Johr 1979 het er s rächtskonservativ [[Studienzentrum Weikersheim|Studiezäntrum Weikersche]] grindet, wun er bis 1997 dr Vorsitz dervu gha het. Bis zue siim Dod het er sich um sii Rehabilitierung bemiäht. == Im Filbinger si Kindheit un Jugend im Badische == Dr Filbinger Hans isch am 15. Septämber 1913 z [[Mannheim|Manne]] uf d Wält kumme. Si Vatter Johann isch vu Kemnath in dr bayrische Oberpfalz gsii, si Mueter Luise geb. Schnurr vu [[Sasbach (Ortenau)|Saschbach]] in dr [[Ortenaukreis|Ortenau]]. Wu dr Erscht Wältgriäg üsbroche isch, isch dr Hans mit sinere Mütter zu dr Großeltere uf Saschbach kumme un in dr ganze Griägszit derte bliibe; aü speter het er Feriä usw. bi dr Großeltere im Dorf verbrocht un uf däne ihrenem Büürehof gholfe. Dr Filbinger het no as alte Mann s Dorf Saschbach as si eigentligi Heimet agluegt. Diä Zueneigig isch gegesittig gsii: D Gmein Saschbach het dr Filbinger scho 1968 zum Ehrebirger ernännt. In sällem Dorf un vu sinere Mütter het er aü Alemannisch glehrt – friili isch d Mütter scho 1918 gstorbe. Dr Filbinger het diä Sproch no as Greis kenne schwätze, isch ere aber dur sini Läbensumständ in ditsche ghobene Schichte aü eweng entfrämdet gsii.<ref>a. Sepaintner, in: Sepaintner, S. 21 – gnaüe Titel lueg bi Literatür.</ref> == Geischtigi un politischi Prägig == Z Manne isch er ab 1924 ans Realgymnasium gange. Dr isch scho ase jung stark vum Katholizismus prägt wore, vermittlet aü dur s Elterehüüs. 1928 isch er im katholische "Bund Neudeutschland" biidrätte – do isch e Gruppeläbe pflägt wore, het mer Fahrte gmacht – do isch aü im Filbinger si Liäbi zu dr Bärgstiigerei entstande. Dr Bund Neudeutschland isch politisch dr katholische Zentrumspartei nochgstande. Im Gau Langemarck, in einere vu dr Mannemer Gruppe vu däm Bund, isch er schliäßlig aü Gauleiter wore un bis 1933, wun er uf [[Freiburg im Breisgau|Friiburg im Briisgaü]] zoge isch, bliibe. 1933 her er z Manne s Abitür gmacht.<ref>Sepaintner, in: Sepaintner, S. 21ff; Schadt/Schwalbach, in: Sepaintner, S. 69ff</ref> == Studiäzit z Friiburg i.&nbsp;B. un z Minche == Drno isch er zum Summersemeschter 1933 uf Friiburg zoge un het agfange mit Jura stüdiäre. 1934/35 het er si Friiburger Studium mit zwei Semeschter z [[München|Minche]] unterbroche. Scho 1937 het er am Oberlandesgricht z [[Karlsruhe|Karlsrueh]] s erschte Staatsexame gmacht. Anne 40 het er s zweit Staatsexame abglegt un mit der Nott ''magna cum laude'' dr Dokter gmacht. Si Dokterarbet het de Titel „Die Schranken der Mehrheitswirtschaft im Aktienrecht und Konzernrecht“ gha. Si isch 1942 publiziärt wore un wird bis hit in dr Fachliteratür zitiärt. In däre Dissertation zitiärt dr Filbinger aü Jude – fir diä dertig Zit ungwehnlig bis riskant.<ref>Sepaintner, in: Sepaintner, S. 24</ref> === Im Nationalsozialismus – „Zwische Apassig un Wiiderstand“? === Z Friiburg isch dr Filbinger Hans zerscht in e Wohngmeinschaft vum Bund Neudeutschland im Andlaw-Hüüs vu dr Erzbischeflige Stiftigsverwaltig zoge. Do het er e verhältnismäßig repressionsfreie Raüm gfunde. Aü d jurischtisch Fakultät isch uf Dischtanz zu nationalsozialischtische Funktionär gsii – derte het sich bis 1938 dr jüdisch Rächtsbrofässer Pringsheim kenne halte „umgä vu dr Solidarität vu sinene Kollege un, wu mer ebefalls mueß stüüne, vu dr Stüdänte“.<ref>Sepaintner, in: Sepaintner, S. 26</ref>. Z Friiburg isch er in dr Greis vu dr „eltere Nejditsche“, wu zum „Neudeutschen Hochschulring“ ghert het, iidrätte. In dr Oktober/Novämber-Nummere 1933 un in dr März/April-Nummere 1935 vu dr katholische Werkblätter het er Artikel publiziärt. Dr erscht isch ums Gruppeläbe vum „Jüngerenkreis“ gange un ganz unverfänglig; im zweite her dr Stüdänt Filbinger s nationalsozialischtisch Strofrächt, wu as Entwurf vorgläge isch, referiärt – des het em speter Vorwirf wäge nationalsozialischtischer Gsinnig iibrocht<ref>[http://www.noth.net/hans-filbinger/hans-filbinger-und-seine-selbstgerechten-richter.htm#Aufsatz Noth: Ein verfänglicher Aufsatz]</ref>. Wäge sinere finanziälle Lag het sich dr Filbinger zu Apassigsleischtige zum Reschiim zwunge gsähne. Si Vatter isch sitter 1931 arbetslos gsii; e Stipendium vu dr „Studienstiftung des deutschen Volkes“ isch abglähnt wore, wäge sinem "üsgsproche religiöse un konfessionelle Weltanschauigshintergrund".<ref>Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 16 – gnaüe Titel lueg bi Literatür</ref> So isch dr Filbinger verschiidene NS-Formatione biidrätte: 1933 in dr Nationalsozialistische Ditsche Stüdäntebund (NSDStB), in dr Wehrsportverband vo dr Friburger Universität, wu 1934 in Stüdänte-SA integriert woren isch- des het bewirkt, ass er unghinderet het kenne stüdiäre un aü verschiidini gleini Stipendiatsleischtige<ref>Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 18</ref> het kenne bikumme. 1987 het er in sinre Autobiografii as Grund drfir aagää, ass ihm sunscht „dr wiiter Bruefswäg versperrt“ gsi wär.<ref>Hans Filbinger: ''Geschmähte Generation'' (1. Auflage 1987), S. 50</ref>. Ännewäg seig er 1937 im Zämmehang mit dr Zuelassig zum zweite Staatsexame as "politisch nicht zuverlässig" iigstuft wore<ref>a. Filbinger, in: a. Filbinger 1993, S. 50 – gnaüe Titel lueg bi Literatür,<br /> b.Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 19 und 38</ref> un heb sich zwunge gsähne, in d NSDAP iizdrätte. Er het do, wiä scho im NS-Stüdäntebund, kenni Funktione gha un het versuecht, sich megligscht fernzhalte. Des isch – mit dr Begrindige „Studium z Minche, Refrendariat, Examensvorbereitig“ – aü gange. Anne 37 isch dr Filbinger Hans in dr [[Freiburger Kreis um Karl Färber|Greis um dr katholisch Publizischt Karl Färber]] un dr Dichter [[Reinhold Schneider]] iigfiährt wore – dr isch dr jingscht gsii in däm Greis vu dr „innere Oppostion“.<ref>Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 30f</ref> Aü dr Max Müller, eine vu dr Fiährer vum Bund Neudeutschland un Rüsgäber vu dr „Werksblätter“, isch näbe verschiidene andere in däm Greis gsii. Do isch ke uffene Widerstand gege dr Nationalsozialismus gleischtet wore, aber mer het versuecht, geischtig unabhängig z bliibe. Verbindige het dr Filbinger aü zum Rächtsphilsoph Erik Wolf gha, dä het e starke Ifluss uf dr Stüdänt Filbinger üsgiäbt<ref>Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 21, S. 32ff</ref> – dr Wolf het 1942 im [[Freiburger Bonhoeffer-Kreis|Friiburger Bonhoeffer-Kreis]] an ere Dänkschrift vu dr "Bekennenden Kirche" mitgwirkt. Diä zwee Friiburger Greis sin speter in dr Repressione vum System üsgsetzt gsii; dr Filbinger isch do nit betroffe gsii, wel er zu dr Soldate iizoge gsii isch. Dr het aber no vu dr Front Kontakt ghalte: des zeige u.&nbsp;a. zwee Briäf vum Filbinger<ref>a. Faksimile in: Filbinger 1994, S. 269f,<br />Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. …</ref> an dr Reinhold Schneider im Nochlass vu däm Dichter. Dr Bund Neudeutschland isch 1939 verbotte wore. Scho vorhär het d Hitlerjugend welle ihre Monopolaspruch dursetze un isch gege Mitgliider un Iirichtige vum Bund Neudeutschland handgrifflig wore. Zum im politische Druck z Ditschand üs em Wäg z goh, het dr Filbinger Hans ab 1938 Versuech unternumme, uf Frankrich z kumme. E Stell bim C„hambre de Commerce Allemande“ z Paris isch em zuegsait gsii, aber si Diänschtstell, d Präsidialabteilig vum OLG Karsrueh het des verhinderet – wäge "politischer Unzueverlässigkeit"<ref>Ott, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 39</ref>. Dr Filbinger isch drno uf eigini Füscht uf Paris un het as Hilfsarbeiter gschafft. Im Aügüscht 39 sin aber d Spannige zwische Ditschland un Frankrich eso agstiige gsii, ass dr Filbinger gfercht het – wiäs 1914 mit dr Ditsche z Frankrich bassiärt gsii isch – in Interniärigslager z kumme.<ref>Filbinger, in: Filbinger 1994, S. 54</ref>. Wäge däm isch er wider zruck uf Ditschland. == Dr Filbinger as Soldat un Marinerichter == 1940 isch dr Filbinger zu dr Marine iizoge wore un fascht drei Johr Soldat an dr Ditsche Bucht un am Atlantik gsii. Afangs 1943 isch er aber as Soldat (jetz Leutnant) entlasse un zum hechere Marinejustizdiänscht abkummidiärt wore. Des het er welle umbedingt vermeide un het sich freiwillig zu dr Seeoffiziärslaüfbahn bi dr U-Boot-Waffe gmäldet. Üs dr Freiwilligmäldig<ref>Dokümänt abbildet in: Filbinger 1994, S. 271</ref> goht drüs viiri, ass er im Juschtizdiänscht het welle entgoh. Dr isch aber nit drum rum kumme; vu 1943 bis 1946 isch er im Marinejuschtizdiänscht an dr Nord- un Oschtsee igsetzt gsii. Zletscht – no dr Kapitulation – isch er vu dr britische Bsatzig z Norwege as Militärrichter verpflichtet wore – d Brite un d Norweger hän e Inträssi dra gha, ass d Ordnig in dr ditsche Trupperäscht/Gfangenelager ufrächt erhalte wird. Dr Filbinger Hans isch – wiäs dur si jurischtischi Üsbildig vorgä gsii isch – elimol as vorsitzende Richter un elimol as Aklagverträtter iigsetzt wore. Si Ufgabebereich isch gange vu dr Bhandlig vu eifache Delikt wiä Diäbstahl, Bsoffeheit bis ani zu schwäre Sache wiä unerlaübtem Entferne un Desertion. D ganz iberwiigend Mehrheit vu sinene 234 aktekundige Fäll<ref>D ganz Statischtik lueg bim Hürten, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 65ff</ref> hän eifachi Delikt betroffe. Zue däne Fäll, wu in dr spete 1970er Johr bekannt wore sin, [[#D „Filbinger-Affäre“: Effentligi Üsenandersetzige un Ruckdritt|lueg unte]]. Im Jülli 1946 het dr Filbinger Hans üs Norwege uf Friiburg kenne zruckkehre. == Laüfbahn in dr Nochgriägszit == Z Friiburg im Briisgaü het dr Filbinger afange as freje [[Rechtsanwalt|Rächtsawalt]] schaffe. An dr Jurischtische Fakultät het er as Assistänt un Habilitant agfange. Anne 47 isch er vum Walter Eucken in d „Dekartellisiärigskommission“ beruefe wore. Dr Walter Eucken isch näben em Erik Wolf eine vu dr Repräsentante vum („proteschtantische“) Friiburger Greis vu dr „innere Opposition“ gsii. Diä Kummision het in dr Bsatzigsmächt Vorschleg unterbreitet, wiä mer noch em Zämmeschlage vu dr ditsche Kartäll un Konzern e Wettbewerbswirtschaft kennt ufziäge.<ref>Filbinger, in: Filbinger 1994, S. 93;<br />b. Sepaintner, in: Sepaintner, S. 31</ref> Anne 50 het dr Filbinger si Fraü Ingeborg, geb. Breuer, ghirate; si hän fimpf Kinder bikumme. 1953 isch dr Filbinger as Kandidat vu dr CDU in dr Friiburger Stadtrat gwehlt wore un bis anne 60 drin bliibe. 1960 isch er in dr [[Landtag von Baden-Württemberg|Landtag vu Bade-Wirttebärg]] gwehlt wore un derte zum Inneminischter in dr Landesregiäring vum [[Kurt Georg Kiesinger]] ernännt wore. == Erfolg un Kridik as Minischterbräsidänt == Wu dr Kiesinger as Kanzler uf Bonn gange isch, isch dr Filbinger zum Minischterbräsidänt vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore (Dezämber 1966). Dr het in ere große Koalition mit dr SPD regiärt. Anne 72 het d CDU unter em Filbinger zum erschte Mol in dr Gschicht vu Bade-Wirttebärg d absolut Mehrheit kenne erringe (52,9%) un het kenne ellei regiäre. Anne 76 isch dä Vorschprung unter em „Landesvatter“ Filbinger nomol uf 56,7% üsboije wore – do dermit hän d „Grischtdemokrate“ dr hischtorisch Hegschtpunkt vu ihrere Macht z Bade-Wirttebärg erreicht, eso e Ergäbnis isch in dr CDU im keinem andere Land vu dr alte Bundesrepublik glunge. Unter em Filbinger sin verschiidini Leischtige erziilt wore, wu iber d Gränze vu dr Parteie ewäg positiv beurteilt wäre, do drzue ghert:<ref>d Biispiil noch em Ulrich Rose: ''Der umstrittene Landesvater. Zum Tod des früheren Ministerpräsidenten Hans Filbinger.'' Badischi Zittig, 03.04.2007</ref> * Z Süd-Württemberg-Hohenzollern sin d Konfessionsschuele abgschafft wore * Mit dr große Verwaltigsreform isch z Zahl vu dr Gmeine un Greis verringeret wore – gleini Ortschafte hän ihre Sälbständigkeit verlore un sin mit andere zu neie Gmeine zämmegfasst uder bi greßere iigmeindet wore. * 1970 isch im e zweite [[Volksentscheid]] s Land Bade-Wirttebärg besiiglet wore. Dr Badener Filbinger het viil drzue biidrait, d badische [[Baden-Württemberg#Dui Formierong vo ma nuia Bondesland|Gegner vum Zämmeschluss]] z versehne. Anderi Maßnahme hän bi dr Betroffene starke Wiiderstand üsglest: * Im Zämmehang mit em Kampf gege dr Terrorismus un dr politisch Radikalismus her d Landesregiärig unter em Filbinger d Verfasst Stüdänteschaft abgschafft.<ref>Ditschi Wikipedia, Artikel Hans Filbinger, Stand vum 07.04.2007</ref><br /> Dr „Radikaleerlass“, e gmeinsame Bschluss vum Bundeskanzler Brandt un vu allene Länder-Minischtebäsidänte, isch z Bade-Wirttebärg konsequänt umgsetzt wore.<ref>Sepaintner, in: Sepaintner, S. 48</ref> * Im Zämmehang mit em Wiiderstand gege s plant [[Kernkraftwerk Wyhl|AKW Wyhl]] sind starki Polizeimaßnahme erggriffe wore. In däre Bewegig, wu e hoche Brozäntsatz vu iiheimischi „Normalbirger“ beteiligt gsii sin, het dr Filbinger ohni z welle e Solidarisiärigseffäkt erziilt, wun er 1972 d KKW-Gegner pauschal as „Linksradikali“ bezeichnet het. Am 20. Februar 1075 isch dr Boiblatz, wu vu Demonschtrante bsetzt gsii isch, vu 700 Bereitschaftsbolizischte grüümt wore.<ref>''Wyhl. Betroffene Bürger berichten.'' Herausgegeben von Bernd Nössler und Margret de Witt. Freiburg 1976. S.289ff</ref> Dr Filbinger Hans isch Stellverdrätter vum Bundesvorsitzer vu dr CDU gsii; sini Gegner hän gfercht un sini Freind ghofft, ass er 1979 Nochfolger vum [[Bundespräsident (Deutschland)|Bundespräsidänt]] wird. == D „Filbinger-Affäre“: Effentligi Üsenandersetzige un Ruckdritt == === D Provokation vum Rolf Hochhuth === Dr Schriftsteller Rolf Hochhuth het in dr Wuchezittig ''Die Zeit'' vum 17. Febber 1978 e Vorabdruck vu sim Roman ''Eine Liebe in Deutschland'' vereffentligt. Im Schlussabschnitt het er dr Filbinger as „Hitlers Marinerichter“ bezeichnet, ''„der sogar noch in britischer Gefangenschaft nach Hitlers Tod einen deutschen Matrosen mit Nazi-Gesetzen verfolgt hat“''. Er seig ''„ein so furchtbarer Jurist gewesen, daß man vermuten muß — denn die Marinerichter waren schlauer als die von Heer und Luftwaffe, sie vernichteten bei Kriegsende die Akten — er ist auf freiem Fuß nur dank des Schweigens derer, die ihn kannten.“'' Mit däm Matros het dr Hochhuth dr Kurt Olaf Petzold gmeint. Dä het sich im britische Gfangenelager d Hokekriz vu sinre Kleidung abgrisse un dr Befehl, in e andres Quartier umzzieh, verweigeret mit dr Wort: ''„Die Zeiten sind jetzt vorbei. Ich bin ein freier Mann. Ihr habt jetzt ausgeschissen. Ihr Nazihunde, Ihr seid schuld an diesem Krieg. Ich werde bei den Engländern schon sagen, was Ihr für Nazihunde seid, dann kommt meine Zeit.“'' Dr Filbinger het en derno am 1. Juni 1945, drej Wuche noch Kriägsänd, ''„wegen Erregens von Missvergnügen, Gehorsamsverweigerung und Widersetzung“'' zue sechs Monet Gfängnis verurteilt un des mit eme ''„hohen Maß von Gesinnungsverfall“'' begrindet; dr Petzold heb ''„zersetzend und aufwiegelnd für die Manneszucht gewirkt“.<ref>[https://www.spiegel.de/politik/er-hat-die-manneszucht-zersetzt-a-1fa53386-0002-0001-0000-000042953835?context=issue Der Spiegel 16/1972] (beglaübigti Abschrift vum Urdeil aü bi Knesebeck, S. 22ff)</ref> D Zitschrift ''[[Der Spiegel]]'' het dää Fall scho anne 1972 bekannt gmacht gha un dr Petzold interviewt. Dr het in däm Interview gsait, dr Filbinger heb vor sim Prozäss „unseren geliebten Führer“ griehmt, wu „das Vaterland wieder hochgebracht hat“<ref>[https://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/protokoll-verstrickung-filbinger DIE ZEIT, ''Erschießen…,'' a.&nbsp;a.&nbsp;O., 12. Mai 1978]</ref>. Im Mai 1978 het dr Filbinger gege d Üssage vum Hochhuth uf Unterlassung klagt. S Landgricht Stuegert het am 23. Mai 1978 dur e „einstweilige Verfügung“ d Behauptung untersait, dr Filbinger seig nur wäg ere Strofvereitelung nit in s Gfängnis kumme. Noch dr Verhandlung am 13. Juni 1978 het s Gricht des Verbott bstätigt, het aber d Üsdrick "furchtbarer Jurist" un „Hitlers Marinerichter“ as „wertende Meinungsäußerungen“ zueglo. S Gricht het au bstätigt, ass dr Filbinger as Marinerichter im Verfahre gege dr Petzold un au gege dr Gröger formal korrekt „im Rahmen des damals geltenden Rechts“ ghandelt heb. Dr Hochhuth het no vor em Urteil erklärt, d Üssag vu dr Aktevernichtung un vu dr Strofvereitelung seige falsch gsi un är dieg si nimmi widerhole.<ref>Wolfram Wette: ''Was Unrecht war, kann heute nicht Recht sein!,'' Vortrag zum 90. Geburtstag vum Filbinger, ghalte z Friiburg i.&nbsp;B. am 14. September 2003</ref> === Dr Fall Walter Gröger === Am 12. Mai 1978 het ''[[Die Zeit]]'' iber e ander Verfahre berichtet, wu dr Hochhuth Akte derzue gfunde gha het. Der Matros Walter Gröger, wu dert 22 Johr alt gsi isch, het sich 1943 vier Wuche lang bin ere norwegische Freindin, dr Marie Severinsen-Lindgren, z Oslo versteckt gha. Si hän iberlegt gha, sich ins neitral [[Schweden|Schwede]] abzsetze. D Marie het aber eme Freind, eme Polizeibeamte vum Gröger verzellt, wu ihn am 6. Dezember 1943 het feschtnäh loo. Er isch wäge „Fahnenflucht im Felde“ am 14. März 1944 zue acht Johr Zuchthüüs un zum Verluscht vu dr Wehrwirdigkeit verurteilt wore. Sii Fluchtplan isch as versuechti Fahneflucht in s Üsland gwärtet, wel er siini Uniform wider gholt un dodermit e Ruckkehrabsicht zue dr Truppe signalisiert heb. Dr Grichtsherr, dr Generaladmiral Otto Schniewind het des Urteil am 1. Juni 1944 ufghobe, „weil auf Todesstrafe hätte erkannt werden sollen“. Er het des mit dr Vorstrofe vum Gröger begrindet, mit ere „Führerrichtlinie“ zur Fahneflucht vum 14. April 1940 un eme Erlass vum Oberbefehlshaber vu dr Marine (ObdM), Karl Dönitz, vum 27. April 1943.<ref>Wolfram Wette, a.&nbsp;a.&nbsp;O., S. 57</ref> Die Fiehrerrichtlinie het d Dodesstrof fir Fluchtversuech ins Üsland oder fir erheblig vorbstrofti Täter as „im Allgemeinen angebracht“ beurteilt, het aber aü milderndi Umständ ufzellt: :''Eine Zuchthausstrafe wird in diesen Fällen im allgemeinen als ausreichende Sühne anzusehen sein, wenn jugendliche Unüberlegtheit, falsche dienstliche Behandlung, schwierige häusliche Verhältnisse oder andere nicht unehrenhafte Beweggründe für den Täter hauptsächlich bestimmend waren.'' Dr Dönitz-Erlass het drgege bi jedere Fahneflucht, wu e „Versagen treuloser Schwächlinge“ seig, d Dodesstrof verlangt.<ref>Wolfram Wette, a.&nbsp;a.&nbsp;O., S. 75</ref> Dr Filbinger sich noch em Abschluss vu dr Voruntersuchung am 15. Januar 1945 statt em bishärige Aakläger mit däm Fall beuftragt wore. In dr Haüptverhandlung vum Gricht Oslofjord am negschte Tag isch negativ gwertet wore, ass dr Gröger e [[Eisernes Kreuz|Iserns Kriz]] un e [[Medaille Winterschlacht im Osten 1941/42|Oschtmedaille]] as sii Eigetum üsgää gha het. Dodruf isch sii Fluchtplan uf Schwede as Fluchtversuech ins Üsland üsglegt wore. Wie s dr Grichtsherr verlangt het, het dr Filbinger drno uf dr Basis vu dr „Führerrichtlinie“ d Dodesstrof beatrait. Dr Marineoberstabsrichter Adolf Harms het drno dr Gröger zum Dod verurteilt. Am 22. Jänner 1945 het dr Verteidiger Werner Schön fir dr Gröger no ne Gnadegsuech gstellt. S Gricht heb iigrümt, dass noch em gältende Militärgsetz kei Fluchtversuech ins Üsland vorgläge heb. Dodrmit het er em Harms un em Filbinger indirekt Rechtsbeugung vorgworfe. No ne paar schriftlige un färnmindlige Nochfroge vum Filbinger het s Oberkommando vu dr Marine (OKM) z Berlin s Dodesurteil am 27. Febber bstätigt. Am 15. März 1945 isch dr Schriftsatz drzue mitsamt dr Ablähnung vum Gnadegsuech z Oslofjord iitroffe. Am gliiche Tag het dr Filbinger d Vollstreckung aagordnet. Dr Filbinger het d Vollstreckig vu däm Urteil am 16. März 1945<ref name="ReferenceA">lueg Weblink Gillessen, S. 72 un Wette S. 12</ref> gleitet, wiäs d Ufgab vum Aklagverdrätter gsii isch. Am 16. März am 14:05 Uhr het er em Verurteilte Anornig vum Grichtsherr verkindet un het dr Gröger dr Empfang unterzeichne loo. Am 16:00 isch dr Göger verschosse wore. Vu Kritiker isch aagmerkt wore, dr Filbinger heb d Vollstreckung vum Doderurteil üssergwehnlig schnäll voraatribe.<ref>Ricarda Berthold, a.&nbsp;a.&nbsp;O. S. 46f, S. 61</ref> Dr Filbinger hätt no siinere Dienschtpflicht eigetli dr Aawalt vum Gröger iber dr Termin vu dr Hiirichtung sotte informiere, des het er aber nit gmacht. Dr Aawalt, dr Werner Schön, het des no noch Johrzehnte kritisiert<ref>Knesebeck, S. 36.</ref>. D Aagherige vum Gröger hän kei Nochricht vu siinem Dod bikumme. D Muetter, d Anna Gröger, het erscht 1954 drvu erfahre, d gnaüere Umständ erscht anne 1978. Aü d Marie Lindgren het erscht doo Gnaüeres erfahre.<ref>[https://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/protokoll-verstrickung-filbinger DIE ZEIT 12. Mai 1978 (Nachdruck vom 16. April 2007 – 18:35 Uhr): ''Erschießen, Sargen, Abtransportieren'']</ref> === D Stellungnahme vum Filbinger === Dr Filbinger isch iber die Artikel informiert wore, voreb si üsebrocht wore sin. Är het drno am 4. Mai 1978 e Erklärig abgää. U.&nbsp;a. het er doo gsait:<ref>Bekanntgab vu dr Pressestell vu dr Landesregierung vu Bade-Wirttembärg am 4. Mai 1978; do zitiert no Knesebeck, S. 31. Üszig drüs: [https://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/filbinger-stellungnahme Hans Filbinger: ''Deshalb stelle ich fest'' (DIE ZEIT 12. Mai 1978)]</ref> :''… 2. Fahnenflucht war nicht nur in Deutschland, sondern in allen Nationen der Welt ein mit Todesstrafe bedrohtes Delikt. In der letzten Kriegsphase haben die Befehlshaber als Gerichtsherren an allen Fronten Fahnenflucht mit besonderem Nachdruck verfolgt…'' :''Aus diesem Umstand ergibt sich auch die Weisung des Flottenchefs als Gerichtsherr im Falle Gröger, die Todesstrafe zu verhängen. Das erstinstanzliche Gericht hatte sich bemüht, eine mildere Strafe auszubringen. Das war ihm nicht gelungen, so daß nun kein anderer Weg übrig blieb, als sich an die Verfügung des Gerichtsherrn zu halten. Diese Verfügung des Gerichtsherrn hatte die Bedeutung, daß jedes andere Urteil, das abweichend über die Person ergehen würde, keine Bestätigung erhalten würde.'' :''3. Damit war auch für den Anklagevertreter kein Ermessensspielraum, der einen anderen Antrag als den auf die Höchststrafe ermöglicht hätte. Im übrigen war nach der Weisung des Flottenchefs als Gerichtsherr naturgemäß mein Antrag als Vertreter der Anklage mit Sicherheit irrelevant für das Urteil.'' Är heb „mit allen Mitteln“ versuecht, em Dienscht in dr Marinejuschtiz z entgeh: :''6. …Meine Abwehr gipfelte in der Meldung für den Dienst bei der U-Boot-Waffe, die damals schon als Himmelfahrtskommando galt. Ich habe mich deshalb gegen diese Tätigkeit gewehrt, weil ich während des ganzen Dritten Reiches meine antinazistische Gesinnung nicht nur in mir getragen, sondern auch sichtbar gelebt habe.'' D ZEIT het die Stellungnahm zämme mit em Bricht iber dr Gröger am 12. Mai 1978 im Wortlüt abdruckt. In eme Kommentar drzue het dr Chefredakteur Theo Sommer gfrogt:<ref>[https://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/buerde-vergangenheit-leiter-sommer Theo Sommer: ''Die Bürde der Vergangenheit'' (DIE ZEIT 12. Mai 1978)]</ref> :''Müsste Filbinger nicht zurücktreten — oder aber zu Mutter Gröger nach Langenhagen fahren und für die eigene Person jenen läuternden Kniefall vor der Vergangenheit tun, den [[Willy Brandt]] in [[Warschau]] für das ganze deutsche Volk vollzogen hat?'' Dr SPIEGEL het am 8. Mai 1978 iber dr Fall brichtet. Dr Rüsgäber, dr Rudolf Augstein, het kommentiert:<ref name="spiegel1">Der Spiegel Nr. 19/1978: ''[https://www.spiegel.de/politik/erleuchtung-beim-stichwort-schweden-a-0b146e28-0002-0001-0000-000040617768 Erleuchtung beim Stichwort «Schweden»]''</ref> :''Erst bei dem Stichwort „Schweden“ ging ihm [Filbinger] nach eigener glaubhafter Bekundung ein Erinnerungs-Licht auf: war dies wohl sein einziger Todesfall?'' Zue siinere Entlaschtung het dr Filbinger uf siini Mitwirkung an andere Prozäss verwise, wu mit Frejsprich oder mit Begnadigunge gändet hän. In däne Fäll het dr Filbinger as Richter oder Akläger Spiilraim gha un het si fir d Aklagte gnutzt, so aü bi Verfahre gege Regiimgegner. Do gits verschiidini Fäll, wu dr Filbinger Hans dr Aklagte gholfe het, im e Dodesurteil z entgoh. * Im Fall Möbius het dr Filbinger e Widerufnahmeverfahre erwirkt – dä Militärpfarrer isch vum e andere Richter wäge Wehrkraftzersetzig zum Dod verurteilt wore. Des Verfahre isch drno bis iber d Kapitulation nüs verzegeret wore un dr Möbius frej kumme.<ref>Hürten, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 99</ref> * Im Fall Forstmeier ischs ebefalls um Wehrkraftzersetzig gange. Des, was im Batteriifiährer Forschtmeier an gritische Bemerkige zum Hitler usw. vorgworfe wore isch, het guet fir e Dodesurdeil glängt. Aber im Filbinger isch as untesuechigsfiährende Richter glunge, d Belaschigsziige z verunsichere un e mildi Strof üszspräche – dr Forschtmeier het (wiä dr Möbius) siner Läbtig agä, ass em dr Filbinger s Läbe grettet heb<ref>a. Läserbriäf vum Guido Forstmeier, Badische Zeitung, 02.03.2007,<br /> b. Hürten, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 100f</ref> * Im Fall Prößdorf het dr Filbinger as Verdrätter vu dr Aklag Freispruch gforderet; s Gricht isch däm Atrag gfolgt. Dr Korvettekäpitän Prößdorf isch vum NS-Fiährigsoffiziät bschuldigt wore, der heb d Wehrkraft zersetzt.<ref>Filbinger, in: Filbinger 1994, S. 82f</ref> Am 5. Mai 78 het er im Fernseh e Erklärig abgä, ass er kei einzigs Dodesurteil gfellt heb un numme im Fall Gröger as Akläger d Dodesstrof beatrait heb. Aü zue dr Schwäbische Zittung het dr Filbinger am 10. Mai 1978 gsait:<ref>zitiert no Knesebeck, S. 48</ref> ''„Es gibt kein einziges Todesurteil, das ich in der Eigenschaft als Richter gesprochen hätte.“'' E wichtigi Roll in dr effentlige Üssenandersetzig het dr Satz gspiilt :''„Was damals Rechtens war, kann heute nicht Unrecht sein.“'' Am 5. Mai 1978 hän Spiägel-Redakteer dr Filbinger in sinere Wohnig mit em Urteil im Fall Gröger konfrontiärt. In dr Üsgab vum 15. Mai hän si sälle Satz, wu dr Filbinger gsait heb, vereffentligt.<ref>[http://service.spiegel.de/digas/find?DID=40615419 Spiegel 20/1978: ''Affäre Filbinger: Was damals rechtens war…'']</ref> Dä Satz isch in dr Effentligkeit eso interpretiärt wore: Dr Filbinger diäg s Rächtssyschtem vum Nationalsozialismus as Ganzes fir Rächt asähne.<ref>Wolfram Wette, a.&nbsp;a.&nbsp;O., S. 20</ref> Zum Biispiil dr Germanischt Hans Mayer het gfolgeret: „Dann kann es aber, im Sinn des heutigen Politikers Filbinger, nicht den Begriff eines ‚Unrechtsstaates‘ geben. Gar nicht zu reden von den Menschenrechten.“<ref name="ReferenceB">zitiärt bim Jäger, Jäger/Hürten/Ott, S. 138</ref> Dr Erhard Eppler, wu dert SPD-Fraktionsvorsitzende un Oppositionsfiehrer im bade-wirttebergische Landtag gsi isch, het drno im Filbinger vorgworfe, är heb e „pathologisch gutes Gewissen“. Dr Filbinger drgege het gsait: „Damals habe ich mich aber nur gegen den Vorwurf der Journalisten gewehrt, ich hätte im Fall Gröger das damalige Recht gebeugt.“<ref name="ReferenceB"/> Dr Wolfgang Jäger meint, s diäg viil drfir spräche, ass dä Satz, wu dr Filbinger drmit heb welle sage, ass er rächtlig kei Spiilraüm fir d Rettig vum Gröger gha hat, ass dä Satz vum Spiägel-Redakteer uf e „formelhafte – missverständlige – Nänner“ brocht wore isch.<ref>Jäger, Jäger/Hürten/Ott, S. 137</ref> === Dodesurteil wäre bekannt === S ARD-Magazin ''Panorama'' het am 4. Juli 1978 iber e Dodesurteil gege ne Deserteur brichtet, wu dr Filbinger as Vorsitzende Richter am 17. April 1945 verhängt gha het. Dr Aaklagt isch dert scho üs Ditschland gflichtet gsi, wege däm isch des Verfahre „in Abwesenheit“ gfällt wore. Bi dem Urteil isch s um dr Obersteuermann Alois Steffen wege Fahneflucht un „Wehrkraftzersetzung“ gange, wel er as Kommandant vum Hafenschutzboot ''NO 21'' mit em Boot un 15 Mann Bsatzung uf Schwede gflichtet isch. S Urteil het nit kenne vollstreckt wäre, wel dr Verurteilt sich nimmi in dr Riichwitti vu dr ditsche Militärjustiz befunde het.<ref name="Jäger 1980">Jäger, in: Hürten/Jäger/Ott 1980, S. 114</ref> Dodruf sin vum Staatsministerium zwei anderi Urteil bekannt gmacht wore, wu dr Filbinger as Richter gfällt gha het: e Todesurteil vum 9 April 1945 gege dr Obergfreite Bielke wege Mord, Meuterei un Fahneflucht. Dr Bielke het am 15. März 1945 sii Kommandant verschosse gha, wel dää d Bsatzung vu siinem Hafeschutzboot ''NO 31'' nit het welle ins neutral Schwede flichte loo. Aü dää Aaklagt isch üs Ditschland gflichtet gsi (no Schwede) un isch wege däm „in Abwesenheit“ verurteilt wore. .<ref name="Jäger 1980"/> Bim zweite Urteil isch s um e Soldat gange, wu vum Filbinger ebefalls in Abwäseheit am 16. Febber 1945 zue 15 Johr un 6 Monet Zuchthüüs verurteilt wore isch. Dr Grichtsherr het des Urteil wider ufghobe, wel d Todesstrof erforderlig gsi seig. Zum e zweite Verfahre isch s aber nimi kumme. Dr Filbinger het drno üsgsait, ass er diä Urteil vergässe gha heb, wun er vor 33 Johr in dr Turbulänze vum ditsche Ruckzug unterschriibe heb un wu kenni Folge fir d Betroffene gha hebe.<ref>a. Jäger, in: Hürten/Jäger/Ott, S. 114f; b. Filbinger: in: Filbinger 1994, S. 176f</ref> Am 3. Aüguscht 1978 het s Staatsministerium vu Bade-Wirttemberg no ne Verfahre bekannt gää: Dr Matros Herbert Günther Krämer isch am 17. Aüguscht 1943 wege fortgsetztem Plindere zerscht zue acht Johr Zuchthüüs, drno zum Dod verurteilt wore. Dr Filbinger het des Urteil beatrait gha, glichzittig aber em Grichtsherr Verherergebnis vorglegt, wu ne Begnadigung rächtlig meglig gmacht hän. Im e witere Verfahre het dr Filbinger as Aakläger drno erreicht, dass des Urteil in e achtjährigi Frejheitsstrof umgwandlet wore isch.<ref>Jäger, in: Hürten/Jäger/Ott 1980, S. 119</ref> Wel dr Filbinger zwe Monet lang gsait gha het, är heb „kein einziges Todesurteil selbst gefällt“, wel er zerscht gsait gha het, är heb dr Fall Gröger vergässe, derwilscht ihm d Fäll wider iigfalle sin, wu er dr Aklagte gholfe gha het, isch er fir vili Medie un fir e große Deil vu dr Effentligkeit nimmi glaübwirdig gsi.<ref>[https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/hans-filbinger-in-den-stroemungen-der-zeit-1434578.html Frankfurter Allgemeine Zeitung, 13. April 2007, 2. Seite: ''Hans Filbinger. In den Strömungen der Zeit'']</ref> === Rucktritt === Schliäßlig isch aü dr Ruckhalt fir dr Filbinger in dr eigene Südwescht-CDU gschwunde. Am 7. Aügüscht 1978 isch dr Minischterbräsidänt drno zruckdrätte, well er ke Belaschtig fir d eige Bartei het welle sii. In dr Sach het er aber nit nogä: Dr het zu sinem Ruckdritt gsait: „Dies ist die Folge einer Rufmordkampgane, die in dieser Form in der Bundesrepublik bisher nicht vorhanden war. Es ist mir schweres Unrecht angetan worden.“<ref>D ganz Erklärig abdruckt in: Filbinger 1994, S. 113</ref> === Kritik === D Kritik am Hans Filbinger het sich no dr Untersuechig vu däm Fall dur dr Wolfgang Jäger<ref>Jäger, in: Hürten/Jäger/Ott 1980, S. 103-177</ref> im Wesentlige uf sechs Pinkt bezoge<ref>Jäger, in: Hürten/Jäger/Ott 1980, S. 122f.</ref>. Zum eine isch ihm si Verhalte as Marinerichter vorgworfe wore: * Är heb as Marinerichter gege s Strofgsetzbuech verstoße. * Är heb as Marinerichter nit alles gmacht, was in sinre Macht gstande seig, go dr Gröger rette un heb wäge däm moralisch versait. Zum zweite isch ihm si Verhalte 1978 vorgworfe wore: * Är heb sich zue Uurächt em Widerstand gege s NS-Regime zuegrächnet. * Är heb sini Glaübwirdigkeit verlore dur sini Üssage im Mai 1978, ass er ke Dodesurteil gfällt heb. * Är seig nit imstand e persenligi moralischi Schuld un Verantwortung iizgstoh. ''Er wehrt jede Schulderkenntnis ab…''<ref name="Theo Sommer, a. a. O">[https://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/buerde-vergangenheit-leiter-sommer Theo Sommer, a.&nbsp;a.&nbsp;O.]</ref>. * Är dieg fir sich um Nochsicht bitte fir si Verhalte in dr NS-Zit, dieg aber sälber kei Nochsicht ufbringe bi junge Lit im Zämmehang mit em Radikaleerlass. ''…Er bleibt dem Obrigkeitsstaat hörig. … Es führt in der Tat eine gerade Linie von Gröger-Urteil und Manneszucht-Verdikt zu dem Filbinger von heute: damals kein Nazi, heute nur ein obrigkeitlicher Demokrat. Er ist ein Mann von law and order geblieben…''<ref name="Theo Sommer, a. a. O"/> == D Johr noch em Ruckdritt == [[Datei:Hans Filbinger.jpg|mini|rechts|200px|Dr Hans Filbinger mit 93 Johr]] Anne 80 isch dr Filbinger aü üs em Landtag üsgschiide. Anne 79 het er s „Studienzentrum Weikersheim“ mitgrindert – des isch e „Dänkfabrik fir e betont gristlich oriäntierte grischtdemokratische Konservatismus“. Wel e Deil Referänte un au e Deil zitwiiligi Mitglider vum Studiezentrum aü im Umfäld vu dr „Neje Rächte“ oder sogar in dr rächtsextreme Szene aktiv sin, wird s Studiezentrum scho sit dr Mitti vu dr 1980er Johr kritisiert. Dr Filbinger isch bis 1997 dr Leiter vu däm Zäntrum gsii un bis zu sinem Dod Ehrebräsidänt.<ref>Ditschi Wikipedia. Artikel Hans Filbinger un Studienzentrum Weikersheim, Stand 26. Februar 2009</ref> === Versuech, sich zrechtfertige === Vu sinem Ruckdritt ab het dr Filbinger viil Graft uf si persenligi Rehabilitation verwändet. Dr Hegschtpunkt in däm Zämmehang isch si Buech ''Die gschmähte Generation,'' wu anne 1987 erschiine isch un 1994 e dritti, erwittereti Uflag erläbt het. In däm Buech wiist er nit numme d Aschuldigige gege ihne as Militärrichter zruck, dr setzt sich aü grundsätzlig mit em Schicksal vu dr Griägsteilnämmer-Generation üsenander. D meischte vu däne seige in zivile un militärische Diänscht „in üswägslose moralische Konflikt gstande“ un diäge jetz drfir „verunglimpft“ un „gschmäht“ wäre. Dr Filbinger het mit sinem Buech aber ke Meinigsumschwung kenne erziile. Aü e wisseschaftligi Untersuechig vum „Fall Filbinger“ vum Prof. Dr Heinz Hürten, vum Prof. Dr. [[Wolfgang Jäger]] un vum Prof. Dr. Hugo Ott<ref>lueg Hürten/Jäger/Ott unter Literatür</ref>, publiziärt im Johr 1980, het d effentlig Meing nit kenne ändere. === Spoti effentligi Üsenandersetzige === D Üsenendersetzig, wu anne 78 ihre Hegschtpunkt gha het, isch bis ins Johr 2007 alliwiil wider ufgflammt. So ischs noch im Septämber anne 2003, wun er effentlig zu sinem 90. Geburtsdag hätt sotte gehrt wäre, zu effentlige Aklage kumme, so z Friiburg uf ere Versammlig vu Filbinger-Gegner<ref>lueg dodrzue d Link vum Wette</ref>. D Fraktione vu dr SPD un vu dr Griäne hän z Friiburg un z Stuegert akindet, ass si d Empfäng boykottiäre. Im März 2004 isch dr Filbinger uf ere gmeinsame Lischte vu allene Stuegerter Landtagsfraktione as Mitgliid vu dr Bundesversammlig vorgschlage un eistimmig gewehlt wore. Diä Funktion as Wahlmann bi dr Bräsidäntewahl het er zum 7. Mol solle iinämme, so aü – ohni Brotescht – 1994 un 1999. Aber anne 2004 hän d SPD, d PDS, d Griäne, d Schriftstellervereinigig P.E.N. un dr Zentralrat vu dr Jude in gritische effentlige Reaktione dra Astoß gnumme un sich dodrmit zum Deil vum Stimmverhalte vu dr eigene Landtagsfraktion dischtanziärt.<ref>Ditschi Wikipedia, Artikel [http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Hans_Filbinger&oldid=30206406 Hans Filbinger], Stand 07.04.2007</ref> Dr Filbinger Hans het bis z letscht unter dr Bschuldigung as „furchtbare Jurischt“ usw. glitte, wu no sinere Meinig nit brächtigt gsii isch. So noch am 21. Febber 2007, wu diä Vorwirf nomol in ere Buechbsprächig in dr Badische Zittig<ref>Stefan Hupka: Chronik eines erledigten Falles. Der Freiburger Historiker Wolfram Wette und Kollegen zeichnen den Fall Filbinger noch einmal nach. in: Badische Zeitung, 21.02.2007</ref> ernejeret wore sin. In däm Artikel isch em (im Bezug uf dr Fall Gröger) vorgworfe wore „offensichtlicher Mangel an Demut für den Umstand, dass er jemanden, an dessen gewaltsamen Tod er maßgeblich beteiligt war, so lange überleben durfte.“ Am 1. April 2007 isch dr Filbinger Hans in sinem Hüüs z Friiburg-Ginterschtal verstorbe. == Üsenandersetzig no sinem Dod == Bim Staatsakt fir dr Filbinger am 11. April 2007 im Friiburger Minschter het dr Minischterpäsidänt vu Bade-Wirttebärg, dr [[Günther Oettinger]], gsait, dr Filbinger seig kei Nazi gsii, aber e Gegner. Friili heb er sich in dr Zwäng vum Reschiim sowennig kenne entziäge wiä Millione anderi.<br /> Diä Red het im e große Deil vu dr Prässi Emperig üsglest. D Bundeskanzleri Merkel het im Oettinger as CDU-Vorsitzeri adelifoniärt un gsait, si hätt sich e differenziärteri Würdigig gwinscht.<ref>faz.net, 13.04.2007</ref> Am 13. April 2007 isch in dr Süddeutsche Zeitung e Artikel vum Rolf Hochhuth unter dr Iberschrift „Der Lügner“ erschiine. Do polemisiärt dr Hochhuth gege dr Oettinger un schribt, dr Filbinger heb dr Matros Göger noch dr Kapitulation „persönlich noch in britischer Kriegsgefangenschaft ermorden lassen“. Do drzue heb er „von den Briten zwölf Gewehre“ glehnt. As Quälle git dr Hochhuth (ohni dr Namme z nänne) e Buech im Rowohlt-Verlag a, wu iber dr Gröger handle diäg.<ref>Süddeutsche Zeitung, 13.04.2007</ref> Dr Walter Gröger isch aber am 16. März 1945<ref name="ReferenceA"/>) also nit noch em Griäg hiigrichtet wore. Des Buech, wu dr Hochhuth sich druf beriäft, isch uffesichtlig dr Roman „Steilküste“ vum Jochen Missfeldt, wu bi Rowohlt anne 2005 erschiine isch. Dä het mit em Gröger un em Filbinger nyt z due, handlet aber aü vu Desserteer, wu in änglischer Gfangeschaft hiigrichtet wäre.<ref>[https://literaturkritik.de/public/rezension.php?rez_id=8506&ausgabe=200509 lueg zu däm Roman dr Link]</ref> Diä Üsfiährige vum Hochhuth sin in dr große Zittige iberal scho vorab zitiärt wore. Am 14. April 2007 het d Südditsch Zittig im Hochhuth si Erklärig miäße dementiäre; des Dementi isch aber mit Üsnahm vu dr FAZ in keinere greßere Zittig beachtet wore. Wu dr Oettinger im e Uffene Briäf „Missverständnis“ in dr Effentligkeit bedüürt het, aber d Red nit zruckgnumme het, het dr Zentralrat der Juden in Deutschland dr Ruckdritt vum Oettinger gforderet.<ref>DIE WELT online, 16.04.2007</ref> Am 16. April het dr Oettinger vor em CDU-Präsidium z Berlin sini Üssage iber dr Filbinger widerruefe. Diä meischte, wu si Ruckdritt gforderet gha hän, sin uf des ani zfriide gsii. Am 17. April 2007 het dr emeritiert Berliner Domkapitular Wolfgang Knauft e Gedänkgottesdiänscht fir dr Filbinge welle halte. Dä Gottesdiänscht in dr Berliner Sankt-Hedwigs-Kathedral hätt sotte zum Adänke dra sii, ass dr Marinejurischt Filbinger im Berliner Pfarrer Karl-Heinz Möbius, wu 1944 wäge „Wehrkraftzersetzung“ aklagt gsii isch, s Läbe grettet heb.<ref>[https://www.tagesspiegel.de/berlin/katholiken-ehren-filbinger-mit-gedenkgottesdienst-1477456.html Der Tagesspiegel, 15. April 2007: ''Katholiken ehren Filbinger mit Gedenkgottesdienst'']</ref> Gege dä Gottesdiänscht het s massive Protescht gää vu Politiker vu dr SPD, dr FDP un dr Griene, aber aü vu Berliner Katholike, wu s fir nit aagmässe ghalte hän, ass em Filbinger gedänkt wird „am Grab vum Bernhard Lichtenberg“, em ehmolige Berliner Domprobst, wu in dr Sankt-Hedwigs-Kathedral begrabe isch un wu 1943 uf em Transport ins KZ Dachau gstorbe isch. Dr Berliner Erzbischof Kardinal Sterzinsky het dä Gedänkgottesdiänscht fir dr Filbinger derno verbotte, er het dodermit welle verhindere, „dass der Gottesdienst missbraucht und missverstanden wird“<ref>[https://www.tagesspiegel.de/politik/erzbistum-sagt-gottesdienst-fur-filbinger-ab-1477414.html Der Tagesspiegel, 17. April 2007: ''Erzbistum sagt Gottesdienst für Filbinger ab'']</ref>. Dr ZEIT-Journalischt Robert Leicht zitiert in dr Üsgab vum 19. April 2007<ref name="Zeit 19.04.2007">Zeit 19.04.2007</ref> e Brief, wu dr Filbinger am 29. September 2006 an d ZEIT gschribe gha het: ''„Die Rehabilitation des Hans Filbinger ist eine totale, und sie ist vor aller Öffentlichkeit erfolgt. Leider hat dieses Ergebnis nicht dazu geführt, dass nun Die Zeit ihrerseits einen Schlussstrich unter diese Sache gezogen hätte.“'' As Antwort heb d ZEIT-Redation an dr Filbinger gschribe: ''„Die Berichterstattung und resümierende Kommentierung der ZEIT kulminierten in einem Leitartikel vom 11. August 1978 aus der Feder von Kurt Becker, in dem es an entscheidender Stelle wörtlich hieß: Filbinger verweigert sich noch immer der Erkenntnis, dass er nicht wegen seines Dienstes als Marinerichter das späte Opfer eines neu aufwallenden, moralischen Rigorismus geworden ist, jedenfalls nicht wegen der Beteiligung an jenen Entscheidungen, die zu Beginn der Affäre bekannt waren, sondern wegen seines Verhaltens in den letzten Monaten.« Und der antwortende Redakteur schloss mit einer persönlichen Bemerkung, dass nämlich einer »Neubewertung des Falles nach wie vor Ihr gewissermaßen legendärer Satz im Wege stehen dürfte, wonach was damals Recht war, heute nicht Unrecht sein könne. Sie haben seinerzeit noch versucht, dieses Dictum zu interpretieren ich denke aber, es lässt sich nicht interpretieren, sondern nur in Gänze bedauern. Das allerdings wäre ein Zeichen der Größe, das viele beeindrucken würde.“'' Im sim Kommentar zum Tod vum Filbinger un dr Oettinger-Affäre schribt dr Robert Leicht derzue: ''„Das Zeichen blieb aus. Quod erat demonstrandum?“''<ref name="Zeit 19.04.2007"/> D Susanna Filbinger-Riggert, d Dochter vum Filbinger, het im Oktober 2009 im Hüs vu ihre Mueter em Filbinger sini Dagebiecher gfunde, unter anderem aü üs dr Zitt vum Zweite Wältkrieg. Si het si üsgwärtet un e Buech driber gschribe. Im e Interview mit dr Frankfurter Allgmeine Sunntigszittig im April 2013 het si gsait, d Iistellung vu ihrem Vater sej zwar kritisch gsi un si heb aü kei Hiwiis druf gfunde, ass dr Filbinger e Aahänger vum Nationalsozialismus gsi wäre, aber si heb aü kei Wort vun ere Verurdeilung oder vun ere Ablähnung gfunde. Üs ihre Sicht heb sich ihre Vater fir s Funktioniere vum System Wehrmacht instrumentalisiere loo, e Gegner vum Nationalsozialismus sej er nit gsi<ref>[https://www.badische-zeitung.de/filbinger-tochter-ex-ministerpraesident-war-kein-nazi-gegner--70885177.html Filbinger Tochter: Ex-Ministerpräsident war kein Nazi-Gegner] (Badischi Zittig, 14. April 2013)</ref> == Quälle == <references/> == Eigeni Werk == * ''Die geschmähte Generation. Politische Erinnerungen. Die Wahrheit aus den Stasi-Akten.'' 3., erg. u. überarb. Aufl., Bechtle-Verlag, Esslingen u.&nbsp;a. 1994, ISBN 3-7628-0523-7 (Aütobiografii) * ''Hans Filbinger. Ein Mann in unserer Zeit'' (Herausgeber: Lothar Bossle), Universitas-Verlag, 1998, ISBN 3-8004-1052-4 * ''Entscheidung zur Freiheit,'' Busse-Seewald Verlag, 1982, ISBN 3-512-00213-7 * ''Die Medien – das letzte Tabu der offenen Gesellschaft. Die Wirkung der Medien auf Politik und Kultur'' (mit Eugen Biser und Lothar Bossle), ISBN 3-7758-1135-4 == Literatür == '''Biografii''' * [[Wolfram Wette]] (Hrsg.): ''Filbinger, eine deutsche Karriere.'' 1. Aufl., zu Klampen-Verlag, Springe 2006, ISBN 3-934920-74-8 * Fred Ludwig Sepaintner (Hrsg.): ''Hans Filbinger – aus neun Jahrzehnten.'' Von: Hans Filbinger, Fred Ludwig Sepaitner; Erstausg., DRW-Verlag/G. Braun Buchverlag, Leinfelden-Echterdingen/Karlsruhe 2003, ISBN 3-87181-536-5. (Festschrift zum 90. Geburtstag) '''Filbinger-Affäre''' * Heinz Hürten, Wolfgang Jäger, Hugo Ott, Hrsg. von Bruno Heck: ''Hans Filbinger – Der Fall und die Fakten: eine historische und politologische Analyse.'' 1. Aufl., Verlag v. Hase & Koehler, Mainz 1980, ISBN 3-7758-1002-1 (Aufsatzsammlung, herausgegeben von der Konrad-Adenauer-Stiftung) * Franz Neubauer: ''Das öffentliche Fehlurteil – Der Fall Filbinger als ein Fall der Meinungsmacher.'' 1. Aufl., S. Roderer Verlag, Regensburg 1990, ISBN 3-89073-487-1. (Verlags-Schriftenreihe: Theorie und Forschung/Zeitgeschichte 2/122) * Günter Bohnsack, Herbert Brehmer: ''Auftrag: Irreführung. Wie die Stasi Politik im Westen machte,'' Carlsen Verlag GmbH, 1993, ISBN 3-551-85003-8 * Thomas Ramge: ''Die großen Polit-Skandale. Eine andere Geschichte der Bundesrepublik.'' Kapitel 7: ''Der furchtbare Jurist – Marinerichter Hans Karl Filbinger und sein pathologisch gutes Gewissen (1978)''. ISBN 3-593-37069-7 '''Vergangeheitsbewältigung''' * Helmut Kramer u. [[Wolfram Wette]] (Hrsg.): ''Recht ist, was den Waffen nützt: Justiz und Pazifismus im 20. Jahrhundert.'' 1. Aufl., mit einem Geleitwort v. Hans-Jochen Vogel, Aufbau-Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-351-02578-5 (Aufsatzsammlung; Seite 43: ''Hans Filbinger'') * Jörg Musiol: ''Vergangenheitsbewältigung in der Bundesrepublik. Kontinuität und Wandel in den späten 1970er Jahren,'' Tectum; 2006, ISBN 3-8288-9116-0 * Rosemarie von dem Knesebeck (Hrsg.): ''In Sachen Filbinger gegen Hochhuth. Die Geschichte einer Vergangenheitsbewältigung,'' Rowohlt TB, 1983, ISBN 3-499-14545-6 * Norbert Frei: ''Karrieren im Zwielicht. Hitlers Eliten nach 1945. Das Buch zur ARD-Fernsehserie,'' Campus Sachbuch, 2001, ISBN 3-593-36790-4 * Rolf Surmann: ''Filbinger, NS-Militärjustiz und deutsche Kontinuitäten.'' In: Dieter Schröder, Rolf Surmann (Hrsg.): ''Der lange Schatten der NS-Diktatur,'' UNRAST-Verlag, Münster 1999, ISBN 3-89771-801-4 == Weblink == {{commonscat}} {{BAM|Hans|Filbinger}} '''Eigedarstellung''' * [https://www.lpb-bw.de/nachruf-filbinger Nochruef uf dr Hans Filbinger (Quälle: Landeszentrale für politische Bildung Baden Württemberg)] '''Kritik''' * Wolfram Wette: ''Was Unrecht war, kann heute nicht Recht sein!,'' Vortrag zum 90. Geburtstag vum Filbinger, ghalte z Friiburg i.&nbsp;B. am 14. September 2003 * [http://www.u-asta.uni-freiburg.de/engagement/aks/filbinger/hintergrund John Philipp Thurn: ''Sauberer Richter, saubere Wehrmacht?'' (Hrsg.: u-asta-info, Uni Freiburg, 2. Dezember 2004)] * [https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/hans-filbinger-in-den-stroemungen-der-zeit-1434578.html Rainer Blasius: ''In den Strömungen der Zeit. Hans Filbingers Tätigkeit als Marinerichter im Zweiten Weltkrieg,'' FAZ, 13. April 2007] * [http://www.zeit.de/2007/17/Leben_und_Lebensluegen Robert Leicht ''Leben und Lebensluegen,'' Zeit 19.4.2007] '''Verteidigung''' *[https://www.kas.de/c/document_library/get_file?uuid=7ea25147-8d71-acbc-8fab-2b198aeef064&groupId=252038 „Der Fall Filbinger“ vum Günther Gillessen] *[http://www.noth.net/hans-filbinger/hans-filbinger-und-seine-selbstgerechten-richter.htm Harald Noth: ''Hans Filbinger und seine selbstgerechten Richter'' (12. April 2004)] *[http://www.welt.de/politik/article813655/Filbinger_und_die_Fakten_.html Ansgar Graw: ''Oettinger-Debatte: Filbinger und die Fakten'' (Die WELT, 16. April 2007)] '''Dokumäntation''' *[http://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/protokoll-verstrickung-filbinger?page=all DIE ZEIT 12. Mai 1978 16. April 2007: „Erschießen, Sargen, Abtransportieren“] (zue dr Fäll Petzold un Gröger) *[http://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/filbinger-stellungnahme?page=all DIE ZEIT 12. Mai 1978 13. April 2007: „Deshalb stelle ich fest“] (d Stellungnahm vum Filbinger zum Fall Gröger) *[http://www.zeit.de/online/2007/16/filbinger-historie/buerde-vergangenheit-leiter-sommer?page=all DIE ZEIT 12. Mai 1978 13. April 2007: Theo Sommer: „Die Bürde der Vergangenheit“] (Kommentar zue dr Reaktione vum Filbinger im politische Gsamtkontext 1978) '''Oettinger-Red''' * [http://www.spiegel.de/politik/deutschland/0,1518,476834,00.html Severin Weiland: ''Oettingers blinder Fleck'' (Spiegel online, 12. April 2007)] * [https://www.lpb-bw.de/trauerrede-filbinger Landeszentrale für politische Bildung Baden Württemberg: Umstrittene Trauerrede für Hans Filbinger (Archiv)] * [https://www.kramerwf.de/vergangenheitsbewaeltigung/filbinger-und-die-folgen/hans-filbinger-ein-furchtbarer-jurist Helmut Kramer: ''Hans Filbinger – ein Furchtbarer Jurist'' (Faktezämmestellung)] {{Naviblock |Navigationsleiste Ministerpräsidenten von Baden-Württemberg |Navigationsleiste Landesvorsitzende der CDU Baden-Württemberg }} {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Filbinger, Hans}} [[Kategorie:Ministerpräsident vo Bade-Württebärg]] [[Kategorie:Minischter vu Bade-Wirttebärg]] [[Kategorie:Dütsche Parlamentarier]] [[Kategorie:CDU-Mitgliid]] [[Kategorie:Richter]] [[Kategorie:Mitgliid in dr NSDAP]] [[Kategorie:Person (Mannem)]] [[Kategorie:Person (Friburg im Brisgau)]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Maa]] aevqnepe73d3mgnoc8ehychhz9p5b0a 0 16575 1085641 788443 2026-06-24T14:48:04Z Jcb 356 1085641 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Hieroglyphe}} '''Hieroglyphe''' si Schriftzeiche wo d Form vo schtilisierte Bilder hai. Es Zeiche cha emenä Lut, enerä Silbe oder emenä Wort entspräche. == Etymologii == S Wort chunnt vom französische ''hi&eacute;roglyphique'' us em 16. Johrhundert, wo vom griechische ''hieroglyphikos'' (vo ''ἱερός (hierós)'', heilig and ''γλύφειν (glyphein)'', iimeissle) herchunnt. D Grieche hai mit ''τά ἱερογλυφικά γράμματα (ta hieroglyphika grammata)'', hieroglyphischi Buechschtabe, die [[Ägyptische Hieroglyphen|ägyptische Hieroglyphe]] gmeint, well si as hailigi Schrift bitrachtet worde sind, wo vom Schriibergott Thoth erfunde worden isch. == Entstoh == Hieroglyyphe sin Zeichnige vu Objäkt un hänn uursprünglig allewiil e Gegestand odder e Läbewese abbildet (mit Usnahm vu de Zahle). Sonigi Zeiche sin abber au für s Beschriibe vu andere Begriff benutzt wore, z. B. d'Djed-Süüle, wu für ''Ewigkeit un Haltbarkeit'' stoht: <hiero>R11</hiero> Es hät au Logogramm geh, wu für mehreri Sache gliichzitig gstande isch; für s richtig Verständnis hät sich de Gebruuch vu Determinatiiv verbreitet, wu aazeigt hänn, was gmeint isch. Di erste Hieroglypheschrifte sin uugfähr zur gliiche Zit z Egypte un z [[Mesopotamien|Mesopotamie]] entstande. Us de prä- un friehsumerische Schrift isch spöter wäge de neue Schribtechnig e [[Keilschrift]] wore. Di egyptischi Schrift chunnt us em archaische Zitalter, z. B. d'Narmer-Palätte odder d'Steiinschrifte z Nubie. Bi de Schrifte vu Serech isch umstritte, ob si als Hieroglypheschrift chönne bezeichnet were odder numme eifachi Symbol sin. == Entwicklig == Di altegyptischi Schrift isch d Schrift, wu am längste aagwändet wore isch; si hät e Gschicht vu fast 4000 Johr, während säller Zit hät si allerdings e baar Veränderige duuregmacht. D'Bilder sin mit de Zit vereiheitligt wore un es isch e gregelti Schrift entstande; au d'Usrichtig devuu isch Regle gfolgt, allerdings sin die Regle zum Deil anderst aagwändet wore. In mänke Fäll isch sogar d'Reihefolg vu de Zeiche gändert wore, was Egyptologe zum Deil e Rätsel uffgitt. Scho früeh sin z Egypte au Kursiivschrifte entstande, di hieratischi Schrift. Uff si isch di demotischi Schrift gfolgt, wu e Schribschrift isch un numme no sälte e Ähnligkeit zu de Hieroglyyphe gha hät. Di dräi Schriftsystem sin z Egypte paralläl bruucht wore. Di letschte egyptische Hieroglyyphetekscht sin im [[Römisches Reich|Römische Riich]] vum 5. Johrhundert entstande, deno sin si völlig vergässe gange. == Hieroglyphischi Schriftsyschtem == Aber nöd nu d Ägypter hend e hieroglyphischi Schrift bruucht, bikannt sind au usem [[Naher Osten|Nöche Oste]] [[Luwische Sprache|Hieroglyphe-Luwisch]] und Hieroglyphe-Urartäisch und uf [[Kreta]] di kretischi Hieroglypheschrift, wo s ältischt Schriftsystem vo Europa isch und denn no z Amerika d [[Maya]]-Schrift. E moderni Erfindig vo Missionare isch d Hieroglypheschrift vo de amerikanische Mi'kmaq. Menggisch werd au di chinesisch Schrift as Hieroglypheschrift aglueget. === Anatolie === [[Datei:Troy VIIb hieroglyphic seal reverse.png|thumb|Sigel mit luwische Hieroglyyphe.]] Di luwischi Sproch, e Zwiig vum Hethitische, isch mit ere Hieroglyypheschrift gschribe wore, anderst wie s Nesisch, wu e Keilschrift gha hät. Es hät uugfähr fümfhundert Piktogramm gee, wu für Silbe gstande sin. E Zämmehang mit de egyptische un de Hethitische Schrift hät nit chönne nochgwise were. Di erste Schrifte chömme us de spote [[Bronzezeit|Bronzezit]] un de friehje [[Eisenzeit|Iisezit]] un gönn bis zum 7. Johrhundert v. Chr. === Mittelamerika === Z Mittelamerika zelle d'Maya- un d'Olmeke-Schrift (wu wohrschints de Vorgänger devuu isch) zu de Hieroglyypheschrifte. Sälli Schrift isch e neui Entdeckig; erst 1990 isch s erst Dokumänt entdeckt wore, während vorhär glaubt wore isch, dass d'Olmeke gar kei gschribeni Sproch gha hätte. Unter de Symbol finde sich Pflanze, Insekte un witeri Zeiche, wo bishär nò nit dütet wore sin. === Asie === Z Ost- un Südostasie sin bis hütt no Hieroglyypheschrifte in Verwändig. S ursprungliche Bild isch hütt meistens nümi chlar z erkänne, d'Schriftzeiche sin vereifachti Forme. == Quelle == * ''Concise Oxford Dictionary'', Oxford University Press 1999 [[Category:Schrift]] b38sgnh4qf2dm3rpzknsbub7zwopq1r 1085664 1085641 2026-06-24T14:57:23Z Jcb 356 1085664 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Hieroglyphe}} '''Hieroglyphe''' si Schriftzeiche wo d Form vo schtilisierte Bilder hai. Es Zeiche cha emenä Lut, enerä Silbe oder emenä Wort entspräche. == Etymologii == S Wort chunnt vom französische ''hiéroglyphique'' us em 16. Johrhundert, wo vom griechische ''hieroglyphikos'' (vo ''ἱερός (hierós)'', heilig and ''γλύφειν (glyphein)'', iimeissle) herchunnt. D Grieche hai mit ''τά ἱερογλυφικά γράμματα (ta hieroglyphika grammata)'', hieroglyphischi Buechschtabe, die [[Ägyptische Hieroglyphen|ägyptische Hieroglyphe]] gmeint, well si as hailigi Schrift bitrachtet worde sind, wo vom Schriibergott Thoth erfunde worden isch. == Entstoh == Hieroglyyphe sin Zeichnige vu Objäkt un hänn uursprünglig allewiil e Gegestand odder e Läbewese abbildet (mit Usnahm vu de Zahle). Sonigi Zeiche sin abber au für s Beschriibe vu andere Begriff benutzt wore, z. B. d'Djed-Süüle, wu für ''Ewigkeit un Haltbarkeit'' stoht: <hiero>R11</hiero> Es hät au Logogramm geh, wu für mehreri Sache gliichzitig gstande isch; für s richtig Verständnis hät sich de Gebruuch vu Determinatiiv verbreitet, wu aazeigt hänn, was gmeint isch. Di erste Hieroglypheschrifte sin uugfähr zur gliiche Zit z Egypte un z [[Mesopotamien|Mesopotamie]] entstande. Us de prä- un friehsumerische Schrift isch spöter wäge de neue Schribtechnig e [[Keilschrift]] wore. Di egyptischi Schrift chunnt us em archaische Zitalter, z. B. d'Narmer-Palätte odder d'Steiinschrifte z Nubie. Bi de Schrifte vu Serech isch umstritte, ob si als Hieroglypheschrift chönne bezeichnet were odder numme eifachi Symbol sin. == Entwicklig == Di altegyptischi Schrift isch d Schrift, wu am längste aagwändet wore isch; si hät e Gschicht vu fast 4000 Johr, während säller Zit hät si allerdings e baar Veränderige duuregmacht. D'Bilder sin mit de Zit vereiheitligt wore un es isch e gregelti Schrift entstande; au d'Usrichtig devuu isch Regle gfolgt, allerdings sin die Regle zum Deil anderst aagwändet wore. In mänke Fäll isch sogar d'Reihefolg vu de Zeiche gändert wore, was Egyptologe zum Deil e Rätsel uffgitt. Scho früeh sin z Egypte au Kursiivschrifte entstande, di hieratischi Schrift. Uff si isch di demotischi Schrift gfolgt, wu e Schribschrift isch un numme no sälte e Ähnligkeit zu de Hieroglyyphe gha hät. Di dräi Schriftsystem sin z Egypte paralläl bruucht wore. Di letschte egyptische Hieroglyyphetekscht sin im [[Römisches Reich|Römische Riich]] vum 5. Johrhundert entstande, deno sin si völlig vergässe gange. == Hieroglyphischi Schriftsyschtem == Aber nöd nu d Ägypter hend e hieroglyphischi Schrift bruucht, bikannt sind au usem [[Naher Osten|Nöche Oste]] [[Luwische Sprache|Hieroglyphe-Luwisch]] und Hieroglyphe-Urartäisch und uf [[Kreta]] di kretischi Hieroglypheschrift, wo s ältischt Schriftsystem vo Europa isch und denn no z Amerika d [[Maya]]-Schrift. E moderni Erfindig vo Missionare isch d Hieroglypheschrift vo de amerikanische Mi'kmaq. Menggisch werd au di chinesisch Schrift as Hieroglypheschrift aglueget. === Anatolie === [[Datei:Troy VIIb hieroglyphic seal reverse.png|thumb|Sigel mit luwische Hieroglyyphe.]] Di luwischi Sproch, e Zwiig vum Hethitische, isch mit ere Hieroglyypheschrift gschribe wore, anderst wie s Nesisch, wu e Keilschrift gha hät. Es hät uugfähr fümfhundert Piktogramm gee, wu für Silbe gstande sin. E Zämmehang mit de egyptische un de Hethitische Schrift hät nit chönne nochgwise were. Di erste Schrifte chömme us de spote [[Bronzezeit|Bronzezit]] un de friehje [[Eisenzeit|Iisezit]] un gönn bis zum 7. Johrhundert v. Chr. === Mittelamerika === Z Mittelamerika zelle d'Maya- un d'Olmeke-Schrift (wu wohrschints de Vorgänger devuu isch) zu de Hieroglyypheschrifte. Sälli Schrift isch e neui Entdeckig; erst 1990 isch s erst Dokumänt entdeckt wore, während vorhär glaubt wore isch, dass d'Olmeke gar kei gschribeni Sproch gha hätte. Unter de Symbol finde sich Pflanze, Insekte un witeri Zeiche, wo bishär nò nit dütet wore sin. === Asie === Z Ost- un Südostasie sin bis hütt no Hieroglyypheschrifte in Verwändig. S ursprungliche Bild isch hütt meistens nümi chlar z erkänne, d'Schriftzeiche sin vereifachti Forme. == Quelle == * ''Concise Oxford Dictionary'', Oxford University Press 1999 [[Category:Schrift]] 38lo7cjug2ofv16poovqubkpsgpzjw8 0 16782 1085635 1011980 2026-06-24T14:47:25Z Jcb 356 1085635 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Die Dritti Zwüschezit}} Die '''Dritti Zwüschezit''' in dr Gschicht vom alte [[Ägypten|Ägypte]] isch d Zit vom Ändi vom [[Neues Reich (Ägypten)|Neue Riich]] bis zum Afang vo dr [[Spätzeit (Ägypten)| Schbootzit]], 1070-664. Wie in alli Zwüschezite isch d Zentralregierig in dere Periode im allgemeine schwach gsi oder het nid exischtiert und het dorum au weniger Dänkmöler und anders archäologischs Material hinderlo: si Gschicht isch wäge däm schlächter dokumentiert as d Gschicht vo de sozial schtabilere Riich. Vor allem was während dr 22. und 23. Dynaschtii bassiert isch, isch nit ganz klar. == Chronologii == <timeline> ImageSize = width:600 height:auto barincrement:15 PlotArea = top:10 bottom:30 right:150 left:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:-1100 till:-650 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:50 start:-1100 Colors = id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97) id:PA value:green id:GP value:red Backgroundcolors = canvas:white BarData = barset:Rulers PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:Rulers from: -1070 till: -945 color:PA text:"21. Dynaschtii" 1070-945 from: -945 till: -712 color:PA text:"22. Dynaschtii" 945-712 from: -828 till: -712 color:GP text:"23. Dynaschtii" 828-712 from: -724 till: -712 color:GP text:"24. Dynaschtii" 724-712 from: -770 till: -657 color:GP text:"25. Dynaschtii" 770-657 barset:skip </timeline> == Gschicht == === Die 21. Dynaschtii z Tanis und d Amunbrieschter z Thebe === [[Datei:Psusennes I mask.jpg|thumb|right|D Dotemaske vom Psusennes I. vo dr 21. Dynaschtii. Sis Grab isch eins vo de wenige intakte Königsgreber wo me gfunde het.]] No während dr Regierig vom letschte Ramessid, em Ramses XI., isch s Land in Ober- und Underägypte deilt gsi, Oberägypte isch vom Hohebrieschter vom Amun, em General '''Herihor''', verwaltet worde und Underägypte vom '''Nesbanebded''', 1070 – 1043, mid em Regierigssitz z Tanis im öschtlige Nildelta. Mä sait dere Zit au ''Wehem mesut'', Wiidergeburt. Noch em Dod vom Ramses XI. hai sich d Tanite dr Titel Pharao gä. D Familie vo de Hohebrieschder und d Pharaone si verschwögeret und d Beziehige zwüsche ihne guet gsi. === Die 22. Dynaschtii === Die Herrscherlinie isch vo de Libysche Meschwesch abgschdammt, wo während em Neue Riich sich im Nildelta niiderglo hai. Dr '''Schoschenq I.''', 945-924, het s Land widder vereinigt, aber nach ungfähr hundert Johr het s widder zwei Regierige gä, dr '''Schoschenq III.''' het s Nildelta kontrolliert und dr '''Takelot II''' Middelägypte und dr Süde. Si Sohn, dr '''Osorkon III.''', het siini Rivale besiigt, aber scho widder churz druf isch s Land in elf chliini Königsdümer zerfalle. Dr Peftdschaubast het z Herakleopolis, dr Nimlot z Hermopolis und dr Ini z Thebes gregiert. Wil Ägypte so verschblitteret und schwach gsi isch, hai d Kuschite us Nubie underem Kaschta ihre Iifluss uf Thebe verschdärkt und hai Oberbrieschtere vom Amun Schepenupet zwunge im Kaschta si Dochter, d Amenirdis, as Nochfolgere z adoptiere. === Die 25. Dynaschtii === Dr [[Nubien|Nubisch]] König '''Pije''' isch in Südägypte iigfalle und het vo dört us s ganze Land eroberet und het sich zum [[Pharao]] gmacht. Er het die ägyptische Fürste wiiter ihri Schdädt in siim Name lo regiere und het sich widr nach Nubie zruggzoge.<ref>J. H. Breasted, ''Ancient Records of Egypt'', Part Four, Chicago 1906 §§&nbsp;796-883</ref> 724 het sich dr Häuptling vo de libysche Meschwesch '''Tefnakht''' zum Pharao gmacht und die churzläbig 24. Dynaschtii gründet. 717 isch dr '''Bakenrenef''', 717-712, ihm uf em Droon gfolgt. Aber dr Brueder vom Pije, dr '''Schabaka''', 716-702, isch 716 uf e kuschitisch Droon cho und het si Hauptschdadt vom nubische Napata ins oberägyptische [[Theben (Ägypten)|Thebe]] verleggt und het Nordägypte zruggeroberet. Zu dere Zit het sich [[Assyrien|Assyrie]] weschtwärts uusbreitet und dr Schabaka het si in [[Palästina|Paleschtina]] und [[Syrien|Syrie]] bekämpft. Noch ihm si dr '''Schebitku''', 702-689, und denn dr '''Taharka''', 689-663, König worde. Im Johr 674 hai d [[Assyrien|Assyrer]] underem [[Asarhaddon]] Ägypte sälber agriffe. Dä het d Gränzfeschtige nid chönne erobere und het sich zruggzoge bis 671, won er d Befeschtigunge umgange het, und [[Memphis]] und s Nildelta eroberet het. Dr König Taharka het sich in Süde zruggzoge. Nochdäm dr Asarhaddon 669 gschtorben isch, het er Memphis zruggeroberet, isch aber von erä assyrische Armee gschlage worde und het sich nach Thebe zruggzoge. Wie d Kuschite vor ihne hai sich au d [[Assyrien|Assyrer]] uf die iiheimische Aadlige verloh, für zum s Land regiere. Wo underägyptischi Adligi ä Rebellion gege d Assyrer azeddlet hai, si si gfange und nach Ninive ins Asyl gschickt worde, aber dr Necho het wiider zrugg dörfe und het d Schdadt Sais im Nildelta as residänz übercho und noch ihm si Sohn, wo—nachdäm Ägypte widder unabhängig gsi isch—as Psamtik I. [[Pharao]] worden isch. 664 isch dr Taharka gschdorbe und si Neveu Tanutamun isch König vo Kusch worde. Er isch in Ägypte iigfalle und het Memphis agriffe. Die underägyptische Adlige hai ihn aber nit underschdützt im Kampf gege d Assyrer. D Armee vom [[Assurbanipal]] het zrugggschlage und ihn bis [[Theben (Ägypten)|Thebe]] in Oberägypte verfolgt, d Schdadt eroberet und ihri Tämpel blünderet und zerschdört. == Quelle == <references /> == Lueg au == Allgemein: *[[Ägypten|Ägypte]] Gschicht: *[[Altes Reich (Ägypten)|S Alte Riich]] *[[Mittleres Reich (Ägypten)|S Middlere Riich]] *[[Zweite Zwischenzeit (Ägypten)|Die zweiti Zwüschezit]] *[[Neues Reich (Ägypten)|S Neue Riich]] *[[Spätzeit (Ägypten)|D Schbootzit vom alte Ägypte]] {{Navigationsleiste Ägyptische Epochen}} [[Category:Ziitalter (Ägypte)]] [[Category:Gschicht vom Alte Ägypte]] 9rlmeu1kuq97voo219ivvbjfsdg8y3f 0 18832 1085634 1059153 2026-06-24T14:47:18Z Jcb 356 1085634 wikitext text/x-wiki [[Datei:Drama-icon.svg|150px|right]] S '''Drama''' (vo [[Griechische Sprache|griechisch]] ''dráma'' ''(δράμα)'' „Handlig“) isch näbe dr [[Epik]] und dr [[Lyrik]] eini vo de drei grundlegende [[Gattung (Literatur)|literarische Gattige]] (analog wird au vo '''Dramatik''' gredet), aber au einzelni dramatischi Wärk wärde as ''Drama'' bezeichnet. Drama isch [[Theater]] mit Teggschtgrundlag, im Unterschied zum improvisierte [[Stegreiftheater|Schdägriftheater]]. == Genaueri Definition == S Hauptkennzeiche vom Drama noch em [[Aristoteles]] isch d Darschdellig vo dr Handlig dur [[Dialog]]. Äso unterscheidet es sich in dr [[Antike]] vom [[Epos]], wo verzelt, – sit der [[Neuzeit|Neuziit]] unterscheidet es sich äso hauptsächlig vom [[Roman]]. Noch em modärne Verschdändnis si d Drame gschriibe, für dass si vo [[Schauspieler|Schauschbiiler]] im [[Theater]] ufgfüehrt wärde. Dorum enthalte si hüfig näbe de Dialogteggscht au Awiisige für d Schauschbiiler, und sit em 19. Johrhundert au für ä [[Regisseur]]. S [[Lesedrama]] isch ä schbezielli Form vom Drama, wo nit in erschder Linie ufgfüehrt, sondern wien ä Roman söt gläse wärde. D Handlig vom enä Drama isch hüfig in [[Akt (Theater)|Akt]] und die sälber si in [[Szene (Theater)|Szene]] oder [[Auftritt (Drama)|Uftrit]] iideilt. S klassische französische Drama ([[Jean Racine|Racine]], [[Pierre Corneille|Corneille]], [[Moli&egrave;re]]) deilt sich in fünf Akt und d Handlig findet an eim einzige Dag schdatt. Die italienische Dradition, wo schdark mit der Opere verbunde isch (vgl. [[Metaschdasio]]) het drei Akt lieber. D Form vom [[Einakter|Eiakter]] isch us de Zwüscheschbiil zwüsche de Akt vo de drei- bis fünfaktige Drame entwigglet worde. == Gschicht == S europäische Drama isch zur Ziit vo der [[Antikes Griechenland|griechische Antike]] im 5. Johrhundert vor dr Ziitwändi z [[Athen]] entschdande: dr [[Aischylos]], dr [[Sophokles]] und dr [[Euripides]] si die wichtigschde Dichter vo dr [[Tragödie|Dragödie]] gsi. Dr [[Aristoteles]] het im Johrhundert druf in siinere ''[[Poetik (Aristoteles)|Poetik]]'' s Drama in [[Tragödie|Dragödie]] und die schbööter entschdandeni [[Komödie]] iideilt. Erschd sit der [[Renaissance]] git s ä Wiiterentwicklig vom antike Drama. Älter Drame sind meischdens in [[Dichtung|Värs]] abgfasst; in dr neuere Ziit wird in de Sprächschdück die freji [[Prosa]] vorzoge. Ass mä im Drama redet, isch nit sälbschdverschdändlig. Mä het d [[Oper]]e vo öbbe 1600 aa as Wiidergeburt vom des klassische griechische Drama agluegt. Sit em 18. Johrhundert wärde Bezeichnige wie [[Schauspiel|Schauschbiil]], [[Lustspiel|Luschdschbiil]], [[Tragikomödie|Dragikomödie]], [[Bürgerliches Trauerspiel|Bürgerligs Druurschbiil]], [[Charakterstück|Charakterschdück]] bruucht, wobi die verschiidene Arte nit genau von enander abgränzt si. Sit em 19. Johrhundert wird s [[Melodram (Theater)|Melodrama]], wo bsundrigs gfüehlsbetonti oder schbannendi Handlige het, hüfig zum Begriff Drama abkürzt. == Literatur == * Allkemper, A./Eke N.-O. (Hrsg): Deutsche Dramatiker des 20. Jahrhunderts, Berlin 2002. * Bernhard Asmuth: ''Einführig in die Dramenanalyse''. 8. Auflage. Stuttgart 2016 * Hans-Dieter Gelfert: ''Wie interpretiert man ein Drama?'' Ditzingen 2002 * Georg Hensel: ''Spielplan. Der Schauschbielführer vo der Antike bis zur Gegenwart.'' Frankfurt 1986 * Manfred Pfister: ''S Drama.'' 11. Auflage. München 2001 * Peter Szondi: Theorie des modernen Dramas (1880–1950). In: Ders.: ''Schriften I.'' Frankfurt a.&nbsp;M. ³1989, S. 9–148. * Ernschd Grohotolsky: ''Äschdhetik der Negation – Tendenzen des deutschen Gegenwartsdramas. Versuch über die Aktualität der „Äschdhetischen Theorie“ Theodor W. Adornos.'' Königschdein/Ts. 1984. * Franz-Josef Deiters: ''Drama im Augenblick seines Sturzes. Zur Allegorisierig des Dramas in der Moderne. Versuche zu einer Konschditutionschdheorie.'' Berlin: Erich Schmidt Verlag, 1999, ISBN 3-503-04921-5. * Hubert Zapf] ''S Drama in der abschdrakten Gesellschaft. Zur Theorie und Struktur des modernen englischen Dramas.'' Tübingen: Max Niemeyer Verlag, 1988. * Shu-Mei Shieh: ''Kleinbürgerin und Kleinbürger im Drama um die Jahrhundertwende: Studie zu den Dramen männlicher und weiblicher Autoren''. 2002. ([http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=334 Online-Version]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=334}}) * Gustav Freytag: ''Die Technik des Dramas''. Hirzel, Leipzig 1863, Neudruck Reclam, Stuttgart 1983, ISBN 3-15-007922-5. * Hans-Thies Lehmann: ''Poschddramatisches Theater''. Frankfurt a. M.: Verlag der Autoren, 1999. == Weblingg == *[http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=366 Datenbank für deutschschbrachige Dramatik]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=366}} {{Übersetzungshinweis|de|Drama|dütsch}} [[Category:Theaterstück|Theaterstück]] [[Category:Theater]] [[Category:Literarischi Gattig]] 7szy6737he88kv09gde4tix31uxtsx0 1085663 1085634 2026-06-24T14:56:10Z Jcb 356 1085663 wikitext text/x-wiki [[Datei:Drama-icon.svg|150px|right]] S '''Drama''' (vo [[Griechische Sprache|griechisch]] ''dráma'' ''(δράμα)'' „Handlig“) isch näbe dr [[Epik]] und dr [[Lyrik]] eini vo de drei grundlegende [[Gattung (Literatur)|literarische Gattige]] (analog wird au vo '''Dramatik''' gredet), aber au einzelni dramatischi Wärk wärde as ''Drama'' bezeichnet. Drama isch [[Theater]] mit Teggschtgrundlag, im Unterschied zum improvisierte [[Stegreiftheater|Schdägriftheater]]. == Genaueri Definition == S Hauptkennzeiche vom Drama noch em [[Aristoteles]] isch d Darschdellig vo dr Handlig dur [[Dialog]]. Äso unterscheidet es sich in dr [[Antike]] vom [[Epos]], wo verzelt, – sit der [[Neuzeit|Neuziit]] unterscheidet es sich äso hauptsächlig vom [[Roman]]. Noch em modärne Verschdändnis si d Drame gschriibe, für dass si vo [[Schauspieler|Schauschbiiler]] im [[Theater]] ufgfüehrt wärde. Dorum enthalte si hüfig näbe de Dialogteggscht au Awiisige für d Schauschbiiler, und sit em 19. Johrhundert au für ä [[Regisseur]]. S [[Lesedrama]] isch ä schbezielli Form vom Drama, wo nit in erschder Linie ufgfüehrt, sondern wien ä Roman söt gläse wärde. D Handlig vom enä Drama isch hüfig in [[Akt (Theater)|Akt]] und die sälber si in [[Szene (Theater)|Szene]] oder [[Auftritt (Drama)|Uftrit]] iideilt. S klassische französische Drama ([[Jean Racine|Racine]], [[Pierre Corneille|Corneille]], [[Molière]]) deilt sich in fünf Akt und d Handlig findet an eim einzige Dag schdatt. Die italienische Dradition, wo schdark mit der Opere verbunde isch (vgl. [[Metaschdasio]]) het drei Akt lieber. D Form vom [[Einakter|Eiakter]] isch us de Zwüscheschbiil zwüsche de Akt vo de drei- bis fünfaktige Drame entwigglet worde. == Gschicht == S europäische Drama isch zur Ziit vo der [[Antikes Griechenland|griechische Antike]] im 5. Johrhundert vor dr Ziitwändi z [[Athen]] entschdande: dr [[Aischylos]], dr [[Sophokles]] und dr [[Euripides]] si die wichtigschde Dichter vo dr [[Tragödie|Dragödie]] gsi. Dr [[Aristoteles]] het im Johrhundert druf in siinere ''[[Poetik (Aristoteles)|Poetik]]'' s Drama in [[Tragödie|Dragödie]] und die schbööter entschdandeni [[Komödie]] iideilt. Erschd sit der [[Renaissance]] git s ä Wiiterentwicklig vom antike Drama. Älter Drame sind meischdens in [[Dichtung|Värs]] abgfasst; in dr neuere Ziit wird in de Sprächschdück die freji [[Prosa]] vorzoge. Ass mä im Drama redet, isch nit sälbschdverschdändlig. Mä het d [[Oper]]e vo öbbe 1600 aa as Wiidergeburt vom des klassische griechische Drama agluegt. Sit em 18. Johrhundert wärde Bezeichnige wie [[Schauspiel|Schauschbiil]], [[Lustspiel|Luschdschbiil]], [[Tragikomödie|Dragikomödie]], [[Bürgerliches Trauerspiel|Bürgerligs Druurschbiil]], [[Charakterstück|Charakterschdück]] bruucht, wobi die verschiidene Arte nit genau von enander abgränzt si. Sit em 19. Johrhundert wird s [[Melodram (Theater)|Melodrama]], wo bsundrigs gfüehlsbetonti oder schbannendi Handlige het, hüfig zum Begriff Drama abkürzt. == Literatur == * Allkemper, A./Eke N.-O. (Hrsg): Deutsche Dramatiker des 20. Jahrhunderts, Berlin 2002. * Bernhard Asmuth: ''Einführig in die Dramenanalyse''. 8. Auflage. Stuttgart 2016 * Hans-Dieter Gelfert: ''Wie interpretiert man ein Drama?'' Ditzingen 2002 * Georg Hensel: ''Spielplan. Der Schauschbielführer vo der Antike bis zur Gegenwart.'' Frankfurt 1986 * Manfred Pfister: ''S Drama.'' 11. Auflage. München 2001 * Peter Szondi: Theorie des modernen Dramas (1880–1950). In: Ders.: ''Schriften I.'' Frankfurt a.&nbsp;M. ³1989, S. 9–148. * Ernschd Grohotolsky: ''Äschdhetik der Negation – Tendenzen des deutschen Gegenwartsdramas. Versuch über die Aktualität der „Äschdhetischen Theorie“ Theodor W. Adornos.'' Königschdein/Ts. 1984. * Franz-Josef Deiters: ''Drama im Augenblick seines Sturzes. Zur Allegorisierig des Dramas in der Moderne. Versuche zu einer Konschditutionschdheorie.'' Berlin: Erich Schmidt Verlag, 1999, ISBN 3-503-04921-5. * Hubert Zapf] ''S Drama in der abschdrakten Gesellschaft. Zur Theorie und Struktur des modernen englischen Dramas.'' Tübingen: Max Niemeyer Verlag, 1988. * Shu-Mei Shieh: ''Kleinbürgerin und Kleinbürger im Drama um die Jahrhundertwende: Studie zu den Dramen männlicher und weiblicher Autoren''. 2002. ([http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=334 Online-Version]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=334}}) * Gustav Freytag: ''Die Technik des Dramas''. Hirzel, Leipzig 1863, Neudruck Reclam, Stuttgart 1983, ISBN 3-15-007922-5. * Hans-Thies Lehmann: ''Poschddramatisches Theater''. Frankfurt a. M.: Verlag der Autoren, 1999. == Weblingg == *[http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=366 Datenbank für deutschschbrachige Dramatik]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://theaterforschig.de/resource.php4?ID=366}} {{Übersetzungshinweis|de|Drama|dütsch}} [[Category:Theaterstück|Theaterstück]] [[Category:Theater]] [[Category:Literarischi Gattig]] qrzdbim7v3u8xv68kwoo5cu8mv4lpyf 0 19955 1085693 1053887 2026-06-24T21:13:20Z Jcb 356 1085693 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Solzbàch}} {{Infobox Gemeinde in Frankreich | nomcommune = Soultzbach-les-bains | nomalsacien = Solzbàch | alt moy = 400 | alt mini = 306 | alt maxi = 899 | km² = 7.06 }} {{Dialekt|Elsässisch|Elsassisch|Elsassisch}} '''(Bàd) Solzbàch''' oder '''Solzbe''' ([[IPA]]: {{IPA|[ˈsʊld̥sbɑx]}}/{{IPA|[ˈsʊld̥sbɘ]}}; [[Französische Sprache|frz.]] ''Soultzbach-les-bains'', [[Deutsche Sprache|dt.]] Bad Sulzbach) esch e [[Frankreich|frànzeesche]] Gmein em [[Arrondissement]] {{Arrondissements|FR|{{#Property:P374}}}} ({{Kanton|FR|{{#Property:P374}}}}) em [[Département Haut-Rhin|Owerelsàss]] (Haut-Rhin). Soltzbach esch a Metgled fom Kommunalverband {{Kommunalverband|FR|{{#Property:P374}}}}. == Ortskond (Geographi) == Solzbach esch e gleins Dorf an d'r Elssasisch Wistràss, 6 km eschtlich fò [[Münster im Elsass|Menschd'r]] òn 14 km weschtlich fò [[Colmar|Kolm'r]]. Dorìch d'r Ort fliassd d'r Krabsbàch òn d'r Rùnsbàch. Nochb'rortschàfda sen [[Wasserbourg|Wàsserburig]], [[Griesbach-au-Val|Grischbàch]] un [[Wihr-au-Val|Wihr]]. == Gschecht == Di erschd Erwahnung vo Soltzbàch esch fo anno 1211 as ''Sulcebach''. Dr Nammensbestanddaïl Sultz- esch fod'r [[Speisesalz|Salzgwinnong]] uffem Soltzbàcher Bann ab. D'Herra fo [[Hattstatt]] han um 1275 s'Dorf befeschdigt un Solzbàch esch a Stad wora. Nochem Üstarwa von da Hattstätt'r um 1585 han die Erwa, die Schauenburger, d Borig in a "Bad Hotel" umgwandeld. D Solzbàcher Bäder sin 1615 ereffnet wore un sen em 17. un 18. Johrhondert fon ganz Europa bereisd wora, als Kür- un Freizitort. Bi der Dorfgränza zwescha Solzbàch un [[Geberschweier|Gawerschwir]] findener d'r [[Schrankenfels]], a Burg, wo am Afang vom 13. Johrhundert fon der Herra fo Gawerschwir gaboïa wora esch. Em 14. Johrhondert het d'r Schrankenfels de Herra fo Hattstatt ghert un esch em 15. Johrhundert zersdert wora. == Waba == [[Datei:Blason soultzb.png|120 px|Sulzbacher Wàppa en d'r Hendergass]] == Administrativ Ferwaldung== === Ditsch === * Konzequänz von der Niderlaï fo 1871: ** D'r Frankfurter Friide esch am 10. Mai 1871 underschrewa wora, deieser Vertraï berüet of em Versailler Vorfriide vom 26. Février 1871 un em 2. März 1871. Der Vertraï hot als Folg d Abträdung vom Elsass und Lotringa ans Ditscha Riich, wo vom Kansler Bismarck mit'r Stahlhand rejirt wird. * Verwaltung fom gleina Derfer sid'r 1874 ** Ab em 1. Janer 1874, midem Kaiserliga Gsetz vom 20. Juni 1872, wird die Konstitütionel Gsetzgabung vom ditscha Riich igfïrt en Elsass-Lothringa so oi fer d'Gmeinda wia folgt: Die Derfer mit weniger als 2000 Inwohner wärda vom Maire un zwei àdjüa rejirt, medem a Gemeindrod fo 10 gewäldi Inwohner. Bi d'r Verabschidung vom Hüshalt koma oï die 10 wechdigsta Stirzahler dazu, um's Budget zo wähla. D'r Maire un a Gemeidarot word fom ''Bezirksleiter'' ernant, dar ''Bezirksleiter'' esch a ''sous-préfet'' fer a Dür fo 6 Johr. Üsnahmswis ka a Maire oi net usem Gemeiderat seh. Die Gemeidarotssetznga sen net äffentlich, üser wann's d'r Gmeindarot anderscht entscheida düat. Hetzodaïs esch es anderst arum. ===List von da Maire fo 1808 bis 2014=== *1808- ?: M. Jean Gissinger *1815- ?: M. Joseph Liechty *1820- ?: M. Sébastien Ellminger *1825- ?: M. François Joseph Weiwer *1827- ?: M. Jean Léon Mettauer *1849- 12. Aprel 1849: M. Laurent Liechty *1849- 1871: ? *10. Maì 1871- 7. März 1893: M. Xavier Kaeuffer Fader *8. März 1893- 25. Julì 1914: M. Joseph Haby Fader ernand vom ''Bezirksleiter'' *7. Oigschdt 1914- 9. Dezamb'r 1919: M. Joseph Haby Son *10. Dezamb'r 1919- 14. Maì 1935: M. Joseph Straub *15. Maì 1935- 21. Dezamb'r 1941: M. Albert Wolschlegel. Vom ''Kreisleiter'' wiider abglesst. *22. Dezamb'r 1941- 25. März 1942: M. Paul Bendele *26. März 1942- 29. Janer 1944: M. Hermann Brett. E Ditscher, durch de ''Landkommissar'' zum ''Bürgermeister'' ernannt *4. Hornong 1944- 25. Aprel 1945: M. Paul Bendele Fader *20. Aprel 1945- 25. Aprel 1945: M. Léon Wagner Fader vom Prefäkt ernand wora *26. Aprel 1945- 4. Oktower 1945: M. Léon Wagner Fader, gwäld wore *4. Oktower 1945- 7. Mai 1953: M. Charles Ellminger *8. Mai 1953- 26. März 1965: M. Charles Freymuth *27. März 1965- 25. März 1977: M. Jean-Alfred Hoffmeister *26. März 1977 - 4. Mai 1979: M. Léon Birgle *19. Maì 1979-10. März 2001: M. Gérard Antony *11. März 2001- 30.März 2014: M. Jean Siry (Siry Schàng ) * 30. März 2014 - M. Jean-Louis Feuerstein *28. Juni 2020 - M. Jean Ellminger (Ellminger Schàng) == Bevelkerig == {| class="prettytable" |+ Iwohnerntwecklig !class="hintergrundfarbe5"|1962 !class="hintergrundfarbe5"|1968 !class="hintergrundfarbe5"|1975 !class="hintergrundfarbe5"|1982 !class="hintergrundfarbe5"|1990 !class="hintergrundfarbe5"|1999 !class="hintergrundfarbe5"|2008 |- | 505 || 554 || 576 || 573 || 588 || 602 || 652 |} === Sproch === Em Dorf word nor [[Elsässisch]] gred. Med fila Ferien un Fast hät sich dia Sproch am Lawa erhàlda. Dank em Teader ùf Elsassisch koma oï Lid von da Nawaderfer fo Sùlzbàch. == Technologii == *erschdì Telefolaìdong: Bì d'r Post *d'erschd Waschmàchìn: *d'r erschd Tele Schwarz un Wìss: 1958 *d'r erschd fàrbig Tele: *d'r erschd DìgidàlRachn'r: 1981 *erschdi ISDN-Lìnìa ( Numeris ): 1994 *erschdi Entenetdomän: 2000 [http://www.soultzbach.com Sulzbach of em Netz ] *erschdi ADSL-Lìnìa: 2003 *erschdi Europeisch Enternet-netzgüad : 2000 [https://web.archive.org/web/20090805181229/http://www.soultzbach.eu/ Sòlzbàch of em Netz ] *erschdi SDSL-Lìnìa ( symetrìsch ): 2008 *erschdi "Fràtzbuach" syt: 20.5.2008 ewers Johànìsfìrla *erschdi "ònderardisch Glasfàs'r laìdònga verlaìonga " : 2009 in d'r GròssGàss *erschdi zwaisprorigi Strosadafela : 25.8.2010 *erschdi Glàsfàser-Lìnìa ( Fibre optique ) : 2019 [[Datei:D'Hendergàss 2 640.jpg|180px|thumb| D'Hendergàss]] == Was zom sa esch == *Kerìch fom Hl. Johànnes d'r Daìfer (Saint-Jean-Baptist), üssem 15. Johrhondert *Kàball Hl. St. Katherina, erboìt im 15. Johrhondert un restoriart im 18. Johrhondert *E Bronna fo anno 1601 wia en [https://web.archive.org/web/20160718222840/http://www.oberkirch.de/ d'r leb fo da '''Schauenburg''] *S'ehemàlig Schloss fo dr Herrschafte fo [[Hattstatt|Hàttstàtt]] un Schaueburg, wo s'Dorf frìajer under sich kà han. *''S'Derla'' esch d'r Nàma fo der Ühr of d'r Märi fo Solzbàch. [[Datei:S'derla.jpg|180px|thumb|right|S'derla ùf d'r Märi]] *d'r Sürbrona, *[https://web.archive.org/web/20041205181645/http://www.soultzbach.com/photos/13p7.jpg d'Hendergàss] *[https://web.archive.org/web/20031213021935/http://www.soultzbach.com/photos/18p12.jpg d'Bàdgàss] *d'Äwerstross *d'r Helbschta *d'spedàlgassla [[Datei:D'bàdgàss.jpg|180px|thumb|right|D'Bàdgàss ùn d'Grossgàss baidi dàfla sen àn d'r Märi]] [[Datei:D'r Helbschta 640.jpg|180px|thumb|right|D'r Helbschta]] *d'Gwal *d'r Drakhüfa *d'kapallagàss ( esch schò of elsassisch àgschrewa ) *d'Gròssgàss ( wòrd neì gmàchd em Momand, esch and oigschd 2009 ferdig ) *Strosascheld'r ùf elsassisch : 2010 == Ferain'r == * D'Theaterabdaìlong fom Bòmbie-Tead'r fiehrt sìt da vierzìger Johr jedes Johr a Theatersteck uff. <!-- lueg: [[Pompiertheater Sultzbach|Bombieteader]] --> * Dr Erbgüadschotz-Ferein esch 2001 gagrend wora, om die Traditiona, s'Erbguäd, s'Wesa ewers Firla widerschd fira z'kena. A Dorf met fascht àrdhunderd Joïra Tradition kann das net fergasa. * D'Konskri sen die Arzejarigi, dia wo gmoschderd wara em Johr. Dia Klass müss sich ums Firla kemera, also end Rawa ge un Rawaker zama süacha, ans Firla brenga, sofil as das Firla oï lang bränd. D'Konskrizyt geht a Woch nochrem Firla, jeda daï gehn d'Konskri bi àlla Lyd dorich, ein's ge dränga oder ässa. Von moria Frïai bis spod am Owa. D'r Alkoholspïail esch en dara Zyt sehr hoch. Gwessi Johra han di Konskri oï di dragaïmer d'sama gsüchd on of em Platz glo. Damit die Gmeinarwaeid'r weniger Àrwet han. == Fasder un Brüch == * S'johànìsfìrla: An Johànì jedes johr müen dì konskrì dìa rawaler ufstàbla, das wòrd med helf fo d'r eldera gmàcht, hetzodàìs màcht oì di gmein met. * Àm letschda Samschdìg 'm Juni loìfts gànza dorf àns firla, wans bol nàchd esch. D'r rawalahüfa wo fàschd zwanzig Med'r hoh esch word àgazonda, d'bombié sen oì do un bàssa of. D'r elscht Konskri mit d'm fàhna fo sinera klàss zerscht, rannd ewers fïr dà no di ànderi Konskri no d'Maìalescher un am And d'Helfsmaìalescher. <gallery> Fire of St. John in Soultzbach-les-bains 2015 conscrits.jpg|Johànisfirla 2015, d'konskri en Sulzbach em Owwerelsass Jòhànisfirla 2012 Sùltzbàch.jpg|Johànisfirla 2012 en Sulzbach em Owwerelsass Fire of St. John in Soultzbach-les-bains 2015.jpg|Johànisfirla 2015 en Sulzbach em Owwerelsass D'firwànd am Johànisfirla en Sòlzbàch.jpg|D'firwànd àn Johànisfirla en Sulzbach em Owwerelsass </gallery> * S'Kenderspel ''Stagala verbrand'': D'r nemsch dreì Stagel'r, dreì od'r fìar Kender. Màchsch wia f'r a Firla. D'àndri Kender müan sich verstega, d'r Jag'r müas s'r Firla schetza un àlli ànderì Kender fenda ohna às dia s'Firla omwarfa. Das kena Kender stondalàng spela. * d'r ''marché aux puces'' (Flehmärik) em Jüli * s'Wettfescha em Oìgschd * d'Dansch esch nawa der Brogg of em Waì zom Füassbàllblàtz. * Das esch die henderscht g@ss fo Solzbàch. * d'r Stockàcker * Prozession vo da Kender an Pàlmasondìg * d'r Wìnàchtsmarìkt * Amìcal fò da Bòmbìé * Esperanza * d'Blüdspand'r * d'r Klüb Siklo == Externi Link == {{Commonscat|Soultzbach-les-Bains}} * [http://www.soultzbach.com Sòlzbàch'r Sìt em Netz] * [http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=65231 Informationa von Nationala Geografi Institut (franzesch)]{{Toter Link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=65231}} * [https://web.archive.org/web/20071010085435/http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C Iwohnerzählong (franzesch)] * [https://web.archive.org/web/20070808183418/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query d'r Quid (franzesch)] * [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=680316 Sòltzbàch uf r'a Kard ]{{Toter Link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=680316}} * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=48.0383333333333&longitude=7.20472222222222&zoom=8 Sòltzbàch of Mapquest ] * [https://www.facebook.com/#!/pages/S%C3%B2ltzb%C3%A0ch-em-Krabsb%C3%A0chd%C3%A0hl/117523424958260 FràtzBüachsìt fò Sòltzbàch] == Referanza == <references /> {{Navigationsleiste Gemeinden im Kanton Wintzenheim}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Owerelsàss)]] 2mfbji0flc2n8vncti8mfdi2h3wjgl3 0 23026 1085638 986121 2026-06-24T14:48:02Z Jcb 356 1085638 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = XLII Fornjot | SysName = S/2004 S 8 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 25.108.000 | Exzentrizität = 0,206 | Periapsis = 19.936.000 | Apoapsis = 30.280.000 | Bahnneigung = 170,40 | Umlaufzeit = 1490,9 | Umlaufgeschwindigkeit = 1,22 | Visuelle_Helligkeit = 24,6 | Albedo = | Durchmesser = ≈ 6 | Masse = ≈ | Dichte = | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Entdecker = [http://www.ifa.hawaii.edu/ IFA Hawaii] | Entdeckungsdatum = 12. Dezember 2004 | Anmerkung = Mitglid vu dr<br />[[Nordische Gruppe (Astronomie)|Nordische Mondgruppe]] }} Dr '''Fornjot''' (au Saturn XLII) isch ein vu dr winzige ussere [[Satellit (Astronomie)|Mönd]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == D'Entdeckig vum Fornjot durch dr [[David C. Jewitt]], [[Scott S. Sheppard]], [[Jan Kleyna]] un [[Brian Marsden|Brian G. Marsden]] uf Ufnahme vum 12. Dezember 2004 bis zum 11. März 2005 isch am 3. Mai 2005 bekannt gä worre. <br /> Dr Fornjot isch zerscht under dr vorlaifige Bezeichnig S/2004 S 8 gfüehrt worre. Im April 2007 isch dr Mond no vu dr [[Internationale Astronomische Union]] uf d Rifferiis [[Fornjotr]], em Vadder vum [[Ägir]] (au Ægir oder Hlér), vum [[Logi]] (au Loge) un vum [[Kari]], us dr [[Nordische Mythologie|nordische Mythologi]] daift worre. == Bahndate == Dr Fornjot umchreist dr [[Saturn (Planet)|Saturn]] uf ere retrograde exzentrische Bahn in guet 1491 Däg. D'[[Exzentrizität (Mathematik)|Bahnexzentrizität]] betrait 0,206, wobi d'Bahn mit 170,4° gege d'[[Ekliptik]] gneigt isch. Er wird wäge sälle Bahneigeschafte zue dr [[Nordische Gruppe (Astronomie)|Nordische Mondgruppe]] vum Saturn zellt. D'Mitglider vu sällere Gruppe haldet mer fier Absprengsel vum relativ grosse ussere Mond [[Phoebe (Mond)|Phoebe]]. == Ufbau un physikalischi Date == Dr Fornjot het e gschätzte Durchmesser vu numme 6&nbsp;km. Sofern er e Absprengsel vu dr Phoebe isch, dät er dere ihri Eigeschafte bezüglich Dichti un Albedo deile. == External links == * [https://web.archive.org/web/20080119234405/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/satsatdata.html Saturn's Known Satellites] (engl.) * [http://cfa-www.harvard.edu/mpec/K05/K05J13.html MPEC 2005-J13: ''Twelve New Satellites of Saturn''] 3. Mai 2005 (Entdeckig un Ephemeride) * [http://archive.wikiwix.com/cache/20110223155110/http://cfa-www.harvard.edu/iauc/08500/08523.html IAUC 8523: ''New Satellites of Saturn''] 4. Mai 2005 (Entdeckig) * [http://cfa-www.harvard.edu/mpec/K06/K06C74.html MPEC 2006-C74: ''S/2004 S 8, S/2004 S 14''] 14. Februar 2006 (Wiiderentdeckig) * [https://web.archive.org/web/20200110043649/https://minorplanetcenter.net//iau/iauc/08800/08826.html IAUC 8826: ''Satellites of Jupiter and Saturn''] 5. April 2007 (Nummerierig un Benennig) {{Übersetzungshinweis|de|Fornjot_(Mond)|dütsch}} {{Navigationsleiste Monde Saturn}} [[Category:Saturnmond|Fornjot]] tfjqb3phepnhplrfvtvxizqbgf1wmhr 0 23075 1085639 1032989 2026-06-24T14:48:03Z Jcb 356 1085639 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = XII Helene | SysName = S/1980 S 6 | Bild = [[Datei:Leading hemisphere of Helene - 20110618.jpg|300px]] | Bildtext = Dr Saturnmond Helene, ufgnumme vu dr Rümsonde [[Cassini-Huygens|Cassini]] | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 377.420 | Exzentrizität = 0,0022 | Periapsis = 376.590 | Apoapsis = 378.250 | Bahnneigung = 0,21 | Umlaufzeit = 2,737 | Umlaufgeschwindigkeit = 10,02 | Visuelle_Helligkeit = 18,5 | Albedo = 0,6 | Durchmesser = ≈ 32 | Masse = ≈ 2,5 × 10¹⁶ | Dichte = 1,4 | Rotation = 2,737 Tage | Achsneigung = 0 | A_Fallen = ≈ 0 | V_Flucht = ≈ 0 | Entdecker = [[Pierre Laques|Laques]]<br /> [[Jean Lecacheux|Lecacheux]] | Entdeckungsdatum = 1. März 1980 | Anmerkung = bundeni Rotation }} D' ''' Helene ''' (au Saturn XII) isch e chleine (dr sibzehntgröscht) [[Satellit (Astronomie)|Mond]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == D'Helene isch am 1. März 1980 vu dr französische [[Astronom]]e [[Pierre Laques]] un [[Jean Lecacheux]] am [[Observatorium]] uf em [[Pic du Midi de Bigorre|Pic du Midi]] in dr französische [[Pyrenäen|Pyrenäe]] entdeckt worre. Obwohl si gmäss vu dr Systematik die vorlaifig Bezeichnig ''S/ 1980 S 6'' erhalde het. isch si wäge ihre Bahneigeschafte iblicherwiis ''Dione B'' gnennt worre – wil si in dr gliiche Bahn wie dr Mond [[Dione (Mond)|Dione]] um dr Saturn lauft. Anno 1988 isch si no offiziell uf d [[Helena (Mythologie)|Helene]] us dr [[Griechische Mythologie|grichische Mythologi]] daift worre, wo bim Champf mit em Held [[Achilleus|Achilles]] umku isch. == Bahndate == D'Helene umchreist dr Saturn ime middlere Abstand vu 377.420 km in 2 Däg, 17 Stund un 41 Minüte. D'Bahn wiist e [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,0022 uf un isch 0,021° gegeniber vu dr [[Äquator]]ebeni vum Saturn gneigt.<br /> Si isch ein vu zwei chleine Mönden uf dr selbe Bahn wie dr gross Mond [[Dione (Mond)|Dione]]. D'Helene lauft in dr Dione ime Winkelabstand vu 60° im füehrende [[Lagrange-Punkte|Lagrange-Punkt]] L₄ vorus. Im folgende Lagrangepunkt L₅ lauft dr Mond [[Polydeuces (Mond)|Polydeuces]] in dr Dione ime Winkelabstand vu 60° hinderher. == Ufbau un physikalischi Date == D'Helene isch e uregelmässig gformter Chörper mit ere Usdähnig vu 36×32×30 km. Ihri ring [[Dichte|Dichti]] vu 1,4&nbsp;g/cm³ dütet druf hi, ass si vor allem us [[Eis|Wasseriis]] sowie ringe Adeile an silikatischem Gstei zusämmegsetzt isch. D'Helene rotiert in 2 Däg, 17 Stund un 41 Minüte um die eige Ax un het demit wie dr [[Mond|Erdmo]] e [[gebundene Rotation|bundeni Rotation]]. Si besitzt e helli Oberflächi mit ere [[Albedo]] vu 0,6, säll heisst, 60 % vum igstrahlte Sonnenliechts werre [[Reflexion (Physik)|reflektiert]]. Vu dr Erde us gsähe isch si mit ere [[scheinbare Helligkeit|schinbare Helligkeit]] vu 18,5^m e usserscht liechtschwachs Objekt. == Medie == {{Commons category|Helene (moon)|Helene (Mond)}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20080119234405/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/satsatdata.html Saturn's Known Satellites] (engl.) {{Übersetzungshinweis|de|Helene_(Mond)|dütsch}} {{Navigationsleiste Monde Saturn}} [[Category:Saturnmond|Helene]] aw6k7c9y0fk01vjm3lv7ew68l78rd4o 0 24931 1085691 1085420 2026-06-24T20:33:03Z Saalun 120989 1085691 wikitext text/x-wiki [[Datei:Burg Hohenzollern ak.jpg|thumb|350px|[[Burg Hohenzollern|Burg Haoazollra]]]] S '''Haoazollraliad''' isch d Hymne fo [[Hohenzollernsche Lande|Haoazollra]], ama historescha Land uffam Gebiat fom heitega [[Baden-Württemberg|Bada-Wirttabärg]]. S Haoazollraliad isch seit 1860 ferbroitet. D Melodi isch fom franzesescha Liad „Ma Normandie“ ibernomma<ref>[http://www.landesjubilaeum2002.de/lieder.htm Jubiläumsseite „50 Jahre Baden-Württemberg“ vu dr Landesregierig] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.landesjubilaeum2002.de/lieder.htm |wayback=20070927150146}}</ref>, beidr Melodi ond am Rhytmus geit s regional onterschidleche Versiona. Dr Ferfasser fom Haoazollraliad isch omschdritta. Zom oina wut s ama Soldat fo [[Hechingen|Hächenga]] mitam Nama Konrad Killmeier zuagschriba, mo fo 1858 bis 1861 emma haoazollrescha Fiselirregiment z Saarlouis däanet hot.<ref>Eckhard John (Hrsg.): ''Volkslied – Hymne – politisches Lied. Populäre Lieder in Baden-Württemberg.'' (= ''Volksliedstudien'', Band 3). Waxmann Verlag, Münster 2003, ISBN 978-3-8309-6351-6, Anm. 35, S. 67, {{Google Buch|BuchID=fyRo18YdRH8C|Seite=67}}.</ref> Zom andera hoißt s, s Liad sei anna 1849 dichdet wora fom säalamolega Oberboschtpraktikanta ''Hermann Vitalowitz'' (* 1825 z Hächenga), mo Haoazollra durda Regirengsferzichd fodda Fischda fo [[Hohenzollern-Sigmaringen|Haoazollra-Semmerenga]] ond [[Hohenzollern-Hechingen|Haoazollra-Hächenga]] a [[Preußen|Breißa]] gfalla isch.<ref>[http://www.suedwest-aktiv.de/region/hohenzollerischezeitung/hechingen/4365190/artikel.php?SWAID=4ce4588256e06967dbd5c7068e6f1ff2 Balsam für die Volksseele], Hohenzollerische Zeitung (26. Mai 2009)</ref> Im Mittelbonkt fom Liad schdot dr [[Zoller (Berg)|Zoller]], an markanter Bärg bei [[Hechingen|Hächenga]] am Rand fodr [[Schwäbische Alb|Schwäbescha Alb]], mo weit sichtbar d [[Burg Hohenzollern|Burg Haoazollra]] schdot. == Tëxt == *'''guck: [[Text:Hohenzollernlied]]''' == Fuaßnota == <references /> == Weblink == * [https://web.archive.org/web/20070927011924/http://www.hechingen.de/default.php?content=1719& Tëxt] * [http://ingeb.org/Lieder/nichtwei.mid Melodi] * [https://web.archive.org/web/20070927150140/http://www.landesjubilaeum2002.de/audio/nicht.ram Älle Schdrofa gsonga, Format: RealAudio-Stream] * [https://web.archive.org/web/20090920223444/http://www.hohenzollern.com/schloss-sigmaringen/schloss/hohenzollernlied.php Tëxt ond Melodi uffdr Webseita fom Haus Haoazollra] [[Kategorie:Hymne]] [[Kategorie:Zollernalbkreis]] m1887rwqroqm4cletg9m205pzmw14jo 0 25366 1085646 516854 2026-06-24T14:48:07Z Jcb 356 1085646 wikitext text/x-wiki E '''Minut''' (gchirzt us [[Latein|lat.]] ''pars minuta prima'' „verminderete Deil erschter Ornig“, vu dert s Zeiche &nbsp;′&nbsp;) isch: * [[Minute|Minut]], e Zyteinheit *[[Bogenminute|Bogeminut]], e Einheit vum ebene Winkel *[[Minute (Stundenmaß)|Minut (Stundemaß)]], e Unterdeilig vum Winkel im Stundemaß *[[Minute (Längenmaß)|Minut (Lengemaß)]], e alt Maß {{Begriffsklärung}} dd03cw6taoknk90h13kxkcgo04xag4n 0 25616 1085649 995755 2026-06-24T14:48:08Z Jcb 356 1085649 wikitext text/x-wiki [[Datei:Peter Ochs.jpg|thumb|Dr Peter Ochs]] {{Dialekt|Baseldeutsch|Baseldytsch|Baseldütsch}} Dr '''Peter Ochs''' (* [[8. August]] [[1752]] z [[Nantes]]; † [[19. Juni]] [[1821]] z [[Basel]]) isch e [[Basel|Basler]] Jurist, Politiker, Historiker und Autor gsi. == Läbe == Dr Peter [[Ochs]] isch am 8. August 1752 z [[Nantes]] uf d Wält cho as Sohn vom Basler Groossroot Albrächt [[Ochs]] und dr Louise-Madeleine His, wo us ere Hamburger Groosshandelsfamilie stammt. Er isch z [[Hamburg]] ufgwachse, won er e Lehr im Kontor vo sim Grossvater gmacht het, und het sich 1769 z Basel niidergloo.<ref>"Ochs, Peter." in ''Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite.'' Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.</ref> 1774 het er agfange z Basel und z [[Leiden|Leide]] Rächt z studiere. 1776 het er mit em Doktertitel abgschlosse und isch under em Iifluss vo sim Profässer [[Isaak Iselin]] dr [[Helvetische Gesellschaft|Helvetische Gsellschaft]] biidrätte, ere überkonfessionelle Vereinigung vo ufklärerische Schwizer, wo fuffzäh Johr vorhär vom Iselin und andere gründet worden isch. 1779 het dr Ochs d Salome Vischer, e Dochder vom Handelsherr Leonhard Vischer, ghürotet, won er fümf Chinder gha het mit ere, dr Peter Albärt (1780–1816), dr Georg Friedrich (1782–1844), dr Wilhelm (1784–1804), d Emma (1788–1871) und dr Eduard (1792–1872).<ref name="ochs" /> 1780 isch er Grichtsherr am Basler Stadtgricht worde und zwei Johr druf Rootsschriiber. 1783 het er s [[Collegium Musicum Basel|Collegium Musicum]] zämme mit em [[Daniel Legrand]] und e baar andere wider uf d Bäi gstellt. Wo 1787 die ufkläärerischi [[Allgemeine Lesegesellschaft Basel|Allgemäini Lääsigsellschaft Basel]] gründet worden isch, isch er iire erst Statthalter worde. Vom Johr 1790 aa isch er dr Basler Stadtschriiber gsi und im Joor druf au no [[Dreizehner (Basel)|Drizääner]] worde. Er het as diplomatisch gschiggt gulte und isch e baar Mol as Abgsandte vo Basel uf Bariis d Interässe vo dr Stadt dört go verdrätte. 1794 isch er in dr [[Grosser Rat (Basel)|Groossroot]] gwehlt worde und im Johr druf het er zwüsche de [[Preussen|Preusse]], de Spanier und [[Frankreich|Frankriich]] vermiddlet. Die preussisch-franzöösische Verhandlige si am 5. April im [[Frieden von Basel 1795|Friide vo Basel]] im [[Markgräflerhof|Markgrööflerhoof]] erfolgriich abgschlosse worde und im [[Holsteinerhof|Holstäinerhoof]] isch churz druf dr Friidesverdraag zwüsche [[Spanien|Schbanie]] und dr Französische Republik underschriibe worde. 1796 isch er [[Oberzunftmeister (Basel)|Oberstzumftmeister]] worde, e Boste, won er bis zum Januar 1798 bsetzt het. 1797 het en dr [[Napoleon]] uf Bariis gholt, für zum über d Zuekumft vom [[Fricktal|Frickdaal]] z verhandle. Wo s französische [[Französische Revolution#S Direktorium (1795–1799)|Direktorium]] verlangt het, ass d Eidgenosseschaft e neuji Ornig söll iifüehre, het dr Ochs beschlosse en unbluetigi [[Basler Revolution von 1798|Revolution duurezfüehre, was em wenigstens z Basel im Januar 1798 glungen isch]] und under anderem d [[Untertanengebiet|Underdaneschaft vom Land]] und d [[Zunft#Zumftrepublike|Herschaft vo de Zümft]] in dr Stadt abgschafft het.<ref>Lionel Gossman, ''Basel in the age of Burckhardt: a study in unseasonable ideas'', University of Chicago Press, 2000, p.23</ref> Dr Ochs isch gege d Stationierig vo französische Druppe uf Schwizer Bode gsi, het aber dänggt, ass wenn d Franzose in dr Nöchi vo dr Schwizer Gränze wurde ufmarschiere, das chönnt as Druckmiddel diene. Er het no z Paris in de Johr 1797/98 e Verfassig für e schwizerische Eiheitsstaat gschriibe, wo s französische Direktorium in sim eigene Sinn abgänderet het. Die isch denn in dr Schwiz verbreitet worde und as "Ochse-Büechli" bi wite Kreis vo dr Bevölkerig verhasst gsi. Am 12. April 1798 het dr Ochs as Senatspresidänt z [[Aarau]] die "[[Helvetische Republik|Eine und unteilbare helvetische Republik]]" proklamiert. Er het au s Presidium vo dr Helvetische Nationalversammlig gfüehrt. Wie z Frankriich isch d Republik vom ene Direktorium gregiert worde, dr Ochs sälber isch aber nume wägem französische Druck Diräkter worde. Er het sis eigene Vermöge iigsetzt für zum dr neu Staat überläbensfähig z mache und het all sis Gäld verlore. Sini politische Gegner hai en as französische Lakei tituliert und am 25. Juni 1799 het en dr Waadtländer [[Frédéric-César de La Harpe]] gstürzt. Me het dr Ochs verantwortlig gmacht für die französisch Invasion und au drfür, ass die Helvetisch Republik gschiteret isch. Er het d Schwiz mit siner ganze Familie müesse verloo und isch uf Paris züglet. Dört isch er in de Johr 1802 und 1803 Mitgliid vo dr [[Helvetische Consulta]] worde, e Konstituante wo vom Napoleon am 30. Septämber 1802 iiberuefe worden isch, für zum die Helvetisch Republik z stabilisiere. Er het neuji Verfassige für Basel und Solodurn gschriibe, wo aber nid implementiert worde si. Währed dr [[Mediation (Geschichte)|Mediationsszit]] isch er wider z Basel gsi. 1803 isch er zum Groossroot gwehlt worde vo dr Landbevölkerig, wo die revolutionäre Gedanke stark gsi sii. Denn isch er im [[Kleiner Rat (Basel)|Chläine Root]] und spöter im [[Staatsrat|Staatsroot]] gsässe, won er sis liberale Gedankeguet wenigstens deilwiis het chönne verwirklige. 1808 het er d Schuelornig für d Landschaft gschriibe, 1813 d Basler Landesornig und 1821 e Deil vom Kriminalgsetzbuech. Dr Peter Ochs isch 19. Juni 1821 z Basel gstorbe. == Wältaaschauig und Wirke == Dr Ochs isch as Deil vo dr Basler Aristokratii ufgwachse. [[Ochs|Si Familie]], wo sich no im 17. Johrhundert iibürgeret het, het sich mit Handel und Bankgschäft befasst, und mehreri Mitgliider si im Groossroot gsässe oder si Zumft- oder Oberstzumftmeister gsi, en Art vo Bürgermeister wo d Zümft verdräte het.<ref name="ochs">[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D20982.php Dr Ardikel "Ochs" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> Si het e bedütends Vermöge gha und isch in dr ganze Region iiflussriich gsi. Dr Ma vo dr Schwöster vom Peter Ochs zum Bispil, dr Jean Dietrich, isch under em revolutionäre französische Regime 1790 dr erst Bürgermeister vo [[Straßburg|Stroossburg]] worde. Sine Brief nooch isch dr Ochs in de 1780er Johr nit allzu unzfriide gsi mit dr politische und soziale Situation z Basel,<ref name="palmer">Palmer, ''op. cit.''</ref> au wenn uf dr Landschaft d [[Leibeigenschaft|Liibeigeschaft]] no bis 1790 gherrscht het.<ref>Fuffzäh Möned isch s gange vom Vorschlag d Liibeigeschaft abzschaffe, bis d Basler Rööt sich am 20. Dezämber 1790 drzue entschlosse hai. Lueg Samuel Sugenheim, ''Geschichte der Aufhebung der Leibeigenschaft und Hörigkeit in Europa: bis um die Mitte des neunzehnten Jahrhunderts'', St. Petersburg 1861, pp.534f.</ref> Er het zwar zuegää, ass Basel von ere chliine Grubbe vo Iigsässene regiert wurd, wo alles under sich sälber wurde usmache, het aber sälber nüt welle ändere, au wenn er si Dissertation vom 4. Juni 1776 agfange het mit eme Vorwort über d Menscherächt und din s Schiggsal vo de [[Sklaverei|Negersklave]] in dr [[Karibik]] beklagt het.<ref name="palmer" /> Dr Ochs isch wältoffe, kulturliebend und liberal gsi, het zwei Sprooche fliessend beherrscht, sich für Literatur interessiert und Drame und Operelibretti gschriibe, wo aber nit sehr erfolgriich gsi si, im Gegsatz zu siner achtbändige Gschicht vo Basel. Er het z Basel e Läsklub gründet, wo am Nomiddag und am Oobe offe gsi isch mit eme Ruum für zum Diskutiere und eme Läsruum, wo s Zitige, Zitschrifte, Pamphlet und anders zum Läse gha het. Im Johr 1787 het dä ehnder elitäri Klub 78 Mitgliider gha, drunder Richder und alli Profässer an dr [[Universität Basel|Uni]]. Au d Musig het dr Ochs gförderet. Är, dr Daniel Legrand und anderi hai Konzärt im ene Saal an dr Augustinergass organisiert.<ref>Gossman, ''op.cit.'', S.60</ref> Wenn die [[Amerikanische Revolution|amerikanischi Revolution]] no wit äwäg stattgfunde het, het en die [[Französische Revolution|französischi]] meh berüehrt. Er isch vo de [[Menschenrechte|Menscherächt]] begeisteret gsi und het gege d [[Zensur]] gredet, wo d Bärner Burger dr Basler Root bittet hai, ass er de Zitige söll verbiete, positiv über revolutionäri Gedanke wie d Abschaffig vom [[Zehnten|Zähte]] oder dr chostelos Zuegang zum Gricht z schriibe. Er het au gwüsst, wie s [[Ancien Regime]] au in dr [[Alte Eidgenossenschaft|Eidgenosseschaft]] uf wagglige Bei stoht, dr [[Karl Viktor von Bonstetten|Bonstette]] us [[Bern|Bärn]] het welle ihn as Füehrerfigur usestelle, wil z Bärn zum Bispil die regimäntsfähige Burger am usstärbe sige-1680 haig s no 500 [[Patrizier (Schweiz)|Patrizierfamilie]] ge und hundert Johr spöter nume no 230 und au vo dene haige vili keini Chinder. Im Oktober 1789 het dr Ochs e Chrieg zwüsche Frankriich und de reaktionäre europäische Staate vorusgseh. Er het zwar dänggt, ass Frankriich wurd gwünne, het aber sicherheitshalber sini Gschäft z Frankriich afo liquidiere.<ref name="palmer" /> Dr Ochs isch e groosse Apfikat vo dr Gliichberächdigung gsi und het d Abschaffig vom Untertanestatus vo dr Baasler Landschaft agsträbt. Si Schwoger, dr Rootsherr [[Peter Vischer]], het das de Basler Rööt vorgschlage. Die hai s zwar zerst abglähnt, aber schlussändlig het d Überredigskunst vom liberale [[Johann Lukas Legrand]], und d Angst vor eme Gwaltsusbruch—d Baselbieter hai e baar Landvogteie abebrennt—die konservativere Rööt drzue broocht zuezstimme, und so isch Basel am 20. Januar 1798 dr erst eidgenössisch Ort worde, wo dä Aspäkt vom Anciää Reschiim abgschafft het.<ref>Gossman, ''op.cit.'' S.49</ref> In dr Helvetik isch denn d Befreijig vo de Untertanegebiet uf die ganzi Republik usdehnt worde. Für zum das und anderi Reforme chönne durefüehre, hai die alte Elite müesse entmachdet wärde. Doderzue isch im Ochs und sine Mitkämpfer, wo sich [[Patrioten (Helvetik)|Patriote]] gnennt hai, die revolutionäri französischi Idee vom ene zentral regierte Staat mit ere representativi Demokratii z rächt cho, wil si die föderalistische Patrizier und konservative Landört gschwecht het.<ref>Gossman, ''op.cit.'', S.51</ref> == Iischetzig == Dr Peter Ochs isch zu Läbzite stark aagfindet worde vo konservative, hüfig undemokratische Kreis in dr Schwizer Gsellschaft. Das isch noch dr [[Restauration]] so schlimm gsi, ass zwei vo sine Söhn, dr Eduard im Johr 1818 und dr Georg Friedrich im Johr druf dr Familename vo ihrem Urgrossvater, His, agnoh hai. Im Ochs sini demokratischi Überzüügig isch diefer gange as die vo vilne vo sine Kritiker. Die Helvetisch Verfassig isch de Schwizer zwar ufzwunge worde, aber das isch uf e Druck vo de Franzose bassiert. Dr Ochs het in sim Verfassigsentwurf zwar es System mit ere indiräkte Demokratii vorgseh, aber die Verfassig hät sölle im ene Volksentscheid agnoh wärde, und die Bedingig isch vom [[Philippe Antoine Merlin]], eme Mitgliid vom französische Direktorium, gstriche worde. Es isch au dr Merlin gsi, wo d Wichdikeit vom exekutive [[Direktorium (Helvetik)|Direktorium]] gsterkt het uf Chöste vo de legislative Versammlige.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D46096.php Dr Ardikel "Merlin, Philippe Antoine (de Douai)" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> Wil aber dr Ochs die Helvetisch Republik doch mit dere Verfassig usgrüeft het und denn au no vom französische Regierigskommissär Jean-Jacques Rapinat zum Mitgliid vom Direktorium ernennt worden isch,<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D20843.php Dr Ardikel "Rapinat, Jean-Jacques" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> isch er vo mängge Schwizer as Landesverröter agluegt worde. Dr Ochs sälber und sini Mitstriter hai sich as [[Patrioten (Helvetische Republik)|Patriote]] gseh, wo s Wohl vo dr Heimet in ufklärerische Reforme gseh hai und undemokratischi, aristokratischi Reschiim in dr Schwiz hai welle abschaffe. Im Zwanzigste Johrhundert het sich d Meinig über en Ochs as Historiker, Jurist und Staatsma verbesseret.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D11674.php Dr Ardikel "Ochs, Peter" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> 1922 isch er geehrt worde mit ere neue Strooss im Basler [[Basel-Bruderholz|Bruederholz Quardier]], dr Peter-Ochs-Strooss. S Interässi an siner Person het 1989 zu dr Gründig vo dr Peter-Ochs-Gsellschaft gfüehrt,<ref>[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ahrf_0003-4436_1993_num_292_1_1575 Pr&eacute;sentation de la Peter Ochs Gesellschaft &agrave; B&acirc;le]</ref> wo 1992 e Biografii uusebrocht het. == Wärk == *''Geschichte der Stadt und Landschaft Basel'', 8 Bänd, Basel 1786/1822 *''Korrespondenz des Peter O. (1752–1821)'', 3 Bänd., uusegee vo G. Steiner, 1927–37 *''Reden'', uusegee vo C. Bertin, 1998 *''Zeltner, ou, La prise de Soleure'', uusegee vo P.F. Kopp, B. von Wartburg, 1998 *''Briefe'', uusegee vo C. Bertin, 2002 == Nowiis == <references /> == Literatur == * {{ADB|24|131|144|Ochs, Peter|Martin Birmann|ADB:Ochs, Peter}} * {{NDB|19|140|141|Ochs, Peter|Edgar Bonjour|118735896}} * Lionel Gossman: ''Basel in the age of Burckhardt: a study in unseasonable ideas.'' University of Chicago Press, 2000. * {{HLS|11674|Ochs, Peter|Autor=Peter F. Kopp}} * Peter F. Kopp: ''Peter Ochs. Sein Leben nach Selbstzeugnissen erzählt und mit authentischen Bildern reich illustriert.'' Basel 1992. * Robert Roswell Palmer, ''The age of the democratic revolution: a political history of Europe and America, 1760–1800.'' Princeton University Press, 1969, S.&nbsp;361&nbsp;ff. * {{Theaterlexikon|Peter Ochs|2|1338|Autor=Dietrich Seybold}} * Andreas Staehelin: ''Peter Ochs als Historiker.'' Basel 1952. * Beat von Wartburg: ''Musen und Menschenrechte. Peter Ochs und seine literarischen Werke.'' Basel 1997. == External links == {{Wikisource|Peter Ochs}} * [http://www.baselland.ch/OCHS_Peter-htm.294726.0.html Personenlexikon des Kantons Basel-Landschaft: Ochs Peter]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.baselland.ch/OCHS_Peter-htm.294726.0.html}} {{Normdaten}} {{DEFAULTSORT:Ochs, Peter}} [[Category:Maa]] [[Category:Basler]] [[Category:Schwiizer]] [[Category:Gschichtsschriibig]] [[Category:Basler Kantonalpolitiker]] [[Category:Oberstzumftmäister vo Basel]] [[Category:Schwiizer Politiker]] [[Category:Mitgliid vom Helvetische Direktorium]] [[Category:Patriot (Helvetik)]] [[Category:Revolutionär]] [[Category:Person (Alti Eidgenosseschaft)]] [[Category:Person (Helvetik)]] [[Category:Person (Mediation)]] [[Category:Person (Restauration)]] l4ba2s35dhxapzimpxm2dlfsxogh4lt 1085665 1085649 2026-06-24T14:58:27Z Jcb 356 1085665 wikitext text/x-wiki [[Datei:Peter Ochs.jpg|thumb|Dr Peter Ochs]] {{Dialekt|Baseldeutsch|Baseldytsch|Baseldütsch}} Dr '''Peter Ochs''' (* [[8. August]] [[1752]] z [[Nantes]]; † [[19. Juni]] [[1821]] z [[Basel]]) isch e [[Basel|Basler]] Jurist, Politiker, Historiker und Autor gsi. == Läbe == Dr Peter [[Ochs]] isch am 8. August 1752 z [[Nantes]] uf d Wält cho as Sohn vom Basler Groossroot Albrächt [[Ochs]] und dr Louise-Madeleine His, wo us ere Hamburger Groosshandelsfamilie stammt. Er isch z [[Hamburg]] ufgwachse, won er e Lehr im Kontor vo sim Grossvater gmacht het, und het sich 1769 z Basel niidergloo.<ref>"Ochs, Peter." in ''Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite.'' Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.</ref> 1774 het er agfange z Basel und z [[Leiden|Leide]] Rächt z studiere. 1776 het er mit em Doktertitel abgschlosse und isch under em Iifluss vo sim Profässer [[Isaak Iselin]] dr [[Helvetische Gesellschaft|Helvetische Gsellschaft]] biidrätte, ere überkonfessionelle Vereinigung vo ufklärerische Schwizer, wo fuffzäh Johr vorhär vom Iselin und andere gründet worden isch. 1779 het dr Ochs d Salome Vischer, e Dochder vom Handelsherr Leonhard Vischer, ghürotet, won er fümf Chinder gha het mit ere, dr Peter Albärt (1780–1816), dr Georg Friedrich (1782–1844), dr Wilhelm (1784–1804), d Emma (1788–1871) und dr Eduard (1792–1872).<ref name="ochs" /> 1780 isch er Grichtsherr am Basler Stadtgricht worde und zwei Johr druf Rootsschriiber. 1783 het er s [[Collegium Musicum Basel|Collegium Musicum]] zämme mit em [[Daniel Legrand]] und e baar andere wider uf d Bäi gstellt. Wo 1787 die ufkläärerischi [[Allgemeine Lesegesellschaft Basel|Allgemäini Lääsigsellschaft Basel]] gründet worden isch, isch er iire erst Statthalter worde. Vom Johr 1790 aa isch er dr Basler Stadtschriiber gsi und im Joor druf au no [[Dreizehner (Basel)|Drizääner]] worde. Er het as diplomatisch gschiggt gulte und isch e baar Mol as Abgsandte vo Basel uf Bariis d Interässe vo dr Stadt dört go verdrätte. 1794 isch er in dr [[Grosser Rat (Basel)|Groossroot]] gwehlt worde und im Johr druf het er zwüsche de [[Preussen|Preusse]], de Spanier und [[Frankreich|Frankriich]] vermiddlet. Die preussisch-franzöösische Verhandlige si am 5. April im [[Frieden von Basel 1795|Friide vo Basel]] im [[Markgräflerhof|Markgrööflerhoof]] erfolgriich abgschlosse worde und im [[Holsteinerhof|Holstäinerhoof]] isch churz druf dr Friidesverdraag zwüsche [[Spanien|Schbanie]] und dr Französische Republik underschriibe worde. 1796 isch er [[Oberzunftmeister (Basel)|Oberstzumftmeister]] worde, e Boste, won er bis zum Januar 1798 bsetzt het. 1797 het en dr [[Napoleon]] uf Bariis gholt, für zum über d Zuekumft vom [[Fricktal|Frickdaal]] z verhandle. Wo s französische [[Französische Revolution#S Direktorium (1795–1799)|Direktorium]] verlangt het, ass d Eidgenosseschaft e neuji Ornig söll iifüehre, het dr Ochs beschlosse en unbluetigi [[Basler Revolution von 1798|Revolution duurezfüehre, was em wenigstens z Basel im Januar 1798 glungen isch]] und under anderem d [[Untertanengebiet|Underdaneschaft vom Land]] und d [[Zunft#Zumftrepublike|Herschaft vo de Zümft]] in dr Stadt abgschafft het.<ref>Lionel Gossman, ''Basel in the age of Burckhardt: a study in unseasonable ideas'', University of Chicago Press, 2000, p.23</ref> Dr Ochs isch gege d Stationierig vo französische Druppe uf Schwizer Bode gsi, het aber dänggt, ass wenn d Franzose in dr Nöchi vo dr Schwizer Gränze wurde ufmarschiere, das chönnt as Druckmiddel diene. Er het no z Paris in de Johr 1797/98 e Verfassig für e schwizerische Eiheitsstaat gschriibe, wo s französische Direktorium in sim eigene Sinn abgänderet het. Die isch denn in dr Schwiz verbreitet worde und as "Ochse-Büechli" bi wite Kreis vo dr Bevölkerig verhasst gsi. Am 12. April 1798 het dr Ochs as Senatspresidänt z [[Aarau]] die "[[Helvetische Republik|Eine und unteilbare helvetische Republik]]" proklamiert. Er het au s Presidium vo dr Helvetische Nationalversammlig gfüehrt. Wie z Frankriich isch d Republik vom ene Direktorium gregiert worde, dr Ochs sälber isch aber nume wägem französische Druck Diräkter worde. Er het sis eigene Vermöge iigsetzt für zum dr neu Staat überläbensfähig z mache und het all sis Gäld verlore. Sini politische Gegner hai en as französische Lakei tituliert und am 25. Juni 1799 het en dr Waadtländer [[Frédéric-César de La Harpe]] gstürzt. Me het dr Ochs verantwortlig gmacht für die französisch Invasion und au drfür, ass die Helvetisch Republik gschiteret isch. Er het d Schwiz mit siner ganze Familie müesse verloo und isch uf Paris züglet. Dört isch er in de Johr 1802 und 1803 Mitgliid vo dr [[Helvetische Consulta]] worde, e Konstituante wo vom Napoleon am 30. Septämber 1802 iiberuefe worden isch, für zum die Helvetisch Republik z stabilisiere. Er het neuji Verfassige für Basel und Solodurn gschriibe, wo aber nid implementiert worde si. Währed dr [[Mediation (Geschichte)|Mediationsszit]] isch er wider z Basel gsi. 1803 isch er zum Groossroot gwehlt worde vo dr Landbevölkerig, wo die revolutionäre Gedanke stark gsi sii. Denn isch er im [[Kleiner Rat (Basel)|Chläine Root]] und spöter im [[Staatsrat|Staatsroot]] gsässe, won er sis liberale Gedankeguet wenigstens deilwiis het chönne verwirklige. 1808 het er d Schuelornig für d Landschaft gschriibe, 1813 d Basler Landesornig und 1821 e Deil vom Kriminalgsetzbuech. Dr Peter Ochs isch 19. Juni 1821 z Basel gstorbe. == Wältaaschauig und Wirke == Dr Ochs isch as Deil vo dr Basler Aristokratii ufgwachse. [[Ochs|Si Familie]], wo sich no im 17. Johrhundert iibürgeret het, het sich mit Handel und Bankgschäft befasst, und mehreri Mitgliider si im Groossroot gsässe oder si Zumft- oder Oberstzumftmeister gsi, en Art vo Bürgermeister wo d Zümft verdräte het.<ref name="ochs">[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D20982.php Dr Ardikel "Ochs" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> Si het e bedütends Vermöge gha und isch in dr ganze Region iiflussriich gsi. Dr Ma vo dr Schwöster vom Peter Ochs zum Bispil, dr Jean Dietrich, isch under em revolutionäre französische Regime 1790 dr erst Bürgermeister vo [[Straßburg|Stroossburg]] worde. Sine Brief nooch isch dr Ochs in de 1780er Johr nit allzu unzfriide gsi mit dr politische und soziale Situation z Basel,<ref name="palmer">Palmer, ''op. cit.''</ref> au wenn uf dr Landschaft d [[Leibeigenschaft|Liibeigeschaft]] no bis 1790 gherrscht het.<ref>Fuffzäh Möned isch s gange vom Vorschlag d Liibeigeschaft abzschaffe, bis d Basler Rööt sich am 20. Dezämber 1790 drzue entschlosse hai. Lueg Samuel Sugenheim, ''Geschichte der Aufhebung der Leibeigenschaft und Hörigkeit in Europa: bis um die Mitte des neunzehnten Jahrhunderts'', St. Petersburg 1861, pp.534f.</ref> Er het zwar zuegää, ass Basel von ere chliine Grubbe vo Iigsässene regiert wurd, wo alles under sich sälber wurde usmache, het aber sälber nüt welle ändere, au wenn er si Dissertation vom 4. Juni 1776 agfange het mit eme Vorwort über d Menscherächt und din s Schiggsal vo de [[Sklaverei|Negersklave]] in dr [[Karibik]] beklagt het.<ref name="palmer" /> Dr Ochs isch wältoffe, kulturliebend und liberal gsi, het zwei Sprooche fliessend beherrscht, sich für Literatur interessiert und Drame und Operelibretti gschriibe, wo aber nit sehr erfolgriich gsi si, im Gegsatz zu siner achtbändige Gschicht vo Basel. Er het z Basel e Läsklub gründet, wo am Nomiddag und am Oobe offe gsi isch mit eme Ruum für zum Diskutiere und eme Läsruum, wo s Zitige, Zitschrifte, Pamphlet und anders zum Läse gha het. Im Johr 1787 het dä ehnder elitäri Klub 78 Mitgliider gha, drunder Richder und alli Profässer an dr [[Universität Basel|Uni]]. Au d Musig het dr Ochs gförderet. Är, dr Daniel Legrand und anderi hai Konzärt im ene Saal an dr Augustinergass organisiert.<ref>Gossman, ''op.cit.'', S.60</ref> Wenn die [[Amerikanische Revolution|amerikanischi Revolution]] no wit äwäg stattgfunde het, het en die [[Französische Revolution|französischi]] meh berüehrt. Er isch vo de [[Menschenrechte|Menscherächt]] begeisteret gsi und het gege d [[Zensur]] gredet, wo d Bärner Burger dr Basler Root bittet hai, ass er de Zitige söll verbiete, positiv über revolutionäri Gedanke wie d Abschaffig vom [[Zehnten|Zähte]] oder dr chostelos Zuegang zum Gricht z schriibe. Er het au gwüsst, wie s [[Ancien Regime]] au in dr [[Alte Eidgenossenschaft|Eidgenosseschaft]] uf wagglige Bei stoht, dr [[Karl Viktor von Bonstetten|Bonstette]] us [[Bern|Bärn]] het welle ihn as Füehrerfigur usestelle, wil z Bärn zum Bispil die regimäntsfähige Burger am usstärbe sige-1680 haig s no 500 [[Patrizier (Schweiz)|Patrizierfamilie]] ge und hundert Johr spöter nume no 230 und au vo dene haige vili keini Chinder. Im Oktober 1789 het dr Ochs e Chrieg zwüsche Frankriich und de reaktionäre europäische Staate vorusgseh. Er het zwar dänggt, ass Frankriich wurd gwünne, het aber sicherheitshalber sini Gschäft z Frankriich afo liquidiere.<ref name="palmer" /> Dr Ochs isch e groosse Apfikat vo dr Gliichberächdigung gsi und het d Abschaffig vom Untertanestatus vo dr Baasler Landschaft agsträbt. Si Schwoger, dr Rootsherr [[Peter Vischer]], het das de Basler Rööt vorgschlage. Die hai s zwar zerst abglähnt, aber schlussändlig het d Überredigskunst vom liberale [[Johann Lukas Legrand]], und d Angst vor eme Gwaltsusbruch—d Baselbieter hai e baar Landvogteie abebrennt—die konservativere Rööt drzue broocht zuezstimme, und so isch Basel am 20. Januar 1798 dr erst eidgenössisch Ort worde, wo dä Aspäkt vom Anciää Reschiim abgschafft het.<ref>Gossman, ''op.cit.'' S.49</ref> In dr Helvetik isch denn d Befreijig vo de Untertanegebiet uf die ganzi Republik usdehnt worde. Für zum das und anderi Reforme chönne durefüehre, hai die alte Elite müesse entmachdet wärde. Doderzue isch im Ochs und sine Mitkämpfer, wo sich [[Patrioten (Helvetik)|Patriote]] gnennt hai, die revolutionäri französischi Idee vom ene zentral regierte Staat mit ere representativi Demokratii z rächt cho, wil si die föderalistische Patrizier und konservative Landört gschwecht het.<ref>Gossman, ''op.cit.'', S.51</ref> == Iischetzig == Dr Peter Ochs isch zu Läbzite stark aagfindet worde vo konservative, hüfig undemokratische Kreis in dr Schwizer Gsellschaft. Das isch noch dr [[Restauration]] so schlimm gsi, ass zwei vo sine Söhn, dr Eduard im Johr 1818 und dr Georg Friedrich im Johr druf dr Familename vo ihrem Urgrossvater, His, agnoh hai. Im Ochs sini demokratischi Überzüügig isch diefer gange as die vo vilne vo sine Kritiker. Die Helvetisch Verfassig isch de Schwizer zwar ufzwunge worde, aber das isch uf e Druck vo de Franzose bassiert. Dr Ochs het in sim Verfassigsentwurf zwar es System mit ere indiräkte Demokratii vorgseh, aber die Verfassig hät sölle im ene Volksentscheid agnoh wärde, und die Bedingig isch vom [[Philippe Antoine Merlin]], eme Mitgliid vom französische Direktorium, gstriche worde. Es isch au dr Merlin gsi, wo d Wichdikeit vom exekutive [[Direktorium (Helvetik)|Direktorium]] gsterkt het uf Chöste vo de legislative Versammlige.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D46096.php Dr Ardikel "Merlin, Philippe Antoine (de Douai)" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> Wil aber dr Ochs die Helvetisch Republik doch mit dere Verfassig usgrüeft het und denn au no vom französische Regierigskommissär Jean-Jacques Rapinat zum Mitgliid vom Direktorium ernennt worden isch,<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D20843.php Dr Ardikel "Rapinat, Jean-Jacques" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> isch er vo mängge Schwizer as Landesverröter agluegt worde. Dr Ochs sälber und sini Mitstriter hai sich as [[Patrioten (Helvetische Republik)|Patriote]] gseh, wo s Wohl vo dr Heimet in ufklärerische Reforme gseh hai und undemokratischi, aristokratischi Reschiim in dr Schwiz hai welle abschaffe. Im Zwanzigste Johrhundert het sich d Meinig über en Ochs as Historiker, Jurist und Staatsma verbesseret.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D11674.php Dr Ardikel "Ochs, Peter" im ''Historisches Lexikon der Schweiz'']</ref> 1922 isch er geehrt worde mit ere neue Strooss im Basler [[Basel-Bruderholz|Bruederholz Quardier]], dr Peter-Ochs-Strooss. S Interässi an siner Person het 1989 zu dr Gründig vo dr Peter-Ochs-Gsellschaft gfüehrt,<ref>[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ahrf_0003-4436_1993_num_292_1_1575 Présentation de la Peter Ochs Gesellschaft &agrave; B&acirc;le]</ref> wo 1992 e Biografii uusebrocht het. == Wärk == *''Geschichte der Stadt und Landschaft Basel'', 8 Bänd, Basel 1786/1822 *''Korrespondenz des Peter O. (1752–1821)'', 3 Bänd., uusegee vo G. Steiner, 1927–37 *''Reden'', uusegee vo C. Bertin, 1998 *''Zeltner, ou, La prise de Soleure'', uusegee vo P.F. Kopp, B. von Wartburg, 1998 *''Briefe'', uusegee vo C. Bertin, 2002 == Nowiis == <references /> == Literatur == * {{ADB|24|131|144|Ochs, Peter|Martin Birmann|ADB:Ochs, Peter}} * {{NDB|19|140|141|Ochs, Peter|Edgar Bonjour|118735896}} * Lionel Gossman: ''Basel in the age of Burckhardt: a study in unseasonable ideas.'' University of Chicago Press, 2000. * {{HLS|11674|Ochs, Peter|Autor=Peter F. Kopp}} * Peter F. Kopp: ''Peter Ochs. Sein Leben nach Selbstzeugnissen erzählt und mit authentischen Bildern reich illustriert.'' Basel 1992. * Robert Roswell Palmer, ''The age of the democratic revolution: a political history of Europe and America, 1760–1800.'' Princeton University Press, 1969, S.&nbsp;361&nbsp;ff. * {{Theaterlexikon|Peter Ochs|2|1338|Autor=Dietrich Seybold}} * Andreas Staehelin: ''Peter Ochs als Historiker.'' Basel 1952. * Beat von Wartburg: ''Musen und Menschenrechte. Peter Ochs und seine literarischen Werke.'' Basel 1997. == External links == {{Wikisource|Peter Ochs}} * [http://www.baselland.ch/OCHS_Peter-htm.294726.0.html Personenlexikon des Kantons Basel-Landschaft: Ochs Peter]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.baselland.ch/OCHS_Peter-htm.294726.0.html}} {{Normdaten}} {{DEFAULTSORT:Ochs, Peter}} [[Category:Maa]] [[Category:Basler]] [[Category:Schwiizer]] [[Category:Gschichtsschriibig]] [[Category:Basler Kantonalpolitiker]] [[Category:Oberstzumftmäister vo Basel]] [[Category:Schwiizer Politiker]] [[Category:Mitgliid vom Helvetische Direktorium]] [[Category:Patriot (Helvetik)]] [[Category:Revolutionär]] [[Category:Person (Alti Eidgenosseschaft)]] [[Category:Person (Helvetik)]] [[Category:Person (Mediation)]] [[Category:Person (Restauration)]] lkfibcccywjc7217ytjxx0adr9rhwmc 0 26585 1085624 1059413 2026-06-24T14:25:55Z Jcb 356 1085624 wikitext text/x-wiki Dr '''Wolfgang Miessmer''' (* [[2. Oktober]] [[1936]] z [[Endingen am Kaiserstuhl|Ändinge]] am [[Kaiserstuhl (Oberbaden)|Kaiserstuel]]) isch e [[Deutschland|dytsche]] Lehrer, Kommunalbolitiker, Sänger un Liedinterpret. Er isch ein vu dr bekannteschte sidbadische Sänger, wu fascht uusschließlig uf [[Alemannisch]] singt. Di meischte Lieder, wun er singt, sin dradizionälli Lieder us allne alemannische Regione, näbe Lieder us em [[Baden (Land)|Badische]] singt er au Lieder us em [[Elsass]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vu [[Vorarlberg]] un au [[Schwäbisch|schwebischi]] Lieder. == Läbe un Beruef == [[Datei:Wolfgang Miessmer-sw.jpg|thumb|right|250px|Dr Wolfgang Miessmer z Ämmedinge-Wingerytti, 7. März 2010]] Dr Miessmer isch z Ändinge ufgwagse as Suhn vum Ändinger Grundbuechrotsschryyber Franz Miessmer un dr Maria geb. Saar. Är het drej Gschwischter, Annette Miessmer (* 1939), Gerhard Miessmer (1946–2002) un Franz-Josef Miessmer (* 1949). Vu 1943 bis 1947 isch dr Miessmer z [[Endingen am Kaiserstuhl|Ändinge]] uf d Volksschuel gange, in däne vier Johr het er aber nume zweiehalb Johr Unterricht gha, wel d Bevelkerig vilmol het miesse in d Bunker in dr Chinzge in dr Räbe flichte wäge Bschuss vu Ändige. Syy Vater isch as Soldat z [[Russland]] gsi, er isch glyy noch em [[Zweiter Weltkrieg|Chrieg]] wider heimchuu. Är isch syt dr erschte Klass Minischtrant gsi. Dr Bfaarer vu Ändinge het gsäh, ass dää Bue guet gsi isch in dr Schuel un het sällewääg druf drängt, ass er uf s Gymnasium cha goh, ass er e Bfaarer cha gee. Doderzue isch dr Miessmer an s Erzbischeflig Gymnasialkonvikt z [[Freiburg im Breisgau|Fryybeg]] chuu, am Gymnasium z [[Emmendingen|Ämmedinge]], wu necher gsi wär, isch in däre Zyt kei [[Latein|Latynisch]] unterrichtet wore. Dert hätt dr Miessmer chenne vu Ändinge uus mit em Ändinger Bähnli fahre, eso het er miesse uf Fryybeg zie. Är het derno im e ehmolige Lehrlingsheim in dr Karthäuserstroß z Fryybeg gwohnt, wu vum Gymnasialkonvikt fir di uuswärtige Schueler brucht woren isch. Dr Miessmer isch uf s Bertold-Gymnasium gange, wu dertemol im Böu vum Friedrichsgymnasium in dr Jacobistroß unterbrocht gsi isch, wel däre ihre Böu im Chrieg uusbumbt woren isch. Är het as erschti Främdsproch [[Französische Sprache|Franzesisch]] gha, derzue [[Latein|Latyynisch]], speter au [[Altgriechische Sprache|Altgriechisch]]. In däre Zyt noch em Chrieg hän d Schueler vilmol wenig z ässe gha, si sin z. B. emol mit eme Laschtwage zue dr Eltere un Großeltere vu dr Schueler gfahre go Härdepfel yysammle, ass si ebis z ässe gha hän, derno het s zem z Morgeässe Härdepfelsuppe gee statt Brot. 1951 isch dr Wolfgang Miessmer uf d [[Heimschule Lender|Heimschuel Lender]] z [[Sasbach (Ortenau)|Saschbe]] bi [[Achern|Achere]] chuu, wu dertemol e Gymnasium gsi isch, au mit extärne Schueler u.&nbsp;a. fir kadolischi Bfaarerzeglig. Vu dr Wynächte 1951 bis an dr Oschtere 1952 isch er zämme mit eme Mitschueler im Ramme vun eme Schueleruusdusch uf [[Besançon]] chuu an s dertig erzbischeflig Internat go rächt [[Französische Sprache|Franzesisch]] lehre. Anne 1957 het dr Miessmer Abitur gmacht an dr Lenderschuel. Wel er zue dr wysse Johrgäng ghert het, wu kei Miliderdienscht hän mieße leischte, het er glyy noch em Abitur chenne studiere. Mittlerwyyli isch em aber klar gsi, ass er kei Bfaarer het welle gee, lieber e Lehrer. Wel d Lehrer uf dr Lenderschuel gsait gha hän, mer chennt nume die Fächer studiere, wu mer d Note 1 oder 2 gha het, isch er nit an d [[Albert-Ludwigs-Universität Freiburg|Universitet Fryybeg]] gange, statt däm het er welle Lehrer fir Zeichne wäre. Doderzue het eigetli vorgha an d Kunschtakademii Fryybeg studiere, die isch derno aber gschlosse wore un är hätt miesse uf [[Karlsruhe|Karlsrueh]]. Wel des aber z dyyr gsi isch, het er anne 1957 derno an dr ''Pädagogische Akademii'' z Fryybeg (speter ''[[Pädagogische Hochschule Freiburg|Pädagigischi Hochschuel]]'') aafange Lehramt studiere. D Vorläsige hän in däre Zyt no in ere Holzbaracke gegeniber vum Kolpinghuus stattgfunde, erscht speter het d PH z [[Littenweiler (Freiburg)|Littewyyler]] eigeni Gebeide iberchuu. Des Lehramtsstudium isch vier Semeschter gange, dr Miessmer isch derno anne 1959 an d Volksschuel [[Wyhl am Kaiserstuhl|Wyhl]] chuu, wun er bis 1964 unterrichtet het. 1961 het er di 2. Dienschtpriefig abgleit mit ere Arbet iber s Vereinsläbe vu Wyhl (''Wyhl – ein Arbeiter-Bauern-Dorf''). Är isch au z Wyhl aktiv gsi im Durnverein as Durnwart. Anne 1964 isch er uf [[Seelbach (Schutter)|Seelbach]] gange an di dertig Volksschuel, wel die ne Durnlehrer brucht hän. Die Schuel, speter Grund- un Hauptschuel het scho 1965/66 e Realschuelzug ufböue, wu anne 1971 e sälbständigi Realschuel (mit eigener Schuelleitig) wore isch. Anne 1972 sin d Grund- un Hauptschuel un Realschuel zuen eme "Kooperative Bildigszäntrum" zämmegfasst wore, nodäm dr Miessmer im Gmeirot un au as Landdagskandidat vu dr [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] gege d Drännig vu Haupt- un Realschuel kämpft het. Wu dr [[Gerhard Mayer-Vorfelder]] anne 1980 Kultusminischter vu [[Baden-Württemberg|Bade-Wirttebärg]] woren isch, sin z Bade-Wirttebärg alli Schuelversuech, dodermit sin au z Seelbach d Lehrplanversuech un s Chärnstuck, d Orientierigsstufe, yygstellt wore. Vu 1986 bis zue syyre Pänsionierig 2000 isch dr Miessmer au Konrektor an dr Seelbacher Grund- un Hauptschuel gsi. Dr Wolfgang Miessmer het am 20. Februar 1960 d Helga Kratz (1941–2018)<ref>[https://bztrauer.de/traueranzeige/helga-miessmer/56924629 Dodesaazeig vu dr Helga Miessmer geb. Kratz], Badischi Zytig, 15. Mai 2018</ref> vu Ändige ghyrote, wun er 1959 bi dr Ändinger Fasnet chänne glehrt het. Si hän zämme vier Chinder: Jürgen (* 1960, no elf Wuche gstorbe am e Pneumothorax), Jutta Miessmer (* 1962), Diplom-Pädagogin un Gymnasiallehreri, Andreas Miessmer (* 1964), Choch un Foodstylist. Anne 2000 isch dr Miessmer no 41 Johr as Lehrer in Pänsion gange. == Bolitik == [[Datei:Chanalratt.jpg|thumb|250px|Dr Wolfgang Miessmer bin ere Ufnahm zuen ere Sändig fir dr Lörracher Radiosänder [[Kanal Ratte]] (2006)]] Dr Wolfgang Miessmer isch anne 1963 in d [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] yydrätte, as Suhn us ere konservativ-kadolische Familie un as Lehrer in eme konservativ-kadolische Dorf (''„E Rote in eme schwarze Dorf un inere schwarze Familie“''). Är het ghulfe z Seelbach e Ortsverein ufböue un isch vu 1968 bis 1999 fir s SPD im Gmeirot vu Seelbach gsi, 1971 bis 1999 im Chreisdag vum Landkreis Lohr, speter [[Ortenaukreis]], derzue fufzeh Johr im Ortschaftsrot vum Seelbacher Ortsdeil Wittelbach un nyyn Johr Stellverdrätter vum Seelbacher Burgermeischter. Anne 1972 un 1976 het dr Miessmer fir d SPD bi dr Landdagswahle kandidiert. Bi dr SPD im Ortenaukreis isch er sibe Johr stellverdrättende Chreisvorsitzende gsi. Syy bolitisch Engaschment het vor allem dr Bildigsbolitik gulte, er isch au zytwyys in dr Kommision fir Bildigsbolitik vum SPD-Landesvorstand gsi. Die nej Bildigsbolitik z Bade-Wirttebärg unter em Kultusminischter Mayer-Vorfelder het derzue gfiert, ass dr Miessmer sich us dr Bildigsbolitik zruckzoge het un sich schließli uf di kommunal Bolitik bschränkt het. Dr Wolfgang Miessmer het sich syt dr Mitti vu dr 1970er Johr engaschiert im dr neje Umwältbewegig un Anti-Atomchraft-Bewegig, wu d Alemannischsprächer im Elsiss, in dr Schwyz un z Sidbade zämmebrocht het, z. B. gege dr Böu vum blante [[Kernkraftwerk Wyhl|Chärnchraftwärch Wyhl]]. Är isch mit syyre Frau un syyre Dochter am 18. Februar 1975 derbyy gsi, wu d Demonschtrante z Wyhl dr Böuplatz bsetzt hän. == Musik == [[Datei:Wolfgang Miessmer un Georg Albiez.JPG|thumb|250px|Dr Wolfgang Miessmer un dr Georg Albiez vu Ibach bim Regionalgruppeleiterdräffe vu dr [[Muettersproch-Gsellschaft]] z Ämmedinge-Wingerytti am 6. März 2010]] Bim Seelbacher Kätterlismärkt (dt. ''Katharinenmarkt Seelbach'') het dr Wolfgang Miessmer zämme mit e baar Bekannte e Ufdritt vum elsässische Liedermacher un Sänger [[Roger Siffer]] ghert. Syyni Kollege un är hän sich do dänkt: ''„Des kenne mir aü!“'' (nämli Lieder uf Alemannisch singe) un hän ihri Inschtrumänter zämmedrait un bin ere Session Ändi 1977 d Band ''[[Gälfiäßler|D Gälfiäßler]]'' grindet. Ihre erschte Ufdritt hän d Gälfiäßler gha am Nejjohrsfescht vum SPD-Chreisverband mit iber 500 Gescht aafangs 1978, dr groß Erfolg het derzue gfiert, ass si wyter gmacht hän mit ihrem Konzäpt draditionälli alemannischi Lieder z singe. E Bsunderheit an dr Gälfiäßler isch immer ihri groß Zahl vu verschidene Inschtrumänt gsi, wu si uf dr Bihni brucht hän, doderfir hän si s bis zue me Yydrag in s Guinness-Buech vu dr Rekord gschafft as Bänd mit dr meischte Inschtrumänt. Achtzeh Johr lang isch dr Miessmer Mitglid vu dr Gälfiäßler gsi, er het gsunge, derzue Handorgele un vor allem Schlagzyyg gspilt. Dr Roger Siffer het d Gälfiäßler in s [[France 3|franzesisch Regionalfärnseh]] gholt, uf dr Funkuusstellig z Berlin 1983 hän si ne Uffdritt gha in dr Sändig "Chumm und lueg" fir s [[Schweizer Fernsehen|Schwyzer Färnseh]]. Insgsamt hän si im Lauf vu däne 18 Johr uugfehr 30 Ufdritt im Färnseh gha, z. B. im "Talentschuppen" bim Bill Ramsey un in dr Sändig "gefragt, gewußt, gewonnen" im ZDF mit em Hans Rosentahl (1986), au in dr Sändig "An hellen Tagen" un speter in "Kein schöner Land" mit em Günther Wewel hän si gspilt. Ihre grescht Ufdritt hän si z [[Karlsruhe|Karlsrueh]] gha im Volksparkstadion bin eme Fueßballspil vum Karlsrueher SC gege dr FC Bayern München. Anne 1996 isch dr Wolfgang Miessmer us dr Bänd "D Gälfiäßler" uusdrätte. Näbe andrem isch vor allem dr groß Altersunterschid zwische ihm un dr ibrige Mitglider dr Grund derfir gsi (dr Miessmer isch 15 Johr un meh elter gsi wie di andre un isch mittlerwyyli 60 gsi). Syterhär dritt er as musikalische Begleiter vu Dialäktautore un vor allem as Solischt uf, är singt Lieder un spilt derzue e diatonischi Handorgle. Abgsäh vu dr LP "Hat alles nicht das Volk getan?", wun er anne anne 1986 zämme mit dr Gälfiäßler ufgnuu het mit revoluzionäre Lieder, sin syyni Ufnahme alles alemannischsprochigi Lieder gsi. Syy hitig Programm umfasst rund 90 alemannischi Lieder us [[Baden (Land)|Bade]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vu [[Vorarlberg]], us em [[Elsass]] un us em [[Schwaben|Schwobeland]]. Zum Lied "D Büre sin ufriarig wore in de ditsche Natione", wu in Grichtsakte vum Brozäss gege dr [[Nördlingen|Nerdliger]] Fyynduechwäber ''Hans Conz'' iberliferet isch, wu des Lied im [[Deutscher Bauernkrieg|Burechrieg]] unter dr Folter bryysgee het, hän d Gälfiäßler zwo Strophe derzuedichtet mit eme aktuälle Bezug zum Kampf gege s [[Kernkraftwerk Wyhl|Chärnchraftwärch Wyhl]]. Di zuesätzlig Strophe, wu dr Miessmer hite no singt, goht eso (''Copyright: Wolfgang Miessmer, mit Zuestimmig vum Autor, Orginal nit verändere''): <poem> ''D Büre sin ufriärig wore drusse am Kaiserstuehl ''Si hän in Wyhl dr Platz bsetzt – un keiner het welle losse ab – ''Si hän dr Baü vum Kraftwerk gstoppt – wer het des noch denkt. ''Si hän dr Baü vum Kraftwerk gstoppt – wer het des noch denkt. </poem> Scho Ändi vu dr 1960er isch dr Wolfgang Miessmer in d [[Muettersproch-Gsellschaft]] yydrätte, aagregt dur dr Ändinger Dialäktdichter [[Karl Kurrus]], syt 2002 isch dr Miessmer Byysitzer im Vorstand vu dr Muettersproch-Gsellschaft. Syter anne 2003 isch er dr Organisator un Beufdraite vu dr Muettersproch-Gsellschaft fir s Projäkt "Mundart in der Schule", wu Dialäktautore un –chinschtler in d Schuele vu Bade-Wirttebärg bringt. Zum Landesjubiläum 50 Johr Bade-Wirttebärg het er im ganze Land 14 schwebisch-alemannischi Dialäktveraastaltige organisiert. Syterhär tourt er zämme mit em schwebische Kabaretischt [[Sven-Erik Sonntag]] mit em Programm „Gälfiäßler un Sauschwobe“ erfolgryych dur Bade-Wirttebärg. Syy nejscht Projäkt isch „Alle manisch“, e Zämmearbet mit em franzesische Jazzmusiker Christian Sade, wu alemannischi Lieder im Big-Band-Sound presäntiert wäre. == Diskografii == ;as Mitglid vu dr Gälfiäßler * ''D’ Gälfiässler … drädde uff un dr Brucker'' (1979) * ''nai, nai, s’isch nit bassiärt!'' (1981) * ''Un s’Rindvieh bin i doch! d’ Gälfiaßler leif.'' (1984) * ''„Hat alles nicht das Volk getan?“'' (1986) * ''Die fünfte'' (1990) * ''’s Bescht von de Gälfiässler'' (1992) * ''’s Gäle vom Ei'' (1995) ;as Solischt zämme mit dr Gälfiäßler * ''Schnäggehiisli'' == Uuszeichnige == * Heimetmedallie vum Land Bade-Wirttebärg: Septämber 2007 * [[Johann-Peter-Hebel-Medaille|Johann-Peter-Hebel-Medallie]] vu dr Gruppe Hegau in dr Muettersproch-Gsellschaft: Dezämber 2007 * Nejjohrsempfang bim Bundespresidänt am 19. Jänner 2008 z Berlin == External links == * [http://www.noth.net/mundartautoren/wolfgang_miessmer.htm Dr Wolfgang Miessmer] uf noth.net * [https://web.archive.org/web/20160116095357/http://sauschwoba.de/ dr Internetuffdritt vu „Gälfiäßler un Sauschwoba“] * [http://www.alemannisch.de/dichter/miessmerw.htm Wolfgang Miessmer] uf dr Websyte vu dr Muettersproch-Gsellschaft * [http://www.alemannisch.de/aktuelles/miessmerNeujahr.htm Wolfgang Miessmer bim Neujahrsempfang vom Bundespräsident Köhler] (9. Jänner 2008) * [http://www.alemannisch.de/aktuelles/miessmer.htm Verleihung der Heimatmedaille an Wolfgang Miessmer] (6. Septämber 2007) * [http://www.alemannisch.de/presse/2008/08_01_03SWB.pdf Verleihung der Hebelmedaille der Regionalgruppe Singen]{{dead link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.alemannisch.de/presse/2008/08_01_03SWB.pdf}} (pdf, 18. Dezämber 2007) * [http://www.badische-zeitung.de/eine-50-jahre-lang-dauernde-kreuz-und-querfahrt--27235391.html Eine 50 Jahre lang dauernde Kreuz- und Querfahrt] (Badische Zeitung, 20. Februar 2010) * [http://www.badische-zeitung.de/mundart-ist-teil-der-identitaet--11789190.html "Mundart ist Teil der Identität"]: Interview mit em Wolfgang Miessmer (Badische Zeitung, 20. Februar 2009) * [http://www.badische-zeitung.de/seelbach/50-jahre-den-ortsverein-gepraegt--93128137.html 50 Jahre den Ortsverein geprägt. SPD ehrt Wolfgang Miessmer.] (Badische Zeitung, 20. Oktober 2014) * [http://www.badische-zeitung.de/seelbach/des-het-de-obrigkeiten-oft-g-stunke--127978672.html Des het de Obrigkeiten oft g’stunke] (Badische Zeitung, 1. Oktober 2016) * [https://www.mitwelt.org/wolfgang-miessmer-es-rennt.html "Es rennt e Säu de Hohlweg na"] Ä Gedicht vum Wolfgang Miessmer == Fueßnote == <references /> {{Besonders gelungener Artikel}} {{DEFAULTSORT:Miessmer, Wolfgang}} [[Category:Lehrer]] [[Category:Kommunalbolitiker (Dytschland)]] [[Category:Vokalist]] [[Category:Alemannische Musiker]] [[Category:SPD-Mitgliid]] [[Category:Person (Friburg im Brisgau)]] [[Category:Maa]] [[Category:Läbigi Person]] ah9d6v0yjgbpxty70c6mgihkzwgy91n 0 27902 1085637 989221 2026-06-24T14:48:02Z Jcb 356 1085637 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = XI Epimetheus | SysName = S/1980 S 3 | Bild = [[Datei:PIA09813 Epimetheus S. polar region.jpg|280px]] | Bildtext = Dr Epimetheus, ufgnumme vu dr [[NASA]]-Rümsonde [[Cassini-Huygens|Cassini]] am 3. Dezember 2007 us 37.400&nbsp;km Entfernig. | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 151.422 | Periapsis = 150.059 | Apoapsis = 152.785 | Exzentrizität = 0,009 | Bahnneigung = 0,34 | Umlaufzeit = 0,694 | Umlaufgeschwindigkeit = 15,8 | Visuelle_Helligkeit = 15,6 | Albedo = 0,50 | Durchmesser = 135 × 108 × 105 | Masse = 5,35×10¹⁷ | Oberfläche = ≈ 50.000 | Dichte = 0,61 | Rotation = 0,694 Däg | Achsneigung = 0 | A_Fallen = 0,008 | V_Flucht = 35 | Temperatur = | Entdecker = Richard L. Walker | Entdeckungsdatum = 18. Dezember 1966 | Anmerkung = bundeni Rotation }} Dr '''Epimetheus''' (au Saturn XI) isch ein vu dr innere [[Satellit (Astronomie)|Mönd]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == Dr Epimetheus isch am 18. Dezember 1966 vum Richard L. Walker entdeckt worre. Drei Däg devor am 15. Dezember 1966 het au dr Audouin Dollfus e neje Mond bim Saturn entdeckt gha, wo er ''Janus'' het daife welle. Bim vum Richard L. Walker drei Däg später entdeckte Mond het mer drum erscht gmeint, ass es dr glich Chörper sei.. S' Objekt het aber e ugwöhnlichs Bahnverhalte zeigt. Im Oktober 1978 hän no dr Stephen M. Larson und John W. Fountain d'Beobachtige mit dr Annahm erchlärt, dass zwei Chörper statt einem uf eng bienander glägene Bahne dert chreise däte. Trotz ere Kantestellig vu dr Saturnring in sällere Zit isch es aber mit dr domolige Möglichkeite vu irdische Beobachtige schwirig gsi, Bahne vu dr Mönd us dr Beobachtigsdate abzleite.. Anno 1980 isch aber d'Theori bim Vorbiflueg vu dr [[Raumsonde|Rümsonde]] [[Voyager 1]] bestätigt worre. Offiziell deilt sich doher dr Walker si Entdeckig mit em Larson un Fountain. Dr vu Voyager ufgnumme Chörper isch erscht vorlaifig ''1980 S 3'' gnennt worre. Uf Epimetheus isch er no offiziell 1983 daift worre. Zue sällerm Zitpunkt isch au dr Namme Janus vu dr [[Internationale Astronomische Union]] (IAU) offiziell anerchannt worre, obwohl er scho sit 1966 verwendet worre isch. Namenspatron vum Mond isch dr [[Epimetheus (Mythologie)|Epimetheus]], dr Brueder vum [[Prometheus (Mythologie)|Prometheus]] un Ehemann vu dr [[Pandora (Mythologie)|Pandora]] us dr [[Griechische Mythologie|grichische Mythologi]]. == Bahndate == Dr Epimetheus isch praktisch [[Koorbitales Objekt|koorbital]] mit em Mond [[Janus (Mond)|Janus]], säll heißt, die beide Mönd laufen uf fascht gliche Bahne um dr Saturn. Ihri middere Abständ vum Planet underschide sich numme um 50&nbsp;km – wäniger wie d'Hälfti vu dr jewilige Monddurchmesser. Obwohl es alli vier Johr zu ere enge Begegnig vu dr beide Mönd chummt, stosse si trotzdem nit anenander, wil si sich no durch ihri [[Schwerkraft|Schwerchraft]] gegesitig beiflusse. Dr inner, schneller Mond wird debi beschlünigt un wanderet uf e höcheri und no wiider langsameri Bahn, so dass er dr usser, langsamer Mond nit ihole cha. Dr Usser Mond wir glichzittig abbremst, sinkt uf e nidrigeri Bahn ab un wird debi schneller. Sällewäg tüsche dr Epimetheus un dr Janus ihri Umlaufbahne, ohne isch debi z'iberhole. Säll Verhalte vu dr beide Mönd isch noch bisherigem Chenntnisstand einzigartig im [[Sonnensystem|Sunnesystem]]. 1980 sin no d'Bahndate vu dr Rümsonde Voyager 1 bestimmt worre. Dr ledscht Bahnwechsel het am 21. Jänner 2006 stattgfunde, dr nächscht wird im Jänner 2010 stattfinde. Vor sällem Wexel het dr Epimetheus dr Saturn ime middlere Abstand vu 151.422 km in 16 Stund un 40 Minüte umchreist. D'Bahn het e [[Exzentrizität (Mathematik)|Exzentrizität]] vu 0,009 gha un isch 0,34° gegeniber dr [[Äquator]]ebeni vum Saturn gneigt gsi. Dr Janus isch um dr Saturn ime middlere Abstand vu 151.472 k chreist. Nooch em Wexel isch jetz dr Epimetheus dr usser Mond vu dr beide. Aktuelli Bahndaten liige no nit vor. == Ufbau un physikalischi Date == [[Datei:Epimetheus.jpg|thumb|left|200px|Dr Epimetheus, ufgnumme vu [[Cassini-Huygens|Cassini]]]] Dr Epimetheus isch e zimli uregelmässig gformter Chörper mit ere Usdähnig vu 144×108×98 km. Uf sinere Oberflächi befinde sich mehreri grösseri [[Mondkrater|Chrater]] mit eme Durchmesser vu 30&nbsp;km sowie Höchezüg un Verdiefige. Us dr Struktur vu sinere Oberflächi wird gschlosse, dass es sich um e relativ alde Himmelschörper handelet. Dr Epimetheus un dr Janus stamme wohrschins vu eme gmeinsame Ursprungschörper ab, wo durch e „Störig“, zum Bispil ere Kollision mit eme andere Objekt, in ere früehe Phase vum Satellitesystem in zwei Chörper ussenanderbroche isch. Wäge sinere sehr gringe [[Dichte|Dichti]] vu 0,6&nbsp;g/cm³ un sinere hoche [[Albedo]] vu 0,5 schint dr Epimetheus e isige, poröse Chörper z'si. Er rotiert in 16 Stund un 40 Minüte um die eige Ax un wiist demit wie dr [[Mond|Erdmo]] e [[gebundene Rotation|bundeni Rotation]] uf. Si [[scheinbare Helligkeit|schinbari Helligkeit]] betrait 14,5^m. D'Rümsonde [[Cassini-Huygens|Cassini]] het dr Mond bi eme Vorbiflueg am 3. Dezember 2007 nächer undersucht. == Medie == {{Commons category|Epimetheus (moon)|Epimetheus (Mond)}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20080119234405/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/satsatdata.html Saturn's Known Satellites] (engl.) {{Navigationsleiste Monde Saturn}} {{Übersetzungshinweis|de|Epimetheus_(Mond)|dütsch|57452909}} [[Category:Saturnmond|Epimetheus]] tm0eql3oeec0yjd5zyds7eu1ilqitw7 0 27908 1085659 781363 2026-06-24T14:48:14Z Jcb 356 1085659 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Mond | Name = XIX Ymir | SysName = S/2000 S 1 | Bild = | Bildtext = | Zentrum = [[Saturn (Planet)|Saturn]] | Halbachse = 23.041.000 | Bahnneigung = 173,10 | Exzentrizität = 0,335 | Periapsis = 15.322.265 | Apoapsis = 30.759.735 | Umlaufzeit = 1315,4 | Visuelle_Helligkeit = 21,7 | Umlaufgeschwindigkeit = 1,27 | Durchmesser = ≈ 18 | Albedo = 0,06 | Masse = ≈ 4,9 × 10¹⁵ | Oberfläche = | Dichte = 2,3 | Rotation = | Achsneigung = | A_Fallen = ≈ 0,004 | V_Flucht = ≈ 8,5 | Temperatur = | Entdecker = [[Brett Gladman]] ''et al.'' | Entdeckungsdatum = 7. August 2000 | Anmerkung = }} Dr '''Ymir''' (au Saturn XIX) isch dr drittusserscht bekannt [[Mond (Trabant)|Mond]] vum [[Planet]] [[Saturn (Planet)|Saturn]]. == Entdeckig == D'Entdeckig vum Ymir durch e Team um dr Astronom [[Brett Gladman]] uf Ufnahme vum 7. August bis zum 29. September 2000 isch am 25. Oktober 2000 bekannt gä worre. <br /> Dr Ymir het zuenächscht die vorlaifig Bezeichnig S/2000 S 1 erhalde. <br /> Daift worre isch dr Mond schliesslich uf dr [[Ymir]], em Urriis us dr [[Nordische Mythologie|nordische Mythologi]] == Bahndate == Dr Ymir umchreist dr Saturn uf ere exzentrische Bahn ime middlere Abstand vu 23.041.000&nbsp;km in 1315 Däg un 10 Stund. D'[[Exzentrizität (Mathematik)|Bahnexzentrizität]] betrait 0,335. D'Bahn isch 173,1° gegen d'Äquatorebeni vum Saturn gneigt un demit retrograd, d.&nbsp;h., der Mond lauft in dr Nächi vu dr Äquatorebeni entgegegsetzt zue dr Rotationsrichtig vum Saturn um dr Planet. == Ufbau un physikalischi Date == Im Ymir si ugfähre Durchmesser wird uf 18&nbsp;km gschätzt. Mer vermuetet e Ufbau us [[Eis|Wasseriis]] mit eme hoche Adeil an [[silikat]]ischem Gstei, was e im Vergliich mit dr grosse Saturnmönd relativ hochi [[Dichte|Dichti]] vu 2,3&nbsp;g/cm³ bedüte dät. Er besitzt – ebefalls anderscht wie die grosse Saturnmönd – e sehr dunkli Oberflächi mit ere [[Albedo]] vu 0,06, d.&nbsp;h., numme 6 % vum igstrahlte Sonnenliecht werre [[Reflexion (Physik)|reflektiert]]. Mit ere [[scheinbare Helligkeit|schinbare Helligkeit]] vu 21,7^m isch er e usserscht liechtschwachs Objekt. == External links == * [https://web.archive.org/web/20080119234405/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/satsatdata.html Saturn's Known Satellites] (engl.) * [https://web.archive.org/web/20060428012426/http://cfa-www.harvard.edu/iauc/07500/07512.html IAUC 7512: ''S/2000 S 1 and S/2000 S 2''] 25. Oktober 2000 (Entdeckig) * [http://cfa-www.harvard.edu/mpec/K00/K00Y15.html MPEC 2000-Y15: ''S/2000 S 1, S/2000 S 2, S/2000 S 7, S/2000 S 8, S/2000 S 9''] 19. Dezember 2000 (Ephemeride) * [http://cfa-www.harvard.edu/mpec/K01/K01T06.html MPEC 2001-T06: ''S/2000 S 1, S/2000 S 2, S/2000 S 4, S/2000 S 6, S/2000 S 12''] 6. Oktober 2001 (Wiiderentdeckig) * [https://web.archive.org/web/20080709055841/http://cfa-www.harvard.edu/iauc/08100/08177.html IAUC 8177: ''Satellites of Jupiter, Saturn, Uranus''] 8. August 2003 (Nummerierig un Benennig) {{Navigationsleiste Monde Saturn}} {{Übersetzungshinweis|de|Ymir_(Mond)|dütsch|57668328}} [[Category:Saturnmond|Ymir]] 14ygs150wg7brismlokluowey9s61ik 0 30135 1085630 945808 2026-06-24T14:46:45Z Jcb 356 1085630 wikitext text/x-wiki [[Datei:bahnelemente.svg|thumb|right|6 Bahnelemänt a, e, i, Ω, ω, T lege e Satellitebahn im Ruum fest.]] Sächs '''Bahnelemänt''' lege d Bahn vom ene [[Astronomisches Objekt|Astronomische Objekt]] eidütig fest, wo de [[Keplersche Gesetze|Keplersche Gsetz]] im Gravitationsfäld vom ene Himmelskörper ([[Zweikörperproblem]]) folgt. Zwei Bahnelemänt definiere d Gstalt vo dr Bahn-Ellipse, drei Elemänt bestimme d Lag im Ruum und ei Elemänt leit dr Zitbezug fest. D [[Satellitenbahnelemente|Bahnelemänt vo Satellite]] basiere ebefalls uf de 6 Bahnelemänt von ere Keplerbahn. Si enthalte im Allgemeine non e baar Parameter, zum [[Bahnstörung|Bahnstörige]] z berücksichtige. == Gstaltelemänt == D Beschreibig vo dr Gstalt vo dr [[Bahnkurve]] erforderet zwei Wärt, wo d Form und d Grössi festlege: * Die [[Exzentrizität (Astronomie)|numerischi Exzentrizität]] ''&epsilon;''. * Die [[große Halbachse|groossi Halbachse]] ''a''. Dodrus cha mä ableite: * Dr [[Ellipse#Spezielle Abstände|Halbparameter]] ''p''. Mit ihm cha mä d [[Keplerbahn|Parameterdarstellig vo dr Keplerbahn]] gee: ''r(&phi;) = r(p,e)''. * D [[Periapsisdistanz]] ''r_min'': D Entfärnig vom [[Hauptscheitel]] vom [[Brennpunkt]]. * Dr [[Exzentrizitätswinkel]] ''&Phi;'': ''&Phi;'' = arc sin(''&epsilon;'') == Lagelemänt == D [[Bezugssystem|Lag]] im Ruum relativ zum ene [[Astronomische Koordinatensysteme|Referänzsystem]] wird dur drei Parameter bestimmt: * D [[Bahnneigung|Inklination]] ''i'': Das isch dr Winkel vo dr [[Bahnebene|Bahnebeni]] zur Referänzebeni. * S [[Argument des Knotens|Argumänt vom Chnote]] (Chnotelengi)''&Omega;'': Dr Winkel vom Koordinatenullpunkt vo dr Referänzebeni zum ufstiigende [[Knoten (Astronomie)|Chnote]]. * S [[Argument der Periapsis|Argumänt vo dr Periapsis]] ''&omega;'': Dr Winkel vom ufstiigende Chnote zur [[Apsis (Astronomie)|Periapsis]]. == Zitbezug == Dr Zitbezug legt dr Zitnullpunkt fest: * [[Epoche (Astronomie)|Epoche]] ''t'' vom Periheldurchgang vom Körper: Abgleiteti Grössene * [[Mittlere Bewegung|Middleri Bewegig]] ''n'': middleri Winkelgschwindigkeit vo dr [[mittlere Anomalie|middleren Anomalii]] ''M'' == D Aagoobe vo Bahnelemänt == D Aagoob as 6-Tupel (p, e, i, Ω, ω, T) bezeichnet mä as ''klassischi Bahnelemänt''<ref>Guthmann, S. 163</ref>. Drnäbe git s au anderi Möglichkeite, wo em jewiilige Fall aapasst si, und denn meistens kanonisch innerhalb vom ene Formalismus greglet si: * (a, e, i, Ω, ω, T), e Methode, wo bsundrigs für [[Komet]]e und die [[Planeten|Blanete]] im Sunnesystem geignet isch * (a, e, i, Ω, ω, M), für e [[Pluto]] und d [[Kleinplanet|Chliiblanete]], wie si dr [[Astronomical Almanac]] verwändet<ref>[[#Literatur|Vollmann]], 8.1</ref>. * (a, e, i, Ω, π, L) git öbbe d [[Planetentheorie|Blanetetheorii]] [[VSOP 82]] uf indiräktem Wäg. * (n, e, i, Ω, ω, M), s System vom [[NASA/NORAD Two Line Elements Format]] für [[Satellit (Raumfahrt)|künstligi Ärdsatellite]] == Übersicht == {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | Bahnelemänt ! colspan="2" | Verwändbarkeit |- ! Bahnelemänt ! Bezug ! Symbol ! Dimension ! Ellipse ! Parabel / Hyperbel |- | align="left" valign="middle" | Exzentrizität | align="center" valign="middle" | Form | align="center" valign="middle" | e, ε | align="center" valign="middle" | 1 | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Exzentrizitätswinkel | align="center" valign="middle" | Form | align="center" valign="middle" | Φ | align="center" valign="middle" | 1 | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Nei |- | align="left" valign="middle" | Halbparameter | align="center" valign="middle" | Grössi | align="center" valign="middle" | p | align="center" valign="middle" | Lengi | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Periapsis | align="center" valign="middle" | Grössi | align="center" valign="middle" | q | align="center" valign="middle" | Lengi | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Grossi Halbachse | align="center" valign="middle" | Grössi | align="center" valign="middle" | a, α | align="center" valign="middle" | Lengi | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Nei |- | align="left" valign="middle" | Inklination | align="center" valign="middle" | Lag | align="center" valign="middle" | i | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Argumänt vom Chnote | align="center" valign="middle" | Lage | align="center" valign="middle" | Ω | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | deilwiis {{FN|1}} |- | align="left" valign="middle" | Argumänt vo dr Periapsis | align="center" valign="middle" | Lag | align="center" valign="middle" | ω | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- <!--| align="left" valign="middle" | Lengi vo dr Periapsis | align="center" valign="middle" | Lag | align="center" valign="middle" | Π | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Ersti Koordinate vo dr Periapsis | align="center" valign="middle" | Lag | align="center" valign="middle" | L_π | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Zweiti Koordinate vo dr Periapsis | align="center" valign="middle" | Lag | align="center" valign="middle" | B_π | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo --> |- | align="left" valign="middle" | Mittleri Bewegig | align="center" valign="middle" | Zitverhalte | align="center" valign="middle" | μ, n, V | align="center" valign="middle" | 1 / Zit | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Winkelgschwindigkeit {{FN|2}} | align="center" valign="middle" | Zit-Ortverhalte | align="center" valign="middle" |<br /> | align="center" valign="middle" | Winkel / Zit | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Mittleri Anomalii {{FN|2}} | align="center" valign="middle" | Bahnort | align="center" valign="middle" | M | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Nei |- | align="left" valign="middle" | Mittleri Lengi {{FN|2}} | align="center" valign="middle" | Bahnort | align="center" valign="middle" | λ, L | align="center" valign="middle" | Winkel | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Nei |- | align="left" valign="middle" | Radiusvektor {{FN|2}} | align="center" valign="middle" | Bahnort | align="center" valign="middle" | R | align="center" valign="middle" | Lengi | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |- | align="left" valign="middle" | Umlaufperiode | align="center" valign="middle" | Zitbezug | align="center" valign="middle" | P | align="center" valign="middle" | Zit | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Nei |- | align="left" valign="middle" | Periapsiszeit | align="center" valign="middle" | Zitbezug | align="center" valign="middle" | T, τ | align="center" valign="middle" | Zit | align="center" valign="middle" | Jo | align="center" valign="middle" | Jo |} :{{FNZ|1|offeni Bahne hai nid immer en ''ufstiigende'' Chnote}} :{{FNZ|2|zun eme bestimmte Zitpunkt}} == Lueg au == * [[Umlaufbahn]] – die gschlosseni Keplerbahn == Literatur == * Andreas Guthmann: ''Einführung in die Himmelsmechanik und Ephemeridenrechnung.'' BI-Wiss.-Verl., Mannheim 1994, ISBN 3-411-17051-4 * Wolfgang Vollmann: ''Wandelgestirnörter''. In: Hermann Mucke (Hrsg.): ''Moderne astronomische Phänomenologie. 20. Sternfreunde-Seminar, 1992/93.'' Zeiss Planetarium der Stadt Wien und [[Österreichischer Astronomischer Verein]] 1992, S. 55–102 ([https://web.archive.org/web/20070927213925/http://members.ping.at/astbuero/semind2.htm#sem1992 weblink, 6. August 2006]) * Jean Meeus: ''Astronomical Algorithms''. Willmann-Bell, Richmond 1991, ISBN 0-943396-35-2 == Weblingg == * [http://cfa-www.harvard.edu/iau/mpc.html Minor Planet Center] (englisch) * [https://web.archive.org/web/20080207120405/http://cfa-www.harvard.edu/iau/cbat.html Central Bureau for Astronomical Telegrams] (englisch) == Fuessnote == <references /> [[Category:Astronomi]] j8mofuq8ureto0e6xz5wf71ugcnav5l 0 33284 1085690 1085436 2026-06-24T18:55:13Z Saalun 120989 1085690 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Gamerdenga}} {{Infobox Gemeinde in Deutschland schwäbisch | Wappen = DEU Gammertingen COA.svg | Breitengrad = 48/14/58/N | Längengrad = 09/13/03/E | Lageplan = Karte Gammertingen.png | Bundesland = Baden-Württemberg | Regierungsbezirk = [[Regierungsbezirk Tübingen|Dibenga]] | Landkreis = Sigmaringen | Landkreisalem = Semmerenga | Höhe = 662 | Fläche = 52.97 | PLZ = 72497–72501 | Vorwahl = 07574 | Kfz = SIG | Gemeindeschlüssel = 08437031 | NUTS = DE149 | Adresse = Hohenzollernstr. 5 <br /> 72501 Gammertingen | Website = [http://www.gammertingen.de/ www.gammertingen.de] | Bürgermeister = Holger Jerg | DIAFAM = [[Alemannisch]] | DIALECT = [[Schwäbisch]] | DIAREG = | DIALOC = | DIAACT = }} {{Dialekt|Schwäbisch|Schwäbisch|Schwäbisch}} '''Gamerdenga''' (dt. ''Gammertingen'') isch a Schdatt em [[Landkreis Sigmaringen|Landgrois Semmerenga]] z [[Baden-Württemberg|Bada-Wirttabärg]]. D Schdatt hot {{EWZ|DE-BW|{{#Property:P439}}}} Aiwoner (Stand: {{EWD|DE-BW}}). == Geografi == D Gmarkeng setzt sech zema aus 50,7 % Landwitschaftsfläche, 37,9 % Wald, 10,9 % Sidlengsfläche ond 0,6 % suschteger Fläche.<ref>Statistisches Bundesamt: Bodenfläche nach Art der tatsächlichen Nutzung - Stichtag 31.12. - regionale Tiefe: Gemeinden, Samt-/Verbandsgemeinden (bis 2011)</ref> == Gmoidsglidereng == Zua Gamerdenga ghairet d Schdattdoil Bronna (''Bronnen''), Fäldhausa (''Feldhausen''), Gamerdenga, Hathausa (''Harthausen'') ond Kettanacker (''Kettenacker''). == Gschichd == Gamerdenga isch zom aischda Mol gnennt wora anna 1101. == Verwalteng == Gamerdenga hot sech mit da Schdätt Hätenga ond Verenga ond dr Gmoid Nuifra zom Gmoidferwaltengsferband „Gamerdenga“ mit Sitz z Gamerdenga zemagschlossa. Dr Schultes isch dr Andreas Schmidt. === Wala === Ergäbnes fodda Landdagswala seit 2006:<ref>Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: {{Webarchiv|url=https://www.statistik-bw.de/Wahlen/Landtag/ |wayback=20190707200830 |text=Landtagswahl |archiv-bot=2020-03-02 10:46:16 InternetArchiveBot }}</ref> {| class="wikitable" width=350 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jor''' || '''CDU''' || '''SPD''' || '''FDP''' || '''Gräane''' || '''Lenke'''¹ || '''AfD''' || '''Suschtege''' |- align=center |align=left| '''2016''' || 33,5 % || 7,5 % || 9,3 % || 28,4 % || 2,1 % || 16,3 % || 2,9 % |- align=center |align=left| '''2011''' || 53,7 % || 16,5 % || 4,8 % || 16,5 % || 2,5 % || || 5,9 % |- align=center |align=left| '''2006''' || 53,5 % || 18 % || 10,3 % || 8,9 % || 2,2 % || || 7 % |} ¹ 2006: WASG, seit 2011: Die Linke == Fuaßnota == <references/> == Weblink == {{Commonscat}} * http://www.gammertingen.de {{Navigationsleiste Städte und Gemeinden im Landkreis Sigmaringen}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Landkroes Semmerenga)]] slfszrmf86yd54b1kvd5ggsulr6cnk7 0 35615 1085612 1028725 2026-06-24T12:43:48Z Rolf acker 18845 Syntax korr. 1085612 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:D Basler Mustermäss}} {{Coordinate |NS=47/33/54.59/N |EW=7/36/4.66/E |type=landmark |region=CH}}<br /> {{Dialekt|Baseldeutsch|Baseldytsch|Baseldütsch}} [[Datei:Muba - Logo.svg|300px|mini|rechts|Logo vo dr Mustermäss Basel]] [[Datei:Basel - Messe Basel - Eingang Halle 2.jpg|thumb|Dr Iigang zur Halle 2]] [[Datei:Messe Symbol.jpg|thumb|S alte Symbol vo dr Mäss Basel]] D '''Mustermäss Basel''' (churz «muba») isch e jöhrligi Mäss-Veraastaltig in dr [[Schweiz|Schwizer]] Stadt [[Basel]] gsi, wo vo 1917 bis 2019 stattgfunde het. In dr Umgangssprooch het mä hüfig au em Mässgländ esoo gsäit, au wenn dört au anderi Mässe as d «muba» stattgfunde häi (z.&nbsp;B. d [[Baselworld]]). An dr Glasfassade vo dr Halle 2 hets e groossi Uhr, wo zum Wohrzäiche vo dr Mäss worden isch (e gliichi Uhr befindet sich am [[Kraftwerk Birsfelden|Chraftwärk Birsfälde]]). Sit 2003 stoht am [[Messeplatz (Basel)|Mässblatz]] dr [[Messeturm Basel|Mässdurm]], wo mä scho vo witem cha gseh und won esoo zum zwäite Wohrzäiche vo dr Mäss worden isch. D «muba» het alli drei Stöck vo dr Halle 2 iignoo und dr ersti Stock vo dr Halle 1. Jedes Joor het si über 300'000 Bsuecher aa us dr Schwiz, us Süddütschland und Frankriich aazooge und isch die grössti Publikumsmäss in dr Schwiz gsi. Uf em Mässgländ stönde rund um e Mässblatz fümf Halle, en Usstelligsflechi vo 132'000&nbsp;m², e Kongrässzentrum mit 16 Kongräss- und Komferänzrüüm, e [[Musical-Theater Basel|Musical Theater]] mit 1500 Sitzblätz und e Parkhuus mit 1600 Blätz häi. ==Allgemäins== As Waremäss het d Mustermäss de Usteller d Möglikäit gee, Nöjis us verschidnige Beriich vom [[Detailhandel]] vorzstelle. D «muba» het jedes Joor im Früehlig stattgfunde. Am Eröffnigsdaag häi alli Lüt, won e Blaggedde vo dr [[Basler Fasnacht]] kauft häi, gratis iine chönne. Sehr beliebt isch emol d «Länder»-Abdäilig gsi, wo sich verschidigi Länder us dr ganze Wält häi chönne bresentiere. Uf dr äinte Site si dört dradizionelli, uf dr andere Site aber au innovativi Ware vorgstellt und verchauft worde. Bi jeder Mäss het s e «Gastland» gee, wo dütlig meh Usstelligsflechi überchoo het as die andere. Vo 2000 aa het s die «Länder»-Abdäilig in dere Form aber nüme gee. S «Gastland» isch aber ie wichdige Bestanddäil vo dr muba bliibe. Im Johr 2011 isch [[Ägypten|Egypte]] an dr «muba» verdräte gsi. Am Aafang vo dr 1990er Joor het in dr Mäss Basel d Kompiutermäss [[Orbit-iEX|Orbit]] stattgfunde; spööter isch si uf Züri verleit worde. == Gschicht == 1916 het dr [[Regierungsrat Basel-Stadt|Basler Regierigsroot]] beschlosse, z Basel e [[Mustermesse|Mustermäss]] z organisiere und im Joor druf het die ersti Mustermäss stattgfunde. 1920 isch d Gnosseschaft ''Schweizer Mustermesse'' gründet worde und 1926 si die erste definitive Mässehallene uf em hütige Mässgländ eröffnet worde. Noch em Zwäite Wältchrieg isch d Mäss erwiteret worde: 1953 het mä aagfange, die zwäiti Mässhalle baue und 1965 isch d Halle 3 fertig worde. 1973 isch die ersti Uhre- und Schmuckmäss organisiert worde, wo hüte under em Naame [[Baselworld]] bekannt isch. 1984 isch s Kongrässzentrum Basel eröffnet worde. 1998/99 isch d Halle 1 nöj baut worde. Denn het d muba sich noch Partner afo umluege und 2001 het si sich mit dr [[Messe Zürich|Mäss Züüri]] zur ''MCH Messe Schweiz AG'' zämmegschlosse und 2009 häi si dr Name zu ''MCH Group AG'' gänderet. In iire beste Joor het d Mäss mee as e Million Bsuecher gha, aber si immer weniger worde bis 2018 nume no 123'746 Iidritt zellt worde si. Doorum häi d Veraastalter bekannt gee, ass d Mustermäss vom 8. bis 17. Februar 2019 zum letschte Mol wurd stattfinde. Vo 2020 aa sotte aber anderi Mässe staffinde, wo sterker uf Theme usgrichtet wurde si.<ref>{{Literatur |Titel=Fertig Muba: 2019 findet die Traditionsmesse das letzte Mal statt |Sammelwerk=bz Basel |Online=https://www.bzbasel.ch/basel/basel-stadt/fertig-muba-2019-findet-die-traditionsmesse-das-letzte-mal-statt-132745102 |Abruf=2018-06-28}}</ref> ==S Rundhoofgeböid== ''Lueg dr Hauptardikel [[Rundhofgebäude_der_Schweizerischen_Mustermesse|S Rundhoofgeböid vo dr Schwizerische Mustermäss]]'' D Halle 2, s [[Rundhofgebäude_der_Schweizerischen_Mustermesse|Rundhoofgeböid]], isch 1954 vom Archidekt Hans Hofmann baut worde und zelt hüte zu de dänggmolgschützte [[Liste_der_Kulturgüter_von_nationaler_Bedeutung_im_Kanton_Basel-Stadt|Baasler Kulturgüeter, wo nazionali Bedütig häi]]. == Fuessnoote == <references /> == Weblingg == * [http://www.muba.ch Website vo dr muba] * [http://www.messebasel.ch Website vo dr MCH Group AG] [[Kategorie:Mäss z Basel]] [[Kategorie:Veraastaltig z Basel]] {{Übersetzungshinweis|de|Mustermesse_Basel|dütsch}} k8uoi77uqv2c8307oh9npgmlzo3lctu 0 45666 1085697 912338 2026-06-24T21:36:53Z Jcb 356 1085697 wikitext text/x-wiki {{coordinate right|region=CN|type=city|NS=34/16//N|EW=108/54//E|map=right|article=/}} '''Chang'an''' ({{zh|v=长安|t=長安|p=Cháng'ān|w=Ch'ang-an|hcaudio=zh-Changan.ogg}}) isch e Stadt in China, wo im chinesische Alterdum gründet worde isch. Si het sich ursprünglig fümf Kilometer nordwestlig vom hütige [[Xi’an]] befunde, isch aber e baar Mol an andere Blätz nöigründet worde. Chang'an isch d Hauptstadt vo dr [[Westliche Han-Dynastie|Westlige Han-Dünastii]] gsi und au vo de [[Xin-Dynastie|Xin]], [[Sui-Dynastie|Sui]] und [[Tang-Dynastie|Tang-Dünastie]]. Under dr [[Ming-Dynastie|Ming-Dünastii]] het mä iire Naame zu '''Xi'an''' gänderet. 650 [[v. d. Z.]] het d Stadt scho mee as 33'000 Iiwooner gsäit. Dr erst historisch Kaiser vom veräinte China, dr Qin Shihuangdi († 210 v. d. Z.), het si Mausoleum in dr Nööchi vo dr Stadt baut, wo mä 1974 die berüemti Terrakotta-Armee entdeckt het. Xianyang, d Hauptstadt vo de Qin, isch nid witewägg gsi. == Litratuur == * Tertius Chandler: ''Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census (1987),'' St. David's University Press (etext.org). ISBN 0-88946-207-0 * Alfred Schinz: ''The Magic Square: History of Chinese City Planning'', Axel Menges, Honolulu 2006. ISBN 3-93069-802-1 * Thomas Thilo: ''Chang'an. Chinas Tor zur Seidenstraße'', in: Ulrich Hübner u. a.(Hg.): Die Seidenstraße. Handel und Kulturaustausch in einem eurasiatischen Wegenetz, 2. Aufl. Hamburg 2005, S. 131-153. ISBN 3-930826-63-1 == Weblingg == * [http://wwjchinesecities.blogspot.com/2010/09/imperial-chinese-cities-i_09.html Chang'an unter den Han und Tang] * [http://www.mingchenginstitute.org/travelguide/xianguide/tgsite_xian_westernzhouburial.html#chengyu Western Zhou Chariot Burial Pit]{{Toter Link|date=2017-09 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.mingchenginstitute.org/travelguide/xianguide/tgsite_xian_westernzhouburial.html}} [[Kategorie:Ort in China]] kn7lt0c6yhzoaryolpn2h0x00r0rp36 0 49401 1085621 1076749 2026-06-24T14:23:22Z Jcb 356 diskussion 1085621 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Liste vo de griechischsproochige Gschichtsschriiber in dr Antike}} [[Datei:Pierre Mignard_001.jpg|miniatur|Klio, d Muse vo dr Heldedichdig und Gschichtsschriibig, mit iire Attribut (Buech/Papyrusrolle, Drumbeete/Griffel, Lorbeerchranz); Gmäld vom Pierre Mignard, Ööl uf Liinwand, 1689]] Die antiki griechischi [[Geschichtsschreibung|Gschichtsschriibig]] het sich us de Gattige vo dr [[Mythographie|Müthografii]] und [[Genealogie|Genealogii]] entwigglet. Dr Aafang vo dr „äigentlige“ griechische bzw. griechisch-sproochige Gschichtsschriibig im Sinn von ere Informazionssammlig und -ufberäitig, wo Eräigniss vom ''menschlige'' Lääbe behandlet, wo daatsächlig bassiert si, foot in dr [[Geschichtswissenschaft|Gschichtswüsseschaft]] dradizionell mit em [[Herodot]] aa, wo vom [[Cicero]] (''De legibus'' 1,5) as „Vater vo dr Gschichtsschriibig“ (latiinisch ''pater historiae'') und au as Vrrzeler von e „Hufe Gschichte“ (latiinisch ''innumerabiles fabulae'') bezäichnet wird. E Vorlöifer vo dr wüsseschaftlige Gschichtsschriibig im ängere Sinn vom ene nüchterne Daatsachebricht gseen au vili hütigi [[Historiker]] im [[Thukydides]]. == [[Logograph (Geschichte)|Vorlöifer: „Logograafe“]] == {| class="prettytable" width="100%" |bgcolor="#FFDEAD" width="10%" |'''Bild''' |bgcolor="#FFDEAD" width="25%" |'''Naame''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''uf d Wält choo''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''gstorbe''' |bgcolor="#FFDEAD" width="35%" |'''Beschriibig''' |- | | [[Kadmos von Milet|Kadmos vo Milet]] | colspan="2" align="center" | [[6. Jahrhundert v. Chr.|6. Joorhundert v. d. Z.]]<br />^{(600-500 v. d. Z.)} | noch e baar Teggst dr erst ''Logograaf'', Lääbe und Wärk unklar, villicht ahistorisch |- | colspan="1" align="center" | | [[Hekataios von Milet|Hekataios vo Milet]] | öbbe <br />560 v. d. Z. | öbbe <br />480 v. d. Z. | vil umegräist, die ersti bekannti [[Periegesis]] drüber gschriibe, het brobiert razional d Müthografii und Genealogii zundersueche in äim vo de erste Gschichtswärk in Prosa: ''genealogiai'' (4 Büecher, in Fragmänt erhalte) |- | | Akusilaos vo Argos | 2. Helfti [[6. Jahrhundert v. Chr.|6. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(550-500 v. d. Z.)} | 1. Helfti [[5. Jahrhundert v. Chr.|5. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(500-450 v. d. Z.)} | Müthograaf; göttligi, heroischi, menschligi Genealogie in sträng hierarchische ''genealogiai'' (3 Büecher, in Fragmänt erhalte) |- | | [[Dionysios von Milet|Dionysios vo Milet]] | 2. Helfti [[6. Jahrhundert v. Chr.|6. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(550-400 v. d. Z.)} | 1. Helfti [[5. Jahrhundert v. Chr.|5. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(500-450 v. d. Z.)} | Käini Detäi über s Lääbe; ''Gschicht noch em Dareios'' (5 Büecher), ''Über e trojanisch Chrieg'' (3 Büecher), ''Persika'', allu Wärk O-Titel und dr gnau Ufbau umbekannt, seer wenigi Fragmänt erhalte |- | | Pherekydes vo Athen | 2. Helfti [[6. Jahrhundert v. Chr.|6. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(550-500 v. d. Z.)} | 1. Helfti [[5. Jahrhundert v. Chr.|5. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(500-450 v. d. Z.)} | Müthograaf; attischi Genealogii (entstande 508 v. d. Z., 10 Bänd, in Fragmänt erhalte) |- | | Antiochos vo Syrakus | colspan="2" align="center" | 5. Jh. v. d. Z. <br />^{(500-400 v. d. Z.)} | Lokalhistoriker; ''Sikeliká'' (Siidligsgschicht vo Sizilie bis 424/425 v. d. Z., 9 Bänd, Fragmänt erhalte), ''Über Italie'' (Gschicht vo Süditalie, 1 Band, Fragmänt erhalte), es gseet us wien er mündligi Überliiferig verarbäitet het |- | | Xanthos der Lyder<br />(Xanthos vo Sardes) | colspan="2" align="center" | 5. Jh. v. d. Z. <br />^{(500-400 v. d. Z.)} | Lokalhistoriker; ''Lydiaká'' (Lokalgschicht, au mit naturkundlige und sproochlige Undersuechige, 4 Bänd, in Fragmänt erhalte) |- | |Stesimbrotos vo Thasos | colspan="2" align="center" | 5. Jh. v. d. Z. <br />^{(500-400 v. d. Z.)} | Sofist und Schriftsteller; Schrift über berüemti attischi Persönligkäite (Originalditel umbekannt, um 430 erschiine, in Fragmänt erhalte) |} == [[Antikes Griechenland|Griechischi Klassik]] (500–336 v. d. Z.) == {| class="prettytable" width="100%" |bgcolor="#FFDEAD" width="10%" |'''Bild''' |bgcolor="#FFDEAD" width="25%" |'''Naame''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''uf d Wält choo''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''gstorbe''' |bgcolor="#FFDEAD" width="35%" |'''Beschriibig''' |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Herodot detail.JPG|85px]] | [[Herodot|'''Herodot'''os vo Halikarnassos]] | öbbe <br />[[484 v. Chr.|484 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[425 v. Chr.|425 v. d. Z.]] | Geograaf und Völkerkundler; Schüeler vom Hekataios vo Milet; dr Cicero het en as ''pater historiae'' (Vater vo dr Gschichtsschriibig) bezäichnet, bringt im Publikum inhaltlig gschlossnigi Abschnitt ''(λόγοι)'', schriftligi Zämmefassig in Prosa v.&nbsp;a. in ''ἱστορίαι'' (über d Zit vo 700 bis 479 v.&nbsp;d. Z., 9 Bänd, v.&nbsp;a. Gschicht vo de Perserchrieg, komplett erhalte) |- | | Hellanikos vo Lesbos | öbbe <br />[[490 v. Chr.|490]]/[[480 v. Chr.|480 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[400 v. Chr.|400 v. d. Z.]] | dr erst bekannti „Atthidograaf“; ''Atthis'' (Lokalgschicht vo Athen) het d Dradizion aagfange, Müthografie noch Landschafte z ordne, landeskundligi Daarstellige (Egüpte, Persie etc.), chronologischi Liste, über 20 Wärk, alli nume in Fragmänt erhalte |- | | Ion vo Chios | [[490 v. Chr.|490 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[422 v. Chr.|422 v. d. Z.]] | Dichder und Dramatiker; wäge sinere Usbildig in Athen und vile persönlige Kontakt het s wärtvolli biografischi Informazione in sine Wärk, u. a. in ''Hypomnemata'' (über Zitat bim Plutarch Fragmänt erhalte), alli Wärk nume in Fragmänt erhalte |- | | Damastes vo Sigeion | colspan="2" align="center" | 5. Jh. v. d. Z. <br />^{(500-400 v. d. Z.)} | Schüeler vom Hellanikos vo Lesbos; u. a. ''Gschicht vo Griecheland'' (Perì tôn en Helládi genoménon), vo alle Wärk Umfang und Inhalt relativ umbekannt, weenigi Fragmänt erhalte |- | | Charon vo Lampsakos | öbbe <br />[[480 v. Chr.|480]]–[[477 v. Chr.|470 v. d. Z.]] | 2. Helfti 5. Jh. v. d. Z. <br />^{(450-400 v. d. Z.)} | e Hufe gschriibe, aber nume weenigi Fragmänt si erhalte: ''Chronik vo Lampsakos'' (4 Büecher), ''Über Lampsakos'' (O-Titel umbekannt, 2 Büecher, villicht Epitom vo dr Chronik, nit erhalte), länderkundligi Schrifte: ''Aithiopika'', ''[[Persika]]'' (2 Büecher), ''Libyka'', ''Kretischi Gschicht'' (3 Büecher, enthalte „Gsetz vom Minos“); Periplus ''Räis hinder d Süüle vom Herakles'', ''Hellenika'' (4 Büecher), ''Prytane vo de Lakedaimonier'' (4 Büecher, Chronik, villicht scho annalistisch aagläit, nume Ditel bekannt), ''Stadtgründige'' (2 Büecher) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Thucydides-bust-cutout ROM.jpg|85px]] | [[Thukydides|'''Thukydides''' vo Athen]] | öbbe <br />[[460 v. Chr.|460 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[399 v. Chr.|399]]–[[396 v. Chr.|396 v. d. Z.]] | ''[[strategos]]'' und Autor; het as Zitgenoss und Däilnäämer e [[Der Peloponnesische Krieg|)Bricht in Prosa]] über e [[Peloponnesischer Krieg|''Peloponnesisch Chrieg'']] gschriibe (O-Ditel nit überliiferet, Zit 431–411 v. d. Z., 8 Bänd, enthalte u. a. [[Melierdialog]], erhalte), gränzt sich bewusst ab vom Herodot klari Drennig vo Müthe und Eräigniss, brobiert e nüchterne, ''räine Daatsachebricht'' z verfasse. |- | | Kratippos vo Athen | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (m' vermuetet zwüsche 450 und 350 v. d. Z.) | griech. Gschichtsschriiber(?); zuegschribnigs ''Gschichtswärk'' (O-Ditel umbekannt, Fortsetzig vom Wärk vom Thukydides wo dä 411 v. d. Z. ufghöört het, in weenige Fragmänt), mööglig si anderi Lääbesdaate oder ahistorisch (in dr Forschig umstritte). Von mängge Forscher as Autor ("P.") vo dr ''[[Hellenika Oxyrhynchia|Helleniká Oxyrhynchia]]'' bezäichnet. |- | | "P." <br /> (<small>umbekannte Autor vo dr</small> ''[[Hellenika Oxyrhynchia|Helleniká Oxyrhynchia]]'') | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet zwüsche 450 und 350 v. d. Z.) | ''Helleniká Oxyrhynchia'' as Fortsetzig vom Wärk vom Thukydides, wichdigi Kwelle; Autor (vilmol mit "P." für "Papyrus" bezäichnet) umbekannt, diskutiert si u. a. dr [[Ephoros von Kyme|Ephoros]], [[Theopompos von Chios|Theopompos]], [[Androtion]], [[Daimachos (4. Jahrhundert v. Chr.)|Daimachos]] und dr [[Kratippos von Athen|Kratippos]] worde. |- | | Ktesias vo Knidos | <br />[[441 v. Chr.|441 v. d. Z.]](?) | nach <br />[[393 v. Chr.|393]]/[[392 v. Chr.|392 v. d. Z.]] | griech. Arzt am persische Hoof; ''[[Persika]]'' (brichdet über Assyrien/Bab.-398 v. d. Z., 23 Bänd, in Fragmänt erhalte), au no chliineri ''[[Indika|Indiká]]'' (in Fragmänt erhalte) und anderi geografischi Schrifte (nit erhalte); Glaubwürdigkäit scho in dr Antike umstritte, für Assyrie/Babylon drotzdäm e wichdigi Kwelle |- | | Philistos vo Syrakus | um <br />[[432 v. Chr.|432 v. d. Z.]] | [[356 v. Chr.|356 v. d. Z.]] | sizilisch-griech. Politiker und Lokalhistoriker; ''Gschicht vo Sizilie'' (O-Ditel umbekannt, brichtet über d Vorgschicht bis 363 v. d. Z., 11 Bänd, zum Däil erhalte) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Xenophon.jpg|100px]] | [[Xenophon|'''Xenophon''' vo Athen]] | öbbe <br />[[426 v. Chr.|426 v. d. Z.]] | noch <br />[[355 v. Chr.|355 v. d. Z.]] | ''strategos'' und Politiker; [[Anabasis]] über e "Zuug vo de Zääduusig" vom jüngere Kyros gegen e Artaxerxes II. (Augezüügebricht über d Zit vo 401 bis öbbe 400 v. d. Z.; 7 Bänd, komplett erhalte), ''hellenika'' (Gschicht vo Griecheland 411-362 v. d. Z.; 7 Bänd, erhalte), ''Agesilaos'' (Enkomion in 1 Band, erhalte), dialogischi ''sokratischi Schrifte'', ''Erziejig vom Kyros'' (romanhafti Daarstellig vom ene Idealstaat ["Persie"] mit eme Idealherscher ["Kyros"], 8 Bänd, erhalte), verschiideni anderi leerhafti Abhandlige |- | | Androtion vo Athen | öbbe <br />[[410 v. Chr.|410 v. d. Z.]] | nach <br />[[343 v. Chr.|343 v. d. Z.]] | athenische Politiker und Offizier, Rhetor und Atthidograaf; ''Atthis'' (Gschicht vo Athen, 8 Büecher, nit erhalte), Reede (nit erhalte); Atthis iiflussriich: Kwelle u. a. für ''Staat vo de Athener'' (''[[Athenaion politeia]]'') vom Aristoteles und für e spööter Atthidograaf [[Philochoros]]. Mänggi Forscher bezäichnen en as Autor ("P.") vo dr ''[[Hellenika Oxyrhynchia|Helleniká Oxyrhynchia]]'' bezeichnet. |- | | Daimachos vo Plataiai | colspan="2" align="center" | [[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | griechische Gschichtsschriiber, früener mänggisch as Autor ("P.") vo dr ''[[Hellenika Oxyrhynchia|Helleniká Oxyrhynchia]]'' bezäichnet; ''Gschichtswärk'' (Universal- oder Lokalgschicht, nit erhalte), [[Daimachos (3. Jahrhundert v. Chr.)|Namensvetter]] im 3. Jh. v. d. Z. |- | | Herakleides vo Kyme | colspan="2" align="center" | [[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | griechische Gschichtsschriiber; ''Persika'' (Beschriibig [Büecher 1-2] und Gschicht [Büecher 3-5] vo Persie, im Ganze 5 Büecher, in Fragmänt) |- | | Timonides vo Leukas | colspan="2" align="center" | 4. Jh. v. d. Z. <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | griechische Offizier und Gschichtsschriiber; ''historíai'' (Augezüügebricht vo de Daate vom Tyrann [[Dionysios II. von Syrakus|Dion]], nit erhalte), Briefwäggsel mit em [[Speusippos]] (dr gliich Inhalt, in Fragmänt) |- | | Athanis vo Syrakus | 1. Helfti 4. Jh. v. d. Z. <br />^{(400-350 v. d. Z.)} | 2. Helfti 4. Jh. v. d. Z. <br />^{(350-300 v. d. Z.)} | sizilisch-griech. Politiker und Lokalhistoriker; ''Gschicht vo Sizilie'' (O-Ditel umbek., Fortsetzig vom Wärk vom Philistos vo Syrakus, brichtet über d Zit vo öbbe 363 bis mindestens 337 v. d. Z., 13 Bänd, in Fragmänt) |- | | Ephoros vo Kyme | öbbe <br />[[400 v. Chr.|400 v. d. Z.]] | [[330 v. Chr.|330 v. d. Z.]] | dr erst bekannti Versuech en ''Universalgschicht'' z schriibe (brichdet über d Zit vo dr "Dorische Wanderig" bis 340 v. d. Z., 29 Bänd [+ 1 Band vom Soon], Fragmänt erhalte). Mänggi Forscher bezäichnen en as Autor ("P.") vo dr ''[[Hellenika Oxyrhynchia|Helleniká Oxyrhynchia]]''. |- | |Dinon vo Kolofon] | öbbe <br />[[360 v. Chr.|360 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[330 v. Chr.|330 v. d. Z.]] | Vater vom Kleitarchos; ''Persika'' (brichdet über die sagehafti Früezit bis zum Artaxerxes III., nume Fragmänt erhalten; aagleent an ''Persika'' com Ktesias vo Knidos) |} == [[Hellenismus]] (336–30 v. d. Z.) == === "Alexanderzit" (uf d Wält choo vor 300 v. d. Z.) === {| class="prettytable" width="100%" |bgcolor="#FFDEAD" width="10%" |'''Bild''' |bgcolor="#FFDEAD" width="25%" |'''Naame''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''uf d Wält choo''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''gstorbe''' |bgcolor="#FFDEAD" width="35%" |'''Beschriibig''' |- | | Anaximenes vo Lampsakos |colspan="2" align="center" | 4. Jh. v. d. Z.<br />^{(400-300 v. d. Z.)} | ''Alexanderhistoriker'', Rhetor, Däilnäämer am Persiefäldzug vom Alexander; ''Alexandergschicht'' (O-Titel und Zaal vo Büecher umbekannt), ''Hellenika'' (Gschicht vo Griecheland, 12 Büecher, brichdet über d Vorzit bis 362 v. d. Z.), ''Philippika'' (Gschicht vom [[Philipp II. (Makedonien)|Philipp II.]] Zaal vo de Büecher umbekannt), alli Wärk in weenige Fragmänt |- | | Chares vo Mytilene |colspan="2" align="center" | 4. Jh. v. d. Z.<br />^{(400-300 v. d. Z.)} | [[Alexanderhistoriker]]; Bedäiligung am Alexanderfäldzug, Gschicht vom Alexanderzuug (O-Ditel umbekannt, 10[11?] Bänd, u. a. Bricht über d Massehochzit vo Susa, Fragmänt erhalte), Wärt as Kwelle unklar |- | | Ephippos vo Olynth |colspan="2" align="center" | 4. Jh. v. d. Z.<br />^{(400-300 v. Chr.; * vor 348 v. d. Z., † nach 323 v. d. Z.)} | ''Alexanderhistoriker''; ''Über e Dood vom Hephaistion und vom Alexander'' (O-Ditel umbekannt, macht dr Alexander aabe, bezäichnet en as "Süffel und Spinner"], weenigi Fragmänt erhalte), Kwellenwärt unklar |- | |Onesikritos vo Astypalia |colspan="2" align="center" | 4. Jh. v. d. Z. <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | ''Alexanderhistoriker'', Schriiber vom Alexander, Filosoof; Alexanderbiografii (O-Ditel umbekannt, in Fragmänt) mit Beschriibige vo de Länder wo si duurechoo si; scho vo Zitgenosse kritisiert wäge de vile Ungnauigkäite und Überdriibige |- | | Phainias vo Eresos |colspan="2" align="center" | 4. Jh. v. d. Z.<br />^{(400-300 v. d. Z.)} | griechischi Filosoof; als Gschichtsschriiber, zitgenössischi Autoridäät vo verschiidene historische Schrifte: u. a. Chronik ''Prytaneis Eresioi'' (Lokalgschicht[?]), meereri Wärk über Tyranne (u. a. ''Über d Tyranne in Sizilie''), alli Wärk nit erhalte, nume us Erwäänige bekannt |- | | Marsyas vo Pella | Middi(?) [[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. Chr.]] <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | noch <br />[[306 v. Chr.|306 v. d. Z.]] | makedonische Milidäär und Gschichtsschriiber; ''syntrophos'' (Jugendfründ) vom Alexander em Groosse, spööter [[nauarchos]]; u. a. ''Attiká'' (Gschicht vo Attika, 12 Büecher), ''Makedoniká'' (Gschicht vo Makedonie vo de Aafäng bis 331 v. d. Z., 10 Büecher), alli Wärk in Fragmänt |- | | Aristobulos vo Kassandreia | 1. Helfti 4. Jh. v. d. Z.<br />^{(400-350 v. d. Z.)} | [[301 v. Chr.|301 v. d. Z.]] | ''Alexanderhistoriker''; [[Hetairos]] und Techniker (Restaurazion vom Graab vom [[Kyros II.]]) vom Alexander em Groosse; ''Daate vom Alexander'' (O-Ditel nit überliiferet, äigeni Notize und anderi Kwelle, Fragmänt erhalte) |- | | Theopompos vo Chios | öbbe <br />[[378 v. Chr.|378]]/[[377 v. Chr.|377 v. d. Z.]] | in dr Zit<br />[[323 v. Chr.|323]]-[[300 v. Chr.|330 v. d. Z.]] | ''Alexanderhistoriker''; ''Hellenika'' (Gschicht vo Griecheland 411-394 v. d. Z., 12 Bänd), ''Gschicht vom Philipp'' (brichdet über d Zit 360-336 v. d. Z., 58 Bänd) und verschiideni Lobschrifte und maanendi Teggst und Abhandlige, drunder vor allem dr ''Brief an dr Alexander'', alli Wärk nume in Fragmänt erhalte. Mänggi Forscher halten en für dr Autor ("P.") vo dr [[Hellenika Oxyrhynchia|Helleniká Oxyrhynchia]]. |- | | Kallisthenes vo Olynth | öbbe <br />[[370 v. Chr.|370 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[327 v. Chr.|327 v. d. Z.]] | ''Alexanderhistoriker''; offizielle Historiograaf vom Asiefäldzug vom Alexander em Groosse; ''Daate vom Alexander'' (brichdet über d Zit 356/336-323 v. d. Z., nume weenigi Fragmänt erhalte), d Objektividäät isch scho in dr Antike umstritte gsi, d Charakterisierig vom Alexander (öbbe "dr sageumwobnigi Gott-Köönig") het e groosse Iifluss uf s Alexanderbild vo dr Zit ghaa. |- | | Kallias vo Syrakus | <br />[[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | <br />[[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(300-200 v. d. Z.)} | Günstling vom sizilische Tyrann [[Agathokles von Syrakus|Agathokles vo Syrakus]]; ''Daate vom Agathokles'' (O-Ditel umbekannt, 22 Büecher, panegyrischi Beschriibig vo dr Herschaft [316-305/304 v. d. Z.] und Person vom Agathokles, weenigi Fragmänt erhalte) |- | | Demon vo Athen | <br />[[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(400-300 v. d. Z.)} | <br />[[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(300-200 v. d. Z.)} | Lokalhistoriker und Müthograaf; ''Atthis'' (O-Ditel umbekannt, in Fragmänt) und sustigi Wärk (in Fragmänt) scho vo Zitgenosse kritisch aagluegt, Kwellewärt chlii |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Eudemos von Rhodos.jpg|75px]] | Eudemos vo Rhodos | öbbe <br />[[370 v. Chr.|370 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[300 v. Chr.|300 v. d. Z.]] | gältet as dr Begründer vo dr Wüsseschaftsgschicht, bedütende Schüeler vom [[Aristoteles]]; u. a. Wärk über Gschicht vo dr Geometrii, Arithmetik und Astronomii, alli in weenige Fragmänt |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Ptolemy I Soter Louvre Ma849.jpg|75px]] | [[Ptolemaios I.|Ptolemaios I. Soter]] | öbbe <br />[[367 v. Chr.|367 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[283 v. Chr.|283 v. d. Z.]] | Hetairos und General vom Alexander em Groosse, spööter äine vo de [[Diadochen|Diadoche]] und Gründer vo dr hellenistische [[Ptolemäer]]dünastii in Egüpte, het dr Lüüchtdurm vo Pharos und d Bibliothek vo Alexandria lo baue; schribt im hooche Alter Memuare mit Augezüügebricht über e Alexander (O-Ditel umbekannt, in Fragmänt erhalte), dr Arrian und anderi häi sä as Kwelle brucht. |- | | Hieronymos vo Kardia | öbbe <br />[[360 v. Chr.|360 v. d. Z.]] | nach <br />[[272 v. Chr.|272 v. d. Z.]] | ''Alexanderhistoriker''; ''strategos'' in de Diadochechrieg; as Augezüüge woorschinlig sachlig ghalteni ''Gschicht vo de Diadochechrieg'' (brichdet über d Zit vo öbbe 323 bis 297 v. d. Z., nume Fragmänt erhalte), d Charakterisierig vom Alexander: "umsichtige scheniale Fäldher" |- | | [[Kleitarchos (Historiker)|Kleitarchos vo Kolophon]] | 2. Helfti [[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(350-300 v. d. Z.)} | 1. Helfti [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]] <br />^{(300-250 v. d. Z.)} | ''Alexanderhistoriker''; Soon vom Dinon v. K., ''Gschicht vo de Daate vom Alexander em Groosse'' (O-Ditel umbekannt; verfasst öbbe 323-283 v. d. Z., Fragmänt erhalte; woorschinlig romanhafti Daarstellige, Rezeptionsgschicht doch enorm: u. a. im Diodor si ''Wältgschicht'' [17. Buech]) |- | | Hekataios vo Abdera | 2. Helfti [[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(350-300 v. d. Z.)} | 1. Helfti [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-250 v. d. Z.)} | vilsitige Schriftsteller; u. a. ''Gschicht vo Egüpte'' (läbt as Beamte under em Ptolemaios I. Soter in Egüpte) und Schrift über e [[Homer]] und [[Hesiod]], nume weenigi Fragmänt erhalte |- | | [[Megasthenes]] | öbbe <br />[[350 v. Chr.|350 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[290 v. Chr.|290 v. d. Z.]] | seleukidische Diplomat im Riich vom [[Chandragupta Maurya]]; ''Indika'' (Gschicht und umfassendi Daarstellig vo Indie, 4 Bänd, vili Fragmänt erhalte) |- | | [[Philochoros|Philochoros vo Athen]] | 2. Helfti [[4. Jahrhundert v. Chr.|4. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(350-300 v. d. Z.)} | ca.<br />[[261 v. Chr.|261 v. d. Z.]] | athenische Müthograaf, iiflussriiche Politiker und Atthidograaf; ''Atthis'' (Gschicht vo Athen, 17 Büecher, brichdet über d Zit vo de müthische Aafäng bis 262 v. d. Z., vili Fragmänt erhalte), au anderi Wärk (u. a. über d Müthologii und religiösi Fest vo dr Tetrapolis vo Attika, chronologischi Liste, Sammlig vo attische Inschrifte etc.) vili Fragmänt erhalte |- | | Diokles vo Peparethos | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: 350-200 v. d. Z.) | griech. Gschichtsschriiber, het woorschinlig churz vor em [[Quintus Fabius Pictor|Fabius Pictor]] gschafft; woorschinlig dr erst Verfasser vo dr römische Gründigssag um e Romulus und Remus, ''Gschichtswärk'' (Titel und Umfang umbek., müthologisch brägt[?], in Fragmänt) |- | | Timaios vo Tauromenion | öbbe <br />[[345 v. Chr.|345 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[250 v. Chr.|250 v. d. Z.]] | Hauptwärk ''Historie'' (O-Ditel umbekannt, u. a. Gschicht vo Italie/Sizilie/Griecheland bis 264 v. d. Z., Stedt- und Königsliste, biografischi Informazione, 38 Bänd, Fragmänt erhalte), ''D Siiger vo Olympia'' (Liste, verm. Aahang zum ene andere Wärk, Fragmänt erhalte); brucht as erste Gschichtsschriiber e Chronologii noch Olympiade (spööter allgemäin brucht) |- | | [[Berossos]] | in dr Zit<br />[[340 v. Chr.|340]]-[[323 v. Chr.|323 v. d. Z.]] | nach <br />[[278 v. Chr.|278 v. d. Z.]] | babylonische Briester vom Gott Bēl-Marduk; Hauptwärk ''Babylonischi Gschicht'' (vermuetlig O-Ditel ''Babyloniaká''; Universalgschicht, brichdet über d Zit vo dr müthische Vorzit bis zum Dood vom Alexander, 3 Büecher, in Fragmänt), anderi Wärk in weenige Fragmänt. Wichdigi, zueverlässigi Kwelle für die mesopotamischi Gschicht und Kultur; gältet au as dr Gründer vo dr griechische Astrologii |- | | Antikleides vo Athen | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: 323-200 v. d. Z.) | athenische Gschichtsschriiber; ''Peri [[Nostoi|Noston]]'' ("Über s Häimchoo"), ''Deliaka'' (Informazione über [[Delos]]), ''Exegeticus'' (Wörterbuech?), ''Alexandergschicht'', alli in Fragmänt |- | | Duris vo Samos | öbbe <br />[[330 v. Chr.|330 v. d. Z.]] | nach <br />[[281 v. Chr.|281 v. d. Z.]] | e Zit lang Tyrann vo Samos, Gschichtsschriiber und Schriftsteller; Gschichtswärk in mindestens 23 Büecher (O-Ditel Ίστορίαι, Ἑλληνικά oder Μακεδονικά, brichdet über d Zit vom Philipp II. bis Demetrios Poliorketes; Hauptwärk), Wärk über Samos (O-Ditel umbekannt) und Biografii vom Agathokles vo Syrakus in vier Büecher; alli Wärk nume in Fragmänt erhalte |} === "Diadocheriich" (Uf d Wält choo 300-200 v. d. Z.) === {| class="prettytable" width="100%" |bgcolor="#FFDEAD" width="10%" |'''Bild''' |bgcolor="#FFDEAD" width="25%" |'''Naame''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''uf d Wält choo''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''gstorbe''' |bgcolor="#FFDEAD" width="35%" |'''Beschriibig''' |- | | Agathokles vo Kyzikos | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: 3. Joorhundert v. d. Z.) | griech. Lokalhistoriker (vo babylonischer Abstammig?); Gschichtswärk ''Über Kyzikos'' ( περὶ Κυζίκου, Peri Kyzikos; Umfang und Inhalt umbekannt, wird aber vo vile antike Autore erwäänt) |- | | [[Daimachos (3. Jahrhundert v. Chr.)|Daimachos vo Plataiai (3. Jh. v. d. Z.)]] | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | griechische Gschichtsschriiber und Diplomat; ''Indika'' (Beschriibig und Gschicht vo Indie, in Fragmänt), Kwellewärt scho in dr Antike umstritte; [[Daimachos (4. Jahrhundert v. Chr.)|Naamensvetter]] im 4. Jh. v. d. Z. |- | | [[Dionysios (Gesandter)|Dionysios]] | colspan="2" align="center" | 3. Jh. v. d. Z.<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | griechische Gschichtsschriiber und Diplomat; ''Indika'' (Beschriibig und Gschicht vo Indie, näben em Testamonium nume äi unsichers Fragmänt) |- | | Deinias vo Argos | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | Lokalhistoriker; ''Argolika'' (Gschicht vo Argos, brichdet über d Zit vo dr myth. Vorzit bis 235 v. d. Z., 9 Bänd, in Fragmänt) |- | | Demetrios vo Byzanz | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | griech. Gschichtsschriiber; Naame nume von ere Erwäänig bim [[Diogenes Laertios]] bekannt, au s Wärk (nit erhalte): ''Über die Expedition der Galater'' (brichdet über d Zit vo 276 bis 274 v. d. Z., 13 Büecher) und Wärk über e Komflikt in dr Cyrenaika (8 Büecher) |- | | Kallixeinos vo Rhodos | colspan="2" align="center" | 3. Jh. v. d. Z.<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | hellenistische Schriftsteller und Lokalhistoriker, het z Alexandria gläbt; verschiideni Schrifte über Zitgschee und d Gschicht vo Alexandria, alli in Fragmänt |- | | [[Manetho|Manetho (vo Sebennytos?)]] | colspan="2" align="center" | 3. Jh. v. d. Z.<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | (woorschinlig) en epütische Briester us Sebennytos under de erste Ptolemäer; Hauptwärk (üblige lat. Ditel) ''Aegyptiaca'' (griechisch Αἰγυπτιακά, O-Ditel umbekannt; Gschicht vo Egüpte - d Iidäilig in d Dünastie wird hüte no brucht, brichdet über d Zit vo dr myth. Vorzit bis zum Ändi vo dr 31. Dünastii bzw. em Aafang vo dr makedonisch-ptolemäische Herschaft [32. Dynastii] 332 v. d. Z., 3 Büecher, in Fragmänt), anderi Wärk in weenige Fragmänt |- | | Philinos vo Akragas | colspan="2" align="center" | 3. Jh. v. d. Z.<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | sizilisch-griechische Gschichtsschriiber; Gschichtswärk (O-Ditel umbekannt) mit ere stark pro-karthagische Tendänz, nume weenigi Fragmänt erhalte |- | | Nymphis vo Herakleia | 1. Helfti <br />[[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-250 v. d. Z.)} | nach <br />[[246 v. Chr.|246 v. d. Z.]] | Patrizier vo [[Herakleia Pontike]] und Gschichtsschriiber; ''Universalgschicht'' (O-Ditel umbekannt, 24 Büecher, brichdet über d Zit vom Alexander bis 246 v. d. Z., nit erhalte), Lokalgschicht vo Herakleia (O-Ditel umbekannt, 13 Büecher, in Fragmänt) |- | | Demetrios vo Kallatis | 2. Helfti(?) <br />[[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-200 v. d. Z.)} | nach <br />[[214 v. Chr.|214 v. d. Z.]] | Geograaf(?); ''Über Asie und Öiropa'' (historischi und geographischi Inhalt, 20 Büecher, brichdet über d Zit vo dr Vorzit bis 214 v. d. Z., sehr weenigi [säggs] Fragmänt) |- | | [[Chaireas]] | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3.]]/[[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-100 v. d. Z.)} | offebar e ''Hannibalhistoriker''; Detäi vom Lääbe und Wärk umbekannt, wird nume vom [[Polybios]] erwäänt |- | | Silenos vo Kaleakte | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3.]]/[[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-100 v. d. Z.)} | sizilische Gschichtsschriiber, Begläiter vom Hannibal; ''Sikelika'' (O-Ditel umbekannt, Gschicht Vo Sizilie, mind. 4 Büecher [genaue Zaal umbekannt], in Fragmänt), ''zitgschichtligs Wärk'' (O-Ditel umbekannt, eventuell "offizielli Hannibalgschicht", sehr weenigi Fragmänt) |- | | Krateros, dr Makedon | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3.]]/[[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-100 v. d. Z.)} | Lääbesdetäi umbekannt, vilicht idäntisch mit em makedonische Militär Krateros; u. a. ψηφισμάτων συναγωγή ("Sammlig vo de Volksbeschlüss", chronologischi Sammlig vo athenische Urkunde mit Erkläärige, 9 Büecher, in Fragmänt, in dr Antike vil brucht) |- | | Sosylos vo Sparta | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3.]]/[[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-100 v. d. Z.)} | spartanische Gschichtsschriiber, Begläiter (Griechischleerer) vom Hannibal; Gschichtswärk über [[Zweiter Punischer Krieg|dr 2. Punisch Chrieg]] (O-Ditel umbekannt, 7 Büecher in Fragmänt) mit pro-karthagischer Tendänz |- | | Eumachos vo Neapel | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert v. Chr.|3.]]/[[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(300-100 v. d. Z.)} | griechische Hannibalhistoriker us Neapolis (Neapel); Gschichtswärk über e Hannibal in mindestens zwäi Büecher, eventuell ein witers geografischs Wärk (nume zwei erhalteni Fragmänt) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Eratosthene.01.png|75px]] | Eratosthenes vo Kyrene | in dr Zit<br />[[276 v. Chr.|276]]-[[273 v. Chr.|273 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[194 v. Chr.|194 v. d. Z.]] | 3. Läiter vom [[Bibliothek von Alexandria|Museion]] 245–204 v. d. Z., vilsitige Gleerte (u. a. Mathematiker, Geograaf [woorschinlig het er s Wort Geograf brägt], Astronom, Filoloog, Filosoof, Dichder), gältet as dr Begründer vo dr wüsseschaftlige Chronografii; Gschichtswärk: ''Gschicht vo de Galater'' (''Galatiká'', Autorschaft vilmol bezwiiflet, in Fragmänt), Wärk über systematischi Chronologii, u. a. ''Über Chronografie'' (Epochegliidrige Eroberig vo Troja bis Alexander, in Fragmänt), ''Olympiasiiger'' (''Olympioníkai'', Sport- und Olympionikegschicht mit Chronologii, in Fragmänt) |- | | Quintus Fabius Pictor | öbbe <br />[[254 v. Chr.|254 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[201 v. Chr.|201 v. d. Z.]] | römische Patrizier, wo uf Griechisch schribt, Annalist; ''Annale'' (O-Ditel unbek., brichdet über d Zit vo dr Gründig vo Rom bis öbbe zum [[2. Punischer Krieg|2. Punische Chrieg]]) mit stark pro-römischer Tendänz, nume weenigi Fragmänt erhalte |- | | Antisthenes vo Rhodos | 2. Helfti [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(250-200 v. d. Z.)} | 1. Helfti [[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(200-150 v. d. Z.)} | griech. Gschichtsschriiber; ''Universalgschicht'' (O-Ditel umbekannt, Inhalt umbekannt, in Fragmänt), vilicht philosophiigschichtligi ''Sukzessione'' (Διαδοχὴ) |- | | Phylarchos (vo Athen?) | colspan="2" align="center" | 2. Helfti [[3. Jahrhundert v. Chr.|3. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(250-200 v. d. Z.)} | stammt mögligerwiis us Naukratis oder Sikyon; Hauptwärk ''Historie'' (brichdet über d Zit vo 272 v. d. Z. bis 220/219 v. d. Z., 28 Bänd), chliineri Schrifte, alli in Fragmänt |- | | Agatharchides vo Knidos | öbbe <br />[[208 v. Chr.|208 v. d. Z.]] | nach <br />[[132 v. Chr.|132 v. d. Z.]] | griech. Gschichtsschriiber mit sozialkritischer Tendänz; ''Asiatika'', ''Europika'', ''Über s Roote Meer'' in Fragmänt, vo andere Wärk nume Ditel bekannt |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Polybios head.JPG|85px]] | '''Polybios''' vo Megalopolis | öbbe <br />[[201 v. Chr.|201 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[120 v. Chr.|120 v. d. Z.]] | griech. Politiker; vo 167-151 v. d. Z. as Gäisle z Rom bim [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus|jüngeren Scipio]], macht im [[Dritter Punischer Krieg|3. Punische Chrieg]] mit, spööter freiwillig zrugg und romfründligi ''historiai'' (Universalgschicht und Geografii, brichdet über d Zit vo 264 bis 146 v. d. Z., 40 Bänd, Entwicklig vo Rom wird im Blick ruggwärts idealisierend daargstellt, as Grund für en Ufstiig wärde d Verfassig und s Armeewääse aagee, Theorii vom [[Kreislauf der Verfassungen|Kräislauf vo de Verfassige]]) |- | | Zenodotos vo Troizen | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: öbbe 300 v. d. Z. bis spoots 1. Jh. v. d. Z.) | griech. Gschichtsschriiber; Lääbesdetäi umbekannt, ''Römischi Gschicht'' (O-Ditel und Umfang unbek., Früegschicht vo Italie und vo Rom, in Fragmänt) |} === "Spootzit" (Uf d Wält choo nach 200 v. d. Z.) === {| class="prettytable" width="100%" |bgcolor="#FFDEAD" width="10%" |'''Bild''' |bgcolor="#FFDEAD" width="25%" |'''Naame''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''uf d Wält choo''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''gstorbe''' |bgcolor="#FFDEAD" width="35%" |'''Beschriibig''' |- | | Eupolemos | colspan="2" align="center" | [[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(200-100 v. d. Z.)} | griechischsproochiger, (erste?) jüdisch-hellenistische Gschichtsschriiber; Lääbesdetäi umbekannt, Gschichtswärk ''Über d Köönig in Judäa'' (Gschicht vo Judäa, Köönigsschildrige mit em Bau vom Salomonische [[Jerusalemer Tempel|2. Jerusalemer Tämpel]] as thematischem Middelpunggt, in Fragmänt) |- | | Artapanos vo Alexandria | colspan="2" align="center" | [[2. Jahrhundert v. Chr.|2. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(200-100 v. d. Z.)} | (hellenisierte?) jüdisch-egüptische Gschichtsschriiber; Lääbesdetäi umbekannt, Gschichtswärk ''Über d Juude'' (O-Ditel unbek., Gschicht vom Juudedum mit Schwerpunggt Egüpte, in Fragmänt) |- | | Abydenos | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: 200-100 v. d. Z.) | griech. Gschichtsschriiber; Lääbesdetäi umbekannt, ''Gschicht vo de Chaldäer und Assyrer'' (περὶ Ἀσσυρίων, Umfang unbek., in Fragmänt) isch spööter vil brucht worde |- | | Lysimachos | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: 200 v. d. Z. - 100 n. d. Z.) | ''Gschichtswärk'' (Ditel und Inhalt umbekannt, in Fragmänt), Lääbe und Wärk nume bekannt wil s dr [[Flavius Josephus|Josephus]] erwäänt |- | | Sosikrates vo Rhodos | öbbe <br />[[200 v. Chr.|200 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[128 v. Chr.|128 v. d. Z.]] | griech. Gschichtsschriiber; ''Gschicht Vo Kreta'' (O-Ditel umbekannt), ''Gschicht vo dr Filosofii'' (O-Ditel umbekannt), bäidi in Fragmänt |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Posidonio, replica augustea (23 ac.-14 dc ca) da originale del 100-50 ac. ca. 6142.JPG|85px]] | Poseidonios us Apameia | [[135 v. Chr.|135 v. d. Z.]] | [[51 v. Chr.|51 v. d. Z.]] | griech. Universalgleerte (u. a. au Filosoof, Geograaf); ''Über en Okeanos und sini Brobleem'' (ethnografischi Schrift), Gschichtswärk (O-Ditel umbekannt, brichdet über d Zit vo 146 bis öbbe 79 v. d. Z., as Fortsetzig vom Gschichtswärk vom Polybios aagläit), verschiideni anderi Schrifte, alli nume in Fragmänt |- | | Apollodoros vo Artemita | colspan="2" align="center" | [[1. Jahrhundert v. Chr.|1. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(100-1 v. d. Z.)} | griech. Gschichtsschriiber; ''Gschicht vo de Parther'' (O-Ditel umbekannt, 4 Büecher in Fragmänt) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Diodorbibl frontispiz.jpg|85px]] | [[Diodor|'''Diodor'''us Siculus]] | colspan="2" align="center" | [[1. Jahrhundert v. Chr.|1. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(100-1 v. d. Z.)} | griech. Gschichtsschriiber; ''bibliotheke'' (Universalgschicht vo dr sagehafte Troja-Zit bis zum Julius Caesar, 40 Bänd, 1–5, 11–16, 18–20 erh., 17 mit er groosse Lugge, 6–10, 21–40 Fragmänt erhalte, v. a. us Zitat vo byz. Autore; vili elteri Kwelle verarbäitet, wo sust verlore si) wichdig as Kwelle für e [[Philipp II. (Makedonien)|Philipp II.]], Diadochezit, 5. Jh. v. d. Z., Sizilie allgemäin |- | | Kastor vo Rhodos | colspan="2" align="center" | [[1. Jahrhundert v. Chr.|1. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(100-1 v. d. Z.)} | griech. Rhetor; ''Chronik'' (Universalgschicht mit müthologische Elimänt bis 61/60 v. d. Z., 6 Büecher in Fragmänt) |- | | Timagenes vo Alexandria | colspan="2" align="center" | [[1. Jahrhundert v. Chr.|1. Jh. v. d. Z.]]<br />^{(100-1 v. d. Z.)} | griech. Gschichtsschriiber; ''Peri Basileon'' (''Über d Köönig'', e rächt iiflussriichi Universalgschicht bis zur Zit vom Cäsar, 15 erhalteni Fragmänt) |- | |Aristodemos | <br />umbekannt | <br /> | griechische Gschichtsschriiber; ''Gschichtswärk'' (O-Ditel umbekannt, in [mind.] 5 Büecher, Perserchrieg: brichdet über d Herschaft vom Xerxes bis zum Aafang vom Peloponnesische Chrieg, in Fragmänt) |- | | Alexander Polyhistor | öbbe <br />[[100 v. Chr.|110 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[40 v. Chr.|40 v. d. Z.]] | griech. Gleerte; ''Universalgschicht'' (O-Ditel umbekannt, mit Abschnitt ''Über Rom'' [5 Büecher], ''Aigyptiaca'' [mindestens 3 Büecher], ''Über Bithynie'', ''Über Illyrie'', ''Indica'' und ''Chaldäischi Gschicht'', im Ganze 43 Büecher in Fragmänt), ''Über d Juude'' (''Peri Ioudaiôn'', Exzerptsammlig vo Teggst vo jüüdische Schriftsteller, in Fragmänt) |- | | Memnon vo Herakleia | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (mä vermuetet: 100 v. d. Z.- 150 n. d. Z.) | Lokalhistoriker; ''Περὶ Ἡρακλείας'' (''Perì ʰērakleias'' "Über Herakleia", mind. 17 Büecher [gnaui Zaal umbekannt], klare, knapp-nüchterne Stil, in Fragmänt) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:PhiloThevet.jpg|80px]] | Philon vo Alexandria | öbbe <br />[[15 v. Chr.|15]]/[[10 v. Chr.|10 v. d. Z.]] | nach <br />[[40|40 n. d. Z.]] | bedütende Filosoof vom hellenistische Juudedum; seer vil Wärk erhalte, historischi Wärk u. a. Εἰς Φλάκκον (lat. ''In Flaccum'', Gschicht vo dr Juudeverfolgig in Alexandria under em [[Aulus Avillius Flaccus|Flaccus]] 38 n. d. Z., erhalte); wichdigi Kwelle für s hellenistische Egüpte |} == [[Römisches Reich|Römischs Riich]] (30 v. d. Z.–300 n. d. Z.) == {| class="prettytable" width="100%" |bgcolor="#FFDEAD" width="10%" |'''Bild''' |bgcolor="#FFDEAD" width="25%" |'''Naame''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''uf d Wält choo''' |bgcolor="#FFDEAD" width="15%" |'''gstorbe''' |bgcolor="#FFDEAD" width="35%" |'''Beschriibig''' |- | | [[Domitios Kallistratos]] | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (Vermutig: 100 v. d. Z. - 284 n. d. Z.) | Lokalhistoriker; ''Über Herakleia Pontike'' (O-Ditel umbekannt, mindestens 7 Büecher [gnaui Zaal umbekannt], in Fragmänt) |- | | Nikolaos vo Damaskus | öbbe <br />[[64 v. Chr.|64 v. d. Z.]] | nach <br />[[4 v. Chr.|4 v. d. Z.]] | griech.(hellenisierte?) Diplomat und Hofgschichtsschriiber under em Herodes em Groosse; Hauptwärk ''Wältgschicht'' (O-Ditel umbekannt, 144 Bänd, in Fragmänt), Biografii vom Augustus (fast vollständig erhalte), verschiideni anderi Schrifte in Fragmänt; iiflussriichi Kwelle u. a. für e [[Flavius Josephus|Josephus]] |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Strabon.jpg|100px]] | [[Strabon|'''Strabon''' us Amaseia]] | öbbe <br />[[63 v. Chr.|63 v. d. Z.]] | nach <br />[[23|23 n. d. Z.]] | griechische Autor; isch in Rom, Egüpte etc. gsi und het denn ''historiai'' (Gschichtswärk, 43 Bänd, nicht erh.) gschriibe, ergänzend drzue ''geôgraphiká'' (Geografii, 17 Bänd, bis uf Däil vom Band VII komplett erhalte), Früewärk ''Historischi Kommentar'' in Fragmänt; wichdigi Kwelle öbbe für d [[Romanisierung|Romanisierig]] vo Gallie und Hispanie |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Dionysios von Halikarnassos.JPG|90px]] | Dionysios vo Halikarnassos | öbbe <br />[[54 v. Chr.|54 v. d. Z.]] | öbbe <br />[[8]] | griech. Rhetor; gschichtligs Hauptwärk ''Römischi Alterdümer'' (bis zum Aafang vom 1. Punische Chrieg, 20 Bänd, 1-10 erh., 11-20 Fragmänt, Gschicht vo Rom [vorgstellt as ideali Polis] wird teleologisch interbretiert, d. h. im augusteische Sinn wärde rückblickend Gründ für dr [idealisiert] Ufstiig vo Rom gliiferet), wils nüt anders git für d Zit vo dr gallische Invasion bis zum 1. Punische Chrieg wichdigi Kwelle, verschiideni rhetorischi Schrifte in Fragmänt |- | | [[Lukas (Evangelist)|Lukas]] | colspan="2" align="center" | [[1. Jahrhundert|1. Joorhundert]]<br />^(1-100) | Autor vo de [[Evangelium nach Lukas|Lukasevangelie]], woorschinlig nit idäntisch mit em Begläiter vom Paulus; d ''Lukasevangelie'' wärde au as "ersts christl. Gschichtswärk mit dütlige hellenistisch-historiografische Iiflüss" bezäichnet (vgl. Iiläitig: "Schon viele haben es unternommen, einen Bericht über all das abzufassen, was sich unter uns ereignet und erfüllt hat", Lk 1) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Josephusbust.jpg|100px]] | '''[[Flavius Josephus]]''' | öbbe <br />[[37]]/[[38]] | noch <br />[[100]] | Römisch-jüdische Historiker; Wärk am Aafang uf Aramäisch, spööter uf Griechisch; ''Jüdischi Alterdümer'' (lat. Antiquitates Judaicae, 20 Büecher, brichdet über d Zit vo dr Schöpfig bis zum Usbruch vom Jüdische Ufstand 66 n. d. Z., komplett erhalte), ''Gschicht vom jüdische Chrieg'' (O-Ditel Ἱστορία Ἰουδαϊκοῦ πολέμου πρὸς Ῥωμαίους, lat. Bellum Judaicum oder De Bello Judaico, 7 Büecher, brichdet über d Zit vo dr Bsetzig vo Jerusalem 174 v. d. Z., bis zum groosse Ufstand 66–70, komplett erhalte), chliineri Teggst. Wichdigi Kwelle für Judäa und Galiläa im 1. Joorhundert, Noochwirkig in dr Spootantike und im Middelalter (u. a. Eusebius vo Caesarea) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Plutarch head only.jpg|100px]] | [[Plutarch|'''Plutarch'''os us Chaironeia]] | öbbe <br />[[45]] | öbbe <br />[[125]] | griechische Biograaf; wichdigste Verdräter vom [[Attizismus]], ''Caesarevite'' (ursprgl. vom Augustus bis Vitellius, nume Galba und Otho erh.), ''Paralleli Lääbesbeschriibige'' (23 Doppelbiografie mit je äim Römer und äim Griech vom Theseus bis Marcus Antonius, 22 erh.), verschiideni anderi biografischi Wärk, erhalte Aratos vo Sikyon, Artaxerxes II., filosofischi Schrifte: Sammlig "Moralia" enthaltet 78 Abhandlige über die verschiidenste Frooge, im Ganze 260 Schrifte under sim Naame überlieferet, groossi Noochwirkig im öiropäische Gäisteslääbe |- | | [[Herennios Philon]] <br />[[Herennios Philon|(Philon von Byblos)]] | öbbe <br />[[70]](?) | noch <br />[[138]] | fönizische Gleerte; ''Fönizischi Gschicht'' (''Phoinikikḗ historía'', 9 Büecher, in Fragmänt; behandlet u. a. d Ursprüng vo dr Müthologii und Religion vom östlige Middelmeer, groosse Wärt as Kwelle), ''Über Stedt und iiri berüemte Bürger'' (Wüssenssammlig, 30 Büecher, woorschinlig alfabetisch gordnet, in Fragmänt) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Arrian7.jpg|85px]] | '''Arrian'''us vo Nikomedeia | öbbe <br />[[85]]-[[90]] | noch <br />[[145]]/[[146]] | griech.-stämmige röm. Politiker (u. a. Statthalter [[Kappadokien|Kappadokie]]); Vorbild Xenophon, schlichte attische Stil; ''Alexandergschicht'' (O-Ditel ''anabasis alexandrou'', 7 Bänd, erhalte, hüte wichdigsti Kwelle für die Zit!), ''Indike'' (Gschicht und Geografii vo Indie, erhalte), ''Periplus'' ("Rundfaart", Beschriibig vom Schwarzmeerruums in Form vom ene Räisebricht, erhalte), "ektaxis kata alanoon" ("Schlachtordnig gege d Alane", Fragmänt erhalte), "Taktik" (Fragmänt erhalte) |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Radolt.JPG|85px]] | '''Appian'''os vo Alexandria | noch <br />[[90]] | noch <br />[[160]] | griech.-sproochige röm. Autor; ''Römischi Gschicht'' (O-Ditel ''rhomaika'', Chrieg vo Rom bis zum Ändi vo dr Republik, 23 Bänd, Proömium, Bänd 6-9 zum grösste Däil, 11-17 komplett erhalte, sust Fragmänt); Iischetzig umstritte, aber für e römisch Bürgerchrieg die wichdigsti erh. Kwelle |- | | Phlegon vo Tralleis | colspan="2" align="center" | [[2. Jahrhundert|2. Joorhundert]]<br />^(100-200) | griech. Schriftsteller; ''Wunderbari Gschichte'' (au ''Buech vo de Wunder'', in Fragmänt); ''Olympiades'' (historisch-chronologischs Kompendium vo dr 1. bis zur 229. Olympiade = 776 v. bis 137 n. d. Z., in Fragmänt), anderi Schrifte (nume weenigi Fragmänt erhalte) |- | | [[Abydenos]] | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (Vermuetig: 100 - 200) | griechische Gschichtsschriiber, Lääbesdetäi umbekannt; u. a. ''Gschicht vo de Chaldäer und Assyrer'' (περὶ Ἀσσυρίων, Umfang umbekannt, in Fragmänt, wäge sproochlige Kriterie ins 2. Jh. datiert) |- | | Amyntianus | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (Vermuetig: 100 - 300) | griechische Rhetor und Gschichtsschriiber; u. a. ''Alexanderbiografii'' (O-Ditel und Umfang umbekannt), ''Parallelbiografie'' (umbekannti Zaal, u. a. über e [[Dionysios I. von Syrakus|Dionysios vo Syrakus]] und [[Domitian]], 2 Büecher), Biografii vo dr [[Olympias von Epirus|Olympias]] (O-Ditel und Umfang umbekannt), alli in weenige Fragmänt |- | colspan="1" align="center" | | [[Pausanias Periegetes|Pausanias]] | öbbe <br />[[115]] | öbbe <br />[[180]] | griech.-stämmiger röm. Geograaf; ''Beschriibig vo Griecheland'' (O-Ditel ''Helládos Periégésis'', 10 Bänd, detäijierti Beschriibige vo Landschaft inkl. Bodebeschaffehäit, Kunst- und Bauwärk, Lääbeskultur, Religion und Müthos, 10 Bänd komplett erhalte [zuesätzligi Bänd häi villichr existiert und si verlore gange]) wichdigi Kwelle für griech. Kunst-, Müthe- und Religionsgschicht, Archeologii, Sozialwüsseschaft |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:Cassius Dio Frontispiz.jpg|85px]] | Cassius Dio | [[155]] | noch <br />[[229]] | röm. Politiker (u. a. 205[?], 229 Konsul), het uf Griechisch gschriibe; ''Römischi Gschicht'' (brichdet über d Zit vo dr Gründig vo Rom bis 229, 80 Bänd, 1-34 Fragmäntarisch, 35-36 däilwiis, 37-54 fast komplett erhalte, 55 däilwiis, 56-60 komplett erhalte, 61-80 Fragmänt), dr Stil vom Thukydides schlächt noochgmacht, aber dr Wärt as Kwelle v. a. für die usgehendi Republik und Kaiserzit seer hooch |- | colspan="1" align="center" | [[Datei:FrontispizHerodian RoemGesch.gif|85px]] | '''Herodian'''os | öbbe <br />[[178]] | öbbe <br />[[250]] | niidere rümische Beamte(?), schribt uf Griechisch; ''Römischi Gschicht'' (brichdet über d Zit vo 180 bis 238, 8 Bänd, erhalte); rächt iiflussriich, wil e Kwelle vo dr spöötere Historia Augusta, aber as bedänklig iigschetzt (sachlifi Fääler, brucht umbrüefti Kwelle, romanhafti Usschmückige). Drotzdäm bedütend, wil s für mänggi Beriich fast käini andere Kwelle het. |- | | Gaius Asinius Quadratus | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert|3. Joorhundert]]<br />^(200-300) | röm. Autor, schribt uf Griechisch; u. a. ''1000-Joor-Gschicht'' (Gschichtsdarstellig zur 1000-Joor-Fiir vo Rom 248, in Fragmänt) |- | | Diogenes Laertios | colspan="2" align="center" | umbekannt <br /> (Vermuetig: 3. Joorhundert) | griech. Biograaf und [[Doxographie|Doxograaf]]; ''Über s Lääbe und d Leere vo de Filosofe'' (Ditel variiert je noch Manuskript, biografischi und doxografischi Informazione, 10 Büecher, erhalte), Kwellewärt underschidlig |- | | Ephoros dr Jüngeri | colspan="2" align="center" | [[3. Jahrhundert|3. Joorhundert]]<br />^(200-300) | griech. Gschichtsschriiber; ''Gschichtswärk'' (O-Ditel umbekannt, Daarstellig vom Kaiser Gallienus, 27 Büecher, nit erhalte), anderi Wärk (nit erhalte); möögligerwiis Fantomautor (Erwäänig vo Lääbe und Wärk nume in [[Suda]]) |- | | Kallinikos vo Petra | colspan="2" align="center" | 3. Joorhundert<br />^(200-300) | griech. Rhetor; ''Gschicht vo Alexandria'' (O-Ditel umbekannt, 10 Büecher in Fragmänt), verschiideni anderi Schrifte, alli in weenige Fragmänt |- | | Nikostratos vo Trapezunt | colspan="2" align="center" | 3. Joorhundert<br />^(200-300) | griech. Gschichtsschriiber und Sofist; ''Gschichtswärk'' (O-Ditel und Inhalt umbekannt, brichdet über d Zit vo 244 bis d 260er-Joor, nit erhalte) erwäänt in dr Chillegschicht vom Euagrios Scholastikos |- | | Philostratos vo Athen | colspan="2" align="center" | 3. Joorhundert<br />^(200-300) | griech. Gschichtsschriiber; ''Gschichtswärk'' (O-Ditel umbekannt, brichdet über d Zit vo u. a. de Perserchrieg zur Zit vom Valerian, in weenige Fragmänt) |- | | Publius Herennius Dexippus (''Dexippos'') | öbbe <br />[[210]] | öbbe <br />[[275]] | griech.-römische Gschichtsschriiber; ''Gschicht vo dr Diadochezit'', ''Chronik'' (bis öbbe 270, fortgsetzt vom Eunapios vo Sardes) und ''Skythika'' (Gschicht vo de zitgenössische Gotechrieg), alli Wärk nume in Fragmänt. Dr wichdigst Historiker in dr Zit vo dr sogenannte [[Reichskrise des 3. Jahrhunderts|Riichskriise vom 3. Joorhundert]].<ref>Für d Geschichtsschriibig vo deere Zit lueg au Pawel Janiszewski: ''The Missing Link. Greek Pagan Historiography in the Second Half of the Third Century and in the Fourth Century AD.'' Warszawa 2006. Für d Zit nochhäär lueg Gabriele Marasco (Hrsg.): ''Greek and Roman Historiography in Late Antiquity. Fourth to Sixth Century A.D.'' Leiden u. a. 2003.</ref> |} == Litratuur == * Otto Lendle: ''Einführung in die griechische Geschichtsschreibung: von Hekataios bis Zosimos''. [[Wissenschaftliche Buchgesellschaft]], Darmstadt 1992, ISBN 3-534-10122-7. * Klaus Meister: ''Die griechische Geschichtsschreibung''. Kohlhammer, Stuttgart 1990, ISBN 3-17-010264-8 (gute Einführung, aber nur bis ins 1. Jahrhundert v. Chr. reichend). * Kurt von Fritz: ''Die griechische Geschichtsschreibung''. De Gruyter, Berlin 1967 (nur bis Thukydides reichend). * Fritz Gschnitzer: ''Die griechische Geschichtsschreibung''. Propyläen-Verlag, Berlin 1981. * John Marincola (Hrsg.): ''A Companion to Greek and Roman Historiography''. 2 Bde., Blackwell, Oxford 2007. == Fuessnoote == <references /> {{SORTIERUNG:griechischsprachige Geschichtsschreiber der Antike}} [[Kategorie:Historiker]] [[Kategorie:Gschichtsschriibig]] [[Kategorie:Griechischi Gschicht]] 5cljmwhbae8eeurn3v57qu5sca8ni95 0 53260 1085611 1014103 2026-06-24T12:41:08Z Rolf acker 18845 Syntax korr. 1085611 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:S Hallebaad Rialto}} {{Coordinate |NS=47/33/0.33/N |EW=7/35/0.12/E |type=landmark |region=CH-BS}}<br /> [[Datei:Hallenbad Rialto (KGS 1692).JPG|miniatur|S Hallebaad Rialto]] {{Dialekt|Baseldeutsch|Baseldytsch|Baseldütsch}} S '''Hallebaad Rialto''' isch en öffentligs Hallebaad an dr Birsigstrooss 60 / Viaduktstrooss 43–45 in dr Stadt [[Basel|Baasel]]. Es gältet as e [[Liste der Kulturgüter in Basel/Grossbasel West|Baasler Kulturguet, wo regionali Bedütig het]]. S Hallebaad wird vom Erzieigsdepartemänt vom Kanton [[Kanton Basel-Stadt|Baasel-Stadt]] verwaltet. == Iirichdige == Im Hallebaad het s e Schwümmbeggi, wo 10 uf 25 Meter grooss und zwüsche 1,4 und 3,6 Meter dief isch mit eme Sprungbrätt, und e Beedli zum Schwümme leere. Es biete au Wellnessdienst aa wien e Whirlpool, e Biosauna, e Solarium oder e Sunneterrasse. Für Sportler het s Kraftgräät, Dischdennis und anders. == S Geböid == S Rialto isch vo 1932 bis 1934 vo de Archidekte Emil Bercher und Eugen Tamm baut worde und isch vo dusse ganz mit wisse Blättli verkläidet. Dr Bau het s Thema vo dr Baadfunkzioon ufgriffe, wo Hügiene, Sport und Erhoolig verbindet. Zu sällere Zit isch das vil diskutiert worde. S Geböid bestoot us drei Baukörper, und das isch d Folg vo Zwäck und Topografii. Unde isch dr Soggel mit dr wite, stützefreije Schwümmhalle, im Middelstück oobedraa, wo mit em Wiadukt verbunde isch, e Restorant und anderi Iirichdige und zooberst uf drei Stöck e Woonblock. == Kwelle == * «Die Badeanstalt ‹Rialto› in Basel» in ''Der Baumeister'', 32. Jahrgang, Dez. 1934, Heft 12 * [http://www.mybasel.ch/basel_tippdesmonats.cfm?printer=1&debug=0&Color=3&mybasel.monatstipp.Command=detail&start=11&hlid=58 Architektur in Basel: Hallenschwimmbad Rialto / Viaduktstrasse 60] uf mybasel.ch, abgrüeft am 22. Novämber 2014 [[Kategorie:Bauwärk z Basel]] [[Kategorie:Sportiirichdig z Basel]] [[Kategorie:Kulturguet vo regionaler Bedütig im Kanton Basel-Stadt]] qy2egwhhwvjwl465a9tsy23mpvqyzj0 10 53385 1085688 1085587 2026-06-24T18:07:19Z LkhBot 98539 Bot: Aktualisierung 1085688 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}} |STAND=2026-06-24 |USD = 1.134 |JPY = 183.35 |BGN = 1.9558 |CZK = 24.242 |DKK = 7.4755 |GBP = 0.86165 |HUF = 356.18 |PLN = 4.2878 |RON = 5.2377 |SEK = 11.085 |CHF = 0.9216 |ISK = 143.8 |NOK = 11.157 |HRK = 7.5365 |RUB = 117.2010 |TRY = 52.7186 |AUD = 1.6436 |BRL = 5.8963 |CAD = 1.614 |CNY = 7.7236 |HKD = 8.891 |IDR = 20385.97 |ILS = 3.3847 |INR = 107.3605 |KRW = 1753.65 |MXN = 19.9807 |MYR = 4.6925 |NZD = 2.0096 |PHP = 69.605 |SGD = 1.4722 |THB = 37.91 |QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates] }}</includeonly><noinclude> Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html [[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]] </noinclude> 3b3ir57vl94gefgmliwa5gtj134dkxg 0 56070 1085613 1066795 2026-06-24T12:46:04Z Rolf acker 18845 /* Mitgliider */ Syntax korr. 1085613 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Dr Internazionali Stroofgrichtshoof}} {{Dieser Artikel|behandlet dr Internazionali Stroofgrichtshoof, wo in Aagläägehäite vom Völkerstroofrächt urdäilt. Er sött nit mit em [[Internationaler Gerichtshof|Internazionale Grichtshoof]] (IGH) verwäggslet wärde.}} {{Infobox Zwischenstaatliche Organisation |Name = Internazionale Stroofgrichtshoof |Kürzel = IStGH |englisch = International Criminal Court (ICC) |französisch = Cour pénale internationale (CPI) |Eigensprache = |Sonstige_Sprache = |Logo = International Criminal Court logo.svg |Logotext = Logo vom Internazionale Stroofgrichtshoof |Flagge = |Flaggentext = |Bild = |Bildunterschrift = |Organisationsart = |Status = |Sitz = [[Den Haag]], [[Niederlande|Niiderland]] |Gründung = |Vorsitz = Richterin [[Silvia Fernández de Gurmendi]] ([[Argentinien|Argentinie]]), Bresidäntin vom Internazionale Stroofgrichtshoof | Tochterorganisationen = | URL = [http://www.icc-cpi.int/ www.icc-cpi.int] | Anmerkungen = }} Dr '''Internazionali Stroofgrichtshoof''' ('''IStGH;''' {{frS|''Cour pénale internationale''}}, ''CPI;'' {{enS|''International Criminal Court''}}'', ICC'') isch e ständigs internazionals [[Strafgericht|Stroofgricht]] mit Sitz z [[Den Haag]] ([[Niederlande|Niiderland]]). Er isch dur s multilaterale ''[[Römisches Statut des Internationalen Strafgerichtshofs|Römische Statut vom Internazionale Stroofgrichtshoof]]'' vom 17. Juli 1998 entstande und het am 1. Juli 2002 afo schaffe.<ref name="nzz_2012-06-30_baumann">Meret Baumann: ''Wie am Stadtrand von Den Haag ein „Weltgericht“ entstand''. In: ''[[Neue Zürcher Zeitung]] – Internationale Ausgabe,'' Samstag, 30. Juni 2012 (Nr. 150), S. 9.</ref> Dr IStGH isch en [[Internationale Organisation (Völkerrecht)|internazionali Organisazion]], und sini Beziejig zu de [[Vereinte Nationen|Veräinte Nazione]] isch über e [[Kooperationsabkommen|Kooperazionsabkomme]] greeglet. Mä sött en nid verwäggsle mit em [[Internationaler Strafgerichtshof für das ehemalige Jugoslawien|Internazionale Stroofgricht für s ehemoolige Jugoslawie]] (ICTY) bzw. mit em [[Internationaler Strafgerichtshof für Ruanda|Internazionale Stroofgricht für Ruanda]] (ICTR), wo in dr Umgangssprooch as „UN-Chriegsverbrächerdribunal“ bezäichnet wärde. == Zueständigkäit == Er isch zueständig für Delikt vom [[Völkerstrafrecht|Völkerstroofrächt]], wo sithär begange worde si<ref name="nzz_2012-06-30_ba">B[eat] A[mmann]: ''Ein Produkt globaler Öffentlichkeit''. In: ''Neue Zürcher Zeitung – Internationale Ausgabe,'' Samstag, 30. Juni 2012 (Nr. 150), S. 9.</ref>, nämlig [[Völkermord]], [[Verbrechen gegen die Menschlichkeit|Verbräche gege d Menschligkäit]], [[Kriegsverbrechen|Chriegsverbräche]] und [[Verbrechen der Aggression|Aggressionsverbräche]]. D Aggressionsverbräche si dur d Änderige vom Römische Statut vom 11. Juni 2010 definiert worde, dr IStGH isch aber nonig zueständig für sä. == Mitgliider == [[Datei:ICC member states world map.png|miniatur|600px|left|'''Dunkelgrüen:''' IStGH-Mitgliidstaate<br />'''Hellgrüen: '''Staate, wo erst grad bidräte si und wo s Statut no muess in Chraft drätte (zur Zit käine)<br />'''Orangsch:''' Staate wo s Statut underschriibe häi, aber bis jetz nonig Mitgliid worde si]] <br style="clear:both" /> == Litratuur == * Kai Ambos: [http://www.zis-online.com/dat/artikel/2012_7_684.pdf ''Das erste Urteil des Internationalen Strafgerichtshofs (Prosecutor v. Lubanga). Eine kritische Analyse der Rechtsfragen.''] In: ''Zeitschrift für Internationale Strafrechtsdogmatik'' (ZIS) 07/2012, 313 (PDF; 358&nbsp;kB). * Markus Benzing: ''The Complementarity Regime of the International Criminal Court: International Criminal Justice between State Sovereignty and the Fight against Impunity''. In: ''Max Planck Yearbook of United Nations Law.'' Bd. 7, 2003, {{ISSN|1389-4633}}, S.&nbsp;591–628 ([https://web.archive.org/web/20120314115108/http://www.mpil.de/shared/data/pdf/pdfmpunyb/benzing_7.pdf PDF; 3912&nbsp;kB]). * Mandana Biegi: ''Die humanitäre Herausforderung: Der International Criminal Court und die USA''. Nomos, Baden-Baden 2004, ISBN 3-8329-0690-8. * Mandana Biegi: ''»So Long as There Is Breath in Me«. Warum die Vereinigten Staaten kein Vertragsstaat des Internationalen Strafgerichtshofs werden und der Rest der Welt heimlich erleichtert ist''. In: ''Vereinte Nationen''. Bd. 54, 2006, {{ISSN|0042-384X}}, S.&nbsp;160–163. * Hermann-Josef Blanke, Claus Molitor: ''Der Internationale Strafgerichtshof''. In: ''Archiv des Völkerrechts,'' Bd. 39 (2001), S. 142–169. * Andreas Bummel: ''Meilenstein des Völkerrechts – Der Internationale Strafgerichtshof''. In: ''Mainzer Zeitschrift für Jurisprudenz''. Nr. 1, 2001, {{ISSN|1615-5025}}, abrufbar unter [http://www.bummel.org/texte/2001-strafgerichtshof.php www.bummel.org]. * Eleni Chaitidou, ''Rechtsprechungsübersicht: Aktuelle Entwicklungen am Internationalen Strafgerichtshof.'' In: ''Zeitschrift für Internationale Strafrechtsdogmatik'' (ZIS) 11/2010, 726 ([http://www.zis-online.com/dat/artikel/2010_11_506.pdf PDF; 134&nbsp;kB]). * Philippe Currat: ''Les crimes contre l'humanité dans le Statut de la Cour pénale internationale''. Brüssel: Bruylant, 2006, ISBN 2-8027-2213-1. * Nicole Deitelhoff: ''Angst vor Bindung? Das ambivalente Verhältnis von Demokratien zum Internationalen Strafgerichtshof''. In: ''HSFK Standpunkte''. Nr. 5, 2002 ([https://web.archive.org/web/20160304053237/http://www.hsfk.de/fileadmin/downloads/sp0502291.pdf PDF; 373&nbsp;kB]). * Norbert Eitelhuber: ''Der Streit um den Internationalen Strafgerichtshof''. Vortragsmanuskript ([http://www.swp-berlin.org/de/common/get_document.php?asset_id=3440 PDF; 136 kB]). * Hatem Elliesie: ''Die Darfur-Krise im Sudan und das Völkerrecht: Eine Herausforderung für die Vereinten Nationen (UN) und den Internationalen Strafgerichtshof (ICC)''. In: ''Verfassung und Recht in Übersee (Law and Politics in Africa, Asia and Latin America)''. Bd. 40, Nr. 2, 2007, {{ISSN|0506-7286}}, S.&nbsp;199–229. * Jan C. Harder: ''Ein Jahr nach Verabschiedung des Statuts von Rom: Jubiläum einer Hoffnung''. in S+F 1/2000, Vierteljahresschrift für Sicherheit und Frieden und Jana Hasse u.&nbsp;a. (Hrsg.): ''Humanitäres Völkerrecht – Politische, rechtliche und strafgerichtliche Dimensionen''. Baden-Baden: Nomos, 2001, ISBN 3-7890-7174-9. * Stefan Kirsch: ''Faires Verfahren für Völkermörder? Die Rechte der Beschuldigten vor dem Internationalen Strafgerichtshof.'' In: ''[[Anwaltsblatt]]'' (AnwBl.) 3/2011, S. 166. * Helmut Kreicker: ''Immunität und IStGH: Zur Bedeutung völkerrechtlicher Exemtionen für den Internationalen Strafgerichtshof''. In: ''Zeitschrift für internationale Strafrechtsdogmatik'' (ZIS), Heft 7/2009, abrufbar online ([http://www.zis-online.com/dat/artikel/2009_7_336.pdf PDF; 250&nbsp;kB]). * Helmut Kreicker: ''Völkerrechtliche Exemtionen: Grundlagen und Grenzen völkerrechtlicher Immunitäten und ihre Wirkungen im Strafrecht''. 2 Bände, Berlin 2007, ISBN 978-3-86113-868-6. Siehe auch [https://web.archive.org/web/20140417002111/http://www.mpicc.de/ww/de/pub/forschung/publikationen/straf/s107.htm]. * Sascha Rolf Lüder: ''The legal nature of the International Criminal Court and the emergence of supranational elements in international criminal justice''. In: ''International Review of the Red Cross''. Bd. 84, 2002, {{ISSN|1560-7755}}, S.&nbsp;79–92 ([http://www.icrc.org/Web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/59KDCL/$File/079-092_Luder.pdf PDF; 102&nbsp;kB]). * Robert Chr. van Ooyen: "Politische Bedingungen internationaler Strafgerichtshöfe", 3. Aufl., Frankfurt a. M. 2012. * Volker Röben: ''The Procedure of the ICC: Status and Function of the Prosecutor''. In: ''Max Planck Yearbook of United Nations Law''. Bd. 7, 2003, {{ISSN|1389-4633}}, S.&nbsp;513–548 ([https://web.archive.org/web/20120315043045/http://www.mpil.de/shared/data/pdf/pdfmpunyb/roeben_7.pdf PDF; 3760 kB]). * Ronen Steinke: ''The Politics of International Criminal Law.'' Hart, Oxford 2012. * Philipp Stempel: ''Der Internationale Strafgerichtshof – Vorbote eines Weltinnenrechts? Eine Studie zur Reichweite einer rule of law in der internationalen Politik''. [[Institut für Entwicklung und Frieden|INEF]]-Report Nr. 78. Duisburg 2005 ([https://web.archive.org/web/20160304205419/http://inef.uni-due.de/page/documents/Report78.pdf PDF; 493&nbsp;kB]). == Weblingg == {{Commonscat|ICC|Internationaler Strafgerichtshof}} * [http://www.icc-cpi.int/ Internationaler Strafgerichtshof] (änglisch, französisch) * [https://web.archive.org/web/20150429104306/http://www.iccnow.org/ Website der Koalition für den ICC] (änglisch) * [http://www.humanrights.ch/de/internationale-menschenrechte/strafgerichte/strafgerichtshof/ Informationsplattform humanrights.ch: Internationaler Strafgerichtshof] * [http://www.von-nuernberg-nach-den-haag.de/ der Internationale Strafgerichtshof – Ausstellung] * Grafik: [http://www.bpb.de/wissen/BU8R9X Ratifizierung, Unterzeichnung und Ablehnung des Römischen Statuts (Okt. 2009),] aus: [http://www.bpb.de/wissen/Y6I2DP Zahlen und Fakten: Globalisierung], Bundeszentrale für politische Bildung == Fuessnoote == <references /> {{Coordinate |NS=52/4/5/N |EW=4/21/12/E |type=landmark |region=NL-ZH}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Völkerrächt]] [[Kategorie:Internationali Organisation]] t07zvuie9pmb5cs0l8kkz6lzzaepz9i 0 64878 1085640 928045 2026-06-24T14:48:03Z Jcb 356 1085640 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Halbgvierstrich}} {{ Dialekt|Schwäbisch|Schwäbisch|Schwäbisch}} <onlyinclude>{| class="toccolours float-right" {{#if:{{{1|}}}| {{!-}} ! colspan="2" {{!}} <div class="punctuation" style="text-align:center; font-size:800%; line-height:1em; padding:0">{{{1}}}</div> <!-- Dies ist damit die Zeichen in der Infobox erscheinen --> }} |- ! colspan="2" style="background: #eee;" | <!-- Wordzoicha|Word‐ ond Sadszoicha sind -->Enterpongdsiooszoicha |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd; border-top:1px dotted #ddd" | Leerzoicha | style="border-bottom:1px dotted #ddd; border-top:1px dotted #ddd" align="center" | '''&nbsp;''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Schmale Leerzoicha | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''&thinsp;''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Komma, Beischdrich | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | ''',''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Schdrichpongd, Semikolon | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | ''';''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Dobbelpongd | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | ''':''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Pongd | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''.''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Auslassongspongd | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''…''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Middlpongd | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''·''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Aufzehlongszoicha | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''•''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Frogzoicha | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''?''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd; line-height:130%;" | Ausrufszoicha|Ausrufe‑, Ausruf‑, Rufzoicha | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''!''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Apostroph, Hochkomma | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''’''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd; line-height:130%;" colspan="2" | <span style="float:right">'''‐&emsp;&#45;&nbsp;'''</span>Bindeschdrich; Trennschdrich; <br />Ergänzungsschdrich |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Gedankaschdrich; Halbgevierschdrich, bis-Schdrich | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" | '''–''' |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" colspan="2" | Aafihrongszoicha&emsp;<span style="float:right; text-align:right">'''„&thinsp;“&emsp;»&thinsp;«&nbsp;<span style="opacity:.3">/</span>&nbsp;«&thinsp;»'''<br /> '''‚&nbsp;‘&emsp;&nbsp;›&thinsp;‹&ensp;<span style="opacity:.3">/</span>&ensp;‹&thinsp;›&thinsp;'''</span> <!-- |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" | Doppelbindeschdrich | style="border-bottom:1px dotted #ddd" align="center" class="punctuation" | '''⸗'''--> |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" colspan="2" | Schregschdrich <span style="float:right">'''/&ensp;\'''</span> |- | style="border-bottom:1px dotted #ddd" colspan="2" | Klammr-Zoicha <span style="float:right">'''(&thinsp;)&ensp;[&thinsp;]'''</span> |}</onlyinclude> Dr '''Halbgevierstrich''' (–) isch en dr Typografie a waagrechdr Schdrich, mo a Halbgeviert lang isch. R wurd als Gedankaschdrich, Bis-Stchdrich und Streckachdrich ond bei Geldbeträg vrwended. Andre waagrechde Strich, mid dene dr Halbgeviertstrich häufig vrwechseld wurd, send s Minuszoicha, dr Viertelgeviertschdrich, der Geviertschdrich ond dr Doppelgeviertstrich sowie das Bindestrich-Minus<ref name=HGV1>{{cite web|url=http://www.typolexikon.de/halbgeviertstrich/|title=HALBGEVIERTSTRICH|date=24. Juli 2017}}</ref> . == Grondlag == S Geviert (englisch quad) isch a typografische Maßeinheid aus dr Zeit vom [[Buchdruck|Bleisatz]] mid bewegliche [[Letter|Lettra]], mo au em moderna Satz am Rechner noo vrwended wurd<ref name=HGV1 />. <!-- Das Geviert entspricht einer quadratischen (daher der Name „Geviert“, eine veraltete Form für Quadrat) nicht druckenden Fläche, deren Breite (Dickte) gleich der Höhe des Schriftkegels (der Kegelstärke) ist. Demzufolge definiert das Geviert in der Senkrechten den Mindestzeilenabstand einer Schrift (Kompress-Satz); in der Waagrechten ist es – in verschiedenen Unterteilungen bis zu einem 24stel – die Maßgrundlage für den Abstand zwischen Wörtern und Satzzeichen, zugleich die Länge der Geviertstriche. Halbgeviert ist die Hälfte dieser Breite, verwendet etwa beim Halbgeviertstrich. Der übliche Wortabstand (das Leerzeichen) etwa beträgt ein Viertelgeviert. Das Halbgeviert entspricht auch der Dickte von Tabellenziffern. --> == Aawendonga == === Richdig === * Streckenstrich: Ulm – Durlesbach als Beischbiel; * bis-Strich: Mo.–Do., 10:30–22:00 Uhr fir Mo. bis Do., 10:30 bis 22:00 Uhr (Beischbiel); * Gedankenstrich: S kaaa jo reachd sei – abr ii brauch s ned (Beischbiel); * Geldbeträge: 15,– € (Beischbiel); * Wördrbiachr/Lexika: Deidsch–Schwäbisch (Beischbiel) === Falsch === * Als Bindschdrich: Baden–Württemberg (Beischbiel); * Beim Rechna: 100–20 = 80 (moischdns) (Beischbiel). == Guck au == * [[Wikipedia:Tutorial|Ardiklschreiba]] == Lidradur == * {{cite book|title=Arbeitstechniken für Romanisten: Eine Anleitung für den Bereich Linguistik |author= Annette Gerstenberg |isbn=3-11-031179-8}} * Norm DIN 5008 „Schreib- und Gestaltungsregeln für die Textverarbeitung“ == Nedsadressa == * {{cite web|url=http://www.typolexikon.de|title=Das Lexikon der europäischen Typographie |author= Wolfgang Beinert}} == Mo s her isch == <references /> {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 =Halbgeviertstrich|3 = deidsch|4 = 168465645}} [[Category:Schrift]] [[Category:Rächtschriibig]] fapwvlp76h6c2q962e847q1jokn1r3f 0 71462 1085633 1060719 2026-06-24T14:47:07Z Jcb 356 1085633 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Schwobakorn}} {{Dialekt|Schwäbisch|Schwäbisch|Schwäbisch}} {{Taxobox|Taxon_Name=Schwobechorn|Taxon5_WissName=Poaceae|Taxon2_WissName=Triticum|Taxon2_LinkName=Weizen|Taxon2_Name=Weize|Taxon2_Rang=Gattung|Taxon3_Name=Triticeae|Taxon3_Rang=Tribus|Taxon4_Name=Pooideae|Taxon4_Rang=Unterfamilie|Taxon5_LinkName=Süßgräser|Taxon_Rang=Art|Taxon5_Name=Süessgreser|Taxon5_Rang=Familie|Taxon6_WissName=Poales|Taxon6_LinkName=Süßgrasartige|Taxon6_Name=Süessgrasartigi|Taxon6_Rang=Ordnung|Bildbeschreibung=Schwobachorn (Triticum aestivum subsp. spelta)|Bild=Spelt.jpg|Taxon_WissName=Triticum aestivum subsp. spelta|Taxon_Autor=[[Carl von Linné|L.]]}} Dr ''' Dinkl''' ''(Triticum aestivum subsp. spelta)'', isch a Gwächs en dr Familie vo de ''[[Getreide|Süßgräser]]'' (''Poaceae'') der Gattung ''Triticum L''. Dr Dinkl hoißd au ''Schwobakorn,'' weil r öfdr bei de [[Schwaben|Schwoba]] aabaud wurd.<ref name="DIN1">{{cite web|url=http://www.gesundeakademie.at/Default.aspx?SIid=18&ARid=71&LAid=1|title=Getreidearten|offline=yes}}</ref> En dr [[Schweiz|Schwiz]] hoisd r au ''Chorn, Fäse'' odr ''Spälz''.<ref name="NAM2">''[[Schweizerisches Idiotikon]],'' Band XIII, Sp.&nbsp;685, Ardiggl ''Dinkel,'' wo au Synonyma schdean ([https://digital.idiotikon.ch/p/lem/230269 Digitalisat]).</ref> == Nama == Dr Nama Dinkl kommd vom [[Althochdeutsch|althochdeitscha]] ''thinkil'' (9. Jh.).<ref name="NAM1">{{cite web|url=https://www.dwds.de/wb/Dinkel |title= Dinkel}}</ref> A andrr Nama, ''Spelz,'' gohd auf a Oigaschafd zruck, mo ma ned mog, s Korn gohd schleachd vo dr Hüll, em Schbelz.<ref name="NAM3">{{cite web|url=https://www.dwds.de/wb/Spelz| title= Spelz}}</ref> Ortsnama wia [[Dinkelsbühl]], [[Dinkelhausen]], [[Dinkelscherben| Dinggelscherba]] odr Berg wia dr [[Dinkelberg]], ond Familienama wia Dinkelacker zoigad d Bedeidong vom Dinkl.<ref name="NAM4">{{cite web| url=https://chiemgaukorn.de/Warum-Dinkel.htm|title=Das Besondere am Urdinkel}}</ref> == Biologii == Dr Dinkl isch a spontane Einkreuzung vo ama Wildgras, em ''Aegilops squarroasa,'' en da ''[[Emmer]]''.<ref name="DAN1">{{cite web| url=https://www.schapfenmuehle.de/index.php?id=5851 |title=Die genetische Herkunft des Dinkel}}</ref> == Bildr == <center><gallery> Spelt.jpg |Dinkl am Halm Datei:2009-06-20 Silvolde 02 dinkel.jpg|Dinkl mid ond ohne Spelz Dinkel Getreide.JPG|Dinklkörnr Dinkelbrot-4.jpg |Dinklbrod Seelen-Biberach-Riss.jpg |Seela aus Dinkl </gallery></center> == Sorda == [[Datei:Illustration Triticum spelta0.jpg|mini|Dinkl <br />''Triticum spelta''<br /><small>Linnaeus, 1753</small> ]] Dr Urdinkl war z wenig standfeschd ond d Erträg z kloi, so isch dr Urdinkl mid Woiza kreuzd worra.<ref name=NAM2 /> Oberkulmer Rotkorn ond Schwobakorn send echde Dinkelsorten. S Franckenkorn isch a Kreizong. En dr deidscha Landwirdschafd send blos Wendrsorda zuaglassa. <ref name=ZUL1>{{cite web|url=https://www.bundessortenamt.de/internet30/fileadmin/Files/PDF/P2_Faltblatt_Erhaltungssorten.pdf|title= Kurzinformationen zu Erhaltungssorten und Erhaltungsmischungen |publisher=Bundessortenamt}}</ref> D Zualassong isch d Voraussedsong fir da gwerblicha Aabau. D genetisch Urschbrenglehoid isch beim Dinkl a Thema, weil d Oigaschafda vom Dinkl, wia Vrdräglichkeid fir d Leid, da Ausschlag drfir isch.<ref name=GEN1>{{cite web|url=https://m.saaten-union.de/data/documents/Dinkel%20und%20Durum/SU-Dinkelbroschüre-2014FINAL.pdf |title=Wie viel Weizen ist im Dinkel?}}</ref> Drneba isch em Dinklmehl ofd au [[Mehl (Getreide)|Woizamehl]] dren<ref name=WEI1>{{Literatur | Autor= | Titel=Wie viel Weizen ist im Dinkel? | Sammelwerk=Brot und Backwaren | Band= | Nummer=04 | Jahr=2010 | Seiten=8}}</ref>, mo billigr ond oifachr z bearboida isch. ;Bilderklärung A lenks ''Rauweizen'' (''Triticum turgidum'')<br /> B drneba ''Hartweizen'' (**Triticum durum'')<br /> C ond ''Polnischer Weizen'' (''Triticum polonicum'') (zwoimol)<br /> D rechds ''Dinkel'' (''Triticum spelta'') {{Clear}} == Aapflanza == [[Datei:Gruenkerndarrhaus.JPG|mini|Greakerndarre]] ;Gschichd [[Datei:391 Triticums L.jpg|mini|Kornsorda em Vrgleich]]Dr Dinkl isch scho en dr [[Bronzezeit|Frühbronzezeit]] (ab 1700 v.&nbsp;Chr.) en dr Schwiz nochgwiesa worra.<ref name=NAM2 /> ;Aafordronga Dr Dinkl kaa au auf Böda wachsa, mo arg karg sen ond emma rauha Klima liegad.<ref name=NAM2 /> ;Arbed Wega de lange Halm daugd dr Dinkl ned bsondrs fir a maschinelle Landwirdschafd. Wann dr Dinkl ooreif gernded wurd, weil r nemme reif werda däd wegem Weddr, odr weil ma Greakern macha will, muaß ma n darra. Dodrfir hods freihr extra Greakerndarre gea. {{Clear}} == Vrwendong == === Essa === ;Reifr Dinkl Dr Dinkl isch wia jedes Mehl z vrwenda.<ref name=DINE1>{{cite web| url=https://www.ndr.de/ratgeber/kochen/warenkunde/Gesundes-beliebtes-Getreide,dinkel122.html| title=Dinkel und Grünkern – ein Korn, zwei Reifegrade}}</ref> ;Greakern Greakern isch ooreif gerndedr Dinkl ond r muaß drockned werra. S ooreif ernda hod au da Grond emma rauha Klima, mo fir s reifa ned ausroichd. : === Medizin === Zwar kenn ma da Dinkl scho lang, abr d [[Hildegard von Bingen]] hod en ned bsondrs empfohla.<ref name=HEI1>{{cite web| url=https://www.akupunktur-hardy.de/hildegard-von-bingen-und-das-maerchen-vom-dinkel/|title=Hildegard von Bingen und das Märchen vom Dinkel}}</ref> Dr Dinkl kaa au Allergia auslösa, r isch ned ohne Gluten.<ref name=HEI2>{{cite web|url=https://www.allergy-guide.com/allergien/nahrungsmittelallergien-unvertraeglichkeiten/getreide|title=Getreide}}</ref> == Nährwerd == Fettgehalt 2,4&nbsp;g, Kohlenhydrate 70&nbsp;g, Gesättigte Fettsäuren 0,4&nbsp;g, Mehrfach ungesättigte Fettsäuren 1,3&nbsp;g, Fettgehalt ungesättigte Fettsäuren 0,4&nbsp;g, Ballaststoff 11&nbsp;g, Zucker 7&nbsp;g, Protein 15&nbsp;g ond 0&nbsp;mg Cholesterin. == Chemii == Em Dinkl send dren: Natrium 8&nbsp;mg, Kalium 388&nbsp;mg, Vitamin A 10&nbsp;IU, Vitamin C 0&nbsp;mg, Kalzium 27&nbsp; mg, Eisen 4,4&nbsp;mg, Vitamin B6 0,2&nbsp;mg, Vitamin B12 0&nbsp;µg, Magnesium 136&nbsp;mg.<ref name=HEI2 /> == Ibrsichd == [[Datei:Triticum spelta - shock (aka).jpg|mini|Dinklmandl]]{{Navigationsleiste | Name= | TITEL = [[Getreide]] ([[Süßgräser]]) |INHALT = [[Emmer]] • [[Weizen|Wisse]] • '''Dinkl''' }} {{Navigationsleiste | Name= | TITEL = [[Getreide|Pseudogetreide]] ([[Süßgräser|Nicht-Süßgräser]]) |INHALT = [[Buchweizen]] (''Fagopyrum esculentum'') • [[Quinoa]] }} == Guck au == * [[Weizen|Weisse]] == Lidradur == * {{Literatur |Herausgeber = Wilfried Seibel|Titel=Warenkunde Getreide – Inhaltsstoffe, Analytik, Reinigung, Trocknung, Lagerung, Vermarktung, Verarbeitung | Verlag = Agrimedia | Jahr = 2005 | ISBN = 3-86037-257-2}} * {{HLS|27659|Dinkel|Autor=Markus Mattmüller, Anne-Marie Dubler}} == Nedsadressa == {{Commons category|Triticum spelta|Dinkl}} * {{cite web|url= http://www.agfdt.de/loads/gc06/wieser.pdf |title=Vergleich von reinen Dinkeln und Dinkel/Weizen-Kreuzungen |author=Herbert Wieser |location= Garching |publisher= Deutsche Forschungsanstalt für Lebensmittelchemie}} * [https://www.urdinkel.ch/de/home Website vo dr IG Dinkl, Bärau] == Mos her isch == <references /> [[Category:Süessgreeser]] [[Category:Getreid]] 1o6nkxk97mhbekbk49zjfdwj5tn7csp 0 73555 1085686 1078264 2026-06-24T17:58:54Z Freigut 8945 /* Schrifte */ akt 1085686 wikitext text/x-wiki [[Datei:Christoph Landolt 2022.jpg|mini|dr Christoph Landolt (2022)]] Dr '''Christoph Matthias Landolt''' (* [[21. März|21. Merz]] [[1966]] z [[Zürich|Züri]]) isch e [[Schweiz|Schwyzer]] Sprochwisseschaftler un Redakter am [[Schweizerisches Idiotikon|Schwyzerische Idiotikon]]. Syt Merz 2022 isch er Scheffredakter vum Idiotikon. == Lääbe un Forschig == Dr Christoph Landolt chunnt us ere alte Zürcher Wyyhändlerfamilie. Uf s Vaters Syte isch dr Forschtwisseschaftler [[Elias Landolt (Forstwissenschaftler)|Elias Landolt]] e Ururgroßvater, dr friejer Zürcher Stadtbresidänt [[Emil Landolt]] e Großunkel zuen em gsii, un uf s Mueters Syte isch dr Syydeninduschtriell [[Johannes Meyer-Rusca]] e Urgroßvater gsii.<ref>Felix Landolt: ''Das Freigut in der Enge. Ein ehemaliges Landgut vor den Toren der Stadt Zürich, seine Besitzer und Bewohner und seine Weinhandlung.'' Zürich 2009.</ref> No dr Matura het er an dr [[Universität Zürich|Uniwersitet Züri]] zerscht mit [[Germanistik|Germanischtik]] aagfange. Derno het er s Fach gwächselt un Verglychendi germanischi Sprochwisseschaft (bim [[Stefan Sonderegger]]), [[Skandinavistik|Nordischi Filology]] un Allgmaini [[Geschichte|Gschicht]] studiert. Vu Merz 1991 bis Ändi 1996 het er am Idiotikon as Studäntischi Hilfschraft gschafft, 1997 isch er Redakter am Idiotikon wore – as Nochfolger vu dr [[Ruth Jörg]]. Vum Februar 2019 bis Februar 2022 het dr Landolt as Redaktionslaiter fungiert,<ref>[https://www.idiotikon.ch/ueber-uns/mitteilungen/576-neue-redaktionsfuehrung ''Neue Redaktionsleitung ''], Mitteilungen des Schweizerischen Idiotikons, 31. Jänner 2019</ref> im Merz 2022 isch er zum Scheffredakter vum Idiotikon ernännt wore.<ref name="chef">[https://www.idiotikon.ch/ueber-uns/mitteilungen/810-neue-redaktionsleitung ''Neue Chefredaktion''], Mitteilungen des Schweizerischen Idiotikons, 1. Merz 2022.</ref> Bi Ufenthalt z New York un z Oxford het er si mit em [[Jiddische Sprache|Jiddisch]] bscheftigt. Syni Forschigsschwärpinkt sin Sprochgschicht un [[Dialektologie|Dialäktology]], [[Lexikologie|Lexikology]], [[Morphologie (Linguistik)|Morfology]], [[Syntax|Sintax]] un [[Sprachwandel|Sprochwandel]], derzu au jiddischi Sproch. Anne 2023 het dr Landolt bim [[Guido Seiler]] an dr Uniwersitet Züri zum Dr. phil. [[Promotion (Doktor)|bromowiert]] mit ere kumulative Dissertation zum Thema «Funktionswörter im Wörterbuch am Beispiel von schweizerdeutsch ''z(ue)''. Lexikographische Beschreibung, metalexikographische Einordnung, lexikographiebasierte Auswertung».<ref>[https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/239341/ Funktionswörter im Wörterbuch am Beispiel von schweizerdeutsch ‹z(ue)› – Lexikographische Beschreibung, metalexikographische Einordnung, lexikographiebasierte Auswertung] im Zurich Open Repository and Archive</ref> Dr Landolt isch assoziiertes Mitglid vum Linguistik Zentrum Zürich (LiZZ)<ref>Linguistik Zentrum Zürich: [https://www.linguistik.uzh.ch/de/about/assoziiertemitglieder.html Assoziierte Mitglieder]</ref> un Mitglid vu dr berotende Fachkommission vum [[Phonogrammarchiv der Universität Zürich|Phonogrammarchiv vu dr Universitet Züri]]<ref>Phonogrammarchiv der Universität Zürich (PAZ): [https://www.phonogrammarchiv.uzh.ch/de/kommission.html Beratende Fachkommission]</ref>, vu dr [[Flurname|Nomenklatur]]<nowiki/>kommission vum Kanton Züri<ref>[https://www.zh.ch/bin/ktzh/rrb/beschluss.pdf?rrbNr=863&name=863&year=2011&_charset_=UTF-8 863. Baudirektion, Kommissionen (Amtsdauer 2011/2015, Wahlen], Auszug aus dem Protokoll des Regierungsrates des Kantons Zürich. Sitzung vom 6. Juli 2011</ref>, vum Schwyzerische Dudenuusschuss<ref>Schweizerischer Verein für die deutsche Sprache SVDS: [http://www.sprachverein.ch/Dudenausschuss.pdf Schweizerischer Dudenausschuss]</ref> un vum Byrot vum Zäntrum fir digitali Lexikografy vu dr dytsche Sproch (Berlin). Derzue isch er Vorstandsmitglid vu dr Gsellschaft fir dytschi Sproch un Literatur z Züri.<ref>Gesellschaft für deutsche Sprache und Literatur in Zürich (GfdSL): [https://www.ds.uzh.ch/de/gfdsl/vorstandsmitglieder.html Vorstandmitglieder]</ref> Im Film ''Omegäng'' vum [[Aldo Gugolz]], wu an dr [[Solothurner Filmtage|Soledurner Filmdääg]] 2024 urufgfiert woren isch un wu s um s Schwyzerdytsch us ganz verschiidene Perspäktyyve goot, chunt er au z Wort.<ref>Pascal Blum: ''Solothurner Filmtage: Vier neue Schweizer Filme, die überraschen.'' In: ''Tages-Anzeiger,'' 22.&nbsp;Januar 2024.</ref> Fascht 15 Johr lang, vu 2004 bis 2019, het si dr Landolt ehrenamtli in dr Zürcher Schwubliothek engaschiert, ere Bibliothek fir homosexuälli Literatur un Film, wu 1985 grindet woren isch.<ref>Serge Kuhn: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/haz-Magazin.pdf Fundgrube Schwubliothek].'' In: HAZ-Magazin 3/12, S. 18 f.</ref><ref>Georg Gindely: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Schwule_Buecher_TA26Apr2011.pdf Schwule Bücher].'' In: ''Tages-Anzeiger,'' 26. April 2011, S. 24.</ref><ref>Nina Seiler: ''[https://www.haz.ch/dateien/2019/03/HAZmagazin12019_online.pdf Nachgefragt bei Christoph Landolt zum Abschied].'' In: HAZ-Magazin 1/2019, S. 24&nbsp;f.</ref> Vum April 2019 bis zum April 2023 isch er Mitglid vu dr Bezirkschilchepfläg Züri gsi.<ref>Reformierti Chilche, Kanton Züri: [https://www.zhref.ch/organisation/landeskirche/bezirke/bkp-zuerich/mitglieder Bezirkskirchenpflege Zürich – Mitglieder]</ref> Fir di [[Grünliberale Partei|Grienliberal Bartei]] het dr Landolt bi dr Zürcher Gmairotswahle am 9. Februar 2014 kandidiert.<ref>[https://www.stadt-zuerich.ch/portal/de/index/politik_u_recht/abstimmungen_u_wahlen/vergangene_termine/140209/resultate_erneuerungswahlen.html?path=wp_resultate_kreis5_gewaehlte_und_nichtgewaehlte&context=standalone Liste der Gewählten und Nichtgewählten im Kreis 7+8. Gemeinderatswahl 9. Februar 2014], Stadt Zürich</ref> Dr Christoph Landolt isch ghyrote un läbt mit sym Mann z Züri. == Schrifte == ; Monografie * mit em [[Hans Bickel]]: ''Schweizerhochdeutsch. Wörterbuch der Standardsprache in der deutschen Schweiz.'' Hg. vom Schweizerischen Verein für die deutsche Sprache. 2., vollständig überarbeitete und erweiterte Aufl. Hrsg. vom Schweizerischen Verein für die deutsche Sprache. Dudenverlag, Berlin 2018 (1. Auflage Mannheim/Zürich 2012). * mit dr Esther Hürlimann, dr Anina Rether, dr Erika Suter, em Daniel Zinnenlauf un em Christian Schoch: ''Fleischli, Luder, Schlumpf. Schweizer Namen – Gründlich erklärt.'' Zürich 2017. * mit em Reto Wilhelm, dr Anina Rether, em Daniel Zinnenlauf un em Andy Roth: ''Ausfahrt Arschwald. Das etwas andere Schweizer Ortsverzeichnis.'' Zürich 2016. * ''Ein Schweizerdeutsches Handwörterbuch? Machbarkeitsstudie zum Projekt einer Kurzausgabe des Schweizerdeutschen Wörterbuchs.'' Zürich 2003 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/VolksausgabeStudie.pdf online]). * mit em Heinz Gallmann, dr Marianne Benz u.&nbsp;a.: ''Schaffhauser Mundartwörterbuch.'' Schaffhausen 2003 ([[Grammatiken und Wörterbücher des Schweizerdeutschen in allgemeinverständlicher Darstellung]] 15). ; Ufsetz * ''Von ze tuonne zu z tüe(nd) – und zu z tue. Das schweizerdeutsche Gerundium diachronisch, diatopisch, morphologisch.'' In: ''Zeitschrift für deutsche Dialektologie und Linguistik'' 92 (2025), S.&nbsp;224–262 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Landolt_Das_schweizerdeutsche_Gerundium_ZDL92-2025.pdf online]). * ''Jiddisch.'' In: [[Elvira Glaser]], Johannes Kabatek, Barbara Sonnenhauser (Hrsg.): ''Sprachenräume der Schweiz.'' Band 1: ''Sprachen.'' Tübingen 2024, S.&nbsp;267–295 ([[doi:10.24053/9783381104024]]). * ''„Als Ziel gilt, den Wortinhalt allseits auszuleuchten, auch kleinste Facetten sichtbar zu machen“ – Funktionswörter im Schweizerischen Idiotikon / Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache.'' In: ''Lexicographica'' 39 (2023), S.&nbsp;315–362 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Landolt_Funktionswoerter_im_Schweizerischen_Idiotikon_Lexicographica39-2023.pdf online]). * mit em Tobias Roth: ''Schweizerisches Idiotikon – Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache.'' I: ''Germanistische Dialektlexikographie zu Beginn des 21.&nbsp;Jahrhunderts.'' Ug. vu dr Alexandra N. Lenz und em Philipp Stöckle. Steiner, Stuttgart 2021 (ZDL-Beihefte, Band 181), ISBN 978-3-515-12911-4, S.&nbsp;143–173 ([[doi:10.25162/9783515129206]]). (Do au no e Version ergänzt um e Byspilartikel un um Materialbyspil: [https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Landolt-Roth_2021.pdf online]). * ''Jiddisch.'' I: Janet Duke (Ug.): ''EuroComGerm. Germanische Sprachen lesen lernen.'' Band 2: ''Seltener gelernte germanische Sprachen. Afrikaans, Färöisch, Friesisch, Jenisch, Jiddisch, Limburgisch, Luxemburgisch, Niederdeutsch, Nynorsk.'' Shaker, Düren 2019, S.&nbsp;127–160 und 298 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Jiddisch_Landolt_EuroComGerm_Bd2.pdf online]). * ''Fast so vielfältig wie die Flurnamen: Die Schreibweise auf den Landeskarten. Eidgenössische Regeln und kantonale Ausnahmen.'' In: ''Sprachspiegel'' 72 (2016), S.&nbsp;139–146 ([https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=sps-002:2016:72::310#164 online]). * mit dr Claudia Bucheli Berger: ''Dialekt und Konfession in der Deutschschweiz.'' In: Eli­sabeth Frieben, Ulrich Kanz, Barbara Neuber, Ludwig Zehetner (Hgg.): ''Dialekt und Religion. Beiträge zum 5. dialektologischen Symposium im Bayerischen Wald.'' Walderbach, Juni 2012. Regensburg 2014 (Regensburger Dialektforum 20), S. 73–94 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Dialekt_und_Konfession.pdf online]). * ''«Dis gelt ist ouch den burgern genzlich vergulten.» Die Partizipia Präteriti der Reihe IIIb mit Ablaut u im Alemannischen.'' In: Zeitschrift für deutsche Philologie 132 (2013), S. 401–416 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/gehulfen_ZfdPh_132_2013.pdf online]). * ''Das Schweizerische Idiotikon – ein diachrones Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache.'' In: Mitteilungen des Deutschen Germanistenverbandes 57/4 (2010): Historische Lexiko­graphie des Deutschen, hg. von Holger Runow, S. 410–418 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/SchweizerischesIdiotikon_MDG57_2010.pdf online]). * ''Dialektale Morphologie und Morphonologie im Wandel – Beispiel Zürichdeutsch.'' In: Alemannische Dialektologie: Wege in die Zukunft. Beiträge zur 16. Tagung für alemannische Dialektologie in Freiburg/Fribourg vom 07.–10.09.2008. Hg. von Helen Christen, Sibylle Germann, Walter Haas, Nadia Montefiori, Hans Ruef. Stuttgart 2010 (ZDL-Beiheft 141), S. 97–113 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/ZuerichdeutscherMundartwandel1_ZDL-B_141.pdf online]). * ''Neuere Entwicklungen in der historischen Dialektlexikographie des Deutschen.'' In: Lexicographica 23 (2007), S. 151–172 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/HistorischeDialektlexikographie_Lexicographica23_2007.pdf online]). * ''Eine Kurzausgabe des Schweizerdeutschen Wörterbuchs? Zusammenfassung einer Machbarkeitsstudie.'' In: Schweizerdeutsches Wörterbuch. Bericht über das Jahr 2003, Zürich 2004, S. 23–37 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/VolksausgabeAufsatz_IdJB2003-4.pdf online]). ; Idiotikon-Artikel * Band XV: ''Wëlf, Wolf, Wolferli, Wolfteren, walgelen, Wilgel, wulgǟr, wülgren, walsen I, wälsen, Wels, wülsen'' * Band XVI: ''wan II, wan III, wan IV, wann III, wannen III, Über-Wind'' (mit ''Winden, winden, windsch, Windlen''), ''windikieren, Wund, War II, war, Warianten, wir, Wardi, wärdidschen, Werd, wërd / wërt I, Wërdaschen, wërden II, Gegen-wart, Wartolf, -wërt II / -wërts, Wertel, wërtieren, Ant-Wort'' (mit ''antworten/antwürten I''), ''ant-würten II'' (mit ''gegen-würtig''), ''was, Wīs II'' (mit ''wīsen I''), ''wīs'' (mit ''Wīsheit''), ''Ver-wīss'' (mit ''ver-wīssen''), ''Wīsen III, wīsen IV'' (mit ''Wīset, Wīseten''), ''wīsen V, Spī- (Spinn-)Wätteren, wättjen, Wett I'' (''Ge-Wett;'' mit ''wetten II''), ''Weter, Wetti III, Wettling, Ge-wëtt'' (mit ''wëtten''), ''wieten'' (mit ''wettig''), ''Witschel, witscheren, wōtschen, wottschen, wȫtsch, wätschgen, Wätschger, Wätschgi, witschgen II, Witschger, wēwelen, Ge-wīwen, wāx, Wax, wax, Wix, wix, woxen, X, x-x, Xaver, Xilofōn, Xëmpel, Xander I, Xander II, Xandīnen, xinggfīrlen, Xantippen'' * Band XVII: ''Z, z I, z II, z III'' (mit ''za, zä, zei, zi, zie, zo, zu, zui, zü, Zi[zi]''), ''Zeo, zi II, Zīa, ziō, Zō, Zuāv, zue / ze II / z IV'' (mit ''zue-ze, zuenig''), ''zīhen, ziehen, Ziel II, Zilp, Zolp, Zulp, Celsius, Zëlt IV, Zëlt V, Zëlten II, Zeno, Zën, Zënōr, Zein'' (mit ''Zeinen''), ''Zin(n), zin-zin, Zīna I, Zīna II, Zinnen, zinnen IV–VIII, Zinerāli, Zinnien, Ziniggelen, Zinober, Zōn, Zōnen, Zona, Zunnen, Zunft'' ; «Wortgschiichde» * Via Websyte vum Schwyzerischen Idiotikon cha mer au e Zyylede vu Wortgschichde vum Landolt in dr glychnamige Rubrik läse.<ref>[https://www.idiotikon.ch/wortgeschichten/wortgeschichten-register Wortgeschichten] uf idiotikon.ch</ref> == Literatur == * Gabriela Frischknecht: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Oberlaender_pfluecken_Sidebeeri_ZO28Sept2011.pdf Oberländer pflücken Sidebeeri.]'' In: ''Zürcher Oberländer,'' 28. September 2011, S. 3 * Bettina Leinenbach: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Wortjaeger_Beobachter_6-2012.pdf «Wenn ich sage, ich arbeite beim Idiotikon, grinsen viele.»]'' In: ''Beobachter'' Nr. 6/2012, S. 24 f. * Thomas Widmer: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Tagi_Landolt_Id_2016.pdf Herr Zue.]'' In: ''Tages-Anzeiger,'' 20. Juni 2016, S. 17 * Yvonne Beck: ''[https://www.yumpu.com/de/document/read/57119119/cruiser-im-maerz-2017 Interview: Zu Besuch in der Schwubliothek.]'' In: ''Cruiser,'' Merz 2017, S. 20–22 * Hans Jürg Zinsli: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Kulturtipp_9_2024.pdf Der Dialekt-Erklärer.]'' In: ''Kulturtipp'' 9, 2024, S. 10 * [https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/DieZeit_50_2025.pdf ''»Am Bütschgi beißt man sich dann fest!«''] D Sarah Jäggi im Gsprööch mit em Christoph Landolt. I: ''[[Die Zeit]]'' (Schwyzer Usgob) Nr. 50/2025, S.&nbsp;16. == Weblink == * [https://www.idiotikon.ch/ueber-uns/team/christoph-landolt dr Christoph Landolt] bim Schwyzerische Idiotikon == Fueßnote == <references /> {{Navigationsleiste Redaktoren und Redaktorinnen am Schweizerischen Idiotikon}} {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Landolt, Christoph}} [[Kategorie:Sprochwüsseschaftler]] [[Kategorie:Lexikograf]] [[Kategorie:Dialäktoloog]] [[Kategorie:Bibliothekar]] [[Kategorie:Zürcher]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:GLP-Mitgliid]] [[Kategorie:Maa]] [[Kategorie:Läbigi Person]] h75ozk1eltfx7my7m9kywjw2e8ffi9b 1085687 1085686 2026-06-24T18:05:28Z Freigut 8945 /* Lääbe un Forschig */ stimmd des esoo? 1085687 wikitext text/x-wiki [[Datei:Christoph Landolt 2022.jpg|mini|dr Christoph Landolt (2022)]] Dr '''Christoph Matthias Landolt''' (* [[21. März|21. Merz]] [[1966]] z [[Zürich|Züri]]) isch e [[Schweiz|Schwyzer]] Sprochwisseschaftler un Redakter am [[Schweizerisches Idiotikon|Schwyzerische Idiotikon]]. Syt Merz 2022 isch er Scheffredakter vum Idiotikon. == Lääbe un Forschig == Dr Christoph Landolt chunnt us ere alte Zürcher Wyyhändlerfamilie. Uf s Vaters Syte isch dr Forschtwisseschaftler [[Elias Landolt (Forstwissenschaftler)|Elias Landolt]] e Ururgroßvater, dr friejer Zürcher Stadtbresidänt [[Emil Landolt]] e Großunkel zuen em gsii, un uf s Mueters Syte isch dr Syydeninduschtriell [[Johannes Meyer-Rusca]] e Urgroßvater gsii.<ref>Felix Landolt: ''Das Freigut in der Enge. Ein ehemaliges Landgut vor den Toren der Stadt Zürich, seine Besitzer und Bewohner und seine Weinhandlung.'' Zürich 2009.</ref> No dr Matura het er an dr [[Universität Zürich|Uniwersitet Züri]] zerscht mit [[Germanistik|Germanischtik]] aagfange. Derno het er s Fach gwächselt un Verglychendi germanischi Sprochwisseschaft (bim [[Stefan Sonderegger]]), [[Skandinavistik|Nordischi Filology]] un Allgmaini [[Geschichte|Gschicht]] studiert. Vu Merz 1991 bis Ändi 1996 het er am Idiotikon as Studäntischi Hilfschraft gschafft, 1997 isch er Redakter am Idiotikon wore – as Nochfolger vu dr [[Ruth Jörg]]. Vum Februar 2019 bis Februar 2022 het dr Landolt as Redaktionslaiter fungiert,<ref>[https://www.idiotikon.ch/ueber-uns/mitteilungen/576-neue-redaktionsfuehrung ''Neue Redaktionsleitung ''], Mitteilungen des Schweizerischen Idiotikons, 31. Jänner 2019</ref> im Merz 2022 isch er zum Scheffredakter vum Idiotikon ernännt wore.<ref name="chef">[https://www.idiotikon.ch/ueber-uns/mitteilungen/810-neue-redaktionsleitung ''Neue Chefredaktion''], Mitteilungen des Schweizerischen Idiotikons, 1. Merz 2022.</ref> Bi Ufenthalt z New York un z Oxford het er si mit em [[Jiddische Sprache|Jiddisch]] bscheftigt. Syni Forschigsschwärpinkt sin Sprochgschicht un [[Dialektologie|Dialäktology]], [[Lexikologie|Lexikology]], [[Morphologie (Linguistik)|Morfology]], [[Syntax|Sintax]] un [[Sprachwandel|Sprochwandel]], derzu au jiddischi Sproch. Anne 2023 het dr Landolt bim [[Guido Seiler]] an dr Uniwersitet Züri zum Dr. phil. [[Promotion (Doktor)|bromowiert]] mit ere kumulative Dissertation zum Thema «Funktionswörter im Wörterbuch am Beispiel von schweizerdeutsch ''z(ue)''. Lexikographische Beschreibung, metalexikographische Einordnung, lexikographiebasierte Auswertung».<ref>[https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/239341/ Funktionswörter im Wörterbuch am Beispiel von schweizerdeutsch ‹z(ue)› – Lexikographische Beschreibung, metalexikographische Einordnung, lexikographiebasierte Auswertung] im Zurich Open Repository and Archive</ref> Dr Landolt isch assoziiertes Mitglid vum Linguistik Zentrum Zürich (LiZZ)<ref>Linguistik Zentrum Zürich: [https://www.linguistik.uzh.ch/de/about/assoziiertemitglieder.html Assoziierte Mitglieder]</ref> un Mitglid vu dr berotende Fachkommission vum [[Phonogrammarchiv der Universität Zürich|Phonogrammarchiv vu dr Universitet Züri]]<ref>Phonogrammarchiv der Universität Zürich (PAZ): [https://www.phonogrammarchiv.uzh.ch/de/kommission.html Beratende Fachkommission]</ref>, vu dr [[Flurname|Nomenklatur]]<nowiki/>kommission vum Kanton Züri<ref>[https://www.zh.ch/bin/ktzh/rrb/beschluss.pdf?rrbNr=863&name=863&year=2011&_charset_=UTF-8 863. Baudirektion, Kommissionen (Amtsdauer 2011/2015, Wahlen], Auszug aus dem Protokoll des Regierungsrates des Kantons Zürich. Sitzung vom 6. Juli 2011</ref>, vum Schwyzerische Dudenuusschuss<ref>Schweizerischer Verein für die deutsche Sprache SVDS: [http://www.sprachverein.ch/Dudenausschuss.pdf Schweizerischer Dudenausschuss]</ref> un vum Byrot vum Zäntrum fir digitali Lexikografy vu dr dytsche Sproch (Berlin). Derzue isch er Vorstandsmitglid vu dr Gsellschaft fir dytschi Sproch un Literatur z Züri<ref>Gesellschaft für deutsche Sprache und Literatur in Zürich (GfdSL): [https://www.ds.uzh.ch/de/gfdsl/vorstandsmitglieder.html Vorstandmitglieder]</ref> un filologische Beroter vu dr Edition vum [[Heinrich Bullinger]] sym Briefwägsel. Im Film ''Omegäng'' vum [[Aldo Gugolz]], wu an dr [[Solothurner Filmtage|Soledurner Filmdääg]] 2024 urufgfiert woren isch un wu s um s Schwyzerdytsch us ganz verschiidene Perspäktyyve goot, chunt er au z Wort.<ref>Pascal Blum: ''Solothurner Filmtage: Vier neue Schweizer Filme, die überraschen.'' In: ''Tages-Anzeiger,'' 22.&nbsp;Januar 2024.</ref> Fascht 15 Johr lang, vu 2004 bis 2019, het si dr Landolt ehrenamtli in dr Zürcher Schwubliothek engaschiert, ere Bibliothek fir homosexuälli Literatur un Film, wu 1985 grindet woren isch.<ref>Serge Kuhn: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/haz-Magazin.pdf Fundgrube Schwubliothek].'' In: HAZ-Magazin 3/12, S. 18 f.</ref><ref>Georg Gindely: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Schwule_Buecher_TA26Apr2011.pdf Schwule Bücher].'' In: ''Tages-Anzeiger,'' 26. April 2011, S. 24.</ref><ref>Nina Seiler: ''[https://www.haz.ch/dateien/2019/03/HAZmagazin12019_online.pdf Nachgefragt bei Christoph Landolt zum Abschied].'' In: HAZ-Magazin 1/2019, S. 24&nbsp;f.</ref> Vum April 2019 bis zum April 2023 isch er Mitglid vu dr Bezirkschilchepfläg Züri gsi.<ref>Reformierti Chilche, Kanton Züri: [https://www.zhref.ch/organisation/landeskirche/bezirke/bkp-zuerich/mitglieder Bezirkskirchenpflege Zürich – Mitglieder]</ref> Fir di [[Grünliberale Partei|Grienliberal Bartei]] het dr Landolt bi dr Zürcher Gmairotswahle am 9. Februar 2014 kandidiert.<ref>[https://www.stadt-zuerich.ch/portal/de/index/politik_u_recht/abstimmungen_u_wahlen/vergangene_termine/140209/resultate_erneuerungswahlen.html?path=wp_resultate_kreis5_gewaehlte_und_nichtgewaehlte&context=standalone Liste der Gewählten und Nichtgewählten im Kreis 7+8. Gemeinderatswahl 9. Februar 2014], Stadt Zürich</ref> Dr Christoph Landolt isch ghyrote un läbt mit sym Mann z Züri. == Schrifte == ; Monografie * mit em [[Hans Bickel]]: ''Schweizerhochdeutsch. Wörterbuch der Standardsprache in der deutschen Schweiz.'' Hg. vom Schweizerischen Verein für die deutsche Sprache. 2., vollständig überarbeitete und erweiterte Aufl. Hrsg. vom Schweizerischen Verein für die deutsche Sprache. Dudenverlag, Berlin 2018 (1. Auflage Mannheim/Zürich 2012). * mit dr Esther Hürlimann, dr Anina Rether, dr Erika Suter, em Daniel Zinnenlauf un em Christian Schoch: ''Fleischli, Luder, Schlumpf. Schweizer Namen – Gründlich erklärt.'' Zürich 2017. * mit em Reto Wilhelm, dr Anina Rether, em Daniel Zinnenlauf un em Andy Roth: ''Ausfahrt Arschwald. Das etwas andere Schweizer Ortsverzeichnis.'' Zürich 2016. * ''Ein Schweizerdeutsches Handwörterbuch? Machbarkeitsstudie zum Projekt einer Kurzausgabe des Schweizerdeutschen Wörterbuchs.'' Zürich 2003 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/VolksausgabeStudie.pdf online]). * mit em Heinz Gallmann, dr Marianne Benz u.&nbsp;a.: ''Schaffhauser Mundartwörterbuch.'' Schaffhausen 2003 ([[Grammatiken und Wörterbücher des Schweizerdeutschen in allgemeinverständlicher Darstellung]] 15). ; Ufsetz * ''Von ze tuonne zu z tüe(nd) – und zu z tue. Das schweizerdeutsche Gerundium diachronisch, diatopisch, morphologisch.'' In: ''Zeitschrift für deutsche Dialektologie und Linguistik'' 92 (2025), S.&nbsp;224–262 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Landolt_Das_schweizerdeutsche_Gerundium_ZDL92-2025.pdf online]). * ''Jiddisch.'' In: [[Elvira Glaser]], Johannes Kabatek, Barbara Sonnenhauser (Hrsg.): ''Sprachenräume der Schweiz.'' Band 1: ''Sprachen.'' Tübingen 2024, S.&nbsp;267–295 ([[doi:10.24053/9783381104024]]). * ''„Als Ziel gilt, den Wortinhalt allseits auszuleuchten, auch kleinste Facetten sichtbar zu machen“ – Funktionswörter im Schweizerischen Idiotikon / Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache.'' In: ''Lexicographica'' 39 (2023), S.&nbsp;315–362 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Landolt_Funktionswoerter_im_Schweizerischen_Idiotikon_Lexicographica39-2023.pdf online]). * mit em Tobias Roth: ''Schweizerisches Idiotikon – Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache.'' I: ''Germanistische Dialektlexikographie zu Beginn des 21.&nbsp;Jahrhunderts.'' Ug. vu dr Alexandra N. Lenz und em Philipp Stöckle. Steiner, Stuttgart 2021 (ZDL-Beihefte, Band 181), ISBN 978-3-515-12911-4, S.&nbsp;143–173 ([[doi:10.25162/9783515129206]]). (Do au no e Version ergänzt um e Byspilartikel un um Materialbyspil: [https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Landolt-Roth_2021.pdf online]). * ''Jiddisch.'' I: Janet Duke (Ug.): ''EuroComGerm. Germanische Sprachen lesen lernen.'' Band 2: ''Seltener gelernte germanische Sprachen. Afrikaans, Färöisch, Friesisch, Jenisch, Jiddisch, Limburgisch, Luxemburgisch, Niederdeutsch, Nynorsk.'' Shaker, Düren 2019, S.&nbsp;127–160 und 298 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Jiddisch_Landolt_EuroComGerm_Bd2.pdf online]). * ''Fast so vielfältig wie die Flurnamen: Die Schreibweise auf den Landeskarten. Eidgenössische Regeln und kantonale Ausnahmen.'' In: ''Sprachspiegel'' 72 (2016), S.&nbsp;139–146 ([https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=sps-002:2016:72::310#164 online]). * mit dr Claudia Bucheli Berger: ''Dialekt und Konfession in der Deutschschweiz.'' In: Eli­sabeth Frieben, Ulrich Kanz, Barbara Neuber, Ludwig Zehetner (Hgg.): ''Dialekt und Religion. Beiträge zum 5. dialektologischen Symposium im Bayerischen Wald.'' Walderbach, Juni 2012. Regensburg 2014 (Regensburger Dialektforum 20), S. 73–94 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Dialekt_und_Konfession.pdf online]). * ''«Dis gelt ist ouch den burgern genzlich vergulten.» Die Partizipia Präteriti der Reihe IIIb mit Ablaut u im Alemannischen.'' In: Zeitschrift für deutsche Philologie 132 (2013), S. 401–416 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/gehulfen_ZfdPh_132_2013.pdf online]). * ''Das Schweizerische Idiotikon – ein diachrones Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache.'' In: Mitteilungen des Deutschen Germanistenverbandes 57/4 (2010): Historische Lexiko­graphie des Deutschen, hg. von Holger Runow, S. 410–418 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/SchweizerischesIdiotikon_MDG57_2010.pdf online]). * ''Dialektale Morphologie und Morphonologie im Wandel – Beispiel Zürichdeutsch.'' In: Alemannische Dialektologie: Wege in die Zukunft. Beiträge zur 16. Tagung für alemannische Dialektologie in Freiburg/Fribourg vom 07.–10.09.2008. Hg. von Helen Christen, Sibylle Germann, Walter Haas, Nadia Montefiori, Hans Ruef. Stuttgart 2010 (ZDL-Beiheft 141), S. 97–113 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/ZuerichdeutscherMundartwandel1_ZDL-B_141.pdf online]). * ''Neuere Entwicklungen in der historischen Dialektlexikographie des Deutschen.'' In: Lexicographica 23 (2007), S. 151–172 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/HistorischeDialektlexikographie_Lexicographica23_2007.pdf online]). * ''Eine Kurzausgabe des Schweizerdeutschen Wörterbuchs? Zusammenfassung einer Machbarkeitsstudie.'' In: Schweizerdeutsches Wörterbuch. Bericht über das Jahr 2003, Zürich 2004, S. 23–37 ([https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/VolksausgabeAufsatz_IdJB2003-4.pdf online]). ; Idiotikon-Artikel * Band XV: ''Wëlf, Wolf, Wolferli, Wolfteren, walgelen, Wilgel, wulgǟr, wülgren, walsen I, wälsen, Wels, wülsen'' * Band XVI: ''wan II, wan III, wan IV, wann III, wannen III, Über-Wind'' (mit ''Winden, winden, windsch, Windlen''), ''windikieren, Wund, War II, war, Warianten, wir, Wardi, wärdidschen, Werd, wërd / wërt I, Wërdaschen, wërden II, Gegen-wart, Wartolf, -wërt II / -wërts, Wertel, wërtieren, Ant-Wort'' (mit ''antworten/antwürten I''), ''ant-würten II'' (mit ''gegen-würtig''), ''was, Wīs II'' (mit ''wīsen I''), ''wīs'' (mit ''Wīsheit''), ''Ver-wīss'' (mit ''ver-wīssen''), ''Wīsen III, wīsen IV'' (mit ''Wīset, Wīseten''), ''wīsen V, Spī- (Spinn-)Wätteren, wättjen, Wett I'' (''Ge-Wett;'' mit ''wetten II''), ''Weter, Wetti III, Wettling, Ge-wëtt'' (mit ''wëtten''), ''wieten'' (mit ''wettig''), ''Witschel, witscheren, wōtschen, wottschen, wȫtsch, wätschgen, Wätschger, Wätschgi, witschgen II, Witschger, wēwelen, Ge-wīwen, wāx, Wax, wax, Wix, wix, woxen, X, x-x, Xaver, Xilofōn, Xëmpel, Xander I, Xander II, Xandīnen, xinggfīrlen, Xantippen'' * Band XVII: ''Z, z I, z II, z III'' (mit ''za, zä, zei, zi, zie, zo, zu, zui, zü, Zi[zi]''), ''Zeo, zi II, Zīa, ziō, Zō, Zuāv, zue / ze II / z IV'' (mit ''zue-ze, zuenig''), ''zīhen, ziehen, Ziel II, Zilp, Zolp, Zulp, Celsius, Zëlt IV, Zëlt V, Zëlten II, Zeno, Zën, Zënōr, Zein'' (mit ''Zeinen''), ''Zin(n), zin-zin, Zīna I, Zīna II, Zinnen, zinnen IV–VIII, Zinerāli, Zinnien, Ziniggelen, Zinober, Zōn, Zōnen, Zona, Zunnen, Zunft'' ; «Wortgschiichde» * Via Websyte vum Schwyzerischen Idiotikon cha mer au e Zyylede vu Wortgschichde vum Landolt in dr glychnamige Rubrik läse.<ref>[https://www.idiotikon.ch/wortgeschichten/wortgeschichten-register Wortgeschichten] uf idiotikon.ch</ref> == Literatur == * Gabriela Frischknecht: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Oberlaender_pfluecken_Sidebeeri_ZO28Sept2011.pdf Oberländer pflücken Sidebeeri.]'' In: ''Zürcher Oberländer,'' 28. September 2011, S. 3 * Bettina Leinenbach: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Wortjaeger_Beobachter_6-2012.pdf «Wenn ich sage, ich arbeite beim Idiotikon, grinsen viele.»]'' In: ''Beobachter'' Nr. 6/2012, S. 24 f. * Thomas Widmer: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Tagi_Landolt_Id_2016.pdf Herr Zue.]'' In: ''Tages-Anzeiger,'' 20. Juni 2016, S. 17 * Yvonne Beck: ''[https://www.yumpu.com/de/document/read/57119119/cruiser-im-maerz-2017 Interview: Zu Besuch in der Schwubliothek.]'' In: ''Cruiser,'' Merz 2017, S. 20–22 * Hans Jürg Zinsli: ''[https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/Kulturtipp_9_2024.pdf Der Dialekt-Erklärer.]'' In: ''Kulturtipp'' 9, 2024, S. 10 * [https://www.idiotikon.ch/Texte/Landolt/DieZeit_50_2025.pdf ''»Am Bütschgi beißt man sich dann fest!«''] D Sarah Jäggi im Gsprööch mit em Christoph Landolt. I: ''[[Die Zeit]]'' (Schwyzer Usgob) Nr. 50/2025, S.&nbsp;16. == Weblink == * [https://www.idiotikon.ch/ueber-uns/team/christoph-landolt dr Christoph Landolt] bim Schwyzerische Idiotikon == Fueßnote == <references /> {{Navigationsleiste Redaktoren und Redaktorinnen am Schweizerischen Idiotikon}} {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Landolt, Christoph}} [[Kategorie:Sprochwüsseschaftler]] [[Kategorie:Lexikograf]] [[Kategorie:Dialäktoloog]] [[Kategorie:Bibliothekar]] [[Kategorie:Zürcher]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:GLP-Mitgliid]] [[Kategorie:Maa]] [[Kategorie:Läbigi Person]] jh6sthvn10ercr7k0n8txlg44zw6d1q 0 81546 1085625 1068996 2026-06-24T14:28:56Z Jcb 356 1085625 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Hoochschuel Pforze}} {{Infobox Hochschule | Name = Hochschule Pforzheim | Logo = HS_PF_Logo_Grau.jpg | Motto = | Gründungsdatum = 1877 | Adresse = Tiefenbronner Straße 65 | Ort = [[Datei:Wappen_Pforzheim.svg|17px]] [[Pforzheim|Pforze]] | Bundesland = {{DE-BW}} | Staat = {{DEU}} | Leitung = <br/> * Ulrich Jautz <small>(Räkter)</small> * Hanno Weber <small>(Proräkter)</small> * Bernd Welter <small>(Chanzler)</small> | Leitungstitel = | Studentenzahl = 6112 <small>(WS 2018/19)</small><ref>{{Internetquelle |url=https://www.statistik-bw.de/Service/Veroeff/Statistische_Berichte/323419001.pdf |titel=Studierende an baden-württembergischen Hochschulen im Wintersemester 2018/19 |abruf=2020-08-19}}</ref> | Mitarbeiterzahl = 526 <small>''(+ rund 250 Leerbeufdraiti)''</small> | davon Professoren = 196 | Trägerschaft = staatli | Jahresetat = | Netzwerke = | Website = [http://www.hs-pforzheim.de/ www.hs-pforzheim.de] }} {{Dialekt|Markgräflerisch|Markgräflerisch|Undermarkgreflerisch}} D '''Hoochschuel Pforze – Gstaltig, Tächnik, Wiirtschaft un Räächt''' (dytsch ''Hochschule Pforzheim – Gestaltung, Technik, Wirtschaft und Recht'', änglisch ''Pforzheim University'') isch e staatliche [[Hochschule|Hoochschuel]] vum Land [[Baden-Württemberg|Baade-Wiirtebäärg]]. Si isch in drei Fakulteete gliideret: Gstaltig, Tächnik un Wiirtschaft un Rächt. == Gschiicht == === Grindig im Grooßherzoogduum Baade === Di anne 1877 dur dr Grooßherzoog [[Friedrich I. (Baden, Großherzog)|Friedrich I.]] z [[Pforzheim|Pforze]] grindet ''Grooßherzoogli Chunschtgwäärbschuel un Fachschuele fir d Metallinduschtry'' het in eerschter Linie Fachchreft fir di Pforzemer Schmuck- un Uureninduschtry sollen uusbilde. Si isch 1937 in ''Badische Kunstgewerbeschule'', 1940 in ''Staatliche Meisterschule'' un 1952 in ''Vereinigte Goldschmiede-, Kunst- und Werkschule'' umgnännt woore. === Uuswytig unNeistrukturierig noch em Zweete Wältchrieg === Anne 1963 isch di Staatli Heecher Wiirtschaftsfachschuel grindet woore. 1971 isch us dr Chunschtgwäärbschuel un andere Voorgänger-Inschtituzioon d Fachhoochschuel fir Gstaltig woore. Di eemoolig Heecher Wiirtschaftsschuel isch in d Fachhoochschuel fir Wiirtschaft iberfiert woore. Anne 1992 sin d Fachhoochschuel fir Gstaltig un d Fachhoochschuel fir Wirtschaft unter Grindig vun ere neie Fakulteet fir Tächnik as ''Fachhochschule Pforzheim – Hochschule für Gestaltung, Technik und Wirtschaft'' zämegfiert woore. 1995 sin ingenieurwisseschaftligi Stuudiegäng yygfiert woore. 1996 het mer dr Leerbedriib im Stuudingang Wiirtschaftsräächt ufgnuu. Anne 2005 isch d Fachhoochschuel in ''Hochschule Pforzheim – Gestaltung, Technik, Wirtschaft und Recht'' umgnännt woore. === Internazionaali Profilierig === D Hoochschuel kooperiert mit iiber 100 Paartneruniversiteete. Si het si as aini vu dr eerschte wältwyt<ref>[http://www.unprme.org/participants/view-participants.php?partid=101 Yydrag vum offiziälle United Nations Global Compact PRME-Unterstitzerverzaichnis mit aktuällem Unterzaichner-Mitgliidsstatus, mit Link zum letschte vereffetligte ''Sharing Information on Progress'' (SIP)-Briicht]</ref> verpfliichtet, d „Principles for Responsible Management Education“ yyzhalte, wu vu dr [[Vereinte Nationen|UNO]] as Dail vu dr ''Global Compact Initiative'' iniziiert woore sin. Syter 2012 isch si as „familiegräächti Hoochschuel“ zertifiziert.<ref>[http://www.login.beruf-und-familie.de/services.php?s=kurzportrait&ae=930200 Zertifikaat un Chuurzportrait ''audit familiengerechte hochschule'' fir d Hoochschuel Pforze]</ref> == Fakulteete == D Hoochschuel bietet 29 Bachelor- un 17 Masterstuudiegäng in dääne Fakulteete aa:<ref>{{Internetquelle |autor=Hochschule Pforzheim |url=https://www.hs-pforzheim.de/studium/vor_dem_studium/studienangebot_bachelor/ |titel=Studiengänge |datum=2018-11-25 |abruf=2018-11-25}}</ref> * Fakulteet fir Gstaltig (700 Studänte*ne) * Fakulteet fir Tächnik (2.100 Studänte*ne) * Fakulteet fir Wiirtschaft un Rächt (3.200 Studänte*ne) D Fakulteet fir Wiirtschaft un Rächt isch vu dr Association to Advance Collegiate Schools of Business akkreditiert. Dodermit isch d Hoochschuel Pforze aini vu bundeswyt elf Hoochschuele, wi fir ain vu dr internazionaal hegschte Qualiteetsstandard fir Wiirtschaftshoochschuele akkreditiert wooren isch. Di tächnische Stuudiegäng sin vu dr ASIIN, di bedriibswiirtschaftlige Stuudiegäng vu dr AQAS akkreditiert. == Standoort == * Tiefenbronner Straße 65 un 66 ** Hauptsitz vu dr Hoochschuel un dr Fakulteete fir Tächnik un fir Wiirtschaft un Rächt ** Zäntraali Hoochschuelbiblioteek un Audimax ** Hoochschuelverwaltig, Räkteraat, StudiCenter un Briefigsamt, Akadeemisch Uuslandsamt, Räächtsamt, Hoochschuelinformazioonszäntrum / Rächezäntrum (HIZ) ** Inschtitut fir Främdsprooche (IFS), Inschtitut fir Aagwändti Foorschig (IAF), Schmucktächnoloogisch Inschtitut (STI), Institute for Human Engineering & Empathic Design Pforzheim (heedPF) … ** AStA / Verfasste Studierendenschaft un Iniziatiive-Biro ** Inschtitut fir Industrial Ecology (INEC) ** Haupt-Mensa un Cafeteria * Holzgartenstraße 36 ** Hauptsitz vu dr Fakulteet fir Gstaltig ** Biblioteek zum Beraich Chunscht un Design * Eutinger Straße 111 (G3) ** Fakulteet fir Gstaltig (Masterstuudiegang "Transportation Design") * Östliche Karl-Friedrich-Straße 24 (G2) ** Ussestelle vu dr Fakulteete fir Tächnik un Gstaltig ** Laboor un Wäärchstätte vum Stuudiegang Moodi ** Biro un Laboor vu dr Fachberaich IT, WI un MB ** Foorschigsprojäkt vum kooperatiive Promozioonkolleeg&nbsp;„Entwurf und Architektur eingebetteter Systeme (EAES)“ mit dr Universiteet Dibenga ** Institute for Human Engineering & Empathic Design (HEED), gfeerderet vu dr Karl-Schlecht-Stiftig ** Grinderwäärch – Zäntrum fir Unternämesgrindig vu dr Hoochschuel Pforze * Emma-Jäger-Straße 20 ** EMMA – Kreativzäntrum Pforze == Lyt == * Hanno Beck (* 1966), Profässer fir Volkswiirtschaftsleer * Thomas Gerlach (* 1959 oder 1960), Profässer fir ''Industrial Design'' un ''Creative Direction'' * Bernhard Jablonski (* 1924), Profässer fir ''Industrie Design'', Räkter vu dr FH 1976–1985, Grinder vum ''Transportation Design'' * Mario Schmidt (* 1960), Profässer fir ekoloogischi Unterämesfierig, Laiter vum Inschtitut fir Industrial Ecology (INEC) * Johann Stockhammer (* 1960), Profässer fir Moodidesign * Werner Weißbrodt (1928–2017), Profässer fir Graafikdesign == Eerenoodle == * Dražen Barković, Proräkter vu dr Josip-Juraj-Strossmayer-Universiteet Osijek (5. Novämber 2009) * Željko Turkalj, Dekan vu dr wiirtschaftswisseschaftligev Fakulteet vu dr Josip-Juraj-Strossmayer-Universiteet Osijek (5. Novämber 2009)<ref>{{Internetquelle |url=https://www.pz-nightlife.de/home_artikel,-Hochschule-Pforzheim-und-Universitaet-Osijek-feiern-mehr-als-40-Jahre-Partnerschaft-_arid,1379374.html |titel=Hochschule Pforzheim und Universität Osijek feiern mehr als 40 Jahre Partnerschaft |werk=pz-nightlife.de |hrsg=Pforzheimer Zeitung |datum=2020-01-21 |abruf=2020-05-18}}</ref> == Alumni == * Daniel Simon (* 1975), dytsche Automobiildesigner * Jasmin Kosubek, Fäärnseemoderatoori == Literatuur == * Paul Kratz: ''Wechselwirkungen zwischen Job und Studium: dargestellt am Beispiel der BWL-Studenten der Universität Frankfurt und der Fachhochschule für Wirtschaft Pforzheim'' (= ''Europäische Hochschulschriften, Reihe 5: Volks- und Betriebswirtschaft'', Band 923). Lang, Frankfurt am Main / Bern / New York, NY / Paris 1988, ISBN 3-631-40553-7 (Dissertation Universität Frankfurt am Main 1988, XX, 584 Seiten, zahlreiche graphische Darstellungen, 21 cm). == Weblink == * [http://www.hs-pforzheim.de/ Websyte vu dr Hoochschuel Pforze] == Fueßnote == <references responsive /> {{Navigationsleiste Hochschulen in Baden-Württemberg}} {{Coordinate|article=/|NS=48.878539|EW=8.717217|type=landmark|region=DE-BW}} {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|1 = de |2 = Hochschule_Pforzheim |3 = dütsch |4 =203011882 }} [[Kategorie:Hochschuel z Bade-Wirttebärg]] fj7laxnqbx86ytp9563rrzs1cxsm2bm 0 84287 1085614 1011340 2026-06-24T12:48:47Z Rolf acker 18845 /* */ Syntax korr. 1085614 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Liste vo de Länder noch em Bruttoinlandsbrodukt bro Chopf}} [[Datei:Countries by GDP (PPP) per capita in 2020.png|mini|'''2020:'''&nbsp;BIP bro Chopf (mit dr gliiche Chaufchraft), noch de Daate vom [[Internationaler Währungsfonds|IWF]]:<ref>{{Internetquelle |autor= |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,668,914,672,612,946,614,137,311,546,213,674,911,676,314,548,193,556,122,678,912,181,313,867,419,682,513,684,316,273,913,868,124,921,339,948,638,943,514,686,218,688,963,518,616,728,223,836,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,962,156,142,626,449,628,564,228,565,924,283,233,853,632,288,636,293,634,566,238,964,662,182,960,359,423,453,935,968,128,922,611,714,321,862,243,135,248,716,469,456,253,722,642,942,643,718,939,724,734,576,644,936,819,961,172,813,132,726,646,199,648,733,915,184,134,524,652,361,174,362,328,364,258,732,656,366,654,144,336,146,263,463,268,528,532,923,944,738,176,578,534,537,536,742,429,866,433,369,178,744,436,186,136,925,343,869,158,746,439,926,916,466,664,112,826,111,542,298,967,927,443,846,917,299,544,582,941,474,446,754,666,698,&s=PPPPC,&sy=2019&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |titel=BIP pro Kopf (Kaufkraftparität) |werk=IMF World Economic Outlook |hrsg= |datum=2020 |abruf=2022-04-04}}</ref> {| style="width:100%;" |- || {{Farblegende|#4b0049|>$50.000}} {{Farblegende|#680063|$35.000–50.000}} {{Farblegende|#814991|$20.000–35.000}} {{Farblegende|#8c6bb1|$10.000–20.000}} | {{Farblegende|#8c96c6|$5.000–10.000}} {{Farblegende|#9ebcda|$2.000–5.000}} {{Farblegende|#bfd3e6|<$2.000}} {{Farblegende|#999999|keine Info verfügbar}} |}]] D '''Liste vo de Länder noch em Bruttoinlandsbrodukt bro Chopf''' enthaltet e gordneti Dabälle vom [[Reale Größe|nominaale]] [[Bruttoinlandsprodukt|Bruttoinlansbrodukt]] bro Chopf noch Schetzigen vom [[Internationaler Währungsfonds|Internazionaale Wäärigsfoo]]. Alli Daate si in US-Dollar zu offizielle [[Wechselkurs|Wäggselkürs]] und au [[Kaufkraftparität|mit gliicher Chaufchraft berächnet]] (KKP) in [[Internationaler Dollar|internazionaale Dollar]] aagee. Länder, wo s für sä käni Informazioone git, chömme nid voor ([[#Bemerkungen zu nicht angeführten Ländern|Bemerkige lueg witer unde]]). E baar bolitischi Äihäite, wo sust nit as Länder aagluegt wärde oder won e umstrittene politische Status häi, si in dr Dabälle enthalte so dass mä cha vergliiche.<ref name="IMF-Country-Information">[http://www.imf.org/external/country/index.htm IMF Country Information Page] (änglisch).</ref> S Bruttoinlandsbrodukt bro Chopf wird vilmol brucht, zum dr [[Lebensstandard|Lääbensstandard]] im ene Land iizschetze,<ref>{{citation |title=O'Sullivan, Arthur}}</ref><ref>[https://www.theguardian.com/business/2009/sep/14/sarkozy-attacks-gdp-focus French President seeks alternatives to GDP], [[The Guardian]] 14-09-2009.<br />{{cite web|url= http://www.beyond-gdp.eu/download/bgdp-bp-goossens.pdf |title=European Parliament, Policy Department Economic and Scientific Policy: Beyond GDP Study }}&nbsp;{{small|(1.47&nbsp;MB)}}</ref> isch aber für daas nid seer gäignet, will s BIP bro Chopf nid persöönligs ''Iikomme misst''.<ref>[:en:Gross_domestic_product#Standard_of_living_and_GDP:_wealth_distribution_and_externalities E Diskussioon vom Brobleem uf dr änglische Wikipedia]</ref> Bi Vergliich zwüsche Nazioone wird vilmol Bezuug uf d [[Kaufkraft|Chaufchraft]] gnoo und eso dr Underschiid wäge de [[Lebenshaltungskosten|Lääbeschöste]] in de verschiidene Länder uusegrächnet. Anderi Brobleem bliibe: d Wärtschöpfig dur [[Außenhandel|internazionaale Handel]] wird nid in Betracht zooge, und zuesätzligi Parameter müesse gschetzt wärde as bim BIP. <br style="clear:both" /> == Schetzige vom IWF für 2020 (Stand Oktober 2021) == <!-- Um die Vergleichbarkeit der Daten zu gewährleisten, werden hier ausschließlich die Zahlen des IWF aus jeweils einer Statistik verwendet. Bitte keine Zahlen aus anderen Quellen oder anderen Erhebungszeiträumen eintragen. Das heißt, dass entweder die gesamte Tabelle angepasst wird oder gar nichts. --> {| class="toptextcells" style="width:100%" |- |style="width:50%;"| <!-- {{Tabellenstile}} --> {| class="wikitable sortable zebra mw-datatable" style="text-align:right" |- class="hintergrundfarbe6" ! colspan="4"| Liste vo de Länder noch em Bruttoinlandsbrodukt (BIP)<br />bro Chopf (2020)<ref name=":0">{{Internetquelle |autor= |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,668,914,672,612,946,614,137,311,546,213,674,911,676,314,548,193,556,122,678,912,181,313,867,419,682,513,684,316,273,913,868,124,921,339,948,638,943,514,686,218,688,963,518,616,728,223,836,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,962,156,142,626,449,628,564,228,565,924,283,233,853,632,288,636,293,634,566,238,964,662,182,960,359,423,453,935,968,128,922,611,714,321,862,243,135,248,716,469,456,253,722,642,942,643,718,939,724,734,576,644,936,819,961,172,813,132,726,646,199,648,733,915,184,134,524,652,361,174,362,328,364,258,732,656,366,654,144,336,146,263,463,268,528,532,923,944,738,176,578,534,537,536,742,429,866,433,369,178,744,436,186,136,925,343,869,158,746,439,926,916,466,664,112,826,111,542,298,967,927,443,846,917,299,544,582,941,474,446,754,666,698,&s=NGDPDPC,&sy=2019&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |titel=BIP pro Kopf (nominal) |werk=IMF World Economic Outlook |hrsg= |datum=2020 |abruf=2022-04-04}}</ref> |- class="hintergrundfarbe8" ! Rang !! Land !! BIP&nbsp;bro&nbsp;Chopf<br />(Nominal)<br /><small>US$ (2020)</small> ! Veränderig<br />zum Joor vorhäär |- |1 |style="text-align:left" |{{LUX}} |116.921 | 0,9 % |- |2 |style="text-align:left" |{{CHE}} |87.367 | 1,9 % |- |3 |style="text-align:left" |{{IRL}} |85.206 | 5,7 % |- |4 |style="text-align:left" |{{NOR}} |67.326 | −11,1 % |- |5 |style="text-align:left" |{{USA}} |63.358 | −2,6 % |- |6 |style="text-align:left" |{{DNK}} |61.154 | 2,2 % |- |7 |style="text-align:left" |{{SGP}} |59.795 | −8,9 % |- |8 |style="text-align:left" |{{ISL}} |59.643 | −14,3 % |- |9 |style="text-align:left" |{{QAT}} |54.185 | −13,7 % |- |10 |style="text-align:left" |{{AUS}} |52.905 | −2,9 % |- |11 |style="text-align:left" |{{NLD}} |52.456 | −0,4 % |- |12 |style="text-align:left" |{{SWE}} |52.129 | 0,8 % |- |13 |style="text-align:left" |{{FIN}} |48.786 | 0,1 % |- |14 |style="text-align:left" |{{AUT}} |48.593 | −3,3 % |- |15 |style="text-align:left" |{{HKG}} |46.657 | −3,3 % |- |16 |style="text-align:left" |{{SMR}} |46.282 | −4,3 % |- |17 |style="text-align:left" |{{DEU}} |46.216 | −1,2 % |- |18 |style="text-align:left" |{{BEL}} |44.688 | −4,0 % |- |19 |style="text-align:left" |{{ISR}} |44.181 | 0,5 % |- |20 |style="text-align:left" |{{CAN}} |43.295 | −6,7 % |- |21 |style="text-align:left" |{{NZL}} |41.165 | −2,5 % |- |22 |style="text-align:left" |{{GBR}} |40.394 | −4,8 % |- |23 |style="text-align:left" |{{FRA}}{{FN|A2}} |40.299 | −4,0 % |- |24 |style="text-align:left" |{{JPN}} |40.089 | −1,5 % |- |25 |style="text-align:left" |{{ARE}} |38.661 | −11,9 % |- |26 |style="text-align:left" |{{AND}} |36.631 | −10,0 % |- |27 |style="text-align:left" |{{MAC}} |35.621 | −56,1 % |- |28 |style="text-align:left" |{{PRI}} |32.645 | −0,4 % |- |29 |style="text-align:left" |{{KOR}} |31.638 | −0,9 % |- |30 |style="text-align:left" |{{ITA}} |31.604 | −5,7 % |- |31 |style="text-align:left" |{{MLT}} |28.955 | −9,1 % |- |32 |style="text-align:left" |{{TWN}} |28.358 | 9,3 % |- |33 |style="text-align:left" |{{ESP}} |27.179 | −8,1 % |- |34 |style="text-align:left" |{{CYP}} |26.785 | −6,0 % |- |35 |style="text-align:left" |{{BRN}} |26.061 | −11,1 % |- |36 |style="text-align:left" |{{BHS}} |25.734 | −25,6 % |- |37 |style="text-align:left" |{{SVN}} |25.549 | −1,9 % |- |38 |style="text-align:left" |{{BHR}} |23.590 | −9,0 % |- |39 |style="text-align:left" |{{EST}} |23.036 | −1,6 % |- |40 |style="text-align:left" |{{CZE}} |22.943 | −3,2 % |- |41 |style="text-align:left" |{{KWT}} |22.684 | −20,4 % |- |42 |style="text-align:left" |{{ABW}} |22.483 | −23,8 % |- |43 |style="text-align:left" |{{PRT}} |22.149 | −5,1 % |- |44 |style="text-align:left" |{{SAU}} |19.996 | −13,7 % |- |45 |style="text-align:left" |{{LTU}} |19.981 | 2,2 % |- |46 |style="text-align:left" |{{SVK}} |19.145 | −0,7 % |- |47 |style="text-align:left" |{{GRC}} |17.657 | −7,8 % |- |48 |style="text-align:left" |{{LVA}} |17.549 | −1,1 % |- |49 |style="text-align:left" |{{KNA}} |17.173 | −16,6 % |- |50 |style="text-align:left" |{{URY}} |16.023 | −9,0 % |- |51 |style="text-align:left" |{{HUN}} |15.866 | −5,2 % |- |52 |style="text-align:left" |{{POL}} |15.699 | −0,2 % |- |53 |style="text-align:left" |{{TTO}} |15.425 | −7,3 % |- |54 |style="text-align:left" |{{BRB}} |15.346 | −16,8 % |- |55 |style="text-align:left" |{{PLW}} |14.732 | −6,3 % |- |56 |style="text-align:left" |{{OMN}} |14.255 | −13,8 % |- |57 |style="text-align:left" |{{ATG}} |13.967 | −20,0 % |- |58 |style="text-align:left" |{{HRV}} |13.896 | −7,0 % |- |59 |style="text-align:left" |{{CHL}} |12.993 | −11,1 % |- |60 |style="text-align:left" |{{ROU}} |12.868 | 0,0 % |- |61 |style="text-align:left" |{{PAN}} |12.373 | −21,8 % |- |62 |style="text-align:left" |{{CRI}} |12.057 | −4,5 % |- |63 |style="text-align:left" |{{SYC}} |11.702 | −28,6 % |- |64 |style="text-align:left" |{{CHN}}{{FN|A1}} |10.511 | 3,4 % |- |65 |style="text-align:left" |{{MYS}} |10.231 | −8,9 % |- |66 |style="text-align:left" |{{RUS}} |10.115 | −12,2 % |- |67 |style="text-align:left" |{{BGR}} |10.006 | 1,5 % |- |68 |style="text-align:left" |{{IRN}} |9.928 | 42,2 % |- |69 |style="text-align:left" |{{MDV}} |9.889 | −34,7 % |- |70 |style="text-align:left" |{{GRD}} |9.130 | −13,9 % |- |71 |style="text-align:left" |{{KAZ}} |9.071 | −7,0 % |- |72 |style="text-align:left" |{{LCA}} |8.935 | −24,2 % |- |73 |style="text-align:left" |{{NRU}} |8.867 | −5,3 % |- |74 |style="text-align:left" |{{MUS}} |8.619 | −22,3 % |- |75 |style="text-align:left" |{{TUR}} |8.610 | −5,9 % |- |76 |style="text-align:left" |{{ARG}} |8.572 | −14,7 % |- |77 |style="text-align:left" |{{MEX}} |8.404 | −16,2 % |- |78 |style="text-align:left" |{{MNE}} |7.703 | −13,6 % |- |79 |style="text-align:left" |{{TKM}} |7.674 | −2,9 % |- |80 |style="text-align:left" |{{SRB}} |7.646 | 3,4 % |- |81 |style="text-align:left" |{{DOM}} |7.554 | −12,1 % |- |82 |style="text-align:left" |{{DMA}} |7.416 | −13,0 % |- |83 |style="text-align:left" |{{VCT}} |7.304 | −2,2 % |- |84 |style="text-align:left" |{{GAB}} |7.277 | −10,3 % |- |85 |style="text-align:left" |{{THA}} |7.188 | −8,0 % |- |86 |style="text-align:left" |{{GNQ}} |7.137 | −15,0 % |- |87 |style="text-align:left" |{{GUY}} |6.953 | 5,4 % |- |88 |style="text-align:left" |{{BRA}} |6.823 | −23,6 % |- |89 |style="text-align:left" |{{BWA}} |6.420 | −11,1 % |- |90 |style="text-align:left" |{{BLR}} |6.398 | −6,4 % |- |91 |style="text-align:left" |{{PER}} |6.134 | −11,9 % |- |92 |style="text-align:left" |{{BIH}} |6.035 | −1,4 % |- |93 |style="text-align:left" |{{MKD}} |5.939 | −1,7 % |- |94 |style="text-align:left" |{{ECU}} |5.643 | −9,9 % |- |95 |style="text-align:left" |{{ZAF}} |5.625 | −14,8 % |- |96 |style="text-align:left" |{{COL}} |5.391 | −17,7 % |- |97 |style="text-align:left" |{{ALB}} |5.153 | −2,9 % |- |98 |style="text-align:left" |{{TUV}} |5.106 | 1,1 % |- |99 |style="text-align:left" |{{JAM}} |5.103 | −11,7 % |- |100 |style="text-align:left" |{{FJI}} |4.995 | −18,7 % |- |101 |style="text-align:left" |{{TON}} |4.979 | −3,3 % |- |102 |style="text-align:left" |{{PRY}} |4.918 | −7,2 % |- |103 |style="text-align:left" |{{SUR}} |4.787 | −28,2 % |- |104 |style="text-align:left" |{{MDA}} |4.523 | 1,3 % |- |105 |style="text-align:left" |{{MHL}} |4.413 | 2,8 % |- |106 |style="text-align:left" |{{KOS}} |4.348 | −2,6 % |- |107 |style="text-align:left" |{{GTM}} |4.317 | −1,2 % |- |108 |style="text-align:left" |{{JOR}} |4.286 | −3,1 % |- |109 |style="text-align:left" |{{NAM}} |4.276 | −16,3 % |- |110 |style="text-align:left" |{{GEO}} |4.275 | −8,9 % |- |111 |style="text-align:left" |{{ARM}} |4.267 | −7,2 % |- |112 |style="text-align:left" |{{AZE}} |4.232 | −12,3 % |- |113 |style="text-align:left" |{{IRQ}} |4.223 | −29,4 % |- |114 |style="text-align:left" |{{WSM}} |4.090 | −4,7 % |- |115 |style="text-align:left" |{{BLZ}} |4.077 | −16,0 % |- |116 |style="text-align:left" |{{IDN}} |3.922 | −6,5 % |- |117 |style="text-align:left" |{{MNG}} |3.916 | −7,8 % |- |118 |style="text-align:left" |{{FSM}} |3.892 | −1,5 % |- |119 |style="text-align:left" |{{SLV}} |3.799 | −8,8 % |- |120 |style="text-align:left" |{{UKR}} |3.741 | 1,4 % |- |121 |style="text-align:left" |{{LKA}} |3.682 | −4,4 % |- |122 |style="text-align:left" |{{EGY}} |3.601 | 17,8 % |- |123 |style="text-align:left" |{{SWZ}} |3.533 | −11,9 % |- |124 |style="text-align:left" |{{VNM}} |3.523 | 3,7 % |- |125 |style="text-align:left" |{{DJI}} |3.482 | 1,3 % |- |126 |style="text-align:left" |{{BTN}} |3.359 | −0,4 % |- |127 |style="text-align:left" |{{DZA}} |3.337 | −15,3 % |- |128 |style="text-align:left" |{{PHL}} |3.323 | −5,4 % |- |129 |style="text-align:left" |{{TUN}} |3.295 | −0,9 % |- |130 |style="text-align:left" |{{MAR}} |3.188 | −5,4 % |- |131 |style="text-align:left" |{{BOL}} |3.168 | −11,8 % |- |132 |style="text-align:left" |{{VUT}} |3.090 | −1,8 % |- |133 |style="text-align:left" |{{CPV}} |3.065 | −14,9 % |- |134 |style="text-align:left" |{{LBY}} |2.891 | −51,8 % |- |135 |style="text-align:left" |{{LBN}} |2.785 | −63,5 % |- |136 |style="text-align:left" |{{PNG}} |2.651 | −8,2 % |- |137 |style="text-align:left" |{{LAO}} |2.587 | −1,2 % |- |138 |style="text-align:left" |{{HND}} |2.397 | −6,7 % |- |139 |style="text-align:left" |{{SLB}} |2.281 | −3,2 % |- |140 |style="text-align:left" |{{CIV}} |2.271 | 1,9 % |- |141 |style="text-align:left" |{{GHA}} |2.226 | −1,8 % |- |142 |style="text-align:left" |{{COG}} |2.206 | −21,2 % |- |143 |style="text-align:left" |{{STP}} |2.190 | 8,3 % |- |144 |style="text-align:left" |{{KEN}} |2.104 | −0,3 % |- |145 |style="text-align:left" |{{NGA}} |2.083 | −6,6 % |- |146 |style="text-align:left" |{{BGD}} |1.962 | 5,8 % |- |147 |style="text-align:left" |{{MRT}} |1.956 | 0,6 % |- |148 |style="text-align:left" |{{NIC}} |1.943 | 0,4 % |- |149 |style="text-align:left" |{{IND}} |1.930 | −8,1 % |- |150 |style="text-align:left" |{{AGO}} |1.881 | −32,9 % |- |151 |style="text-align:left" |{{UZB}} |1.767 | −1,9 % |- |152 |style="text-align:left" |{{VEN}} |1.691 | −26,5 % |- |153 |style="text-align:left" |{{KIR}} |1.673 | −1,3 % |- |154 |style="text-align:left" |{{KHM}} |1.607 | −7,5 % |- |155 |style="text-align:left" |{{MMR}} |1.527 | 17,3 % |- |156 |style="text-align:left" |{{CMR}} |1.505 | −0,2 % |- |157 |style="text-align:left" |{{SEN}} |1.474 | 3,1 % |- |158 |style="text-align:left" |{{ZWE}} |1.443 | 9,8 % |- |159 |style="text-align:left" |{{COM}} |1.355 | −0,3 % |- |160 |style="text-align:left" |{{TLS}} |1.348 | −13,6 % |- |161 |style="text-align:left" |{{BEN}} |1.291 | 5,9 % |- |162 |style="text-align:left" |{{PAK}} |1.255 | −7,2 % |- |163 |style="text-align:left" |{{HTI}} |1.235 | −3,3 % |- |164 |style="text-align:left" |{{KGZ}} |1.189 | −14,4 % |- |165 |style="text-align:left" |{{NPL}} |1.178 | −1,9 % |- |166 |style="text-align:left" |{{TZA}} |1.110 | 2,8 % |- |167 |style="text-align:left" |{{GIN}} |1.102 | 11,1 % |- |168 |style="text-align:left" |{{ZMB}} |1.023 | −19,6 % |- |169 |style="text-align:left" |{{ETH}} |994 | 2,7 % |- |170 |style="text-align:left" |{{LSO}} |970 | −10,8 % |- |171 |style="text-align:left" |{{UGA}} |925 | −3,0 % |- |172 |style="text-align:left" |{{TGO}} |916 | 2,5 % |- |173 |style="text-align:left" |{{MLI}} |890 | −1,8 % |- |174 |style="text-align:left" |{{TJK}} |844 | −3,4 % |- |175 |style="text-align:left" |{{BFA}} |831 | 5,6 % |- |176 |style="text-align:left" |{{RWA}} |816 | −2,3 % |- |177 |style="text-align:left" |{{GNB}} |790 | −2,6 % |- |178 |style="text-align:left" |{{SDN}} |776 | −0,1 % |- |179 |style="text-align:left" |{{GMB}} |770 | 0,1 % |- |180 |style="text-align:left" |{{TCD}} |660 | −3,8 % |- |181 |style="text-align:left" |{{LBR}} |647 | −3,8 % |- |182 |style="text-align:left" |{{AFG}} |611 | 4,3 % |- |183 |style="text-align:left" |{{ERI}} |588 | 3,7 % |- |184 |style="text-align:left" |{{YEM}} |580 | −16,1 % |- |185 |style="text-align:left" |{{NER}} |568 | 2,6 % |- |186 |style="text-align:left" |{{MWI}} |568 | 4,4 % |- |187 |style="text-align:left" |{{COD}} |544 | −6,3 % |- |188 |style="text-align:left" |{{SLE}} |527 | −0,1 % |- |189 |style="text-align:left" |{{CAF}} |494 | 3,0 % |- |190 |style="text-align:left" |{{MDG}} |462 | −9,8 % |- |191 |style="text-align:left" |{{MOZ}} |449 | −11,4 % |- |192 |style="text-align:left" |{{SOM}} |332 | −4,2 % |- |193 |style="text-align:left" |{{SSD}} |322 | −6,1 % |- |194 |style="text-align:left" |{{BDI}} |256 | −2,0 % |} | {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:right" |- class="hintergrundfarbe6" ! colspan="4"| Liste vo de Länder noch em Bruttoinlandsbrodukt (BIP)<br />(kaufkraftbereinigt) bro Chopf (2020)<ref>{{Internetquelle |autor= |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c==512,668,914,672,612,946,614,137,311,546,213,674,911,676,314,548,193,556,122,678,912,181,313,867,419,682,513,684,316,273,913,868,124,921,339,948,638,943,514,686,218,688,963,518,616,728,223,836,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,962,156,142,626,449,628,564,228,565,924,283,233,853,632,288,636,293,634,566,238,964,662,182,960,359,423,453,935,968,128,922,611,714,321,862,243,135,248,716,469,456,253,722,642,942,643,718,939,724,734,576,644,936,819,961,172,813,132,726,646,199,648,733,915,184,134,524,652,361,174,362,328,364,258,732,656,366,654,144,336,146,263,463,268,528,532,923,944,738,176,578,534,537,536,742,429,866,433,369,178,744,436,186,136,925,343,869,158,746,439,926,916,466,664,112,826,111,542,298,967,927,443,846,917,299,544,582,941,474,446,754,666,698,&s=PPPPC,&sy=2019&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |titel=BIP pro Kopf (Kaufkraftparität) |werk=IMF World Economic Outlook |hrsg= |datum=2020 |abruf=2022-04-04}}</ref> |- class="hintergrundfarbe8" ! Rang !! Land !! BIP&nbsp;bro&nbsp;Chopf<br />(Chaufkraftparitäat)<br /><small>[[Internationaler Dollar|Internat. $]] (2020)</small> ! Veränderig<br />zum Joor vorhäär |- |1 |style="text-align:left" |{{LUX}} |117.984 | −2,1 % |- |2 |style="text-align:left" |{{SGP}} |98.512 | −4,0 % |- |3 |style="text-align:left" |{{QAT}} |96.607 | 1,7 % |- |4 |style="text-align:left" |{{IRL}} |95.994 | 6,2 % |- |5 |style="text-align:left" |{{CHE}} |73.246 | −2,0 % |- |6 |style="text-align:left" |{{ARE}} |71.139 | −2,7 % |- |7 |style="text-align:left" |{{NOR}} |65.841 | −0,1 % |- |8 |style="text-align:left" |{{USA}} |63.358 | −2,6 % |- |9 |style="text-align:left" |{{BRN}} |62.306 | 2,1 % |- |10 |style="text-align:left" |{{SMR}} |60.490 | −5,9 % |- |11 |style="text-align:left" |{{HKG}} |59.656 | −3,8 % |- |12 |style="text-align:left" |{{DNK}} |59.136 | −1,2 % |- |13 |style="text-align:left" |{{NLD}} |57.665 | −3,4 % |- |14 |style="text-align:left" |{{ISL}} |56.066 | −7,2 % |- |15 |style="text-align:left" |{{TWN}} |55.856 | 4,6 % |- |16 |style="text-align:left" |{{AUT}} |55.453 | −5,5 % |- |17 |style="text-align:left" |{{MAC}} |54.943 | −56,0 % |- |18 |style="text-align:left" |{{DEU}} |54.551 | −3,5 % |- |19 |style="text-align:left" |{{SWE}} |54.480 | −2,1 % |- |20 |style="text-align:left" |{{AND}} |51.989 | −11,4 % |- |21 |style="text-align:left" |{{AUS}} |51.781 | −1,7 % |- |22 |style="text-align:left" |{{BEL}} |51.180 | −5,7 % |- |23 |style="text-align:left" |{{BHR}} |50.567 | −3,2 % |- |24 |style="text-align:left" |{{FIN}} |49.806 | −1,8 % |- |25 |style="text-align:left" |{{CAN}} |48.759 | −5,3 % |- |26 |style="text-align:left" |{{SAU}} |46.489 | −5,2 % |- |27 |style="text-align:left" |{{FRA}}{{FN|A2}} |46.325 | −7,1 % |- |28 |style="text-align:left" |{{KOR}} |44.750 | 0,2 % |- |29 |style="text-align:left" |{{GBR}} |44.154 | −9,1 % |- |30 |style="text-align:left" |{{MLT}} |43.656 | −11,0 % |- |31 |style="text-align:left" |{{KWT}} |43.250 | −5,7 % |- |32 |style="text-align:left" |{{NZL}} |42.446 | −2,8 % |- |33 |style="text-align:left" |{{JPN}} |42.212 | −3,2 % |- |34 |style="text-align:left" |{{ISR}} |41.271 | −2,7 % |- |35 |style="text-align:left" |{{ITA}} |41.268 | −7,5 % |- |36 |style="text-align:left" |{{CZE}} |40.793 | −5,1 % |- |37 |style="text-align:left" |{{CYP}} |40.007 | −5,3 % |- |38 |style="text-align:left" |{{SVN}} |39.378 | −3,8 % |- |39 |style="text-align:left" |{{LTU}} |38.817 | 0,3 % |- |40 |style="text-align:left" |{{ESP}} |38.443 | −9,8 % |- |41 |style="text-align:left" |{{EST}} |37.277 | −2,0 % |- |42 |style="text-align:left" |{{PRI}} |35.660 | −1,5 % |- |43 |style="text-align:left" |{{POL}} |34.165 | −1,5 % |- |44 |style="text-align:left" |{{PRT}} |33.712 | −7,6 % |- |45 |style="text-align:left" |{{BHS}} |33.233 | −14,4 % |- |46 |style="text-align:left" |{{HUN}} |33.045 | −3,8 % |- |47 |style="text-align:left" |{{SVK}} |32.866 | −3,7 % |- |48 |style="text-align:left" |{{LVA}} |31.485 | −1,8 % |- |49 |style="text-align:left" |{{OMN}} |31.312 | 2,2 % |- |50 |style="text-align:left" |{{ROU}} |30.517 | −2,3 % |- |51 |style="text-align:left" |{{TUR}} |30.449 | 2,5 % |- |52 |style="text-align:left" |{{ABW}} |29.981 | −20,6 % |- |53 |style="text-align:left" |{{GRC}} |28.722 | −7,1 % |- |54 |style="text-align:left" |{{RUS}} |28.053 | −1,4 % |- |55 |style="text-align:left" |{{HRV}} |28.029 | −6,4 % |- |56 |style="text-align:left" |{{MYS}} |27.436 | −5,7 % |- |57 |style="text-align:left" |{{PAN}} |26.999 | −18,1 % |- |58 |style="text-align:left" |{{KAZ}} |26.551 | −2,7 % |- |59 |style="text-align:left" |{{SYC}} |25.555 | −12,5 % |- |60 |style="text-align:left" |{{TTO}} |25.022 | −7,0 % |- |61 |style="text-align:left" |{{KNA}} |23.877 | −14,3 % |- |62 |style="text-align:left" |{{BGR}} |23.721 | −2,5 % |- |63 |style="text-align:left" |{{CHL}} |23.363 | −6,4 % |- |64 |style="text-align:left" |{{URY}} |22.423 | −5,1 % |- |65 |style="text-align:left" |{{ARG}} |20.759 | −9,7 % |- |66 |style="text-align:left" |{{MUS}} |20.506 | −13,9 % |- |67 |style="text-align:left" |{{CRI}} |20.269 | −3,9 % |- |68 |style="text-align:left" |{{BLR}} |20.170 | 0,4 % |- |69 |style="text-align:left" |{{GUY}} |19.694 | 44,8 % |- |70 |style="text-align:left" |{{MDV}} |19.682 | −32,3 % |- |71 |style="text-align:left" |{{MNE}} |19.305 | −14,1 % |- |72 |style="text-align:left" |{{SRB}} |19.168 | 0,7 % |- |73 |style="text-align:left" |{{MEX}} |19.089 | −8,1 % |- |74 |style="text-align:left" |{{DOM}} |18.620 | −6,4 % |- |75 |style="text-align:left" |{{ATG}} |18.238 | −20,3 % |- |76 |style="text-align:left" |{{THA}} |18.231 | −5,2 % |- |77 |style="text-align:left" |{{GNQ}} |17.897 | −6,9 % |- |78 |style="text-align:left" |{{CHN}}{{FN|A1}} |17.104 | 3,3 % |- |79 |style="text-align:left" |{{MKD}} |16.770 | −3,0 % |- |80 |style="text-align:left" |{{SUR}} |16.292 | −15,5 % |- |81 |style="text-align:left" |{{GAB}} |15.951 | −1,9 % |- |82 |style="text-align:left" |{{BWA}} |15.493 | −9,3 % |- |83 |style="text-align:left" |{{GRD}} |15.397 | −12,4 % |- |84 |style="text-align:left" |{{BIH}} |15.231 | −2,5 % |- |85 |style="text-align:left" |{{BRA}} |14.890 | −3,6 % |- |86 |style="text-align:left" |{{GEO}} |14.849 | −4,9 % |- |87 |style="text-align:left" |{{PLW}} |14.838 | −7,3 % |- |88 |style="text-align:left" |{{AZE}} |14.515 | −4,0 % |- |89 |style="text-align:left" |{{COL}} |14.473 | −7,5 % |- |90 |style="text-align:left" |{{TKM}} |14.312 | −3,6 % |- |91 |style="text-align:left" |{{ALB}} |14.172 | −2,0 % |- |92 |style="text-align:left" |{{ARM}} |13.329 | −6,2 % |- |93 |style="text-align:left" |{{BRB}} |13.324 | −17,2 % |- |94 |style="text-align:left" |{{IRN}} |13.314 | 3,5 % |- |95 |style="text-align:left" |{{ZAF}} |13.289 | −6,6 % |- |96 |style="text-align:left" |{{LKA}} |13.223 | −2,9 % |- |97 |style="text-align:left" |{{UKR}} |13.129 | −2,4 % |- |98 |style="text-align:left" |{{MDA}} |12.935 | −4,1 % |- |99 |style="text-align:left" |{{LCA}} |12.897 | −19,9 % |- |100 |style="text-align:left" |{{PRY}} |12.852 | −0,8 % |- |101 |style="text-align:left" |{{EGY}} |12.788 | 2,8 % |- |102 |style="text-align:left" |{{VCT}} |12.750 | −2,2 % |- |103 |style="text-align:left" |{{IDN}} |12.220 | −2,1 % |- |104 |style="text-align:left" |{{BTN}} |12.058 | −0,6 % |- |105 |style="text-align:left" |{{FJI}} |12.032 | −15,2 % |- |106 |style="text-align:left" |{{DMA}} |11.945 | −11,3 % |- |107 |style="text-align:left" |{{PER}} |11.881 | −10,8 % |- |108 |style="text-align:left" |{{MNG}} |11.823 | −5,8 % |- |109 |style="text-align:left" |{{LBN}} |11.561 | −23,8 % |- |110 |style="text-align:left" |{{KOS}} |11.470 | −4,5 % |- |111 |style="text-align:left" |{{DZA}} |11.240 | −5,5 % |- |112 |style="text-align:left" |{{ECU}} |10.977 | −7,9 % |- |113 |style="text-align:left" |{{VNM}} |10.897 | 3,2 % |- |114 |style="text-align:left" |{{JOR}} |10.348 | −1,7 % |- |115 |style="text-align:left" |{{TUN}} |10.142 | −8,4 % |- |116 |style="text-align:left" |{{JAM}} |9.993 | −9,1 % |- |117 |style="text-align:left" |{{IRQ}} |9.951 | −16,8 % |- |118 |style="text-align:left" |{{NRU}} |9.853 | 0,0 % |- |119 |style="text-align:left" |{{NAM}} |9.517 | −8,6 % |- |120 |style="text-align:left" |{{SWZ}} |9.041 | −2,3 % |- |121 |style="text-align:left" |{{SLV}} |8.498 | −7,3 % |- |122 |style="text-align:left" |{{PHL}} |8.449 | −9,7 % |- |123 |style="text-align:left" |{{BOL}} |8.305 | −9,0 % |- |124 |style="text-align:left" |{{GTM}} |8.303 | −2,3 % |- |125 |style="text-align:left" |{{LAO}} |8.099 | −0,7 % |- |126 |style="text-align:left" |{{UZB}} |7.809 | 1,0 % |- |127 |style="text-align:left" |{{MAR}} |7.688 | −6,1 % |- |128 |style="text-align:left" |{{AGO}} |6.825 | −7,0 % |- |129 |style="text-align:left" |{{IND}} |6.510 | −6,9 % |- |130 |style="text-align:left" |{{CPV}} |6.367 | −14,8 % |- |131 |style="text-align:left" |{{TON}} |6.259 | 2,0 % |- |132 |style="text-align:left" |{{BLZ}} |6.132 | −15,1 % |- |133 |style="text-align:left" |{{MRT}} |6.045 | −2,7 % |- |134 |style="text-align:left" |{{LBY}} |5.892 | −59,6 % |- |135 |style="text-align:left" |{{DJI}} |5.833 | 0,7 % |- |136 |style="text-align:left" |{{WSM}} |5.804 | −2,2 % |- |137 |style="text-align:left" |{{GHA}} |5.799 | −0,4 % |- |138 |style="text-align:left" |{{NIC}} |5.679 | −0,3 % |- |139 |style="text-align:left" |{{HND}} |5.399 | −9,5 % |- |140 |style="text-align:left" |{{CIV}} |5.349 | 0,6 % |- |141 |style="text-align:left" |{{BGD}} |5.287 | −0,8 % |- |142 |style="text-align:left" |{{MMR}} |5.241 | 3,7 % |- |143 |style="text-align:left" |{{NGA}} |5.186 | −3,1 % |- |144 |style="text-align:left" |{{VEN}} |5.177 | −29,5 % |- |145 |style="text-align:left" |{{PAK}} |5.153 | −1,1 % |- |146 |style="text-align:left" |{{KEN}} |5.055 | −1,4 % |- |147 |style="text-align:left" |{{KGZ}} |5.007 | −9,3 % |- |148 |style="text-align:left" |{{TUV}} |4.999 | 1,8 % |- |149 |style="text-align:left" |{{KHM}} |4.715 | −2,5 % |- |150 |style="text-align:left" |{{STP}} |4.256 | 1,9 % |- |151 |style="text-align:left" |{{COG}} |4.249 | −9,3 % |- |152 |style="text-align:left" |{{SDN}} |4.096 | −4,9 % |- |153 |style="text-align:left" |{{NPL}} |4.049 | −2,2 % |- |154 |style="text-align:left" |{{PNG}} |3.831 | −4,7 % |- |155 |style="text-align:left" |{{MHL}} |3.830 | −1,9 % |- |156 |style="text-align:left" |{{CMR}} |3.687 | −2,9 % |- |157 |style="text-align:left" |{{TJK}} |3.675 | 3,7 % |- |158 |style="text-align:left" |{{SEN}} |3.503 | 0,0 % |- |159 |style="text-align:left" |{{BEN}} |3.499 | 2,2 % |- |160 |style="text-align:left" |{{FSM}} |3.438 | −0,8 % |- |161 |style="text-align:left" |{{ZMB}} |3.358 | −4,8 % |- |162 |style="text-align:left" |{{TLS}} |3.356 | −9,4 % |- |163 |style="text-align:left" |{{COM}} |3.044 | −1,9 % |- |164 |style="text-align:left" |{{HTI}} |3.005 | −3,6 % |- |165 |style="text-align:left" |{{TZA}} |2.926 | 3,0 % |- |166 |style="text-align:left" |{{ETH}} |2.908 | 5,6 % |- |167 |style="text-align:left" |{{VUT}} |2.659 | −7,8 % |- |168 |style="text-align:left" |{{GIN}} |2.651 | 5,7 % |- |169 |style="text-align:left" |{{LSO}} |2.624 | −4,9 % |- |170 |style="text-align:left" |{{UGA}} |2.591 | −3,1 % |- |171 |style="text-align:left" |{{AFG}} |2.456 | −3,4 % |- |172 |style="text-align:left" |{{MLI}} |2.410 | −3,3 % |- |173 |style="text-align:left" |{{GNB}} |2.371 | −2,4 % |- |174 |style="text-align:left" |{{SLB}} |2.349 | −5,3 % |- |175 |style="text-align:left" |{{BFA}} |2.276 | 0,2 % |- |176 |style="text-align:left" |{{GMB}} |2.274 | −1,9 % |- |177 |style="text-align:left" |{{RWA}} |2.264 | −4,2 % |- |178 |style="text-align:left" |{{ZWE}} |2.254 | −4,7 % |- |179 |style="text-align:left" |{{TGO}} |2.222 | 0,5 % |- |180 |style="text-align:left" |{{KIR}} |2.199 | −1,0 % |- |181 |style="text-align:left" |{{YEM}} |1.844 | −9,7 % |- |182 |style="text-align:left" |{{ERI}} |1.820 | −0,8 % |- |183 |style="text-align:left" |{{SLE}} |1.727 | −3,0 % |- |184 |style="text-align:left" |{{TCD}} |1.612 | −2,6 % |- |185 |style="text-align:left" |{{LBR}} |1.550 | −4,2 % |- |186 |style="text-align:left" |{{MDG}} |1.515 | −8,3 % |- |187 |style="text-align:left" |{{MWI}} |1.460 | −0,7 % |- |188 |style="text-align:left" |{{MOZ}} |1.297 | −2,9 % |- |189 |style="text-align:left" |{{NER}} |1.289 | 1,0 % |- |190 |style="text-align:left" |{{COD}} |1.142 | −0,2 % |- |191 |style="text-align:left" |{{CAF}} |989 | 0,4 % |- |192 |style="text-align:left" |{{SOM}} |932 | −2,3 % |- |193 |style="text-align:left" |{{SSD}} |791 | −8,2 % |- |194 |style="text-align:left" |{{BDI}} |762 | −2,8 % |} |} {{Absatz}} {{FNBox| {{FNZ|A1|China: nume bezooge uf s [[Festlandchina|Festland vo dr Volksrepublik China]], also ooni [[Hongkong]], [[Macau]] und [[Republik China (Taiwan)|Taiwan]].}} {{FNZ|A2|Frankreich: die franzöösische [[Überseedepartement]]s [[Französisch-Guayana|Guayana]], [[Guadeloupe]], [[Martinique]] und [[Réunion]] iigschlosse.}} }} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Wirtschaft]] [[Kategorie:Demografii]] [[Kategorie:Lischte]] rtwoytrqzt9m8ebuqj5y226fazopq5x 0 86720 1085615 1052973 2026-06-24T12:50:26Z Rolf acker 18845 /* Dr Hauptsitz z Mainz und d Studio in de Landeshauptstedt */ Syntax korr. 1085615 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:S Zwäite Dütsche Färnsee}} {{Dieser Artikel|behandlet d Rundfunkaastalt Zwäits Dütschs Färnsee. Zum Hauptprogramm vom Zwäite Dütsche Färnsee lueg [[ZDF|doo]].}} {{Coordinate |NS=49/57/52/N/42 |EW=8/12/29/E |type=landmark |region=DE-RP}}<br /> {{Infobox Rundfunksender | Name = ''Zweites Deutsches Fernsehen'' | Logo = ZDF logo.svg | Rechtsform = [[Anstalt des öffentlichen Rechts (Deutschland)|Aastalt vom öffentlige Rächt]] | Programmtyp = | Empfang = Analoog: [[Kabelfernsehen|Kaabel]]<br />Digitaal: [[DVB-T2]], [[DVB-C]], [[DVB-S]], [[DVB-S2]], [[Internet Protocol Television|IPTV]] | Bildauflösung = [[576i]] ([[Standard Definition Television|SDTV]])<br />[[720p]] ([[High Definition Television|HDTV]]) (ZDF HD)<br />[[1080p]] (DVB-T2 und Streaming) | Sendestart = 1. April 1963 | Sendeende = | Sprache = | Sitz = {{DEU|#}} [[Mainz]], [[Deutschland]] | Eigentümer = <!-- löschen, falls NICHT privat --> | Sendeanstalt = | Geschäftsführer = <!-- löschen, falls NICHT privat --> | Intendant = Norbert Himmler | Programmchef = | Marktanteil = | Marktanteil-Datum = | Marktanteil-Beleg = | Website = https://www.zdf.de/ }} S '''Zwäite Dütsche Färnsee''' ('''ZDF''') isch e Rundfunkaastalt mit Sitz z [[Mainz]]. Zämme mit dr [[ARD]] und em [[Deutschlandradio|Dütschlandradio]] bildet s ZDF dr [[Öffentlich-rechtlicher Rundfunk|öffentlig-rächtlig Rundfunk]] in [[Deutschland|Dütschland]]. S ZDF isch 1963 gründet worde und ghöört zu de grösste öffentlig-rächtlige Sändaastalte in [[Europa|Öiropa]]. == S Hauptbrogramm und d Bedäiligung an andere Färnseesänder == Näben em Hauptbrogramm [[ZDF]] isch s Zwäite Dütsche Färnsee für d Färnseasänder [[ZDFneo]] und [[ZDFinfo]] verantwortlig. S ZDF macht au bi verschiidene gmäinschaftlige Färnseebrogramm mit: * [[3sat]] (Bedäiligung: 32,5 Brozänt)<ref>{{cite web | url = https://www.3sat.de/service-und-hilfe/3sat-auf-einen-blick-100.html | title = 3sat auf einen Blick | accessdate = 2020-05-02 | publisher = 3sat}}</ref> * [[Phoenix (Fernsehsender)|Phoenix]] (Bedäiligung: 50 Brozänt)<ref name="Beteiligungen">{{Webarchiv |url=https://www.zdf.de/Beteiligungen-und-Kooperationen-25172510.html |text=Beteiligungen des ZDF |wayback=20140628025649}} [13. September 2011]</ref> * [[Arte]] (Bedäiligung: 50 Brozänt an Arte Dütschland, 25 Brozänt an Arte G.E.I.E.)<ref name="Beteiligungen" /> * [[KiKA]] (Bedäiligung: 50 Brozänt)<ref name="Beteiligungen" /> == Dr Hauptsitz z Mainz und d Studio in de Landeshauptstedt== <br style="clear:both" /> <gallery> Datei:ZDF Hochhaus.jpg|S ZDF-Redakzioons- und Verwaltigsgeböid z Mainz (2016) Datei:ZDF-Studio 20200229 B2.jpg|Sändebedriibsgeböid z Mainz (2020) Datei:Wappen Lerchenberg.svg|S Wabbe vo Mainz-Lärchebärg - unde in Blau s silbrige erste Sänderlogo </gallery> Hüte het dr Sänder 16 Inlandsstudio, äins in jeedere Landeshauptstadt. Z Berliin wird sit em Februar 2000 git s drzue no s Hauptstadtstudio im Zollernhof, Unter den Linden. Für d Brichterstattig us em Usland si 18 Uslandsstudio zueständig, drvo zwäi in de [[Vereinigte Staaten|Veräinigte Staate]] ([[New York City|Nöi York]] und [[Washington, D.C.]]). <gallery class="center" mode="packed"> Berlin, Mitte, Unter den Linden 36-38, Zollernhof 03.jpg|S ZDF-Hauptstadtstudio im Zollernhof z Berliin Detail ZDF Landesstudio Bayern Unterföhring DE 2010-06-09.jpg|S ZDF-Landes&shy;studio Bayrer z Unterföhring ZDF-Landesstudio Brandenburg Potsdam.jpg|S ZDF-Landesstudio Brandenburg z [[Potsdam]] Hh-zdf.jpg|S ZDF-Landesstudio [[Hamburg]] BD-MurnauFilmthater-20130505-IMG 1648.jpg|S ZDF-Landesstudio Hesse z [[Wiesbaden|Wiisbaade]] ZDF-Landesstudio Schleswig-Holstein Kiel.JPG|S ZDF-Landesstudio Schleswig-Holstäi z [[Kiel]] </gallery> == Kwelle == [[:de:Zweites Deutsches Fernsehen|Dr Ardikel «Zweites Deutsches Fernsehen» uf dr dütsche Wikipedia]] == Liddratuur == * ''Zwanzig Jahre ZDF.'' Zweites Deutsches Fernsehen, Mainz 1981. * Klaus Wehmeier: ''Geschichte des ZDF, Teil 1: Entstehung und Entwicklung 1961–1966'', zugl.: Univ. Münster (Westfalen), Philos. Fak., Diss. 1979, Mainz: v. Hase & Koehler 1979, XII, 327 S.: graph. Darst. ISBN 3-7758-0978-3. * Nicole Prüsse: ''Geschichte des ZDF, Teil 2: Konsolidierung, Durchsetzung und Modernisierung 1967–1977'', zugl.: Univ. Münster (Westfalen), Diss. 1995, Münster: Lit 1997, 425, [29] S.: graph. Darst. (Kommunikation; Bd. 10). * Florian Kain: ''Geschichte des ZDF, Teil 3: 1977–1982'', zugl.: Univ. Hamburg, Diss. 2006, Baden-Baden: Nomos 2007, ISBN 978-3-8329-2523-9, 499 S.: zahlr. Ill. * Dieter Stolte: "Mein Leben mit dem ZDF. Geschichte und Geschichten, Nicolai Verlag, Berlin 2012, ISBN 978-3-89479-741-6. * Rainer Holbe: ''Als die Mainzelmännchen laufen lernten: 50 Jahre ZDF''. Kösel, München 2013, ISBN 978-3-466-34583-0. == Weblingg == {{Commonscat|ZDF|audio=0|video=0}} * [https://www.zdf.de/ ZDF] * [https://www.tivi.de/ ZDFtivi] – Kinderprogramm * {{§§|2288|revosax|text=ZDF-Staatsvertrag}} * [https://www.zdf.de/ZDF/zdfportal/blob/26658998/1/data.pdf ZDF-Organigramm] (PDF; 962&nbsp;KiB) * [https://www.dwdl.de/magazin/25233/die_kleine_lge_des_zdf_oder_kennen_sie_ard_2/ ''Die kleine Lüge des ZDF oder: Kennen Sie etwa ARD 2?''] bei [[DWDL.de]] * [https://www.mediadb.eu/datenbanken/deutsche-medienkonzerne/zdf.html Konzernportrait auf mediadb.eu] == Fuessnoote == <references responsive /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Zweites Deutsches Fernsehen}} [[Kategorie:ZDF| ]] [[Kategorie:Medieunternähme (Dütschland)]] [[Kategorie:Färnseh z Dytschland]] [[Kategorie:Öffentlig-rächtligi Instituzioon]] t0d4h6aryjb8jv156r4zva63469iyqs 0 88722 1085670 1079292 2026-06-24T15:51:20Z Freigut 8945 /* Läbe */ lfx 1085670 wikitext text/x-wiki {{Dialekt|Zürichdeutsch|Züritüütsch|Züritüütsch}} [[Datei:Aldo Gugolz Swiss filmmaker 2023.jpg|mini|Aldo Gugolz (2023)]] Der '''Aldo Gugolz''' (* [[24. Juni]] [[1963]] z [[Luzern|Luzèèrn]], Bürger vo [[Zürich|Züri]] und Luzèèrn) isch en [[Schweiz|Schwyzer]] [[Regisseur|Reschissöör]], [[Autor]], [[Kameramann|Kameramaa]] und [[Filmproduzent|Filmproduzänt]]. Bikant woorden isch er mit sym Kinodokumäntaarfilm ''Rue de Blamage'' (2017), eme Film über d Lüüt, wo a de Luzèèrner Baselstraass woned oder schaffed. En ganze Schübel Prys hät er mit sym Kinodokumäntaarfilm ''Kühe auf dem Dach'' (2020) überchoo. Und de Film ''Omegäng'' (2024) isch der eerscht Film überhaupt, wo s drin um s [[Schweizerdeutsch|Schwyzertüütsch]] und d Lüüt, wo mit em Schwyzertüütsch z tue händ, gaat. == Läbe == De Gugolz isch z Luzèèrn uufgwachse und hät as Puurscht vo 1980 bis 1984 für d Lokaalzytige gschriben und fotografiert. Nach de Matuur isch er zeerscht für äis Semeschter a d [[Universität Zürich|Uniwèrsitèèt Züri]] go [[Politologie|Politology]], [[Publizistikwissenschaft|Publizischtik]] und [[Kommunikationswissenschaft|Komunikazioonswüsseschaft]] studiere. Nachane hät s en aber zum Film zoge, und er hät vo 1984 bis 1992 a de Hoochschuel für Fèèrnsee und Film z [[München|Münche]] d Fächer [[Dokumentarfilm|Dokumäntaarfilm]] und [[Fernsehpublizistik|Fèèrnseepublizischtik]] gstudiert.<ref name="aldogugolz">[https://www.revolumenfilm.com/uber-uns ''über uns'' > ''Aldo Gugolz.''] I: ''revolumenfilm.ch.'' Abgrüefft am 12. Jänner 2024.</ref> Sit doo schaffet er freipruefflich as Reschissöör und Kameramaa. Vo 2004 bis 2014 hät er dezue anen as Dozänt für Dokumäntaarfilmpraxis a de Prueffsschuel [[Winterthur|Wintertuur]] gleert. 2007 hät er zäme mit de Christina Caruso, ere Filmproduzäntin und Theaaterpèdagoogin,<ref>[https://www.revolumenfilm.com/uber-uns ''über uns'' > ''Christina Caruso.''] I: ''revolumenfilm.ch.'' Abgrüefft am 12. Jänner 2024.</ref> d Produkzoonsfirma ''revolumenfilm'' z Luzèèrn ggründet.<ref name="aldogugolz" /> De Gugolz läbt aber hauptsächli z [[Berlin|Berlyn]], und er isch mit de tüütsche Kamerafrau und Profässoorin Susanne Schüle verpaartneret.<ref>[https://www.cineman.ch/movie/2020/VachesSurLeToit/review.html ''Kühe auf dem Dach.''] I: ''cineman.ch.'' Abgrüefft am 12. Jänner 2024.</ref> == Uuszäichnige == '''Prys''' * ''Kühe auf dem Dach:'' ** 2020: «Prix du Jury» für «der inovatyvscht lang Dokumäntaarfilm», Dokumäntaarfilmfestival [[Visions du Réel]] z Nyon<ref>[https://www.swissfilms.ch/de/movie/anche-stanotte-le-mucche-danzeranno-sul-tetto/7C7A08D5EAF541489BE039A3C12CB57A ''Anche stanotte le mucche danzeranno sul tetto.''] I: ''swissfilms.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> ** 2021: «Innerschweizer Filmpreis» vo der Albert-Koechlin-Stiftig<ref>[https://www.pilatustoday.ch/zentralschweiz/kuehe-auf-dem-dach-eine-metapher-des-lebens-141005678 ''Innerschweizer Filmpreis: «Kühe auf dem Dach» – Eine Metapher des Lebens.''] I: ''pilatustoday.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> ** 2021: «Genziana d’oro Miglior film – Gran Premio “Città di Trento”», Trento Film Festival<ref>[https://www.swissfilms.ch/de/movie/anche-stanotte-le-mucche-danzeranno-sul-tetto/7C7A08D5EAF541489BE039A3C12CB57A ''Anche stanotte le mucche danzeranno sul tetto.''] I: ''swissfilms.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref><ref>[https://www.osservatore.ch/trento-film-festival-il-gran-premio-va-in-svizzera-ad-aldo-gugolz_47350.html ''Trento Film Festival, il Gran Premio va in Svizzera ad Aldo Gugolz.''] I: ''osservatore.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> ** 2021: «Diable d’or», Festival international du film alpin des Diablerets<ref>[https://2021.fifad.ch/palmares-2021-2 ''Palmarès 2021.''] I: ''fifad.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> ** 2021: «Luis Trenker Award», Dolomitale Filmfestival ** 2021: «Prix du Jury», Festival international du film de montagne d’Autrans ** 2021: «Special Award» vo der Art Hub Foundation, Apricot Tree Festival, Eriwan (Armeenie) ** 2021: «Best Film», Sebastopol Filmfäscht, Kalifornie ** 2023: «Lobende Erwähnung», Nonfiktionale – Festival des dokumentarischen Films, Bad Aibling<ref>[https://nonfiktionale.de/home ''Preisträgerfilme 2023.''] I: ''nonfiktionale.de.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> * ''Wir zwei:'' ** 2009: IF Award, Fèèrnseeprys für Integrazioon, Münche '''Nominazioone''' * 2024 – ''Omegäng:'' Nominazioon für de «Prix du Public» a de [[Solothurner Filmtage|Soleturner Filmtääg]]<ref>[https://www.solothurnerfilmtage.ch/de/cinema-suisse/filmschaffende/aldo-gugolz ''Aldo Gugolz.''] I: ''solothurnerfilmtage.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> * 2017 – ''Rue de Blamage:'' Nominazioon für de «Prix Soleure» a de Soleturner Filmtääg<ref>[https://filmzentralschweiz.ch/mitglieder/aldo-gugolz/ ''Aldo Gugolz.''] I: ''filmzentralschweiz.ch.'' Abgrüefft am 12.&nbsp;Jänner 2024.</ref> == Filmografy (Uuswaal) == * 2024: ''Omegäng'' (Reschy, Trèèbuech) * 2023: ''Il mondo di Guido'' (Reschy, Trèèbuech) * 2020: ''Anche stanotte le mucche danzeranno sul tetto / Kühe auf dem Dach'' (Reschy, Trèèbuech) * 2017: ''Rue de Blamage'' (Reschy, Trèèbuech mit de Christina Caruso) * 2011: ''Stets gerne für Sie beschäftigt, …'' (Reschy) * 2011: ''Spaghetti, Sex und Videos / Verführt und Erpresst'' (Reschy, Trèèbuech mit em Romeo Regenass) * 2009: ''Wir zwei'' (Reschy, Trèèbuech) * 2001: ''Leben ausser Atem'' (Reschy, Trèèbuech) * 2000: ''Hello, oder grüezi As We Say In Switzerland'' (Reschy) * 1997: ''Zeit im Fluss'' (Reschy) * 1995: ''Zwei Kämpfe'' (Reschy) * 1993: ''Special Olympics'' (Reschy) * 1991: ''Warum ist hier alles so anders?'' (Reschy) * 1989: ''Einmal, bitte!'' (Reschy) * 1988: ''Oedenwaldstetten II'' (Co-Reschy) == Weblink == * [https://www.swissfilms.ch/de/person/aldo-gugolz/A6049806A656484F8A4D40D647DFE9D4 ''Aldo Gugolz.''] I: ''swissfilm.ch.'' Abgrüefft am 12. Jänner 2024. * [https://filmzentralschweiz.ch/mitglieder/aldo-gugolz/ ''Aldo Gugolz.''] I: ''filmzentralschweiz.ch.'' Abgrüefft am 12. Jänner 2024. * [http://www.revolumenfilm.com/ ''revolumenfilm.ch.''] Abgrüefft am 12. Jänner 2024. * {{IMDb|nm0346605}} * {{filmportal|e81d89f457994162ae20fcdd66a53034}} == Fuessnoote == <references /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Gugolz, Aldo}} [[Kategorie:Regisseur]] [[Kategorie:Dräibuechautor]] [[Kategorie:Schwizer Filmpriisträger]] [[Kategorie:Zürcher]] [[Kategorie:Lozärner]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Maa]] 38n3klzjuuklrjjk90evmlq909m294p 0 89092 1085629 1049785 2026-06-24T14:46:26Z Jcb 356 1085629 wikitext text/x-wiki {{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} Dr '''AVN Award for International Female Performer of the Year''' („Bäschta internàzionààla Performerin“), bis 2021 vergaa àls '''Female Foreign Performer of the Year''', ìsch a Priis vu dr US-àmerikàànischa [[Pornofilm|Pornoìndüschtrii]], wo zitter 2003 jeedsjoohr ìm Rààhma vu da [[AVN Award]]s vun [[Adult Video News]] vergaa wìrd. D’rbii waara numma nìt-àmerikàànischa Dàrschtällerinna b’rucksìchtigt, ìm Geegasàtz zem Priis ''[[AVN Award/Female Performer of the Year|Female Performer of the Year]]''. D’ Rekordpriistraagerinna sìnn d’ Katsuni (Frànkrììch), d’ Anissa Kate (Frànkrììch) un d’ Little Caprice (Tscheechia) mìt je dräi Siiga. Zwaimool g’wunna hann d’ Aleska Diamond (Ungàrn) un d’ Misha Cross (Poola). == Gwìnner un Nominiarta == {| class="wikitable" |- ! Joohr !! Bìld !! Gwìnnera !! Lànd !! Nominiarta |- | 2003<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131029194214/http://avnawards.avn.com/past/winners/2003|titel=2003 AVN Awards Show – History|werk=AVN|archiv-datum=2013-10-29|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2003|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=AVN Award Nominees |sprache=en-us |hrsg=AVN Media Network |url=http://www.avnawards.com/nominees.shtml |archiv-url=https://web.archive.org/web/20021127014135/http://www.avnawards.com/nominees.shtml |archiv-datum=2002-11-27 |werk=Adult Video News |abruf=2016-07-02}}</ref> |[[Datei:Rita Faltoyano AVN Awards 2003.jpg|160px]] || Rita Faltoyano || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Zora Banks<br />Lea De Mae<br />Sophie Evans<br />Jana<br />Daniella Rush |- | 2004<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131205023920/http://avnawards.avn.com/past/winners/2004|titel=2004 AVN Awards Show – History|werk=AVN|archiv-datum=2013-12-05|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2004|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20031203023916/http://www.avn.com/imagearchive/05/58/32/55832Nominations.pdf |titel=AVN Award Nominees|werk=AVN|archiv-datum=2003-12-03|url=http://www.avn.com/imagearchive/05/58/32/55832Nominations.pdf |abruf=2016-01-30}}</ref> || || Mandy Bright || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Mélanie Coste<br />Wanda Kurtis<br />Sophie Evans<br />Rita Faltoyano<br />Katja Kassin<br />Katsuni<br />Lucy Lee<br />Anna Nova<br />Alicia Rhodes<br />Stacy Silver<br />Monica Sweetheart<br />Michelle Wild |- | 2005<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140118084336/http://avnawards.avn.com/past/winners/2005|titel=2005 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-01-18|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2005|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20041114124447/http://www.avnawards.com/2005nominees_fr.shtml|titel=2005 Nominees|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2004-11-14 |url=http://www.avnawards.com/2005nominees_fr.shtml|abruf=2016-07-02}}</ref> |[[Datei:Katsuni 2010.jpg|160px]] || Katsuni || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Cristina Bella<br />Niki Belucci<br />Mandy Bright<br />Mélanie Coste<br />Jane Darling<br />Rita Faltoyano<br />Aneta Keys<br />Cindy Lords<br />Sandra Romain<br />Julie Silver<br />Liliane Tiger |- | 2006<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140222223329/http://avnawards.avn.com/past/winners/2006|titel=2006 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-02-22|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2006|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20051126013107/http://www.avnawards.com/2006nominations.pdf|titel=2006 Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2005-11-26 |url=http://www.avnawards.com/2006nominations.pdf|abruf=2016-07-02}}</ref> ||[[Datei:Katsuni 2010.jpg|160px]] || Katsuni || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Sharka Blue<br />Mandy Bright<br />Brigitta Bulgari<br />Angel Dark<br />Rita Faltoyano<br />Tera Joy<br />Alicia Rhodes<br />Julie Silver<br />Stacy Silver<br />Barbara Summer<br />Liliane Tiger |- | 2007<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140222222149/https://avnawards.avn.com/past/winners/2007|titel=2007 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-02-22|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2007|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20070423104247/http://www.avn.com/imagearchive/27/84/74/2784742007UpdatedNominations|titel=AVN Award Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2007-04-23 |url=http://www.avn.com/imagearchive/27/84/74/2784742007UpdatedNominations|abruf=2016-07-02}}</ref> ||[[Datei:Katsuni 2010.jpg|160px]] || Katsuni || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Cristina Bella<br />Mandy Bright<br />Angel Dark<br />Jane Darling<br />Mya Diamond<br />Tiffany Hopkins<br />Isabel Ice<br />Claudia Jamsson<br />Cindy Lords<br />Monica Mattos<br />Poppy Morgan<br />Claudia Rossi<br />Priscila Sol<br />Liliane Tiger |- | 2008<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131203050255/http://avnawards.avn.com/past/winners/2008|titel=2008 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2013-12-03|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2008 |abruf=2016-07-04}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20080227073556/http://www.avnawards.com/pdf/2008Nominations.pdf |titel=2008 Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2008-02-27|url=http://www.avnawards.com/pdf/2008Nominations.pdf|abruf=2016-07-04}}</ref> || || Monica Mattos || {{BRA|Brasilien|Bràsilia}} || Baroka Balls<br />Nikky Blond<br />Caylian Curtis<br />Suzie Diamond<br />Diana Doll<br />Clara G<br />Isabel Ice<br />Melissa Lauren<br />Divinity Love<br />Oksana<br />Nikki Rider<br />Liliane Tiger<br />Tarra White<br />Yasmine Lafitte|Yasmine |- | 2009<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/2009-AVN-Award-Winners-Announced-56551.html|titel=AVN – 2009 AVN Award-Winners Announced|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|autor=David Sullivan|datum=2009-01-11|abruf=2016-07-04}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20090105164506/http://www.avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf|titel=2009 AVN Nominations|werk=AVN|archiv-datum=2009-01-05|url=http://www.avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf|abruf=2016-07-04}}</ref> |[[Datei:Eve Angel 1.jpg|160px]] || Eve Angel || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Black Angelika<br />Bambi<br />Chloe Delaure<br />Diana Doll<br />Regina Ice<br />Melissa Lauren<br />Loona Luxx<br />Roxy Panther<br />Peaches<br />Claudia Rossi<br />Viva Style<br />Cecilia Vega<br />Tarra White<br />Yasmine Lafitte|Yasmine |- | 2010<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://www.xbiz.com/news/116352 |titel=2010 AVN Adult Movie Awards Winners Announced|werk=XBIZ|hrsg=Adnet Media|autor=Bob Johnson|datum=2010-01-11|abruf=2016-07-24}}</ref> |[[Datei:Aletta Ocean at Venus Berlin 2010 crop.jpg|160px]] || Aletta Ocean || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Blue Angel<br />Stella DelCroix<br />Cindy Hope<br />Regina Ice<br />Jodie James<br />Cherry Jul<br />Melissa Lauren<br />Madison Parker<br />Anita Pearl<br />Monica Santhiago<br />Sofia Valentine<br />Cecilia Vega<br />Tarra White<br />Yasmine Lafitte|Yasmine |- | 2011<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2011-AVN-Awards-421782.html|titel=AVN Announces the Winners of the 2011 AVN Awards|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|datum=2011-01-09|abruf=2016-07-24}}</ref> |[[Datei:Angel Dark.jpg|160px]] || Angel Dark || {{SVK|Slowakei|Slowàkäi}} || Aliz<br />Blue Angel<br />Jenny Baby<br />Black Angelika<br />Lou Charmelle<br />Carla Cox<br />Mandy Dee<br />Aleska Diamond<br />Cindy Hope<br />Lea Lexis<br />Kerry Louise<br />Natasha Marley<br />Jessica Moore<br />Tarra White |- | 2012<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-2012-AVN-Award-Winners-461715.html|titel=AVN Announces the 2012 AVN Award Winners|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|datum=2012-01-22|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20130329124455/http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf|titel=2012 AVN Award Nominations|werk=AVN|archiv-datum=2013-03-29|url=http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf|abruf=2016-07-24}}</ref> || || Aleska Diamond || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Blue Angel<br />Black Angelika<br />Lou Charmelle<br />Liza Del Sierra<br />Cindy Dollar<br />Eufrat<br />Cathy Heaven<br />Franceska Jaimes<br />Gemma Massey<br />Aletta Ocean<br />Anna Polina<br />Jessie Volt<br />Tarra White<br />Zafira |- | 2013<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/The-2013-AVN-Award-Winners-503520.html|titel=The 2013 AVN Award Winners!|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20130328092725/http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf|titel=2013 Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2013-03-28|url=http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf|abruf=2016-07-24}}</ref> || || Aleska Diamond || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Aliz<br />Black Angelika<br />Claire Castel<br />Carla Cox<br />Laura Crystal<br />Franceska Jaimes<br />Anissa Kate<br />Jenna Lovely<br />Aletta Ocean<br />Anna Polina<br />Ivana Sugar<br />Paige Turnah<br />Jessie Volt<br />Tarra White |- | 2014<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2014-AVN-Awards-544448.html |titel=AVN Announces the Winners of the 2014 AVN Awards|werk=AVN|datum=2014-01-21|abruf=2016-02-07}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140126094717/http://avnawards.avn.com/page/3|titel=AVN Awards|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-01-26|url=http://avnawards.avn.com/page/3|abruf=2016-07-24}}</ref> || [[Datei:Anissa Kate AVN Photos AEE Expo Las Vegas 2012.jpg|160px]] || Anissa Kate || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Nikita Bellucci<br />Samantha Bentley<br />Claire Castel<br />Ava Dalush<br />Tiffany Doll<br />Marica Hase<br />Henessy<br />Cindy Hope<br />Jasmine Jae<br />Cayenne Klein<br />Valentina Nappi<br />Lyen Parker<br />Anna Polina<br />Ivana Sugar |- | 2015<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20150128010221/http://avnawards.avn.com/pages/5|archiv-datum=2015-01-28|url=http://avnawards.avn.com/pages/5|titel=AVN – 2015 AVN Awards Show|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://avnawards.avn.com/pages/4|titel=AVN – 2015 AVN Awards Show|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-url=https://web.archive.org/web/20141230202705/http://avnawards.avn.com/pages/4|archiv-datum=2014-12-30|abruf=2016-07-26}}</ref> ||[[Datei:Anissa Kate AVN Photos AEE Expo Las Vegas 2012.jpg|160px]] || Anissa Kate || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Abbie Cat<br />Samantha Bentley<br />Alexis Crystal<br />Tiffany Doll<br />Gina Gerson<br />Cathy Heaven<br />Henessy<br />Jasmine Jae<br />Franceska Jaimes<br />Lola Reve<br />Ivana Sugar<br />Mira Sunset<br />Lola Taylor<br />Charlize Tinkerbell |- | 2016<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://avnawards.avn.com/pages/8 |titel=2016 AVN AWARD NOMINATIONS |abruf=2015-11-20 |offline=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20151120162020/http://avnawards.avn.com/pages/8 |archiv-datum=2015-11-20 }}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=http://avnawards.avn.com/winners |titel=2016 AVN Awards Winners|abruf=2016-01-24|datum=2016-01-24|hrsg=AVN}}</ref> ||[[Datei:Misha Cross (cropped).jpg|160px]] || Misha Cross || {{POL|Polen|Poola}} || Samantha Bentley<br />Stella Cox<br />Alexis Crystal<br />Sienna Day<br />Tiffany Doll<br />Tina Hot<br />Jasmine Jae<br />Franceska Jaimes<br />Anissa Kate<br />Manon Martin<br />Mea Melone<br />Amarna Miller<br />Lola Reve<br />Taylor Sands |- | 2017<ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/awards/nominees |titel=AVN Awards 2017 Nominees|autor= |datum=2016-11-17|werk=Adult Video News|abruf=2017-07-12|archiv-url=https://web.archive.org/web/20170113172207/https://avn.com/awards/nominees |archiv-datum=2017-01-13}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2017-avn-award-winners-announced-712151.html |titel=2017 AVN Award Winners Announced |autor= |datum=2017-01-21 |werk=Adult Video News |hrsg=AVN Media Network |abruf=2017-01-22}}</ref> ||[[Datei:Misha Cross (cropped).jpg|160px]] || Misha Cross || {{POL|Polen|Poola}} || Amirah Adara<br />Samantha Bentley<br />Claire Castel<br />Stella Cox<br />Sienna Day<br />Tiffany Doll<br />Lea Guerlin<br />Jasmine Jae<br />Ines Lenvin<br />Lexi Lowe<br />Amarna Miller<br />Anna Polina<br />Nekane Sweet<br />Alexa Tomas |- | 2018<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/nominees-unveiled-for-2018-avn-awards-751192.html |titel=Nominees Unveiled for 2018 AVN Awards |autor=Peter Warren |datum=2017-11-18 |werk=Adult Video News |hrsg=AVN Media Network |abruf=2018-02-04}}</ref> || || Jasmine Jae || {{GBR|Vereinigtes Königreich|Verainigt Keenigraich}} || Amirah Adara<br />Nikita Bellucci<br />Misha Cross<br />Eveline Dellai<br />Susy Gala<br />Gina Gerson<br />Anissa Kate<br />Cherry Kiss<br />Apolonia Lapiedra<br />Amarna Miller<br />Anna Polina<br />Valentina Ricci<br />Julia Roca<br />Alexa Tomas |- | 2019<ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2019-avn-813648.html|titel=2019 AVN Award Winners Announced|datum=2019-01-27|werk=Adult Video News|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Anissa Kate AVN Photos AEE Expo Las Vegas 2012.jpg|160px]] || Anissa Kate || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Amirah Adara<br />Little Caprice<br />Misha Cross<br />Cassie del Isla<br />Cléa Gaultier<br />Ella Hughes<br />Gina Gerson<br />Jasmine Jae<br />Tina Kay<br />Alyssia Kent<br />Cherry Kiss<br />Apolonia Lapiedra<br />Texas Patti<br />Tiffany Tatum |- | 2020<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/awards/nominees|titel=2020 Nominees AVN Awards|autor= |hrsg=AVN Media Network|abruf=2020-01-28}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2020-avn-award-winners-announced-863917.html|titel=2020 AVN Award Winners Announced |datum=2020-01-25 |werk=Adult Video News|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Little Caprice from &quot;Cheers to live&quot;.jpg|160px]] || Little Caprice || {{CZE|Tschechien|Tscheechia}} || Amirah Adara<br />Misha Cross<br />Anna de Ville<br />Lady Dee<br />Cassie del Isla<br />Cléa Gaultier<br />Lucy Heart<br />Apolonia Lapiedra<br />Anissa Kate<br />Tina Kay<br />Cherry Kiss<br />Barbie Sins<br />Tiffany Tatum<br />Rebecca Volpetti |- | 2021<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/awards/2021_nominees|titel=2021 Nominees AVN Awards|autor= |hrsg=AVN Media Network|abruf=2020-11-20}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2021-avn-award-winners-announced-895732.html|titel=2021 AVN Award Winners Announced |datum=2021-01-23 |werk=Adult Video News|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Clea Gaultier 2016.jpg|160px]] || Cléa Gaultier || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Little Caprice<br />Alexis Crystal<br />Anna de Ville<br />Cassie Del Isla<br />Angelika Grays<br />Jasmine Jae<br />Anissa Kate<br />Tina Kay<br />Nelly Kent<br />Cherry Kiss<br />Jia Lissa<br />Liya Silver<br />Sybil A<br />Tiffany Tatum |- | 2022<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2022-avn-award-winners-announced-905527.html | titel=2022 AVN Award Winners Announced AVN|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Little Caprice from &quot;Cheers to live&quot;.jpg|160px]] || Little Caprice || {{CZE|Tschechien|Tscheechia}} || Ginebra Bellucci<br />Anna de Ville<br />Cassie del Isla<br />Cléa Gaultier<br />Angelika Grays<br />Tina Kay<br />Cherry Kiss<br />Jia Lissa<br />Baby Nicols<br />Kaisa Nord<br />Liya Silver<br />Sybil A<br />Rebecca Volpetti<br />Zaawaadi |- | 2023 ||[[Datei:Little Caprice from &quot;Cheers to live&quot;.jpg|160px]] || Little Caprice || {{CZE|Tschechien|Tscheechia}} || Alexis Crystal<br />Anna de Ville<br />Shalina Devine<br />Eva Elfie<br />Cléa Gaultier<br />Romy Indy<br />Eden Ivy<br />Cherry Kiss<br />Verónica Leal<br />Rae Lil Black<br />Jia Lissa<br />Clara Mia<br />Liya Silver<br />Sybil A |- | 2024 || || Cherry Kiss || {{SRB|Serbien|Serbia}} || Little Caprice<br />Kelly Collins<br />Alexis Crystal<br />Anna de Ville<br />Shalina Devine<br />Eden Ivy<br />Scarlett Jones<br />Catherine Knight<br />Geisha Kyd<br />Verónica Leal<br />Clara Mia<br />Tiffany Tatum<br />Christy White<br />Zaawaadi |} == Maischta Siiga == * 3 Siiga: {{FRA|#|}} Anissa Kate, {{FRA|#|}} Katsuni, {{CZE|#|}} Little Caprice * 2 Siiga: {{POL|#|}} Misha Cross, {{HUN|#|}} Aleska Diamond == Maischta Nominiarunga == * 8 Nominiarunga: {{FRA|#|}} Anissa Kate * 7 Nominiarunga: {{GBR|#|}} Jasmine Jae, {{SRB|#|}} Cherry Kiss * 6 Nominiarunga: {{CZE|#|}} Little Caprice, {{CZE|#|}} Tarra White * 5 Nominiarunga: {{POL|#|}} Misha Cross, {{CZE|#|}} Alexis Crystal, {{CZE|#|}} Anna de Ville, {{FRA|#|}} Cléa Gaultier, {{RUS|#|}}{{FRA|#|}} Anna Polina * 4 Nominiarunga: {{HUN|#|}} Amirah Adara, {{GBR|#|}} Samantha Bentley, {{ROM|#|}} Black Angelika, {{HUN|#|}} Mandy Bright, {{FRA|#|}} Cassie del Isla, {{FRA|#|}} Tiffany Doll, {{HUN|#|}} Rita Faltoyano, {{COL|#|}} Franceska Jaimes, {{FRA|#|}} Katsuni, {{LIT|#|}} Tina Kay, {{HUN|#|}} Tiffany Tatum, {{CZE|#|}} Liliane Tiger * 3 Nominiarunga: {{HUN|#|}} Blue Angel, {{FRA|#|}} Claire Castel, {{SVK|#|}} Angel Dark, {{HUN|#|}} Aleska Diamond, {{RUS|#|}} Gina Gerson, {{HUN|#|}} Cindy Hope, {{ESP|#|}} Apolonia Lapiedra, {{FRA|#|}} Melissa Lauren, {{RUS|#|}} Jia Lissa, {{ESP|#|}} Amarna Miller, {{HUN|#|}} Aletta Ocean, {{RUS|#|}} Liya Silver, {{UKR|#|}} Ivana Sugar, {{UKR|#|}} Sybil A, {{FRA|#|}}{{MAR|#|}} Yasmine * 2 Nominiarunga: Aliz, Cristina Bella, Nikita Bellucci, Lou Charmelle, Mélanie Coste, Carla Cox, Stella Cox, Jane Darling, Sienna Day, Shalina Devine, Diana Doll, Sophie Evans, Angelika Grays, Cathy Heaven, Henessy, Isabel Ice, Regina Ice, Eden Ivy, Verónica Leal, Cindy Lords, Monica Mattos, Clara Mia, Lola Reve, Alicia Rhodes, Claudia Rossi, Julie Silver, Stacy Silver, Alexa Tomas, Cecilia Vega, Rebecca Volpetti, Jessie Volt, Zaawaadi == Lüag àui == * [[AVN Award/Female Performer of the Year]] == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> {{Navigationsleiste AVN Awards}} {{Übersetzungshinweis|de|AVN_Award/International_Female_Performer_of_the_Year|hochdütsch|242000638}} [[Category:AVN Award|Female Foreign Performer of the Year]] 6mgabow0g2f2uir8j7zo8sjdmqohsnl 1085660 1085629 2026-06-24T14:51:24Z Jcb 356 1085660 wikitext text/x-wiki {{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} Dr '''AVN Award for International Female Performer of the Year''' („Bäschta internàzionààla Performerin“), bis 2021 vergaa àls '''Female Foreign Performer of the Year''', ìsch a Priis vu dr US-àmerikàànischa [[Pornofilm|Pornoìndüschtrii]], wo zitter 2003 jeedsjoohr ìm Rààhma vu da [[AVN Award]]s vun [[Adult Video News]] vergaa wìrd. D’rbii waara numma nìt-àmerikàànischa Dàrschtällerinna b’rucksìchtigt, ìm Geegasàtz zem Priis ''[[AVN Award/Female Performer of the Year|Female Performer of the Year]]''. D’ Rekordpriistraagerinna sìnn d’ Katsuni (Frànkrììch), d’ Anissa Kate (Frànkrììch) un d’ Little Caprice (Tscheechia) mìt je dräi Siiga. Zwaimool g’wunna hann d’ Aleska Diamond (Ungàrn) un d’ Misha Cross (Poola). == Gwìnner un Nominiarta == {| class="wikitable" |- ! Joohr !! Bìld !! Gwìnnera !! Lànd !! Nominiarta |- | 2003<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131029194214/http://avnawards.avn.com/past/winners/2003|titel=2003 AVN Awards Show – History|werk=AVN|archiv-datum=2013-10-29|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2003|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=AVN Award Nominees |sprache=en-us |hrsg=AVN Media Network |url=http://www.avnawards.com/nominees.shtml |archiv-url=https://web.archive.org/web/20021127014135/http://www.avnawards.com/nominees.shtml |archiv-datum=2002-11-27 |werk=Adult Video News |abruf=2016-07-02}}</ref> |[[Datei:Rita Faltoyano AVN Awards 2003.jpg|160px]] || Rita Faltoyano || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Zora Banks<br />Lea De Mae<br />Sophie Evans<br />Jana<br />Daniella Rush |- | 2004<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131205023920/http://avnawards.avn.com/past/winners/2004|titel=2004 AVN Awards Show – History|werk=AVN|archiv-datum=2013-12-05|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2004|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20031203023916/http://www.avn.com/imagearchive/05/58/32/55832Nominations.pdf |titel=AVN Award Nominees|werk=AVN|archiv-datum=2003-12-03|url=http://www.avn.com/imagearchive/05/58/32/55832Nominations.pdf |abruf=2016-01-30}}</ref> || || Mandy Bright || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Mélanie Coste<br />Wanda Kurtis<br />Sophie Evans<br />Rita Faltoyano<br />Katja Kassin<br />Katsuni<br />Lucy Lee<br />Anna Nova<br />Alicia Rhodes<br />Stacy Silver<br />Monica Sweetheart<br />Michelle Wild |- | 2005<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140118084336/http://avnawards.avn.com/past/winners/2005|titel=2005 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-01-18|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2005|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20041114124447/http://www.avnawards.com/2005nominees_fr.shtml|titel=2005 Nominees|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2004-11-14 |url=http://www.avnawards.com/2005nominees_fr.shtml|abruf=2016-07-02}}</ref> |[[Datei:Katsuni 2010.jpg|160px]] || Katsuni || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Cristina Bella<br />Niki Belucci<br />Mandy Bright<br />Mélanie Coste<br />Jane Darling<br />Rita Faltoyano<br />Aneta Keys<br />Cindy Lords<br />Sandra Romain<br />Julie Silver<br />Liliane Tiger |- | 2006<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140222223329/http://avnawards.avn.com/past/winners/2006|titel=2006 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-02-22|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2006|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20051126013107/http://www.avnawards.com/2006nominations.pdf|titel=2006 Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2005-11-26 |url=http://www.avnawards.com/2006nominations.pdf|abruf=2016-07-02}}</ref> ||[[Datei:Katsuni 2010.jpg|160px]] || Katsuni || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Sharka Blue<br />Mandy Bright<br />Brigitta Bulgari<br />Angel Dark<br />Rita Faltoyano<br />Tera Joy<br />Alicia Rhodes<br />Julie Silver<br />Stacy Silver<br />Barbara Summer<br />Liliane Tiger |- | 2007<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140222222149/https://avnawards.avn.com/past/winners/2007|titel=2007 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-02-22|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2007|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20070423104247/http://www.avn.com/imagearchive/27/84/74/2784742007UpdatedNominations|titel=AVN Award Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2007-04-23 |url=http://www.avn.com/imagearchive/27/84/74/2784742007UpdatedNominations|abruf=2016-07-02}}</ref> ||[[Datei:Katsuni 2010.jpg|160px]] || Katsuni || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Cristina Bella<br />Mandy Bright<br />Angel Dark<br />Jane Darling<br />Mya Diamond<br />Tiffany Hopkins<br />Isabel Ice<br />Claudia Jamsson<br />Cindy Lords<br />Monica Mattos<br />Poppy Morgan<br />Claudia Rossi<br />Priscila Sol<br />Liliane Tiger |- | 2008<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20131203050255/http://avnawards.avn.com/past/winners/2008|titel=2008 AVN Awards Show – History|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2013-12-03|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/2008 |abruf=2016-07-04}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20080227073556/http://www.avnawards.com/pdf/2008Nominations.pdf |titel=2008 Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2008-02-27|url=http://www.avnawards.com/pdf/2008Nominations.pdf|abruf=2016-07-04}}</ref> || || Monica Mattos || {{BRA|Brasilien|Bràsilia}} || Baroka Balls<br />Nikky Blond<br />Caylian Curtis<br />Suzie Diamond<br />Diana Doll<br />Clara G<br />Isabel Ice<br />Melissa Lauren<br />Divinity Love<br />Oksana<br />Nikki Rider<br />Liliane Tiger<br />Tarra White<br />Yasmine Lafitte|Yasmine |- | 2009<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/2009-AVN-Award-Winners-Announced-56551.html|titel=AVN – 2009 AVN Award-Winners Announced|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|autor=David Sullivan|datum=2009-01-11|abruf=2016-07-04}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20090105164506/http://www.avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf|titel=2009 AVN Nominations|werk=AVN|archiv-datum=2009-01-05|url=http://www.avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf|abruf=2016-07-04}}</ref> |[[Datei:Eve Angel 1.jpg|160px]] || Eve Angel || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Black Angelika<br />Bambi<br />Chloe Delaure<br />Diana Doll<br />Regina Ice<br />Melissa Lauren<br />Loona Luxx<br />Roxy Panther<br />Peaches<br />Claudia Rossi<br />Viva Style<br />Cecilia Vega<br />Tarra White<br />Yasmine Lafitte|Yasmine |- | 2010<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://www.xbiz.com/news/116352 |titel=2010 AVN Adult Movie Awards Winners Announced|werk=XBIZ|hrsg=Adnet Media|autor=Bob Johnson|datum=2010-01-11|abruf=2016-07-24}}</ref> |[[Datei:Aletta Ocean at Venus Berlin 2010 crop.jpg|160px]] || Aletta Ocean || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Blue Angel<br />Stella DelCroix<br />Cindy Hope<br />Regina Ice<br />Jodie James<br />Cherry Jul<br />Melissa Lauren<br />Madison Parker<br />Anita Pearl<br />Monica Santhiago<br />Sofia Valentine<br />Cecilia Vega<br />Tarra White<br />Yasmine Lafitte|Yasmine |- | 2011<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2011-AVN-Awards-421782.html|titel=AVN Announces the Winners of the 2011 AVN Awards|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|datum=2011-01-09|abruf=2016-07-24}}</ref> |[[Datei:Angel Dark.jpg|160px]] || Angel Dark || {{SVK|Slowakei|Slowàkäi}} || Aliz<br />Blue Angel<br />Jenny Baby<br />Black Angelika<br />Lou Charmelle<br />Carla Cox<br />Mandy Dee<br />Aleska Diamond<br />Cindy Hope<br />Lea Lexis<br />Kerry Louise<br />Natasha Marley<br />Jessica Moore<br />Tarra White |- | 2012<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-2012-AVN-Award-Winners-461715.html|titel=AVN Announces the 2012 AVN Award Winners|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|datum=2012-01-22|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20130329124455/http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf|titel=2012 AVN Award Nominations|werk=AVN|archiv-datum=2013-03-29|url=http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf|abruf=2016-07-24}}</ref> || || Aleska Diamond || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Blue Angel<br />Black Angelika<br />Lou Charmelle<br />Liza Del Sierra<br />Cindy Dollar<br />Eufrat<br />Cathy Heaven<br />Franceska Jaimes<br />Gemma Massey<br />Aletta Ocean<br />Anna Polina<br />Jessie Volt<br />Tarra White<br />Zafira |- | 2013<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/The-2013-AVN-Award-Winners-503520.html|titel=The 2013 AVN Award Winners!|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20130328092725/http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf|titel=2013 Nominations|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2013-03-28|url=http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf|abruf=2016-07-24}}</ref> || || Aleska Diamond || {{HUN|Ungarn|Ungàrn}} || Aliz<br />Black Angelika<br />Claire Castel<br />Carla Cox<br />Laura Crystal<br />Franceska Jaimes<br />Anissa Kate<br />Jenna Lovely<br />Aletta Ocean<br />Anna Polina<br />Ivana Sugar<br />Paige Turnah<br />Jessie Volt<br />Tarra White |- | 2014<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2014-AVN-Awards-544448.html |titel=AVN Announces the Winners of the 2014 AVN Awards|werk=AVN|datum=2014-01-21|abruf=2016-02-07}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140126094717/http://avnawards.avn.com/page/3|titel=AVN Awards|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-datum=2014-01-26|url=http://avnawards.avn.com/page/3|abruf=2016-07-24}}</ref> || [[Datei:Anissa Kate AVN Photos AEE Expo Las Vegas 2012.jpg|160px]] || Anissa Kate || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Nikita Bellucci<br />Samantha Bentley<br />Claire Castel<br />Ava Dalush<br />Tiffany Doll<br />Marica Hase<br />Henessy<br />Cindy Hope<br />Jasmine Jae<br />Cayenne Klein<br />Valentina Nappi<br />Lyen Parker<br />Anna Polina<br />Ivana Sugar |- | 2015<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |archiv-url=https://web.archive.org/web/20150128010221/http://avnawards.avn.com/pages/5|archiv-datum=2015-01-28|url=http://avnawards.avn.com/pages/5|titel=AVN – 2015 AVN Awards Show|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|abruf=2016-07-02}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://avnawards.avn.com/pages/4|titel=AVN – 2015 AVN Awards Show|werk=AVN|hrsg=AVN Media Network|archiv-url=https://web.archive.org/web/20141230202705/http://avnawards.avn.com/pages/4|archiv-datum=2014-12-30|abruf=2016-07-26}}</ref> ||[[Datei:Anissa Kate AVN Photos AEE Expo Las Vegas 2012.jpg|160px]] || Anissa Kate || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Abbie Cat<br />Samantha Bentley<br />Alexis Crystal<br />Tiffany Doll<br />Gina Gerson<br />Cathy Heaven<br />Henessy<br />Jasmine Jae<br />Franceska Jaimes<br />Lola Reve<br />Ivana Sugar<br />Mira Sunset<br />Lola Taylor<br />Charlize Tinkerbell |- | 2016<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=http://avnawards.avn.com/pages/8 |titel=2016 AVN AWARD NOMINATIONS |abruf=2015-11-20 |offline=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20151120162020/http://avnawards.avn.com/pages/8 |archiv-datum=2015-11-20 }}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=http://avnawards.avn.com/winners |titel=2016 AVN Awards Winners|abruf=2016-01-24|datum=2016-01-24|hrsg=AVN}}</ref> ||[[Datei:Misha Cross (cropped).jpg|160px]] || Misha Cross || {{POL|Polen|Poola}} || Samantha Bentley<br />Stella Cox<br />Alexis Crystal<br />Sienna Day<br />Tiffany Doll<br />Tina Hot<br />Jasmine Jae<br />Franceska Jaimes<br />Anissa Kate<br />Manon Martin<br />Mea Melone<br />Amarna Miller<br />Lola Reve<br />Taylor Sands |- | 2017<ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/awards/nominees |titel=AVN Awards 2017 Nominees|autor= |datum=2016-11-17|werk=Adult Video News|abruf=2017-07-12|archiv-url=https://web.archive.org/web/20170113172207/https://avn.com/awards/nominees |archiv-datum=2017-01-13}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2017-avn-award-winners-announced-712151.html |titel=2017 AVN Award Winners Announced |autor= |datum=2017-01-21 |werk=Adult Video News |hrsg=AVN Media Network |abruf=2017-01-22}}</ref> ||[[Datei:Misha Cross (cropped).jpg|160px]] || Misha Cross || {{POL|Polen|Poola}} || Amirah Adara<br />Samantha Bentley<br />Claire Castel<br />Stella Cox<br />Sienna Day<br />Tiffany Doll<br />Lea Guerlin<br />Jasmine Jae<br />Ines Lenvin<br />Lexi Lowe<br />Amarna Miller<br />Anna Polina<br />Nekane Sweet<br />Alexa Tomas |- | 2018<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/nominees-unveiled-for-2018-avn-awards-751192.html |titel=Nominees Unveiled for 2018 AVN Awards |autor=Peter Warren |datum=2017-11-18 |werk=Adult Video News |hrsg=AVN Media Network |abruf=2018-02-04}}</ref> || || Jasmine Jae || {{GBR|Vereinigtes Königreich|Verainigt Keenigraich}} || Amirah Adara<br />Nikita Bellucci<br />Misha Cross<br />Eveline Dellai<br />Susy Gala<br />Gina Gerson<br />Anissa Kate<br />Cherry Kiss<br />Apolonia Lapiedra<br />Amarna Miller<br />Anna Polina<br />Valentina Ricci<br />Julia Roca<br />Alexa Tomas |- | 2019<ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2019-avn-813648.html|titel=2019 AVN Award Winners Announced|datum=2019-01-27|werk=Adult Video News|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Anissa Kate AVN Photos AEE Expo Las Vegas 2012.jpg|160px]] || Anissa Kate || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Amirah Adara<br />Little Caprice<br />Misha Cross<br />Cassie del Isla<br />Cléa Gaultier<br />Ella Hughes<br />Gina Gerson<br />Jasmine Jae<br />Tina Kay<br />Alyssia Kent<br />Cherry Kiss<br />Apolonia Lapiedra<br />Texas Patti<br />Tiffany Tatum |- | 2020<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/awards/nominees|titel=2020 Nominees AVN Awards|autor= |hrsg=AVN Media Network|abruf=2020-01-28}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2020-avn-award-winners-announced-863917.html|titel=2020 AVN Award Winners Announced |datum=2020-01-25 |werk=Adult Video News|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Little Caprice from "Cheers to live".jpg|160px]] || Little Caprice || {{CZE|Tschechien|Tscheechia}} || Amirah Adara<br />Misha Cross<br />Anna de Ville<br />Lady Dee<br />Cassie del Isla<br />Cléa Gaultier<br />Lucy Heart<br />Apolonia Lapiedra<br />Anissa Kate<br />Tina Kay<br />Cherry Kiss<br />Barbie Sins<br />Tiffany Tatum<br />Rebecca Volpetti |- | 2021<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/awards/2021_nominees|titel=2021 Nominees AVN Awards|autor= |hrsg=AVN Media Network|abruf=2020-11-20}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2021-avn-award-winners-announced-895732.html|titel=2021 AVN Award Winners Announced |datum=2021-01-23 |werk=Adult Video News|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Clea Gaultier 2016.jpg|160px]] || Cléa Gaultier || {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} || Little Caprice<br />Alexis Crystal<br />Anna de Ville<br />Cassie Del Isla<br />Angelika Grays<br />Jasmine Jae<br />Anissa Kate<br />Tina Kay<br />Nelly Kent<br />Cherry Kiss<br />Jia Lissa<br />Liya Silver<br />Sybil A<br />Tiffany Tatum |- | 2022<ref>{{Internetquelle |sprache=en-us |url=https://avn.com/business/articles/video/2022-avn-award-winners-announced-905527.html | titel=2022 AVN Award Winners Announced AVN|abruf=2024-03-07}}</ref> ||[[Datei:Little Caprice from "Cheers to live".jpg|160px]] || Little Caprice || {{CZE|Tschechien|Tscheechia}} || Ginebra Bellucci<br />Anna de Ville<br />Cassie del Isla<br />Cléa Gaultier<br />Angelika Grays<br />Tina Kay<br />Cherry Kiss<br />Jia Lissa<br />Baby Nicols<br />Kaisa Nord<br />Liya Silver<br />Sybil A<br />Rebecca Volpetti<br />Zaawaadi |- | 2023 ||[[Datei:Little Caprice from "Cheers to live".jpg|160px]] || Little Caprice || {{CZE|Tschechien|Tscheechia}} || Alexis Crystal<br />Anna de Ville<br />Shalina Devine<br />Eva Elfie<br />Cléa Gaultier<br />Romy Indy<br />Eden Ivy<br />Cherry Kiss<br />Verónica Leal<br />Rae Lil Black<br />Jia Lissa<br />Clara Mia<br />Liya Silver<br />Sybil A |- | 2024 || || Cherry Kiss || {{SRB|Serbien|Serbia}} || Little Caprice<br />Kelly Collins<br />Alexis Crystal<br />Anna de Ville<br />Shalina Devine<br />Eden Ivy<br />Scarlett Jones<br />Catherine Knight<br />Geisha Kyd<br />Verónica Leal<br />Clara Mia<br />Tiffany Tatum<br />Christy White<br />Zaawaadi |} == Maischta Siiga == * 3 Siiga: {{FRA|#|}} Anissa Kate, {{FRA|#|}} Katsuni, {{CZE|#|}} Little Caprice * 2 Siiga: {{POL|#|}} Misha Cross, {{HUN|#|}} Aleska Diamond == Maischta Nominiarunga == * 8 Nominiarunga: {{FRA|#|}} Anissa Kate * 7 Nominiarunga: {{GBR|#|}} Jasmine Jae, {{SRB|#|}} Cherry Kiss * 6 Nominiarunga: {{CZE|#|}} Little Caprice, {{CZE|#|}} Tarra White * 5 Nominiarunga: {{POL|#|}} Misha Cross, {{CZE|#|}} Alexis Crystal, {{CZE|#|}} Anna de Ville, {{FRA|#|}} Cléa Gaultier, {{RUS|#|}}{{FRA|#|}} Anna Polina * 4 Nominiarunga: {{HUN|#|}} Amirah Adara, {{GBR|#|}} Samantha Bentley, {{ROM|#|}} Black Angelika, {{HUN|#|}} Mandy Bright, {{FRA|#|}} Cassie del Isla, {{FRA|#|}} Tiffany Doll, {{HUN|#|}} Rita Faltoyano, {{COL|#|}} Franceska Jaimes, {{FRA|#|}} Katsuni, {{LIT|#|}} Tina Kay, {{HUN|#|}} Tiffany Tatum, {{CZE|#|}} Liliane Tiger * 3 Nominiarunga: {{HUN|#|}} Blue Angel, {{FRA|#|}} Claire Castel, {{SVK|#|}} Angel Dark, {{HUN|#|}} Aleska Diamond, {{RUS|#|}} Gina Gerson, {{HUN|#|}} Cindy Hope, {{ESP|#|}} Apolonia Lapiedra, {{FRA|#|}} Melissa Lauren, {{RUS|#|}} Jia Lissa, {{ESP|#|}} Amarna Miller, {{HUN|#|}} Aletta Ocean, {{RUS|#|}} Liya Silver, {{UKR|#|}} Ivana Sugar, {{UKR|#|}} Sybil A, {{FRA|#|}}{{MAR|#|}} Yasmine * 2 Nominiarunga: Aliz, Cristina Bella, Nikita Bellucci, Lou Charmelle, Mélanie Coste, Carla Cox, Stella Cox, Jane Darling, Sienna Day, Shalina Devine, Diana Doll, Sophie Evans, Angelika Grays, Cathy Heaven, Henessy, Isabel Ice, Regina Ice, Eden Ivy, Verónica Leal, Cindy Lords, Monica Mattos, Clara Mia, Lola Reve, Alicia Rhodes, Claudia Rossi, Julie Silver, Stacy Silver, Alexa Tomas, Cecilia Vega, Rebecca Volpetti, Jessie Volt, Zaawaadi == Lüag àui == * [[AVN Award/Female Performer of the Year]] == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> {{Navigationsleiste AVN Awards}} {{Übersetzungshinweis|de|AVN_Award/International_Female_Performer_of_the_Year|hochdütsch|242000638}} [[Category:AVN Award|Female Foreign Performer of the Year]] goheu0ios8a3p5a1mq6amnoxfg22rfr 0 93448 1085698 1084226 2026-06-24T21:38:30Z Jcb 356 1085698 wikitext text/x-wiki [[Datei:Magdalena Martullo Blocher 2019.jpg |mini|hochkant|D’Magdalena Martullo-Blocher anne 2019]] {{Dialekt|Schweizerdeutsch|Schwizerdütsch|Schwiizerdüütsch}} D’'''Magdalena Martullo-Blocher''', amtlich '''Magdalena Martullo'''<ref>{{Internetquelle |url=https://epaper.20minuten.ch/read/644/644/2022-11-01/10 |titel=«100 Millionen Chinesen sahen meinen Rauswurf aus dem Bundeshaus» |werk=[[20 Minuten]] |datum=2022-10-31 |sprache=de |abruf=2022-11-07 |kommentar=[https://www.20min.ch/story/millionen-chinesen-sehen-meinen-rauswurf-885395204329 Video]}}</ref> (* [[13. August|13. Auguscht]] [[1969]] z’[[Männedorf]]; heimatberechtigt z’[[Schattenhalb|Schattehalb]], z’[[Meilen|Meile]] und z’[[Zürich|Züri]]), isch e Schwiizer Undernehmerin und Politikerin ([[Schweizerische Volkspartei|SVP]]). Sie isch d’Merheitsaktsionärin und exekutivi Vizepräsidentin, wie au Delegierti vom [[Verwaltungsrat (Schweiz)|Verwaltigsrot]] vo dr [[Ems-Chemie]]. Siit 2015 isch sie au [[Nationalrat (Schweiz)|Nationalrötin]] für de [[Kanton Graubünden|Kanton Graubünde]]. Sie ghört zu de riichste Schwiizer. == Karriere == === Wirtschaft === D’Martullo het a de [[Universität St. Gallen|Hochschuel z'St. Galle (HSG)]] Betriebswirtschaft studiert und het ds Studium mit em Lizenziat abgschlosse. Vo 1994 bis 1996 isch sie denn Product Manager bii Johnson & Johnson gsii. Ab 1996 bis 2000 isch sie Marketingleiter fürd Schwiiz bi [[Rivella|Rivella AG]] gsii. Dette het sie au zu dr erwiiterete Gschäftsleitig ghört. Im Januar 2001 isch sie de zur Ems-Gruppe cho und im Auguscht vom gliiche Johr isch sie no Mitglied vom Verwatligsrot worde. S’Johr druff im Auguscht 2002 isch sie sogar Vizepräsidentin worde vom Verwatigsrot und das isch sie au hüt no. Wo de ihre Vatter [[Christoph Blocher]] in [[Bundesrat (Schweiz)|Bundesrot]] choo isch nach de Bundesrotswahle im 2003, hetter sini Ahteil vo dr Ems-Chemie sinne Gööfer geh, die hochschwangeri Martullo hett entsprechend im Januar 2004 d’Leitig vom Undernähme übernoo.<ref>Stefan Lüscher: [https://www.handelszeitung.ch/unternehmen/karrierre-magdalena-martullo ''Karriere: Magdalena Martullo.''] In: ''Bilanz.'' 5. Juni 2009.</ref> Über ihri Ahteil ah dr Emesta Holding AG isch sie hüt, zäme mit ihrerer Schwöschter Rahel Blocher, d’Mehrheitsaktionärin vo dr Ems-Chemie.<ref name="cv_ems">[https://www.ems-group.com/de/investoren/corporate-governance/geschaeftsleitung/magdalena-martullo-blocher/ ''Curriculum Vitae.''] Website der Ems-Gruppe, abgerufen am 25. September 2020.</ref> Zudem isch sie siit em Juni 2004 Mitglied im Vorstand vo de Scienceindustries und leitet dette de Uusschuss Wirtschaftspolitik. Siit 2017 isch d'Martullo au no im Vorstand vom Wirtschaftsverband Economiesuisse.<ref name="cv_ems" /> === Politik === D’Martullo isch bi de Schwiizer Parlamentswahle im 2015 uf dr Liiste vo dr SVP Graubünde als Queriistiigerin<ref>Davide Scruzzi: [https://www.nzz.ch/schweiz/wahlen2015/martullo-blocher-in-papas-fussstapfen-ld.875927 ''Martullo-Blocher bleibt Zürcherin und gibt sich bündnerisch.''] In: ''[[Neue Zürcher Zeitung|Züri-Ziitig]].'' 20. April 2015.</ref> in [[Nationalrat (Schweiz)|Nationalrot]] gwählt worde und isch dette i de Kommission für Wirtschaft und Abgobe (WAK). Näbst dem isch sie au im Wahlchreis [[Kanton Graubünden|Graubünde]] politisch aktiv.<ref>Matthias Daum, Sarah Jäggi: [https://www.zeit.de/2018/36/magdalena-martullo-blocher-politik-wohltaeterin-geld-wahlen ''Die Millionen-Frage.''] In: ''[[Die Zeit]].'' Nr. 36/2018 (Schweizer Ausgabe).</ref> == Litratuur == * [[Karl Lüönd]]: [https://www.aargauerzeitung.ch/verschiedenes/das-martullo-prinzip-ld.1617850 ''Das Martullo-Prinzip.''] In: ''[[Der Sonntag (Schweiz)|Der Sonntag]].'' 23. Juli 2011 == Weblinks == {{Commonscat|audio=0|video=0}} * {{parlament.ch|4167}} * [https://www.martullo-blocher.ch/ d Website] vo dr Magdalena Martullo-Blocher == Äinzelnaawiis == <references responsive /> {{Normdaten}} [[Kategorie:Schwiizer Nationalrot]] [[Kategorie:SVP-Mitgliid]] [[Kategorie:Schwiizer Unternäämer]] [[Kategorie:Person (Bündnerland)]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Frau]] jmci4s7d5r6mwjc57bfhmi507rz8wjj 0 94210 1085667 1084905 2026-06-24T15:11:26Z ~2026-36757-15 121151 /* Gedänkverastaltigä */ 1085667 wikitext text/x-wiki {{coord|48.2961|17.2672|type:landmark|format=dms|display=title}} [[File:Amfiteater Pezinok.jpg|thumb|De Veranstaltigsort vo de Koncert mladosti-Festival (2023)]] S '''Koncert mladosti'''-Festival (buechstäblich «Konzert vo de Jugend») isch en tschechoslowakische [[Musikfestival]] gsi, s het 1976 und 1977 im [[Amphitheater Pezinok|Amphitheater]] in [[Pezinok]], [[Slowakei]] stattgfunde und isch nur zweimal verastaltet worde. Hauptorganisatore sind de [[Pavol Boriš]] und de [[Ladislav Snopko]] gsi. Es isch s erste Open-Air-Festival i de [[Tschechoslowakische Sozialistische Republik|Tschechoslowakischi Sozialistischi Republik]] gsi.<ref name="pezincan">{{cite web | last = Boriš | first = Pavol | title = Koncert mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php | archive-url = https://web.archive.org/web/20220812050344/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&cat=2016-05&article=14160 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Mai 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-08-12 }}</ref> De Musikkritiker Lubomír Dorůžka het s s «tschechoslowakische [[Woodstock-Festival|Woodstock]]» (uf [[Slowakische Sprache|Slowakisch]] ''československý Woodstock'') gnennt.<ref name="sme-manicky">{{cite news | last = Vanya | first = Boris | title = Keď máničky obsadili Pezinok, pohromu odvrátili The Beatles | newspaper = SME | url = https://plus.sme.sk/c/22190059/ked-manicky-obsadili-pezinok-pohromu-odvratili-the-beatles.html | issn = 1335-4418 | publisher = Petit Press | location = Bratislava | date = 15. August 2019 | access-date = 14. Novämber 2021}}</ref> == Gschicht == D Idee, es Festival namens Koncert mladosti z verastalte, isch im März 1976 im [[Atlas klub]] entstande. Nach eme Konzärt hän de Ladislav «Agnes» Snopko und de Paľo Boriš bime Glas [[Wein|Wii]] i de Chuchi vom Club über d Idee en grösseri Verastaltig uf em Pezinok-Amphitheater z verastalte diskutiert. Nach positive Rückmeldig vo de andere, händ sich de Boriš und de Snopko ad Vorbereitig vom Festival gmacht.<ref>{{Cite book|last=Bittner|first=Petter|title=Pezinok – bigbeatown|edition=2|publisher=Občianske združenie P.R.D.|location=Pezinok|year=2024|isbn=978-80-570-6127-4|page=28|last2=Boriš|first2=Pavol|last3=Štrba|first3=Ján}}</ref> ''Koncerty mladosti'' isch e bispilos kulturells Ereignis gsi, wo die beschte tschechisch-slowakische Verträtter vo de [[Volksmusik|Volksmusig]], em [[Rock]] und em [[Jazz]] ufträtte sind – unter anderem d Volksmusig-Sänger und -Sängerinne sowie d Künstler [[Vladimír Merta]], Petr Lutka, [[Vlastimil Třešňák|Vlasta Třešňák]], Vladimír Veit, Pepa Nos, [[Miloš Janoušek]], Dagmar Andrtová und [[Zuzana Homolová]], d Folk-Rock-Band [[Marsyas (Band)|Marsyas]], d Rockband [[Collegium musicum]], s Debütkonzert vo de Band vom [[Jaroslav Filip]], [[Etc...]], d Pop-Rock-Band [[Modus (Band)|Modus]], d Jazzmusiker Gabriel Jonáš und Pavol Kozma, d Jazz-Rock-Bands Bohemia und Energit, sowie s Duo Andršt/Viklický, wo us de Band hervorgange isch.<ref name="dennikn" /><ref name="muzikus-2002">{{cite news | last = Lindaur | first = Vojtěch | title = Koncert mladosti folku, jazzu a rocku 1976 a 1977 – Pezinok | newspaper = Muzikus | url = https://www.muzikus.cz/publicistika/Koncert-mladosti-folku-jazzu-a-rocku-1976-a-1977-Pezinok~25~cervenec~2002/ | issn = | location = Prague | date = 25. Juli 2002 | access-date = 18. November 2021}}</ref> Die staatliche Medie hend s Festival als Festival vom Widerstand gäge s rote Normalisierigsregime bezeichnet<ref name="pezincan" /> de Iitritt het 25 Kčs kostet<ref name="dennikn">{{Cite news | last = Balogh | first = Alexander | title = Pezinok 1976 bol slovenský Woodstock (foto) | newspaper = Denník N | url = https://dennikn.sk/489507/pezinok-1976-bol-slovensky-woodstock-foto/ | issn = 1339-844X | publisher = N Press | location = Bratislava | date = 17. Juni 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}</ref> und i beidne Jahr sölls (lut Pavol Boriš) vo 4.500 Mensche bsuecht worde si.<ref>{{Cite web | title = Týždeň pred rokmi : 36 : Gramo duel : 2010 | url = https://www.youtube.com/watch?v=LHuvy73ZbQA&t=480s | format = online video | time = 08:00 – 11:00 | website = TV Peziniok | date = 9. Septämber 2020 | access-date = 3. Oktoober 2023 | location = Pezinok }}</ref> Im Johr 1977 sind Ladislav Snopko und Slávek Jíša d Moderatore vom Festival gsi. Wo de Sänger Jaroslav Hutka s Lied «Havlíčku Havle» gsunge het, sind d Bsuecher antibolschewistisch igstellt gsi und hend dra denkt, «gege alles» z demonstriere. d’ Moderatore händ d’ Situation beruehigt, indem sie de Film ''Yellow Submarine'' vo de britische Musikgruppe [[The Beatles]] zeigt händ, wo mit de Tön vo de [[Marseillaise|französische Nationalhymne]] und em Lied «All You Need Is Love» begange händ.<ref name="muzikus-2002" /> Im Johr 1978, es isch es dritts Jahr vom Festival plant gsi, aber es isch schliesslich abgseit worde.<ref name="muzikus-2002" /> D Atmosphäre vo de Ereignis isch vom Fotograf [[Ján Štrba]] iigfange und isch Teil verschiedene Gedenkuusstellige und -büecher gsi.<ref name="sme-manicky" /> Autor vo de Plakat beid Jahre isch de [[Oliver Solga]] gsi.<ref>{{Cite news | last = Kušnierik | first = Juraj | title = Woodstock v Pezinku | newspaper = .týždeň | url = https://www.tyzden.sk/casopis/645/woodstock-v-pezinku/ | issn = 1336-653X | publisher = W PRESS | location = Bratislava | date = 18. August 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}</ref> == Gedänkverastaltigä == Am 20. Septämber 1997 het nach 20 Johr s Pezinok-Kulturzentrum e Gedänkveraastaltig organisiert, wo de Emil Viklický, Fedor Frešo, Vlasta Třešňák, Jiří Dědeček, Dáša Voňková, Pepa Nos, Radim Hladík, Boris Urbánek, Roman Pokorný, Andrej Šeban, Marcel Buntaj, Oskar Rózsa, Luboš Andršt, Zdeněk Tichota und Ramblin Rex us de [[Vereinigte Staaten|USA]] mit de lokale Vorgruppene Slide Return und Alarm ufträtte sind.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=1997-09-17 |title=Pezinok v sobotu po 20 rokoch zažije comeback festivalu Koncert mladosti |url=https://www.sme.sk/nezaradene/c/pezinok-v-sobotu-po-20-rokoch-zazije-comeback-festivalu-koncert-mladosti |access-date=2026-01-19 |publisher=SME.sk |language=sk}}</ref> Im Johr 2007 isch s Gedenkonzert i de Schaubmar-Mühl vo de Bürgervereinigung P.R.D. verastaltet worde, wo s neue Buech ''Koncert mladosti '76 – '77 – Československý Woodstock'' tauft worde isch.<ref>{{Cite news | title = Spomienka na Koncerty mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&cat=2007-07&article=6302 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220610113614/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&cat=2007-07&article=6302 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Juli 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-06-10}}</ref> Im Johr 2016, s sächsstündige Konzert mladosti 40-Event het stattgfunde.<ref name="pezincan" /> Zum 50. Jubiläum vo de erschte Usgab vom Festival isch am 27. Juni 2026 es Konzärt im Amphitheater plant, wo es Rahmeprogramm mit Verastaltige i de Stadt am 20. und 21. Mai sowie am 4. Juni vorusgaht,<ref>{{Cite web | title = Do Pezinka sa vracia československý Woodstock. Koncert mladosti prinesie výstavy, diskusie aj veľké finále v pezinskom amfiteátri | url = https://www.pezinok.sk/novinka/10312/do-pezinka-sa-vracia-ceskoslovensky-woodstock-koncert-mladosti-prinesie-vystavy-diskusie-aj-velke-finale-v-pezinskom-amfiteatri | publisher = Pezinok | date = 2026-04-24 | access-date = 2026-04-25 | language = sk }}</ref> insbesondere am 20. Mai d’ Eröffnig vo de Fotousstellig vom Jaroslav Prokop mit em Titel «Jaroslav Prokop: Portrét jednoho hudebního festivalu aneb Pezinok 1976» im Kulturhuus in Pezinok<ref>{{cite web | title = Vernisáž výstavy Jaroslava Prokopa priblíži atmosféru legendárneho festivalu Pezinok 1976 | url = https://www.popular.sk/vernisaz-vystavy-jaroslava-prokopa-priblizi-atmosferu-legendarneho-festivalu-pezinok-1976 | website = Populár.sk | date = 2026-05-18 | access-date = 2026-06-24 | lang = sk}}</ref> und am 4. Juni d’Eröffnig vo de Fotousstellig vo [[Ján Štrba]] im Stadtmuseum<ref>{{cite web | title = MESTSKÉ MÚZEUM BOLO NA PRASKNUTIE. V PEZINKU OTVORILI VÝSTAVU JÁNA ŠTRBU VENOVANÚ KONCERTOM MLADOSTI | url = https://www.pezinok.sk/novinka/10513/mestske-muzeum-bolo-na-prasknutie-v-pezinku-otvorili-vystavu-jana-strbu-venovanu-koncertom-mladosti | website = Pezinok | access-date = 2026-06-24 | lang = sk }}</ref> mitere begleitende Diskussion im Café Radnica. == Lueg au == * [[Atlas klub]] == Weblink == * [https://obrazocky.blogspot.com/2016/06/koncerty-mladosti-1976-1977.html Plakat zum Festival, Fotografi vom Ján Štrba und Text vom Juraj Kušnierik] uf de Website Roman Brna * [https://www.youtube.com/watch?v=I8qaKeY5RbY ''Koncert mladosti 1977 – Pezinok''] – de einzig erhalteni 16-mm-Stummfilm wo mit authentischem Grüsch unterleit isch * [https://www.youtube.com/watch?v=V2hL_WMjz9A ''Koncerty mladosti po 40 rokoch''] – RTVS-Dokumentarfilm (2016) == Einzelnachwiis == <references/> [[Kategorie:Musikfestival]] [[Kategorie:Tschechoslowakei]] 1or8k0d9coiuw2svgel4c86yl6ypz7c 1085669 1085667 2026-06-24T15:12:12Z ~2026-36757-15 121151 /* Gedänkverastaltigä */ 1085669 wikitext text/x-wiki {{coord|48.2961|17.2672|type:landmark|format=dms|display=title}} [[File:Amfiteater Pezinok.jpg|thumb|De Veranstaltigsort vo de Koncert mladosti-Festival (2023)]] S '''Koncert mladosti'''-Festival (buechstäblich «Konzert vo de Jugend») isch en tschechoslowakische [[Musikfestival]] gsi, s het 1976 und 1977 im [[Amphitheater Pezinok|Amphitheater]] in [[Pezinok]], [[Slowakei]] stattgfunde und isch nur zweimal verastaltet worde. Hauptorganisatore sind de [[Pavol Boriš]] und de [[Ladislav Snopko]] gsi. Es isch s erste Open-Air-Festival i de [[Tschechoslowakische Sozialistische Republik|Tschechoslowakischi Sozialistischi Republik]] gsi.<ref name="pezincan">{{cite web | last = Boriš | first = Pavol | title = Koncert mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php | archive-url = https://web.archive.org/web/20220812050344/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&cat=2016-05&article=14160 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Mai 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-08-12 }}</ref> De Musikkritiker Lubomír Dorůžka het s s «tschechoslowakische [[Woodstock-Festival|Woodstock]]» (uf [[Slowakische Sprache|Slowakisch]] ''československý Woodstock'') gnennt.<ref name="sme-manicky">{{cite news | last = Vanya | first = Boris | title = Keď máničky obsadili Pezinok, pohromu odvrátili The Beatles | newspaper = SME | url = https://plus.sme.sk/c/22190059/ked-manicky-obsadili-pezinok-pohromu-odvratili-the-beatles.html | issn = 1335-4418 | publisher = Petit Press | location = Bratislava | date = 15. August 2019 | access-date = 14. Novämber 2021}}</ref> == Gschicht == D Idee, es Festival namens Koncert mladosti z verastalte, isch im März 1976 im [[Atlas klub]] entstande. Nach eme Konzärt hän de Ladislav «Agnes» Snopko und de Paľo Boriš bime Glas [[Wein|Wii]] i de Chuchi vom Club über d Idee en grösseri Verastaltig uf em Pezinok-Amphitheater z verastalte diskutiert. Nach positive Rückmeldig vo de andere, händ sich de Boriš und de Snopko ad Vorbereitig vom Festival gmacht.<ref>{{Cite book|last=Bittner|first=Petter|title=Pezinok – bigbeatown|edition=2|publisher=Občianske združenie P.R.D.|location=Pezinok|year=2024|isbn=978-80-570-6127-4|page=28|last2=Boriš|first2=Pavol|last3=Štrba|first3=Ján}}</ref> ''Koncerty mladosti'' isch e bispilos kulturells Ereignis gsi, wo die beschte tschechisch-slowakische Verträtter vo de [[Volksmusik|Volksmusig]], em [[Rock]] und em [[Jazz]] ufträtte sind – unter anderem d Volksmusig-Sänger und -Sängerinne sowie d Künstler [[Vladimír Merta]], Petr Lutka, [[Vlastimil Třešňák|Vlasta Třešňák]], Vladimír Veit, Pepa Nos, [[Miloš Janoušek]], Dagmar Andrtová und [[Zuzana Homolová]], d Folk-Rock-Band [[Marsyas (Band)|Marsyas]], d Rockband [[Collegium musicum]], s Debütkonzert vo de Band vom [[Jaroslav Filip]], [[Etc...]], d Pop-Rock-Band [[Modus (Band)|Modus]], d Jazzmusiker Gabriel Jonáš und Pavol Kozma, d Jazz-Rock-Bands Bohemia und Energit, sowie s Duo Andršt/Viklický, wo us de Band hervorgange isch.<ref name="dennikn" /><ref name="muzikus-2002">{{cite news | last = Lindaur | first = Vojtěch | title = Koncert mladosti folku, jazzu a rocku 1976 a 1977 – Pezinok | newspaper = Muzikus | url = https://www.muzikus.cz/publicistika/Koncert-mladosti-folku-jazzu-a-rocku-1976-a-1977-Pezinok~25~cervenec~2002/ | issn = | location = Prague | date = 25. Juli 2002 | access-date = 18. November 2021}}</ref> Die staatliche Medie hend s Festival als Festival vom Widerstand gäge s rote Normalisierigsregime bezeichnet<ref name="pezincan" /> de Iitritt het 25 Kčs kostet<ref name="dennikn">{{Cite news | last = Balogh | first = Alexander | title = Pezinok 1976 bol slovenský Woodstock (foto) | newspaper = Denník N | url = https://dennikn.sk/489507/pezinok-1976-bol-slovensky-woodstock-foto/ | issn = 1339-844X | publisher = N Press | location = Bratislava | date = 17. Juni 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}</ref> und i beidne Jahr sölls (lut Pavol Boriš) vo 4.500 Mensche bsuecht worde si.<ref>{{Cite web | title = Týždeň pred rokmi : 36 : Gramo duel : 2010 | url = https://www.youtube.com/watch?v=LHuvy73ZbQA&t=480s | format = online video | time = 08:00 – 11:00 | website = TV Peziniok | date = 9. Septämber 2020 | access-date = 3. Oktoober 2023 | location = Pezinok }}</ref> Im Johr 1977 sind Ladislav Snopko und Slávek Jíša d Moderatore vom Festival gsi. Wo de Sänger Jaroslav Hutka s Lied «Havlíčku Havle» gsunge het, sind d Bsuecher antibolschewistisch igstellt gsi und hend dra denkt, «gege alles» z demonstriere. d’ Moderatore händ d’ Situation beruehigt, indem sie de Film ''Yellow Submarine'' vo de britische Musikgruppe [[The Beatles]] zeigt händ, wo mit de Tön vo de [[Marseillaise|französische Nationalhymne]] und em Lied «All You Need Is Love» begange händ.<ref name="muzikus-2002" /> Im Johr 1978, es isch es dritts Jahr vom Festival plant gsi, aber es isch schliesslich abgseit worde.<ref name="muzikus-2002" /> D Atmosphäre vo de Ereignis isch vom Fotograf [[Ján Štrba]] iigfange und isch Teil verschiedene Gedenkuusstellige und -büecher gsi.<ref name="sme-manicky" /> Autor vo de Plakat beid Jahre isch de [[Oliver Solga]] gsi.<ref>{{Cite news | last = Kušnierik | first = Juraj | title = Woodstock v Pezinku | newspaper = .týždeň | url = https://www.tyzden.sk/casopis/645/woodstock-v-pezinku/ | issn = 1336-653X | publisher = W PRESS | location = Bratislava | date = 18. August 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}</ref> == Gedänkverastaltigä == Am 20. Septämber 1997 het nach 20 Johr s Pezinok-Kulturzentrum e Gedänkveraastaltig organisiert, wo de Emil Viklický, Fedor Frešo, Vlasta Třešňák, Jiří Dědeček, Dáša Voňková, Pepa Nos, Radim Hladík, Boris Urbánek, Roman Pokorný, Andrej Šeban, Marcel Buntaj, Oskar Rózsa, Luboš Andršt, Zdeněk Tichota und Ramblin Rex us de [[Vereinigte Staaten|USA]] mit de lokale Vorgruppene Slide Return und Alarm ufträtte sind.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=1997-09-17 |title=Pezinok v sobotu po 20 rokoch zažije comeback festivalu Koncert mladosti |url=https://www.sme.sk/nezaradene/c/pezinok-v-sobotu-po-20-rokoch-zazije-comeback-festivalu-koncert-mladosti |access-date=2026-01-19 |publisher=SME.sk |language=sk}}</ref> Im Johr 2007 isch s Gedenkonzert i de Schaubmar-Mühl vo de Bürgervereinigung P.R.D. verastaltet worde, wo s neue Buech ''Koncert mladosti '76 – '77 – Československý Woodstock'' tauft worde isch.<ref>{{Cite news | title = Spomienka na Koncerty mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&cat=2007-07&article=6302 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220610113614/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&cat=2007-07&article=6302 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Juli 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-06-10}}</ref> Im Johr 2016, s sächsstündige Konzert mladosti 40-Event het stattgfunde.<ref name="pezincan" /> Zum 50. Jubiläum vo de erschte Usgab vom Festival isch am 27. Juni 2026 es Konzärt im Amphitheater plant, wo es Rahmeprogramm mit Verastaltige i de Stadt am 20. und 21. Mai sowie am 4. Juni vorusgaht,<ref>{{Cite web | title = Do Pezinka sa vracia československý Woodstock. Koncert mladosti prinesie výstavy, diskusie aj veľké finále v pezinskom amfiteátri | url = https://www.pezinok.sk/novinka/10312/do-pezinka-sa-vracia-ceskoslovensky-woodstock-koncert-mladosti-prinesie-vystavy-diskusie-aj-velke-finale-v-pezinskom-amfiteatri | publisher = Pezinok | date = 2026-04-24 | access-date = 2026-04-25 | language = sk }}</ref> insbesondere am 20. Mai d’ Eröffnig vo de Fotousstellig vom Jaroslav Prokop mit em Titel «Jaroslav Prokop: Portrét jednoho hudebního festivalu aneb Pezinok 1976» im Kulturhuus in Pezinok<ref>{{cite web | title = Vernisáž výstavy Jaroslava Prokopa priblíži atmosféru legendárneho festivalu Pezinok 1976 | url = https://www.popular.sk/vernisaz-vystavy-jaroslava-prokopa-priblizi-atmosferu-legendarneho-festivalu-pezinok-1976 | publisher = Populár.sk | date = 2026-05-18 | access-date = 2026-06-24 | language = sk}}</ref> und am 4. Juni d’Eröffnig vo de Fotousstellig vo [[Ján Štrba]] im Stadtmuseum<ref>{{cite web | title = MESTSKÉ MÚZEUM BOLO NA PRASKNUTIE. V PEZINKU OTVORILI VÝSTAVU JÁNA ŠTRBU VENOVANÚ KONCERTOM MLADOSTI | url = https://www.pezinok.sk/novinka/10513/mestske-muzeum-bolo-na-prasknutie-v-pezinku-otvorili-vystavu-jana-strbu-venovanu-koncertom-mladosti | publisher = Pezinok | access-date = 2026-06-24 | language = sk }}</ref> mitere begleitende Diskussion im Café Radnica. == Lueg au == * [[Atlas klub]] == Weblink == * [https://obrazocky.blogspot.com/2016/06/koncerty-mladosti-1976-1977.html Plakat zum Festival, Fotografi vom Ján Štrba und Text vom Juraj Kušnierik] uf de Website Roman Brna * [https://www.youtube.com/watch?v=I8qaKeY5RbY ''Koncert mladosti 1977 – Pezinok''] – de einzig erhalteni 16-mm-Stummfilm wo mit authentischem Grüsch unterleit isch * [https://www.youtube.com/watch?v=V2hL_WMjz9A ''Koncerty mladosti po 40 rokoch''] – RTVS-Dokumentarfilm (2016) == Einzelnachwiis == <references/> [[Kategorie:Musikfestival]] [[Kategorie:Tschechoslowakei]] e3aqobm5ulxdmpalyukndbszffg1626 0 94220 1085699 1079988 2026-06-24T21:42:11Z Jcb 356 1085699 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gemeinde in Frankreich dewiki |nomcommune=Oiry |armoiries=Blason Oiry.svg |région=[[Grand Est]] |département=[[Département Marne|Marne]] |arrondissement=[[Arrondissement Épernay|Épernay]] |canton=[[Kanton Épernay-2|Épernay-2]] |intercomm=[[Communauté d’agglomération Épernay, Coteaux et Plaine de Champagne|Épernay, Coteaux et Plaine de Champagne]] |insee=51413 |cp=51530 |longitude=04/03/04/O |latitude=49/01/28/N |alt mini=69 |alt maxi=127 |km²=10.76 |siteweb=[https://www.oiry.fr/ oiry.fr] |image= |image-desc= }}{{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} '''Oiry''' {{Audio-IPA|LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Oiry.wav|[waʁi]}} ìsch a [[Gemeinde (Frankreich)|frànzeescha G’mainda]] mìt {{EWZT|FR|51413}} Iiwoohner (Schtànd: {{EWD|FR|51413}}) ìm [[Département Marne]] ìn dr [[Region (Frankreich)|Regioon]] [[Grand Est]]. Sa g’heert zem [[Arrondissement Épernay]] un zem [[Kanton Épernay-2|Kàntoon Épernay-2]]. == wu ’s lììgt == <mapframe text="s’ Gmaindagebiat vu Oiry" latitude="49.00733" longitude="4.04477" zoom="11" width="200" height="200" align="left"> { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q950485", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }</mapframe> Oiry lììgt äbba 26 Kilomeeter süüd-süüdeeschtlig vu [[Reims]]. Umgaa wìrd Oiry vu da Noochberg’mainda [[Aÿ-Champagne]] ìm Norda, [[Plivot]] ìm Oschta, [[Flavigny (Marne)|Flavigny]] ìm Süüdoschta, [[Avize]] ìm Süüda, [[Cramant]] ìm Süüdwäschta so wia [[Chouilly]] ìm Wäschta.<ref name="dewiki">Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel [[:de:Oiry|Oiry]] ìn dr hoochdiitscha Wikipedia ìwwernumma worry.</ref> D’ Wii, womm’r doo haarschtällt, g’heera zem Wiibàuigebiat [[Côte des Blancs]].<ref name="dewiki"/> == zem Dorfnàmma == Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff [[Lateinische Sprache|Làtiinisch]] un [[Altfranzösische Sprache|Àltfrànzeesch]], schpeeter uff [[Französische Sprache|Frànzeescha]] äntwìckelt:<ref name="Longnon">{{Literatur|Sprache=fr|Autor=Auguste Longnon|Titel=Dictionnaire topographique de la Marne|Ort=Pàriis|Jahr=1891|Seiten=205|Online=https://dicotopo.cths.fr/places/P54120388|Abruf=2025-12-30}}</ref> {{Mehrspaltige Liste|liste= *''Oyri'' (1173) *''Oiri'' (1190) *''Ory'', ''Orri'' (vers 1222) *''Ori'', ''Oriacum'' (vers 1240) *''Oyri-lou-Grant'' (vers 1252) *''Oyreium'' (1303-1312) *''Oyry'' (1346) *''Le Grant Oiry'' (1498) *''Oiry'' odd’r ''Vuiry'' (ànna 1787) }} D’ Dorfbewoohner nännt m’r ''{{lang|fr|Oiryates}}'' {{Audio-IPA|LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Oiryates.wav|[waʁjat]}} un ''{{lang|fr|Oiryats}}'' {{Audio-IPA|LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Oiryats.wav|[waʁja]}} uff Frànzeesch.<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.habitants.fr/oiry/services-publics|titel=Oiry|werk=habitants.fr|abruf=2025-12-30|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230607021852/https://www.habitants.fr/oiry/services-publics|archiv-datum=2023-06-07}}</ref> == G’schìcht == Wahrend dr [[Protestaktionen der Gelbwesten|Protäschtbeweegung vu da gaala Schilä]] hann d’ Demonschtrànta s’ Verkeehrsrundäll vu Oiry g’schpärrt.<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.lunion.fr/id13352/article/2018-11-19/gilets-jaunes-blocage-en-cours-au-rond-point-doiry|titel=Gilets jaunes: les ronds-points d’Oiry et de Pierry bloqué par des barrages filtrant|werk=[[L’Union (Zeitung, Frankreich)|L’Union]]|abruf=2026-01-08|datum=2018-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20260108183106/https://www.lunion.fr/id13352/article/2018-11-19/gilets-jaunes-blocage-en-cours-au-rond-point-doiry|archiv-datum=2026-01-08}}</ref> == wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt == {| class="wikitable" width="550" |- align=center class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align:left;" | Joohr || 1962 || 1968 || 1975 || 1982 || 1990 || 1999 || 2006 || 2011 || 2018 |- align=center ! style="text-align:left;" | Iiwoohner | 373 || 371 || 490 || 512 || 982 || 946 || 906 || 872 || 832 |- | align="center" colspan="10" | Kwalla: Cassini un [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] |- |} == wàs doo z’ sah ìsch == * d’ [[Romanik|romàànischa]], [[Römisch-katholische Kirche|reemisch-kàthoolischa]] Hilààriuskìrìch ''({{lang|fr|église Saint-Hilaire}})'', wo üss’m 12. Joohrhundert schtàmmt. D’rìnn sìnn dr Triumpfabooga un dr Kommünioonstìsch üss [[Eisen|Schmììdiisa]] vum 18. Joohrhundert je àls Ainzelobjakta bii da [[Monument historique|Histoorischa Dankmooler]] klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.<ref>{{Base Palissy|PM51000603|poutre de gloire (tref)}}</ref><ref>{{Base Palissy|PM51000604|clôture liturgique (grille de communion)}}</ref> Üsserdam sìnn ìn dr Kìrìch a Hüüfa Kunschtwark, wo jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft sìnn, wo-n-a regionààla Bediitung hann: dr Holztàbernààkel üss’m 18. Joohrhundert,<ref>{{Base Palissy|PM51002691|tabernacle}}</ref> dr Tàuifbäcka üss [[Marmor|Màrmoor]] vum 18. Joohrhundert mìt siinera [[Kupfer|Kupferdäckel]],<ref>{{Base Palissy|PM51002693|fonts baptismaux et leur couvercle}}</ref> d’ zwai Uffsatz vu Sitta-n-àltààra üss Màrmoor un Schtai vum 18. Joohrhundert,<ref>{{Base Palissy|PM51002688|deux retables d'autels latéraux}}</ref> zwai holziga [[Engel|Angelschtàtüüta]] üss’m 18. Joohrhundert, wo fàrwig g’fàsst sìnn,<ref>{{Base Palissy|PM51002687|deux statues : Anges}}</ref> zwai Holzsschtaab mìt dr [[Maria (Mutter Jesu)|Jumpfra Mària]] d’ruff (üss’m 18. un 19. Joohrhundert), womm’r fìr d’ Prozässioona brüücht hàt,<ref>{{Base Palissy|PM51002686|bâton de procession et sa statue (statuette) : Vierge}}</ref><ref>{{Base Palissy|PM51002692|bâton de procession et sa statue (statuette) : Vierge à l'Enfant}}</ref> so wia s’ G’mäld mìt’m Porträä vu’ma Àbt d’ruff (Eelfàrb uff Liinwànd, 17. Joohrhundert)<ref>{{Base Palissy|PM51002689|tableau : Un abbé}}</ref> un s’ G’mäld mìt’m Hailiga Christofoorus d’ruff (Eelfàrb uff Liinwànd üss’m And vum 18. Joohrhundert).<ref>{{Base Palissy|PM51002690|tableau : Saint Christophe}}</ref> * dr Henckelschtai Haute-Borne, wo üss’m [[Neolithikum]] zwìscha da G’maindabooda vun [[Avize]], [[Cramant]] un Oiry schteeht.<ref name="dewiki"/> * s’ Wiihaarschtällungszäntrum Mont-Aigu, wo s’ [[Champagner|Schàmpààniarhüüs]] Moët & Chandon hàt loo bàuija, un wo dr Frànzeescha Àrkitäckt Giovanni Pace Anna 2011 zaichnet hàt. Dàs Gebäj ìsch ànna 2023 bii da „b’markenswarta zittg’nossischa Gebäijer“ üsszaichnet worra.<ref>{{Base Mérimée|ACR0001831|Centre de vinification Moët & Chandon ; site Mont-Aigu}}</ref> <gallery widths=175px heights=150px> Mairie-Oiry.JPG|s’ Roothüüs Eglise-Oiry.JPG|d’ Hilààriuskìrìch Avize Menhir de Haute-Borne 04.JPG|dr Henckelschtai Haute-Borne </gallery> == Lìteràtüür zem Ort == *{{Literatur|Sprache=fr|Titel=Découverte d'une station néolithique dans la vallée de la Marne [près d'Oiry]|Autor=E. Lemarteleur, R. Doublet|Jahr=1930|Seiten=15–16|Sammelwerk=Bulletin de la Société archéologique champenoise|Band=24}} *{{Literatur|Sprache=fr|Online=https://www.lunion.fr/art/638523/article/2016-01-14/a-la-recherche-de-l-histoire-du-village-d-oiry|Abruf=2026-01-08|Titel=À la recherche de l’histoire du village d’Oiry|Sammelwerk=[[L’Union (Zeitung, Frankreich)|L’Union]]|Datum=2016-01-14|Autor=Hélène Nouaille}} == Lüag àui == * [[Liste der Gemeinden im Département Marne|d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne]] == Weblìnks == {{commonscat}} * [http://www.oiry.fr/ d’ Websitta vu dr G’maindaverwàltung Oiry] (frànzeesch) * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-51413 Schtàtistik züa dr G’mainda Oiry] biim [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] (frànzeesch) * [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/commune/51413-oiry Informàzioona züa dr G’mainda Oiry] ìm Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch) * [http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=25503 Informàzioona züa dr G’mainda Oiry] ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/[[École des hautes études en sciences sociales|EHESS]]/Cassini (frànzeesch) == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> {{Navigationsleiste Gemeinden im Arrondissement Épernay}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Marne)]] nmp95o775yg6zd9nmuvj4vx3kjlrnjh 0 94710 1085668 1085470 2026-06-24T15:11:56Z GregorBungensheim 41712 /* Gruppe F */ Tunesie - Japan 1085668 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Südafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|-:- (-:-)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=5|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=2|GT=5}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|-:- (-:-)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=2|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|-:- (-:-)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] q24e0s018g6ci2j77pq4hbiyio0b2ym 1085700 1085668 2026-06-25T03:44:14Z Holder 491 /* Gruppe A */ 1085700 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Südafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=5|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=2|GT=5}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|-:- (-:-)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=2|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|-:- (-:-)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] jz33sn3tooe4vpvt5yz5b6vc773pqzp 1085701 1085700 2026-06-25T03:44:32Z Holder 491 /* Gruppe A */ 1085701 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=5|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=2|GT=5}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|-:- (-:-)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=2|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|-:- (-:-)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] tppgnzufazkdk3z9b2lfw0hf92snmjf 1085702 1085701 2026-06-25T03:46:44Z Holder 491 /* Gruppe B */ 1085702 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=2|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|-:- (-:-)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] emqaiosf6fjftlpbjiei0tk77tbgfyv 1085703 1085702 2026-06-25T03:49:25Z Holder 491 /* Gruppe C */ 1085703 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] iijl17qfa7m4zse3vpeg84ywlzqzg6g 1085704 1085703 2026-06-25T03:51:47Z Holder 491 /* Gruppe G */ 1085704 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=3|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|1:3 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=0|GT=0}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] je6fy6j1k6zaoggn0brcs5urfaoka24 1085705 1085704 2026-06-25T03:54:09Z Holder 491 /* Gruppe H */ 1085705 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=3|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|1:3 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|4:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|2:2 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] brnw5nx2ohkvt9392wetzbwlq5fqzpe 1085706 1085705 2026-06-25T03:56:16Z Holder 491 /* Gruppe I */ 1085706 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=3|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|1:3 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|4:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|2:2 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{FRA|Fußball-Weltmeisterschaft 2026/Frankreich}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=3|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|3:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] 3sj06717742jtcjrsdwd82fnbq9z6nm 1085707 1085706 2026-06-25T03:59:06Z Holder 491 /* Gruppe J */ 1085707 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=3|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|1:3 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|4:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|2:2 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{FRA|Fußball-Weltmeisterschaft 2026/Frankreich}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=3|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|3:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=5|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=2|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|1:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=3|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=1|GT=3}}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] 4cv4r0szgu5c2x6mp6vckfqelienibv 1085708 1085707 2026-06-25T04:07:31Z Holder 491 /* Gruppe K */ 1085708 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=3|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|1:3 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|4:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|2:2 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{FRA|Fußball-Weltmeisterschaft 2026/Frankreich}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=3|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|3:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=5|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=2|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|1:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|5:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] pqw8tjom1hxqdig9enzp9wcomzjsv10 1085709 1085708 2026-06-25T04:09:47Z Holder 491 /* Gruppe L */ 1085709 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Fueßball-Wältmaischterschaft 2026}} {{Infobox Fußballturnier |name = FIFA Fueßball-Wältmaischterschaft |kontinent = Welt |jahr = 2026 |land = {{CAN}}<br />{{MEX}}<br />{{USA|2=USA}} |untertitel = ''2026 FIFA World Cup'' |bild = Fifa World Cup 2026.svg |bildgroesse = 120 |bildunterschrift = FIFA-Wältmaischterschaft-2026-Logo (ohni Pokal) |bewerber = 211 |teilnehmer = 48 |sieger = |anzahl = |erstes spiel = 11. Juni 2026 ([[Aztekenstadion|Mexiko-Stadt]]) |endspiel = 19. Juli 2026 ([[MetLife Stadium|East Rutherford]]) |spiele = 104 |tore = |zuschauer = |torschützenkönig = |bester spieler = |bester torhüter = |gelbe karten = |gelbrote karten = |rote karten = |strafstöße = |vorheriges turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2022|WM 2022]] |nachfolgendes turnier = [[Fußball-Weltmeisterschaft 2030|WM 2030]] }} D Ändrundi vu dr '''Fueßball-Wältmaischterschaft 2026''' ({{enS|FIFA World Cup}}, {{esS|Copa Mundial de la FIFA}}) vu dr Manne isch d '''23.''' Uusdragig vu dr [[Fußball-Weltmeisterschaft|Fueßball-Wältmaischterschaft]], em wichtigschte Turnier fir [[Fußball|Fueßball]]-Nationalmannschafte, un findet vum 11. Juni bis zum 19. Juli 2026 z [[Kanada]], z [[Mexiko]] un in de [[Vereinigte Staaten|USA]] statt. == Spiilort == === Kanada === {{Positionskarte+|Kanada|width=400|float=right|caption=Uusdragigsort z Kanada|places= {{Positionskarte~|Kanada|lat=49.28|long=-123.12|region=CA|label='''[[Vancouver]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|Kanada|lat=43.7|long=-79.4|region=CA|label='''[[Toronto]]'''|position=top}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />(Toronto-Stadion) | 45.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |- | [[Vancouver]] | [[BC Place Stadium]]<br />(Vancouver-Stadion) | 54.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] |} === USA === {{Positionskarte+|USA 48|float=right|width=400|caption=Uusdragigsort in de USA|places= {{Positionskarte~|USA 48|lat=32.735687|region=US|long=-97.1080656|label='''[[Arlington (Texas)|Arlington]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.755|long=-84.39|region=US|label='''[[Atlanta]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=40.8179|long=-74.0854|region=US|label='''[[East&nbsp;Rutherford]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=42.0627|long=-71.2461|region=US|label='''[[Foxborough]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=29.762778|long=-95.383056|region=US|label='''[[Houston]]'''|position=top}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=33.9616800|long=-118.3531300|region=US|label='''[[Inglewood]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.099722|long=-94.578333|region=US|label='''[[Kansas City (Missouri)|Kansas&nbsp;City]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=25.9420400|long=-80.245600|region=US|label='''[[Miami Gardens]]'''|position=left}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=39.9500|long=-75.1667|region=US|label='''[[Philadelphia]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=37.3541079|long=-121.9552356|region=US|label='''[[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]'''|position=right}} {{Positionskarte~|USA 48|lat=47.5952|long=-122.3316|region=US|label='''[[Seattle]]'''}} }} {| class="wikitable sortable" ! Ort<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Stadion<br />(FIFA-Bezeichnung) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Arlington (Texas)|Arlington]]<br />([[Dallas-Fort-Worth-Metroplex|Dallas]]) | [[AT&T Stadium]]<br />(Dallas-Stadion) | 94.000 |data-sort-value="9"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] |- | [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]<br />(Atlanta-Stadion) | 75.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />1 Halbfinale | [[Datei:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] |- | [[East Rutherford]]<br />([[New York Metropolitan Area|New York / New Jersey]]) | [[MetLife Stadium]]<br />(New-York-New-Jersey-Stadion) | 82.500 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale<br />Finale | [[Datei:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] |- | [[Foxborough]]<br />([[Metropolregion Greater Boston|Boston]]) | [[Gillette Stadium]]<br />(Boston-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Gillette Stadium (Top View).jpg|200px]] |- | [[Houston]] | [[NRG Stadium]]<br />(Houston-Stadion) | 72.000 |data-sort-value="7"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Reliantstadium.jpg|200px]] |- | [[Inglewood]]<br />([[Greater Los Angeles Area|Los Angeles]]) | [[SoFi Stadium]]<br />(Los-Angeles-Stadion) | 70.000 |data-sort-value="8"| 5 Gruppespiil<br />2 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] |- | [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium]]<br />(Kansas-City-Stadion) | 73.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale | [[Datei:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 2).jpg|200px]] |- | [[Miami Gardens]]<br />([[Metropolregion Miami|Miami]]) | [[Hard Rock Stadium]]<br />(Miami-Stadion) | 65.000 |data-sort-value="7"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Viertelfinale<br />Spiil um Blatz 3 | [[Datei:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- | [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />(Philadelphia-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Philly (45).JPG|200px]] |- | [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]]<br />([[San Francisco Bay Area]]) | [[Levi’s Stadium]]<br />(San-Francisco-Bay-Area-Stadion) | 71.000 |data-sort-value="6"| 5 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|200px]] |- | [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />(Seattle-Stadion) | 69.000 |data-sort-value="6"| 4 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Qwest Field North.jpg|200px]] |} === Mexiko === {{Positionskarte+ |Mexiko |float=right|width=400 |caption=Uusdragigsort z Mexiko|places= {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=25.6775 |long=-100.2597 |region=MX|label='''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''' |position=left}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=19.302911 |long=-99.150442 |region=MX|label='''[[Mexiko-Stadt]]'''|position=bottom}} {{Positionskarte~ |Mexiko |lat=20.7167 |long=-103.4000 |region=MX|label= '''[[Zapopan]]''' |position=left}} }} {| class="wikitable sortable zebra" ! Ort<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Stadion<br />(FIFA-Bezaichnig) !! Kapazitet !! Aazahl vu de Spiil!!class="unsortable"| Bild |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]<br />([[Zona Metropolitana de Monterrey|Monterrey]]) | [[Estadio BBVA Bancomer|Estadio BBVA]]<br />Monterrey-Stadion | 53.500 |data-sort-value="4"| 3 Gruppespiil<br />1 Sächzehntelfinale | [[Datei:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] |- | [[Mexiko-Stadt]] | [[Aztekenstadion]]<br />(Mexiko-Stadt-Stadion) | 83.000 |data-sort-value="5"| 3 Gruppespiil (darunter das Eröffnungsspiel)<br />1 Sächzehntelfinale<br />1 Achtelfinale | [[Datei:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200px]] |- | [[Zapopan]]<br />([[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]]) | [[Estadio Akron]]<br />(Guadalajara-Stadion) | 48.000 |data-sort-value="4"| 4 Gruppespiil | [[Datei:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] |} == Dailnämmer == {| class="wikitable toptextcells zebra" | '''{{0}}9''' [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} | {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} | {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} | {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} | {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} | {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} |- | rowspan="2"| '''10''' [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} | {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} | {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} | {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} | {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} | {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="5"| {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}6''' [[CONCACAF]] | {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} | {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} | {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}<br />(Gaschtgeber) | {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Gaschtgeber) | {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}}<br />(Gaschtgeber) |- | '''{{0}}6''' [[CONMEBOL]] | {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} *<br />(Titelverdaidiger) | {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} | {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} | {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="4"| {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} |- | '''{{0}}1''' [[Oceania Football Confederation|OFC]] | colspan="9"| {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} * |- | rowspan="2"| '''16''' [[UEFA]] | {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} | {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft|Bosnien und Herzegowina}} | {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} | {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} | {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} | {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} |- | {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} | {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} | {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} | {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} | {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} | {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} * | {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} | colspan="2"| {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} |} Di aktuälle Gwinner vu dr Kontinäntalmaischterschafte sin mit * markiert. == Gruppephase == {| class="wikitable" !Topf 1 !Topf 2 !Topf 3 !Topf 4 |- | {{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft|USA}} (14, Gaschtgeber)<br /> {{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}} (15, Gaschtgeber)<br /> {{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}} (27, Gaschtgeber)<br /> {{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}} (1)<br /> {{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}} (2, Titelverdaidiger)<br /> {{FRA|Französische Fußballnationalmannschaft}} (3)<br /> {{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}} (4)<br /> {{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}} (5)<br /> {{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}} (6)<br /> {{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}} (7)<br /> {{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}} (8)<br /> {{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}} (9) | {{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}} (10)<br /> {{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}} (11)<br /> {{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}} (13)<br /> {{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}} (16)<br /> {{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}} (17)<br /> {{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}} (18)<br /> {{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}} (19)<br /> {{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}} (20)<br /> {{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}} (22)<br /> {{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}} (23)<br /> {{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}} (24)<br /> {{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}} (26) | {{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}} (29)<br /> {{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}} (30)<br /> {{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}} (34)<br /> {{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}} (35)<br /> {{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}} (36)<br /> {{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}} (39)<br /> {{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}} (40)<br /> {{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}} (42)<br /> {{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}} (50)<br /> {{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}} (51)<br /> {{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}} (60)<br /> {{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}} (61) | {{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}} (66)<br /> {{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}} (68)<br /> {{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}} (72)<br /> {{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}} (82)<br /> {{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}} (84)<br /> {{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}} (86)<br /> {{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}} (71) *<br /> {{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}} (56) *<br /> {{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}} (58) *<br /> {{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}} (43) *<br /> {{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}} (44) *<br /> {{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}} (25) * |} === Gruppe A === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{MEX|Mexikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=3|U=0|N=0|ET=6|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{ZAF|Südafrikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{KOR|Südkoreanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=2|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CZE|Tschechische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=6}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 13:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|'''Mexiko'''|Sidafrika|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 11. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 12. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Sidkorea'''|Tschechie|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Tschechie|Sidafrika|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Zapopan|'''Mexiko'''|Sidkorea|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Tschechie|Mexiko|0:3 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 25. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Sidafrika|Sidkorea|1:0 (0:0)}} |} === Gruppe B === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{CHE|Schweizer Fussballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{CAN|Kanadische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=1|U=1|N=1|ET=8|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BIH|Bosnisch-herzegowinische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=1|ET=5|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{QAT|Katarische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=2|ET=2|GT=10}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Kanada|Bosnie un Herzegowina|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Katar|Schwyz|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''Schwyz'''|Bosnie un Herzegowina|4:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 18. Juni 2026 am 15:00 Uhr (Fr., 19. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Kanada'''|Katar|6:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Schwyz|Kanada|2:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Bosnie un Herzegowina|Katar|3:1 (2:1)}} |} === Gruppe C === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{BRA|Brasilianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=7|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{MAR|Marokkanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=1|N=0|ET=6|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SCO|Schottische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=2|ET=1|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{HTI|Haitianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=3|ET=2|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 18:00 Uhr (So., 14. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Brasilie|Marokko|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Haiti|'''Schottland'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Schottland|'''Marokko'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 20. Juni am 2:30 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Brasilie'''|Haiti|3:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Schottland|Brasilie|0:3 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 24. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Do., 25. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Marokko|Haiti|4:2 (2:2)}} |} === Gruppe D === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{USA|US-amerikanische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUS|Australische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{PRY|Paraguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUR|Türkische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=3}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 12. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 13. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|'''USA'''|Paraguay|4:1 (3:0)]}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 13. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 14. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Vancouver|'''Auschtralie'''|Dirkei|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|'''USA'''|Auschtralie|2:0 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 19. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 20. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Dirkei|'''Paraguay'''|0:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Dirkei|USA|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Paraguay|Auschtralie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe E === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{DEU|Deutsche Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=9|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{CIV|Ivorische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{ECU|Ecuadorianische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=0|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{CUW|Fußballnationalmannschaft von Curaçao}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Dytschland'''|Curaçao|7:1 (3:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|'''Elfebaikischte'''|Ecuador|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Dytschland'''|Elfebaikischte|2:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 19:00 Uhr (So., 21. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Ecuador|Curaçao|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Curaçao|Elfebaikischte|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Ecuador|Dytschland|-:- (-:-)}} |} === Gruppe F === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{NLD|Niederländische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{JPN|Japanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SWE|Schwedische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=6|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{TUN|Tunesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=9}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|Niderlande|Japan|2:2 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 14. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mo., 15. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|'''Schwede'''|Tunesien|5:1 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|'''Niderlande'''|Schwede|5:1 (2:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 20. Juni 2026 am 22:00 Uhr (So., 21. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Guadalupe|Tunesie|Japan|0:4 (0:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Arlington|Japan|Schwede|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 25. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Fr., 26. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Tunesie|Niderlande|-:- (-:-)}} |} === Gruppe G === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{EGY|Ägyptische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{IRN|Iranische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{BEL|Belgische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=1|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{NZL|Neuseeländische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=3|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Seattle|Belgie|Egypte|1:1 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Iran|Neiseeland|2:2 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Inglewood|Belgie|Iran|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Egypte|1:3 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Seattle|Egypte|Iran|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Vancouver|Neiseeland|Belgie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe H === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ESP|Spanische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{URY|Uruguayische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{CPV|Kapverdische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=2|N=0|ET=2|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{SAU|Saudi-arabische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Kap Verde|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 15. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Di., 16. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Saudi-Arabie|Uruguay|1:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z Atlanta|Spanie|Saudi-Arabie|4:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 21. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mo., 22. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Uruguay|Kap Verde|2:2 (2:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Houston|Kap Verde|Saudi-Arabie|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 27. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Uruguay|Spanie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe I === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{FRA|Fußball-Weltmeisterschaft 2026/Frankreich}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein='''{{NOR|Norwegische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=7|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{SEN|Senegalesische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=3|GT=6}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{IRQ|Irakische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=7}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|'''Frankrych'''|Senegal|3:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 18:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 0:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Irak|'''Norwege'''|1:4 (1:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Frankrych|Irak|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 2:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Norwege|Senegal|3:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Norwege|Frankrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 26. Juni 2026 am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z Toronto|Senegal|Irak|-:- (-:-)}} |} === Gruppe J === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{ARG|Argentinische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=5|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{AUT|Österreichische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=3|GT=3}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{DZA|Algerische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=2|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{JOR|Jordanische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=2|GT=5}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z Kansas City|'''Argentinie'''|Algerie|3:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 16. Juni 2026 am 21:00 Uhr (Mi., 17. Juni am 6:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|'''Eschtrych'''|Jordanie|3:1 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Arlington|Argentinien|Eschtrych|2:0 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 22. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Di., 23. Juni am 5:00 Uhr MESZ) z Santa Clara|Jordanie|Algerie|1:2 (1:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Kansas City|Algerie|Eschtrych|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 21:00 Uhr (So., 28. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Arlington|Jordanie|Argentinie|-:- (-:-)}} |} === Gruppe K === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein='''{{COL|Kolumbianische Fußballnationalmannschaft}}'''|S=2|U=0|N=0|ET=4|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{PRT|Portugiesische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=6|GT=1}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{COD|Fußballnationalmannschaft der Demokratischen Republik Kongo|DR Kongo}}|S=0|U=1|N=1|ET=1|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{UZB|Usbekische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=1|GT=8}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr [[UTC+2|MESZ]]) in Houston|Portugal|DR Kongo|1:1 (1:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Do., 18. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Mexiko-Stadt|Usbekischtan|'''Kolumbie'''|1:3 (0:1)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z Houston|Portugal|Usbekischtan|5:0 (3:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 20:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 4:00 Uhr MESZ) z Zapopan|Kolumbie|DR Kongo|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Miami Gardens|Kolumbie|Portugal|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 19:30 Uhr (So., 28. Juni am 1:30 Uhr MESZ) z Atlanta|DR Kongo|Usbekischtan|-:- (-:-)}} |} === Gruppe L === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=1|float=right|Team=Land}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=1|Verein={{ENG|Englische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=4|GT=2}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=b9ffc5|Rang=2|Verein={{GHA|Ghanaische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=1|N=0|ET=1|GT=0}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffcc|Rang=3|Verein={{HRV|Kroatische Fußballnationalmannschaft}}|S=1|U=0|N=1|ET=3|GT=4}} {{Fußballtabelle/Zeile|Farbe=ffffff|Rang=4|Verein={{PAN|Panamaische Fußballnationalmannschaft}}|S=0|U=0|N=2|ET=0|GT=2}} |} {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 15:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Arlington|'''Ängland'''|Kroazie|4:2 (2:2)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 17. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Do., 18. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|'''Ghana'''|Panama|1:0 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z Foxborough|Ängland|Ghana|0:0}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 23. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 24. Juni am 1:00 Uhr MESZ) z Toronto|Panama|Kroazie|0:1 (0:0)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z East Rutherford|Panama|Ängland|-:- (-:-)}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 27. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z Philadelphia|Kroazie|Ghana|-:- (-:-)}} |} === Tabelle vu dr Gruppedritte === {{Fußballtabelle/Kopf|nosort=x|Team=Land}} !! Gruppe {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang=1 |S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe A|A]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe B|B]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe C|C]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe D|D]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe E|E]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe F|F]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe G|G]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=b9ffc5 |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe H|H]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe I|I]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe J|J]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe K|K]] {{Fußballtabelle/Zeile |Farbe=ffffff |Rang2=1|S=0 |U=0 |N=0 |ET=0 |GT=0 |Verein=}} || [[#Gruppe L|L]] |} == Finalrundi == === Iberblick === {{Turnierplan32-Platz3 | RD1 = '''Sächzehntelfinale'''<br /><small>28. Juni – 3. Juli</small> | RD2 = '''Achtelfinale'''<br /><small>4. Juli – 7. Juli</small> | RD3 = '''Viertelfinale'''<br /><small>9. Juli – 11. Juli</small> | RD4 = '''Halbfinale'''<br /><small>14. Juli – 15. Juli</small> | RD5 = '''Finale'''<br /><small>19. Juli</small> | RD5-2 = '''Spiil am Blatz 3'''<br /><small>18. Juli</small> | team-width=<!-- Werkseinstellung: 130px --> | score-width=<!-- Werkseinstellung: 25px --> | group1 = | group2 = | group3 = | group4 = | RD1-seed01 = E1 | RD1-team01 = | RD1-score01 = | RD1-seed02 = ABCDF3 | RD1-team02 = | RD1-score02 = | RD1-seed03 = I1 | RD1-team03 = | RD1-score03 = | RD1-seed04 = CDFGH3 | RD1-team04 = | RD1-score04 = | RD1-seed05 = A2 | RD1-team05 = | RD1-score05 = | RD1-seed06 = B2 | RD1-team06 = | RD1-score06 = | RD1-seed07 = F1 | RD1-team07 = | RD1-score07 = | RD1-seed08 = C2 | RD1-team08 = | RD1-score08 = | RD1-seed09 = K2 | RD1-team09 = | RD1-score09 = | RD1-seed10 = L2 | RD1-team10 = | RD1-score10 = | RD1-seed11 = H1 | RD1-team11 = | RD1-score11 = | RD1-seed12 = J2 | RD1-team12 = | RD1-score12 = | RD1-seed13 = D1 | RD1-team13 = | RD1-score13 = | RD1-seed14 = BEFIJ3 | RD1-team14 = | RD1-score14 = | RD1-seed15 = G1 | RD1-team15 = | RD1-score15 = | RD1-seed16 = AEHIJ3 | RD1-team16 = | RD1-score16 = | RD1-seed17 = C1 | RD1-team17 = | RD1-score17 = | RD1-seed18 = F2 | RD1-team18 = | RD1-score18 = | RD1-seed19 = E2 | RD1-team19 = | RD1-score19 = | RD1-seed20 = I2 | RD1-team20 = | RD1-score20 = | RD1-seed21 = A1 | RD1-team21 = | RD1-score21 = | RD1-seed22 = CEFHI3 | RD1-team22 = | RD1-score22 = | RD1-seed23 = L1 | RD1-team23 = | RD1-score23 = | RD1-seed24 = EHIJK3 | RD1-team24 = | RD1-score24 = | RD1-seed25 = J1 | RD1-team25 = | RD1-score25 = | RD1-seed26 = H2 | RD1-team26 = | RD1-score26 = | RD1-seed27 = D2 | RD1-team27 = | RD1-score27 = | RD1-seed28 = G2 | RD1-team28 = | RD1-score28 = | RD1-seed29 = B1 | RD1-team29 = | RD1-score29 = | RD1-seed30 = EFGIJ3 | RD1-team30 = | RD1-score30 = | RD1-seed31 = K1 | RD1-team31 = | RD1-score31 = | RD1-seed32 = DEIJL3 | RD1-team32 = | RD1-score32 = | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01 = | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02 = | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03 = | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04 = | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05 = | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06 = | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07 = | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08 = | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09 = | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10 = | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11 = | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12 = | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13 = | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14 = | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15 = | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16 = | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01 = | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02 = | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03 = | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04 = | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05 = | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06 = | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07 = | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08 = | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01 = | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02 = | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03 = | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04 = | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01 = | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} === Sächzehntelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 28. Juni 2026 am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium|Los-Angeles-Stadion]])|Zweeter Gruppe A|Zweeter Gruppe B|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium|Houston-Stadion]])|Erschter Gruppe C|Zweeter Gruppe F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 16:30 Uhr (22:30 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Erschter Gruppe E|Dritter Gruppe A/B/C/D/F|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 29. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Di., 30. Juni am 3:00 Uhr MESZ) z [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] ([[Estadio BBVA Bancomer]])|Erschter Gruppe F|Zweeter Gruppe C|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweiter Gruppe E|Zweeter Gruppe I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Erschter Gruppe I|Dritter Gruppe C/D/F/G/H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 30. Juni 2026 am 19:00 Uhr (Mi., 1. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Erschter Gruppe A|Dritter Gruppe C/E/F/H/I|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Erschter Gruppe L|Dritter Gruppe E/H/I/J/K|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Erschter Gruppe G|Dritter Gruppe A/E/H/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 1. Juli 2026 am 17:00 Uhr (Do., 2. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Santa Clara (Kalifornien)|Santa Clara]] ([[Levi’s Stadium]])|Erschter Gruppe D|Dritter Gruppe B/E/F/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 12:00 (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Erschter Gruppe H|Zweeter Gruppe J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 19:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 1:00 MESZ) z [[Toronto]] ([[BMO Field]])|Zweeter Gruppe K|Zweeter Gruppe L|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 2. Juli 2026 am 20:00 Uhr (Fr., 3. Juli am 5:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Erschter Gruppe B|Dritter Gruppe E/F/G/I/J|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 13:00 Uhr (20:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Zweeter Gruppe D|Zweeter Gruppe G|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 18:00 Uhr (Sa., 4. Juli am 0:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Erschter Gruppe J|Zweeter Gruppe H|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 3. Juli 2026 am 20:30 Uhr (Sa., 4. Juli am 3:30 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Erschter Gruppe K|Dritter Gruppe D/E/I/J/L|}} |} === Achtelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 12:00 Uhr (19:00 Uhr MESZ) z [[Houston]] ([[NRG Stadium]])|Siiger 1. 16tel-Finale|Siiger 4. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 4. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Philadelphia]] ([[Lincoln Financial Field]])|Siiger 3. 16tel-Finale|Siiger 6. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger 2. 16tel-Finale|Siiger 5. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 5. Juli am 18:00 Uhr (Mo., 6. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Mexiko-Stadt]] ([[Aztekenstadion]])|Siiger 7. 16tel-Finale|Siiger 8. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]])|Siiger 12. 16tel-Finale|Siiger 11. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mo., 6. Juli am 17:00 Uhr (Di., 7. Juli am 2:00 Uhr MESZ) z [[Seattle]] ([[Lumen Field]])|Siiger 10. 16tel-Finale|Siiger 9. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 12:00 Uhr (18:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger 15. 16tel-Finale|Siiger 14. 16tel-Finale|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 7. Juli am 13:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Vancouver]] ([[BC Place Stadium]])|Siiger 13. 16tel-Finale|Siiger 16. 16tel-Finale|}} |} === Viertelfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Do., 9. Juli am 16:00 Uhr (22:00 Uhr MESZ) z [[Foxborough]] ([[Gillette Stadium|Boston-Stadion]])|Siiger 2. AF|Siiger 1. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Fr., 10. Juli am 12:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Inglewood]] ([[SoFi Stadium]])|Siiger 5. AF|Siiger 6. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]])|Siiger 3. AF|Siiger 4. AF|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 11. Juli am 20:00 Uhr (So., 12. Juli am 3:00 Uhr MESZ) z [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] ([[Arrowhead Stadium]])|Siiger 7. AF|Siiger 8. AF|}} |} === Halbfinale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Di., 14. Juli am 14:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Arlington (Texas)|Arlington]] ([[AT&T Stadium]]) |Siiger VF 1|Siiger VF 2|}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Mi., 15. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[Atlanta]] ([[Mercedes-Benz Stadium]])|Siiger VF 3|Siiger VF 4|}} |} === Spiil um Blatz 3 === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|Sa., 18. Juli am 17:00 Uhr (23:00 Uhr MESZ) z [[Miami Gardens]] ([[Hard Rock Stadium]]) |Verlierer Halbfinale 1|Verlierer Halbfinale 2|}} |} === Finale === {{Fußballspiel kurz/Kopf|2=}} {{Fußballspiel kurz/Zeile|So., 19. Juli am 15:00 Uhr (21:00 Uhr MESZ) z [[East Rutherford]] ([[MetLife Stadium]])|Siiger Halbfinale 1|Siiger Halbfinale 2|}} |} == Weblink == {{Commonscat|2026 FIFA World Cup|Fußball-Weltmeisterschaft 2026|audio=1|video=1}} * [https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Offiziälli Websyte vu dr FIFA zur WM 2026] {{Navigationsleiste Fußball-Weltmeisterschaften der Männer}} {{SORTIERUNG:FussballWeltmeisterschaft 2026}} [[Kategorie:Fueßball-Wältmaischterschaft]] [[Kategorie:Sport z Kanada]] [[Kategorie:Fuessball z Mexiko]] [[Kategorie:Sport i der USA]] abwq88vl9pwh2ed2m8g6e7ul6c643lk 0 94732 1085616 1085607 2026-06-24T13:32:22Z Pakeha 455 [[de:Wikipedia:Helferlein/HotCat|HC]]: [[Kategorie:Geografii vo Italie]] ergänze 1085616 wikitext text/x-wiki [[Datei:Bellagio - Punta vista dal castello di Vezio - 20220820 145550.jpg|thumb|Punta Spartivento]] '''Bellagio-Spitz''' ({{itS|Punta di Bellagio}}), au bekannt als '''Punta Spartivento''', isch e Halbinsle am nördliche Änd vo dr Gmeind [[Bellagio]], im mittlere Teil vom [[Comersee]] ({{itS|Centro Lago}}). Sie isch dr Punkt, wo dr See sich i zwei südlichi Ärm teilt: [[Como]] und [[Lecco]]. Damit isch sie dr natürlich Gipfel vom [[Triangolo Lariano]] und ein vo de bekannteste Landschafte z Italie. Wäge dr zentrale Lag im sogenannte ''Centro Lago'' gilt d Punta Spartivento als eine vo de wichtigste Uussichtspünkt vom ganze Comersee. I de Jahrhunderte isch sie zeme mit Bellagio zum Symbol vom See worde und wird oft als „Herz vom See“ bschribe. == Geografie == D Punta Spartivento lit genau am Punkt, wo dr Comersee sini typische „Y“-Form zeigt. Von do us cha me gseh: * dr Arm vo Como; * dr Arm vo Lecco; * dr nördlich Teil vom See; * d [[Lombardischi Voralpe]]; * d [[Grigne]]; * dr [[Monte Legnone]]. Au vo [[Civenna]] us cha me d Spitze vo [[Mandello del Lario]] und [[Abbadia Lariana]] gseh. Dr Name „Spartivento“ chunnt vo de Winde, wo sich do träffe, teile und wider verteile über dr See. Bellagio isch sit langer Zit als dr zentral und wichtigste Ort vom Comersee bekannt. D Lag im See het d Entwicklung vom Tourismus und Städt im ganze Gebiet stark beiiflusst. Vo dr Mitti vom See gseh me Städt wie [[Varenna]], [[Lierna]], [[Menaggio]] und [[Tremezzo]]. D Position vo Bellagio het au e Art Hierarchie vo Villene gschaffe: e Villa mit Blick uf Bellagio gilt traditionell als bsunders wertvoll. == Gschicht == D strategisch Lag vo dr Punta Spartivento het sie scho früeh zu eme wichtige Orientierigspunkt für d Schifffahrt gmacht. Im 19. Jahrhundert isch Bellagio zu eme wichtige Ziil vo de europäische Grand Tour worde. Künstler, Schriftsteller und Adligi hän dr Ort wäge dr Kombination vo Berg, Wasser und Liecht bsuecht. Im 20. Jahrhundert isch d Punta Spartivento zum internationale Symbol vom Comersee worde. == Tourismus == D Punta Spartivento isch eini vo de wichtigste Attraktione am Comersee. Si isch z Fuess vom alte Dorf Bellagio über e Panoramaweg erreichbar. Im lokale Verständnis wird sie oft beschriebe als dr Punkt, wo dr See „sich trennt, um zeme zsi“. == Bibliografie == * Annalisa Borghese, ''Bellagio e il Triangolo Lariano''. * Touring Club Italiano, ''Lago di Como''. * Guido Scaramellini, ''Il Lago di Como''. [[Kategorie:Lombardei]] [[Kategorie:Geografii vo Italie]] 7b0vifkf9fk9m5evs7heay9e65u7ii2 1085617 1085616 2026-06-24T13:34:45Z Pakeha 455 [[de:Wikipedia:Helferlein/HotCat|HC]]: [[Kategorie:Halbinsle]] ergänze 1085617 wikitext text/x-wiki [[Datei:Bellagio - Punta vista dal castello di Vezio - 20220820 145550.jpg|thumb|Punta Spartivento]] '''Bellagio-Spitz''' ({{itS|Punta di Bellagio}}), au bekannt als '''Punta Spartivento''', isch e Halbinsle am nördliche Änd vo dr Gmeind [[Bellagio]], im mittlere Teil vom [[Comersee]] ({{itS|Centro Lago}}). Sie isch dr Punkt, wo dr See sich i zwei südlichi Ärm teilt: [[Como]] und [[Lecco]]. Damit isch sie dr natürlich Gipfel vom [[Triangolo Lariano]] und ein vo de bekannteste Landschafte z Italie. Wäge dr zentrale Lag im sogenannte ''Centro Lago'' gilt d Punta Spartivento als eine vo de wichtigste Uussichtspünkt vom ganze Comersee. I de Jahrhunderte isch sie zeme mit Bellagio zum Symbol vom See worde und wird oft als „Herz vom See“ bschribe. == Geografie == D Punta Spartivento lit genau am Punkt, wo dr Comersee sini typische „Y“-Form zeigt. Von do us cha me gseh: * dr Arm vo Como; * dr Arm vo Lecco; * dr nördlich Teil vom See; * d [[Lombardischi Voralpe]]; * d [[Grigne]]; * dr [[Monte Legnone]]. Au vo [[Civenna]] us cha me d Spitze vo [[Mandello del Lario]] und [[Abbadia Lariana]] gseh. Dr Name „Spartivento“ chunnt vo de Winde, wo sich do träffe, teile und wider verteile über dr See. Bellagio isch sit langer Zit als dr zentral und wichtigste Ort vom Comersee bekannt. D Lag im See het d Entwicklung vom Tourismus und Städt im ganze Gebiet stark beiiflusst. Vo dr Mitti vom See gseh me Städt wie [[Varenna]], [[Lierna]], [[Menaggio]] und [[Tremezzo]]. D Position vo Bellagio het au e Art Hierarchie vo Villene gschaffe: e Villa mit Blick uf Bellagio gilt traditionell als bsunders wertvoll. == Gschicht == D strategisch Lag vo dr Punta Spartivento het sie scho früeh zu eme wichtige Orientierigspunkt für d Schifffahrt gmacht. Im 19. Jahrhundert isch Bellagio zu eme wichtige Ziil vo de europäische Grand Tour worde. Künstler, Schriftsteller und Adligi hän dr Ort wäge dr Kombination vo Berg, Wasser und Liecht bsuecht. Im 20. Jahrhundert isch d Punta Spartivento zum internationale Symbol vom Comersee worde. == Tourismus == D Punta Spartivento isch eini vo de wichtigste Attraktione am Comersee. Si isch z Fuess vom alte Dorf Bellagio über e Panoramaweg erreichbar. Im lokale Verständnis wird sie oft beschriebe als dr Punkt, wo dr See „sich trennt, um zeme zsi“. == Bibliografie == * Annalisa Borghese, ''Bellagio e il Triangolo Lariano''. * Touring Club Italiano, ''Lago di Como''. * Guido Scaramellini, ''Il Lago di Como''. [[Kategorie:Lombardei]] [[Kategorie:Geografii vo Italie]] [[Kategorie:Halbinsle]] pddz15dvbv4gwmecanpw8bbqll46r12 1 94734 1085622 2026-06-24T14:23:43Z Jcb 356 Die Syte isch nöi erstellt worde: {{Überarbeiten|Do hets ummöglichi und erstuunlich inkonsequenti Link dine, mole "v. Chr." mole "v. u. Z." Asigi Link wered nie blau und bliibiet ase root wie si kreiert wore sind. Bitte die Link öberprüefe und gaigneteri Näme finde. --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 22:41, 2. Feb. 2016 (MEZ)}} 1085622 wikitext text/x-wiki {{Überarbeiten|Do hets ummöglichi und erstuunlich inkonsequenti Link dine, mole "v. Chr." mole "v. u. Z." Asigi Link wered nie blau und bliibiet ase root wie si kreiert wore sind. Bitte die Link öberprüefe und gaigneteri Näme finde. --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 22:41, 2. Feb. 2016 (MEZ)}} jvty9nab6joxiwonzguvcfela9tjvxy 10 94735 1085694 2026-06-24T21:16:39Z Jcb 356 Die Syte isch nöi erstellt worde: <table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" hspace="10"> <tr><td colspan="3" bgcolor="chocolate"><center><span style="font-size:1.4em">Baske</center></td></tr> <tr><td colspan="3">[[Datei:Flag of the Basque Country.svg|center|thumb|D Baskischi Faane]]</td></tr> <tr><td bgcolor="orange">Gsamtbevölkrig:</td> <td bgcolor="#ffde80">'''2,9 millione (gschätzt)'''</td> </tr> <tr><td bgcolor="orange">Bevölkrig verteilt uf:</td>… 1085694 wikitext text/x-wiki <table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" hspace="10"> <tr><td colspan="3" bgcolor="chocolate"><center><span style="font-size:1.4em">Baske</center></td></tr> <tr><td colspan="3">[[Datei:Flag of the Basque Country.svg|center|thumb|D Baskischi Faane]]</td></tr> <tr><td bgcolor="orange">Gsamtbevölkrig:</td> <td bgcolor="#ffde80">'''2,9 millione (gschätzt)'''</td> </tr> <tr><td bgcolor="orange">Bevölkrig verteilt uf:</td> <td bgcolor="#ffde80"> [[Nafarroa/Nabarra]], Schpanie: '''1800.000'''<br /> [[Álava|Araba/Álava]], Schpanie: '''279.000'''<br /> [[Vizcaya|Bizkaia/Vizcaya]], Schpanie: '''1.160.000'''<br /> [[Guipúzcoa|Gipuzkoa/Guipúzcoa]], Schpanie: '''684.000'''<br /> [[Frankreich|Frankrych]] (1993): '''730.000'''<br /> [[USA]](1990): '''47.956'''<br /> </td></tr> <tr><td bgcolor="orange">Schprôch</td><td bgcolor="#ffde80">[[Euskara]] Eischprôchig: '''Chuum'''<br /> Schpanisch Eischprôchig: '''1,525,000 (escht.)'''<br /> Franzesisch Eischprôchig: '''654,000 (escht.)'''<br /> Euskara + [[Spanische Sprache|Schpanisch]]: '''600,000 (escht.)'''<br /> Euskara + [[Französische Sprache|Franzesisch]] (1991): '''76,200'''<br /> </td></tr> <tr><td bgcolor="orange">Religion</td> <td bgcolor="#ffde80">Gröschteils [[Römisch-katholische Kirche|Chatholisch]] </td></tr> </table> azywbbmaodudgt2tk7fuckgjnzzes4h 10 94736 1085696 2026-06-24T21:35:32Z Jcb 356 Die Syte isch nöi erstellt worde: <onlyinclude><table align="right"><tr><td>{{Coordinate{{#ifeq:{{{simple|}}}|y|Simple|Complex}}|NS={{{NS|}}}|EW={{{EW|}}}|type={{{type|}}}|region={{{region|}}}|globe={{{globe|}}}|dim={{{dim|}}}|elevation={{{elevation|}}}|pop={{{pop|}}}|lw={{{lw|}}}|name={{#invoke:Coordinates/kml|kmlTitle|1={{{name|}}}}}|article={{{article|}}}|text={{{text|}}}|sortkey={{{sortkey|}}}|tooltip={{{tooltip|}}}|tooltipformat={{{tooltipformat|}}}|map={{{map|}}}|mapsize={{{mapsize|}… 1085696 wikitext text/x-wiki <onlyinclude><table align="right"><tr><td>{{Coordinate{{#ifeq:{{{simple|}}}|y|Simple|Complex}}|NS={{{NS|}}}|EW={{{EW|}}}|type={{{type|}}}|region={{{region|}}}|globe={{{globe|}}}|dim={{{dim|}}}|elevation={{{elevation|}}}|pop={{{pop|}}}|lw={{{lw|}}}|name={{#invoke:Coordinates/kml|kmlTitle|1={{{name|}}}}}|article={{{article|}}}|text={{{text|}}}|sortkey={{{sortkey|}}}|tooltip={{{tooltip|}}}|tooltipformat={{{tooltipformat|}}}|map={{{map|}}}|mapsize={{{mapsize|}}}|maplevel={{{maplevel|}}}|maptype={{{maptype|}}}|maplabel={{{maplabel|}}}|maplayer={{{maplayer|}}}}}{{#if:{{{1|}}}|{{CoordinateMessage|5|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}}}</td></tr></table></onlyinclude><noinclude> == Kopiervorlage == * um en Artikel mit enere Koordinate zergänze: <code style="display:inline-block; padding:.5em 1em; border:1px dashed #2F6FAB;">&#123;&#123;Coordinate |NS= |EW= |type= |region= |dim= &#125;&#125;</code> * um en Koordinatelink im Artikeltext iizfüege: <code style="display:inline-block; padding:.5em 1em; border:1px dashed #2F6FAB;">&#123;&#123;Coordinate |NS= |EW= |type= |region= |dim= |text= |name= &#125;&#125;</code> [[Kategorie:Koordinate-Vorlage]]</noinclude> 72xo8addm23nhl9wa24fw9e5p75kx91