Wikipedia alswiki https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Portal Portal Diskussion Buech Buech Diskussion Wort Wort Diskussion Text Text Diskussion Spruch Spruch Diskussion Nochricht Nochricht Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 4 8734 1088500 999174 2026-09-10T09:36:10Z Pestalozzi-Bibliothek 122998 Löschantrag 1088500 wikitext text/x-wiki {{subst:Löschantrag|1=Wir sind die Pestalozzi-Bibliothek Zürich und können nicht garantieren, dass dieser Artikel stimmt und da wir keine Kapazität für die Bewirtschaftung verfügen, bitten wir euch den Artikel zu löschen. --[[Benutzer:Pestalozzi-Bibliothek|Pestalozzi-Bibliothek]] ([[Benutzer Diskussion:Pestalozzi-Bibliothek|Diskussion]]) 11:36, 10. Sep. 2026 (MESZ)}} {{ImDruckVerbergen|{{Wikipedia-Richtlinie}} {{Wikipedia-Richtlinien}}}} {{Shortcut|[[WP:ART]]}} E Artikel in dr Alemannische Wikipedia muess bstimmti Mindeschtaforderige erfülle, mueß eventuelli främdi Quälle agää un muess anderi Dialäktspiilarte respäktiere. Wer no nie kei Artikel in dr Wikipedia gschriibe het, ka uf dr [[Wikipedia:Spielwiese|Spiilwise]] rumprobiäre; Informatione fir Afänger sin unter [[Wikipedia:Erste Schritte|Erschti Schritt]] z finde. == Inhaltlichi Mindeschtaforderige == *Er sott vo allgemeinem Inträssi sii. Zum Biispiil ''„Mii Schatz heißt Hanna un duet gärn lisme ...“'' isch nit vo allgemeinem Inträssi. *E Artikel sott uf [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] gschriibe sii un d Grundsätz vo [[Wikipedia:Wiä schriib ich guets Alemannisch?]] yyhalte. *Er sött [[Wikipedia:Neutraler_Standpunkt|sachliche un neutral]] gschriibe sy un z.&nbsp;B. nit in dr erschte Person. Ebefalls sött mer Umgangssproch vermeide, also zum Byspiil ''„im Französische seit mer em Bodesee ‹Lac de Constance› un im Änglische ‹Lake Constance›“'' statt „Andre främdi Schnufer säget denn au ‹Lackdekonsstoas›, odr no besser ‹Läikuffkonschdenss›“. *Do wo's notwändig isch, sötte d Information belegt sy (lueg unte). *E Artikel söt usser statistischi Informatione im Normalfall mindeschtens 5 Satz lang sy; e Infochaschte zählt debi nüt. Also: ''„Naters isch es Dorf im Oberwallis, mit ca. 7'500 Iwoner. Ds Wappe vo Naters zeigt zwei gikritzti Bischofsschtäb ufeme rote Grund. Witer weissi nimme“'' längt nüt. *E Artikel sott nit numme e Wörterbuechiitrag si, wo e Wort übersetzt wird. E Artikel sott e Begriff vu verschiidene Sitte erchläre. Also: ''„E Büezer isch e Arbeiter. Bin öis sait me halt eso.“'' längt nit. Do sott erchlärt wärde, was e Büetzer macht, was er verdient, was si gsellschaftlig Asähne isch usw. Artikel, wo die Aforderige nit erfülle, chönne glöscht werde. == Quälle == *E enzyklopädische Artikel soll Wisse vu dr Wält, bi dr Alemannische Wikipedia bsunders vu dr Alemannia, widerspiägle. Mit „Wält“ un „Alemannia“ isch do nit dr Artikelautor gmeint, nai, do sin anderi Autore gmeint, wu gforscht un publiziärt hän oder publiziärts Wisse zämmegfasst hän. Mer soll also nit „Wisse“ üs em eigene Büch zämme süüge oder eigeni Forschige driibe (<nowiki>=</nowiki> [[Wikipedia:Keine Theoriefindung|kei ''original research'' driibe]]). Bi alemannische Theme, wus kei vereffentligts Wisse driiber git, ka do drvu abgwiche wäre. *En Artikel sött d Quälle aagee (Literatur, Weblinks), wo d Informatione herstamme. Zitiere chammer au diräkt mit Fuessnote, die werre mit <nowiki><ref></nowiki>''Quelle''<nowiki></ref></nowiki> i de Teggscht ybaut. Usserdäm muess no unter Literatur <nowiki><references/></nowiki> ytippt werre. *Verbotte isch, ganzi Gedankegäng vu främde Autore z ibernämme, ohni e Quälleagab z mache. Verbotte ischs aü, wertlig abzschriibe oder wertlig z ibersetze, ohni des as Zitat z kännzeichne. Des isch geischtige Diäbstahl (Plagiat). So derfe aü nit grossi Gedichter abdruckt wäre, üsser, wänn s Urheberrächt abgloffe isch (70 Johr noch em Dot vum Dichter) oder wänns dr Dichter üsdricklig unter e freji Lizänz stellt (im Zwiifelsfall muess des nogwiise wäre). Plagiat miän vum e Ammann (Administrator) glescht wäre. *Wertligi Zitat mit Quälleagab sin erlaübt, wänn si dr Inhalt vum Artikel erkläre un ime vernimpftige Gresseverhältnis sin (Zitat mueß viil gleiner sii wiä dr Artikel). *Ibersetzige vu gmeinfreie oder GNU-FDL-Text, also zum Biispiil vu andere Wikipedia, sin erlaübt. Lueg aü: [[Wikipedia:Ratschläge_für_Übersetzungen|Rootschläg för Übersetzige]]. *Banals Allgmeinwisse – zum Biispiil dr Satz ''„dr Mont Blanc isch 4.810,9 m hoch“'' – muess nit belegt wäre, wel des in Hunderte vu Quälle stoht. Lueg au [[Wikipedia:Profil]]. [[Kategorie:Wikipedia:Richtlinie|Artikel]] 4u29tkurwrl22comcj0fbmla52youd1 1088501 1088500 2026-09-10T09:37:28Z Pestalozzi-Bibliothek 122998 1088501 wikitext text/x-wiki E Artikel in dr Alemannische Wikipedia muess bstimmti Mindeschtaforderige erfülle, mueß eventuelli främdi Quälle agää un muess anderi Dialäktspiilarte respäktiere. Wer no nie kei Artikel in dr Wikipedia gschriibe het, ka uf dr [[Wikipedia:Spielwiese|Spiilwise]] rumprobiäre; Informatione fir Afänger sin unter [[Wikipedia:Erste Schritte|Erschti Schritt]] z finde. == Inhaltlichi Mindeschtaforderige == *Er sott vo allgemeinem Inträssi sii. Zum Biispiil ''„Mii Schatz heißt Hanna un duet gärn lisme ...“'' isch nit vo allgemeinem Inträssi. *E Artikel sott uf [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] gschriibe sii un d Grundsätz vo [[Wikipedia:Wiä schriib ich guets Alemannisch?]] yyhalte. *Er sött [[Wikipedia:Neutraler_Standpunkt|sachliche un neutral]] gschriibe sy un z.&nbsp;B. nit in dr erschte Person. Ebefalls sött mer Umgangssproch vermeide, also zum Byspiil ''„im Französische seit mer em Bodesee ‹Lac de Constance› un im Änglische ‹Lake Constance›“'' statt „Andre främdi Schnufer säget denn au ‹Lackdekonsstoas›, odr no besser ‹Läikuffkonschdenss›“. *Do wo's notwändig isch, sötte d Information belegt sy (lueg unte). *E Artikel söt usser statistischi Informatione im Normalfall mindeschtens 5 Satz lang sy; e Infochaschte zählt debi nüt. Also: ''„Naters isch es Dorf im Oberwallis, mit ca. 7'500 Iwoner. Ds Wappe vo Naters zeigt zwei gikritzti Bischofsschtäb ufeme rote Grund. Witer weissi nimme“'' längt nüt. *E Artikel sott nit numme e Wörterbuechiitrag si, wo e Wort übersetzt wird. E Artikel sott e Begriff vu verschiidene Sitte erchläre. Also: ''„E Büezer isch e Arbeiter. Bin öis sait me halt eso.“'' längt nit. Do sott erchlärt wärde, was e Büetzer macht, was er verdient, was si gsellschaftlig Asähne isch usw. Artikel, wo die Aforderige nit erfülle, chönne glöscht werde. == Quälle == *E enzyklopädische Artikel soll Wisse vu dr Wält, bi dr Alemannische Wikipedia bsunders vu dr Alemannia, widerspiägle. Mit „Wält“ un „Alemannia“ isch do nit dr Artikelautor gmeint, nai, do sin anderi Autore gmeint, wu gforscht un publiziärt hän oder publiziärts Wisse zämmegfasst hän. Mer soll also nit „Wisse“ üs em eigene Büch zämme süüge oder eigeni Forschige driibe (<nowiki>=</nowiki> [[Wikipedia:Keine Theoriefindung|kei ''original research'' driibe]]). Bi alemannische Theme, wus kei vereffentligts Wisse driiber git, ka do drvu abgwiche wäre. *En Artikel sött d Quälle aagee (Literatur, Weblinks), wo d Informatione herstamme. Zitiere chammer au diräkt mit Fuessnote, die werre mit <nowiki><ref></nowiki>''Quelle''<nowiki></ref></nowiki> i de Teggscht ybaut. Usserdäm muess no unter Literatur <nowiki><references/></nowiki> ytippt werre. *Verbotte isch, ganzi Gedankegäng vu främde Autore z ibernämme, ohni e Quälleagab z mache. Verbotte ischs aü, wertlig abzschriibe oder wertlig z ibersetze, ohni des as Zitat z kännzeichne. Des isch geischtige Diäbstahl (Plagiat). So derfe aü nit grossi Gedichter abdruckt wäre, üsser, wänn s Urheberrächt abgloffe isch (70 Johr noch em Dot vum Dichter) oder wänns dr Dichter üsdricklig unter e freji Lizänz stellt (im Zwiifelsfall muess des nogwiise wäre). Plagiat miän vum e Ammann (Administrator) glescht wäre. *Wertligi Zitat mit Quälleagab sin erlaübt, wänn si dr Inhalt vum Artikel erkläre un ime vernimpftige Gresseverhältnis sin (Zitat mueß viil gleiner sii wiä dr Artikel). *Ibersetzige vu gmeinfreie oder GNU-FDL-Text, also zum Biispiil vu andere Wikipedia, sin erlaübt. Lueg aü: [[Wikipedia:Ratschläge_für_Übersetzungen|Rootschläg för Übersetzige]]. *Banals Allgmeinwisse – zum Biispiil dr Satz ''„dr Mont Blanc isch 4.810,9 m hoch“'' – muess nit belegt wäre, wel des in Hunderte vu Quälle stoht. Lueg au [[Wikipedia:Profil]]. [[Kategorie:Wikipedia:Richtlinie|Artikel]] c6gid5t9g5kfoscmowc423hm61qghzj 0 14881 1088497 1052244 2026-09-10T07:18:59Z SamiKullström 72500 /* Albe */ 1088497 wikitext text/x-wiki {{Infobox Band | Bild = Lordi, 3-Majówka 2023 48.jpg |Bildbeschreibung = Lordi, 2023 |Name = Lordi | Gründung = 1992 |Genre = [[Hard Rock]] |Website = http://www.lordi.fi |Gründer1a = Tomi „Mr. Lordi“ Putaansuu |Gründer1b = [[Gesang]] | Besetzung1a = Tomi „Mr. Lordi“ Putaansuu | Besetzung1b = Gesang | Besetzung2b = [[Schlagzeug]], | Besetzung3a = Jussi „Amen“ Sydänmaa <small>(seit 1996)</small> | Besetzung3b = [[E-Gitarre]] | Besetzung4a = Samer „Ox“ el Nahhal <small>(seit 2005)</small> | Besetzung4b = [[E-Bass|Bass]] | Besetzung5a = Mana <small>(seit 2012)</small> | Besetzung5b = [[Schlagzeug]] | Besetzung6a = Hella <small>(seit 2012)</small> | Besetzung6b = [[Keyboard]] |Ehemalige1a = Sami „G-Stealer“ Keinänen <small>(1996–1999)</small> |Ehemalige1b = Bass |Ehemalige2a = Sami „Magnum“ Wolking <small>(1999–2002)</small> |Ehemalige2b = Bass |Ehemalige3a = Niko „Kalma“ Hurme <small>(2002–2005)</small> |Ehemalige3b = Bass |Ehemalige4a = Erna „Enary“ Siikavirta <small>(1997–2005)</small> |Ehemalige4b = Keyboard |Ehemalige5a = Sampsa "Kita" Astala <small>(1996-2010)</small> |Ehemalige5b = Schlagzeug |Ehemalige6a = Tonmi "Otus" Lillman <small>(2010-2012)</small> |Ehemalige6b = Schlagzeug |Ehemalige7a = Leena „Awa“ Peisa <small>(2005-2012)</small> |Ehemalige7b = Keyboard }} '''Lordi''' isch e finnischi [[Hard Rock]] Bänd. Alli Mitgliider verchleide sich wäärend emene Uuftritt als Monschter. Iri Koschtüm ärinnered a di amerikaanisch Bäänd [[Gwar]]. Lordi het de Eurovision Song Contest 2006 gwunne.1992 isch Lordi vom Sänger Tomi Putaansuu alias "Mr. Lordi" gründet woorde. 1996 isch de Gitarrischt Jussi Sydänmaa alias Amen zueträtte, wil de Mr.Lordi luut eigete Uussage gseit het, dass är en "grotteschlächte" Gitarrischt isch. Im gliiche Joor hed Lordi sich de Bassischt G-Stealer (Sami Keinänen) gholt. Är isch aber au 1998 dur de Magnum (Sami Wolking) ersetzt worde, wil de G-Stealer us brueflyche Gründ uf [[England]] uusgwanderet isch. Wenig spööter isch de Schlagzüüger Sampsa Astala alias Kita de Bäänd zueträtte. 2000 isch d Kiiborderin Enary (Erna Siikavarta) zu Lordi gschtoosse. Im Joor 2002 isch s Albuum "Get Heavy" usechoo. Es isch nid bsunders erfolgriich gsii. 2003 isch de Magnum dür de Kalma (Niko Hurme) abglööst woorde. 2 Joor lang hed me nüd me vo de Bäänd ghöört. 2005 isch s Albuum "The Monsterican Dream" uf e Markt choo. In Finnland isch Lordi plötzlich berüemt woorde, was woorschiinlich eher a de Maske als a de Musig liit. Ebefalls 2005 isch d Awa (Leena Paisa) choo. D Enary isch denn us de Bäänd. 2006 isch denn s erfolgriichschte Albuum vo Lordi choo, The Arockalypse. D Bäss sind no vom Kalma gschpylt woorde, aber uf em Cover isch scho de OX (Samer el-Nahhal) z'gseh. The Arockalypse isch bis jetzt s'beschte Lordi Albuum. Mit em Hit "Hard Rock Hallelujah" isch Lordi am [[Eurovision Song Contest]] 2006 in [[Athen]] Sieger woorde. Noch em Eurovision Song Contest isch lordi heftig kritisiert woorde. Me hed ne Voorgworfe, si seged Satanischte. D Bäänd hed dezue lang ke Stellig bezoge, doch dänn hed de Kita alles klar gmacht und hed emol gseit: "Lordi isch ke Satanistischi Bäänd!" Im Jänner 2008 isch d'Single "Beast loose in Paradise" erschine. Das Lied wird nid of em neue Album "Deadache" wo am 20.8.08 erschiint droff sii. Am 15.8.2008 esch of em finnische Rockradiosänder [[Radio Rock]] d'Single "Bite it like a Bulldog" voorgschtellt woorde. Ebefalls im Joor 2008 wärded d'Koschtüm total ernoieret, wie im Joor 2004. Im Johr 2008 esch s'Album Deadache usechoo. Sitdem Lordi bim Eurovision Song Contest gwunne hed, hed Lordi ä grossi Fängmeind om sich, nid wenigi chömed us Ööschtrich u Dütschland, sowie au einige us dr Schwiiz. Vel Lordi Fäns si minderjäärig, zom beduure vo dene, wo Lordi scho vorem ESC könnt hei, si behoupte, i de Forene wärdi immer meh Blödsinn gschrebe ond si hei ou befürchtet, dass Lordi in Pop verheit. Öbers erschte cha mer Striitte, s'zwoite esch ganz sicher ned der Fall. == Mitgliider == Mr. Lordi: ''(Tomi Putaansuu)'' De Mr. Lordi isch de Sänger vo Lordi. Är sälber macht alli Koschtüm und Maske. Sit sim 7.Lebensjohr schpilt är E-Gitarre, E-Bass und Schlagzüüg. 1992 hed är d'Bäänd gründet. S'eerschte Koschtüm wo är entworffe hed isch das vom G-Stealer gsii, wo denn wäge Chöschte au das vom Kita woorde isch. Dä Mr. Lordi macht alles wo mer bi mene Live Uuftritt gseet, au d'Idee'e für d' [[Videoclip]] macht är sälber. Är isch Präsident bi de [[KISS]]-Army gsi. Det hed er au di andere Bäändmitgliider troffe. Wil KISS jo vil [[Make-up]] hed, isch es klaar gsii, dass au Lordi Maske hed. Amen: ''(Jussi Sydänmaa)'' De Amen isch de Gitarrischt vo Lordi. Är schtellt ä ägyptischi [[Mumie]] dar. 1996 isch är als eerschte am Mr. Lordi zueträtte. Bis zom Album "The Monsterican Dream" isch sis Koschtüm mit Bandaasche iigwicklet gsii, nochher häd är aber e kompletti Outfit-Ernoierig öberchoo und häd jetzt e furchtiiflössendi Narbe am Muul. Au hed er vil me Broschene, Gold ond Schmock öberchoo, was druuf hiiwiist, dass är en ägyptische Pharao gsii isch. OX: ''(Samer el-Nahhal)'' Dä 4. Bassischt vo Lordi schtellt en "Hellbull" dar, was überstzt heisst, en Hölle-Schtier. Dä Nochfolger vom Kalma isch 2005 zu Lordi choo. Monatelang hend di Beide g'üebt und sitdem verbindet si ä dick Fründschaft. Är isch en Ochs mit Läderchleider gsii. Doch im Joor 2008 isch de Lädermantel vom Koschtüm entfärnt wordi. Jetzt häd er en graue, lange Mantel us Schtoff. Mit sim Grinse gseet er sehr hinterlischtig ond onheimlich uus. === Ehemoligi Mitgliider === Kalma: ''(Niko Hurme)'' Dä Kalma esch vo 2002-2005 i de Bäänd gsii. Er isch dä absoluti Liebling vo villne Fäns. Er esch 2002 i d'Bäänd choo, esch of em Album "Get Heavy" als volls Mitgliid anerkennt, obwohl är uf jenem Album ken einzige Ton gschpilt hät, sondern sin Vorgänger Magnum. Em Bassischt Kalma esch of em Album "The Monsterican Dream" es Lied gwidmet: "Kalmageddon", benannt noch de vom Mr.Lordi erfundne Gschecht über d'Kalmageddon Brotherhood. Dert esch au de Kalma derbii und de Aafüehrer vo dere Truppe. Zur Ziit wo är "uf de Ärde" gsii esch, hed de OX d'Füehrig über d'Kalmageddon Brotherhood (änglisch: Brüederschaft) öbernoo, ond isch dänn, wo de Kalma zrugg i d'Unterwelt choo isch, sis Amt als Bassischt vo Lordi öbernoo. Dä Name Kalma chonnt os de finnische Mythologii ond esch de Name vom Gott vom Tod. Er häd noch sim Uustritt es Teschtamänt hingerloo. Magnum: ''(Sami Wolking)'' Dä Magnum esch (lut Mr. Lordi) en Chopfgäldjeger us de Galaxie Alfa Centauri. Är esch vo 1998-2002 i de Bäänd gsii ond esch dä einzig Charakter, wo sis Koschtüm sälber gamcht hed. Er hät nie e Live-Uuftritt ärläbt, will er chorz bevor em Erschiine vo "Get Heavy" us de Bäänd uusträtte esch. Trotzdem isch är im CD-Booklet z'gsee ond me chan en au im "Would you love a Monsterman"-Videoclip aaluege. Är isch inere Rüschtig gsii, me hed nome sin Chopf gsee, wo verkablet isch. Woorschinlich häd de Magnum e chli vo de Gschecht [[Frankenstein]] abgluegt. Är hed Bass gschpilt. G-Stealer: ''(Sami Keinänen)'' Dä G-Stealer esch de eerschti Bassischt vo Lordi gsii ond vo 1996-1998 i de Bäänd gsii. Siis Koschtüm isch wie das vom Kita gsii, do me us chöschtegründe kes nois hed chönne mache. Wil er uf Ängland uusgwanderet isch, isch er us de Bäänd. Enary: ''(Erna Siikavarta)'' D'Enary esch vo 2000-2005 i de Bäänd gsii ond hed Kiibord gschpilt. Ires Koschtüm hed Walkyre-äänlich uusgsee. Wil sii sich mit de Bäänd verkracht häd, häd si müesse Uusträtte. Kita: ''(Sampsa Astala)'' De Kita schtellt es usserirdischs Monschter dar. 1998 isch är zu dä Bäänd cho. Dä Kita isch dä gsii, wo als eerschte uf d'Kritik, Lordi sege Satanischte, reagiert hed. Är isch de Schlagzüüger vo Lordi. Sis Koschtüm isch sit de Ernoierig im Joor 2004 root, är isch aber vo vilne Chettene, wo bim Schlagzüügschpile im Wäg chömmid befreit woorde. Är hed zwoi grossi Zaareihe, ond sin Chopf erinneret liecht a d'Schädelform vomene Mönschenaff. 2010 hed er müesse uusträtte, wil är mit sinere zwöite Bänd "Stala & So." wott Karriere mache und dorum sin richtige Name öffentlich werd. Awa: ''(Leena Paisa)'' (Au: Lady Awa de Paysant) D' Awa isch e Mischig zwüsche nere Häx und emene Geischt. Si isch sit 2005 i de Bäänd, als Nochfolgerin vo de Walkyre Enary. Si schpilt Kiibord. Im Mai 2007 hed d'Awa e noieri Mske überchoo. D'Maske isch zwor äänlich, aber aggressiver. Iri Maske isch, wie de Räscht vom Koschtüm au, wiiss. Sie häd en Rock us Fätze, damit ihre Gang schwäbend uusgseet. == Diskografii == === Albe === * Get Heavy (2002) * The Monsterican Dream (2004) * The Monster Show (2005) * The Arockalypse (2006) * Deadache (2008) * Zombilation - The Greatest Cuts (2009) * Babez For Breakfast (2010) * Scarchives Vol. 1 (2012) * To Beast or Not To Beast (2013) * Scare Force One (2014) * Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016) * Sexorcism (2018) * Killection (2020) * Lordiversity (2021) * Screem Writers Guild (2023) * Limited Deadition (2025) === Singles === * Would You Love a Monsterman? (2002) * Devil is a Loser (2003) * Blood Red Sandman (2004) * My Heaven is Your Hell (2004) * Hard Rock Hallelujah (2006) * Who's your daddy? (2006) * It snows in hell (2006) * They only come out at night (2007) * Beast Loose In Paradise (2008) * Bite It Like a Bulldog (2008) * Deadache (2008) * This Is Heavy Metal (2010), als CD uf wenigi Stück limitiert, sunscht als Download kaufbar. * Rock Police (2010) * The Riff (2013) * Nailed by the Hammer of Frankenstein (2014) * Hug You Hardcore (2016) * Your Tongue’s Got the Cat (2018) * Naked in My Cellar (2018) * Shake the Baby Silent (2019) * I Dug a Hole in the Yard for You (2019) * Like A Bee To The Honey (2020) * Believe Me (2021) === Inoffizielli Demos ond Albe === * Napalm Market (1992) * Inferno (1995) * Bend over and prey the Lord (1999) === DVD's === * "Market Square Massacre" (Live-Konzert ond mehreri Videoclips, sowii en Horrorfilm namens "The Kin" (FSK 16), 30 min.) (2006) * "Bringing Back The Balls To Stockholm 2006" (2007) * "Dark Floors" En Horrorfilm, sowii Bonusmaterial. (2008) * "Recordead Live – Sextourcism in Z7" (2018) == Weblinks == * {{commonscat|Lordi}} * [http://www.lordi.fi lordi.fi] * [http://www.drakkar.de/de/index.php?bandid=37 Lordi bei Drakkar] * [http://www.laut.de/wortlaut/artists/l/lordi/index.htm Lordi bei laut.de] * [https://web.archive.org/web/20080925165026/http://www.musik-base.de/Bands/L/Lordi/Biographie/ Bandportrait bei MusikBase] [[Kategorie:Rockband]] [[Kategorie:Kultur z Finnland]] ks1wl0ty93gwvylklu97vri1b3zqcow 0 23259 1088492 1078974 2026-09-09T18:16:03Z L'épinette de l'espérance 122984 correction du nom de région 1088492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sprache |Sprache=Frainc-comtou |Länder={{CHE|2=Schwiz}}<br />Franche-Comté |Klassifikation= * [[Indogermanische Sprachen|Indogermanischi Sproche]] ** [[Romanische Sprachen|Romanischi Sproche]] *** [[Galloromanische Sprachen|Galloromanischi Sproche]] **** [[Langues d'oïl]] |KSprache=Franc-comtois |Unterteilige=[[#Dialäkt|6 Dialäkt]] |Amtssprache=— |Minderheitssprache=— |ISO1=— |ISO2=— |ISO3=— }} S '''Franc-comtois''' (in de Sprooch sälber: ''Frainc-comtou'') isch e [[Langues d'oïl|Langue d'oïl]], wo im Oste vo [[Franche-Comté|Freigrafschàft]] und im Weste vo de [[Schweiz|Schwiz]] gschwätzt wird. Es wird uff [[Französische Sprache|Französisch]] au ''comtois'', ''comtois d'oïl''; do si au im [[Kanton Jura|Jura]] bräsänt isch, existiere au d Näme ''Jurassisch'' und ''Franc-comtois-Jurassisch''. D Sproch ghört zu de glyche Sprochgruppe wie [[Pikardische Sprache|Pikardisch]], [[Wallonische Sprache|Wallonisch]] und [[Lorrain]]. == Verbreitig == S Franc-comtois wird z Frankrych in de Départements [[Haute-Saône]], in de Umgäbig vo [[Belfort|Beffert]] und em [[Doubs (Fluss)|Doubs]], im Norde vom [[Kanton Jura]], in e baar Gmeinde vom Département [[Département Haut-Rhin|Haut-Rhin]], im [[Sundgau]] und im [[Berner Jura|Bärner Jura]]. De Dialäkt vo sällem französischsprochige Deil vo Bärn bildet de Übergang zum [[Frankoprovenzalische Sprache|Frankoprovenzalische]]. D Gränze zwüsche denne beide Sproche entspricht zu me Großdeil derre zwüsche Bailliage d’Aval und Bailliage du Milieu. An s Sprochgebiet gränzt säll vom Frankoprovenzalische im Süde, vom Burguignon und em Champenois im Weste und em Lorrain im Norde. == Gschicht == Obwohl s Franc-comtois vor allem gschwätzt und weniger gschribe worre isch, git's ab em 16. Johrhundert schriftligi Zügniss vo-n-em. S ältst devo isch s Lied vom Rosefäls (''chant de Rosement''). Sälli Ballade uss em Johr 1525 verzällt uss de Erinnerige vom Généry (Jean Neury) und em Richard Prévôt, wo Fiehrer vo-n-re Gruppe vo Bure im [[Bauernkrieg|Burechrieg]] gsi isch. E Schrift uss em Johr 1668 isch de ''Dialogue de Porte Noire et de Pilory sur la prise de Besançon par les Français''. Obwohl s Französisch agfange hät, sich im Sprochgebiet vom Franc-comtois i der alte [[Grafschaft Burgund]] z verbreite, isch d Sproch vom Volk über Johrhundert s yheimische Franc-comtois ülibe. Im 19. und 20. Johrhundert hät allerdings d Sprächerzahl z Frankrych wie in de Schwiz massiv abgnoh. Säll litt vor allem dra, dass s Französisch als Schüelsproch hät solle ygfiehrt werre. S Franc-comtois underlitt sither vor allem uff lexikalischer Ebeni im Französische. Hütt isch d Sproch im öffentlige Läbe chum no azdräffe. Numme wenigi Mänsche hän si no als Müetersproch. Der Schwiizer [[Bundesrat (Schweiz)|Bundesroot]] het am 7. Dezämber 2018, wie vom Öiroparoot empfohle, pschlosse, ass i der Schwiiz s Franc-Comtois (und au s [[Frankoprovenzalische Sprache|Frankoprovenzalische]]) als [[Minderheitensprache|Minderhäitesprooch]] anerchänt isch.<ref>{{Webarchiv|url=https://www.nau.ch/politik/bundeshaus/bundesrat-erkennt-frankoprovenzalisch-als-minderheitensprache-an-65462604 |wayback=20190905115214 |text=''Frankoprovenzalisch wird Minderheitensprache in der Schweiz. '' |archiv-bot=2019-10-19 03:28:22 InternetArchiveBot }} uf [[Nau (Nachrichtenportal)|nau.ch]], 7. Dezember 2018</ref><ref>{{Webarchiv|url=https://www.admin.ch/gov/de/start/dokumentation/medienmitteilungen.msg-id-73293.html |wayback=20190101132416 |text=''Europäische Charta der Regional- oder Minderheitensprachen: siebter Bericht der Schweiz'' |archiv-bot=2019-10-19 03:28:22 InternetArchiveBot }} uf admin.ch/gov</ref> == Dialäkt == Es glideret sich hauptsächlig in sächs Dialäkt. Am witste entwickelt und am bekanntste isch dodevo de Ajoulot-Dialäkt, wo au no am meiste gschribe wird. # '''Saône''' in de Hochebene vom Département [[Haute-Saône]] # '''Doubs-Ognon''' in de Däler vom Fluss [[Ognon]] ([[Département Doubs]] und Süde vo de Haute-Saône) # '''Lomont-Doubs''' uff em Lomont, in de Hochdäler östlig vom Doubs und im Weste vom Schwizer Kanton Jura # '''Ajoulot''' im [[Elsgau|Elsgau (Ajoie)]], im Savoureuse-Dal, im Weste vom Sundgau, z [[Porrentruy]] mitsamt de Umgebig vo Beffert, in Deile vo Haut-Rhin und im Nordweste vom Kanton Jura # '''Vâdais''' z [[Delémont]] JU # '''Taignon''' im Südost-Jura Im Jura git's sechs geografischi Zone, vier devo chönne im Franc-comtois züegordnet werre. Zu sälle sechs Zone cha mer e sibti dezüedüe, nämlig s Bärner Jura, wo sich de Dialäkt vo dem im Kanton Jura underscheidet. Au de Dialäkt vom Quartier Battant ([[Besançon]]) underscheidet sich dütlig vo de andere, wyl er nöcher mit em Französische verwandt isch und vyl weniger germanischi Yflüss erfahre hät. In dem Dialäkt git's Literatur sit em Änd vom 17. Johrhundert. == Rächtschrybig == Es git für s Franc-comtois kei Standardsproch mit re Rächtschrybig, wo mit derre vo andere Langues d’oïl ([[Normännische Sprache|Normännisch]], [[Gallo]] oder [[Wallonische Sprache|Wallonisch]]) verglychbar isch. D Sproch kännt au kei Schrybig, wo für d Notation vo de diverse Variante dänkt wär – d Sprächer benutze für d Transkription oft ihri persönligi Schrybig. Mänki Sprächer, vor allem in Zitschrifte oder andere Tekschtsammlige, lähne ihri Schrybig an di [[Französische Orthografie|Französischi Orthografy]] a. Sälli Methode hät's scho am Änd vom 19. Johrhundert gee und isch in de 40er-Johr durch de Simon Vatré witer verbreitet worre. Einewäg git's au do persönligi Bräferänze vo einzelne Schryber, sodass au die Art z schrybe kei eiheitligi Orthografy fürebrocht hät. D Lut /{{IPAlink|ç}}/ (im Norde vom Sprochruum) und /{{IPA|ĩ}}/ ([[Nasaler Vokal|nasalierts]] /{{IPAlink|i}}/), wo's im Französische nit git, werre noch re Konvention als <çh> bzw. <ïn> gschribe. De Lut /{{IPAlink|k}}/ (im Französische oft als <qu> gschribe) wird oft durch e <tçh> ersetzt. In hisdorische Tekscht findet mer de Büechstabe <[[ë]]>; er verlängert de Vokal vor em. Säll wird vor allem vo de Sprächer z Besançon agwändet. D Sprächer im Süde (Vercels, Valdahon, Russey) verwände oft Germanisierige wie zum Bispyl d Büechstabe <k, w> statt <tçh/qu, v>. == Erforschig == Di erschti bekannti Forscherin isch d [[Marie-Marguerite Brun|Marie Marguerite Brun-de Maison-Forte]] gsi, wo im Johr 1755 s [[Wörterbuch|Wörterbüech]] ''Essay d’un dictionnaire comtois-françois'' veröffentligt hät. Au während em 19. Johrhundert isch d Sproch in Studie über d Region berucksichtigt worde, dodemit au s Ussterbe, wo ihre droht hät, und dass d Dörfer als Folg vo de Veränderige in de Industry weniger isoliert gsi sin. Bekannt sin d Studie vom Fallot, em Contejean und em Vautherin über s Franc-comtois vo de [[Montbéliard]]er Region, vom Vatré über de jurassisch Dialäkt, vom Roussey über de Dialäkt im frankophone Deil vom Kanton Bärn und vom Beauquier über de Dialäkt in de Doubs-Region. In de jüngste Zit hän d Colette Dondaine und ihr Ma, de Lucien Dondaine, zu de Erforschig vom Franc-comtois bydrage; si hän in mehreri Wärk über d Verbreitig und s Sprochgebiet veröffentligt. Usserdëm hät im Johr 2007 de Jean-Marie Moine e 1700-sitigs Wörterbüech (Französisch-Jurassisch) veröffentligt, wo bisher s gröscht Wörterbüech vom Norde vom Sprochgebiet isch. == Literatur i de Mundarte vom Franc-comtois == * [[Jules Surdez]] * [[Pierre Henry (Lehrer)]] * [[François Fridelance]] == Extärni Site == * [https://patois.belfort.free.fr/ Union des patoisants de langue romane de Belfort] * [https://www.sje.ch/ Société Jurassienne d'Emulation] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k504781 Marie Marguerite de Maison-Forte Brun: „Essay dun dictionnaire comtois-françois“] == Fuessnote == <references /> {{Sprachen in Frankreich}} {{Übersetzungshinweis|1 = fr|2 = Franc-comtois|3 = franzeesisch|4 =}} [[Kategorie:Einzelsproch]] [[Kategorie:Romanischi Sproch]] [[Kategorie:Langues d’oïl]] [[Kategorie:Sproch (Frankriich)]] [[Kategorie:Sproch (Elsass)]] [[Kategorie:Sprooch (Schwiiz)]] [[Kategorie:Wälschschwyz]] [[Kategorie:Kanton Jura]] [[Kategorie:Bourgogne-Franche-Comté]] r42ydhv97v1incg36e1j21v6tr7orui 1088493 1088492 2026-09-09T18:16:40Z L'épinette de l'espérance 122984 1088493 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sprache |Sprache=Frainc-comtou |Länder={{CHE|2=Schwiz}}<br />Freigrafschàft |Klassifikation= * [[Indogermanische Sprachen|Indogermanischi Sproche]] ** [[Romanische Sprachen|Romanischi Sproche]] *** [[Galloromanische Sprachen|Galloromanischi Sproche]] **** [[Langues d'oïl]] |KSprache=Franc-comtois |Unterteilige=[[#Dialäkt|6 Dialäkt]] |Amtssprache=— |Minderheitssprache=— |ISO1=— |ISO2=— |ISO3=— }} S '''Franc-comtois''' (in de Sprooch sälber: ''Frainc-comtou'') isch e [[Langues d'oïl|Langue d'oïl]], wo im Oste vo [[Franche-Comté|Freigrafschàft]] und im Weste vo de [[Schweiz|Schwiz]] gschwätzt wird. Es wird uff [[Französische Sprache|Französisch]] au ''comtois'', ''comtois d'oïl''; do si au im [[Kanton Jura|Jura]] bräsänt isch, existiere au d Näme ''Jurassisch'' und ''Franc-comtois-Jurassisch''. D Sproch ghört zu de glyche Sprochgruppe wie [[Pikardische Sprache|Pikardisch]], [[Wallonische Sprache|Wallonisch]] und [[Lorrain]]. == Verbreitig == S Franc-comtois wird z Frankrych in de Départements [[Haute-Saône]], in de Umgäbig vo [[Belfort|Beffert]] und em [[Doubs (Fluss)|Doubs]], im Norde vom [[Kanton Jura]], in e baar Gmeinde vom Département [[Département Haut-Rhin|Haut-Rhin]], im [[Sundgau]] und im [[Berner Jura|Bärner Jura]]. De Dialäkt vo sällem französischsprochige Deil vo Bärn bildet de Übergang zum [[Frankoprovenzalische Sprache|Frankoprovenzalische]]. D Gränze zwüsche denne beide Sproche entspricht zu me Großdeil derre zwüsche Bailliage d’Aval und Bailliage du Milieu. An s Sprochgebiet gränzt säll vom Frankoprovenzalische im Süde, vom Burguignon und em Champenois im Weste und em Lorrain im Norde. == Gschicht == Obwohl s Franc-comtois vor allem gschwätzt und weniger gschribe worre isch, git's ab em 16. Johrhundert schriftligi Zügniss vo-n-em. S ältst devo isch s Lied vom Rosefäls (''chant de Rosement''). Sälli Ballade uss em Johr 1525 verzällt uss de Erinnerige vom Généry (Jean Neury) und em Richard Prévôt, wo Fiehrer vo-n-re Gruppe vo Bure im [[Bauernkrieg|Burechrieg]] gsi isch. E Schrift uss em Johr 1668 isch de ''Dialogue de Porte Noire et de Pilory sur la prise de Besançon par les Français''. Obwohl s Französisch agfange hät, sich im Sprochgebiet vom Franc-comtois i der alte [[Grafschaft Burgund]] z verbreite, isch d Sproch vom Volk über Johrhundert s yheimische Franc-comtois ülibe. Im 19. und 20. Johrhundert hät allerdings d Sprächerzahl z Frankrych wie in de Schwiz massiv abgnoh. Säll litt vor allem dra, dass s Französisch als Schüelsproch hät solle ygfiehrt werre. S Franc-comtois underlitt sither vor allem uff lexikalischer Ebeni im Französische. Hütt isch d Sproch im öffentlige Läbe chum no azdräffe. Numme wenigi Mänsche hän si no als Müetersproch. Der Schwiizer [[Bundesrat (Schweiz)|Bundesroot]] het am 7. Dezämber 2018, wie vom Öiroparoot empfohle, pschlosse, ass i der Schwiiz s Franc-Comtois (und au s [[Frankoprovenzalische Sprache|Frankoprovenzalische]]) als [[Minderheitensprache|Minderhäitesprooch]] anerchänt isch.<ref>{{Webarchiv|url=https://www.nau.ch/politik/bundeshaus/bundesrat-erkennt-frankoprovenzalisch-als-minderheitensprache-an-65462604 |wayback=20190905115214 |text=''Frankoprovenzalisch wird Minderheitensprache in der Schweiz. '' |archiv-bot=2019-10-19 03:28:22 InternetArchiveBot }} uf [[Nau (Nachrichtenportal)|nau.ch]], 7. Dezember 2018</ref><ref>{{Webarchiv|url=https://www.admin.ch/gov/de/start/dokumentation/medienmitteilungen.msg-id-73293.html |wayback=20190101132416 |text=''Europäische Charta der Regional- oder Minderheitensprachen: siebter Bericht der Schweiz'' |archiv-bot=2019-10-19 03:28:22 InternetArchiveBot }} uf admin.ch/gov</ref> == Dialäkt == Es glideret sich hauptsächlig in sächs Dialäkt. Am witste entwickelt und am bekanntste isch dodevo de Ajoulot-Dialäkt, wo au no am meiste gschribe wird. # '''Saône''' in de Hochebene vom Département [[Haute-Saône]] # '''Doubs-Ognon''' in de Däler vom Fluss [[Ognon]] ([[Département Doubs]] und Süde vo de Haute-Saône) # '''Lomont-Doubs''' uff em Lomont, in de Hochdäler östlig vom Doubs und im Weste vom Schwizer Kanton Jura # '''Ajoulot''' im [[Elsgau|Elsgau (Ajoie)]], im Savoureuse-Dal, im Weste vom Sundgau, z [[Porrentruy]] mitsamt de Umgebig vo Beffert, in Deile vo Haut-Rhin und im Nordweste vom Kanton Jura # '''Vâdais''' z [[Delémont]] JU # '''Taignon''' im Südost-Jura Im Jura git's sechs geografischi Zone, vier devo chönne im Franc-comtois züegordnet werre. Zu sälle sechs Zone cha mer e sibti dezüedüe, nämlig s Bärner Jura, wo sich de Dialäkt vo dem im Kanton Jura underscheidet. Au de Dialäkt vom Quartier Battant ([[Besançon]]) underscheidet sich dütlig vo de andere, wyl er nöcher mit em Französische verwandt isch und vyl weniger germanischi Yflüss erfahre hät. In dem Dialäkt git's Literatur sit em Änd vom 17. Johrhundert. == Rächtschrybig == Es git für s Franc-comtois kei Standardsproch mit re Rächtschrybig, wo mit derre vo andere Langues d’oïl ([[Normännische Sprache|Normännisch]], [[Gallo]] oder [[Wallonische Sprache|Wallonisch]]) verglychbar isch. D Sproch kännt au kei Schrybig, wo für d Notation vo de diverse Variante dänkt wär – d Sprächer benutze für d Transkription oft ihri persönligi Schrybig. Mänki Sprächer, vor allem in Zitschrifte oder andere Tekschtsammlige, lähne ihri Schrybig an di [[Französische Orthografie|Französischi Orthografy]] a. Sälli Methode hät's scho am Änd vom 19. Johrhundert gee und isch in de 40er-Johr durch de Simon Vatré witer verbreitet worre. Einewäg git's au do persönligi Bräferänze vo einzelne Schryber, sodass au die Art z schrybe kei eiheitligi Orthografy fürebrocht hät. D Lut /{{IPAlink|ç}}/ (im Norde vom Sprochruum) und /{{IPA|ĩ}}/ ([[Nasaler Vokal|nasalierts]] /{{IPAlink|i}}/), wo's im Französische nit git, werre noch re Konvention als <çh> bzw. <ïn> gschribe. De Lut /{{IPAlink|k}}/ (im Französische oft als <qu> gschribe) wird oft durch e <tçh> ersetzt. In hisdorische Tekscht findet mer de Büechstabe <[[ë]]>; er verlängert de Vokal vor em. Säll wird vor allem vo de Sprächer z Besançon agwändet. D Sprächer im Süde (Vercels, Valdahon, Russey) verwände oft Germanisierige wie zum Bispyl d Büechstabe <k, w> statt <tçh/qu, v>. == Erforschig == Di erschti bekannti Forscherin isch d [[Marie-Marguerite Brun|Marie Marguerite Brun-de Maison-Forte]] gsi, wo im Johr 1755 s [[Wörterbuch|Wörterbüech]] ''Essay d’un dictionnaire comtois-françois'' veröffentligt hät. Au während em 19. Johrhundert isch d Sproch in Studie über d Region berucksichtigt worde, dodemit au s Ussterbe, wo ihre droht hät, und dass d Dörfer als Folg vo de Veränderige in de Industry weniger isoliert gsi sin. Bekannt sin d Studie vom Fallot, em Contejean und em Vautherin über s Franc-comtois vo de [[Montbéliard]]er Region, vom Vatré über de jurassisch Dialäkt, vom Roussey über de Dialäkt im frankophone Deil vom Kanton Bärn und vom Beauquier über de Dialäkt in de Doubs-Region. In de jüngste Zit hän d Colette Dondaine und ihr Ma, de Lucien Dondaine, zu de Erforschig vom Franc-comtois bydrage; si hän in mehreri Wärk über d Verbreitig und s Sprochgebiet veröffentligt. Usserdëm hät im Johr 2007 de Jean-Marie Moine e 1700-sitigs Wörterbüech (Französisch-Jurassisch) veröffentligt, wo bisher s gröscht Wörterbüech vom Norde vom Sprochgebiet isch. == Literatur i de Mundarte vom Franc-comtois == * [[Jules Surdez]] * [[Pierre Henry (Lehrer)]] * [[François Fridelance]] == Extärni Site == * [https://patois.belfort.free.fr/ Union des patoisants de langue romane de Belfort] * [https://www.sje.ch/ Société Jurassienne d'Emulation] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k504781 Marie Marguerite de Maison-Forte Brun: „Essay dun dictionnaire comtois-françois“] == Fuessnote == <references /> {{Sprachen in Frankreich}} {{Übersetzungshinweis|1 = fr|2 = Franc-comtois|3 = franzeesisch|4 =}} [[Kategorie:Einzelsproch]] [[Kategorie:Romanischi Sproch]] [[Kategorie:Langues d’oïl]] [[Kategorie:Sproch (Frankriich)]] [[Kategorie:Sproch (Elsass)]] [[Kategorie:Sprooch (Schwiiz)]] [[Kategorie:Wälschschwyz]] [[Kategorie:Kanton Jura]] [[Kategorie:Bourgogne-Franche-Comté]] fffx503q01omacklnq3v9ns4mvzuayx 10 53385 1088491 1088487 2026-09-09T18:07:40Z LkhBot 98539 Bot: Aktualisierung 1088491 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}} |STAND=2026-09-09 |USD = 1.1652 |JPY = 178.59 |BGN = 1.9558 |CZK = 24.247 |DKK = 7.4748 |GBP = 0.85898 |HUF = 363.95 |PLN = 4.3153 |RON = 5.2546 |SEK = 11.1495 |CHF = 0.9404 |ISK = 140.4 |NOK = 10.6975 |HRK = 7.5365 |RUB = 117.2010 |TRY = 56.4857 |AUD = 1.6128 |BRL = 5.9296 |CAD = 1.6043 |CNY = 7.8159 |HKD = 9.1378 |IDR = 20362.8 |ILS = 3.518 |INR = 110.8225 |KRW = 1556.94 |MXN = 19.6948 |MYR = 4.7424 |NZD = 1.9903 |PHP = 72.815 |SGD = 1.4721 |THB = 38.306 |QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates] }}</includeonly><noinclude> Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html [[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]] </noinclude> 5qvu0kdl25en3g82p5uftbezje9awkm 0 59840 1088498 1080091 2026-09-10T08:46:37Z EuropAir 1325 /* Politik */ Wrgänzig mit em Gmeindspräsideänt 1088498 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Äschlismatt-Marbach}} {{Infobox Ort in der Schweiz | NAME_ORT = Escholzmatt-Marbach | BILDPFAD_KARTE = Karte Gemeinde Escholzmatt-Marbach 2013.png | BILDPFAD_WAPPEN = CHE Escholzmatt-Marbach COA.svg | BILD = Marbach-Kirche.jpg | BESCHREIBUNG = Chile Marbach | REGION-ISO = CH-LU | BEZIRK = [[Wahlkreis Entlebuch|Äntlibuech]] | IMAGEMAP = Wahlkreis Entlebuch | BFS = 1010 | PLZ = 6182, 6192, 6196 | BREITENGRAD = 46.913603 | LÄNGENGRAD = 7.93472 | HÖHE = 858 | FLÄCHE = 106.39 | AUSLÄNDER = 5,8 % <small>(31. Dezember 2014)</small><ref>Bundesamt für Statistik: [https://www.pxweb.bfs.admin.ch/Selection.aspx?px_language=de&px_db=px-x-0102020000_201&px_tableid=px-x-0102020000_201\px-x-0102020000_201.px&px_type=PX Gemeindestatistik 1981-2014 nach demographischen Komponenten, institutionellen Gliederungen, Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Jahr]</ref> | WEBSITE = www.escholzmatt-marbach.ch }} '''Äschlismatt-Marbach''' (amtlech ''Escholzmatt-Marbach'') esch e [[Politische Gemeinde|politischi Gmeind]] im [[Bezirk (Schweiz)|Wahlkreis]] [[Wahlkreis Entlebuch|Äntlibuech]] im [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]], [[Schweiz|Schwiiz]]. == Geografi == Äschlismatt-Marbach liid im obere [[Entlebuch (Region)|Äntlibuech]], am Übergang zum [[Emmental|Ämmitau]]. Vo dr Gmeindsflechi send 48 % Landwirtschaftlechi Flechi, 45,5 % Waud, 2,9 % Sidligsflechi ond 3,5 % süschtigi Flechi.<ref name="BfS 2012">Bundesamt für Statistik: [https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html |date=2019-09 }}, Mai 2012</ref> Nachbergmeinde vo Äschlismatt-Marbach send [[Trub|Trueb]] ([[Kanton Bern|BE]]) im Nordweschte ond Norde, [[Romoos]] im Nordnordoschte [[Schüpfheim LU|Schüpfe]] im Nordoschte, [[Flühli|Flüeli]] im Oschte, [[Schangnau|Schangnou]] ([[Kanton Bern|BE]]) im Süde ond [[Eggiwil|Eggiwiu]] ([[Kanton Bern|BE]]) im Südweschte. == Gschicht == D Gmeind Äschlismatt-Marbach esch per 1. Jänner 2013 entstande dür d Fusion vo dr Gmeinde [[Escholzmatt| Äschlismatt]] ond [[Marbach LU|Marbach]]. == Bevölkerig == Quälle: Bundesamt für Statistik 2005<ref>Bundesamt für Statistik: ''Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000.'' Bern 2005 ([https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html Online uf bfs.admin.ch]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html |date=2019-09 }}, Date im [https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix Aahang]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix |date=2019-09 }})</ref> {| class="wikitable" width=350 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jahr''' || '''1850''' || '''1860''' || '''1870''' || '''1880''' || '''1888''' || '''1900''' || '''1910''' || '''1920''' |- align=center |align=left| '''Escholzmatt''' || 3348 || 3075 || 3096 || 3169 || 3086 || 3127 || 3237 || 3252 |- align=center |align=left| '''Marbach''' || 1850 || 1673 || 1766 || 1617 || 1599 || 1491 || 1523 || 1454 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jahr''' || '''1930''' || '''1941''' || '''1950''' || '''1960''' || '''1970''' || '''1980''' || '''1990''' || '''2000''' |- align=center |align=left| '''Escholzmatt''' || 3376 || 3518 || 3509 || 3257 || 3161 || 3033 || 3083 || 3229 |- align=center |align=left| '''Marbach''' || 1425 || 1433 || 1402 || 1347 || 1265 || 1160 || 1220 || 1175 |} Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 5,8 % gläge.<ref name=" BfS 2012" /> == Religion == 78,4 % vo dr Iiwooner vo Äschlismatt send im Jahr 2000 [[Römisch-katholische Kirche|römisch-katholisch]] gsii (Marbach: 73,1 %), 11 % [[Reformierte Kirche|evangelisch-reformiert]] (Marbach 20,3 %).<ref name=" BfS 2012" /> == Politik == Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää:<ref name=" BfS 2012" /> [[Bürgerlich-Demokratische Partei|BDP]] 1,4% , [[Christlichdemokratische Volkspartei|CVP]] 40,1% , [[FDP.Die Liberalen|FDP]] 13,8% , [[Grünliberale Partei|GLP]] 1,2% , [[Grüne Partei der Schweiz|GP]] 1,8% , [[Sozialdemokratische Partei der Schweiz|SP]] 3,0% , [[Schweizerische Volkspartei|SVP]] 35,2% , Süschtigi 3,6%. Dr Gmeindsammann vo Äschlismatt-Marbach esch dr Pius Kaufmann ([[Die Mitte|d'Mitti]]), dr Gmeindspräsidänt isch dr Beat Duss (d'Mitti). (Stand Septämber 2026) == Wirtschaft == D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 unter 1 % gläge.<ref name=" BfS 2012" /> == Sprach ond Dialäkt == Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 4362 Iiwohner 95,8 % [[Deutsche Sprache|Dütsch]] aus Houptsprach aagää, 0,1 % [[Französische Sprache|Französisch]], 0,1 % [[Italienische Sprache|Italienisch]] ond 4 % anderi Sprache.<ref name=" BfS 2012" /> Z Äschlismatt-Marbach redt mer en Dialäkt, wo scho ganz naach am [[Berndeutsch|Bärntütsch]] isch. == Lüüt == * [[Franz Joseph Stalder]] (1757–1833), Pfarer und Pionier vor Schwyzertüütsch-Forschig; hed z Äschlismatt gwürkt == Bouwärch == * Pfarrchile St. Jakob, Äschlismatt (nöugotisch) * Pfarrchile St. Nikolaus, Marbach (1601, 1689-90) == Literatur == * {{HLS|585|Escholzmatt|Autor=Anton Kottmann}} * {{HLS|588|Marbach (LU)|Autor=Anton Kottmann}} * Heinz Horat: ''Die Kunstdenkmäler des Kantons Luzern, Neue Ausgabe I: Das Amt Entlebuch.'' Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1987 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 80). ISBN 3-7643-1900-3. S.&nbsp;88–147 (Escholzmatt), 234–267 (Marbach). == Weblink == {{Commonscat|Escholzmatt-Marbach|Äschlismatt-Marbach}} * [http://www.escholzmatt-marbach.ch www.escholzmatt-marbach.ch] == Fuessnote == <references /> {{Navigationsleiste Wahlkreis Entlebuch}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Kanton Lozärn)]] jo5vvblsaoafco9pppljmhwgg0gxx8t 1088499 1088498 2026-09-10T08:47:07Z EuropAir 1325 /* Lüüt */ 1088499 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Äschlismatt-Marbach}} {{Infobox Ort in der Schweiz | NAME_ORT = Escholzmatt-Marbach | BILDPFAD_KARTE = Karte Gemeinde Escholzmatt-Marbach 2013.png | BILDPFAD_WAPPEN = CHE Escholzmatt-Marbach COA.svg | BILD = Marbach-Kirche.jpg | BESCHREIBUNG = Chile Marbach | REGION-ISO = CH-LU | BEZIRK = [[Wahlkreis Entlebuch|Äntlibuech]] | IMAGEMAP = Wahlkreis Entlebuch | BFS = 1010 | PLZ = 6182, 6192, 6196 | BREITENGRAD = 46.913603 | LÄNGENGRAD = 7.93472 | HÖHE = 858 | FLÄCHE = 106.39 | AUSLÄNDER = 5,8 % <small>(31. Dezember 2014)</small><ref>Bundesamt für Statistik: [https://www.pxweb.bfs.admin.ch/Selection.aspx?px_language=de&px_db=px-x-0102020000_201&px_tableid=px-x-0102020000_201\px-x-0102020000_201.px&px_type=PX Gemeindestatistik 1981-2014 nach demographischen Komponenten, institutionellen Gliederungen, Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Jahr]</ref> | WEBSITE = www.escholzmatt-marbach.ch }} '''Äschlismatt-Marbach''' (amtlech ''Escholzmatt-Marbach'') esch e [[Politische Gemeinde|politischi Gmeind]] im [[Bezirk (Schweiz)|Wahlkreis]] [[Wahlkreis Entlebuch|Äntlibuech]] im [[Kanton Luzern|Kanton Lozärn]], [[Schweiz|Schwiiz]]. == Geografi == Äschlismatt-Marbach liid im obere [[Entlebuch (Region)|Äntlibuech]], am Übergang zum [[Emmental|Ämmitau]]. Vo dr Gmeindsflechi send 48 % Landwirtschaftlechi Flechi, 45,5 % Waud, 2,9 % Sidligsflechi ond 3,5 % süschtigi Flechi.<ref name="BfS 2012">Bundesamt für Statistik: [https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html |date=2019-09 }}, Mai 2012</ref> Nachbergmeinde vo Äschlismatt-Marbach send [[Trub|Trueb]] ([[Kanton Bern|BE]]) im Nordweschte ond Norde, [[Romoos]] im Nordnordoschte [[Schüpfheim LU|Schüpfe]] im Nordoschte, [[Flühli|Flüeli]] im Oschte, [[Schangnau|Schangnou]] ([[Kanton Bern|BE]]) im Süde ond [[Eggiwil|Eggiwiu]] ([[Kanton Bern|BE]]) im Südweschte. == Gschicht == D Gmeind Äschlismatt-Marbach esch per 1. Jänner 2013 entstande dür d Fusion vo dr Gmeinde [[Escholzmatt| Äschlismatt]] ond [[Marbach LU|Marbach]]. == Bevölkerig == Quälle: Bundesamt für Statistik 2005<ref>Bundesamt für Statistik: ''Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000.'' Bern 2005 ([https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html Online uf bfs.admin.ch]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html |date=2019-09 }}, Date im [https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix Aahang]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix |date=2019-09 }})</ref> {| class="wikitable" width=350 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jahr''' || '''1850''' || '''1860''' || '''1870''' || '''1880''' || '''1888''' || '''1900''' || '''1910''' || '''1920''' |- align=center |align=left| '''Escholzmatt''' || 3348 || 3075 || 3096 || 3169 || 3086 || 3127 || 3237 || 3252 |- align=center |align=left| '''Marbach''' || 1850 || 1673 || 1766 || 1617 || 1599 || 1491 || 1523 || 1454 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jahr''' || '''1930''' || '''1941''' || '''1950''' || '''1960''' || '''1970''' || '''1980''' || '''1990''' || '''2000''' |- align=center |align=left| '''Escholzmatt''' || 3376 || 3518 || 3509 || 3257 || 3161 || 3033 || 3083 || 3229 |- align=center |align=left| '''Marbach''' || 1425 || 1433 || 1402 || 1347 || 1265 || 1160 || 1220 || 1175 |} Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 5,8 % gläge.<ref name=" BfS 2012" /> == Religion == 78,4 % vo dr Iiwooner vo Äschlismatt send im Jahr 2000 [[Römisch-katholische Kirche|römisch-katholisch]] gsii (Marbach: 73,1 %), 11 % [[Reformierte Kirche|evangelisch-reformiert]] (Marbach 20,3 %).<ref name=" BfS 2012" /> == Politik == Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää:<ref name=" BfS 2012" /> [[Bürgerlich-Demokratische Partei|BDP]] 1,4% , [[Christlichdemokratische Volkspartei|CVP]] 40,1% , [[FDP.Die Liberalen|FDP]] 13,8% , [[Grünliberale Partei|GLP]] 1,2% , [[Grüne Partei der Schweiz|GP]] 1,8% , [[Sozialdemokratische Partei der Schweiz|SP]] 3,0% , [[Schweizerische Volkspartei|SVP]] 35,2% , Süschtigi 3,6%. Dr Gmeindsammann vo Äschlismatt-Marbach esch dr Pius Kaufmann ([[Die Mitte|d'Mitti]]), dr Gmeindspräsidänt isch dr Beat Duss (d'Mitti). (Stand Septämber 2026) == Wirtschaft == D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 unter 1 % gläge.<ref name=" BfS 2012" /> == Sprach ond Dialäkt == Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 4362 Iiwohner 95,8 % [[Deutsche Sprache|Dütsch]] aus Houptsprach aagää, 0,1 % [[Französische Sprache|Französisch]], 0,1 % [[Italienische Sprache|Italienisch]] ond 4 % anderi Sprache.<ref name=" BfS 2012" /> Z Äschlismatt-Marbach redt mer en Dialäkt, wo scho ganz naach am [[Berndeutsch|Bärntütsch]] isch. == Lüüt == * [[Franz Joseph Stalder]] (1757–1833), Pfarer und Pionier vor Schwiizertüütsch-Forschig; hed z Äschlismatt gwürkt == Bouwärch == * Pfarrchile St. Jakob, Äschlismatt (nöugotisch) * Pfarrchile St. Nikolaus, Marbach (1601, 1689-90) == Literatur == * {{HLS|585|Escholzmatt|Autor=Anton Kottmann}} * {{HLS|588|Marbach (LU)|Autor=Anton Kottmann}} * Heinz Horat: ''Die Kunstdenkmäler des Kantons Luzern, Neue Ausgabe I: Das Amt Entlebuch.'' Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1987 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 80). ISBN 3-7643-1900-3. S.&nbsp;88–147 (Escholzmatt), 234–267 (Marbach). == Weblink == {{Commonscat|Escholzmatt-Marbach|Äschlismatt-Marbach}} * [http://www.escholzmatt-marbach.ch www.escholzmatt-marbach.ch] == Fuessnote == <references /> {{Navigationsleiste Wahlkreis Entlebuch}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Kanton Lozärn)]] 96z12anv9gnjywmr49tv6gia1c28f77 0 68825 1088490 1077515 2026-09-09T14:34:42Z Freigut 8945 /* Gschicht */ 1088490 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Täärbinù}} {{Infobox Ort in der Schweiz |NAME_ORT = Visperterminen |BILDPFAD_KARTE = Karte Gemeinde Visperterminen 2007.png |BILDPFAD_WAPPEN = CHE Visperterminen COA.svg |BILD = Visperterminen Häuserzeile.jpg |BESCHREIBUNG = Täärbinù |REGION-ISO = CH-VS |BEZIRK = [[Bezirk Visp|Visp]] |IMAGEMAP = Bezirk Visp |BFS = 6298 |PLZ = 3932 |BREITENGRAD = 46.26 |LÄNGENGRAD = 7.901 |HÖHE = 1378 |FLÄCHE = 51.55 |EINWOHNER = <!-- wird durch eine zentralisierte Vorlage eingebunden--> |STAND_EINWOHNER = <!-- wird durch eine zentralisierte Vorlage eingebunden--> |WEBSITE = www.heidadorf.ch }} '''Täärbinù''' (amtlich ''Visperterminen'') ischt a [[Politische Gemeinde|Munizipalgmeind]] im [[Bezirk (Schweiz)|Bezirk]] [[Bezirk Visp|Vìschp]] im [[Kanton Wallis]], [[Schweiz|Schwiiz]]. == Geografi == Täärbinù lit im Vischpertal und geit uber ds Nanztal bis zum Mattwaldhoru und zum Simelihoru. Zer Ggmeind gcheerunt ds Doorf Täärbinù und d Wiiler Oberstalden, Unterstalden, Bitzinen, Niederhäusern, Parmili und Sattolti. Vannr Ggmeindsflechi sint 32,1 % landwirtschaftlechi Flechi, 31,5 % Wald, 1,6 % Sidligsflechi und 34,7 % süschtigi Flechi.<ref name="BfS 2012">Bundesamt für Statistik: [https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/tabellen.assetdetail.2420706.html |date=2019-09 }}, Mai 2012</ref> == Gschicht == Täärbinù ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im 11. Jarhunnert als ''Termenum'' (1221 ''Terminum''). == Iwoner == Quella: Bundesamt für Statistik 2005<ref>Bundesamt für Statistik: ''Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000.'' Bern 2005 ([https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html Online uf bfs.admin.ch]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/kataloge-datenbanken/publikationen.assetdetail.340621.html |date=2019-09 }}, Date im [https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix Aahang]{{Toter Link|url=https://www.bfs.admin.ch/bfsstatic/dam/assets/340621/appendix |date=2019-09 }})</ref> {| class="wikitable" width=350 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jaar''' || '''1850''' || '''1860''' || '''1870''' || '''1880''' || '''1888''' || '''1900''' || '''1910''' || '''1920''' |- align=center |align=left|'''Iwoner'''|| 511 || 617 || 599 || 657 || 605 || 630 || 705 || 705 |- align=center class="hintergrundfarbe5" |align=left | '''Jaar''' || '''1930''' || '''1941''' || '''1950''' || '''1960''' || '''1970''' || '''1980''' || '''1990''' || '''2000''' |- align=center |align=left|'''Iwoner'''|| 750 || 907 || 968 || 1076 || 1324 || 1373 || 1371 || 1357 |} Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 2,9 % glägu.<ref name=" BfS 2012" /> == Religion == 96,9 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 [[Römisch-katholische Kirche|remisch-katholischi]] gsii, 1 % [[Reformierte Kirche|evangelisch-reformierti]].<ref name=" BfS 2012" /> == Politik == Dr Ggmeindspresident va Täärbinù ischt dr Rainer des Fidelis Studer (Stant Oktober 2017). == Spraach und Tialäkt == Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 1357 Iwonru 97,9 % [[Deutsche Sprache|Titsch]] als Höiptspraach aagigää, 0,2 % [[Französische Sprache|Franzeesisch]], 0,4 % [[Italienische Sprache|Talienisch]] und 1,5 % anneri Spraache.<ref name=" BfS 2012" /> Dr [[Höchstalemannisch|heggschtalemannisch]] Tialäkt va Täärbinù gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam [[Walliserdeutsch|Wallisertiitsch]]. A Lüüt- und Formeleer vam Täärbinertiitsch het d [[Elise Wipf]] gschribu. == Lueg au == * [[Pflanzennamen Visperterminen|Pflanzenemu va Täärbinu]] * [[Tiernamen Visperterminen|Tiernemu va Täärbinu]] == Literatur == * {{HLS|2820|Autor=Alois Grichting}} * Elisa Wipf: [https://www.e-helvetica.nb.admin.ch/de/view/monografie/991017979055603976/CH-002157-5:5910953 ''Die Mundart von Visperterminen im Wallis.''] Huber, Frauenfeld 1910 ([[Beiträge zur Schweizerdeutschen Grammatik]] 2). * Fides Zimmermann-Heinzmann: ''Die Mundart von Visperterminen, wie sie im Jahr 2000 von der älteren Generation gesprochen wurde.'' Bearb. und hrsg. von P.&nbsp;E. Heinzmann. Visperterminen 2000 ([http://www.heida.ch/index.php?title=Home online]). == Weblink == {{Commonscat|Visperterminen|Täärbinù}} * [http://www.heidadorf.ch www.heidadorf.ch] == Füassnote == <references /> {{Navigationsleiste Bezirk Visp}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Kanton Wallis)]] o5f6wkqq3ywrorafo6q4f2stij3ic3j 0 69950 1088502 918872 2026-09-10T09:38:31Z Pestalozzi-Bibliothek 122998 Löschantrag 1088502 wikitext text/x-wiki {{subst:Löschantrag|1=Wir sind die Pestalozzi-Bibliothek Zürich und können nicht garantieren, dass dieser Artikel stimmt und da wir keine Kapazität für die Bewirtschaftung verfügen, bitten wir euch den Artikel zu löschen. --[[Benutzer:Pestalozzi-Bibliothek|Pestalozzi-Bibliothek]] ([[Benutzer Diskussion:Pestalozzi-Bibliothek|Diskussion]]) 11:38, 10. Sep. 2026 (MESZ)}} [[Datei:Zürich-pbz-pestalozzihaus1932.jpg|miniatur|s Pestalozzihuus im Stadtzäntrum öpe 1932]] D '''Pestalozzi-Biblioteek Zürich''' (abgchürzt: PBZ) isch e [[Bibliothek|Biblioteek]] mit es baar Standort i dr Stadt [[Zürich|Züri]]. Wo me ane [[1896]] s hundertfüfzigschte Jaar sid dr Geburt vom [[Schweiz|Schwiizer]] Pedagoog [[Johann Heinrich Pestalozzi]] gfyret hät, isch z Züri uf Iniziatyve vo de Gmäinnützige Gselschaft vom Bezirk Züri de Veräin ”Pestalozzigselschaft“ ggründet worde. De erscht Presidänt isch de Johann Caspar Grob (1841–1901) worde, wo Stadtraat und de Läiter vo de Schuele vo Züri gsi isch;<ref>{{HLS|9026|Johann Caspar Grob|Autor=Hans-Ulrich Grunder}}</ref> au de [[Hermann Escher]], wo Läiter vo dr Stadtbiblioteek gsi und gly drufabe erschte Diräkter vo de [[Zentralbibliothek Zürich|Zäntralbiblioteek Züri]] worden isch, und de Hans Bodmer (1863–1948), wo ane 1882 de Läsezirkel vo Hottige gründet hät und Sekretär vo de [[Schweizerische Schillerstiftung|Schwiizerische Schillerstiftig]] gsi isch, händ zum Vorstand vo de Pestalozzigselschaft ghört. De Hermann Escher hät d Biblioteekskommissioon vo de Pestalozzigselschaft gläitet. Die Organisazioon hät vo de Stadt d Uufgaab gha, Biblioteeke z bilde, wo für ali Lüüt selet offe sy, also richtegi Volchsbiblioteeke zum für verschideni Gruppe vo dr Bevölcherig [[Buch|Büecher]] parat z mache und au Sääl aazbüüte, wo me i de Schrifte cha lääse. Z Züri hät’s scho früener d Biblioteek vom [[Grütliverein|Grütliveräin]] und sid churzem d ”Arbäiterläsesääl“ vo de Gmäinnützige Gselschaft i de Altstadt und z Ussersiil ggèè. Im Jaar 1896 hät d Pestalozzigselschaft d Läsesääl vo de Gmäinnützige Gselschaft und d Büecher vo verschidene bisherige Lokaal übernaa, und ane 1897 hät si im grosse Schuelhuus Schanzegraabe, wo ane 1893 grad erscht bout worden isch,<ref>[https://www.stadt-zuerich.ch/schulen/de/hirschengraben/ueberuns/portrait/geschichte.html Gschicht vom Schuelhuus Schanzegraabe] uf stadt-zuerich.ch</ref> di erscht eiget Biblioteek und 1898 en nöje Läsesaal z Understraass uuftaa. Vo 1898 bis 1932 hät si en Läsesaal im Zoufthuus zum Rüüde am Rathuusggèè gha. Ane 1897 hät d Pestalozzigselschaft agfange en eigeni Zytschrift usezggèè, wo ”Am häuslichen Herd“ ghäisse hät; d Redakzioon hät dr Fritz Marti gha. 1925 hät sech d Gselschaft vo dere Zytschrift wider tränt.<ref>Ruth Fassbind-Eigenheer: ''Die Pestalozzigesellschaft in Zürich. Eine Institution im Dienste der Volksbildung – 1896 gegründet.'' In: Schweizerisches Archiv für Volkskunde, 91, 1992, S. 1–20. S. 13.</ref> Nach den erschte Lokaal vo dr Biblioteek im Stadtzäntrum sind gly Ussestele in andere Kwartier dezuechoo. * Neumöischter, 1902 * Understraass, 1904 * Ussersiil, 1907 (sid 1910 im zwäite Stock vom neue Volchshuus) * [[Enge|Ängi]], 1925 1932 isch s ”Pestalozzihuus“ a de Zähringerstraass uufggange, wo d Verwaltig vo de Biblioteek und en grooss Läsesaal drin isch. Wo d Stadt Züri bi de groosse ”zwäite Ygmäindig“ ane 1934 grad sächs Nachbergmäinde als neui Stadtkwartier dezuegunne hät, sind d Gmäindbiblioteeke, wo’s i dene Oort ggèè hät, ed Pestalozzigselschaft choo: * [[Albisrieden|Albisriede]] * Altstette * [[Höngg]] * Oerlike * [[Schwamendingen|Schwamedinge]] * [[Witikon|Witike]] Ane 2009 isch di interkulturel Biblioteek Hardau mit Büecher i verschidene Spraache ufggange. Wyteri Standort vo de Pestalozzibiblioteek sind: * z Affoltere * i dr Siilcity * z Leibach * z Riesbach * z Wipkinge D Kwartierbiblioteeke vo Heuried, wo de Veräin ane 1965 ygrichtet hät, und ide Ängi sind 2007 zuetaa worde, wo d PBZ defür en grösseri Biblioteek im Shopping- und Freizytzänter Siilcity uuftaa hät.<ref>Matthias Böhni: [https://www.nzz.ch/articleER5A0-1.84415 ''Weniger, dafür grössere Bibliotheken''] uf nzz.ch</ref> Die Veränderig hät dozmol i de ganze Stadt und au im Zürcher Gmäindraat z diskutiere ggèè. Wil me tänkt hät, as no anderi Kwartierbiblioteeke chöntet zuetaa wärde, hät sech ane 2008 en ”Inträssegmäinschaft Pestalozzi-Biblioteeke id Kwartier!“ pildet.<ref>[http://www.umweltnetz.ch/pbz/Pestalozzi-Bibliotheken_ins_Quartier_MM080127.pdf ''Interessen-Gemeinschaft Pestalozzi-Bibliotheken ins Quartier!'']{{Toter Link|url=http://www.umweltnetz.ch/pbz/Pestalozzi-Bibliotheken_ins_Quartier_MM080127.pdf |date=2019-08 }} uf umweltnetz.ch</ref> D Pestalozzibiblioteek Züri isch di öfentlich Biblioteek vo dr Stadt Züri, wo de Betriib zum gröschte Deil zaalt. Dr Veräin, wo d Biblioteek füert, häisst sid 2012 ofiziell «PBZ Pestalozzi-Bibliothek Zürich». Ane 2016 hät d Biblioteek s Jubilääum ”120 Jaar PBZ“ gfyret und dezue es Fäscht und d Fotiusstelig ”Die PBZ damals und heute“ gmacht.<ref>Jahresbericht 2016 Pestalozzibibliothek, S. 11.</ref> Ändi 2016 hät dr Verein 20'148 Mitgliider gha, und d Samlig vo Büecher und [[Medium|Meedie]] vo dr ganze Biblioteeksgruppe hät jetz mee as e halbi Millioon Wèèrch.<ref>Jahresbericht 2016 Pestalozzibibliothek, S. 13.</ref> D Presidänti vom Veräin isch d Rosemarie Berthoud, und d Diräktoorin vo dr Biblioteek häisst Josephine Siegrischt; dr Chefbibliotekaar isch de Felix Hüppi und d Chefbibliotekaarin isch d Gabriela Mattmann. == Literatur == * Pestalozzi-Bibliothek Zürich: ''100 Jahre Pestalozzi-Bibliothek, Festschrift zum Jubiläum der Pestalozzi-Bibliothek Zürich.'' Züri 1996. * Ruth Fassbind-Eigenheer: ''Die Pestalozzigesellschaft in Zürich. Eine Institution im Dienste der Volksbildung – 1896 gegründet.'' In: Schweizerisches Archiv für Volkskunde, 91, 1992, S. 1–20. * Bernhard Bertelmann: ''«Oral History» der Pestalozzi-Bibliothek in Zürich.'' Zürich 1994. * ''Heinrich Pestalozzi im Lichte der Volksbildungsbestrebungen der Pestalozzigesellschaft in Zürich. Gedenkblätter zur 100. Wiederkehr des Todestages Heinrich Pestalozzis, 17. Februar 1927.'' (Schriften der Pestalozzigesellschaft in Zürich) Zürich 1927. == Weblink == {{Commonscat|Pestalozzi-Bibliothek}} * [http://www.pbz.ch/ Website vo dr Pestalozzi-Biblioteek Züri] * {{HLS|9026|Autor=Hans-Ulrich Grunder}} == Fuessnoote == <references /> {{Normdaten}} [[Kategorie:Bibliothek i de Schwiz]] [[Kategorie:Kultur i de Stadt Züri]] lihk1dp03pvhramuff1ibm9u8hdz1wu 107 94976 1088494 2026-09-09T20:43:36Z MireilleLibmann 1532 Ìwersetzung uf Frànzeesch 1088494 wikitext text/x-wiki == En français == <poem> '''Le ramoneur.''' [[Datei:Flag of France.svg|160px|thumb|Ìwersetzung uf Frànzeesch]] :Vas-y Rosele ! Crie la petite Berthe, Nous allons nous cacher, Je vois le ramoneur là-bas, Il vient juste au coin ! :Viens derrière la porte, là il y a une fente, Où nous pouvons regarder. J'ai une de ces peurs ! - c'est que nous lui avons Bien des fois crié des horreurs :Bon, maintenant silence, là nous sommes bien, Il vient maintenant marcher, Je vois déjà là-bas son haut chapeau ; Comme il se pavane ! :Et regarde comme il est noir, il est pourtant encore tôt, Il ne sort encore d'aucun fourneau, Cela, je ne le comprends qu'avec peine ! A-t-il dormi ainsi dans son lit ? :Je crois qu'il n'apprécie guère les chaussettes ? On le voit toujours marcher Toute l'année, ça et là, Pieds nus dans ses pantoufles ! :Son derrière se balance, Il est rigide, on pourrait tambouriner dessus, C’est comme s'il y avait de la corne dessus, Car il glisse beaucoup de part et d'autre ! :Comment voudrait-on ne pas avoir peur de lui ! Ses yeux paraissent tout blancs !... Maintenant il est là ! - il nous regarde !! Oh mince ! Il rentre ici !!! </poem> --[[Benutzer:MireilleLibmann|MireilleLibmann]] ([[Benutzer Diskussion:MireilleLibmann|Diskussion]]) 22:43, 9. Sep. 2026 (MESZ) 10in964bc69fgq2tzkeivlf39qxlx4h 1088495 1088494 2026-09-09T20:45:40Z MireilleLibmann 1532 Korr. 1088495 wikitext text/x-wiki == En français == <poem> '''Le ramoneur.''' [[Datei:Flag of France.svg|160px|thumb|Ìwersetzung uf Frànzeesch]] :Vas-y Rosele ! Crie la petite Berthe, Nous allons nous cacher, Je vois le ramoneur là-bas, Il vient juste au coin ! :Viens derrière la porte, là il y a une fente, Où nous pouvons regarder. J'ai une de ces peurs ! - c'est que nous lui avons Bien des fois crié des horreurs :Bon, maintenant silence, là nous sommes bien, Il vient maintenant marcher, Je vois déjà là-bas son haut chapeau ; Comme il se pavane ! :Et regarde comme il est noir, il est pourtant encore tôt, Il ne sort encore d'aucun fourneau, Cela, je ne le comprends qu'avec peine ! A-t-il dormi ainsi dans son lit ? :Je crois qu'il n'apprécie guère les chaussettes ? On le voit toujours marcher Toute l'année, ça et là, Pieds nus dans ses pantoufles ! :Son derrière se balance, Il est rigide, on pourrait tambouriner dessus, C’est comme s'il y avait de la corne dessus, Car il glisse beaucoup de part et d'autre ! :Comment voudrait-on ne pas avoir peur de lui ! Ses yeux paraissent tout blancs !... Maintenant il est là ! - il nous regarde !! Oh mince ! Il entre ici !!! </poem> --[[Benutzer:MireilleLibmann|MireilleLibmann]] ([[Benutzer Diskussion:MireilleLibmann|Diskussion]]) 22:43, 9. Sep. 2026 (MESZ) 2u3kxjwbxbkdr86sshm9az7gpbwsykn 107 94977 1088496 2026-09-09T21:02:38Z MireilleLibmann 1532 Ìwersetzung uf Frànzeesch 1088496 wikitext text/x-wiki == En français == <poem> '''Les couturières.''' [[Datei:Flag of France.svg|160px|thumb|Ìwersetzung uf Frànzeesch]] :Dans l'atelier plein de rubans et de dentelles, Les couturières sont assises ensemble Et cousent toutes avec entrain, Aucune ne lève les yeux de son giron. Mais maintenant la patronne part en visite, On l'entend descendre l'escalier ; Déjà toutes frémissent d’impatience ! Elles apprécient d'être pour une fois seules... Déjà Katele prépare sa langue Et s’écrie pleine de joie : ça c'est maintenant réussi ! Maintenant elle est enfin partie ! On respire quand même mieux, on se sent bien, Maintenant, les filles, on se lâche ! On peut se plaindre, À cause du froid, je ne peux presque plus couper ! Même si la patronne ne l’admet pas, Elle est maintenant partie, ça ne la regarde pas... ::<small>Trinele :</small> :Je veux maintenant me reposer, Car elle nous fait la discipline trop dure, Elle ne nous accorde pas une minute de confiance... ::<small>Bawele :</small> :Ouais et elle observe les doigts, Pour voir si aucune ne se permet De prendre un petit quelque chose, qui finirait quand même à la poubelle, Et dont on pourrait faire bien des choses Pour les petits enfants… ::<small>Gretele :</small> :Et pourquoi fait-elle Ainsi sortir de l'atelier par derrière Dans la cour ? On ne voit aucun rayon de soleil ! Là-bas devant elle a de belles chambres ! Elle a sûrement peur qu'on tende le cou, Quand les Messieurs passent ? ::<small>Rosele :</small> :Si nous dansions un quadrille, Jusqu’à ce qu'elle vienne - j'ai juste fini de coudre Un volant à cette robe... ::<small>Trinele :</small> :Elle va être fière, celle qui la porte, Cette robe, on ne pourrait plus rien y ajouter. Si seulement elle pensait aussi au salaire, Elle peut bien avoir une belle allure, Elle reste redevable, et est juste Encore difficile comme personne avec ça ! Dans toutes les magasins, grands et petits, Elle va, mais elle n'achète rien, dans aucun, Elle emmène d'abord l'échantillon à la maison Et elle fait, comme s'il s'agissait d'une fortune, Rincer et étaler au soleil De peur qu’un peu de colorant s’en aille ! Et quand on coud chez elle à la maison, Alors elle vous exploite presque à mort ! De fait elle a du mal à trouver quelqu'un ! Je ne voudrais plus y aller, pas même pour une heure. :Le matin, quand on arrive, On doit d'abord s’agenouiller sur une chaise Et prier ; je le regrette encore aujourd'hui ! Et la nourriture ! J'y pense toujours encore, On recevait là-bas du thé et des harengs !... ::<small>Katele :</small> :Et doit-on apporter quelque chose, Alors le pourboire est, il faut le reconnaître, Rien d'impressionnant, vous le savez bien, Aussi nous nous vengeons à chaque fois : La dernière fois nous sommes encore allées tard, à neuf heures, Emmitouflées, chez le coiffeur, Nous avons dit qu'il devait aller là-bas, Madame aurait tellement mal à une dent, Il devrait la lui arracher rapidement. Le coiffeur court avec grand plaisir ; Naturellement ça a donné une scène, Celle-là j'aurais bien aimé la voir... ::<small>Gretele :</small> :Tiens, nous ne voulons pas non plus l'oublier, Il serait maintenant l’heure pour le dîner ? Et comme nous sommes toutes d'accord, Il me vient quelque chose à l'esprit : Vous voyez ce pot là-haut ? C'est de la confiture d'églantines, ce serait pour le dîner, Pas mauvais avec du pain, on va la prendre, On ne va pas y voir grand-chose, Si chacune en prend une tartine : Tiens, Bawele, de nous toutes Tu es la plus grande, attrape-le donc, Maintenant nous donnons vite du pain, Je vais à chacune en tartiner une, Bon, ce serait fait... ::<small>Rosele :</small> :Qui vient se faufiler ? Je crois entendre marcher dans l'escalier ?... :Dès lors, on n'entend plus rire Et tout bavardage prend fin ; Avec leurs tartines dans les mains, Elles marchent en tous sens. Qu’en faire ? demande l’une à l’autre ; Beaucoup la lancent vite dans la rue, Cependant d'autres ont juste le temps De la cacher dans la poche Et reprendre vite le travail, Car déjà la porte s'ouvre rapidement Et la patronne jette suspicieusement Un regard sévère dans la pièce, Et chacune sent un froid glacial dans son dos !... Elles ne voient que maintenant, sur la table, Le pot est encore là... </poem> --[[Benutzer:MireilleLibmann|MireilleLibmann]] ([[Benutzer Diskussion:MireilleLibmann|Diskussion]]) 23:02, 9. Sep. 2026 (MESZ) oa4gh607uykjwc26iibz7eqdxqir23e