Wikipedia alswiki https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Portal Portal Diskussion Buech Buech Diskussion Wort Wort Diskussion Text Text Diskussion Spruch Spruch Diskussion Nochricht Nochricht Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 10 53385 1088745 1088734 2026-09-24T18:07:40Z LkhBot 98539 Bot: Aktualisierung 1088745 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}} |STAND=2026-09-24 |USD = 1.1367 |JPY = 180.57 |BGN = 1.9558 |CZK = 24.399 |DKK = 7.4756 |GBP = 0.85986 |HUF = 366.15 |PLN = 4.3823 |RON = 5.2779 |SEK = 11.2645 |CHF = 0.9409 |ISK = 138 |NOK = 10.7895 |HRK = 7.5365 |RUB = 117.2010 |TRY = 55.5332 |AUD = 1.6177 |BRL = 5.889 |CAD = 1.6047 |CNY = 7.6302 |HKD = 8.9148 |IDR = 20384.1 |ILS = 3.4649 |INR = 109.0775 |KRW = 1555.69 |MXN = 19.9878 |MYR = 4.6457 |NZD = 2.0049 |PHP = 71.328 |SGD = 1.4549 |THB = 38.057 |QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates] }}</includeonly><noinclude> Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html [[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]] </noinclude> 74aqcok9obfhe09p30nh70g3mw972n7 0 69950 1088748 1088517 2026-09-25T08:22:23Z Freigut 8945 akt. 1088748 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bibliothek |Name = PBZ Pestalozzi-Bibliothek Zürich |Bild = [[Datei:Pestalozzi-bibliothek-logo.gif]] |Bild-Titel = |Bibliothekstyp = Öffentlich Biblioteek |ISO-Region = CH-ZH |Ort = Züri |Gründung = 1896 |ISIL = CH-000083-0 |Bestand = über 500'000 Medien |Leitung = Felix Hüppi |Website = [https://www.pbz.ch/ www.pbz.ch ] }} [[Datei:Zürich-pbz-pestalozzihaus1932.jpg|miniatur|s Pestalozzihuus im Stadtzäntrum öpe 1932]] D '''Pestalozzi-Biblioteek Zürich''' (abgchürzt: PBZ) isch e [[Bibliothek|Biblioteek]] mit 14 Standort i dr Stadt [[Zürich|Züri]]. == Aagibott == D Pestalozzi-Biblioteek Züri büütet zum äinte wie jedi klassisch Bibliotheek Meedia zum Uusleene aa, dezue ane Kataloogreschersche, Internetzuegang, Läsiplätz und söttig zum schaffe. Zum anderen anngaschiert si sich aber au i de Läsiförderig, si büütet Veraastaltige für Chind aa und füert Läsige dure. All Jaar git’s öppe 400 Event für Chind und Jugetlichi; bi öppe de Helfti gaat’s um s Animiere zum läse. Für Erwachseni git’s öppen all Jaar 200 Event. == Gschicht == Wo me ane [[1896]] s hundertfüfzigschte Jaar sid dr Geburt vom [[Schweiz|Schwiizer]] Pedagoog [[Johann Heinrich Pestalozzi]] gfyret hät, isch z Züri uf Iniziatyve vo de Gmäinnützige Gselschaft vom Bezirk Züri de Veräin «Pestalozzigselschaft» ggründet worde. De erscht Presidänt isch de Johann Caspar Grob (1841–1901) worde, wo Stadtraat und de Läiter vo de Schuele vo Züri gsi isch;<ref>{{HLS|9026|Johann Caspar Grob|Autor=Hans-Ulrich Grunder}}</ref> au de [[Hermann Escher]], wo Läiter vo dr Stadtbiblioteek gsi und gly drufabe erschte Diräkter vo de [[Zentralbibliothek Zürich|Zäntralbiblioteek Züri]] worden isch, und de Hans Bodmer (1863–1948), wo ane 1882 de Läsizirkel vo Hottige gründet hät und Sekretär vo de [[Schweizerische Schillerstiftung|Schwiizerische Schillerstiftig]] gsi isch, händ zum Vorstand vo de Pestalozzigselschaft ghört. De Hermann Escher hät d Biblioteekskommissioon vo de Pestalozzigselschaft gläitet. Die Organisazioon hät vo de Stadt d Uufgaab gha, Biblioteeke z bilde, wo für ali Lüüt selet offe sy, also richtegi Volchsbiblioteeke zum für verschideni Gruppe vo dr Bevölcherig [[Buch|Büecher]] parat z mache und au Sääl aazbüüte, wo me i de Schrifte cha lääse. Z Züri hät’s scho früener d Biblioteek vom [[Grütliverein|Grütliveräin]] und sid churzem d «Arbäiterläsisääl» vo de Gmäinnützige Gselschaft i de Altstadt und z Ussersiil ggèè. Im Jaar 1896 hät d Pestalozzigselschaft d Läsisääl vo de Gmäinnützige Gselschaft und d Büecher vo verschidene bisherige Lokaal übernaa, und ane 1897 hät si im grosse Schuelhuus Schanzegraabe, wo ane 1893 grad erscht bout worden isch,<ref>[https://www.stadt-zuerich.ch/schulen/de/hirschengraben/ueberuns/portrait/geschichte.html Gschicht vom Schuelhuus Schanzegraabe] uf stadt-zuerich.ch</ref> di erscht eiget Biblioteek und 1898 en nöie Läsisaal z Understraass uuftaa. Vo 1898 bis 1932 hät si en Läsisaal im Zoufthuus zum Rüüde am Rathuusggèè gha. Ane 1897 hät d Pestalozzigselschaft agfange en eigeni Zytschrift usezggèè, wo «Am häuslichen Herd» ghäisse hät; d Redakzioon hät dr Fritz Marti gha. 1925 hät sech d Gselschaft vo dere Zytschrift wider tränt.<ref>Ruth Fassbind-Eigenheer: ''Die Pestalozzigesellschaft in Zürich. Eine Institution im Dienste der Volksbildung – 1896 gegründet.'' In: Schweizerisches Archiv für Volkskunde, 91, 1992, S. 1–20. S. 13.</ref> Nach den erschte Lokaal vo dr Biblioteek im Stadtzäntrum sind gly Ussestele in andere Kwartier dezuechoo. * Neumöischter, 1902 * Understraass, 1904 * Ussersiil, 1907 (sid 1910 im zwäite Stock vom neue Volchshuus) * [[Enge|Ängi]], 1925 1932 isch s «Pestalozzihuus» a de Zähringerstraass uufggange, wo d Verwaltig vo de Biblioteek und en groosse Läsisaal drin isch. Wo d Stadt Züri bi de groosse «wäite Ygmäindig ane 1934 grad sächs Nachbergmäinde als neui Stadtkwartier dezuegunne hät, sind d Gmäindbiblioteeke, wo’s i dene Oort ggèè hät, ed Pestalozzigselschaft choo: * [[Albisrieden|Albisriede]] * Altstette * [[Höngg]] * Oerlike * [[Schwamendingen|Schwamedinge]] * [[Witikon|Witike]] Ane 2009 isch di interkulturel Biblioteek Hardau mit Büecher i verschidene Spraache ufggange. Wyteri Standort vo de Pestalozzibiblioteek sind: * z Affoltere * i dr Siilcity * z Leibach * z Riesbach * z Wipkinge D Kwartierbiblioteeke vo Heuried, wo de Veräin ane 1965 ygrichtet hät, und ide Ängi sind 2007 zuetaa worde, wo d PBZ defür en grösseri Biblioteek im Shopping- und Freizytzänter Siilcity uuftaa hät.<ref>Matthias Böhni: [https://www.nzz.ch/articleER5A0-1.84415 ''Weniger, dafür grössere Bibliotheken''] uf nzz.ch</ref> Die Veränderig hät dozmol i de ganze Stadt und au im Zürcher Gmäindraat z diskutiere ggèè. Wil me tänkt hät, as no anderi Kwartierbiblioteeke chöntet zuetaa wärde, hät sech ane 2008 en «Inträssegmäinschaft Pestalozzi-Biblioteeke id Kwartier!» pildet.<ref>[http://www.umweltnetz.ch/pbz/Pestalozzi-Bibliotheken_ins_Quartier_MM080127.pdf ''Interessen-Gemeinschaft Pestalozzi-Bibliotheken ins Quartier!'']{{Toter Link|url=http://www.umweltnetz.ch/pbz/Pestalozzi-Bibliotheken_ins_Quartier_MM080127.pdf |date=2019-08 }} uf umweltnetz.ch</ref> D Pestalozzibiblioteek Züri isch di öfentlich Biblioteek vo dr Stadt Züri, wo de Betriib zum gröschte Deil zaalt. Dr Veräin, wo d Biblioteek füert, häisst sid 2012 ofiziell «PBZ Pestalozzi-Bibliothek Zürich». Ane 2016 hät d Biblioteek s Jubilääum «120 Jaar PBZ» gfyret und dezue es Fäscht und d Fotiusstelig «Die PBZ damals und heute» gmacht.<ref>Jahresbericht 2016 Pestalozzibibliothek, S. 11.</ref> Ändi 2016 hät dr Verein 20'148 Mitgliider gha, und d Samlig vo Büecher und [[Medium|Meedie]] vo dr ganze Biblioteeksgruppe hät jetz mee as e halbi Millioon Wèèrch.<ref>Jahresbericht 2016 Pestalozzibibliothek, S. 13.</ref> D Presidänti vom Veräin isch d Rosemarie Berthoud, und d Diräktoorin vo dr Biblioteek häisst Josephine Siegrischt; dr Chefbibliotekaar isch de Felix Hüppi und d Chefbibliotekaarin isch d Gabriela Mattmann. == Literatur == * Pestalozzi-Bibliothek Zürich: ''100 Jahre Pestalozzi-Bibliothek, Festschrift zum Jubiläum der Pestalozzi-Bibliothek Zürich.'' Züri 1996. * Bernhard Bertelmann: ''«Oral History» der Pestalozzi-Bibliothek in Zürich.'' Zürich 1994. * Ruth Fassbind-Eigenheer: ''Die Pestalozzigesellschaft in Zürich. Eine Institution im Dienste der Volksbildung – 1896 gegründet.'' In: Schweizerisches Archiv für Volkskunde, 91, 1992, S. 1–20. * {{HLS|9026|Autor=Hans-Ulrich Grunder}} * ''Heinrich Pestalozzi im Lichte der Volksbildungsbestrebungen der Pestalozzigesellschaft in Zürich. Gedenkblätter zur 100. Wiederkehr des Todestages Heinrich Pestalozzis, 17. Februar 1927'' (=&nbsp;Schriften der Pestalozzigesellschaft in Zürich). Zürich 1927. == Weblink == {{Commonscat|Pestalozzi-Bibliothek}} * [https://www.pbz.ch/ Website vo dr Pestalozzi-Biblioteek Züri] == Fuessnoote == <references /> {{Normdaten}} [[Kategorie:Bibliothek i de Schwiz]] [[Kategorie:Kultur i de Stadt Züri]] 3s1cx2n8j7r7g7k340ps52sk5bsjvw7 0 72187 1088747 869707 2026-09-25T03:56:08Z CommonsDelinker 849 Ha's Bild "Baceno-Stemma.png" usegnoo, wil s de [[c:User:Krd|Krd]] uf dr Allmänd (Commons) glöscht het mit dr Begründig: No license since 17 September 2026 1088747 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ort in Italien | regione = Piemont | provincia = Verbano-Cusio-Ossola | linkStemma = | siglaRegione = PMN | siglaProvincia = VB | latitudineGradi = 46 | latitudineMinuti = 16 | latitudineSecondi = 0 | longitudineGradi = 8 | longitudineMinuti = 19 | longitudineSecondi = 0 | mappaX = 45 | mappaY = 31 | altitudine = 655 | superficie = 68.7 | cap = 28861 | prefisso = 0324 | istat = 103006 | nomeAbitanti = bacenesi | patrono = [[San Gaudenzio von Novara]] ([[22. Januar]]) | sito = [https://www.comune.baceno.vb.it Baceno] }} [[Datei:Baceno.jpg|mini|d Chile vom heilige Gaudänz z Betsch]] '''Baceno''' isch e Gmeind vo dr iteliänische Provinz [[Provinz Verbano-Cusio-Ossola|Verbano-Cusio-Ossola]]. I dr [[Lombardische Sprache|lombardische]] Sprooch heisst dr Ort ''Bascén,'' und uf [[Deutsche Sprache|düütsch]] het men em früener ''Betsch'' gseit. == Geografy == D Gmeind lyt uf dr Weschtsyte vom [[Ossolatal|Eschetaal]] und chunt im Norde a d Landesgränze vo Italie zu dr [[Schweiz|Schwiiz]]. D Nochbergmeinde vo Baceno sind z Italie [[Crodo]], [[Formazza]], [[Premia (Piemont)|Premia]] und [[Varzo]] und im [[Wallis]] d Gmeinde [[Binn]] und [[Grengiols]]. == Walser == Sid em Middelalter sind im Deverotaal hinden a Baceno am Bärg obe d [[Walser|Walserdörfer]] [[Agaro|Aager]] (uf iteliänisch: ''Agaro'') und [[Ausone|Opsu]] (it. ''Ausone'') eigeni Gmeinde gsi. 1929 isch d Gmeind Aager ufghobe worde und het zu dr Nochbergmeind [[Premia (Piemont)|Premia]] gwächslet, und ires Land het 1938 dr Stausee ''Lago di Agaro'' zuetekt. Opsu isch vo de letschte Lüüt im 20. Joorhundert vrloo worde. D Hüüsergruppe ghört hüt au zu Premia und nümme zu Baceno.<ref>Paolo Crosa Lenz (Hrsg.): ''I Walser del silenzio. Agaro, Salecchio, Ausone.'' Domodossola 2003, ISBN 978-88-8540789-3.</ref> == Weblink == {{commonscat}} * [https://www.comune.baceno.vb.it/de-de/home d Website vo Baceno] == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Ort im Piemont]] 4bt7w5vaik62yhsggqnpugsuc6su5p1 0 94996 1088744 1088742 2026-09-24T17:14:09Z Holder 491 1088744 wikitext text/x-wiki [[Datei:Gertrud Dübi-Müller in her Pic-Pic 1911 (unknown photographer).jpg|mini|d Gertrud Müller (speeter: Dübi-Müller) am Styyr vu irem ''Pic-Pic'', 1911]] D '''Gertrud Dübi-Müller''' (* [[29. April]] [[1888]] z [[Solothurn|Soledurn]] as ''Anna Gertrud Müller;'' † [[20. Januar|20. Jänner]] [[1980]] au deert; [[Bürgerort|Buurgeri]] vu [[Aetingen|Ätige]]) isch e [[Schweiz|Schwyzer]] [[Fotograf|Fotograafi]], Chunschtsammleri un Mezeeni gsii. Me chännt si fir iri Dokumäntaarfoto vu Schwyzer Chinschtler*ne am Aafang vum 20. Jorhundert. Iri umfangryych Chunschtsammlig mit wiichtige Wäärch vu dr [[Moderne Kunst|Modäärne Chunscht]] het si em [[Kunstmuseum Solothurn|Chunschtmuseum Soledurn]] vermacht. == Lääbe == === Juuged un Uusbildig === D Gertrud Müller isch anne 1888 as jingschts Chind vum Josef Adolf Müller un syre Frau Anna Müller-Haiber z Soledurn uf d Wält chuu. D Mueter isch chuurz no ire Gebuurt gstoorbe, ire Vater isch 1894 gstoorbe, wu si segs Joor alt gsii isch. Är het d ''Schrauben- und Drehteilefabrik Müller & Cie.'' (speeter ''Sphinxwerke Müller & Cie.'') grindet, wu zum Woolstand vu dr Familie gfiert het. Scho voor dr Gebuurt vu dr Gertrud Müller sin zwee vu ire Brieder ase chlai gstoorbe.<ref>Di beede Brieder sin Oskar Josef Müller (1878–1881) un Josef Robert Müller (1882–1886) gsii. Lueg zum Stammbaum vu dr Familie in Monique Barbier-Mueller, Cäsar Menz: ''Gertrud Dübi-Müller: Sammlerin, Fotografin, Mäzenin'', S. 171.</ref> Grooß woore sin d Gschwischter Emma Anna Margaritha Müller, Margaritha Anna Müller un Josef Oscar Müller. Noch em Dood vu de Eltere sin di no minderjeerige Chinder vun ere dytsche Erzieri ufzooge woore. D Gertrud Müller isch zeerscht uf d Primaar- un d Sekundaarschuel z Soledurn gange un isch derno fir zwai Joor uf s ''Internaat Tannegg'' gwägslet. 1905 un 1906 isch si fir Sproochufenthalt z [[Genf|Gämf]] un z [[London]] gsii. Si isch ire Läbdi e spoortligi Frau gsii, wu Ross gritte, Schyy gfaare, im Gebiirg chlääteret un Schlittschue glofen isch. As sälbschtbewussti Frau het si anne 1911 z Gämf e Auto vu dr Maarke Pic-Pic gchauft un isch s sälber gfaare. In ire Haimetstadt Soledurn isch si di eerscht Frau gsii, wun en Auto gfaaren isch.<ref>Monique Barbier-Mueller, Cäsar Menz: ''Gertrud Dübi-Müller: Sammlerin, Fotografin, Mäzenin'', S. 126.</ref> === Eerschti Chinschtlerkolony, Aafang vu dr Sammlerei === [[Datei:Ferdinand Hodler - Bildnis Gertrud Müller Ganzfigur.jpg|mini|Ferdinand Hodler: ''Porträt Gertrud Müller, Ganzfigur'', 1911]] D Gertrud Müller un iri Gschwischter hän si fir Chunscht inträssiert un hän alli aigeni Sammlige aaglait. Voorbild fir d Sammlige isch dr Soledurner Unternämer [[Oscar Miller (Papierfabrikant, 1862)|Oscar Miller]] gsii, win dr Schwyz as ain vu dr Eerschte modäärni Chunschtwäärch zämedrait ghaa het un zue de Mitgrinder vum ''Museums der Kunst und Wissenschaften'' gheert ghaa het, wu s hitig [[Kunstmuseum Solothurn|Chunschtmuseum Soledurn]] drus fiirigangen isch. Di eerscht 14-jeerig Gertrud Müller isch 1902 debyy gsii, wu s Muesum ufgmacht wooren isch un het doo d Mooler [[Cuno Amiet]] un [[Ferdinand Hodler]] perseenli chännegleert. Si het dr Amiet, wu uurspringli vu Soledurn gsii isch, 1904 in sym Huus z [[Oschwand]] bsuecht un het vun eme Moolunterriicht iiberchuu. Um s Joor 1906 het d Gertrud Müller aafange fotografiere. Zäme mit iremm Brueder Josef het si anne 1907 dr Mooler [[Giovanni Giacometti]] z [[Stampa]] bsuecht un het Portreetufname vu iim un syre Familie gmacht. Biu´ dääre Gläägehait het si zwai Aquaräll vum Mooler gchauft. Iiber dr Cuno Amiet het d Gertrud Müller s Wäärch vum Niiderländer [[Vincent van Gogh]] schwetze gleert, wu 1907 e Uusstellig z Züri gwidmet gsii isch. Zäme mit irem Brueder Josef isch si 1908 uf München graist un het deert e Van-Gogh-Uusstellig in dr Galery Thannhauser bsuecht. Derno sin si wyter uf Wien gfaare, wu d Gertrud Müller dur Vermittlig vum Carl Moll in dr Galery Miethke em Van Gogh sy Gmääld ''Der Irrenwärter von Saint-Rémy'' gchauft het.<ref>Dr Aachauf vum Van-Gogh-Gmääld wiird felschligerwyys mänkmool (zem Byschpel im Historische Lexikon vu dr Schwyz) scho uf 1907 datiert. Zum Aachauf lueg Monique Barbier-Mueller, Cäsar Menz: ''Gertrud Dübi-Müller: Sammlerin, Fotografin, Mäzenin'', S. 74–75, 118–119, 170.</ref> S isch ire eerschte wiichtige Chunschtaachauf gsii. Si het doodermit zue de frieschte Sammler*ne vu de Wäärch vum van Gogh im dytschsproochige Ruum gheert. Speeter isch si uf [[Saint-Rémy-de-Provence]] graist un het mit de Aastaltsmitarbaiter gschwätzt, wel si si fir dr deertig Ufenthalt vum van Gogh inträssiert het un mee het welöle wisse iber d Persoon vum portretierte Charles Elzéard Trabuc (1830–1896).<ref>Monique Barbier-Mueller, Cäsar Menz: ''Gertrud Dübi-Müller: Sammlerin, Fotografin, Mäzenin'', S. 74–75.</ref> Anne 1908 het si au drei Gmääld vum [[Albert Trachsel]] gchauft un s Gipsrelief ''Sitzender weiblicher Akt'' vum [[Aristide Maillol]], wu si bi me Bsuech bim Chinschtler gchauft het. Dr Cuno Amiet het im nämlige Joor s Protreet vu dr Gertrud Müller ''Der violette Hut'' gmnoolt un het ere s gschänkt. Mit ire Schweschter Margaritha (au Margrit/Marguerite) Kottmann-Müller het si 1909 dr Ferdinand Hodler in sym Atelier z Gämf bsuecht. Si het diräkt vum Chinschtler s Gmääld ''Sitzende junge Frau im Garten'' gchauft, ire eerscht Hodler-Bild, wu no anderi dernoo chuu sin. Bi me andere Bsuech z Gämf het dr Hodler 1911 s Portreet ''Gertrud Müller als Ganzfigur im rosa Kleid'' gmoolt. Dr Hodler het in dr Zyt druf 16 anderi Porteet vu dr Gertrud Müller gschaffe. Baidi het e ängi Fryndschaft verbunde, wu bis zum Dood vum Hodler anne 1918 duurt het. Dur dr Hodler het si au anderi Schwyzer Chinschtler gchänne gleert, wie dr [[Hans Berger (Maler)|Hans Berger]], dr [[Rodo]] (Auguste de Niederhäusern) un dr Albert Trachsel. Zäme mit de Mooler Amiet, Hodler un Giovanni Giacometti isch si 1911 uf Rom graist un het d Chunschtuusstellig ''Esposizione internazionale'' im ''Palazzo delle Belle Arti'' bsuecht. E fryndschaftligi Bezieig het si au mit em Mooler [[Ernst Morgenthaler]] verbunde. D Sammleri het au e Wäärchgruppe vu dr [[Alice Bailly]] ghaa.<ref>André Kamber: ''Privates Sammeln – öffentliche Wirkung: Das Beispiel Solothurn'', S. 93.</ref> === D Sammlig wagst === Wäärch vu Schwyzer Chinschtler*ne hän uf ai Aart d Sammlig vu dr Gertrud Müller dominiert, s het aber au all Ritt ainzelni Aachauf vu Aarbete vu uusländische – vor allem franzeesische – Chinschtler*ne ger. D Sammleri het zem Byyschpel 1912 vum Pariser Chunschthändler Ambroise Vollard s Gmääld ''Drei Totenschädel auf einem Orientteppich'' vum [[Paul Cézanne]] gchauft. Anne 1913 isch si uf Berlin graist, wu dr Bildhauer Fritz Klimsch e ganzfiguurig Portreet vu dr Gertrud Müller gschaffe het. Bi däre Rais het si au dr Berliner Mooler [[Max Liebermann]] chänne gleert, wu si drei Joor speeter d Gmääld ''Selbstbildnis mit Staffelei'', ''Jäger mit Meute'' un ''Gartenterrasse in Wannsee'' vun em gchauft het. Zue ire Frynd het ab 1915 dr speeter [[Nobelpreis für Literatur|Literatuurnobelbryysdreeger]] [[Carl Spitteler]] gheert, wu si au fotografiert het un wu si zäme Raise mit em unternuu het. Anne 1918 het d Gertrud Müller dr Ferdinand Hodler bsuecht, wu scho schwäär chrank gsii isch. Si het mit iim am 18. Mai en Uusfluug uf [[Cologny]] am [[Genfersee|Gämfersee]] gmacht. Ai Daag speeter isch dr Hodler gstoorbe, un si het en uf em Doodebett fotografiert. Im Alter vu 33 Joor het d Gertrud Müller dr Soledurner Räächtsaawalt Otto Dübi ghyroote, wu as Diräkter di familienaigene Sphinxwäärch Müller & Cie. glaitet het. Si het ab doo dr Name Dübi-Müller gfiert. Ire Mann het iri Sammlerei unterstitzt un het ere – vermuetli zur Verloobig – s Gmääld ''Goldfische (an meine Kritiker)'' vum [[Gustav Klimt]] gschänkt. En wiichtige Rootgeeber bim Ufböu vu dr Chunschtsammlig isch ire Brueder Josef Müller gsii. Är het sy Aarbet im Familienunternäme ufgee go si ganz dr Chunscht widme. Är het dooderby nit nume as Sammler gwiirkt, är het au as Mooler gschafft un het vu 1922 bis 1942 as Chinschtler z Paris gläbt. Mit iim het si scho voor em Eerschte Wältchrieg di franzeesisch Hauptstadt bsuecht un bi dääre Gläägehait dr Diichter [[Rainer Maria Rilke]] droffe. 1919 het dr Josef Müller syre Schweschter Gertrud empfoole, s Bild ''Odalisque'' vum [[Henri Matisse]] z chaufe. Im nämlige Joor het si au in dr Chunschthandlig Bernheim-Jeune vum [[Edgar Degas]] s Paschtäll ''Beim Verlassen des Bades'' gchauft. D Gertrud Dübi-Müller het mit irem Brueder in dr Zyt vu syne Pariser Joor änge Briefkuntakt ghalte. Unter sym Yyfluss isch villicht au dr Chauf vu drei Gmääld Mitti 1920er Joor gstande. Näbe ''La table et le fauteuil'' vum [[Juan Gris]] hän doo au Stiillääbe vum [[Georges Braque]] un em [[Pablo Picasso]] derzu gheert. D Gertrud Dübi-Müller het als Bilder zue Uusstellige uusgleent. Uf Bitte vum Cuno Amiet het si drei vu syne Gmääld (''Apfelpflückende Frau'', ''Mineli'' un ''Landschaft mit Hund'') 1931 zue re Uusstellig uf München gschickt. Die Bilder ain bim Brand vum Münchner Glaspalascht gschlisse woore. Ai Joor speeter isch d Gertrud Dübi-Müller Mitgliid vu dr Chunschtkummissioon Soledurn woore, wu si si fir dr Aachauf vu modäärner Chunscht fir s Chunschtmuseum Soledurn din yygsetz het. Des Amt het si bis 1942 ghaa, wu ire Brueder, wu retuurchuu isch in d Schwyz, die Ufgaab ibernuu het. Zue de letschte wiichtige Aachaif fir iri Sammlig hän 1939 drei Gmääld vum Cuno Amiet gheert, dodrunter s Bild ''Chrysanthemen'', wu voorhäär im das Jenaer Chunschtverain gsii isch un iber d Lozärner [[Theodor Fischer (Kunsthändler)|Galery Fischer]] in ire Bsitz chuu isch. Iri Sammlig het 1941 in dr neie Willa in dr Soledurner Fegetzallee, wu vum [[William Dunkel]] entwoorfe wooren isch, e nei Haim gfunde. === D Dübi-Müller-Stiftig === D Gertrud Dübi-Müller un ire Mann Otto hän kai Chinder ghaa. Baidi hän 1964 feschtglait, ass ire Chunschtbsitz fir d Effetligkait soll ufbhalte blyybe, un hän dooderzue d Dübi-Müller-Stiftig yygriichtet. Dr Otto Dübi isch anne 1966 gstoorbe. D Gertrud Dübi-Müller het bis zue irem Dood anne 1980 umgee vu dr Chunschtsammlig in irem Huus gläbt. Nocherdani isch d Sammlig vu dr Dübi-Müller-Stiftig, wu 190 Wäärch umfasst het, ins Chunschtmuseum Soledurn chuu. Karakteristisch fir d Sammlig isch iri Uusriichtig uf zytgnessischi geegeständligi Chunscht. Näbe ainzelne Wäärch vu Degas, Cézanne, Gris, Braque, Picasso un Klimt gheere zue dr Stiftig anderi Bilde vu uusländischer Chinschtler wie ''Notre Dame de Paris'' vum Matisse un ''Christus unter den Soldaten'' un zwai Frauebildnis vum [[Georges Rouault]]. Dr Grooßdail vu dr Sammlig bilde Wäärch vu Schwyzer Chinschlter*ne. Ellai 33 Wäärch stamme vum [[Hans Berger (Maler)|Hans Berger]], greeßeri Wäärchgruppe git s au vum Ernst Morgenthaler un vum Ferdinand Hodler. Zue dr Gruppe vu de Wäärch vum Cuno Amiet gheere sy Bild ''Der gelbe Hügel'' un verschiideni Portreet vu dr Gertrud Müller, doodrunter e Bildnis as ''Reiterin''. Anderi Schwyzer Chinschtler, wu in dr Sammlig verdrätte sin, sin dr [[René Auberjonois (Maler)|René Auberjonois]] un dr [[Maurice Barraud]]. Derzue cheme vum [[Félix Vallotton]] d Gmääld ''Intérieur: Esszimmertisch mit Blumenstrauss'', ''Flut bei Houlgate'' un ''Rote Pfefferfrüchte auf rundem, weisslackiertem Tisch'' un vum [[Rodo]] d Skulptuur ''Der Tanz''. Dr fotograafisch Noolass vu dr Gertrud Dübi-Müller wird in dr [[Fotostiftung Schweiz| Fotostiftig Schwyz]] z [[Winterthur]] ufbhalte. Dr Josef Müller isch 1969 em Byyschpel vu syre Schweschter Gertrud gfolgt un het 55 Wäärch vu syre Sammlig in d Josef-Müller-Stiftig iberfiert. No sym Dood 1977 sin die Wäärch au ins Chunschtmuseum Soledurn chuu. <div align="center"><gallery> Edgar Degas - Après le bain (Solothurn).jpg|Edgar Degas: ''Beim Verlassen des Bades'' Vincent Willem van Gogh 093.jpg|Vincent van Gogh: ''Irrenwärter von Saint-Rémy'' Trois crânes sur un tapis d'Orient, par Paul Cézanne, 1904.jpg|Paul Cézanne: ''Drei Totenschädel auf einem Orientteppich'' Gustav Klimt 036.jpg|Gustav Klimt: ''Goldfische (an meine Kritiker)'' Albert Trachsel Insel der blühenden Bäume.jpg|Albert Trachsel: ''L’Île des arbres en fleurs'' Félix Vallotton, 1904 - Intérieur, table de salle à manger avec bouquet.jpg|Félix Vallotton: ''Intérieur: Esszimmertisch mit Blumenstrauss'' </gallery></div> == Literatuur == * Monique Barbier-Mueller, Cäsar Menz: ''Gertrud Dübi-Müller: Sammlerin, Fotografin, Mäzenin''. Verlag Neue Zürcher Zeitung, Zürich 2016, ISBN 3-03810-139-7. * Walter Binder, André Kamber, Schweizerische Stiftung für die Photographie, Kunstmuseum Solothurn (Hrsg.): ''Gertrud Dübi-Müller, Dokumentarphotographien''. Vogt-Schild, Solothurn 1984, ISBN 3-85962-071-1. * Hansjakob Diggelmann: ''Dübi-Müller-Stiftung, Josef Müller-Stiftung''. Kunstmuseum Solothurn, Solothurn 1981. * {{HLS|10398|Dübi &#x5B;-Müller&#x5D;, Gertrud|Autor=André Kamber}} * André Kamber: ''Privates Sammeln – öffentliche Wirkung: Das Beispiel Solothurn'' in ''Die Kunst zu sammeln: Schweizer Kunstsammlungen seit 1848'', Schweizerisches Institut für Kunstwissenschaft, Zürich 1998, ISBN 3-908184-87-8. == Weblink == * {{Helveticat}} * [https://www.kunstmuseum-so.ch/sammlung/dubi-muller-stiftung Informazioone zue dr Dübi-Müller-Stiftig uf dr Internetsyte vum Chunschtmuseum Soledurn]. == Fueßnote == <references /> {{Übersetzungshinweis|1 = de |2 =Gertrud_Dübi-Müller |3 = dütsch|4 = 270741903}} {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Dubimuller, Gertrud}} [[Kategorie:Fotograf]] [[Kategorie:Kunstsammler]] [[Kategorie:Soledurner]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Frau]] odiv53yymms4k577rsb3wgal7ysj033 1 94999 1088743 2026-09-24T16:23:11Z Pestalozzi-Bibliothek 122998 Neje Abschnitt /* Veraltete Angaben / weiteres Vorgehen */ 1088743 wikitext text/x-wiki == Veraltete Angaben / weiteres Vorgehen == Guten Tag zusammen Ich bin bei der PBZ Pestalozzi-Bibliothek Zürich für die Kommunikation verantwortlich und möchte meinen Interessenkonflikt deshalb gleich transparent machen. Wir sind auf diesen Artikel aufmerksam geworden, weil er bei Google-Suche nach der PBZ prominent erscheint. Ein grosser Teil der Angaben ist inzwischen allerdings veraltet und entspricht nicht mehr dem heutigen Stand der PBZ. Dies betrifft unter anderem die Leitung, Kennzahlen, Angebote und weitere Angaben zur Organisation. Da wir als PBZ den Wikipedia-Artikel aufgrund unseres Interessenkonflikts nicht selbst redaktionell betreuen möchten, würde ich gerne fragen, wie wir hier am besten vorgehen. Gibt es aus Sicht der Community Interesse, den Artikel zu aktualisieren? Aktuelle Informationen und Quellen stellen wir dafür gerne zur Verfügung. Alternativ möchten wir gerne zur Diskussion stellen, ob eine Löschung des veralteten Artikels infrage kommt. Für uns ist insbesondere problematisch, dass der Artikel über Suchmaschinen prominent gefunden wird und Nutzer*innen dadurch auf Informationen stossen, die nicht mehr korrekt sind. Vielen Dank für eure Einschätzung und Unterstützung. [[Benutzer:Pestalozzi-Bibliothek|Pestalozzi-Bibliothek]] ([[Benutzer Diskussion:Pestalozzi-Bibliothek|Diskussion]]) 18:23, 24. Sep. 2026 (MESZ) iq3q8hyv4ayto1pn93ump1yi4c6hip1 1088746 1088743 2026-09-24T18:58:15Z Holder 491 1088746 wikitext text/x-wiki == Veraltete Angaben / weiteres Vorgehen == Guten Tag zusammen Ich bin bei der PBZ Pestalozzi-Bibliothek Zürich für die Kommunikation verantwortlich und möchte meinen Interessenkonflikt deshalb gleich transparent machen. Wir sind auf diesen Artikel aufmerksam geworden, weil er bei Google-Suche nach der PBZ prominent erscheint. Ein grosser Teil der Angaben ist inzwischen allerdings veraltet und entspricht nicht mehr dem heutigen Stand der PBZ. Dies betrifft unter anderem die Leitung, Kennzahlen, Angebote und weitere Angaben zur Organisation. Da wir als PBZ den Wikipedia-Artikel aufgrund unseres Interessenkonflikts nicht selbst redaktionell betreuen möchten, würde ich gerne fragen, wie wir hier am besten vorgehen. Gibt es aus Sicht der Community Interesse, den Artikel zu aktualisieren? Aktuelle Informationen und Quellen stellen wir dafür gerne zur Verfügung. Alternativ möchten wir gerne zur Diskussion stellen, ob eine Löschung des veralteten Artikels infrage kommt. Für uns ist insbesondere problematisch, dass der Artikel über Suchmaschinen prominent gefunden wird und Nutzer*innen dadurch auf Informationen stossen, die nicht mehr korrekt sind. Vielen Dank für eure Einschätzung und Unterstützung. [[Benutzer:Pestalozzi-Bibliothek|Pestalozzi-Bibliothek]] ([[Benutzer Diskussion:Pestalozzi-Bibliothek|Diskussion]]) 18:23, 24. Sep. 2026 (MESZ) :Hallo [[Benutzer:Pestalozzi-Bibliothek|Pestalozzi-Bibliothek]], danke für deine Anfrage. Wenn du uns sagst, welche Informationen veraltet sind und was die aktuellen wären, können wir den Artikel gerne schnell aktualisieren. Gruss --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:58, 24. Sep. 2026 (MESZ) hyvxwxvm35scikn0rjajtyasj9jczgg