Wikipedia alswiki https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Portal Portal Diskussion Buech Buech Diskussion Wort Wort Diskussion Text Text Diskussion Spruch Spruch Diskussion Nochricht Nochricht Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 12868 1089208 977840 2026-10-04T19:10:39Z Take Off To Land 108450 /* Diskografie */ 1089208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Band | Bild = Die ärzte Köln 1998.jpg | Bildbeschreibung = Die Ärzte z Köln, 1998 |Name = Die Ärzte | Gründung = 1982 | Auflösung = 1989 | Neugründung = 1993 |Genre = [[Punk (Musik)|Punk]], [[Rockmusik|Rock]] |Website = [http://www.bademeister.com/ www.bademeister.com] |Gründer1a = [[Farin Urlaub]] |Gründer1b = Gsang, [[Gitarre]], Bass |Gründer2a = [[Bela B.]] |Gründer2b = Gsang, [[Schlagzeug|Schlagzüüg]] |Gründer3a = [[Sahnie]] <small>(bis 1986)</small> |Gründer3b = Gsang, [[E-Bass|Bass]] | Besetzung1a = Farin Urlaub | Besetzung1b = Gsang, Gitarre, Bass, | Besetzung2a = Bela B. | Besetzung2b = Gsang, Schlagzüüg | Besetzung3a = [[Rodrigo González|Rod]] <small>(sit 1993)</small> | Besetzung3b = Gsang, Bass, Gitarre |Ehemalige1a = [[Hagen Liebing|The incredible Hagen]] <small>(1986–1988)</small> |Ehemalige1b = Gsang, Bass }} {{Dialekt|Zürichdeutsch|Züritüütsch|Züritüütsch}} '''Die Ärzte''' isch e tütschi Punkband, wo mittlerwiile aber au meh Pop und schlagermässigi Elemänt (meischtens ironischerwiis) i ihrne CD's iibaut. Ggründet worde sinds im 1982, und händ nach Versuechsphase als "Soylent Grün" denn als "Die Ärzte" agfange sich ufe z arbeite. Gründigsmitglieder sind damals de "Bela B." und de "Farin Urlaub" gsi, und mitem Bassischt "Sahnie" händs dänn au die erschte Albe gmacht. Bsunders empfehlenswert sind "Debil" und "Im Schatten der Ärzte" (letschteri zimmlich vom 80-er-Gruftie-Flair beiiflusst, vor allem am Bela sini Frisur). Ufem drittä Aubum sisi numä z zwöit ufem Cover ds gseh, wiu si säch fom "Sahni" trennt hei u somit isch "The incredible Hagen" nöi derzuä cho. Nach de Lieder "Geschwisterliebe" und "Claudia" sind Die Ärzte zimmlich schnäll vo de "Bundesprüfstelle für jugendgefährdende Schriften" entdeckt und indiziert worde. Uf das abe händ sie e Mini-LP unter em Name "Ab 18" usebracht wo uusschliesslich indizierti Lieder druff sind. Dur de Medieskandal, wo dadurch entschtande isch, sind sie natürlich nur na berüehmter worde und ab det ischs denn au würkli berguuf gange. Eineweg händ sie sich im 1989 vo de Bühne verabschiedet nach em grandiose "Nach uns die Sintflut"- Live-Album. D'Widervereinigung isch denn im 1993 mit em ziitlose Album "Die Bestie in Menschengestalt" und em Rodrigo Gonzalez am Bass gfiiret worde und häts mitem Song "Schrei nach Liebe" au gad id Charts gschafft. Sit 1993 sind die Ärzte wohl eini vo de berüemt-berüchtigschte dütsche Bands und händ mit Albe wie "Le Frisur" (wo sich uusschliesslich um Haar handlet), "Planet Punk" und de neuere "13" und "Geräusch" bewiese, dass sie em Kult grächt werdet. Die Ärzte werdet au als hervorragendi Live-Band ghandlet. I letschter Ziit händ sich de Farin Urlaub und au de Bela B. mit Solokarriere versuecht, wo aber lang nöd so erfolgriich laufet wie ihri Zämenarbet als "Ärzte". Nachdem 2006 es zemlechs Ärzte-loses Johr gsi isch, göhnt si 2007 weder uf Tour metem Name "ES WIRD ENG-Tour". Am 2. Novämber 2007 isch ehres nöie Album ''JAZZ IST ANDERS'' ufe Markt cho und am 13. April 2012 s zwälft Album ''auch''. == Diskografie == * Debil (1984) * Im Schatten der Ärzte (1985) * Die Ärzte (1986) * Das ist nicht die ganze Wahrheit... (1988) * Die Bestie in Menschengestalt (1993) * Planet Punk (1995) * Le Frisur (1996) * 13 (1998) * Runter mit den Spendierhosen, Unsichtbarer! (2000) * 5, 6, 7, 8 – Bullenstaat! (2001) * Geräusch (2003) * Jazz ist anders (2007) * auch (2012) * Hell (2020) * Dunkel (2021) {{DEFAULTSORT:Die Arzte}} [[Kategorie:Dütschi Band]] ao4mf9f8ltx2bhh8y8q8ux786ajdzej 0 18938 1089222 1047654 2026-10-05T09:55:42Z Martin Macha 2111 78750 /* */ 1089222 wikitext text/x-wiki {{Infobox Staat |NAME = <span style="font-size:1.4em">'''المملكة المغربية'''</span> <br /><span style="font-size:1.4em">'''al-Mamlaka al-Maghribīya'''</span> <br />Königriich Marokko |BILD-FLAGGE = Flag of Morocco.svg |BILD-WAPPEN =Coat of arms of Morocco.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 120px |TEXT-FLAGGE = Fahne vo Marokko |TEXT-WAPPEN = Wappe vo Marokko |WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">الله، الوطن، الملك</span> <br /> <small> Allāh, al-Watan, al-Malik </small> <br /> (''[[Arabische Sprache|Arab.]] für „Gott, Vaterland, König“'') |AMTSSPRACHE = [[Berbersprachen|Berbersprache]], [[Arabische Sprache|Arabisch]] |HAUPTSTADT = [[Rabat]] |STAATSFORM = [[Konstitutionelle Monarchie|Konschditutionelli Monarchii]] |STAATSOBERHAUPT = [[Mohammed VI]] |REGIERUNGSCHEF = [[Fatima Ezzahra El Mansouri]] |FLÄCHE = 446.550 km² (ohni d Westsahara) oder 710.850 |EINWOHNER = 33.241.000 (Schätzig 2006) |BEV-DICHTE = 66 |BIP/EINWOHNER = 1.310 [[US-$]] <small>(2003)</small> |WÄHRUNG = 1 Dirham (DH) = 100 Centimes |UNABHÄNGIGKEIT = vo [[Frankreich|Frankriich]] am 2. März 1956 und [[Spanien|Schbanie]] am 7. April 1956 |NATIONALHYMNE = ''Hymne Chérifien'' |ZEITZONE = UTC |KFZ-KENNZEICHEN = MA |INTERNET-TLD = .ma |TELEFON-VORWAHL = +212 |ANMERKUNGEN = |BILD-LAGE = Morocco WS-included (orthographic projection).svg |BILD1 =Map_of_Morocco_from_CIA_World_Factbook.png }} '''Marokko''' (Arabisch المغرب , ''al-maghrib''), s '''Königriich Marokko''' (Arabischالمملكة المغربية , ''al-Mamlaka al-Maghribīya''), lit im Nordweschte vo [[Afrika]]. Er isch s weschtligschd vo de drei [[Maghreb]]länder. Im Norde gränzt es an s [[Mittelmeer]], im Weschte an dr [[Atlantischer Ozean|Atlantisch Ozean]] und im Oschte an [[Algerien|Algerie]]. D [[Straße von Gibraltar|Schdrooss vo Gibraltar]] drennt en vom europäische Kontinänt. D Südgränze vo Marokko isch international umschdritte wäg em [[Westsaharakonflikt]] bis dass dört e Referändum under dr Überwachig vo de Vereinte Natione über die zuekümftigi Zueghörigkeit vo der [[Westsahara|Weschdsahara]] abghalte wird. == D Bevölkerig == [[Datei:beduine.jpg|mini|hochkant|[[Maghrebinische Teekultur|Marokkanischi Teekultur]]]] Öbbe 80 % vo dr Bevölkerig si [[Berber]], vo deene knapp 60 % [[Berber#Sprache|arabisierti Berber]]. Si sin hüte mäistens sässhafti Buure, nume e Minderhäit läbt no as [[Nomade|Nomaade]] oder halbnomaadisch in abgläägene Gebiet vom Middlere Atlas oder uf de Hoocheebene im Oste vom Land. Öbbe 20 % vo de Marokkaner si [[Araber|arabischstämmig]]. Nordmarokko mit dr alte Metropole [[Fès]] isch eender arabisch (34 % vo dr Bevölkerig si [[Araber]], 25 % arabisierti [[Berber]]), Südmarokko und däm si Metropole Marrakesch eender berberisch (30 % vo dr Bevölkerig si [[Berber]]) brägt. Es lääbe au no öbbe 60'000 Usländer im Land, drunder vor allem [[Frankreich|Franzoose]], [[Spanien|Spanier]], [[Italien|Italiäner]], [[Tunesien|Tunesier]] und [[Algerien|Algerier]]. D Bevölkerig isch in Marokko seer ungliich verdäilt. Zwäi Driddel vo de Iiwooner lääbe uf öbben eme Zäätel vo dr Flechi vom Land im Nordweste oder Weste. Balligsgebiet si d Küstegebiet im Norde und Nordweste und s Sebou-Diefland. Zwar het Marokko en alti Stadtkultur, aber nume 58,2 % (2011) vo dr Bevölkerig lääbe in Stedt. S Land verstedteret langsaamer as anderi afrikanischi Staate. 27,8 % vo de Iiwooner si jünger as fufzääni; d Grubbe vo de Lüt über 65 macht nume 6,1 % us. D Lääbenserwartig isch 75,9 Joor, s Bevölkerigswaggsdum öbbe 1 %. S Durchschnittsalter isch 26,9 Joor (Daate us em Joor 2011). === Sprooche === Öbbe 90 % vo de Marokkaner schwätze s [[Marokkanisches Arabisch|marokkanische Arabisch]], nume öbbe 0,7 % de [[Hassania]]-Dialäkt. Berberischi Marokkaner schwätze verschidnigi [[Berbersprachen|Berbersprooche]] ([[Taschelhit]], [[Mazirische Sprache|Mazirisch]], [[Ghomara]], [[Tarifit]], [[Senhaja de Srair]] und hüte au no [[judäo-berberische Sprache|Judäo-Berberisch]]) – guet d Helfti vo de Marokkaner chan e Berbersprooch. Die offizielle Sprooche vo Marokko si [[Arabische Sprache|Arabisch]] und [[Mazirische Sprache|Mazirisch]]. [[Französische Sprache|Franzöösisch]] wird im ganze Land as Handels-, Bildungs- und zwäiti Amtssprooch verwändet. Bi dr staatlige Iisebaan ''Office National des Chemins de Fer'' (ONCF) isch Franzöösisch d Bedriibssprooch. Im Norde vo Marokko, dr Westsahara und um [[Sidi Ifni]] wird au no [[Spanische Sprache|Spanisch]] brucht. [[Englische Sprache|Änglisch]] bechunnt as Sprooch vo dr bildete Juugend mee und mee Bedütig. === Religion === D Staatsreligion isch dr [[Islam]]. Öbbe 98,7 % vo dr Bevölkerig si [[Muslim]], drvo 90 % [[Sunniten|Sunnite]] vo dr [[Malikiten|malikitische]] Richdig. 1,1 % vo de Iiwooner si [[Christentum|Christe]] (die mäiste [[Römisch-katholische Kirche|Katholike]]) und 0,2 % [[Judentum|Juude]].<ref>Hein de Haas: [http://focus-migration.hwwi.de/typo3_upload/groups/3/focus_Migration_Publikationen/Laenderprofile/LP_16_Marokko.pdf ''Marokko.''] (PDF; 318&nbsp;kB). In: ''Focus Migration.'' Länderprofil Nr. 16, Hamburg 2009, S. 1.</ref> In dr Volksreligion het dr Glaube an Gäister – as Erb vo de vorislamische Berber – diefi Wurzle.<ref>Markus Porsche-Ludwig, Jürgen Bellers (Hrsg.): ''Handbuch der Religionen der Welt.'' Bände 1 und 2, Traugott Bautz, Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-727-5, S. 834.</ref> === Uswanderig === Vo 1972 – äi Joor bevor e Hufe öiropäischi Länder ufghöört häi, Arbetsmigrante aazwärbe – bis 2005 het sich d Zaal vo de Marokkaner in de wichdige öiropäische Länder (ooni UK und Skandinavie) vernüünfacht.<ref>[http://www.bpb.de/gesellschaft/migration/laenderprofile/57709/emigranten Bundeszentrale für politische Bildung], Abgrüeft am 15. Januar 2016</ref> E Hufe Marokkaner lääbe e zitlang im Usland, vor allem in West- und Südöiropa, oder häi iir Land uf dr Suechi noch bessere wirtschaftlige Perspektive für immer verloo. In vile Länder bilde Marokkaner und Marokkanischstämmigi die grösste [[Islam in Europa|muslimische]] Gmäinde. Öbbe 1,2 Millioone lääbe z Frankriich, öbbe 750'000 z Spanie, 500'000 z Italie, 350'000 z Belgie, 330'000 in de Niiderland und 100'000 z Dütschland. Witeri Gmäinde existiere au z Norwääge, Schweede und Groossbritannie. Chliineri Gmäinde vo hööcher kwalifizierte Uswanderer lääbe in de USA (mindestens 100'000) und Kanada (mindestens 78'000). Schetzigswiis 300'000 Marokkaner lääbe in andere Staate vom Maghreb oder in Staate im Noochen Oste.<ref>[http://www.bpb.de/gesellschaft/migration/laenderprofile/57709/emigranten Bundeszentrale für politische Bildung], Abgrüeft am 15. Januar 2016</ref> === Iiwanderig === Wil d Wirtschaft witer waggst, wandere immer weniger Marokkaner in anderi Staaten us. Drfür wird die illegali Zuewanderig vo [[Schwarzafrika]]ner ''(Subsahariens)'' gröösser.<ref>Beat Stauffer: [http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/die-einwanderung-ins-auswandererland-1.18234989 ''Wanderbewegungen in Marokko. Die Einwanderung ins Auswandererland.''] In: ''NZZ.'' 4. Februar 2014.</ref> Marokko het sich sit dr Middi vo de 1990er Joor zum ene [[Transitland]] vor allem für Migrante us Westafrika entwigglet, wo us wirtschaftlige oder politische Gründ iiri Häimet verloo häi; vo dene wäi immer mee für immer im Land bliibe. 2005 häi 25'000 schwarzafrikanischi Migrante legal z Marokko gläbt. Wil d Iiräis uf Öiropa seer vil schweerer gmacht worde isch, blibe vili in Marokko. Näbe de afrikanische Migrante in däm Joor 28'000 Öiropäer im Land gläbt, vor allem in Stedt wie [[Marrakesch]].<ref>[http://www.bpb.de/gesellschaft/migration/laenderprofile/57716/zuwanderung ''Zuwanderung und Transitmigration.''] Bundeszentrale für politische Bildung, 1. Februar 2009.</ref> ==Fuessnoote== <references /> {{NaviBlock |Navigationsleiste Staaten in Afrika |Navigationsleiste Arabische Liga |Navigationsleiste Mitgliedstaaten OIC }} {{Übersetzungshinweis|de|Marokko|dütsch}} {{Koordinate Artikel|30_56_N_8_24_W_type:country_region:MA|28°-36° N, 1°-13° W}} [[Kategorie:Marokko]] [[Kategorie:Staat in Afrika]] [[Kategorie:Staat am Mittelmeer]] [[Kategorie:Nordafrika]] [[Kategorie:Monarchii]] [[Kategorie:Mitgliid i der UNO]] 2tivvc35bs5bvqgezp01u1ojlsy5vku 1089223 1089222 2026-10-05T09:56:44Z Martin Macha 2111 78750 /* */ 1089223 wikitext text/x-wiki {{Infobox Staat |NAME = <span style="font-size:1.4em">'''المملكة المغربية'''</span> <br /><span style="font-size:1.4em">'''al-Mamlaka al-Maghribīya'''</span> <br />Königriich Marokko |BILD-FLAGGE = Flag of Morocco.svg |BILD-WAPPEN =Coat of arms of Morocco.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 120px |TEXT-FLAGGE = Fahne vo Marokko |TEXT-WAPPEN = Wappe vo Marokko |WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">الله، الوطن، الملك</span> <br /> <small> Allāh, al-Watan, al-Malik </small> <br /> (''[[Arabische Sprache|Arab.]] für „Gott, Vaterland, König“'') |AMTSSPRACHE = [[Berbersprachen|Berbersprache]], [[Arabische Sprache|Arabisch]] |HAUPTSTADT = [[Rabat]] |STAATSFORM = [[Konstitutionelle Monarchie|Konschditutionelli Monarchii]] |STAATSOBERHAUPT = [[Mohammed VI]] |REGIERUNGSCHEF = [[Fatima Ezzahra El Mansouri]] |FLÄCHE = 446.550 km² (ohni d Westsahara) oder 710.850 |EINWOHNER = 37.254.695 (Schätzig 2026) |BEV-DICHTE = 83 |BIP/EINWOHNER = 1.310 [[US-$]] <small>(2003)</small> |WÄHRUNG = 1 Dirham (DH) = 100 Centimes |UNABHÄNGIGKEIT = vo [[Frankreich|Frankriich]] am 2. März 1956 und [[Spanien|Schbanie]] am 7. April 1956 |NATIONALHYMNE = ''Hymne Chérifien'' |ZEITZONE = UTC |KFZ-KENNZEICHEN = MA |INTERNET-TLD = .ma |TELEFON-VORWAHL = +212 |ANMERKUNGEN = |BILD-LAGE = Morocco WS-included (orthographic projection).svg |BILD1 =Map_of_Morocco_from_CIA_World_Factbook.png }} '''Marokko''' (Arabisch المغرب , ''al-maghrib''), s '''Königriich Marokko''' (Arabischالمملكة المغربية , ''al-Mamlaka al-Maghribīya''), lit im Nordweschte vo [[Afrika]]. Er isch s weschtligschd vo de drei [[Maghreb]]länder. Im Norde gränzt es an s [[Mittelmeer]], im Weschte an dr [[Atlantischer Ozean|Atlantisch Ozean]] und im Oschte an [[Algerien|Algerie]]. D [[Straße von Gibraltar|Schdrooss vo Gibraltar]] drennt en vom europäische Kontinänt. D Südgränze vo Marokko isch international umschdritte wäg em [[Westsaharakonflikt]] bis dass dört e Referändum under dr Überwachig vo de Vereinte Natione über die zuekümftigi Zueghörigkeit vo der [[Westsahara|Weschdsahara]] abghalte wird. == D Bevölkerig == [[Datei:beduine.jpg|mini|hochkant|[[Maghrebinische Teekultur|Marokkanischi Teekultur]]]] Öbbe 80 % vo dr Bevölkerig si [[Berber]], vo deene knapp 60 % [[Berber#Sprache|arabisierti Berber]]. Si sin hüte mäistens sässhafti Buure, nume e Minderhäit läbt no as [[Nomade|Nomaade]] oder halbnomaadisch in abgläägene Gebiet vom Middlere Atlas oder uf de Hoocheebene im Oste vom Land. Öbbe 20 % vo de Marokkaner si [[Araber|arabischstämmig]]. Nordmarokko mit dr alte Metropole [[Fès]] isch eender arabisch (34 % vo dr Bevölkerig si [[Araber]], 25 % arabisierti [[Berber]]), Südmarokko und däm si Metropole Marrakesch eender berberisch (30 % vo dr Bevölkerig si [[Berber]]) brägt. Es lääbe au no öbbe 60'000 Usländer im Land, drunder vor allem [[Frankreich|Franzoose]], [[Spanien|Spanier]], [[Italien|Italiäner]], [[Tunesien|Tunesier]] und [[Algerien|Algerier]]. D Bevölkerig isch in Marokko seer ungliich verdäilt. Zwäi Driddel vo de Iiwooner lääbe uf öbben eme Zäätel vo dr Flechi vom Land im Nordweste oder Weste. Balligsgebiet si d Küstegebiet im Norde und Nordweste und s Sebou-Diefland. Zwar het Marokko en alti Stadtkultur, aber nume 58,2 % (2011) vo dr Bevölkerig lääbe in Stedt. S Land verstedteret langsaamer as anderi afrikanischi Staate. 27,8 % vo de Iiwooner si jünger as fufzääni; d Grubbe vo de Lüt über 65 macht nume 6,1 % us. D Lääbenserwartig isch 75,9 Joor, s Bevölkerigswaggsdum öbbe 1 %. S Durchschnittsalter isch 26,9 Joor (Daate us em Joor 2011). === Sprooche === Öbbe 90 % vo de Marokkaner schwätze s [[Marokkanisches Arabisch|marokkanische Arabisch]], nume öbbe 0,7 % de [[Hassania]]-Dialäkt. Berberischi Marokkaner schwätze verschidnigi [[Berbersprachen|Berbersprooche]] ([[Taschelhit]], [[Mazirische Sprache|Mazirisch]], [[Ghomara]], [[Tarifit]], [[Senhaja de Srair]] und hüte au no [[judäo-berberische Sprache|Judäo-Berberisch]]) – guet d Helfti vo de Marokkaner chan e Berbersprooch. Die offizielle Sprooche vo Marokko si [[Arabische Sprache|Arabisch]] und [[Mazirische Sprache|Mazirisch]]. [[Französische Sprache|Franzöösisch]] wird im ganze Land as Handels-, Bildungs- und zwäiti Amtssprooch verwändet. Bi dr staatlige Iisebaan ''Office National des Chemins de Fer'' (ONCF) isch Franzöösisch d Bedriibssprooch. Im Norde vo Marokko, dr Westsahara und um [[Sidi Ifni]] wird au no [[Spanische Sprache|Spanisch]] brucht. [[Englische Sprache|Änglisch]] bechunnt as Sprooch vo dr bildete Juugend mee und mee Bedütig. === Religion === D Staatsreligion isch dr [[Islam]]. Öbbe 98,7 % vo dr Bevölkerig si [[Muslim]], drvo 90 % [[Sunniten|Sunnite]] vo dr [[Malikiten|malikitische]] Richdig. 1,1 % vo de Iiwooner si [[Christentum|Christe]] (die mäiste [[Römisch-katholische Kirche|Katholike]]) und 0,2 % [[Judentum|Juude]].<ref>Hein de Haas: [http://focus-migration.hwwi.de/typo3_upload/groups/3/focus_Migration_Publikationen/Laenderprofile/LP_16_Marokko.pdf ''Marokko.''] (PDF; 318&nbsp;kB). In: ''Focus Migration.'' Länderprofil Nr. 16, Hamburg 2009, S. 1.</ref> In dr Volksreligion het dr Glaube an Gäister – as Erb vo de vorislamische Berber – diefi Wurzle.<ref>Markus Porsche-Ludwig, Jürgen Bellers (Hrsg.): ''Handbuch der Religionen der Welt.'' Bände 1 und 2, Traugott Bautz, Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-727-5, S. 834.</ref> === Uswanderig === Vo 1972 – äi Joor bevor e Hufe öiropäischi Länder ufghöört häi, Arbetsmigrante aazwärbe – bis 2005 het sich d Zaal vo de Marokkaner in de wichdige öiropäische Länder (ooni UK und Skandinavie) vernüünfacht.<ref>[http://www.bpb.de/gesellschaft/migration/laenderprofile/57709/emigranten Bundeszentrale für politische Bildung], Abgrüeft am 15. Januar 2016</ref> E Hufe Marokkaner lääbe e zitlang im Usland, vor allem in West- und Südöiropa, oder häi iir Land uf dr Suechi noch bessere wirtschaftlige Perspektive für immer verloo. In vile Länder bilde Marokkaner und Marokkanischstämmigi die grösste [[Islam in Europa|muslimische]] Gmäinde. Öbbe 1,2 Millioone lääbe z Frankriich, öbbe 750'000 z Spanie, 500'000 z Italie, 350'000 z Belgie, 330'000 in de Niiderland und 100'000 z Dütschland. Witeri Gmäinde existiere au z Norwääge, Schweede und Groossbritannie. Chliineri Gmäinde vo hööcher kwalifizierte Uswanderer lääbe in de USA (mindestens 100'000) und Kanada (mindestens 78'000). Schetzigswiis 300'000 Marokkaner lääbe in andere Staate vom Maghreb oder in Staate im Noochen Oste.<ref>[http://www.bpb.de/gesellschaft/migration/laenderprofile/57709/emigranten Bundeszentrale für politische Bildung], Abgrüeft am 15. Januar 2016</ref> === Iiwanderig === Wil d Wirtschaft witer waggst, wandere immer weniger Marokkaner in anderi Staaten us. Drfür wird die illegali Zuewanderig vo [[Schwarzafrika]]ner ''(Subsahariens)'' gröösser.<ref>Beat Stauffer: [http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/die-einwanderung-ins-auswandererland-1.18234989 ''Wanderbewegungen in Marokko. Die Einwanderung ins Auswandererland.''] In: ''NZZ.'' 4. Februar 2014.</ref> Marokko het sich sit dr Middi vo de 1990er Joor zum ene [[Transitland]] vor allem für Migrante us Westafrika entwigglet, wo us wirtschaftlige oder politische Gründ iiri Häimet verloo häi; vo dene wäi immer mee für immer im Land bliibe. 2005 häi 25'000 schwarzafrikanischi Migrante legal z Marokko gläbt. Wil d Iiräis uf Öiropa seer vil schweerer gmacht worde isch, blibe vili in Marokko. Näbe de afrikanische Migrante in däm Joor 28'000 Öiropäer im Land gläbt, vor allem in Stedt wie [[Marrakesch]].<ref>[http://www.bpb.de/gesellschaft/migration/laenderprofile/57716/zuwanderung ''Zuwanderung und Transitmigration.''] Bundeszentrale für politische Bildung, 1. Februar 2009.</ref> ==Fuessnoote== <references /> {{NaviBlock |Navigationsleiste Staaten in Afrika |Navigationsleiste Arabische Liga |Navigationsleiste Mitgliedstaaten OIC }} {{Übersetzungshinweis|de|Marokko|dütsch}} {{Koordinate Artikel|30_56_N_8_24_W_type:country_region:MA|28°-36° N, 1°-13° W}} [[Kategorie:Marokko]] [[Kategorie:Staat in Afrika]] [[Kategorie:Staat am Mittelmeer]] [[Kategorie:Nordafrika]] [[Kategorie:Monarchii]] [[Kategorie:Mitgliid i der UNO]] 59nlt6kmwkzj1k6327v7t2p03trfa3v 4 26937 1089224 1088957 2026-10-05T10:10:20Z Pakeha 455 /* 2026 */ 1089224 wikitext text/x-wiki '''Friejeri Artikel vu dr Wuche''' == 2026 == [[Tours]] • [[Waldhorn]] • [[Johann Peter Hebel]] • [[Pfäfers]] • [[Schabbtai Zvi]] • [[Verlag Moritz Schauenburg]] • [[Burg Hohenzollern]] • [[Dinkelbergisch]] • [[Eidgenössisches Jodlerfest]] • [[Atlantischer Lachs]] • [[Parlamentswahl in Frankreich 2022]] • [[Wuhr]] • [[Eduard August Rübel]] • [[Orsières]] • [[Schlacht bei Murten]] • [[Kalk]] • [[Air Zermatt]] • [[Südschwarzwald]] • [[Carl Maria von Weber]] • [[Kirchheim unter Teck]] • [[Altes Testament]] • [[Ruine Münchenstein]] • [[Benjamin von Tudela]] • [[Ortler-Alpen]] • [[Schwarzwaldmelodie]] • [[Jungwacht Blauring Schweiz]] • [[St. Galler Klosterplan]] • [[Svetlin Roussev]] • [[Maulwurffänger]] • [[Langensee]] • [[Rheinisches Wörterbuch]] • [[Baden-Württemberg]] • [[August Corrodi]] • [[Pflanzensoziologie]] • [[Bürgermeister von Basel]] • [[Nesslau-Krummenau]] • [[Infraschall]] • [[Gutach (Elz)]] • [[Strategische Bahn]] • [[Backnang]] • [[Absinth]] == 2025 == [[Sheshan-Basilika]] • [[Kithara]] • [[Neapel]] • [[Bernau im Schwarzwald]] • [[La Juive]] • [[Lechquellengebirge]] • [[Burgen von Bellinzona]] • [[Sägewerk]] • [[Bözberg AG]] • [[Salesianer Don Boscos]] • [[Gottlieb Jakob Kuhn]] • [[Großherzogtum Baden]] • [[Petrus Hispanus]] • [[Neuenburger Patois]] • [[Gemeine Alraune]] • [[Hohenzollern-Sigmaringen]] • [[Otto Keller]] • [[Riehenteich]] • [[Straßenbahn Reims]] • [[Kloster Murbach]] • [[Landkreis Säckingen]] • [[Rivella]] • [[Las (Lakonien)]] • [[Marseillaise]] • [[Nina Hoss]] • [[Rottenburg am Neckar]] • [[Les Z’amours]] • [[Ruine Farnsburg]] • [[Schanfigg]] • [[Eduard Mörike]] • [[Vogelwarte Radolfzell]] • [[Europa]] • [[Der Besuch der alten Dame (Oper)]] • [[Helvetische Religion]] • [[Marco Bauen]] • [[Bärlauch]] • [[Albrecht III. (Österreich)]] • [[Augusta Raurica]] • [[Bang Bros]] • [[Läufelfingen]] • [[Solothurnisch]] • [[Réseau express régional d’Île-de-France]] • [[Cazis]] • [[Waldshuterkrieg]] • [[Unterreichenbach]] • [[Monte Verità]] • [[Marie Jaëll]] • [[Alaska-Airlines-Flug 261]] • [[Rue du Raisin (Mülhausen)]] • [[Archiv]] • [[Tschugger]] • [[Sozialhilfe Basel-Stadt]] == 2024 == [[Jürg Fleischer]] • [[Lakritze]] • [[JHWH]] • [[Monika (Operette)]] • [[Monte Verità]] • [[Balingen]] • [[Rusinga Island]] • [[Ignaz Heinrich von Wessenberg]] • [[Josef Anton Bueb]] • [[Beiträge zur Schweizerdeutschen Grammatik]] • [[Rheinknie]] • [[Jom Kippur]] • [[Bagnes]] • [[Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande]] • [[Dinkelberg]] • [[Sex]] • [[Claude Nicollier]] • [[Mieg-Haus]] • [[Edle von Eppenberg]] • [[Ederswiler]] • [[Wilhelm Tell (Burgen in Flammen)]] • [[Saxophon]] • [[Hebel-Denkmal (Basel)]] • [[Ida Preusch-Müller]] • [[Saley]] • [[Hartmann von Aue]] • [[Nintendo]] • [[San Felipe (Texas)]] • [[Germanisches Neuheidentum]] • [[Berghaupten]] • [[Schwäbischer Albverein]] • [[Surbtalerjiddisch]] • [[Dreiseenbahn]] • [[Schloss Kyburg]] • [[Marie Hart]] • [[Landkreis Böblingen]] • [[Namibisches Wildpferd]] • [[Zentralbibliothek Zürich]] • [[Jane Goodall]] • [[Badische Ständeversammlung]] • [[Bichwil]] • [[Pink Friday]] • [[Landgrafschaft Stühlingen]] • [[Das Lied von der Erde]] • [[Fischmarkt (Basel)]] • [[Eduard Schwyzer]] • [[Elvira Glaser]] • [[Rheinau (Unterelsass)]] • [[Grenze]] • [[Les Ponts-de-Martel]] • [[Imbros]] • [[Bierflasche]] == 2023 == [[Engel]] • [[Landkreis Göppingen]] • [[Historisches Museum Basel]] • [[Mondfinsternis]] • [[Wutach]] • [[Biber]] • [[Office pour la Langue et les Cultures d’Alsace et de Moselle]] • [[La Procure]] • [[Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen]] • [[Zermatt]] • [[Hildegard (Alemannin)]] • [[Geschichte der Juden (Neueste Zeit)]] • [[Toggenburger Möbelmalerei]] • [[Wendelinus Wurth]] • [[Sprachatlas der deutschen Schweiz]] • [[Rosch ha-Schana]] • [[Colmar]] • [[Swissair-Flug 111]] • [[Rapperswil SG]] • [[Kathedrale St. Florin (Vaduz)]] • [[Luwier]] • [[Thierry Jordan]] • [[Cajon-Pass]] • [[Churrätisches Reichsguturbar]] • [[Das älteste Gewerbe der Welt]] • [[Sindelfingen]] • [[Tupolew Tu-154]] • [[Päpstliche Schweizergarde]] • [[Östlicher Laubfrosch]] • [[Todtnau]] • [[Erzabtei Beuron]] • [[Brig]] • [[Hans Kern]] • [[Käte Schaller-Härlin]] • [[Schwyzer Meie]] • [[Alemannischer Sprachraum (Gliederung)]] • [[Ensisheim]] • [[Basler Fähren]] • [[Schwäbische Küche]] • [[Elias Landolt (Geobotaniker)]] • [[Lapidar von Sauk]] • [[China-Eastern-Airlines-Flug 5735]] • [[Georgien]] • [[Territoriale Veränderungen des Kantons Schaffhausen im 18., 19. und 20. Jahrhundert]] • [[Selun]] • [[Breisgauer Narrenzunft Freiburg]] • [[Quantenpunkt-Einzelphotonenquelle]] • [[Eningen unter Achalm]] • [[Gemeiner Efeu]] • [[Basler Stadtmauer]] • [[Gengenbach]] • [[Louis Pasteur]] == 2022 == [[Grossmünster]] • [[Notenschlüssel]] • [[Gall Morel]] • [[World Cube Association]] • [[Fly (Nicki-Minaj-Lied)]] • [[Gargellen]] • [[Joe Biden]] • [[Bedrohte Sprache]] • [[Erdmännlein (Sagengestalt)]] • [[Tobias Wunderlich]] • [[Le Mans]] • [[Kleiner Rat (Basel)]] • [[Protestaktionen der Gelbwesten]] • [[Le Landeron]] • [[Granit Xhaka]] • [[Königreich Italien]] • [[Alte Masse und Gewichte (Schweiz)]] • [[Lörrach]] • [[Riehenteich]] • [[Holzbrücke Bad Säckingen]] • [[Alpensteinbock]] • [[Cervelat]] • [[Niederflurwagen (Schweiz, Schmalspur)]] • [[St. Corentin (Cury)]] • [[Flurname]] • [[Sternbild]] • [[Flugkatastrophe von Überlingen]] • [[Scherragau]] • [[Falkensteinerbund]] • [[Liechtenstein]] • [[Klarinette]] • [[Christian Schmid]] • [[Israel]] • [[Walter Clauss]] • [[Breisgauer Landstände]] • [[Kandersteg]] • [[Stausee Bouzey]] • [[Landmauer Gamsen]] • [[Grafenhausen]] • [[Eleonore von Aquitanien]] • [[Kleider machen Leute (Oper)]] • [[Grafschaft Hauenstein]] • [[Basler Mittwoch-Gesellschaft 1907]] • [[Alraune (Kulturgeschichte)]] • [[Bernshausen (Seeburg)]] • [[Wildemannstraße]] • [[Viktor Giacobbo]] • [[Runeninschriften (Kontinent)]] • [[Syllogismus]] • [[Racing Club de Strasbourg Alsace]] • [[Molière]] • [[Agaro]] == 2021 == [[Blasorchester]] • [[Bibel]] • [[Samedan]] • [[Hans Valär]] • [[Albanische Volkstrachten]] • [[Anna Sutter]] • [[Reutlingen]] • [[Fjodor Michailowitsch Dostojewski]] • [[Dom St. Blasien]] • [[Elias Landolt (Forstwissenschaftler)]] • [[Filderstadt]] • [[Aeroperú-Flug 603]] • [[Toggenburger Hausorgel]] • [[Kambrium]] • [[Schwabentor (Freiburg im Breisgau)]] • [[Dante Alighieri]] • [[Schönbuch]] • [[Psitticher und Sterner]] • [[Kurt Meyer]] • [[Menzenschwand]] • [[Franz Josef Schild]] • [[Schlacht bei Freiburg im Breisgau]] • [[FC Augsburg]] • [[Migiandone]] • [[Papua-Neuguinea]] • [[Jiddische Sprache]] • [[Froschlurche]] • [[Liestal]] • [[Peter Ochs]] • [[Tour de France 2011]] • [[Romeo und Julia auf dem Dorfe (Oper)]] • [[Rhein-Rhone-Kanal]] • [[Schwerzen]] • [[Gérard Leser]] • [[Jass]] • [[Gitarre]] • [[Historisches Kaufhaus (Freiburg im Breisgau)]] • [[Plan incliné de Saint-Louis-Arzviller]] • [[Museum Walserhaus]] • [[Bibel]] • [[Johann Gottfried Tulla]] • [[Pariser Kommune]] • [[Allianz Arena]] • [[Tübingen]] • [[La Chaux-de-Fonds]] • [[Sibirien]] • [[Röllelibutzen]] • [[Pharao]] • [[Kembs]] • [[Neugriechische Dialekte]] • [[Gämse]] • [[Herisau]] == 2020 == [[Der junge Lord]] • [[Tiere in der Bibel]] • [[Ludwig van Beethoven]] • [[Altes Wasserkraftwerk Rheinfelden]] • [[Bauernmalerei]] • [[Landgrafschaft Klettgau]] • [[Ordovizium]] • [[Hinduismus in der Schweiz]] • [[EHC Visp]] • [[Marietta Kobald]] • [[Zoo Basel]] • [[Jella Lepman]] • [[Schluchsee (See)]] • [[Dürrenäsch]] • [[Albrecht Ludwig Berblinger]] • [[Neohethitische Staaten]] • [[Paul Jauch]] • [[Romanistik]] • [[Prag]] • [[Ackerhaus]] • [[Zillisheim]] • [[Nagetiere]] • [[Enge]] • [[Andrea Nahles]] • [[Allgäu]] • [[Im Röseligarte]] • [[Tschechoslowakei]] • [[Grimmelshofen (Stühlingen)]] • [[Berner-Oberland-Bahn]] • [[Fußball-Weltmeisterschaft 2010]] • [[Freiburger Münster]] • [[Der fliegende Holländer]] • [[Banntag]] • [[Val-de-Ruz NE]] • [[Französische Präsidentschaftswahl 2017]] • [[Robert Gerwig]] • [[Schwalbenschwanz (Schmetterling)]] • [[Berne (Indiana)]] • [[Deutscher Sprachatlas]] • [[Dietmar Dath]] • [[Eisenbahnunfall von Dürrenast]] • [[Johann Gottfried Tulla]] • [[Taminabrücke]] • [[Rudolf Ernst Keller]] • [[Externsteine]] • [[Brugg]] • [[Geschlechtsorgan]] • [[Skifahren]] • [[Daisendorf]] • [[Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche]] • [[Kamerun]] • [[Leberwurst]] • [[Sketsch]] == 2019 == [[D Zäller Wiehnacht]] • [[Lastkraftwagen]] • [[Largue (Ill)]] • [[Pierre-Auguste Renoir]] • [[Schweizer Minarettstreit]] • [[Harald Noth]] • [[Gressoneydeutsch]] • [[Red Hat]] • [[Johann Andreas von Sprecher]] • [[Leinfelden-Echterdingen]] • [[Landtag des Reichslandes Elsaß-Lothringen]] • [[Düdingen]] • [[Retrogeraden]] • [[Der Trompeter von Säckingen]] • [[Abteikirche Ottmarsheim]] • [[Ringelnatter]] • [[Erwin Teufel]] • [[Breisach am Rhein]] • [[Vinschgau]] • [[Wappenscheiben des Klosters Wettingen]] • [[Zürich]] • [[Schweizer Bundesfeiertag]] • [[Schtetl]] • [[Straßenbahn Le Mans]] • [[Wikivoyage]] • [[Pio Scilligo]] • [[Grafen von Toggenburg]] • [[Jacques Offenbach]] • [[Wartau]] • [[Magyaren]] • [[Hüningen]] • [[Bannwart]] • [[Landkreis Calw]] • [[Genitiv]] • [[Kreuzzug]] • [[Silja Walter]] • [[Zürcher Hafenkran]] • [[Dinkel]] • [[Gerhard Schröder]] • [[Département Vosges]] • [[Burg Roggenbach]] • [[Steinen-Vorstadt]] • [[Hochrhein]] • [[Stuttgarter Fernsehturm]] • [[Das Schloß Dürande (Oper)]] • [[Narr]] • [[Karbon]] • [[Raetia]] • [[Bonaduz]] • [[Oskar Bandle]] • [[Malagueña]] • [[Hypocras]] == 2018 == [[New Glarus]] • [[Wutachflühen]] • [[Sindelfinger Schwätzweiber]] • [[Judentum]] • [[Geschichte der Mani (Peloponnes)]] • [[Alemannische Grammatiken]] • [[Augustin Bea]] • [[Neobiota]] • [[Neuguinea]] • [[Tichu]] • [[Museum und Kunstsammlung Derby]] • [[Schallstadt]] • [[St. Galler Rheintal]] • [[Briefträger Müller]] • [[Homosexualität in der Antike]] • [[Höllentalbahn]] • [[Pont-en-Ogoz]] • [[Roger Siffer]] • [[Hanspeter Wieland]] • [[Summerlied]] • [[David Farbstein]] • [[Saderlach]] • [[Meter]] • [[Achtzigjähriger Krieg]] • [[Eichener See]] • [[Hirsebreifahrt]] • [[Oberlunkhofen]] • [[Moritat und Bänkelsang]] • [[Schweizerisches Idiotikon]] • [[Rheinbrücke Konstanz]] • [[Theiß]] • [[Jacob Burckhardt]] • [[Schawuot]] • [[Archaeen]] • [[Bahlingen am Kaiserstuhl]] • [[Das goldene Zeitalter]] • [[Obrigkeit auf dem Land]] • [[Tavetsch]] • [[Simon Gfeller]] • [[Karfreitag]] • [[Operette]] • [[Lawine]] • [[Issime]] • [[Karkamis]] • [[Sophie Haemmerli-Marti]] • [[Landkreis Tübingen]] • [[Luzerner Fasnacht]] • [[Rheinseitenkanal]] • [[Bregaglia]] • [[Vogel Gryff]] • [[Wilhelm Ganzhorn]] • [[Heimdall]] == 2017 == [[Bethlehem]] • [[Chanukka]] • [[Otto Heinrich Klingele]] • [[Sutselvisch]] • [[Der liebe Augustin (1960)]] • [[Schizophrenie]] • [[Klettgau (Gemeinde)]] • [[Russische Revolution]] • [[Kennedy Space Center]] • [[Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft]] • [[Pfannenstiel]] • [[Münster im Elsass]] • [[Oberriet SG]] • [[Auf de schwäbsche Eisebahne]] • [[Zwetschgenkrieg]] • [[Oberschwaben]] • [[Hügel]] • [[Walter Henzen]] • [[Crans-Montana]] • [[Luxemburgische Sprache]] • [[FC Mulhouse]] • [[Rieterpark]] • [[Elfenbeinküste]] • [[Margarete Steiff (Film)]] • [[Piemont]] • [[Stadtbrand von Basel 1417]] • [[Verein Pendelzug Mirage]] • [[Ehrenkirchen]] • [[Freiburger Patois]] • [[Maiglöckchen]] • [[Hinduismus]] • [[Emmanuel Macron]] • [[Clara Stockmeyer]] • [[Jungfrau (Berg)]] • [[Der Freischütz]] • [[Stuttgart]] • [[Gupta-Reich]] • [[Wahrscheinlichkeit]] • [[Klettgau]] • [[Hans Filbinger]] • [[Museum]] • [[Apsis]] • [[Rhein]] • [[Schwarzwaldmädel]] • [[Martin Walser]] • [[Walter Haas]] • [[Endingen am Kaiserstuhl]] • [[Juliette Gréco]] • [[Lustenau]] • [[Bezirk (Schweiz)]] • [[Schweizer Fische]] • [[Delphine Wespiser]] == 2016 == [[Neujahr]] • [[Rheintalbahn]] • [[Pro Idioms]] • [[Abraxas]] • [[Tennenbronn]] • [[Spezielle Relativitätstheorie]] • [[Savognin]] • [[Ida Suter]] • [[Neopaganismus]] • [[Call of Duty: Modern Warfare 2]] • [[Zürichsee]] • [[Königreich Rumänien]] • [[Deutschland]] • [[Wolfgang Miessmer]] • [[Inu Yasha]] • [[Aitrach (Donau)]] • [[Klosterkirche Wettingen]] • [[Lothringisch (Fränkisch)]] • [[Geschichte Israels]] • [[Waldshut-Tiengen]] • [[Schmetterlinge]] • [[Guillaume Tell]] • [[Jaun]] • [[Hermann Blattner]] • [[Tsakonisch]] • [[Lokalrecht in Elsass-Mosel]] • [[Dampflokomotive]] • [[Herrenberg]] • [[Trias (Geologie)]] • [[Vampire Diaries]] • [[Lago Maggiore]] • [[Sina (Sängerin)]] • [[Mittelmeer]] • [[Johann Ulrich Hubschmied]] • [[Geografische Länge]] • [[Schloss Lichtenstein (Württemberg)]] • [[Schienen-Straßen-Omnibus]] • [[Reformation]] • [[Volgelsheim]] • [[Lady Gaga]] • [[Müllheim (Baden)]] • [[Notker Labeo]] • [[Südwestrundfunk]] • [[Böse Fasnacht]] • [[Einsiedeln]] • [[Vorarlbergisches Wörterbuch]] • [[Schmotziger Donnerstag]] • [[Das Spukschloß im Spessart]] • [[Lindau (Bodensee)]] • [[Mykotoxin]] • [[Krist vor Gericht]] • [[Bettenauer Weiher]] == 2015 == [[Blechblasinstrument]] • [[Gomarët e Kufirit]] • [[Szeged]] • [[Kraft]] • [[Kloster Wettingen]] • [[Yves Bisch]] • [[Martinstag]] • [[Neu-Breisach]] • [[Herzog]] • [[Hornisgrinde]] • [[Savognin Bergbahnen]] • [[Christoph Pfister]] • [[Friedrich Glück]] • [[Fürstenhaus Fürstenberg]] • [[David Friedrich Weinland]] • [[Maniotisch]] • [[Münsterhügel (Basel)]] • [[Reformierte Landeskirchen in der Schweiz]] • [[Lindau (Bodensee)]] • [[Edelkastanie]] • [[Kernkraftwerk Fessenheim]] • [[Wilhelm Tell (Schiller)]] • [[Fernrohr]] • [[Vevey]] • [[Mani (Peloponnes)]] • [[Paul Klee]] • [[Oberon (Oper)]] • [[Aung San Suu Kyi]] • [[Bad Bellingen]] • [[Albaner in der Schweiz]] • [[Baden (Land)]] • [[Meinrad Lienert]] • [[Schwäbisch]] • [[Alp (Bergweide)]] • [[Zoroastrismus]] • [[Dietrich Schwanitz]] • [[Tschechoslowakische Armee]] • [[Autoroute A 35]] • [[Käse]] • [[Tschlin]] • [[Achkarren]] • [[Scheidegg (Tecknau)]] • [[PlayStation Portable]] • [[Pierre-Nicolas Chenaux]] • [[Schlier (Gemeinde)]] • [[Rosemarie Banholzer]] • [[Andalusien]] • [[Randen (Berg)]] • [[Südwalserdeutsch]] • [[Fidelio]] • [[Orthal]] • [[Wildes Heer]] == 2014 == [[Friedrich II. (HRR)]] • [[Advent]] • [[Frick AG]] • [[Reggae]] • [[Dollfus-Mieg et Compagnie]] • [[Stegen (Dreisamtal)]] • [[Bakterien]] • [[Konzil von Konstanz]] • [[Alfred Sisley]] • [[Talsperre]] • [[Kloster]] • [[Pfronten]] • [[Frastanz]] • [[Carl Laemmle]] • [[Toggenburg]] • [[Zahnmedizin]] • [[Ungarn]] • [[Rudolf Post]] • [[Géranium (Band)]] • [[Transkriptionssystem (Sprachatlanten)]] • [[Laufen (Bezirk)]] • [[Ribel]] • [[Alter Löwen (Männedorf)]] • [[Kirchzarten]] • [[Devon (Geologie)]] • [[FC Vaduz]] • [[Burgunder]] • [[Meersburg]] • [[Nicolas Poussin]] • [[Rot un Wiss (Zeitschrift)]] • [[Preußische P 8]] • [[Schlettstadt]] • [[Cäsar Flaischlen]] • [[Sonntag]] • [[Saleydeutsch]] • [[Arlesheim]] • [[Max Josef Metzger]] • [[Candlebox]] • [[Isolde Kurz]] • [[Bockenkrieg]] • [[Heilbronn]] • [[Europa-Park]] • [[Minitel]] • [[Ellenberg (Württemberg)]] • [[Michelangelo]] • [[Sebastian Sailer]] • [[Europäische Honigbiene]] • [[Feldis/Veulden]] • [[Universität Konstanz]] • [[Irische Sprache]] • [[Inzlingen]] • [[Schokolade]] == 2013 == [[Mediation (Geschichte)]] • [[Klaus (Vorarlberg)]] • [[Kanton Thurgau]] • [[Formsignal]] • [[Hermann Kurz]] • [[Europäischer Maulwurf]] • [[Albert Bachmann (Philologe)]] • [[Castroville (Texas)]] • [[Harry Potter]] • [[Vogtsburg im Kaiserstuhl]] • [[Interclub]] • [[Édith Piaf]] • [[Tuvalu]] • [[Schwäbische Alb]] • [[Tour de l’Europe (Mülhausen)]] • [[Schwarzwaldbahn]] • [[Malters]] • [[Traditionelle Dialekte der englischen Sprache]] • [[Alemannen (Name)]] • [[Macugnaga]] • [[Gothic-Kultur]] • [[Bundesrat (Schweiz)]] • [[Velomobil]] • [[Giorgio de Chirico]] • [[Wehrkirche St. Arbogast]] • [[René Schickele-Gesellschaft]] • [[Pécs]] • [[Jestetten]] • [[Paris–Roubaix]] • [[Friedrich Hölderlin]] • [[Schweizer Bauernkrieg]] • [[Untervogthaus (Männedorf)]] • [[Laufenburg AG]] • [[Herkommen der Schwyzer]] • [[Mackenheim]] • [[Schach]] • [[Wolle Kriwanek]] • [[Kobelwald]] • [[Friederike Brion]] • [[Frédéric-César de la Harpe]] • [[Portable Network Graphics]] • [[Schauinsland]] • [[Drei Bünde]] • [[Summa Iniuria: Ein Pitaval der Justizirrtümer]] • [[Formazza|Pomatt]] • [[Jean-Jacques Waltz]] • [[Zweisprachige Straßennamen im Elsass|Zweisprachige Straßennamen im Elsass]] • [[Vörstetten]] • [[Waldrapp]] • [[Christoph Martin Wieland]] • [[Alter Zürichkrieg]] • [[Stühlingen]] ==2012== [[Der Fremde]] • [[Wattweiler]] • [[Rhätische Bahn]] • [[Alberto Contador]] • [[Burg Teck]] • [[Indischer Schriftenkreis]] • [[Arlesheim (Bezirk)]] • [[Grauburgunder]] • [[Vorderösterreich]] • [[Geografische Lage]] • [[Trompe-l’œil]] • [[Anna Göldi]] • [[Blaubeuren]] • [[Kaliminen im Elsass]] • [[Appenzellerland]] • [[Euryanthe]] • [[Hethiter]] • [[Jaundeutsch]] • [[Burg Lichtenberg (Elsass)]] • [[Sauschwänzlebahn]] • [[Schliengen]] • [[Karolinger]] • [[Ceuta]] • [[Elsässischer Sprachatlas]] • [[Berner Oberland]] • [[Hermann Hesse]] • [[Siegel]] • [[Württemberg]] • [[Two and a Half Men]] • [[Sipplingen]] • [[Edelweiß]] • [[Niklaus Riggenbach]] • [[Kingersheim]] • [[Wiltfeber]] • [[Balgach]] • [[Neues Reich (Ägypten)]] • [[Breisacher St. Stephansmünster]] • [[Vulgärlatein]] • [[Mooswald (Freiburg im Breisgau)]] • [[Das Stuttgarter Hutzelmännlein]] • [[Santorini]] • [[Hans Martin Sutermeister]] • [[Rheinregulierung (Alpenrhein)]] • [[Gelterkinder Sturm]] • [[Wettingen]] • [[Pippin der Jüngere]] • [[Schafhausen (Weil der Stadt)]] • [[Fagott]] • [[Macugnagadeutsch]] • [[Habsburger]] • [[Horw]] • [[Utopia Blues]] ==2011== [[Hans Georg Nägeli]] • [[Illkirch-Grafenstaden]] • [[Pseudogottheit]] • [[Gailingen am Hochrhein]] • [[Albanische Dialekte]] • [[Regeneration (Schweiz)]] • [[Mit Rathenau am Oberrhein]] • [[Hohenems]] • [[Ulrich Ochsenbein]] • [[Südwestdeutsches Schichtstufenland]] • [[L'Alsace-Le Pays]] • [[Kanal Ratte]] • [[Europäische Eibe]] • [[Balaton]] • [[Muttenz]] • [[Albert Einstein]] • [[Sprachatlas von Bayerisch-Schwaben]] • [[Die Fischerin vom Bodensee]] • [[Merdingen]] • [[Niederländische Fussballnationalmannschaft der Männer]] • [[Langobarden]] • [[Saint-Louis (Oberelsass)]] • [[Frankoprovenzalische Sprache]] • [[LOL (Laughing out Loud) (Film)]] • [[Felchen]] • [[Lothringen]] • [[Gustav Trunk]]• [[Willisau]] • [[Komplott-Prozess]] • [[Fernglas]] • [[Klagemauer]] • [[Ludwig Uhland]] • [[Glarnerdeutsche Sprachinsel in Wisconsin]] • [[Écomusée d’Alsace]] • [[Honigbuck]] • [[Westerstetten]] • [[Samnaun]] • [[Wirbelsäule]] • [[Gothic Rock]] • [[Ungarische Revolution 1848/49]] • [[Singani]] • [[Münsterplatz (Basel)]] • [[Carcoforo]] • [[Vereinigung Schwäbisch-Alemannischer Narrenzünfte]] • [[Johanna Spyri]] • [[Berlin]] • [[Meteorologie]] • [[Rumantsch Grischun]] • [[Ottokar II. von Böhmen]] • [[Schinznach-Dorf]] • [[Krimgoten]] • [[Elsässisches Volkstheater]] ==2010== [[Achern]] • [[Beyoncé]] • [[Issimedeutsch]] • [[Altweltgeier]] • [[Österreichisch-Ungarischer Ausgleich]] • [[Götzis]] • [[Altägyptische Religion]] • [[Friedrich Schiller - Der Triumph eines Genies]] • [[Aare]] • [[Uranus (Planet)]] • [[Dieter Thoma (Skispringer)]] • [[Blauhöhlensystem]] • [[Elsässischer Dichterweg]] • [[Seifenkiste]] • [[Rickenbach (Hotzenwald)]] • [[Halbinsel Cotentin]] • [[Dreißigjähriger Krieg]] • [[Affoltern (Bezirk)]] • [[Bob Marley]] • [[Wasserstoff]] • [[Burg Höhingen]] • [[Alemannische Grammatiken]] • [[Reformierte Landeskirche Aargau]] • [[Hagenau]] • [[Südafrika]] • [[Runenkästchen von Auzon]] • [[Häberle und Pfleiderer]] • [[Ottmar Hitzfeld]] • [[Murmeltier]] • [[Doppellokomotive]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Hebel-Gymnasium Lörrach]] • [[Hausen im Wiesental]] • [[Johann Peter Hebel]] • [[Hebelhaus]] • [[Zell LU]] • [[France 3]] • [[Rom]] • [[Wortschatz der Englischen Sprache]] • [[Le Landeron (Zunftwesen)]] • [[Dornstadt]] • [[Udalrichinger]] • [[Grafschaft Baden]] • [[Vorarlberg]] • [[Basler Münster]] • [[Wallonische Sprache]] • [[Richard Gäng]] • [[Der Fänger im Roggen]] • [[Richterswil]] • [[Artemis (Mythologie)]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Schönberg (Ebringen)]] ==2009== [[Lepontier]] • [[Drei Könige im Schwabenland]] • [[Français régional]] • [[Mexiko]] • [[Bernhard von Clairvaux]] • [[St. Blasien]] • [[Wädenswil-Einsiedeln-Bahn]] • [[Gressoney]] • [[Giovanni Boccaccio]] • [[Egg (Vorarlberg)]] • [[Alemannische Kolumnen]] • [[Gletscher]] • [[Fürstabtei St. Gallen]] • [[Rebsorte]] • [[Hofbibliothek Donaueschingen]] • [[Landkreis Breisgau-Hochschwarzwald]] • [[Alain Bashung]] • [[Zweiter Weltkrieg]] • [[Klettern]] • [[Moschee]] • [[Borsod-Abaúj-Zemplén]] • [[Alamannisches Reihengräberfeld]] • [[Basler Kantonsteilung]] • [[Seißen]] • [[Arabische Sprache]] • [[Rudolf Hotzenköcherle]] • [[Rinder]] • [[Altdorf UR]] • [[Nathan Katz]] • [[Landkreis Waldshut]] • [[Linzgau]] • [[Galater]] • [[Programmiersprache]] • [[Fürstbistum Basel]] • [[Würenlos]] • [[Strictly Physical (Album)]] • [[Bosco/Gurin]] • [[Europäische Union]] • [[Sing nicht, Vogel!]] • [[Mann im Mond]] • [[Bad Sulzbach]] • [[Kaiserstühler Dialekt]] • [[Dornbirn]] • [[Basler Fasnacht]] • [[Saturn (Planet)]] • [[Pogrom]] • [[Dorfplatz Gelterkinden]] • [[Opfinger Wörterbuch]] • [[Silvaner]] • [[Robert Burns]] • [[Franz von Assisi]] • [[Rheinfelden (Baden)]] ==2008== [[Oberrheinkonferenz]] • [[Christbaum]] • [[Stiller Has]] • [[Vauban (Freiburg im Breisgau)]] • [[Steinzeit]] • [[Oberrheinische Tiefebene]] • [[Alagna Valsesia]] • [[Walther Rathenau]] • [[Keltische Religion]] • [[Michael von Jung]] • [[Dieth-Schreibung]] • [[Mesopotamien]] • [[Kiel]] • [[Hausrind]] • [[Gelterkinden]] • [[Einschlagkrater]] • [[Frédéric Auguste Bartholdi]] • [[Deutsche Nationalbibliothek]] • [[Pfäffikersee]] • [[Ostschweizerisch]] • [[Monemvasia]] • [[Sasbach am Kaiserstuhl]] • [[Peloponnesischer Krieg]] • [[Oeschinensee]] • [[Reinhold Schneider]] • [[Serapis]] • [[Informatik]] • [[Hamburg]] • [[Remigen]] • [[Gaius Julius Cäsar]] • [[Freiburger Seen]] • [[Existenzialismus]] • [[Höchstalemannisch]] • [[Calw]] • [[Ur- und Frühgeschichte]] • [[Nikolaus Kopernikus]] • [[Währung]] • [[Ägyptische Hieroglyphen]] • [[Kloster Einsiedeln]] • [[Sueben (Galizien)]] • [[Christentum]] • [[Lokomotive]] • [[Opfingen]] • [[Alpen]] • [[Fasnachtsclique]] • [[Die alte Kirchenglocke]] • [[Scheibenschlagen]] • [[Wädenswil]] • [[Germanen]] • [[Spätburgunder]] • [[Citroën BX]] • [[Hirsche]] ==2007== [[Kuppenheim]] • [[Nikolaus-Begleiter]] • [[Kallisto (Mond)]] • [[Völkerwanderung]] • [[Ruine Ryfenstein]] • [[Leopold Mozart]] • [[Pippal-Baum]] • [[Versailler Vertrag]] • [[Feudalismus]] • [[Bonndorf]] • [[Cevi]] • [[Grünten]] • [[Y]] • [[Abidjan]] • [[Volvo 240]] • [[Pilze]] • [[Fraubrunnen]] • [[Stabreim]] • [[Erster Weltkrieg]] • [[Bregenzerwald]] • [[Oberrotweil]] • [[Donauquelle]] • [[Wappen der Schweiz]] • [[Olivenbaum]] • [[Rhone]] • [[Langenbruck]] • [[Madlee]] • [[Basler Läckerli]] • [[Tycho (Mondkrater)]] • [[Wotan]] • [[Donaueschingen]] • [[Shetlandpony]] • [[Elisabeth Walter]] • [[S]] • [[Homer]] • [[Bikini-Atoll]] • [[Freiburger Bächle]] • [[Therwil]] • [[Kuss]] • [[Schlacht am Morgarten]] • [[Entrundung]] • [[Siddhattha Gotama]] • [[Breitnau]] • [[Mittelalter]] • [[Weltwunder]] • [[Morgestraich]] • [[Georg Thürer]] • [[Frenkendorf]] • [[Welche (Langue d'oil)]] • [[Eichener See]] • [[Jupiter (Planet)]] • [[Island]] • [[Gustave Ador]] • [[Jahr]] ==2006== [[Weihnachtsgeschichte]] • [[Gallien]] • [[Oberuzwil]] • [[Nikolaus (Gabenbringer)]] • [[Friedensnobelpreis]] • [[Hans Baldung]] • [[Titisee-Neustadt]] • [[Waldenburgerbahn]] • [[Griechische Sprache]] • [[Kanton Wallis]] • [[Galileo (Raumsonde)]] • [[Butter]] • [[Vierwaldstättersee]] • [[Alamannische Steinkistengräber]] • [[Linsen mit Spätzle]] • [[Illyrische Sprache]] • [[Eschbach (Markgräflerland)]] • [[Flughafen Kloten]] • [[Hinkender Bote]] • [[Posaune]] • [[Jenische]] • [[St. Antoni FR]] • [[Berndeutsch]] • [[Eichhörnchen]] • [[Sezessionskrieg]] • [[Belchen (Schwarzwald)]] • [[Alemannen (Heidentum)]] • [[Uran]] • [[Gallische Sprache]] • [[Saanen]] • [[Janitscharen]] • [[Entstehung des Mondes]] • [[Magic: Die Zusammenkunft]] • [[St.Catharines]] • [[Ziu]] • [[Ravensburg]] • [[Zürichdeutsch]] • [[Gregorianischer Kalender]] • [[Staufen im Breisgau]] • [[Frühling]] • [[Bundschuh-Bewegung]] • [[Basel]] • [[Mond]] • [[Jean Ziegler]] • [[Papier]] • [[Bad Liebenzell]] • [[Gotthardpass]] • [[Diphthong]] • [[Sonne]] • [[Egnach]] • [[Schweizerische Rettungsflugwacht]] ==2005== [[Christkind]] • [[Hauskatze]] • [[Schopfheim]] • [[Galileo Galilei]] • [[Möhlin AG]] • [[Walisisch]] • [[Wähe]] • [[Io (Mond)]] • [[Paris]] • [[Sonnentau]] • [[Wikipedia:Wiä schriib ich guets Alemannisch?|Wiä schriib ich guets Alemannisch?]] • [[Kanton Jura]] • [[Koptisch]] • [[Schlacht von Argentoratum]] • [[Deutschland]] • [[Neuseeland]] • [[Senslerdeutsch]] • [[Greifensee (Gewässer)]] • [[Virus (Medizin)]] • [[Regensdorf]] • [[Sauerstoff]] • [[Rütli-Schwur]] • [[Langes s]] • [[Freiburg im Breisgau]] • [[Griechisches Alphabet]] • [[Afghanistan]] • [[Gleitschirmfliegen]] • [[Zürich]] • [[Unruhen in Belize (2005)]] • [[Olten]] • [[Swahili (Sprache)]] • [[Lörrach]] • [[Gallo]] • [[Weisswein]] • [[Ebringen]] • [[Tengwar]] • [[St. Gallen]] • [[Papst]] • [[Landkreis Lörrach]] • [[Lingala]] • [[Neue Zürcher Zeitung]] • [[Kanton]] • [[Ladinische Sprache]] • [[Wiesental]] • [[Funkenfeuer]] • [[Edi Rama]] • [[Kanton Bern]] • [[Bretonisch]] • [[CVP]] • [[Landkreis Lörrach]] • [[Rümmingen]] • [[Neuenburgersee]] ==2004== [[Johann Peter Hebel]] • [[Saami]] • [[Fastnacht]] • [[Kanton Aargau]] • [[Mjaft]] • [[Basel-Stadt]] • [[Kehl]] • [[Deutsche Sprache]] • [[BVB]] • [[Schweiz]] • [[Kanton Solothurn]] • [[Skanderbeg]] [[Kategorie:Wikipedia:Hauptsite AdW|!]] i9r29ohh6p3p22ofu7didcak5k11tac 0 28606 1089225 1084182 2026-10-05T10:23:11Z Pakeha 455 /* 2021–2030 */ üb, + 2026 1089225 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Lischt vu dr Nobelbryysdreger fir Fysiologii oder Medizin}} Die Lischte zellt in ere kronologisch Zyylete alli '''Dreger vum [[Nobelpreis für Physiologie oder Medizin|Nobelbryys fir Fysiologii oder Medizin]]''' uf mit dr Begrindig vum Nobelkomitee. ---- __NOTOC__ <center> [[#1901–1910|1901 bis 1910]] • [[#1911–1920|1911 bis 1920]] • [[#1921–1930|1921 bis 1930]] • [[#1931–1940|1931 bis 1940]] • [[#1941–1950|1941 bis 1950]] • [[#1951–1960|1951 bis 1960]] • [[#1961–1970|1961 bis 1970]]<br /> [[#1971–1980|1971 bis 1980]] • [[#1981–1990|1981 bis 1990]] • [[#1991–2000|1991 bis 2000]] • [[#2001–2010|2001 bis 2010]] • [[#2011–2020|2011 bis 2020]] • [[#2021–2030|2021 bis 2030]] </center> ---- == 1901–1910 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%" |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land>Land no dr Aagab uf nobelprize.org. S Land cha vu dr Nationalitet vum Uuszeichnete abwyyche.</ref> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1901 |[[Emil von Behring]]<br />(1854–1917) |{{DEU-1867}} |„fir syyni Arbete iber Serumtherapii un bsundersch fir d Aawändig dervu gege Difterii, wun er dr Wisseschaft neji Wäg dermit erschlosse het un em Dokter e erfolgryychi Waffe gege Chraket un Dodd gee het“ |[[Datei:EmilVonBehring.jpg|90px|Emil von Behring]] |- valign="top" |1902 |[[Ronald Ross]]<br />(1857–1932) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Almora,{{IND}}) |„fir syyni Arbete iber Malaria, wun er derdur noogwise het, wie d Chranket in dr Organismus chunnt, un dodermit dr Grundstei gleit het fir e erfolgryychi Erforschig vu däre Chranket un ihri Bhandligsmethode“ |[[Datei:Ronald Ross.jpg|90px|Ronald Ross]] |- valign="top" |1903 |[[Niels Ryberg Finsen]]<br />(1860–1904) |{{DNK}} (uf d Wält chuu z Tórshavn) |„in Anerchännig vu syym Byydrag zue dr Bhandlig vu Chrankete, bsundersch vu Lupus vulgaris, mit konzentrierte Liechtstrahle, wun ere dr medizinische Wisseschaft e neje Wäg erschlosse het“ |[[Datei:Niels Ryberg Finsen portrait.jpg|90px|Niels Ryberg Finsen]] |- valign="top" |1904 |[[Iwan Petrowitsch Pawlow]]<br />(1849–1936) |{{RUS-1721}} |„in Anerchännig vu syyre Arbe iber d Fysiologii vu dr Verdauig, wu s Wisse iber wichtigi Aschpäkt vu däm Beryych verbesseret un erweiteret het“ |[[Datei:Ivan_Pavlov_nobel.jpg|90px|Iwan Petrowitsch Pawlow]] |- valign="top" |1905 |[[Robert Koch]]<br />(1843–1910) |{{DEU-1867}} |„fir syyni Untersuechige un Entdeckige uf em Biet vu dr Tuberkulose“ |[[Datei:Robert Koch BeW.jpg|90px|Robert Koch]] |- valign="top" |rowspan="2"|1906 |[[Camillo Golgi]]<br />(1843 oder 1844–1926) | {{ITA-1861}} |rowspan="2"|„in Anerchännig vu ihre Arbeite iber d Struktur vum Närvesyschtem“ |[[Datei:Camillo_Golgi_nobel.jpg|90px|Camillo Golgi]] |- |[[Santiago Ramón y Cajal]]<br />(1852–1934) | {{ESP-1785}} |[[Datei:Cajal-Restored.jpg|90px|Santiago Ramón y Cajal]] |- valign="top" |1907 |[[Alphonse Laveran]]<br />(1845–1922) |{{FRA}} |„in Anerchännig vu syyne Arbeite iber d Bedytig vu dr Protozoe as Chranketserreger“ |[[Datei:AlphonseLaveran.jpg|90px|Alphonse Laveran]] |- valign="top" |rowspan="2"|1908 |[[Ilja Iljitsch Metschnikow]]<br />(1845–1916) |{{RUS-1721}} |rowspan="2"|„as Anerchännig vu ihre Arbeite iber d Immunitet“ |[[Datei:Ilya_Mechnikov_nobel.jpg|90px|Ilja Iljitsch Metschnikow]] |- |[[Paul Ehrlich]]<br />(1854–1915) |{{DEU-1867}} | |- valign="top" |1909 |[[Emil Theodor Kocher]]<br />(1841–1917) |{{CHE}} |„fir syyni Arbete iber Fysiologii, Pathologii un Chirurgii vu dr Schilddrise“ |[[Datei:Emil Theodor Kocher.jpg|90px|Emil Theodor Kocher]] |- valign="top" |1910 |[[Albrecht Kossel]]<br />(1853–1927) |{{DEU-1867}} |„in Anerchännig vum Byydrag, wun syyni Arbeite iber Eiwyßstoff und dr Nuklein fir unseri Chänntnis vu dr Chemii vu dr Zälle gleischtet hän“ |[[Datei:Kossel, Albrecht (1853-1927).jpg|90px|Albrecht Kossel]] |} == 1911–1920 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1911 |[[Allvar Gullstrand]]<br />(1862–1930) |{{SWE}} |„fir syyni Arbete iber d Dioptrik vum Aug“ |[[Datei:Allvar Gullstrand 02.jpg|90px|Allvar Gullstrand]] |- valign="top" |1912 |[[Alexis Carrel]]<br />(1873–1944) |{{FRA}} |„as Anerchännig vu syyne Arbete iber d Gfäßnoht un iber Gfäß- un Organtransplantatione“ |[[Datei:Alexis Carrel 02.jpg|90px|Alexis Carrel]] |- valign="top" |1913 |[[Charles Robert Richet]]<br />(1850–1935) |{{FRA}} |„fir syyni Arbete iber Anaphylaxii“ |[[Datei:Charles Robert Richet 5.jpg|90px|Charles Robert Richet]] |- valign="top" |1914 |[[Robert Bárány]]<br />(1876–1936) | {{AUT-HUN}} |„fir syyni Arbete iber Fysiologii un Pathologii vum Vestibularapparat“ |[[Datei:Robert Barany.jpg|90px|Róbert Bárány]] |- valign="top" |1915 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1916 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1917 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1918 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1919 |[[Jules Bordet]]<br />(1870–1961)<br />''(vergee 1920)'' |{{BEL}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr Immunitet“ |[[Datei:Jules Bordet pi.png|90px|Jules Bordet]] |- valign="top" |1920 |[[Schack August Steenberg Krogh]]<br />(1874–1949) |{{DNK}} |„fir d Entdeckig vum kapillarmotorische Regulationsmechanismus“ |[[Datei:August Krogh Bain 32006.jpg|90px|Schack August Steenberg Krogh]] |} == 1921–1930 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1921 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |rowspan="2"|1922 |[[Archibald Vivian Hill]]<br />(1886–1977) |{{GBR}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr Wermierzyygig vu dr Muskle“ |[[Datei:Archibald Vivian Hill.jpg|90px|Archibald Vivian Hill]] |- valign="top" |[[Otto Fritz Meyerhof]]<br />(1884–1951) |{{DEU-1919}} |„fir syyni Entdeckig vum Verhältnis zwische Suurstoffverbruuch un Milchsyyriproduktion im Muskel“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1923 |[[Frederick Banting]]<br />(1891–1941) |[[Datei:Canadian Red Ensign 1957-1965.svg|20px]] Kanada |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vum Insulin“ |[[Datei:Fredrick banting.jpg|90px|Fredrick Banting]] |- |[[John James Richard Macleod]]<br />(1876–1935) |[[Datei:Canadian Red Ensign 1957-1965.svg|20px]] Kanada (uf d Wält chuu z Cluny, {{SCO}}) |[[Datei:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|90px|John James Richard Macleod]] |- valign="top" |1924 |[[Willem Einthoven]]<br />(1860–1927) |{{NLD}} (uf d Wält chuu z Semarang, Java, dodmol Niderländisch-Indie) |„fir syyni Entdeckig vum Mechanismus vum Elektrokardiogramm“ |[[Datei:Willem Einthoven.jpg|90px|Willem Einthoven]] |- valign="top" |1925 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1926 |[[Johannes Fibiger]]<br />(1867–1928)<br />''(vergee 1927)'' |{{DNK}} |„fir syyni Entdeckig vum Spiropterakarzinom“ |[[Datei:J Fibiger.jpg|90px|Johannes Fibiger]] |- valign="top" |1927 |[[Julius Wagner-Jauregg]]<br />(1857–1940) |{{AUT}} |„fir d Entdeckig vu dr therapeutische Bedytig vu dr Malaria-Impfig bi dr Bhandlig vu dr Progressive Paralyse“ |[[Datei:Julius Wagner-Jauregg.jpg|90px|Julius Wagner-Jauregg]] |- valign="top" |1928 |[[Charles Nicolle]]<br />(1866–1936) |{{FRA}} |„fir syyni Arbete iber Fläcktyphus“ |[[Datei:Charles Nicolle at microscope.jpg|90px|Charles Nicolle]] |- valign="top" |rowspan="2"|1929 |[[Christiaan Eijkman]]<br />(1858–1930) |{{NLD}} |„fir syyni Entdeckig vum antineuritische Vitamin“ |[[Datei:Christiaan Eijkman.jpg|90px|Christiaan Eijkman]] |- valign="top" |[[Frederick Gowland Hopkins]]<br />(1861–1947) |{{GBR}} |„fir d Entdeckig vu dr wachstumferdernde Vitamin“ | |- valign="top" |1930 |[[Karl Landsteiner]]<br />(1868–1943) |{{AUT}} |„fir d Entdeckig vu dr Bluetgruppe vum Mänsch“ |[[Datei:LandsteinerWS.jpg|90px|Karl Landsteiner]] |} == 1931–1940 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1931 |[[Otto Heinrich Warburg]]<br />(1883–1970) |{{DEU-1919}} |„fir d Entdeckig vu dr Natur un dr Funktion vum Otmigsfermänt“ |[[Datei:Otto Heinrich Warburg (cropped).jpg|90px|Otto Heinrich Warburg]] |- valign="top" |rowspan="2"|1932 |[[Charles Scott Sherrington]]<br />(1857–1952) |{{GBR}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige uf em Biet vu dr Funktione vu dr [[Nervenzelle|Neurone]]“ |[[Datei:Roy Sherrington 1893 01.jpg|90px|Charles Smart Roy und Charles Scott Sherrington (rechts)]] |- |[[Edgar Adrian, 1. Baron Adrian|Edgar Douglas Adrian]]<br />(1889–1977) |{{GBR}} | |- valign="top" |1933 |[[Thomas Hunt Morgan]]<br />(1866–1945) | {{USA 48 Stars}} |„fir syyni Entdeckige iber d Bedytig vu dr Chromosome as Dreger vu dr Vererbig“ |[[Datei:Thomas Hunt Morgan.jpg|90px|Thomas Hunt Morgan]] |- valign="top" |rowspan="3"|1934 |[[George Hoyt Whipple]]<br />(1878–1976) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="3"|„fir ihri Läberetherapii gege Anämii“ | |- |[[George Richards Minot]]<br />(1885–1950) | {{USA 48 Stars}} | |- |[[William Parry Murphy]]<br />(1892–1987) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |1935 |[[Hans Spemann]]<br />(1869–1941) | {{DEU-1933}} |„fir d Entdeckig vum Organisator-Effäkt im embryonale Entwickligsstadium“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1936 |[[Henry Hallett Dale]]<br />(1875–1968) |{{GBR}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige bi dr chemische Iberdragig vu dr Närveimpuls“ (Dalesches Prinzip) | |- |[[Otto Loewi]]<br />(1873–1961) |{{AUT}} (uf d Wält chuu z Frankfurt am Main, {{DEU-1867}}) | |- valign="top" |1937 |[[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]]<br />(1893–1986) |{{HUN}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr biologische Verbrännigsprozäss, bsundersch in Beziehig uf s Vitamin C un d Katalyse vu dr Fumarsyyri“ |[[Datei:Albert Szent-Györgyi.jpg|90px|Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] |- valign="top" |1938 |[[Corneille Heymans]]<br />(1892–1968)<br />''(vergee 1939)'' |{{BEL}} |„fir d Entdeckig vu dr Roll vum Sinus- un Aortemechanismus bi dr Otemregulierig“ | |- valign="top" |1939 |[[Gerhard Domagk]]<br />(1895–1964) | {{DEU-1933}} |„fir d Entdeckig vu dr antibakteriälle Wirkig vum Prontosil“ | |- valign="top" |1940 |''nit vergee'' | | | |} == 1941–1950 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1941 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1942 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |rowspan="2"|1943 |[[Henrik Dam]]<br />(1895–1976)<br />''(vergee 1944)'' |{{DNK}} |„fir d Entdeckig vum Vitamin K“ | |- valign="top" |[[Edward Adelbert Doisy]]<br />(1893–1986)<br />''(vergee 1944)'' | {{USA 48 Stars}} |„fir syyni Entdeckig vu dr chemische Natur vum Vitamin K“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1944 |[[Joseph Erlanger]]<br />(1874–1965) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber di hochdifferänzierte Funktione vu dr einzelne Närvefasere“ | |- |[[Herbert Spencer Gasser]]<br />(1888–1963) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1945 |[[Alexander Fleming]]<br />(1881–1955) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Lochfield, {{SCO}}) |rowspan="3"|„fir d Entdeckig vum Penizillin un syyre Heilwirkig bi verschidene Infektionschrankete“ |[[Datei:Alexander-fleming.jpg|90px|Alexander Fleming]] |- |[[Ernst Boris Chain]]<br />(1906–1979) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Berlin, {{DEU-1867}}) | |- |[[Howard Walter Florey|Howard W. Florey]]<br />(1898–1968) |{{AUS}} | |- valign="top" |1946 |[[Hermann Joseph Muller]]<br />(1890–1967) | {{USA 48 Stars}} |„fir d Entdeckig, ass Mutatione mit Hilf vu Röntgestrahle firigruefe chenne wäre“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1947 |[[Carl Ferdinand Cori]]<br />(1896–1984) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Prag, damals {{AUT-HUN}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig des Verlaufs des katalytischen [[Glykogen]]-Stoffwechsels“ |[[Datei:Carl Ferdinand Cori.jpg|90px|Carl Ferdinand Cori]] |- |[[Gerty Cori]]<br />(1896–1957) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Prag, dodmol {{AUT-HUN}}) |[[Datei:Gerty Theresa Cori.jpg|90px|Gerty Theresa Cori]] |- valign="top" |[[Bernardo Alberto Houssay]]<br />(1887–1971) |{{ARG}} |„fir syyni Entdeckig vu dr Bedytig vu dr Hormon vum Hypophysevorderlappe fir dr Zuckerstoffwächsel“ |[[Datei:Bernado Houssay.JPG|90px|Bernardo Alberto Houssay]] |- valign="top" |1948 |[[Paul Hermann Müller]]<br />(1899–1965) |{{CHE}} |„fir d Entdeckig vu dr starke Wirkig vu DDT as Kontaktgift gege verschideni Arthropode“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1949 |[[Walter Rudolf Hess]]<br />(1881–1973) |{{CHE}} |„fir d Entdeckig vu dr funktionale Organisation vum Zwischehirni fir d Koordination vu dr Detigkeit vu innere Organ“ |[[Datei:Walter Hess.jpg|90px|Walter Rudolf Hess]] |- valign="top" |[[António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz|Egas Moniz]]<br />(1874–1955) |{{PRT}} |„fir d Entdeckig vum therapeutische Wärt vu dr präfrontale Leukotomii bi gwisse Psychose“ |[[Datei:Moniz.jpg|90px|Egas Moniz]] |- valign="top" |rowspan="3"|1950 |[[Edward Calvin Kendall]]<br />(1886–1972) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige bi dr Hormon vu dr Näbeniererinde, vu ihre Struktur un ihre biologische Wirkige“ | |- |[[Tadeus Reichstein]]<br />(1897–1996) |{{CHE}} (uf d Wält chuu z Włocławek, {{POL}}) |[[Datei:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 00222.jpg|90px|Tadeusz Reichstein]] |- |[[Philip Showalter Hench]]<br />(1896–1965) | {{USA 48 Stars}} |} == 1951–1960 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1951 |[[Max Theiler]]<br />(1899–1972) | {{RSA-1928}} |„fir d Erforschig vum Gelfieber un syyre Bechämpfig“ | |- valign="top" |1952 |[[Selman Abraham Waksman]]<br />(1888–1973) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Nowa Pryluka, Ukraine, {{RUS}}) |„fir d Entdeckig vum Streptomycin, em erschte Antibiotikum gege d Tuberkulose“ |[[Datei:Selman Waksman NYWTS.jpg|90px|Selman Waksman]] |- valign="top" |rowspan="2"|1953 |[[Hans Adolf Krebs]]<br />(1900–1981) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Hildesheim, {{DEU-1867}}) |„fir syyni Entdeckig vum Zitronesyyrizyklus“ | |- valign="top" |[[Fritz Albert Lipmann]]<br />(1899–1986) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Königsberg, dodmol {{DEU-1867}}) |„fir syyni Entdeckig vum Coenzym A un däm syyni Bedytig fir dr Zwischestoffwächsel“ |[[Datei:Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg|90px|Fritz Albert Lipmann]] |- valign="top" |rowspan="3"|1954 |[[John Franklin Enders]]<br />(1897–1985) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckig vu dr Fähigkeit vum Poliovirus, in Kulture vu verschidene Gwäbstype z wachse“ |[[Datei:Enders2.jpg|90px|John Franklin Enders]] |- |[[Thomas Huckle Weller]]<br />(1915–2008) | {{USA 48 Stars}} | |- |[[Frederick Chapman Robbins]]<br />(1916–2003) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |1955 |[[Hugo Theorell]]<br />(1903–1982) |{{SWE}} |„fir syyni Entdeckige iber Natur un Wirkigswyys vu dr Oxydationsenzym“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1956 |[[André Frédéric Cournand]]<br />(1895–1988) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Paris, {{FRA}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Härzkatheterisierig un zue dr pathologische Veränderige Chreislaufsyschtem“ | |- |[[Werner Forßmann]]<br />(1904–1979) |{{DEU}} |[[Datei:Werner Forßmann 1959.jpg|90px|Werner Forßmann (rächts)]] |- |[[Dickinson Woodruff Richards]]<br />(1895–1973) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |1957 |[[Daniel Bovet]]<br />(1907–1992) |{{ITA}} (uf d Wält chuu z Neuchâtel, {{CHE}}) |„fir syyni Entdeckige iber synthetischi Verbindige, wu gwissi Subschtanze im Lyyb leen wirksam wäre un bsundersch däre ihri Wirkig uf s Gfäßsyschtem un Skelettmuskulatur“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1958 |[[George Wells Beadle]]<br />(1903–1989) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig, ass d Gen wirksam wäre, indäm si bstimmti chemischi Vorgäng reguliere“ | |- |[[Edward Lawrie Tatum]]<br />(1909–1975) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |[[Joshua Lederberg]]<br />(1925–2008) | {{USA 48 Stars}} |„fir syyni Entdeckige iber genetischi Nejkombinatione un Organisation vum genetische Matrial bi Bakterie“ |[[Datei:Joshua Lederberg crop.jpg|90px|Joshua Lederberg]] |- valign="top" |rowspan="2"|1959 |[[Severo Ochoa]]<br />(1905–1993) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Luarca, {{ESP}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vum Mechanismus in dr biologische Synthese vu dr Ribonukleinsyyri un dr Desoxyribonukleinsyyri“ |[[Datei:Severo Ochoa - Universidad Complutense de Madrid.jpg|90px|Severo Ochoa]] |- |[[Arthur Kornberg]]<br />(1918–2007) | {{USA 48 Stars}} |[[Datei:Arthur Kornberg (30828410210).jpg|90px|Arthur Kornberg]] |- valign="top" |rowspan="2"|1960 |[[Frank Macfarlane Burnet]]<br />(1899–1985) |{{AUS}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vu dr erworbene immunologische Toleranz“ |[[Datei:Close up of Burnet in 1945.JPG|90px|Frank Macfarlane Burnet]] |- |[[Peter Brian Medawar]]<br />(1915–1987) |{{GBR}} |[[Datei:Peter Brian Medawar.jpg|90px|Peter Brian Medawar]] |} == 1961–1970 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1961 |[[Georg von Békésy]]<br />(1899–1972) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Budapest, {{AUT-HUN}}) |„fir syyni Entdeckige im physikalische Mechanismus vu dr Erregige im Schnäck vum Ohr“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1962 |[[Francis Crick]]<br />(1916–2004) |{{GBR}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige iber d Molekularstruktur vu dr Nukleinsyyrine und ihri Bedytig fir d Informationsiberdragig in läbiger Subschtanz“ |[[Datei:Francis Crick.png|90px|Francis Crick]] |- |[[James Watson]]<br />(1928–2025) |{{USA}} |[[Datei:James Watson.jpg|90px|James Watson]] |- |[[Maurice Wilkins]]<br />(1916–2004) |{{GBR}} / {{NZL}} (uf d Wält chuu z Pongaroa, {{NZL}}) |[[Datei:Maurice H F Wilkins.jpg|90px|Maurice Wilkins]] |- valign="top" |rowspan="3"|1963 |[[John Carew Eccles]]<br />(1903–1997) |{{AUS}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige iber d Ione-Mechanismus, wu sich abspilt bi dr Erregig un dr Hämmig in dr periphere un zentrale Beryych vu dr Närvezällemembran“ |[[Datei:Eccles and Hoschl.jpg|90px|John Carew Eccles (rechts)]] |- |[[Alan Lloyd Hodgkin]]<br />(1914–1998) |{{GBR}} | |- |[[Andrew Fielding Huxley]]<br />(1917–2012) |{{GBR}} |[[Datei:Andrew huxley trinity.png|90px|Andrew Fielding Huxley]] |- valign="top" |rowspan="2"|1964 |[[Konrad Bloch]]<br />(1912–2000) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Neisse, {{DEU-1867}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber dr Mechanismus un d Regulation vum Stoffwächsel vu Choleschterin un Fättsyrine“ |[[Datei:Konrad Bloch.JPG|90px|Konrad Bloch]] |- |[[Feodor Lynen]]<br />(1911–1979) |{{DEU}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1965 |[[François Jacob]]<br />(1920–2013) |{{FRA}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige uf em Biet vu dr genetische Kontrolle vu dr Synthese vu Enzym un Vire“ | |- |[[André Lwoff]]<br />(1902–1994) |{{FRA}} | |- |[[Jacques Monod (Biologe)|Jacques Monod]]<br />(1910–1976) |{{FRA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1966 |[[Francis Peyton Rous]]<br />(1879–1970) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr Vire, wu Tumor erzyyge“ | |- valign="top" |[[Charles Brenton Huggins]]<br />(1901–1997) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige zue dr Hormonbhandlig vu Proschtatachräbs“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1967 |[[Ragnar Granit]]<br />(1900–1991) |{{SWE}} (uf d Wält chuu z Helsinki, {{FIN}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckig uf em Biet vu dr primäre fysiologische un chemische Sähvorgäng im Aug“ | |- |[[Haldan Keffer Hartline]]<br />(1903–1983) |{{USA}} | |- |[[George Wald]]<br />(1906–1997) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1968 |[[Robert W. Holley]]<br />(1922–1993) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Interpretation vum genetische Code un däm syyni Funktion bi Protein-Synthese“ |[[Datei:Robert Holley.jpg|90px|Robert W. Holley]] |- |[[Har Gobind Khorana]]<br />(1922–2011) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Raipur, {{IND}}) | |- |[[Marshall Warren Nirenberg]]<br />(1927–2010) |{{USA}} |[[Datei:Marshall Nirenberg.jpg|90px|Marshall Warren Nirenberg]] |- valign="top" |rowspan="3"|1969 |[[Max Delbrück (Biophysiker)|Max Delbrück]]<br />(1906–1981) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Berlin, {{DEU-1867}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige vum Vermehrigsmechanismus un dr genetische Struktur vu Vire“ |[[Datei:Maxdelbrück.jpg|90px|Max Delbrück]] |- |[[Alfred Day Hershey]]<br />(1908–1997) |{{USA}} | |- |[[Salvador Edward Luria]]<br />(1912–1991) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Turin, {{ITA}}) |[[Datei:Salvador E. Luria ca.1969.jpg|90px|Salvador E. Luria]] |- valign="top" |rowspan="3"|1970 |[[Bernard Katz]]<br />(1911–2003) |{{GBR}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige vu dr Signalsubschtanze in dr Kontaktorgan vu dr Närvezälle un dr Mechanisme fir ihri Lagerig, Frejsetzig un Inaktivierig“ | |- |[[Ulf von Euler]]<br />(1905–1983) |{{SWE}} | |- |[[Julius Axelrod]]<br />(1912–2004) |{{USA}} |[[Datei:Axelrod.jpg|90px|Julius Axelrod]] |} == 1971–1980 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1971 |[[Earl Wilbur Sutherland]]<br />(1915–1974) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige iber d Wirkigsmechanisme vu Hormon“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1972 |[[Gerald M. Edelman]]<br />(1929–2014) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige zue dr chemische Struktur vu dr Antikörper“ | |- |[[Rodney R. Porter]]<br />(1917–1985) |{{GBR}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1973 |[[Karl von Frisch]]<br />(1886–1982) |{{DEU}} (uf d Wält chuu z Wien, {{AUT-HUN}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Organisation un Uuslesig vu individuälle un soziale Verhaltensmuschter“ | |- |[[Konrad Lorenz]]<br />(1903–1989) |{{AUT}} |[[Datei:Konrad Lorenz.JPG|90px|Konrad Lorenz]] |- |[[Nikolaas Tinbergen]]<br />(1907–1988) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Den Haag, {{NLD}}) |[[Datei:Lorenz and Tinbergen1.jpg|90px|Nikolaas Tinbergen und Konrad Lorenz]] |- valign="top" |rowspan="3"|1974 |[[Albert Claude]]<br />(1899–1983) |{{BEL}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr strukturälle un funktionälle Organisation vu dr Zälle“ | |- |[[Christian de Duve]]<br />(1917–2013) |{{BEL}} | |- |[[George Emil Palade]]<br />(1912–2008) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Iaşi, {{ROU}}) | |- valign="top" |rowspan="3"|1975 |[[David Baltimore]]<br />(1938–2025) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige uf em Biet vu dr Wächselwirkige zwische Tumorvire un em genetische Matrial vu dr Zälle“ |[[Datei:DavidBaltimore2008.JPG|90px|David Baltimore]] |- |[[Renato Dulbecco]]<br />(1914–2012) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Catanzaro, {{ITA}}) | |- |[[Howard M. Temin]]<br />(1934–1994) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1976 |[[Baruch Samuel Blumberg]]<br />(1925–2011) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige vu neje Mechanisme bi dr Entstehig un Verbreitig vu Infektionschrankete“ | |- |[[Daniel Carleton Gajdusek]]<br />(1923-2008) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1977 |[[Roger Charles Louis Guillemin]]<br />(1924–2024) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Dijon, {{FRA}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber d Produktion vu Peptidhormon im Hirni“ |- |[[Andrew Victor Schally]]<br />(1926–2024) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Wilno, {{POL}}) |[[Datei:Schally portrait.jpg|90px|Andrew Victor Schally]] |- valign="top" |[[Rosalyn Sussman Yalow]]<br />(1921–2011) |{{USA}} |„fir d Entwicklig vu radioimmunologische Methode vu dr Bstimmig vu Peptidhormon“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1978 |[[Werner Arber]]<br />(* 1929) |{{CHE}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckig vu dr Restriktionsenzym un dr Aawändig vu däne Enzym in dr Molekulargenetik“ |[[Datei:Werner Arber 2008.jpg|90px|Werner Arber]] |- |[[Daniel Nathans]]<br />(1928–1999) |{{USA}} | |- |[[Hamilton Othanel Smith]]<br />(1931–2025) |{{USA}} |[[Datei:Hamilton Smith.jpg|90px|Hamilton Othanel Smith]] |- valign="top" |rowspan="2"|1979 |[[Allan McLeod Cormack]]<br />(1924–1998) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Johannesburg, {{ZAF}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entwicklig vu dr Computertomographii“ | |- |[[Godfrey Hounsfield]]<br />(1919–2004) |{{GBR}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1980 |[[Baruj Benacerraf]]<br />(1920–2011) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Caracas, {{VEN}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige vu genetisch bstimmte zellulärer Oberflechestrukture, wu immunologischi Reaktione dervu gstyyrt wäre“ | |- |[[Jean Dausset]]<br />(1916–2009) |{{FRA}} | |- |[[George Davis Snell]]<br />(1903–1996) |{{USA}} | |} == 1981–1990 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="3"|1981 |[[Roger Sperry]]<br />(1913–1994) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige iber di funktionäll Spezialisierig vu dr Hirnihemisphäre“ | |- valign="top" |[[David H. Hubel]]<br />(1926–2013) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Windsor, [[Ontario]], {{CAN}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber Informationsbearbeitig im Säh-Wohrnämigssyschtem“ | |- |[[Torsten N. Wiesel]]<br />(* 1924) |{{SWE}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1982 |[[Sune Bergström]]<br />(1916–2004) |{{SWE}} |rowspan="3"|„fir ihri bahnbrächende Arbete iber Prostaglandin un noo verwandte biologisch aktive Subschtanze“ |[[Datei:Sune Bergström.jpg|90px|Sune Bergström]] |- |[[Bengt Ingemar Samuelsson]]<br />(1934–2024) |{{SWE}} | |- |[[John Robert Vane]]<br />(1927–2004) |{{GBR}} | |- valign="top" |1983 |[[Barbara McClintock]]<br />(1902–1992) |{{USA}} |„fir ihri Entdeckig vu beweglige Strukture in dr Erbmasse“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1984 |[[Niels Kaj Jerne]]<br />(1911–1994) |{{DNK}} |rowspan="3"|„fir Theorie iber dr spezifische Ufböu un d Styyrig vum Immunsyschtem un fir d Entdeckig vum Prinzip vu dr Produktion vu monoklonale Antikörper“ | |- |[[Georges J. F. Köhler]]<br />(1946–1995) |{{DEU}} | |- |[[César Milstein]]<br />(1927–2002) |{{ARG}} / {{GBR}} (uf d Wält chuu z Bahía Blanca, {{ARG}}) | |- valign="top" |rowspan="2"|1985 |[[Michael Stuart Brown]]<br />(* 1941) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig zue dr Bstimmig vum Cholesterinumsatz“ |[[Datei:Mike Brown 2003.jpg|90px|Michael Stuart Brown]] |- |[[Joseph Leonard Goldstein]]<br />(* 1940) |{{USA}} |[[Datei:Joe Goldstein.JPG|90px|Joseph Leonard Goldstein]] |- valign="top" |rowspan="2"|1986 |[[Stanley Cohen]]<br />(1922–2020) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vum Närvewachstumsfaktor“ |[[Datei:Stanley Cohen Nobel.webp|90px|Stanley Cohen]] |- |[[Rita Levi-Montalcini]]<br />(1909–2012) |{{ITA}} / {{USA}} (uf d Wält chuu z Turin, {{ITA}}) |[[Datei:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|90px|Rita Levi-Montalcini]] |- valign="top" |1987 |[[Tonegawa Susumu]]<br />(* 1939) |{{JPN}} |„fir syyni Entdeckig vu dr genetische Grundlag fir s Entstoh vum Variationsryychtum vu dr Antikörper“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1988 |[[James Whyte Black]]<br />(1924–2010) |{{GBR}} |rowspan="3"|„fir ihri wägwyysende Entdeckige vu wichtige biochemische Prinzipie vu dr Arzneimitteltherapii“ | |- |[[Gertrude Belle Elion]]<br />(1918–1999) |{{USA}} |[[Datei:Nci-vol-8236-300 Gertrude Elion.jpg|90px|Gertrude Belle Elion]] |- |[[George Herbert Hitchings]]<br />(1905–1998) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1989 |[[John Michael Bishop]]<br />(1936–2026) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vum zellulare Ursprung vu dr sog. Retrovire, wu potentiäll Chräbs erzyyge“ |[[Datei:Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg|90px|John Michael Bishop]] |- |[[Harold Elliot Varmus]]<br />(* 1939) |{{USA}} |[[Datei:HEVarmus.jpg|90px|Harold Elliot Varmus]] |- valign="top" |rowspan="2"|1990 |[[Joseph Edward Murray]]<br />(1919–2012) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Yyfierig vu dr Method vu dr Iberdragig vu Gwäb un Organ as klinischi Bhandligspraxis in d Humanmedizin“ | |- |[[Edward Donnall Thomas]]<br />(1920–2012) |{{USA}} | |} == 1991–2000 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="2"|1991 |[[Erwin Neher]]<br />(* 1944) |{{DEU}} |rowspan="2"|„fir ihri Entwicklig vun ere Method zum diräkte Noowyys vu Ionekanäl in Zällmembrane fir d Erforschig vu dr Signaliberdragig in dr Zälle un zwische dr Zälle“ |[[Datei:Erwin neher 2007 lindau.jpg|90px|Erwin Neher]] |- |[[Bert Sakmann]]<br />(* 1942) |{{DEU}} |[[Datei:Sakmann.jpg|90px|Bert Sakmann]] |- valign="top" |rowspan="2"|1992 |[[Edmond Henri Fischer]]<br />(1920–2021) |{{USA}} / {{CHE}} (uf d Wält chuu z Shanghai, [[China]]) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vu dr Mechanisme, wu d Stoffwächselvorgäng in Organisme styyre“ | |- |[[Edwin Gerhard Krebs]]<br />(1918–2009) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1993 |[[Richard John Roberts]]<br />(* 1943) |{{GBR}} |rowspan="2"|„fir ihri Identifizierig vum diskontinuierlige Ufböu vu e Deil Erbaalage vu Zällorganisme“ |[[Datei:Roberts, Richard John (1943).jpg|90px|Richard John Roberts]] |- |[[Phillip Allen Sharp]]<br />(* 1944) |{{USA}} |[[Datei:Phillip A Sharp.jpg|90px|Phillip A. Sharp (links)]] |- valign="top" |rowspan="2"|1994 |[[Alfred Goodman Gilman]]<br />(1941–2015) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vu dr Zällkommunikation un im speziälle vu dr Entdeckig vu dr G-Protein“ | |- |[[Martin Rodbell]]<br />(1925–1998) |{{USA}} |[[Datei:Rodbell, Martin (1925-1998).jpg|90px|Martin Rodbell]] |- valign="top" |rowspan="3"|1995 |[[Edward B. Lewis]]<br />(1918–2004) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri grundlegende Erchänntnis iber di genetisch Kontrolle vu dr frieje Embryoentwicklig“ | |- |[[Christiane Nüsslein-Volhard]]<br />(* 1942) |{{DEU}} |[[Datei:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372.jpg|90px|Christiane Nüsslein-Volhard]] |- |[[Eric F. Wieschaus]]<br />(* 1947) |{{USA}} |[[Datei:Eric F. Wieschaus.jpg|90px|Eric F. Wieschaus]] |- valign="top" |rowspan="2"|1996 |[[Peter Doherty]]<br />(* 1940) |{{AUS}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig, wie s Immunsyschtem virusinfizierti Zälle uusmacht“ | |- |[[Rolf Zinkernagel]]<br />(* 1944) |{{CHE}} |[[Datei:Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg|90px|Rolf Zinkernagel]] |- valign="top" |1997 |[[Stanley Prusiner]]<br />(* 1942) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckig vu dr Prione, eme neje biologische Prinzip vu dr Infektion“ |[[Datei:Prusiner 1.JPG|90px|Stanley Prusiner]] |- valign="top" |rowspan="3"|1998 |[[Robert Francis Furchgott]]<br />(1916–2009) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Arbete iber d Roll vu Stickstoffmonoxid as Botestoff im Härz-Chreislaufsyschtem“ |[[Datei:Drfurchgott.jpg|90px|Robert F. Furchgott]] |- |[[Louis J. Ignarro]]<br />(* 1941) |{{USA}} |[[Datei:Louis J. Ignarro portrait.jpg|90px|Louis J. Ignarro]] |- |[[Ferid Murad]]<br />(1936–2023) |{{USA}} |[[Datei:Ferid Murad.jpg|90px|Ferid Murad]] |- valign="top" |1999 |[[Günter Blobel]]<br />(1936–2018) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Waltersdorf, Schlesie, {{DEU-1933}}) |„fir d Entdeckig vu in Protein yyböute Signal, wu ihre Transport un d Lokalisierig in dr Zälle styyre“ |[[Datei:Gunter Blobel 2008 1.JPG|90px|Günter Blobel]] |- valign="top" |rowspan="3"|2000 |[[Arvid Carlsson]]<br />(1923–2018) |{{SWE}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Signaliberdragig im Närvesyschtem“ | |- |[[Paul Greengard]]<br />(1925–2019) |{{USA}} |[[Datei:Paul Greengard.jpg|90px|Paul Greengard]] |- |[[Eric Kandel]]<br />(* 1929) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Wien, {{AUT}}) |[[Datei:Eric Kandel by aquaris3.jpg|90px|Eric Kandel]] |} == 2001–2010 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="3"|2001 |[[Leland H. Hartwell]]<br />(* 1939) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Kontrolle vum Zällzyklus“ | |- |[[Tim Hunt]]<br />(* 1943) |{{GBR}} |[[Datei:Tim Hunt at UCSF 05 2009 (4).jpg|90px|Tim Hunt]] |- |[[Paul Nurse]]<br />(* 1949) |{{GBR}} |[[Datei:Plos nurse.jpg|90px|Paul Nurse]] |- valign="top" |rowspan="3"|2002 |[[Sydney Brenner]]<br />(1927–2019) |{{GBR}} (uf d Wält chuu in dr [[Datei:Flag of South Africa (1928-1994).svg|20px]] Südafrikanische Union) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr genetische Regulierig vu dr Organentwicklig un em programmierte Zällstärbe“ |[[Datei:EMLederberg GStent SBrenner JLederberg 1965 wiki.jpg|90px|Sydney Brenner (zweiter von rechts)]] |- |[[H. Robert Horvitz]]<br />(* 1947) |{{USA}} | |- |[[John E. Sulston]]<br />(1942–2018) |{{GBR}} |[[Datei:John_Sulston.jpg|90px|John E. Sulston]] |- valign="top" |rowspan="2"|2003 |[[Paul Christian Lauterbur]]<br />(1929–2007) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige zue dr Abbildig mit Magnetresonanz“ | |- |[[Peter Mansfield]]<br />(1933–2017) |{{GBR}} |[[Datei:Peter Mansfield Leipzig.jpg|90px|Peter Mansfield]] |- valign="top" |rowspan="2"|2004 |[[Richard Axel]]<br />(* 1946) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir d Erforschig vu dr Schmeckrezeptore un dr Organisation vum olfakorische Syschtem]“ |[[Datei:20041201-4 kw7k1186jpg-515h.jpg|90px|Linda B. Buck (ganz links) und Richard Axel (ganz rechts)]] |- |[[Linda B. Buck]]<br />(* 1947) |{{USA}} |[[Datei:LindaBuck cropped 1.jpg|90px|Linda B. Buck]] |- valign="top" |rowspan="2"|2005 |[[Barry Marshall]]<br />(* 1951) |{{AUS}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vum Magebakterium ''Helicobacter pylori'' un däm syyni Bedytig bi Gastritis un Magegschwir“ | |- |[[John Robin Warren]]<br />(1937–2024) |{{AUS}} |[[Datei:Robin Warren.jpg|90px|Robin Warren]] |- valign="top" |rowspan="2"|2006 |[[Andrew Z. Fire]]<br />(* 1959) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vu dr RNA-Interferänz“ |[[Datei:Andrew Fire, Stanford University.jpg|90px|Andrew Z. Fire]] |- |[[Craig Mello]]<br />(* 1960) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="3"|2007 |[[Mario Capecchi]]<br />(* 1937) |{{USA}} (uf d Wält chuu z {{ITA}}) |rowspan="3"|„fir bahnbrächendi Entdeckige im Beryych vu embryonale Stammzälle un dr DNA-Rekombination bi Suger“ |[[Datei:Mario Capecchi UTHSCSA.JPG|90px|Mario Capecchi]] |- |[[Martin Evans]]<br />(* 1941) |{{GBR}} |[[Datei:Martin Evans Nobel Prize.jpg|90px|Martin Evans]] |- |[[Oliver Smithies]]<br />(1925–2017) |{{USA}} (uf d Wält chuu z {{GBR}}) |[[Datei:20071126-7_d-0653-515h.jpg|90px|Oliver Smithies (zweete vu links)]] |- valign="top" |rowspan="3"|2008 |[[Harald zur Hausen]]<br />(1936–2023) |{{DEU}} |„fir syyni Entdeckig vu dr Uuslesig vu Gebärmueterhalschräbs dur humani Papillomvire“ |[[Datei:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|90px|Harald zur Hausen]] |- valign="top" |[[Françoise Barré-Sinoussi]]<br />(* 1947) |{{FRA}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vum HI-Virus“ |[[Datei:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|90px|Françoise Barré-Sinoussi]] |- |[[Luc Montagnier]]<br />(1932–2022) |{{FRA}} |[[Datei:Luc Montagnier-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|90px|Luc Montagnier]] |- valign="top" |rowspan="3"|2009 |[[Elizabeth Blackburn]]<br />(* 1948) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Hobart, Tasmanie, {{AUS}})<ref>Blackburn wird in dr offiziälle Lischte vu dr Nobelstiftig al US-Amerikaneri gfiert, het aber au di australisch Staatsburgerschaft.</ref> |rowspan="3"|fir d Entdeckig, „wie Chromosome dur Telomer un s Enzym Telomerase gschitzt wäre“ |[[Datei:Elizabeth Blackburn 2009-03.JPG|90px|Elizabeth Blackburn]] |- |[[Carol W. Greider]]<br />(* 1961) |{{USA}} |[[Datei:Carol Greider 2009-01.JPG|90px|Carol Greider]] |- |[[Jack Szostak]]<br />(* 1952) |{{USA}} (uf d Wält chuu z London, {{GBR}}) |[[Datei:Nobel Prize 2009-Press Conference Physiology or Medicine-16.jpg|90px|Jack Szostak]] |- valign="top" |rowspan="2"|2010 |[[Robert Edwards (Physiologe)|Robert Edwards]]<br />(1925–2013) |{{GBR}} |„fir syy Entwicklig vu dr In-vitro-Fertilisation“ | |- valign="top" |} == 2011–2020 == {|class="wikitable" cellpadding="5" width="100%" ! style="background:#ffeeaa" width="5%" |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name="Land" /> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="3"|2011 |[[Bruce Beutler]]<br />(* 1957) |{{USA}} |rowspan="2"|Fir ihri Entdeckige iber d Aktivierig vu dr aageborene Immunitet. |[[Datei:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7512.jpg|100px|Bruce Beutler]] |- valign="top" |[[Jules Hoffmann]]<br />(* 1941) |{{FRA}} (uf d Wält chuu z Echternach, {{LUX}}) |[[Datei:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7529.jpg|100px|Jules Hoffmann]] |- |[[Ralph M. Steinman]]<br />(1943–2011)<ref>Dr Steinman isch churz vor dr Entscheidung vu dr Bryysvergab gstorbe. E posthumi Vergab widerspricht aber dr Statute vu dr Nobelstiftig. Wel s Vergabegremium nit vum Dod gwisst het, het d Nobelstiftig entschide, dass dr Steinman dr Bryys posthum iberchunnt. [http://www.nobelprize.org/press/nobelfoundation/press_releases/2011/steinman.html Ralph Steinman Remains Nobel Laureate] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.nobelprize.org/press/nobelfoundation/press_releases/2011/steinman.html |wayback=20111005085447}} bi nobelprize.org (schwedisch; abgruefen am 3. Oktober 2011)</ref> |{{CAN}} |Fir syni Entdeckig vu dr dendritische Zälle un vu ihre Roll in dr adaptive Immunitet. | |- valign="top" |rowspan="2"|2012 |Sir [[John Gurdon|John B. Gurdon]]<br />(1933–2025) |{{GBR}} |rowspan="2"|fir d Entdeckig, ass zytigi Zälle eso chenne umprogrammiert wäre, ass si pluripotent wäre | |- valign="top" |[[Shin’ya Yamanaka]]<br />(* 1962) |{{JPN}} |- valign="top" |rowspan="3"|2013 |[[James Rothman|James E. Rothmann]]<br />(* 1950) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir d Entdeckig vu Transportprozäss in Zälle“ | |- valign="top" |[[Randy Schekman|Randy W. Schekman]]<br />(* 1948) |{{USA}} |[[Datei:Randy Schekman.jpg|100px|Randy W. Schekman]] |- valign="top" |[[Thomas Südhof|Thomas C. Südhof]]<br />(* 1955) |{{GER}} | |- valign="top" |rowspan="3"|2014 |[[John O’Keefe (Neurowissenschaftler)|John O’Keefe]]<br />(* 1939) |{{USA}}/{{GBR}} |rowspan="3"|„fir Entdeckigen vu Zälle, wu ne Positionierigssischtem im Hirni bilde“ | |- valign="top" |[[May-Britt Moser]]<br />(* 1963) |{{NOR}} |rowspan="2"| |- valign="top" |[[Edvard Moser]]<br />(* 1962) |{{NOR}} |- valign="top" |rowspan="3"|2015 |[[William C. Campbell]]<br />(* 1930) |{{IRL}} |rowspan="2"|„fir ihre Entdeckige zuen ere neiartige Therapy fir vu Fadewirmer verursachten Infektione“ |[[Datei:William_C._Campbell_4983-1-2015.jpg|100px]] |- valign="top" |[[Satoshi Ōmura]]<br />(* 1935) |{{JPN}} |[[Datei:Satoshi_%C5%8Cmura_5086-1-2015.jpg|100px]] |- |[[Tu Youyou]]<br />(* 1930) |{{CHN}} |„fir ihre Entdeckige zuen ere neiartige Therapy fir [[Malaria]]“ |[[Datei:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|100px]] |- style="vertical-align:top" |2016 |[[Yoshinori Ōsumi]]<br />(* 1945) |{{JPN}} |„fir syni Entdeckige vu dr Mechanisme vu dr Autophagi“ |[[Datei:Yoshinori Osumi 201511.jpg|100px|Yoshinori Ōsumi]] |- style="vertical-align:top" |- valign="top" |rowspan="3"|2017 |[[Jeffrey C. Hall]]<br />(* 1945) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihre Entdeckige zue dr molekulare Mechanisme, wu di Circadian Rhythmik kontrelliere“ |[[Datei:Jeffrey C. Hall EM1B8737 (38162359274).jpg|100px|Jeffrey C. Hall]] |- valign="top" |[[Michael Rosbash]]<br />(* 1944) |{{USA}} |[[Datei:Michael Rosbash EM1B8756 (38847326642).jpg|100px|Michael Rosbash]] |- |[[Michael W. Young]]<br />(* 1949) |{{USA}} |[[Datei:Michael W Young.jpg|100px]] |- |rowspan="2"|2018 |[[James P. Allison]]<br />(* 1948) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vun ere Chräbstherapy dur Hämmig vu dr negative Immunregulation“ |[[Datei:James P. Allison (2015).JPG|100px|James P. Allison, 2015]] |- |[[Tasuku Honjo]]<br />(* 1942) |{{JPN}} |[[Datei:Tasuku Honjo 201311.jpg|100px|Tasuku Honjo]] |- |rowspan="3"|2019 |[[William G. Kaelin]]<br />(* 1957) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir d Entdeckig vu molekulare Mechanisme vu dr Suurstoffufnahm vu Zälle“ |[[Datei:William_G._Kaelin_Jr._UNIST_CGI_2019.jpg|100px|William G. Kaelin]] |- |[[Gregg Semenza]]<br />(* 1956) |{{USA}} | |- |[[Peter J. Ratcliffe]]<br />(* 1954) |{{GBR}} |[[Datei:Peter J. Ratcliffe at Centro Cultural de la Ciencia 01 (cropped).png|100px|Peter J. Ratcliffe]] |- |rowspan="3"|{{Anker|idn}}2020 |[[Harvey J. Alter]]<br />(* 1935) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir iri Entdeckig vum Hepatitis-C-Virus“ |[[Datei:Harvey J. Alter.jpeg|100px|Harvey J. Alter]] |- |[[Michael Houghton]]<br />(* 1949) |{{UK}} |[[Datei:Prof Michael Houghton.jpg|100px|Michael Houghton]] |- |[[Charles M. Rice]]<br />(* 1952) |{{USA}} | |- |} == 2021–2030 == {|class="wikitable" cellpadding="5" width="100%" ! style="background:#ffeeaa" width="5%" |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name="Land" /> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="2"|{{Anker|idn}}2021 |[[David Julius]]<br />(* 1955) |{{USA}} | rowspan="2" |„fir ihri Entdeckige vu dr mänschlige Rezäptore fir s Gspire vu Tämperatur un Aalänge“ | [[Datei:Davidjuliuswithsnake.jpg|75px|David Julius]] |- |[[Ardem Patapoutian]]<br />(* 1967) |{{LIB}} /{{USA}} |[[Datei:Ardem Patapoutian by C Michel 67.jpg|100px|Ardem Parapoutian]] |- |2022 |[[Svante Pääbo]]<br />(* 1955) |{{SWE}} | „fir syni Entdeckige iber d Genom vu usgstorbne Hominine un di mänschligi Evolution“ | [[Datei:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|75px|Svante Pääbo]] |- |rowspan="2"|2023 |[[Katalin Karikó]]<br />(* 1955) |{{HUN}} | rowspan="2" |„fir iri Entdeckige zue dr Nukleosidbasemodifikatione, wu d Entwicklig vu wirksame mRNA-Impfstoff gege [[COVID-19]] megli gmacht hän“ | [[Datei:Katalin Kariko light corrected.jpeg|100px|Katalin Karikó]] |- |[[Drew Weissman]]<br />(* 1959) |{{USA}} |[[Datei:Drew Weissman, 2023 Nobel Laureate in Medicine (cropped).jpg|100px|Drew Weissman]] |- |rowspan="2"|2024 |[[Victor Ambros]]<br />(* 1953) |{{USA}} | rowspan="2" |„fir d Entdeckig vu dr microRNA un irer Rolle in dr post-transkriptionale Genregulation“ |[[Datei:Victor Ambros.jpg|100px|Victor Ambros]] |- |[[Gary Ruvkun]]<br />(* 1952) |{{USA}} |[[Datei:Gary Ruvkun, 2024 Nobel Prize Laureate in Medicine 3 (cropped).jpg|100px|Gary Ruvkun]] |- id="2025" |rowspan="3"|2025 |[[Mary E. Brunkow]]<br />(* 1961) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir iri Entdeckig zur periphere Immuntoleranz“ |[[Datei:Mary Brunkow - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|100px|Mary Brunkow]] |- |[[Fred Ramsdell]]<br />(* 1961) |{{USA}} |[[Datei:Fred Ramsdell - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|100px|Fred Ramsdell]] |- |[[Shimon Sakaguchi]]<br />(* 1951) |{{JPN}} |[[Datei:Shimon Sakaguchi cropped 3 Shimon Sakaguchi 201711.jpg|100px|Shimon Sakaguchi]] |- id="2026" |rowspan="3"|2026 |[[Karl Deisseroth]]<br />(* 1971) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir iri Entdeckige zue liechtgstüürete Ionekanääl un zur Optogenetik“ |[[Datei:Karl Deisseroth by Christopher Michel 04.jpg|100px|Karl Deisseroth]] |- |[[Peter Hegemann]]<br />(* 1954) |{{DEU}} |[[Datei:Peter Hegemann.jpg|100px|Peter Hegemann]] |- |[[Georg Nagel]]<br />(* 1953) |{{DEU}} |[[Datei:Prof. Dr. Georg Nagel.png|100px|Georg Nagel]] |} == Verdeilig no Länder == Sin bin ere Person zwei Länder aagee, no zellt des bi beide Länder as halbe Punkt. {|class="wikitable sortable" style="text-align:right;" !align="center" style="background-color:#ABCDEF" |Nation !align="center" style="background-color:#ABCDEF" | Aazahl vu dr Verleihige |- | style="text-align:left;" | {{USA}} || 112{{0|0}} |- | style="text-align:left;" | {{GBR}} || 31,5 |- | style="text-align:left;" | {{DEU}} || 16,5 |- | style="text-align:left;" | {{FRA}} || 11{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{SWE}} || {{0}}9{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{CHE}} || {{0}}6,5 |- | style="text-align:left;" | {{AUS}} || {{0}}6{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{JPN}} || {{0}}6{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{DNK}} || {{0}}5{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{AUT}} || {{0}}5{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{ITA}} || {{0}}4,5 |- | style="text-align:left;" | {{BEL}} || {{0}}4{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{CAN}} || {{0}}3{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{NLD}} || {{0}}2{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{NOR}} || {{0}}2{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{RUS}} || {{0}}2{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{HUN}} || {{0}}1,5 |- | style="text-align:left;" | {{ARG}} || {{0}}1,5 |- | style="text-align:left;" | {{PRT}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{ESP}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{ZAF}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{CHN}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{LIB}} || {{0}}0,5 |- | style="text-align:left;" | {{NZL}} || {{0}}0,5 |} == Fueßnote == <references/> == Weblink == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/ Offizielle Liste der Nobelpreisträger für Physiologie oder Medizin] (englisch) * [http://www.dhm.de/lemo/html/kaiserreich/wissenschaft/nobelpreis/medizin/ Informationen des Deutschen Historischen Museums] {{Navigationsleiste Nobelpreise}} [[Kategorie:Nobelpriis]] [[Kategorie:Nobelpriis für Medizin| ]] [[Kategorie:Lischte|Nobelpreisträger Physiologie]] 4qgfjtsgk4jy8mv3nv4yi19idgrfuei 1089226 1089225 2026-10-05T10:24:00Z Pakeha 455 /* Verdeilig no Länder */ erg 1089226 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Lischt vu dr Nobelbryysdreger fir Fysiologii oder Medizin}} Die Lischte zellt in ere kronologisch Zyylete alli '''Dreger vum [[Nobelpreis für Physiologie oder Medizin|Nobelbryys fir Fysiologii oder Medizin]]''' uf mit dr Begrindig vum Nobelkomitee. ---- __NOTOC__ <center> [[#1901–1910|1901 bis 1910]] • [[#1911–1920|1911 bis 1920]] • [[#1921–1930|1921 bis 1930]] • [[#1931–1940|1931 bis 1940]] • [[#1941–1950|1941 bis 1950]] • [[#1951–1960|1951 bis 1960]] • [[#1961–1970|1961 bis 1970]]<br /> [[#1971–1980|1971 bis 1980]] • [[#1981–1990|1981 bis 1990]] • [[#1991–2000|1991 bis 2000]] • [[#2001–2010|2001 bis 2010]] • [[#2011–2020|2011 bis 2020]] • [[#2021–2030|2021 bis 2030]] </center> ---- == 1901–1910 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%" |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land>Land no dr Aagab uf nobelprize.org. S Land cha vu dr Nationalitet vum Uuszeichnete abwyyche.</ref> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1901 |[[Emil von Behring]]<br />(1854–1917) |{{DEU-1867}} |„fir syyni Arbete iber Serumtherapii un bsundersch fir d Aawändig dervu gege Difterii, wun er dr Wisseschaft neji Wäg dermit erschlosse het un em Dokter e erfolgryychi Waffe gege Chraket un Dodd gee het“ |[[Datei:EmilVonBehring.jpg|90px|Emil von Behring]] |- valign="top" |1902 |[[Ronald Ross]]<br />(1857–1932) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Almora,{{IND}}) |„fir syyni Arbete iber Malaria, wun er derdur noogwise het, wie d Chranket in dr Organismus chunnt, un dodermit dr Grundstei gleit het fir e erfolgryychi Erforschig vu däre Chranket un ihri Bhandligsmethode“ |[[Datei:Ronald Ross.jpg|90px|Ronald Ross]] |- valign="top" |1903 |[[Niels Ryberg Finsen]]<br />(1860–1904) |{{DNK}} (uf d Wält chuu z Tórshavn) |„in Anerchännig vu syym Byydrag zue dr Bhandlig vu Chrankete, bsundersch vu Lupus vulgaris, mit konzentrierte Liechtstrahle, wun ere dr medizinische Wisseschaft e neje Wäg erschlosse het“ |[[Datei:Niels Ryberg Finsen portrait.jpg|90px|Niels Ryberg Finsen]] |- valign="top" |1904 |[[Iwan Petrowitsch Pawlow]]<br />(1849–1936) |{{RUS-1721}} |„in Anerchännig vu syyre Arbe iber d Fysiologii vu dr Verdauig, wu s Wisse iber wichtigi Aschpäkt vu däm Beryych verbesseret un erweiteret het“ |[[Datei:Ivan_Pavlov_nobel.jpg|90px|Iwan Petrowitsch Pawlow]] |- valign="top" |1905 |[[Robert Koch]]<br />(1843–1910) |{{DEU-1867}} |„fir syyni Untersuechige un Entdeckige uf em Biet vu dr Tuberkulose“ |[[Datei:Robert Koch BeW.jpg|90px|Robert Koch]] |- valign="top" |rowspan="2"|1906 |[[Camillo Golgi]]<br />(1843 oder 1844–1926) | {{ITA-1861}} |rowspan="2"|„in Anerchännig vu ihre Arbeite iber d Struktur vum Närvesyschtem“ |[[Datei:Camillo_Golgi_nobel.jpg|90px|Camillo Golgi]] |- |[[Santiago Ramón y Cajal]]<br />(1852–1934) | {{ESP-1785}} |[[Datei:Cajal-Restored.jpg|90px|Santiago Ramón y Cajal]] |- valign="top" |1907 |[[Alphonse Laveran]]<br />(1845–1922) |{{FRA}} |„in Anerchännig vu syyne Arbeite iber d Bedytig vu dr Protozoe as Chranketserreger“ |[[Datei:AlphonseLaveran.jpg|90px|Alphonse Laveran]] |- valign="top" |rowspan="2"|1908 |[[Ilja Iljitsch Metschnikow]]<br />(1845–1916) |{{RUS-1721}} |rowspan="2"|„as Anerchännig vu ihre Arbeite iber d Immunitet“ |[[Datei:Ilya_Mechnikov_nobel.jpg|90px|Ilja Iljitsch Metschnikow]] |- |[[Paul Ehrlich]]<br />(1854–1915) |{{DEU-1867}} | |- valign="top" |1909 |[[Emil Theodor Kocher]]<br />(1841–1917) |{{CHE}} |„fir syyni Arbete iber Fysiologii, Pathologii un Chirurgii vu dr Schilddrise“ |[[Datei:Emil Theodor Kocher.jpg|90px|Emil Theodor Kocher]] |- valign="top" |1910 |[[Albrecht Kossel]]<br />(1853–1927) |{{DEU-1867}} |„in Anerchännig vum Byydrag, wun syyni Arbeite iber Eiwyßstoff und dr Nuklein fir unseri Chänntnis vu dr Chemii vu dr Zälle gleischtet hän“ |[[Datei:Kossel, Albrecht (1853-1927).jpg|90px|Albrecht Kossel]] |} == 1911–1920 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1911 |[[Allvar Gullstrand]]<br />(1862–1930) |{{SWE}} |„fir syyni Arbete iber d Dioptrik vum Aug“ |[[Datei:Allvar Gullstrand 02.jpg|90px|Allvar Gullstrand]] |- valign="top" |1912 |[[Alexis Carrel]]<br />(1873–1944) |{{FRA}} |„as Anerchännig vu syyne Arbete iber d Gfäßnoht un iber Gfäß- un Organtransplantatione“ |[[Datei:Alexis Carrel 02.jpg|90px|Alexis Carrel]] |- valign="top" |1913 |[[Charles Robert Richet]]<br />(1850–1935) |{{FRA}} |„fir syyni Arbete iber Anaphylaxii“ |[[Datei:Charles Robert Richet 5.jpg|90px|Charles Robert Richet]] |- valign="top" |1914 |[[Robert Bárány]]<br />(1876–1936) | {{AUT-HUN}} |„fir syyni Arbete iber Fysiologii un Pathologii vum Vestibularapparat“ |[[Datei:Robert Barany.jpg|90px|Róbert Bárány]] |- valign="top" |1915 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1916 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1917 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1918 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1919 |[[Jules Bordet]]<br />(1870–1961)<br />''(vergee 1920)'' |{{BEL}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr Immunitet“ |[[Datei:Jules Bordet pi.png|90px|Jules Bordet]] |- valign="top" |1920 |[[Schack August Steenberg Krogh]]<br />(1874–1949) |{{DNK}} |„fir d Entdeckig vum kapillarmotorische Regulationsmechanismus“ |[[Datei:August Krogh Bain 32006.jpg|90px|Schack August Steenberg Krogh]] |} == 1921–1930 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1921 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |rowspan="2"|1922 |[[Archibald Vivian Hill]]<br />(1886–1977) |{{GBR}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr Wermierzyygig vu dr Muskle“ |[[Datei:Archibald Vivian Hill.jpg|90px|Archibald Vivian Hill]] |- valign="top" |[[Otto Fritz Meyerhof]]<br />(1884–1951) |{{DEU-1919}} |„fir syyni Entdeckig vum Verhältnis zwische Suurstoffverbruuch un Milchsyyriproduktion im Muskel“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1923 |[[Frederick Banting]]<br />(1891–1941) |[[Datei:Canadian Red Ensign 1957-1965.svg|20px]] Kanada |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vum Insulin“ |[[Datei:Fredrick banting.jpg|90px|Fredrick Banting]] |- |[[John James Richard Macleod]]<br />(1876–1935) |[[Datei:Canadian Red Ensign 1957-1965.svg|20px]] Kanada (uf d Wält chuu z Cluny, {{SCO}}) |[[Datei:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|90px|John James Richard Macleod]] |- valign="top" |1924 |[[Willem Einthoven]]<br />(1860–1927) |{{NLD}} (uf d Wält chuu z Semarang, Java, dodmol Niderländisch-Indie) |„fir syyni Entdeckig vum Mechanismus vum Elektrokardiogramm“ |[[Datei:Willem Einthoven.jpg|90px|Willem Einthoven]] |- valign="top" |1925 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1926 |[[Johannes Fibiger]]<br />(1867–1928)<br />''(vergee 1927)'' |{{DNK}} |„fir syyni Entdeckig vum Spiropterakarzinom“ |[[Datei:J Fibiger.jpg|90px|Johannes Fibiger]] |- valign="top" |1927 |[[Julius Wagner-Jauregg]]<br />(1857–1940) |{{AUT}} |„fir d Entdeckig vu dr therapeutische Bedytig vu dr Malaria-Impfig bi dr Bhandlig vu dr Progressive Paralyse“ |[[Datei:Julius Wagner-Jauregg.jpg|90px|Julius Wagner-Jauregg]] |- valign="top" |1928 |[[Charles Nicolle]]<br />(1866–1936) |{{FRA}} |„fir syyni Arbete iber Fläcktyphus“ |[[Datei:Charles Nicolle at microscope.jpg|90px|Charles Nicolle]] |- valign="top" |rowspan="2"|1929 |[[Christiaan Eijkman]]<br />(1858–1930) |{{NLD}} |„fir syyni Entdeckig vum antineuritische Vitamin“ |[[Datei:Christiaan Eijkman.jpg|90px|Christiaan Eijkman]] |- valign="top" |[[Frederick Gowland Hopkins]]<br />(1861–1947) |{{GBR}} |„fir d Entdeckig vu dr wachstumferdernde Vitamin“ | |- valign="top" |1930 |[[Karl Landsteiner]]<br />(1868–1943) |{{AUT}} |„fir d Entdeckig vu dr Bluetgruppe vum Mänsch“ |[[Datei:LandsteinerWS.jpg|90px|Karl Landsteiner]] |} == 1931–1940 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1931 |[[Otto Heinrich Warburg]]<br />(1883–1970) |{{DEU-1919}} |„fir d Entdeckig vu dr Natur un dr Funktion vum Otmigsfermänt“ |[[Datei:Otto Heinrich Warburg (cropped).jpg|90px|Otto Heinrich Warburg]] |- valign="top" |rowspan="2"|1932 |[[Charles Scott Sherrington]]<br />(1857–1952) |{{GBR}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige uf em Biet vu dr Funktione vu dr [[Nervenzelle|Neurone]]“ |[[Datei:Roy Sherrington 1893 01.jpg|90px|Charles Smart Roy und Charles Scott Sherrington (rechts)]] |- |[[Edgar Adrian, 1. Baron Adrian|Edgar Douglas Adrian]]<br />(1889–1977) |{{GBR}} | |- valign="top" |1933 |[[Thomas Hunt Morgan]]<br />(1866–1945) | {{USA 48 Stars}} |„fir syyni Entdeckige iber d Bedytig vu dr Chromosome as Dreger vu dr Vererbig“ |[[Datei:Thomas Hunt Morgan.jpg|90px|Thomas Hunt Morgan]] |- valign="top" |rowspan="3"|1934 |[[George Hoyt Whipple]]<br />(1878–1976) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="3"|„fir ihri Läberetherapii gege Anämii“ | |- |[[George Richards Minot]]<br />(1885–1950) | {{USA 48 Stars}} | |- |[[William Parry Murphy]]<br />(1892–1987) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |1935 |[[Hans Spemann]]<br />(1869–1941) | {{DEU-1933}} |„fir d Entdeckig vum Organisator-Effäkt im embryonale Entwickligsstadium“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1936 |[[Henry Hallett Dale]]<br />(1875–1968) |{{GBR}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige bi dr chemische Iberdragig vu dr Närveimpuls“ (Dalesches Prinzip) | |- |[[Otto Loewi]]<br />(1873–1961) |{{AUT}} (uf d Wält chuu z Frankfurt am Main, {{DEU-1867}}) | |- valign="top" |1937 |[[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]]<br />(1893–1986) |{{HUN}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr biologische Verbrännigsprozäss, bsundersch in Beziehig uf s Vitamin C un d Katalyse vu dr Fumarsyyri“ |[[Datei:Albert Szent-Györgyi.jpg|90px|Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] |- valign="top" |1938 |[[Corneille Heymans]]<br />(1892–1968)<br />''(vergee 1939)'' |{{BEL}} |„fir d Entdeckig vu dr Roll vum Sinus- un Aortemechanismus bi dr Otemregulierig“ | |- valign="top" |1939 |[[Gerhard Domagk]]<br />(1895–1964) | {{DEU-1933}} |„fir d Entdeckig vu dr antibakteriälle Wirkig vum Prontosil“ | |- valign="top" |1940 |''nit vergee'' | | | |} == 1941–1950 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1941 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |1942 |''nit vergee'' | | | |- valign="top" |rowspan="2"|1943 |[[Henrik Dam]]<br />(1895–1976)<br />''(vergee 1944)'' |{{DNK}} |„fir d Entdeckig vum Vitamin K“ | |- valign="top" |[[Edward Adelbert Doisy]]<br />(1893–1986)<br />''(vergee 1944)'' | {{USA 48 Stars}} |„fir syyni Entdeckig vu dr chemische Natur vum Vitamin K“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1944 |[[Joseph Erlanger]]<br />(1874–1965) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber di hochdifferänzierte Funktione vu dr einzelne Närvefasere“ | |- |[[Herbert Spencer Gasser]]<br />(1888–1963) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1945 |[[Alexander Fleming]]<br />(1881–1955) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Lochfield, {{SCO}}) |rowspan="3"|„fir d Entdeckig vum Penizillin un syyre Heilwirkig bi verschidene Infektionschrankete“ |[[Datei:Alexander-fleming.jpg|90px|Alexander Fleming]] |- |[[Ernst Boris Chain]]<br />(1906–1979) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Berlin, {{DEU-1867}}) | |- |[[Howard Walter Florey|Howard W. Florey]]<br />(1898–1968) |{{AUS}} | |- valign="top" |1946 |[[Hermann Joseph Muller]]<br />(1890–1967) | {{USA 48 Stars}} |„fir d Entdeckig, ass Mutatione mit Hilf vu Röntgestrahle firigruefe chenne wäre“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1947 |[[Carl Ferdinand Cori]]<br />(1896–1984) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Prag, damals {{AUT-HUN}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig des Verlaufs des katalytischen [[Glykogen]]-Stoffwechsels“ |[[Datei:Carl Ferdinand Cori.jpg|90px|Carl Ferdinand Cori]] |- |[[Gerty Cori]]<br />(1896–1957) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Prag, dodmol {{AUT-HUN}}) |[[Datei:Gerty Theresa Cori.jpg|90px|Gerty Theresa Cori]] |- valign="top" |[[Bernardo Alberto Houssay]]<br />(1887–1971) |{{ARG}} |„fir syyni Entdeckig vu dr Bedytig vu dr Hormon vum Hypophysevorderlappe fir dr Zuckerstoffwächsel“ |[[Datei:Bernado Houssay.JPG|90px|Bernardo Alberto Houssay]] |- valign="top" |1948 |[[Paul Hermann Müller]]<br />(1899–1965) |{{CHE}} |„fir d Entdeckig vu dr starke Wirkig vu DDT as Kontaktgift gege verschideni Arthropode“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1949 |[[Walter Rudolf Hess]]<br />(1881–1973) |{{CHE}} |„fir d Entdeckig vu dr funktionale Organisation vum Zwischehirni fir d Koordination vu dr Detigkeit vu innere Organ“ |[[Datei:Walter Hess.jpg|90px|Walter Rudolf Hess]] |- valign="top" |[[António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz|Egas Moniz]]<br />(1874–1955) |{{PRT}} |„fir d Entdeckig vum therapeutische Wärt vu dr präfrontale Leukotomii bi gwisse Psychose“ |[[Datei:Moniz.jpg|90px|Egas Moniz]] |- valign="top" |rowspan="3"|1950 |[[Edward Calvin Kendall]]<br />(1886–1972) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige bi dr Hormon vu dr Näbeniererinde, vu ihre Struktur un ihre biologische Wirkige“ | |- |[[Tadeus Reichstein]]<br />(1897–1996) |{{CHE}} (uf d Wält chuu z Włocławek, {{POL}}) |[[Datei:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 00222.jpg|90px|Tadeusz Reichstein]] |- |[[Philip Showalter Hench]]<br />(1896–1965) | {{USA 48 Stars}} |} == 1951–1960 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1951 |[[Max Theiler]]<br />(1899–1972) | {{RSA-1928}} |„fir d Erforschig vum Gelfieber un syyre Bechämpfig“ | |- valign="top" |1952 |[[Selman Abraham Waksman]]<br />(1888–1973) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Nowa Pryluka, Ukraine, {{RUS}}) |„fir d Entdeckig vum Streptomycin, em erschte Antibiotikum gege d Tuberkulose“ |[[Datei:Selman Waksman NYWTS.jpg|90px|Selman Waksman]] |- valign="top" |rowspan="2"|1953 |[[Hans Adolf Krebs]]<br />(1900–1981) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Hildesheim, {{DEU-1867}}) |„fir syyni Entdeckig vum Zitronesyyrizyklus“ | |- valign="top" |[[Fritz Albert Lipmann]]<br />(1899–1986) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Königsberg, dodmol {{DEU-1867}}) |„fir syyni Entdeckig vum Coenzym A un däm syyni Bedytig fir dr Zwischestoffwächsel“ |[[Datei:Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg|90px|Fritz Albert Lipmann]] |- valign="top" |rowspan="3"|1954 |[[John Franklin Enders]]<br />(1897–1985) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckig vu dr Fähigkeit vum Poliovirus, in Kulture vu verschidene Gwäbstype z wachse“ |[[Datei:Enders2.jpg|90px|John Franklin Enders]] |- |[[Thomas Huckle Weller]]<br />(1915–2008) | {{USA 48 Stars}} | |- |[[Frederick Chapman Robbins]]<br />(1916–2003) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |1955 |[[Hugo Theorell]]<br />(1903–1982) |{{SWE}} |„fir syyni Entdeckige iber Natur un Wirkigswyys vu dr Oxydationsenzym“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1956 |[[André Frédéric Cournand]]<br />(1895–1988) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Paris, {{FRA}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Härzkatheterisierig un zue dr pathologische Veränderige Chreislaufsyschtem“ | |- |[[Werner Forßmann]]<br />(1904–1979) |{{DEU}} |[[Datei:Werner Forßmann 1959.jpg|90px|Werner Forßmann (rächts)]] |- |[[Dickinson Woodruff Richards]]<br />(1895–1973) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |1957 |[[Daniel Bovet]]<br />(1907–1992) |{{ITA}} (uf d Wält chuu z Neuchâtel, {{CHE}}) |„fir syyni Entdeckige iber synthetischi Verbindige, wu gwissi Subschtanze im Lyyb leen wirksam wäre un bsundersch däre ihri Wirkig uf s Gfäßsyschtem un Skelettmuskulatur“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1958 |[[George Wells Beadle]]<br />(1903–1989) | {{USA 48 Stars}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig, ass d Gen wirksam wäre, indäm si bstimmti chemischi Vorgäng reguliere“ | |- |[[Edward Lawrie Tatum]]<br />(1909–1975) | {{USA 48 Stars}} | |- valign="top" |[[Joshua Lederberg]]<br />(1925–2008) | {{USA 48 Stars}} |„fir syyni Entdeckige iber genetischi Nejkombinatione un Organisation vum genetische Matrial bi Bakterie“ |[[Datei:Joshua Lederberg crop.jpg|90px|Joshua Lederberg]] |- valign="top" |rowspan="2"|1959 |[[Severo Ochoa]]<br />(1905–1993) | {{USA 48 Stars}} (uf d Wält chuu z Luarca, {{ESP}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vum Mechanismus in dr biologische Synthese vu dr Ribonukleinsyyri un dr Desoxyribonukleinsyyri“ |[[Datei:Severo Ochoa - Universidad Complutense de Madrid.jpg|90px|Severo Ochoa]] |- |[[Arthur Kornberg]]<br />(1918–2007) | {{USA 48 Stars}} |[[Datei:Arthur Kornberg (30828410210).jpg|90px|Arthur Kornberg]] |- valign="top" |rowspan="2"|1960 |[[Frank Macfarlane Burnet]]<br />(1899–1985) |{{AUS}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vu dr erworbene immunologische Toleranz“ |[[Datei:Close up of Burnet in 1945.JPG|90px|Frank Macfarlane Burnet]] |- |[[Peter Brian Medawar]]<br />(1915–1987) |{{GBR}} |[[Datei:Peter Brian Medawar.jpg|90px|Peter Brian Medawar]] |} == 1961–1970 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1961 |[[Georg von Békésy]]<br />(1899–1972) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Budapest, {{AUT-HUN}}) |„fir syyni Entdeckige im physikalische Mechanismus vu dr Erregige im Schnäck vum Ohr“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1962 |[[Francis Crick]]<br />(1916–2004) |{{GBR}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige iber d Molekularstruktur vu dr Nukleinsyyrine und ihri Bedytig fir d Informationsiberdragig in läbiger Subschtanz“ |[[Datei:Francis Crick.png|90px|Francis Crick]] |- |[[James Watson]]<br />(1928–2025) |{{USA}} |[[Datei:James Watson.jpg|90px|James Watson]] |- |[[Maurice Wilkins]]<br />(1916–2004) |{{GBR}} / {{NZL}} (uf d Wält chuu z Pongaroa, {{NZL}}) |[[Datei:Maurice H F Wilkins.jpg|90px|Maurice Wilkins]] |- valign="top" |rowspan="3"|1963 |[[John Carew Eccles]]<br />(1903–1997) |{{AUS}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige iber d Ione-Mechanismus, wu sich abspilt bi dr Erregig un dr Hämmig in dr periphere un zentrale Beryych vu dr Närvezällemembran“ |[[Datei:Eccles and Hoschl.jpg|90px|John Carew Eccles (rechts)]] |- |[[Alan Lloyd Hodgkin]]<br />(1914–1998) |{{GBR}} | |- |[[Andrew Fielding Huxley]]<br />(1917–2012) |{{GBR}} |[[Datei:Andrew huxley trinity.png|90px|Andrew Fielding Huxley]] |- valign="top" |rowspan="2"|1964 |[[Konrad Bloch]]<br />(1912–2000) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Neisse, {{DEU-1867}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber dr Mechanismus un d Regulation vum Stoffwächsel vu Choleschterin un Fättsyrine“ |[[Datei:Konrad Bloch.JPG|90px|Konrad Bloch]] |- |[[Feodor Lynen]]<br />(1911–1979) |{{DEU}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1965 |[[François Jacob]]<br />(1920–2013) |{{FRA}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige uf em Biet vu dr genetische Kontrolle vu dr Synthese vu Enzym un Vire“ | |- |[[André Lwoff]]<br />(1902–1994) |{{FRA}} | |- |[[Jacques Monod (Biologe)|Jacques Monod]]<br />(1910–1976) |{{FRA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1966 |[[Francis Peyton Rous]]<br />(1879–1970) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige uf em Biet vu dr Vire, wu Tumor erzyyge“ | |- valign="top" |[[Charles Brenton Huggins]]<br />(1901–1997) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige zue dr Hormonbhandlig vu Proschtatachräbs“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1967 |[[Ragnar Granit]]<br />(1900–1991) |{{SWE}} (uf d Wält chuu z Helsinki, {{FIN}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckig uf em Biet vu dr primäre fysiologische un chemische Sähvorgäng im Aug“ | |- |[[Haldan Keffer Hartline]]<br />(1903–1983) |{{USA}} | |- |[[George Wald]]<br />(1906–1997) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1968 |[[Robert W. Holley]]<br />(1922–1993) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Interpretation vum genetische Code un däm syyni Funktion bi Protein-Synthese“ |[[Datei:Robert Holley.jpg|90px|Robert W. Holley]] |- |[[Har Gobind Khorana]]<br />(1922–2011) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Raipur, {{IND}}) | |- |[[Marshall Warren Nirenberg]]<br />(1927–2010) |{{USA}} |[[Datei:Marshall Nirenberg.jpg|90px|Marshall Warren Nirenberg]] |- valign="top" |rowspan="3"|1969 |[[Max Delbrück (Biophysiker)|Max Delbrück]]<br />(1906–1981) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Berlin, {{DEU-1867}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige vum Vermehrigsmechanismus un dr genetische Struktur vu Vire“ |[[Datei:Maxdelbrück.jpg|90px|Max Delbrück]] |- |[[Alfred Day Hershey]]<br />(1908–1997) |{{USA}} | |- |[[Salvador Edward Luria]]<br />(1912–1991) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Turin, {{ITA}}) |[[Datei:Salvador E. Luria ca.1969.jpg|90px|Salvador E. Luria]] |- valign="top" |rowspan="3"|1970 |[[Bernard Katz]]<br />(1911–2003) |{{GBR}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige vu dr Signalsubschtanze in dr Kontaktorgan vu dr Närvezälle un dr Mechanisme fir ihri Lagerig, Frejsetzig un Inaktivierig“ | |- |[[Ulf von Euler]]<br />(1905–1983) |{{SWE}} | |- |[[Julius Axelrod]]<br />(1912–2004) |{{USA}} |[[Datei:Axelrod.jpg|90px|Julius Axelrod]] |} == 1971–1980 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |1971 |[[Earl Wilbur Sutherland]]<br />(1915–1974) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige iber d Wirkigsmechanisme vu Hormon“ | |- valign="top" |rowspan="2"|1972 |[[Gerald M. Edelman]]<br />(1929–2014) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige zue dr chemische Struktur vu dr Antikörper“ | |- |[[Rodney R. Porter]]<br />(1917–1985) |{{GBR}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1973 |[[Karl von Frisch]]<br />(1886–1982) |{{DEU}} (uf d Wält chuu z Wien, {{AUT-HUN}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Organisation un Uuslesig vu individuälle un soziale Verhaltensmuschter“ | |- |[[Konrad Lorenz]]<br />(1903–1989) |{{AUT}} |[[Datei:Konrad Lorenz.JPG|90px|Konrad Lorenz]] |- |[[Nikolaas Tinbergen]]<br />(1907–1988) |{{GBR}} (uf d Wält chuu z Den Haag, {{NLD}}) |[[Datei:Lorenz and Tinbergen1.jpg|90px|Nikolaas Tinbergen und Konrad Lorenz]] |- valign="top" |rowspan="3"|1974 |[[Albert Claude]]<br />(1899–1983) |{{BEL}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr strukturälle un funktionälle Organisation vu dr Zälle“ | |- |[[Christian de Duve]]<br />(1917–2013) |{{BEL}} | |- |[[George Emil Palade]]<br />(1912–2008) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Iaşi, {{ROU}}) | |- valign="top" |rowspan="3"|1975 |[[David Baltimore]]<br />(1938–2025) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige uf em Biet vu dr Wächselwirkige zwische Tumorvire un em genetische Matrial vu dr Zälle“ |[[Datei:DavidBaltimore2008.JPG|90px|David Baltimore]] |- |[[Renato Dulbecco]]<br />(1914–2012) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Catanzaro, {{ITA}}) | |- |[[Howard M. Temin]]<br />(1934–1994) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1976 |[[Baruch Samuel Blumberg]]<br />(1925–2011) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige vu neje Mechanisme bi dr Entstehig un Verbreitig vu Infektionschrankete“ | |- |[[Daniel Carleton Gajdusek]]<br />(1923-2008) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1977 |[[Roger Charles Louis Guillemin]]<br />(1924–2024) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Dijon, {{FRA}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber d Produktion vu Peptidhormon im Hirni“ |- |[[Andrew Victor Schally]]<br />(1926–2024) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Wilno, {{POL}}) |[[Datei:Schally portrait.jpg|90px|Andrew Victor Schally]] |- valign="top" |[[Rosalyn Sussman Yalow]]<br />(1921–2011) |{{USA}} |„fir d Entwicklig vu radioimmunologische Methode vu dr Bstimmig vu Peptidhormon“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1978 |[[Werner Arber]]<br />(* 1929) |{{CHE}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckig vu dr Restriktionsenzym un dr Aawändig vu däne Enzym in dr Molekulargenetik“ |[[Datei:Werner Arber 2008.jpg|90px|Werner Arber]] |- |[[Daniel Nathans]]<br />(1928–1999) |{{USA}} | |- |[[Hamilton Othanel Smith]]<br />(1931–2025) |{{USA}} |[[Datei:Hamilton Smith.jpg|90px|Hamilton Othanel Smith]] |- valign="top" |rowspan="2"|1979 |[[Allan McLeod Cormack]]<br />(1924–1998) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Johannesburg, {{ZAF}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entwicklig vu dr Computertomographii“ | |- |[[Godfrey Hounsfield]]<br />(1919–2004) |{{GBR}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1980 |[[Baruj Benacerraf]]<br />(1920–2011) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Caracas, {{VEN}}) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige vu genetisch bstimmte zellulärer Oberflechestrukture, wu immunologischi Reaktione dervu gstyyrt wäre“ | |- |[[Jean Dausset]]<br />(1916–2009) |{{FRA}} | |- |[[George Davis Snell]]<br />(1903–1996) |{{USA}} | |} == 1981–1990 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="3"|1981 |[[Roger Sperry]]<br />(1913–1994) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckige iber di funktionäll Spezialisierig vu dr Hirnihemisphäre“ | |- valign="top" |[[David H. Hubel]]<br />(1926–2013) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Windsor, [[Ontario]], {{CAN}}) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige iber Informationsbearbeitig im Säh-Wohrnämigssyschtem“ | |- |[[Torsten N. Wiesel]]<br />(* 1924) |{{SWE}} | |- valign="top" |rowspan="3"|1982 |[[Sune Bergström]]<br />(1916–2004) |{{SWE}} |rowspan="3"|„fir ihri bahnbrächende Arbete iber Prostaglandin un noo verwandte biologisch aktive Subschtanze“ |[[Datei:Sune Bergström.jpg|90px|Sune Bergström]] |- |[[Bengt Ingemar Samuelsson]]<br />(1934–2024) |{{SWE}} | |- |[[John Robert Vane]]<br />(1927–2004) |{{GBR}} | |- valign="top" |1983 |[[Barbara McClintock]]<br />(1902–1992) |{{USA}} |„fir ihri Entdeckig vu beweglige Strukture in dr Erbmasse“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1984 |[[Niels Kaj Jerne]]<br />(1911–1994) |{{DNK}} |rowspan="3"|„fir Theorie iber dr spezifische Ufböu un d Styyrig vum Immunsyschtem un fir d Entdeckig vum Prinzip vu dr Produktion vu monoklonale Antikörper“ | |- |[[Georges J. F. Köhler]]<br />(1946–1995) |{{DEU}} | |- |[[César Milstein]]<br />(1927–2002) |{{ARG}} / {{GBR}} (uf d Wält chuu z Bahía Blanca, {{ARG}}) | |- valign="top" |rowspan="2"|1985 |[[Michael Stuart Brown]]<br />(* 1941) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig zue dr Bstimmig vum Cholesterinumsatz“ |[[Datei:Mike Brown 2003.jpg|90px|Michael Stuart Brown]] |- |[[Joseph Leonard Goldstein]]<br />(* 1940) |{{USA}} |[[Datei:Joe Goldstein.JPG|90px|Joseph Leonard Goldstein]] |- valign="top" |rowspan="2"|1986 |[[Stanley Cohen]]<br />(1922–2020) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vum Närvewachstumsfaktor“ |[[Datei:Stanley Cohen Nobel.webp|90px|Stanley Cohen]] |- |[[Rita Levi-Montalcini]]<br />(1909–2012) |{{ITA}} / {{USA}} (uf d Wält chuu z Turin, {{ITA}}) |[[Datei:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|90px|Rita Levi-Montalcini]] |- valign="top" |1987 |[[Tonegawa Susumu]]<br />(* 1939) |{{JPN}} |„fir syyni Entdeckig vu dr genetische Grundlag fir s Entstoh vum Variationsryychtum vu dr Antikörper“ | |- valign="top" |rowspan="3"|1988 |[[James Whyte Black]]<br />(1924–2010) |{{GBR}} |rowspan="3"|„fir ihri wägwyysende Entdeckige vu wichtige biochemische Prinzipie vu dr Arzneimitteltherapii“ | |- |[[Gertrude Belle Elion]]<br />(1918–1999) |{{USA}} |[[Datei:Nci-vol-8236-300 Gertrude Elion.jpg|90px|Gertrude Belle Elion]] |- |[[George Herbert Hitchings]]<br />(1905–1998) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1989 |[[John Michael Bishop]]<br />(1936–2026) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vum zellulare Ursprung vu dr sog. Retrovire, wu potentiäll Chräbs erzyyge“ |[[Datei:Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg|90px|John Michael Bishop]] |- |[[Harold Elliot Varmus]]<br />(* 1939) |{{USA}} |[[Datei:HEVarmus.jpg|90px|Harold Elliot Varmus]] |- valign="top" |rowspan="2"|1990 |[[Joseph Edward Murray]]<br />(1919–2012) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Yyfierig vu dr Method vu dr Iberdragig vu Gwäb un Organ as klinischi Bhandligspraxis in d Humanmedizin“ | |- |[[Edward Donnall Thomas]]<br />(1920–2012) |{{USA}} | |} == 1991–2000 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="2"|1991 |[[Erwin Neher]]<br />(* 1944) |{{DEU}} |rowspan="2"|„fir ihri Entwicklig vun ere Method zum diräkte Noowyys vu Ionekanäl in Zällmembrane fir d Erforschig vu dr Signaliberdragig in dr Zälle un zwische dr Zälle“ |[[Datei:Erwin neher 2007 lindau.jpg|90px|Erwin Neher]] |- |[[Bert Sakmann]]<br />(* 1942) |{{DEU}} |[[Datei:Sakmann.jpg|90px|Bert Sakmann]] |- valign="top" |rowspan="2"|1992 |[[Edmond Henri Fischer]]<br />(1920–2021) |{{USA}} / {{CHE}} (uf d Wält chuu z Shanghai, [[China]]) |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vu dr Mechanisme, wu d Stoffwächselvorgäng in Organisme styyre“ | |- |[[Edwin Gerhard Krebs]]<br />(1918–2009) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="2"|1993 |[[Richard John Roberts]]<br />(* 1943) |{{GBR}} |rowspan="2"|„fir ihri Identifizierig vum diskontinuierlige Ufböu vu e Deil Erbaalage vu Zällorganisme“ |[[Datei:Roberts, Richard John (1943).jpg|90px|Richard John Roberts]] |- |[[Phillip Allen Sharp]]<br />(* 1944) |{{USA}} |[[Datei:Phillip A Sharp.jpg|90px|Phillip A. Sharp (links)]] |- valign="top" |rowspan="2"|1994 |[[Alfred Goodman Gilman]]<br />(1941–2015) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vu dr Zällkommunikation un im speziälle vu dr Entdeckig vu dr G-Protein“ | |- |[[Martin Rodbell]]<br />(1925–1998) |{{USA}} |[[Datei:Rodbell, Martin (1925-1998).jpg|90px|Martin Rodbell]] |- valign="top" |rowspan="3"|1995 |[[Edward B. Lewis]]<br />(1918–2004) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri grundlegende Erchänntnis iber di genetisch Kontrolle vu dr frieje Embryoentwicklig“ | |- |[[Christiane Nüsslein-Volhard]]<br />(* 1942) |{{DEU}} |[[Datei:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372.jpg|90px|Christiane Nüsslein-Volhard]] |- |[[Eric F. Wieschaus]]<br />(* 1947) |{{USA}} |[[Datei:Eric F. Wieschaus.jpg|90px|Eric F. Wieschaus]] |- valign="top" |rowspan="2"|1996 |[[Peter Doherty]]<br />(* 1940) |{{AUS}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig, wie s Immunsyschtem virusinfizierti Zälle uusmacht“ | |- |[[Rolf Zinkernagel]]<br />(* 1944) |{{CHE}} |[[Datei:Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg|90px|Rolf Zinkernagel]] |- valign="top" |1997 |[[Stanley Prusiner]]<br />(* 1942) |{{USA}} |„fir syyni Entdeckig vu dr Prione, eme neje biologische Prinzip vu dr Infektion“ |[[Datei:Prusiner 1.JPG|90px|Stanley Prusiner]] |- valign="top" |rowspan="3"|1998 |[[Robert Francis Furchgott]]<br />(1916–2009) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Arbete iber d Roll vu Stickstoffmonoxid as Botestoff im Härz-Chreislaufsyschtem“ |[[Datei:Drfurchgott.jpg|90px|Robert F. Furchgott]] |- |[[Louis J. Ignarro]]<br />(* 1941) |{{USA}} |[[Datei:Louis J. Ignarro portrait.jpg|90px|Louis J. Ignarro]] |- |[[Ferid Murad]]<br />(1936–2023) |{{USA}} |[[Datei:Ferid Murad.jpg|90px|Ferid Murad]] |- valign="top" |1999 |[[Günter Blobel]]<br />(1936–2018) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Waltersdorf, Schlesie, {{DEU-1933}}) |„fir d Entdeckig vu in Protein yyböute Signal, wu ihre Transport un d Lokalisierig in dr Zälle styyre“ |[[Datei:Gunter Blobel 2008 1.JPG|90px|Günter Blobel]] |- valign="top" |rowspan="3"|2000 |[[Arvid Carlsson]]<br />(1923–2018) |{{SWE}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Signaliberdragig im Närvesyschtem“ | |- |[[Paul Greengard]]<br />(1925–2019) |{{USA}} |[[Datei:Paul Greengard.jpg|90px|Paul Greengard]] |- |[[Eric Kandel]]<br />(* 1929) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Wien, {{AUT}}) |[[Datei:Eric Kandel by aquaris3.jpg|90px|Eric Kandel]] |} == 2001–2010 == {|class="wikitable" cellpadding="5" ! style="background:#ffeeaa" width="5%“ |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name=Land/> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="3"|2001 |[[Leland H. Hartwell]]<br />(* 1939) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr Kontrolle vum Zällzyklus“ | |- |[[Tim Hunt]]<br />(* 1943) |{{GBR}} |[[Datei:Tim Hunt at UCSF 05 2009 (4).jpg|90px|Tim Hunt]] |- |[[Paul Nurse]]<br />(* 1949) |{{GBR}} |[[Datei:Plos nurse.jpg|90px|Paul Nurse]] |- valign="top" |rowspan="3"|2002 |[[Sydney Brenner]]<br />(1927–2019) |{{GBR}} (uf d Wält chuu in dr [[Datei:Flag of South Africa (1928-1994).svg|20px]] Südafrikanische Union) |rowspan="3"|„fir ihri Entdeckige zue dr genetische Regulierig vu dr Organentwicklig un em programmierte Zällstärbe“ |[[Datei:EMLederberg GStent SBrenner JLederberg 1965 wiki.jpg|90px|Sydney Brenner (zweiter von rechts)]] |- |[[H. Robert Horvitz]]<br />(* 1947) |{{USA}} | |- |[[John E. Sulston]]<br />(1942–2018) |{{GBR}} |[[Datei:John_Sulston.jpg|90px|John E. Sulston]] |- valign="top" |rowspan="2"|2003 |[[Paul Christian Lauterbur]]<br />(1929–2007) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckige zue dr Abbildig mit Magnetresonanz“ | |- |[[Peter Mansfield]]<br />(1933–2017) |{{GBR}} |[[Datei:Peter Mansfield Leipzig.jpg|90px|Peter Mansfield]] |- valign="top" |rowspan="2"|2004 |[[Richard Axel]]<br />(* 1946) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir d Erforschig vu dr Schmeckrezeptore un dr Organisation vum olfakorische Syschtem]“ |[[Datei:20041201-4 kw7k1186jpg-515h.jpg|90px|Linda B. Buck (ganz links) und Richard Axel (ganz rechts)]] |- |[[Linda B. Buck]]<br />(* 1947) |{{USA}} |[[Datei:LindaBuck cropped 1.jpg|90px|Linda B. Buck]] |- valign="top" |rowspan="2"|2005 |[[Barry Marshall]]<br />(* 1951) |{{AUS}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vum Magebakterium ''Helicobacter pylori'' un däm syyni Bedytig bi Gastritis un Magegschwir“ | |- |[[John Robin Warren]]<br />(1937–2024) |{{AUS}} |[[Datei:Robin Warren.jpg|90px|Robin Warren]] |- valign="top" |rowspan="2"|2006 |[[Andrew Z. Fire]]<br />(* 1959) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir ihri Entdeckig vu dr RNA-Interferänz“ |[[Datei:Andrew Fire, Stanford University.jpg|90px|Andrew Z. Fire]] |- |[[Craig Mello]]<br />(* 1960) |{{USA}} | |- valign="top" |rowspan="3"|2007 |[[Mario Capecchi]]<br />(* 1937) |{{USA}} (uf d Wält chuu z {{ITA}}) |rowspan="3"|„fir bahnbrächendi Entdeckige im Beryych vu embryonale Stammzälle un dr DNA-Rekombination bi Suger“ |[[Datei:Mario Capecchi UTHSCSA.JPG|90px|Mario Capecchi]] |- |[[Martin Evans]]<br />(* 1941) |{{GBR}} |[[Datei:Martin Evans Nobel Prize.jpg|90px|Martin Evans]] |- |[[Oliver Smithies]]<br />(1925–2017) |{{USA}} (uf d Wält chuu z {{GBR}}) |[[Datei:20071126-7_d-0653-515h.jpg|90px|Oliver Smithies (zweete vu links)]] |- valign="top" |rowspan="3"|2008 |[[Harald zur Hausen]]<br />(1936–2023) |{{DEU}} |„fir syyni Entdeckig vu dr Uuslesig vu Gebärmueterhalschräbs dur humani Papillomvire“ |[[Datei:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|90px|Harald zur Hausen]] |- valign="top" |[[Françoise Barré-Sinoussi]]<br />(* 1947) |{{FRA}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vum HI-Virus“ |[[Datei:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|90px|Françoise Barré-Sinoussi]] |- |[[Luc Montagnier]]<br />(1932–2022) |{{FRA}} |[[Datei:Luc Montagnier-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|90px|Luc Montagnier]] |- valign="top" |rowspan="3"|2009 |[[Elizabeth Blackburn]]<br />(* 1948) |{{USA}} (uf d Wält chuu z Hobart, Tasmanie, {{AUS}})<ref>Blackburn wird in dr offiziälle Lischte vu dr Nobelstiftig al US-Amerikaneri gfiert, het aber au di australisch Staatsburgerschaft.</ref> |rowspan="3"|fir d Entdeckig, „wie Chromosome dur Telomer un s Enzym Telomerase gschitzt wäre“ |[[Datei:Elizabeth Blackburn 2009-03.JPG|90px|Elizabeth Blackburn]] |- |[[Carol W. Greider]]<br />(* 1961) |{{USA}} |[[Datei:Carol Greider 2009-01.JPG|90px|Carol Greider]] |- |[[Jack Szostak]]<br />(* 1952) |{{USA}} (uf d Wält chuu z London, {{GBR}}) |[[Datei:Nobel Prize 2009-Press Conference Physiology or Medicine-16.jpg|90px|Jack Szostak]] |- valign="top" |rowspan="2"|2010 |[[Robert Edwards (Physiologe)|Robert Edwards]]<br />(1925–2013) |{{GBR}} |„fir syy Entwicklig vu dr In-vitro-Fertilisation“ | |- valign="top" |} == 2011–2020 == {|class="wikitable" cellpadding="5" width="100%" ! style="background:#ffeeaa" width="5%" |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name="Land" /> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="3"|2011 |[[Bruce Beutler]]<br />(* 1957) |{{USA}} |rowspan="2"|Fir ihri Entdeckige iber d Aktivierig vu dr aageborene Immunitet. |[[Datei:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7512.jpg|100px|Bruce Beutler]] |- valign="top" |[[Jules Hoffmann]]<br />(* 1941) |{{FRA}} (uf d Wält chuu z Echternach, {{LUX}}) |[[Datei:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7529.jpg|100px|Jules Hoffmann]] |- |[[Ralph M. Steinman]]<br />(1943–2011)<ref>Dr Steinman isch churz vor dr Entscheidung vu dr Bryysvergab gstorbe. E posthumi Vergab widerspricht aber dr Statute vu dr Nobelstiftig. Wel s Vergabegremium nit vum Dod gwisst het, het d Nobelstiftig entschide, dass dr Steinman dr Bryys posthum iberchunnt. [http://www.nobelprize.org/press/nobelfoundation/press_releases/2011/steinman.html Ralph Steinman Remains Nobel Laureate] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.nobelprize.org/press/nobelfoundation/press_releases/2011/steinman.html |wayback=20111005085447}} bi nobelprize.org (schwedisch; abgruefen am 3. Oktober 2011)</ref> |{{CAN}} |Fir syni Entdeckig vu dr dendritische Zälle un vu ihre Roll in dr adaptive Immunitet. | |- valign="top" |rowspan="2"|2012 |Sir [[John Gurdon|John B. Gurdon]]<br />(1933–2025) |{{GBR}} |rowspan="2"|fir d Entdeckig, ass zytigi Zälle eso chenne umprogrammiert wäre, ass si pluripotent wäre | |- valign="top" |[[Shin’ya Yamanaka]]<br />(* 1962) |{{JPN}} |- valign="top" |rowspan="3"|2013 |[[James Rothman|James E. Rothmann]]<br />(* 1950) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir d Entdeckig vu Transportprozäss in Zälle“ | |- valign="top" |[[Randy Schekman|Randy W. Schekman]]<br />(* 1948) |{{USA}} |[[Datei:Randy Schekman.jpg|100px|Randy W. Schekman]] |- valign="top" |[[Thomas Südhof|Thomas C. Südhof]]<br />(* 1955) |{{GER}} | |- valign="top" |rowspan="3"|2014 |[[John O’Keefe (Neurowissenschaftler)|John O’Keefe]]<br />(* 1939) |{{USA}}/{{GBR}} |rowspan="3"|„fir Entdeckigen vu Zälle, wu ne Positionierigssischtem im Hirni bilde“ | |- valign="top" |[[May-Britt Moser]]<br />(* 1963) |{{NOR}} |rowspan="2"| |- valign="top" |[[Edvard Moser]]<br />(* 1962) |{{NOR}} |- valign="top" |rowspan="3"|2015 |[[William C. Campbell]]<br />(* 1930) |{{IRL}} |rowspan="2"|„fir ihre Entdeckige zuen ere neiartige Therapy fir vu Fadewirmer verursachten Infektione“ |[[Datei:William_C._Campbell_4983-1-2015.jpg|100px]] |- valign="top" |[[Satoshi Ōmura]]<br />(* 1935) |{{JPN}} |[[Datei:Satoshi_%C5%8Cmura_5086-1-2015.jpg|100px]] |- |[[Tu Youyou]]<br />(* 1930) |{{CHN}} |„fir ihre Entdeckige zuen ere neiartige Therapy fir [[Malaria]]“ |[[Datei:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|100px]] |- style="vertical-align:top" |2016 |[[Yoshinori Ōsumi]]<br />(* 1945) |{{JPN}} |„fir syni Entdeckige vu dr Mechanisme vu dr Autophagi“ |[[Datei:Yoshinori Osumi 201511.jpg|100px|Yoshinori Ōsumi]] |- style="vertical-align:top" |- valign="top" |rowspan="3"|2017 |[[Jeffrey C. Hall]]<br />(* 1945) |{{USA}} |rowspan="3"|„fir ihre Entdeckige zue dr molekulare Mechanisme, wu di Circadian Rhythmik kontrelliere“ |[[Datei:Jeffrey C. Hall EM1B8737 (38162359274).jpg|100px|Jeffrey C. Hall]] |- valign="top" |[[Michael Rosbash]]<br />(* 1944) |{{USA}} |[[Datei:Michael Rosbash EM1B8756 (38847326642).jpg|100px|Michael Rosbash]] |- |[[Michael W. Young]]<br />(* 1949) |{{USA}} |[[Datei:Michael W Young.jpg|100px]] |- |rowspan="2"|2018 |[[James P. Allison]]<br />(* 1948) |{{USA}} |rowspan="2"|„fir d Entdeckig vun ere Chräbstherapy dur Hämmig vu dr negative Immunregulation“ |[[Datei:James P. Allison (2015).JPG|100px|James P. Allison, 2015]] |- |[[Tasuku Honjo]]<br />(* 1942) |{{JPN}} |[[Datei:Tasuku Honjo 201311.jpg|100px|Tasuku Honjo]] |- |rowspan="3"|2019 |[[William G. Kaelin]]<br />(* 1957) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir d Entdeckig vu molekulare Mechanisme vu dr Suurstoffufnahm vu Zälle“ |[[Datei:William_G._Kaelin_Jr._UNIST_CGI_2019.jpg|100px|William G. Kaelin]] |- |[[Gregg Semenza]]<br />(* 1956) |{{USA}} | |- |[[Peter J. Ratcliffe]]<br />(* 1954) |{{GBR}} |[[Datei:Peter J. Ratcliffe at Centro Cultural de la Ciencia 01 (cropped).png|100px|Peter J. Ratcliffe]] |- |rowspan="3"|{{Anker|idn}}2020 |[[Harvey J. Alter]]<br />(* 1935) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir iri Entdeckig vum Hepatitis-C-Virus“ |[[Datei:Harvey J. Alter.jpeg|100px|Harvey J. Alter]] |- |[[Michael Houghton]]<br />(* 1949) |{{UK}} |[[Datei:Prof Michael Houghton.jpg|100px|Michael Houghton]] |- |[[Charles M. Rice]]<br />(* 1952) |{{USA}} | |- |} == 2021–2030 == {|class="wikitable" cellpadding="5" width="100%" ! style="background:#ffeeaa" width="5%" |Johr ! style="background:#ffeeaa" width="20%" |Person ! style="background:#ffeeaa" width="15%" |Land<ref name="Land" /> ! style="background:#ffeeaa" |Begrindig fir d Bryysvergab ! style="background:#ffeeaa" width="90px" |Bild |- valign="top" |rowspan="2"|{{Anker|idn}}2021 |[[David Julius]]<br />(* 1955) |{{USA}} | rowspan="2" |„fir ihri Entdeckige vu dr mänschlige Rezäptore fir s Gspire vu Tämperatur un Aalänge“ | [[Datei:Davidjuliuswithsnake.jpg|75px|David Julius]] |- |[[Ardem Patapoutian]]<br />(* 1967) |{{LIB}} /{{USA}} |[[Datei:Ardem Patapoutian by C Michel 67.jpg|100px|Ardem Parapoutian]] |- |2022 |[[Svante Pääbo]]<br />(* 1955) |{{SWE}} | „fir syni Entdeckige iber d Genom vu usgstorbne Hominine un di mänschligi Evolution“ | [[Datei:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|75px|Svante Pääbo]] |- |rowspan="2"|2023 |[[Katalin Karikó]]<br />(* 1955) |{{HUN}} | rowspan="2" |„fir iri Entdeckige zue dr Nukleosidbasemodifikatione, wu d Entwicklig vu wirksame mRNA-Impfstoff gege [[COVID-19]] megli gmacht hän“ | [[Datei:Katalin Kariko light corrected.jpeg|100px|Katalin Karikó]] |- |[[Drew Weissman]]<br />(* 1959) |{{USA}} |[[Datei:Drew Weissman, 2023 Nobel Laureate in Medicine (cropped).jpg|100px|Drew Weissman]] |- |rowspan="2"|2024 |[[Victor Ambros]]<br />(* 1953) |{{USA}} | rowspan="2" |„fir d Entdeckig vu dr microRNA un irer Rolle in dr post-transkriptionale Genregulation“ |[[Datei:Victor Ambros.jpg|100px|Victor Ambros]] |- |[[Gary Ruvkun]]<br />(* 1952) |{{USA}} |[[Datei:Gary Ruvkun, 2024 Nobel Prize Laureate in Medicine 3 (cropped).jpg|100px|Gary Ruvkun]] |- id="2025" |rowspan="3"|2025 |[[Mary E. Brunkow]]<br />(* 1961) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir iri Entdeckig zur periphere Immuntoleranz“ |[[Datei:Mary Brunkow - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|100px|Mary Brunkow]] |- |[[Fred Ramsdell]]<br />(* 1961) |{{USA}} |[[Datei:Fred Ramsdell - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|100px|Fred Ramsdell]] |- |[[Shimon Sakaguchi]]<br />(* 1951) |{{JPN}} |[[Datei:Shimon Sakaguchi cropped 3 Shimon Sakaguchi 201711.jpg|100px|Shimon Sakaguchi]] |- id="2026" |rowspan="3"|2026 |[[Karl Deisseroth]]<br />(* 1971) |{{USA}} | rowspan="3" |„fir iri Entdeckige zue liechtgstüürete Ionekanääl un zur Optogenetik“ |[[Datei:Karl Deisseroth by Christopher Michel 04.jpg|100px|Karl Deisseroth]] |- |[[Peter Hegemann]]<br />(* 1954) |{{DEU}} |[[Datei:Peter Hegemann.jpg|100px|Peter Hegemann]] |- |[[Georg Nagel]]<br />(* 1953) |{{DEU}} |[[Datei:Prof. Dr. Georg Nagel.png|100px|Georg Nagel]] |} == Verdeilig no Länder == Sin bin ere Person zwei Länder aagee, no zellt des bi beide Länder as halbe Punkt. {|class="wikitable sortable" style="text-align:right;" !align="center" style="background-color:#ABCDEF" |Nation !align="center" style="background-color:#ABCDEF" | Aazahl vu dr Verleihige |- | style="text-align:left;" | {{USA}} || 113{{0|0}} |- | style="text-align:left;" | {{GBR}} || 31,5 |- | style="text-align:left;" | {{DEU}} || 18,5 |- | style="text-align:left;" | {{FRA}} || 11{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{SWE}} || {{0}}9{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{CHE}} || {{0}}6,5 |- | style="text-align:left;" | {{AUS}} || {{0}}6{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{JPN}} || {{0}}6{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{DNK}} || {{0}}5{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{AUT}} || {{0}}5{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{ITA}} || {{0}}4,5 |- | style="text-align:left;" | {{BEL}} || {{0}}4{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{CAN}} || {{0}}3{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{NLD}} || {{0}}2{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{NOR}} || {{0}}2{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{RUS}} || {{0}}2{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{HUN}} || {{0}}1,5 |- | style="text-align:left;" | {{ARG}} || {{0}}1,5 |- | style="text-align:left;" | {{PRT}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{ESP}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{ZAF}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{CHN}} || {{0}}1{{0|,0}} |- | style="text-align:left;" | {{LIB}} || {{0}}0,5 |- | style="text-align:left;" | {{NZL}} || {{0}}0,5 |} == Fueßnote == <references/> == Weblink == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/ Offizielle Liste der Nobelpreisträger für Physiologie oder Medizin] (englisch) * [http://www.dhm.de/lemo/html/kaiserreich/wissenschaft/nobelpreis/medizin/ Informationen des Deutschen Historischen Museums] {{Navigationsleiste Nobelpreise}} [[Kategorie:Nobelpriis]] [[Kategorie:Nobelpriis für Medizin| ]] [[Kategorie:Lischte|Nobelpreisträger Physiologie]] s8r64ply0gn3fdmauag2yysjzvot6d3 10 34395 1089210 1075713 2026-10-04T20:20:54Z Terfili 35 1089210 wikitext text/x-wiki {{{Gleich|Tours}}}<noinclude>|</noinclude>{{{Titel|Tours}}}<noinclude> </noinclude>{{{Bild|[[Datei:Blason tours 37.svg|160px|link=Tours]]}}}<noinclude> </noinclude>{{{Text|'''Tours''' [{{IPA|tu(ː)ʁ}}] isch d Hauptschtadt ''(préfecture)'' vum [[Frankreich|französischè]] [[Département]] [[Département Indre-et-Loire|Indre-et-Loire]] i dè [[Region (Frankreich)|Region]] [[Centre-Val de Loire]]. Tours hèt {{EWZ|FR|37261}} Ywooner (Stand {{EWD|FR|37261}}) un lyt a dè [[Loire]] un am [[Cher (Fluss)|Cher]], zwǜschè [[Orléans]] un dè [[Atlantischer Ozean|Atlantikküschtè]]. Dè Nammè ''Tours'' schiint uff Alemannisch zwar ''[[Turm|Türm]]'' z bedütè, isch abber abgleitet vum [[Gallier|gallischè]] Stamm vo dè [[Turonen (gallisches Volk)|Turonè]]. S Stadtzèntrum mit dè beidè [[Eiland|Inslè]] Île Simon un Île Aucard ligèt öschtlich vu dè Mündig vu dè [[Cher (Fluss)|Cher]] i d Loire. Beidi Flüsse durchflüèßèd im Abschtand vu öppè drei Kilometer barallèl zuènand d Stadt. Am Nordufer vu dè Loire mit èm Vyrtel Saint-Symphorien, isch nu wènnig baut worrè. Im Cher lyt d Inslè Île Honoré de Balzac, wo wit größer isch. Im 17. Johrhundert sin vor Tours füüf Inslè glègè, wo bi dè spôtèrè Entwicklig vu dè Stadt abber abdrait odder mitènand vobundè worrè sin.}}}<noinclude> </noinclude>{{{Frühere| * [[{{AdW/40|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/40|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/39|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/39|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/38|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/38|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/37|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/37|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/36|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/36|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/35|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/35|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/34|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/34|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/33|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/33|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] }}}<noinclude> [[Kategorie:Wikipedia:Hauptsite AdW|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 456bucc3idx421lutvcx50kgwuk2nh4 0 41627 1089207 793294 2026-10-04T17:22:58Z Ülgett 123564 European microstates.svg 1089207 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Europäischi Zwergstaate (Chliistaate)}} [[Datei:European microstates.svg|mini|Charte dr Europäischi Zwergstaate mit Flaggä]] Mit '''europäischi Zwergstaate''', au '''Chliistaate''' oder '''Mikrostaate''' verstoot me Staate z [[Europa]], wo ganz e chlinni Flächi händ. I irer Eigeständigkeit anerkännt sind: [[Andorra]], [[Liechtenstein|Liechtestei]], [[Malta]], [[Monaco]], [[San Marino]] und de [[Vatikanstadt|Vatikanstaat]]. Tabälle mit däne sächs Staate: {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ececec" ! Rang !! Land !! Flächi (km²) !! Iiwohner<ref>Stand 2012</ref> !! Laag |- | 1 || {{VAT}} || {{0}}{{0}}0,44 ||style="text-align:right"| 832 || [[Südeuropa]] |- | 2 || {{MCO}} || {{0}}{{0}}2,02 ||style="text-align:right"| 32.965 || Südeuropa |- | 3 || {{SMR}} || {{0}}61 ||style="text-align:right"| 31.948 || Südeuropa |- | 4 || {{LIE}} || 160 ||style="text-align:right"| 36.149 || [[Mitteleuropa]] |- | 5 || {{MLT}} || 316 ||style="text-align:right"| 417.608 || Südeuropa – [[Mittelmeer]] |- | 6 || {{AND}} || 468 ||style="text-align:right"| 85.015 || Südeuropa |- |} Es git z Europa no witeri chlinni Länder. Die sind aber nöd ganz sälbständig. == Fuessnoote == <references/> [[Kategorie:Politischi Geographii]] [[Kategorie:Staat z Europa| ]] [[Kategorie:Lischte]] d1264tqnv0q78fvun8l7usdjpnrygoc 0 45203 1089216 1088337 2026-10-05T04:38:09Z Holder 491 /* Uf d Wält chuu */ 1089216 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2. Dezämber}} {{Kalender Jahrestage|Dezember}} Dr '''2. Dezämber''' isch dr 336. Dag vum [[Gregorianischer Kalender|Gregorianische Kalender]] (dr 337. in [[Schaltjahr|Schaltjohr]]), dodermit blybe no 29 Däg bis zum Änd vum Johr. == Was isch bassiert? == [[Datei:Jacques-Louis David, The Coronation of Napoleon edit.jpg|100px|right|thumb|Chrenig vum Napoléon]] [[Datei:Britney Spears 2013.jpg|100px|right|thumb|Britney Spears]] [[Datei:Valéry Giscard d’Estaing 1978.jpg|100px|right|thumb|Valéry Giscard d’Estaing]] * [[1428]]: In dr letschte Schlacht vu dr [[Appenzellerkriege|Appezellerchrieg]], em Gfächt bi dr Letzi, unterlige d [[Kanton Appenzell|Appezeller]] dr [[Grafen von Toggenburg|Grofschaft Toggeburg]] un mien ihri Expansionsbsträbige ufgee un sich eme Schidsspruch vu dr [[Acht Alte Orte|Acht Alte Ort]] unterwärfe. * [[1804]]: Dr [[Napoleon Bonaparte|Napoléon Bonaparte]] chrent sich in dr Kathedral Notre Dame z [[Paris]] zum Chaiser vu dr Franzose. * [[1852]]: Am Johresdag vu dr Chaiserchrenig vu syym Unkel [[Napoleon Bonaparte]] un vu syym aigene [[Putsch|Butsch]] chrent sich dr [[Frankreich|franzesisch]] Bresidänt Charles-Louis-Napoléon Bonaparte as [[Napoléon III.]] zum Chaiser vu dr Franzose. * [[1971]]: Di [[Vereinigte Arabische Emirate|Verainigti Arabische Emirat]] wäre unabhängig vu [[Vereinigtes Königreich|Großbritannie]]. * [[1997]]: S [[Liechtenstein|Firschtetum Liechtestaan]] chunnt e aige [[Erzbistum Vaduz|Erzbischtum]] iber, wu vum Schwyzer Bischtum Chur abdrännt wird. D [[Römisch-katholische Kirche|Katholike]] im Land fiere heftigi Diskussione iber die päpschtlig Entschaidig. == Uf d Wält chuu == * [[1781]]: [[Johann Rudolf Frey]], Basler Bolitiker * [[1897]]: [[Friedrich Doldinger]], dytsche Anthroposoph un Bfaarer vu dr Chrischtegmainschaft * [[1919]]: [[Irene Widmann]], dytsche Moleri * [[1953]]: [[Adrian Amstutz]], Schwyzer Unternämmer un Bolitiker * [[1967]]: [[Olifr M. Guz]], Schwyzer Rockmusiker * [[1973]]: [[Jan Ullrich]], dytsche Radrännfahrer * [[1981]]: [[Marco Angster]], italiänische/kroatische Sprochwisseschaftler * [[1981]]: [[Britney Spears]], US-amerikanischi Sängeri * [[1992]]: [[Lia von Blarer]], dytsch-schwyzerischi Schauspileri == Gstorbe == * [[1547]]: [[Hernán Cortés]], spanische Konquistator * [[1974]]: [[Max Weber (Politiker)|Max Weber]], Schwyzer Bolitiker un Bundesrot * [[1984]]: [[Edward James]], britische Chunschtsammler * [[2020]]: [[Valéry Giscard d’Estaing]], franzesische Bolitiker * [[2024]]: [[Martin Schley]], badische Kabarettischt == Weblink == {{commonscat|2 December|2. Dezämber}} [[Kategorie:Tag|1202]] 8tdlasy26hfpnirkeddsvdo5iuvi5ho 0 54085 1089217 1088835 2026-10-05T04:38:35Z Holder 491 /* uf d Wält chuu */ 1089217 wikitext text/x-wiki {{Artikel Jahr}} {| {{Jahresbox}} | colspan="2" style="text-align:center;"|[[Datei:Bill Clinton.jpg|330px|dr Bill Clinton]]<br />Dr Bill Clinton wird zum 42. Bresidänt vu dr USA gwehlt. |- |} {{Linkbox Andere Kalender}} |} == Was isch bassiert? == * [[1. Januar|1. Jänner]]: Dr [[René Felber]] wird [[Bundespräsident (Schweiz)|Bundespresidänt]] vu dr [[Schweiz|Schwyz]]. * [[3. Januar|3. Jänner]]: Waffestillstand zwische [[Serbien]] un [[Kroatien|Kroatie]] * [[21. Januar|21.]] bis [[26. Januar|26. Jänner]]: 27. [[Solothurner Filmtage|Soledurner Filmdäg]] * [[30. Januar|30. Jänner]] bis [[4. Februar]]: 22. [[Weltwirtschaftsforum|Wältwirtschaftsforum]] z [[Davos|Tafaas]], Schwyz * [[15. Januar|15. Jänner]]: [[Kroatien|Kroatie]] un [[Slowenien|Slowenie]] wäre vu dr dertemool 12 Staate vu dr EG as unabhängigi Staate anerkännt. * [[27. Januar|27.]] bis [[29. Januar|29. Jänner]]: Gipfel vu dr [[ASEAN]] z Singapur * [[8. Februar]] bis [[23. Februar]]: [[Olympische Winterspiele 1992|XVI. Olympischi Winterspiil]] z [[Albertville]]/[[Frankreich|Frankrych]]. * [[13. Februar|13.]] bis [[24. Februar]]: 42. [[Internationale Filmfestspiele Berlin|Internationali Filmfeschtspiil Berlin]] * [[3. März|3. Merz]]: [[Armenien]], [[Aserbaidschan]], [[Kasachstan]], [[Kirgisistan]], [[Moldawien|Moldawie]], [[San Marino]], [[Turkmenistan]] un [[Usbekistan]] wäre Mitglider vu dr [[Vereinte Nationen|Verainte Natione]]. * [[3. März|3. Merz]]: Dr bosnisch Bresidänt Alija Izetbegović erklert noch eme Referendum d Unabhängigkait vu [[Bosnien und Herzegowina|Bosnie un Herzegowina]]. * [[5. März|5.]] bis [[15. März|15. Merz]]: 62. [[Genfer Auto-Salon|Gämfer Auto-Salon]] * [[5. April]]: [[Landtagswahl in Baden-Württemberg 1992|Landdagswahl z Bade-Wirttebärg]] * [[15. April]]: Grindig vu dr [[Staatliche Hochschule für Gestaltung Karlsruhe]]. * [[27. April]]: D [[Serbien und Montenegro|Bundesrepublik Jugoslawie]] (BRJ) wird bildet dur dr Zämmeschluss vu [[Serbien|Serbie]] un [[Montenegro]]. * Mai: Z [[Basel]] findet s erscht [[Europäisches Jugendchorfestival|Europäisch Jugendchorfestival]] statt. * [[5. Mai]]: [[Bulgarien|Bulgarie]] wird Mitglid vum [[Europarat|Europarot]]. * [[5. Mai|5.]] bis [[10. Mai]]: 46. [[Tour de Romandie]] * [[16. Mai]]: Dr [[VfB Stuttgart|VfB Stuegert]] wird Dytsche Fueßballmaischter. * [[10. Juni]] bis [[26. Juni]]: [[Fußball-Europameisterschaft 1992|9. Fueßball-Europamaischterschaft]] z Schwede. Dänemark gwinnt s Finale gege Dytschland mit 2:0. * [[17. Juni|17.]] bis [[22. Juni]]: [[Art Basel]] * [[17. Juni|17.]] bis [[26. Juni]]: 56. [[Tour de Suisse]] * [[17. Juni]] bis [[5. Juli]]: 10. [[Zelt-Musik-Festival]] (10. Zeltrekord), Friburg * [[2. Juli|2.]] bis [[18. Juli]]: 26. [[Montreux Jazz Festival]] * [[6. Juli|6.]] bis [[8. Juli]]: [[G7|18. G7-Gipfel]] z München, Dytschland * [[21. Juli]] bis [[23. August|23. Augschte]]: 47. [[Bregenzer Festspiele|Breagazer Feschtspiil]] * [[25. Juli]] bis [[9. August|9. Augschte]]: [[Olympische Sommerspiele 1992|XXV. Olympischi Summerspiil]] z [[Barcelona]]/[[Spanien|Spanie]]. * [[15. August|15.]]/[[16. August|16. Augschte]]: [[Eidgenössisches Schwing- und Älplerfest|Aidgnessisch Schwing- un Älplerfescht]] z [[Olten|Olte]] * [[22. August|22.]] bis [[26. August|26. Augschte]]: Im [[Rostock]]er Stadtdail Lichtenhagen chunnt s zue [[pogrom]]artige Uusschrytige gege di Zentral Ufnahmestell fir Asylbewärber un e Wohnheim fir ehmoligi vietnamesischi Verdragsarbaiter dur iber 1000 Rächtsextremi. Bis zue 3000 Aawohner applaudiere. * [[1. September|1.]] bis [[12. September|12. Septämber]]: 49. [[Internationale Filmfestspiele von Venedig|Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig]] * [[5. September|5. Septämber]]: Z [[Zürich|Züri]] findet di erschte [[Street Parade]] statt. * [[8. Oktober|8.]] bis [[18. Oktober]]: 50. [[OLMA Schweizer Messe für Landwirtschaft und Ernährung|OLMA, Schweizer Messe für Land- und Milchwirtschaft]] * [[11. Oktober]]: [[Schwarzwald-Marathon]] z Briilinge * [[2. November|2. Novämber]]: Di [[Römisch-katholische Kirche|Remisch-katholisch Chilche]] rehabilitiert dr [[Galileo Galilei]]. * [[3. November|3. Novämber]]: Dr [[Bill Clinton]] wird zum 42. Bresidänt vu dr [[USA]] gwehlt. * [[5. November|5. Novämber]]: Z Stroßburi wird di [[Europäische Charta der Regional- oder Minderheitensprachen|Europäisch Charta vu dr Regional- oder Minderhaite&shy;sprochen]] unterzaichnet. * [[6. Dezember|6. Dezämber]]: D [[Schweiz|Schwyzer]] lähne mit 50,3 % Nai-Stimme dr Bydritt vu ihrem Land zum ''Europäische Wirtschaftsruum'' (EWR) ab. == uf d Wält chuu == * [[3. Januar|3. Jänner]]: [[Delphine Wespiser]], Miss France 2012 * [[14. Februar]]: [[Freddie Highmore]], britische Schauspiler * [[19. Februar]]: [[Helene Hegemann]], dytschi Schriftstelleri * [[7. März|7. Merz]]: [[Ria Schröder]], dytschi Bolitikeri * [[17. April]]: [[Shkodran Mustafi]], dytsche Fueßballspiler * [[9. Mai]]: [[Kim de l’Horizon]], Schwyzer Schriftsteller*i * [[17. Juni]]: [[Mujinga Kambundji]], Schwyzer Sportleri * [[27. August|27. Augschte]]: [[Tanja Hüberli]], Schwyzer Beachvolleyballspileri * [[27. September|27. Septämber]]: [[Granit Xhaka]], Schwyzer Fuessballer * [[11. Oktober]]: [[Cardi B]], US-amerikanischi Rapperi * [[28. Oktober]]: [[Jessica Rosenthal]], dytschi Bolitikeri * [[23. November|23. Novämber]]: [[Miley Cyrus]], US-amerikanischi Schauspiileri un Sängeri * [[2. Dezember|2. Dezämber]]: [[Lia von Blarer]], dytsch-schwyzerischi Schauspileri ;Datum nit bekannt * [[Lisa Gertsch]], Schwyzer Regisseuri un Draibuechautori * [[Lou Strenger]], dytschi Schauspileri un Heerspiilsprächeri == gstorbe == * [[9. März|9. Merz]]: [[Menachem Begin]], israelische Bolitiker * [[23. April]]: [[Satyajit Ray]], indische Filmregisseur * [[24. April]]: [[Ilse Künkele]], dytschi Schauspiileri * [[6. Mai]]: [[Marlene Dietrich]], dytschi Schauspiileri un Sängeri * [[6. Mai]]: [[Josef Villiger]], Schwyzer Mundartdichter un -forscher * [[10. Mai]]: [[Werner Veidt]], dytsche Schauspiiler * [[15. Mai]]: [[Elsbeth Kasser]], Schwyzer Chrankeschweschter * [[30. Mai]]: [[Karl Carstens]], dytsche Bolitiker un Bundesbresidänt * [[21. Juni]]: [[Joan Fuster]], valencianische Schriftsteller * [[18. August|18. Augschte]]: [[Tista Murk]], Schwyzer Schriftsteller * [[8. Oktober]]: [[Willy Brandt]], dytsche Bolitiker * [[25. Oktober]]: [[Robert Gleichauf]], dytsche Bolitiker * [[7. November|7. Novämber]]: [[Alexander Dubček]], tschechoslowakische Bolitiker * [[11. November|11. Novämber]]: [[Voli Geiler]], Schwyzer Schauspiileri un Kabarettischti * [[8. Dezember|8. Dezämber]]: [[Edith Kelber]], dytschi Bolitikeri * [[23. Dezember|23. Dezämber]]: [[Guido Baumann]], Schwyzer Färnsehjournalischt * [[24. Dezember|24. Dezämber]]: [[Peyo]], belgische Comiczaichner ; Datum nit bekannt * [[Anneliese Graes]], dytschi Polizischti == Rund um di alemannische Dialäkt == * [[7. Februar]] bis [[24. April]]: 17. [[Reutlinger Mundart-Wochen|Reidlenger Mundart-Woche]] * [[4. September|4.]] bis [[6. September|6. Septämber]]: 11. [[Internationales Walsertreffen]] z [[Saas-Fee]] * [[Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt|4. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt]] == Weblink == {{Commonscat}} c3c1am7mfv16dlcedjcroajz1ki8v0v 0 58802 1089221 1078975 2026-10-05T08:13:04Z Holder 491 1089221 wikitext text/x-wiki [[Datei:Guy Parmelin (2024, cropped).jpg|mini|hochkant|dr Guy Parmelin (2024)]] De '''Guy Parmelin''' (* [[9. November]] [[1959]] z [[Bursins]]) isch en [[Schweiz|Schwizer]] [[Politiker]] ([[Schweizerische Volkspartei|SVP]]). Am 9. Dezämber 2015 isch er vo dr Vereinigte Bundesversammlig zum [[Bundesrat (Schweiz)|Bundesrot]] gwählt worde. Im Oktober 2026 hät er si Ruggdritt per Endi Johr verchündet. == Lebe == De Parmelin isch as Sohn vom ene Buur i sim Heimetort ufgwachse und isch z [[Lausanne]] uf d Mittelschuel. No de Schuel het er e Uusbildig zum Landwirt und [[Winzer]] gmacht.<ref Name=SI >[https://www.schweizer-illustrierte.ch/stars/schweiz/bundesratswahl-2015-kandidaten-guy-parmelin-bursins-privat ''So tickt Bundesrat Parmelin abseits des Polit-Parketts''] Artikel i de [[Schweizer Illustrierte|Schwizer Illustrierte]] vom 9. Dezember 2015</ref> Er isch dänn Wiipuur gsi und het mit sim jüngere Brueder zäme de Hof vo sim Vater gfüert. Er isch verhüroted und läbt mit sire Frau Caroline, ere Dütschlehreri, z Bursins. == Politik == De Guy Parmelin isch vom Mai 1994 bis im November 2003 im [[Kanton Waadt|Wadtländer]] [[Kantonsparlament]] gsässe. Bi de Parlamäntswahle im Oktober 2003 isch er in [[Nationalrat (Schweiz)|Nationalrot]] gwählt worde. Von 2000 bis 2004 isch de Parmelin Presidänt vo de SVP vom Kanton Waadt gsi. Im November 2015 hät ihn d SVP-Frakzion vo de [[Bundesversammlung (Schweiz)|Bundesversammlig]] als eine vo drü offizielle Kandidate für de [[Bundesrat (Schweiz)|Bundesrot]] nominiert. Am 9. Dezämber vom gliiche Johr isch er im dritte Wahlgang mit 138 Stimme als 116. Bundesrot vo de Schwiz gwählt worde.<ref>[https://www.nzz.ch/parmelin-jubelt-dank-sp-und-cvp-1.18660564 ''Parmelin jubelt dank SP und CVP''] Artikel i de [[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]] vom 10. Dezember 2015</ref> Uf de 1. Jänner 2016 hät er sis Amt aaträte und s [[Eidgenössisches Departement für Verteidigung, Bevölkerungsschutz und Sport|Departemänt für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Sport (VBS)]] vom Bundesrot [[Ueli Maurer]] übernoh, wo is [[Eidgenössisches Finanzdepartement|Finanzdepartemänt]] (EFD) gwägslet hät. Mit de Ernöierigswahle vom Bundesrot Endi 2018 häts e Rochade i de Departemäntsverteilig gee. Sit em 1. Jänner 2019 isch de Guy Parmelin Vorsteher vom [[Eidgenössisches Departement für Wirtschaft, Bildung und Forschung|Eidgenössische Departemänt för Wirtschaft, Bildig und Forschig (WBF)]], sim vorhärige Departemänt isch er as stellverträtende Leiter zuegordnet.<ref>[https://www.nzz.ch/schweiz/bundesrat-so-sieht-die-neue-departementsverteilung-aus-ld.1443335 ''Rochade im Bundeshaus: So sieht die neue Departementsverteilung aus''] Artikel i de [[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]] vom 10. Dezember 2018</ref> Er isch im 2020 und im 2025 Vizepresidänt vom Bundesrot gsi und im 2021 und im 2026 [[Bundespräsident (Schweiz)|Bundespresidänt]]. == Weblink == * {{Parlament.ch|1108}} == Fuessnote == <references /> {{Folgenleiste|VORGÄNGER_GESCHLECHT=w|VORGÄNGER=[[Eveline Widmer-Schlumpf]]|NACHFOLGER=—|AMT=[[Liste der Mitglieder des Schweizerischen Bundesrates|Mitglid vom Schwiizer Bundesrot]]|ZEIT=sit 2016}} {{NaviBlock |Navigationsleiste Bundesräte (Schweiz) |Navigationsleiste Schweizer Volkswirtschaftsminister |Navigationsleiste Vorsteher Eidgenössisches Departement für Verteidigung, Bevölkerungsschutz und Sport }} {{SORTIERUNG:Parmelin, Guy}} [[Kategorie:Puur]] [[Kategorie:Schwiizer Nationalrot]] [[Kategorie:Bundesroot (Schwiiz)]] [[Kategorie:SVP-Mitgliid]] [[Kategorie:Waadtländer]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Maa]] [[Kategorie:Läbigi Person]] 6jlauliuwwghb2f4hxh2dds83ugsvqo 4 84999 1089211 1089010 2026-10-05T00:28:07Z ListeriaBot 121602 Wikidata list updated [V2] 1089211 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P19 wd:Q79815 . ?sitelink schema:about ?item . FILTER NOT EXISTS { ?wals schema:about ?item . ?wals schema:inLanguage "als" } MINUS {?item wdt:P106 wd:Q10833314} } GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count) |columns=number:#,label:Artikel,Bschribig,p106,p569,p570,p18,item |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Artikel ! Bschribig ! Bruef ! Geburtsdatum ! Dodesdatum ! Bild ! item |- | style='text-align:right'| 1 | [[Anne Briand]] | | [[biathlete]]<br/>[[veterinarian]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-02 | | [[Datei:Anne Briand-01 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q271483|Q271483]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Vitaa]] | | [[Singer-Songwriter]]<br/>[[Sprächer]]<br/>[[Sänger]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-14 | | [[Datei:Vitaa BTS "Vivre" 2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q456747|Q456747]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Delphine Wespiser]] | | [[Model]]<br/>[[beauty pageant contestant]]<br/>[[Schauspieler|Schauspiller]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-03 | | [[Datei:Delphine Wespiser, 2021 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q1280549|Q1280549]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Christiane Scrivener]] | | [[Politiker]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-01 | data-sort-value="2024" | 2024-04-08 | [[Datei:Christiane Scrivener 1989 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q448500|Q448500]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Marg Moll]] | | [[Bildhauer]]<br/>[[Mooler]]<br/>[[visual artist]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[watercolorist]]<br/>[[Chinschtler]] | data-sort-value="1884" | 1884-08-02 | data-sort-value="1977" | 1977-03-15 | [[Datei:Lovis Corinth BC 340 Porträt der Margarete Moll 1907 sw.jpg|center|100px]] | [[:d:Q462749|Q462749]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Déborah Heissler]] | | [[Dichter]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[literary critic]]<br/>[[museologist]]<br/>[[researcher]]<br/>[[essayist]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-05 | | [[Datei:Déborah Heissler wkp.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3042386|Q3042386]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Sophie Herbrecht]] | | [[handball player]] | data-sort-value="1982" | 1982-02-13 | | [[Datei:Sophie Herbrecht.png|center|100px]] | [[:d:Q472727|Q472727]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Anne Knight]] | | [[suffragette]]<br/>[[suffragist]]<br/>[[abolitionist]] | data-sort-value="1786" | 1786-11-02 | data-sort-value="1862" | 1862-11-04 | [[Datei:Anne Knight feminist.png|center|100px]] | [[:d:Q4768511|Q4768511]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Huguette Dreyfus]] | | [[Musigpädagog]]<br/>[[harpsichordist]]<br/>[[fortepianist]]<br/>[[pianist]]<br/>[[Musiker]]<br/>[[Organist]] | data-sort-value="1928" | 1928-11-30 | data-sort-value="2016" | 2016-05-16 | [[Datei:Huguette Dreyfus small.jpg|center|100px]] | [[:d:Q446103|Q446103]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Anna Haak]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-19 | | [[Datei:Anna Haak 2019.jpg|center|100px]] | [[:d:Q106839208|Q106839208]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Brigitte Ntiamoah]] | | [[athletics competitor]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-05 | | | [[:d:Q20723550|Q20723550]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Nusch Éluard]] | | [[art model]] | data-sort-value="1906" | 1906-06-21 | data-sort-value="1946" | 1946-11-28 | | [[:d:Q90635|Q90635]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Karine Laurent Philippot]] | | [[Skilangläufer]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-29 | | [[Datei:LAURENT PHILIPPOT Karine Tour de Ski 2010.jpg|center|100px]] | [[:d:Q290732|Q290732]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Mireille Delunsch]] | | [[Operesänger]]<br/>[[opera director]]<br/>[[voice teacher]]<br/>[[Sänger]]<br/>[[Musiker]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-02 | | [[Datei:Mireille Delunsch UdeM.png|center|100px]] | [[:d:Q445011|Q445011]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Christiane Klapisch-Zuber]] | | [[Historiker]]<br/>[[director of studies]]<br/>[[anthropologist]]<br/>[[Hochschuellehrer]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-30 | data-sort-value="2024" | 2024-11-29 | [[Datei:Christiane Klapisch-Zuber.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1082714|Q1082714]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Alice Lévêque]] | | [[handball player]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-09 | | [[Datei:Alice Leveque 20140430.png|center|100px]] | [[:d:Q2836601|Q2836601]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Amel Bouderra]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-26 | | [[Datei:20131005 - Open LFB - Charleville-Mézières - Tarbes 045.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2842633|Q2842633]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Michèle Striffler]] | | [[Politiker]] | data-sort-value="1957" | 1957-08-23 | | [[Datei:Striffler, Michèle-2373.jpg|center|100px]] | [[:d:Q440004|Q440004]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Mathilde Monnier]] | | [[choreographer]]<br/>[[Regisseur]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-02 | | [[Datei:Nouvelles2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2370518|Q2370518]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Armelle Faesch]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-26 | | [[Datei:Armelle Faesch.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2862183|Q2862183]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Claire Roman]] | | [[aircraft pilot]] | data-sort-value="1906" | 1906-03-25 | data-sort-value="1941" | 1941-08-04 | | [[:d:Q2975116|Q2975116]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Michele Marsh]] | | [[Schauspieler|Schauspiller]]<br/>[[television actor]]<br/>[[Filmschauspiller]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-20 | | | [[:d:Q6836785|Q6836785]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Alexia Djilali]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-27 | | [[Datei:Alexia Djilali 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2834401|Q2834401]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Déborah Ortschitt]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-10 | | [[Datei:Déborah Ortschitt 2017 03.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3042390|Q3042390]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Sophie Villeneuve]] | | [[Skilangläufer]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-06 | | | [[:d:Q3491061|Q3491061]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Juliette Bossu]] | | [[artistic gymnast]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-08 | | [[Datei:Juliette Bossu - Glasgow 2018 - 02.jpg|center|100px]] | [[:d:Q54370317|Q54370317]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Roxanne Frank]] | | [[handball player]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-14 | | [[Datei:Roxanne Frank 2022-02-16.jpg|center|100px]] | [[:d:Q57413550|Q57413550]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Madeleine Schlumberger]] | | [[Mooler]] | data-sort-value="1900" | 1900-04-28 | data-sort-value="1981" | 1981-08-24 | | [[:d:Q526229|Q526229]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Catherine Furet]] | | [[Architekt]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-17 | | | [[:d:Q2941922|Q2941922]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Lauriane Truchetet]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-07 | | [[Datei:20130330 - Vannes Volley-Ball - Terville Florange Olympique Club - Lauriane Truchetet - 01.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3219633|Q3219633]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Caroline de Maupeou]] | | [[Mooler]]<br/>[[aristocrat]] | data-sort-value="1836" | 1836-12-31 | data-sort-value="1915" | 1915 | [[Datei:Gervex-Un mardi soirée chez Madeleine Lemaire-P2116.jpg|center|100px]] | [[:d:Q19689513|Q19689513]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Ninon Haït-Weyl]] | | [[French resistance fighter]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-02 | data-sort-value="2007" | 2007-10-15 | [[Datei:Ninon Weyl.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20750652|Q20750652]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Marie Adam-Doerrer]] | | [[Frauerächtlere]] | data-sort-value="1838" | 1838-03-23 | data-sort-value="1908" | 1908-07-29 | | [[:d:Q24579069|Q24579069]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Laura Felpin]] | | [[Sprächer]]<br/>[[Filmschauspiller]]<br/>[[vlogger]]<br/>[[comedian]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | [[Datei:LauraFelpin2021.jpg|center|100px]] | [[:d:Q67219567|Q67219567]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Paulette Fink]] | | [[Gsundheits- und Chrankepfläger]]<br/>[[resistance fighter]]<br/>[[Aktivist]] | data-sort-value="1911" | 1911-10-22 | data-sort-value="2005" | 2005-04-02 | [[Datei:Fink-Paulette.jpg|center|100px]] | [[:d:Q88766484|Q88766484]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Marie Hartig Kendall]] | | [[photographer]]<br/>[[Gsundheits- und Chrankepfläger]]<br/>[[nutritionist]] | data-sort-value="1854" | 1854 | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Datei:Self-portrait of Marie Hartig Kendall.jpg|center|100px]] | [[:d:Q106520495|Q106520495]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Audrey Syren]] | | [[volleyball player]]<br/>[[beach volleyball player]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-04 | | | [[:d:Q2870868|Q2870868]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Brigitte Lesage]] | | [[volleyball player]]<br/>[[beach volleyball player]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-18 | | | [[:d:Q2925444|Q2925444]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Catherine Troendlé]] | | [[Politiker]]<br/>[[miscellaneous persons without work under 60 excluding retirees]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-20 | | | [[:d:Q2942086|Q2942086]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Hélène Burger]] | | [[Gsundheits- und Chrankepfläger]]<br/>[[French resistance fighter]]<br/>[[social worker]] | data-sort-value="1900" | 1900-05-16 | data-sort-value="1987" | 1987-06-04 | [[Datei:Hélène Burger, née le 16 mai 1900.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3144721|Q3144721]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Juliette de La Genière]] | | [[art historian]]<br/>[[classical archaeologist]]<br/>[[Hochschuellehrer]]<br/>[[archaeologist]] | data-sort-value="1927" | 1927-08-04 | data-sort-value="2022" | 2022-06-06 | | [[:d:Q3189787|Q3189787]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Vanessa Burggraf]] | | [[Journalist|Schurnalischt]] | data-sort-value="1971" | 1971-12-31 | | | [[:d:Q3554515|Q3554515]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Gabrielle Lutz]] | | [[canoeist]] | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | data-sort-value="2011" | 2011-08-03 | | [[:d:Q5516085|Q5516085]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Joanne Mayer]] | | [[canoeist]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-16 | | | [[:d:Q6206170|Q6206170]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Monique Rutler]] | | [[Regisseur]]<br/>[[translator]]<br/>[[film editor]]<br/>[[Drehbuchautor]] | data-sort-value="1941" | 1941-02-02 | | | [[:d:Q10331854|Q10331854]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Franciszka Cegielska]] | | [[Politiker]]<br/>[[Ingenieur|Ääscheniöör]]<br/>[[Hochschuellehrer]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-02 | data-sort-value="2000" | 2000-10-22 | [[Datei:Szkoła Podstawowa nr 47, Gdynia - 001.JPG|center|100px]] | [[:d:Q11698773|Q11698773]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Margareta Spörlin]] | | [[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[Lehrer]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-19 | data-sort-value="1882" | 1882-09-15 | [[Datei:UBH Portr BS Spoerlin M 1800 1 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q18916888|Q18916888]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Mi Kwan Lock]] | | [[Schauspieler|Schauspiller]]<br/>[[Regisseur]] | | | [[Datei:Mi Kwan Lock, 2010 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q22278888|Q22278888]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Léa Soldner]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-10 | | [[Datei:Léa Soldner 2017.jpg|center|100px]] | [[:d:Q48877733|Q48877733]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Inès Khiri]] | | [[Fussballspieler]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-28 | | | [[:d:Q137296892|Q137296892]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Gabrielle Kaufmann-Kohler]] | | [[legal scholar]]<br/>[[editing staff]]<br/>[[Rechtsanwalt|Rächtsaawalt]]<br/>[[Hochschuellehrer]]<br/>[[Jurischt]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-03 | | [[Datei:考夫曼·科勒从日内瓦大学退休并讲授告别课.jpg|center|100px]] | [[:d:Q121109|Q121109]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Virginie Sarpaux]] | | [[volleyball player]]<br/>[[beach volleyball player]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-12 | | [[Datei:Virginie Sarpaux Austrian Masters 2008.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1726264|Q1726264]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Christiane Peugeot]] | | [[Mooler]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-06 | | [[Datei:Christiane PEUGEOT.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2965790|Q2965790]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Isabelle Pia]] | | [[Schauspieler|Schauspiller]] | data-sort-value="1931" | 1931-07-13 | data-sort-value="2008" | 2008-07-10 | | [[:d:Q3155011|Q3155011]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Laurence Piquet]] | | [[Journalist|Schurnalischt]]<br/>[[news presenter]] | data-sort-value="1965" | 1965-02 | | | [[:d:Q3218928|Q3218928]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Laëtitia Stribick]] | | [[Fussballspieler]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-22 | | | [[:d:Q3220099|Q3220099]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Marie-Anne Desmarest]] | | [[Schriftsteller|Schriftschteller]] | data-sort-value="1904" | 1904-05-17 | data-sort-value="1973" | 1973-03-02 | | [[:d:Q3291517|Q3291517]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Geneviève Senger]] | | [[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[Chinderbuechautor]]<br/>[[Romanschriftsteller]] | data-sort-value="1950" | 1950<br/>1956 | | [[Datei:Geneviève Senger.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16335786|Q16335786]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Magali Magail]] | | [[general manager]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-24 | | [[Datei:Magali Magail 2016 ASPTTM.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16661961|Q16661961]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Elsa Grether]] | | [[Gyger]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-28 | | | [[:d:Q23816480|Q23816480]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Lisa Jeanpierre]] | | [[volleyball player]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-28 | | [[Datei:Lisa Jeanpierre 2017.jpg|center|100px]] | [[:d:Q111436853|Q111436853]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Charlotte Goetschy-Bolognese]] | | [[Politiker]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-21 | | | [[:d:Q113376374|Q113376374]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Suzanne Angly]] | | [[beauty pageant contestant]]<br/>[[Model]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-19 | | | [[:d:Q964392|Q964392]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Margaretha Schwab-Plüss]] | | [[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[philologist]] | data-sort-value="1881" | 1881-08-22 | data-sort-value="1967" | 1967-09-09 | | [[:d:Q1895088|Q1895088]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Noémi Hepp]] | | [[Hochschuellehrer]]<br/>[[Romanschriftsteller]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[literary scholar]]<br/>[[Romanist]] | data-sort-value="1922" | 1922-03-13 | data-sort-value="2007" | 2007-12-18 | | [[:d:Q2003848|Q2003848]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Andrée Buchmann]] | | [[Politiker]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-11 | | [[Datei:Andrée Buchmann (février 2014) (2).jpg|center|100px]] | [[:d:Q2848931|Q2848931]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[Bella Pochez]] | | [[French resistance fighter]] | data-sort-value="1888" | 1888-09-17 | data-sort-value="1943" | 1943-02-18 | [[Datei:Bella pochez.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2894613|Q2894613]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Bénédicte Zimmermann]] | | [[sociologist]]<br/>[[Hochschuellehrer]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | [[:d:Q2929908|Q2929908]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Danielle Peter]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-28 | data-sort-value="1981" | 1981-05-23 | | [[:d:Q3015023|Q3015023]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Françoise Urban-Menninger]] | | [[Schriftsteller|Schriftschteller]] | data-sort-value="1953" | 1953-04-26 | | | [[:d:Q3086625|Q3086625]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Sabrine Bouzenna]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-14 | | | [[:d:Q3460759|Q3460759]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Marie Sester]] | | [[visual artist]]<br/>[[Chinschtler]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Datei:Sester.jpg|center|100px]] | [[:d:Q6763021|Q6763021]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Henriëtte Holthausen]] | | [[Journalist|Schurnalischt]] | data-sort-value="1908" | 1908-05-21 | data-sort-value="1982" | 1982-12-14 | [[Datei:Henriëtte Holthausen, 1961.jpg|center|100px]] | [[:d:Q28064002|Q28064002]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Françoise Winnik]] | | [[chemist]]<br/>[[Lehrer]]<br/>[[researcher]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-02 | data-sort-value="2021" | 2021-02-13 | | [[:d:Q28870798|Q28870798]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Emma Koechlin-Schwartz]] | | [[philanthropist]] | data-sort-value="1838" | 1838-03-25 | data-sort-value="1911" | 1911-05-29 | [[Datei:Schwartz, Emma.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30302912|Q30302912]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Célia Blauel]] | | [[Politiker]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-10 | | [[Datei:Célia Blauel.jpg|center|100px]] | [[:d:Q41673155|Q41673155]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Marcelle Brunswig]] | | [[Mooler]] | data-sort-value="1903" | 1903-04-21 | data-sort-value="1987" | 1987-05-14 | | [[:d:Q45703117|Q45703117]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Michèle Lutz]] | | [[Politiker]]<br/>[[artisan]]<br/>[[artisans]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-15 | | [[Datei:Michele-Lutz-credit-Julien-Di-Giusto.jpg|center|100px]] | [[:d:Q47872392|Q47872392]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Aminata Sow]] | | [[handball player]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-19 | | | [[:d:Q63928869|Q63928869]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Corinne Dreyfuss]] | | [[Chinderbuechautor]]<br/>[[illustrator]]<br/>[[Mooler]]<br/>[[picture book writer]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-20 | | [[Datei:Corinne Dreyfuss 2019.jpg|center|100px]] | [[:d:Q84902700|Q84902700]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Marguerite Walther]] | | [[group activist]] | data-sort-value="1882" | 1882-12-04 | data-sort-value="1942" | 1942-04-29 | [[Datei:Marguerite Walther.jpg|center|100px]] | [[:d:Q97368277|Q97368277]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Jeanne Garnier]] | | [[athletics competitor]]<br/>[[basketball player]] | data-sort-value="1912" | 1912-12-21 | data-sort-value="2005" | 2005-05-01 | | [[:d:Q106946699|Q106946699]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Madeleine Will]] | | [[Organist]]<br/>[[Komponist]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-01 | data-sort-value="2012" | 2012-01-01 | | [[:d:Q107349442|Q107349442]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Simone Hirschler]] | | [[resistance fighter]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]] | data-sort-value="1911" | 1911-11-08 | data-sort-value="1944" | 1944-04-27 | [[Datei:Simone Hirschler 1943.jpg|center|100px]] | [[:d:Q111016944|Q111016944]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Edith Lorans]] | | [[Sänger]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q1234786|Q1234786]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Stéphanie Wendlinger]] | | [[Fussballspieler]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-13 | | | [[:d:Q2360408|Q2360408]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Madeleine Elbogen]] | | [[student]] | data-sort-value="1922" | 1922-10-19 | data-sort-value="1944" | 1944-02-01 | | [[:d:Q3275640|Q3275640]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Nicole Dreyfus]] | | [[Rechtsanwalt|Rächtsaawalt]] | data-sort-value="1924" | 1924-05-26 | data-sort-value="2010" | 2010-02-11 | | [[:d:Q3341036|Q3341036]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Béatrice Knopf-Basson]] | | [[canoeist]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-29 | | | [[:d:Q5004981|Q5004981]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Véronique North-Minca]] | | [[Diplomat|Diplomato]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-04 | | | [[:d:Q7944546|Q7944546]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Michèle Finck]] | | [[Hochschuellehrer]]<br/>[[Dichter]]<br/>[[Schriftsteller|Schriftschteller]]<br/>[[literary scholar]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | | [[:d:Q15406968|Q15406968]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Marie Meyer]] | | [[Model]]<br/>[[Regisseur]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-18 | | | [[:d:Q16223280|Q16223280]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Allison Vernerey]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-27 | | | [[:d:Q16526276|Q16526276]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Marie Baumgartner]] | | [[translator]] | data-sort-value="1831" | 1831 | data-sort-value="1897" | 1897-07-03 | | [[:d:Q18011888|Q18011888]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[Myriam Bernauer]] | | [[Fussballspieler]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-18 | | | [[:d:Q18221795|Q18221795]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Martha Heublein]] | | [[Operesänger]] | data-sort-value="1898" | 1898-02-18 | data-sort-value="1945" | 1945-01-18 | | [[:d:Q28736882|Q28736882]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Véronique Cardi]] | | [[publisher]] | data-sort-value="1980" | 1980-10-31 | | | [[:d:Q33111771|Q33111771]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Isabelle Merlet]] | | [[comics colorist]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-07 | | [[Datei:FIBD2019RencontreCouleur 02.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59582305|Q59582305]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Anne-Marie de Grazia Hueber]] | | [[Schriftsteller|Schriftschteller]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-17 | | [[Datei:Anne-Marie de-Grazia en 2011.jpg|center|100px]] | [[:d:Q63967453|Q63967453]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Marguerite Thomann]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-16 | data-sort-value="2026" | 2026-01-11 | | [[:d:Q93384459|Q93384459]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Janine Cahen]] | | [[Lehrer]]<br/>[[proofreader]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-10 | data-sort-value="2011" | 2011-08-10 | | [[:d:Q94148094|Q94148094]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Aurore Gaillet]] | | [[Jurischt]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[:d:Q95193300|Q95193300]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Florette Feissel]] | | | data-sort-value="1922" | 1922-01-25 | data-sort-value="1944" | 1944-04-16 | | [[:d:Q96337728|Q96337728]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Eve Tharlet]] | | [[visual artist]]<br/>[[illustrator]]<br/>[[cartoonist]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-05 | | | [[:d:Q99460896|Q99460896]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Florence Heath]] | | [[geologist]] | | | | [[:d:Q105528790|Q105528790]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Monique Gimel]] | | [[Sportler]] | data-sort-value="1933" | 1933-11-14 | | | [[:d:Q105825471|Q105825471]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Anny Blatt]] | | [[dressmaker]]<br/>[[business executive]]<br/>[[personal stylist]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-14 | data-sort-value="1999" | 1999-10-05 | | [[:d:Q110998173|Q110998173]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Marion Ortis]] | | [[basketball official]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-17 | | | [[:d:Q112607546|Q112607546]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Christelle Baldeck]] | | | data-sort-value="1976" | 1976 | | | [[:d:Q113321138|Q113321138]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Olivia Gay]] | | [[cellist]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-03 | | | [[:d:Q117950717|Q117950717]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Marie-Michèle Naelten]] | | [[Politiker]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-01 | data-sort-value="2023" | 2023-10-22 | | [[:d:Q123174720|Q123174720]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Alessia Sanna]] | | [[plastic artist]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-22 | | | [[:d:Q126681424|Q126681424]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Christiane Bopp]] | | [[jazz musician]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | | [[:d:Q133139216|Q133139216]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Juliette Brousset]] | | [[jazz musician]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | | [[:d:Q137477291|Q137477291]] |} {{Wikidata list end}} bypn976bp91zibosjhflsuhfnakj6b2 0 93639 1089219 1076595 2026-10-05T07:31:26Z Freigut 8945 /* Vokeer */ akt. 1089219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gemeinde in Frankreich dewiki | nomcommune=Tours | armoiries=Blason tours 37.svg | région=[[Centre-Val de Loire]] | département=[[Département Indre-et-Loire|Indre-et-Loire]] ([[Präfektur (Frankreich)|Präfektur]]) | arrondissement=[[Arrondissement Tours|Tours]] | insee=37261 | cp=37000, 37100, 37200 | intercomm=[[Tours Métropole Val de Loire]] | longitude=00/41/18/O | latitude=47/23/34/N | alt mini=44 | alt maxi=109 | siteweb=[https://www.tours.fr/ www.tours.fr] | image=Tours picture mosaique.png | image-desc=Tours }} '''Tours''' [{{IPA|tu(ː)ʁ}}] isch d Hauptschtadt ''(préfecture)'' vum [[Frankreich|französischè]] [[Département]] [[Département Indre-et-Loire|Indre-et-Loire]] i dè [[Region (Frankreich)|Region]] [[Centre-Val de Loire]]. Tours hèt {{EWZ|FR|37261}} Ywooner (Stand {{EWD|FR|37261}}) un lyt a dè [[Loire]] un am [[Cher (Fluss)|Cher]], zwǜschè [[Orléans]] un dè [[Atlantischer Ozean|Atlantikküschtè]]. Dè Nammè ''Tours'' schiint uff Alemannisch zwar ''[[Turm|Türm]]'' z bedütè, isch abber abgleitet vum [[Gallier|gallischè]] Stamm vo dè [[Turonen (gallisches Volk)|Turonè]]. == Geography == [[Datei:Loiretal.png|mini|links|Tours a dè Loire]] [[Datei:Tours 2008 PD.JPG|mini|Loire]] S Stadtzèntrum mit dè beidè [[Eiland|Inslè]] Île Simon un Île Aucard ligèt öschtlich vu dè Mündig vu dè [[Cher (Fluss)|Cher]] i d Loire. Beidi Flüsse durchflüèßèd im Abschtand vu öppè drei Kilometer barallèl zuènand d Stadt. Am Nordufer vu dè Loire mit èm Vyrtel Saint-Symphorien,<ref name=":0" /> isch nu wènnig baut worrè. Im Cher lyt d Inslè Île Honoré de Balzac, wo wit größer isch. Im 17. Johrhundert sin vor Tours füüf Inslè glègè, wo bi dè spôtèrè Entwicklig vu dè Stadt abber abdrait odder mitènand vobundè worrè sin.<ref name=":0" /> == Hischtoriè == === Antikè === I dè Zyt vor dè Römer hèt sich s [[Kelten|keltische]] Volk vu dè [[Turonen (gallisches Volk)|Turonè]] uff ènèm Höger am nördlichè Ufer vu dè Loire aagsidlèt, wo vu dè Römer spôter dè [[Caesarodunum]] (im Cäsar sin Höger) gnennt worrè isch. Dèsèll Höger isch i dè Nôchi vu-nèrè wichtigè Strõßèchnotèpungt glègè isch. Im Johr 275 hèts z Tours bi nèm Aagriff massyvi Schäddè gää, sèllèwäg isch am Ändi vum 3.&nbsp;Johrhundert è befeschtigti Stadtmuèr baut worrè. I dè zweitè Hälfti vum 3. Johrhundert isch dè Heilige [[Gatianus]] als ärschtè [[Erzbistum Tours|Bischof vu Tours]] gnennt worrè. Er hèt dört s [[Mission (Christentum)|Chrischtètum vobreitet]]. Diè ärschti Kirchè isch öppè hundert Johr spôter vu sim Nõchfolger [[Litorius (Bischof)|Litorius]] baut worrè. D [[Martin von Tours|Heilige Martin]], `wo im Johr 372 zum drittè Bischof vo Tours gweyt worrè isch, hèt im Gatianus sini Übberräscht i sèbbi Kirchè übberfüürè lõ. Baumatriaal dõdèby isch meeheitlich dè lokal abbauti [[Kalktuff|Tuffschtai]] gsi. Anno 374 isch Tours d Hauptschtadt vo dè [[Lugdunensis|Gallia Lugdunensis III]]. Öppè am Aafang vum 5. Johrhundert isch dè Nammè vo dè Stadt vo ''Caesarodunum'' in ''Civitas Turonorum'' durrègfüürt worrè. D Ywooner hèn sich 435 mit èm [[Aremorica|aremorischè]] Bund zämmè duè. Anno 473&nbsp;isch d Stadt vo dè [[Westgoten|Weschtgotè]] unter m [[Eurich]] erobèrèt worrè. S Volk vo dè Touraine isch abber geg dè [[Arianismus|arianische Glaubè]] vo yrè neuè Hèrrè ygschtellt gsi. Dè Frankèkönnig [[Chlodwig I.|Chlodwig]], wo us dè Dǜnaschty vu dè [[Merowinger]] abschtämmig gsi isch, hèt anno 508 Tours èn Bsuèch abgschtattet, sèll isch ei Johr nõch sim Syg i dè [[Schlacht von Vouillé|Schlacht vo Vouillè]] übber dè [[Alarich&nbsp;II.]] gsi. Z Tours hèt er i dè Basilika vum Heiligè Martin èn Huufè Beuteschätz vum Alarich gweyyt. Dört hèt er è Gsandtschaft vum oschtrömischè Kaiser [[Anastasios&nbsp;I.]] empfangè, wo ym sini Ernennig zum Konsul (wòrschinlich Eerèkonsul) un [[Patricius]] mit dè Insigniè übberbrocht hèn. === Mittelaalter === Sit èm Chlodwig sin Yzug z Tours hèt sèlli Stadt zum [[Fränkisches Reich|Fränkischè Ryych]] ghört. S Grab vum Heiligè Martin isch è belièbtes Pilgerzyl worrè, wa dè Stadt Tours als Waalheimèt vum Nationalheiligè è bsunderi sǜmbolischi Bedütig gää hèt. Bi dè Ryychsdeilig nõch èm Chlodwig sim Dot (511) isch Tours a sin Soon [[Chlodomer]] kait. Als dèsèll 524 im [[Burgundenkrieg|Burgundèchrièg]] umbrocht worrè isch, hèt mò Tours a sin Bruèder [[Chlothar&nbsp;I.]] wittergää. Ab 558 hèt dè Chlothar widder s gsamte Frankèryych übbernõ, isch abber schu 561 gschtorbè. Ab dört hèt Tours zum Königryych vum Chlothar sim Soon [[Charibert&nbsp;I.]] ghört. Nõch èm Charibèrt sin Dot anno 567 isch sin Bruèder [[Sigibert&nbsp;I.]] übbergangè un dõdemit an [[Austrasien|Austrasiè]]. Dè Sigibèrt hèt sim Halbbruèder [[Chilperich&nbsp;I.]] denn strittig gmacht. Sèllèwäg isch Tours meefach vo dè einè un denn widder vo dè andrè Strittpartei erobèrèt worrè un au plündèrèt worrè, wa dè dörtige Bischof [[Gregor von Tours|Gregor vo Tours]] einèwäg nit hèt chönnè vohindèrè. Wèg èm [[Vertrag von Andelot|Vodraag vo Andelot]] isch Tours 1587 widder zuè Austrasiè chò. Anno hèt dè [[Karl Martell|Karl Martèll]] d [[Mauren|Muurè]] i dè [[Schlacht von Tours und Poitiers|Schlacht vu Tours un Poitiers]] vonichtend gschlagè, wo dè Aafüürer vo dè Muurè, dè [[Abd ar-Rahman (Militär)|Abd ar-Rahman]], ums Läbbè chò isch. Sèbbè Syyg vum Karl Martèll hèt è wittèri Uusbreitig vum islamischè Yflussberyych vohindèrèt. Unterm [[Karl der Große|Charlesmagne]] isch Tours dè Mittelpungt vo dè [[Karolingische Renaissance|karolingischè Renaissance]] worrè, manifeschtyrt mit èrè bedütèndè Buchmòlerei un dè Schuèl vum [[Alkuin]], ènèm Abt vu [[Saint-Martin de Tours]], wo dört am Ändi vum 8.&nbsp;Johrhundert ärschti Theology- un Philosophyvorlesigè ghaaltè hèt. Tours isch Hauptschtadt vo dè frängischè [[Grafschaft Tours|Grõfschaft Tours]], wo sich im früènè 9. Johrhundert im Bsitz vo dè [[Etichonen|Etichonè]] gsi isch un dènn i dè Hèrrschaftsberyych vo dè [[Robertiner|Robärtiner]] chò isch. Anno 853 un 903 isch Tours vo dè [[Wikinger]] ([[Loire-Normannen|Loire-Normannè]]) plündèrèt worrè. Dè Vorort vo Tours, wo d Basilika un Abtei [[Saint-Martin de Tours]] gschtandè isch un sich unter m Nammè ''Martinopolis'' zuè nèrè eigènè bedütèndè Gmaind entwicklèt hèt, isch dènõch mit èrè starkè Stadtmuèr gschützt worrè, wo vo 906 bis 910 baut worrè isch. Martinopolis hèt ab dört dè Nammè ''Châteauneuf'' (als.: ''Neus Schloß'') chriègt. D Ywooner vu sèllèm Vorort hèn oftmòls gèg s Kapitel vo Saint-Martin revoltyrt, demit mò mee kommunali Rächt chriègt hèt; ärscht spôter sin sèlli Privilegiè vo dè französischè Könnig bschtätigèt worrè. [[Theobald der Alte|Theobald Senior]] hèt um 909 ummè d Grõfschaft Tours für s [[Haus Blois|Huus vo Blois]] in Bsitz gnõ. Sèlli Vodrètter hèt i dè Folg èn langè Machtkampf gèg diè Aaghörigè vum [[Haus Anjou|Huus vo Anjou]] um d Vorhèrrschaft z Weschtfrankryych uusdrait. [[Theobald I. (Champagne)|Theobald&nbsp;III. vo Blois]] hèt d [[Touraine]] nõch sinèrè Nidderlaag i dè [[Schlacht bei Nouy|Schlacht bi Nouy]] 1044 ändgültig a dè [[Gottfried II. (Anjou)|Gottfryd&nbsp;II. vo Anjou]] abdrättè müèsè. Ändi vum 11. Johrhundert isch d Touraine a s [[Haus Plantagenet|Huus Plantagenet]] kait, sèllèwäg isch d Touraine Deil vum [[Angevinisches Reich|Angevinischè Ryych]] worrè, nōchdèm d Plantagenets 1154 zuè dè Könnig vuè Ängland worrè sin. Mit dè Hèrrschaft vum [[Johann Ohneland|Hans Ohneland]] hèt dè Könnig [[Philipp II. (Frankreich)|Philipp&nbsp;II. Auguscht]] vo Frankryych 1205 s Gebièt für Frankryych zrugggwunnè. Abber èrscht dè [[Heinrich III. (England)|Heinrich&nbsp;III.]] vu Ängland hèt sini Aaschprüch uff Tours un d Touraine 1259 ändgültig a dè Könnig [[Ludwig IX. (Frankreich)|Ludwig&nbsp;IX.]] vo Frankryych abdrättè. Ab 1360 isch d Touraine als Herzogdum a dè nãchgeborene französische Prinz vogää worrè. [[Ludwig IX. (Frankreich)|Ludwig IX.]] dè Heilige hèt ab 1266 z Tours dè “grossus denarius Turonus” (alemannisch: „dè dicke [[Denarius|Denar]] vu Tours“, [[Turnose]]) im Gegèwärt vu 12 Deniers prägèd (12 [[Denier (Münze)|Deniers]] = 1 [[Sou|Sol]] = 1/20 [[Livre]] vo Wärig vu Tours). [[Datei:75A0194.jpg|mini|hochkant|S gotische Huus]] Anno 1354 isch Tours mit èm nòch glegènè Châteauneuf voeinigt un mit èrè gmeinsamè Stadtmuèr umgää worrè. Könnig [[Karl VII. (Frankreich)|Karl VII.]] hèt oft un gèrn i dè Gegènd residyrt, un dè [[Ludwig&nbsp;XI.]] hèt 1463 s [[Schloss Plessis-lès-Tours]] kauft, wo im uumittelbar weschtlich vu Tours glegènè [[La Riche]] stòt. I sèllèm Schloss hèt dè Ludwig&nbsp;XI. oftmòls gwoont un dõ isch er au 1483 gschtorbè. Tours isch dõdemit zuè dè könniglichè Näbbèresidènz uffgschtigè un isch im [[15.&nbsp;Jahrhundert|15. Johrhundert]] uff uugfäär 75.000 Ywooner chò. Dõ hèn sich öfter diè französischè Generalschtänd vosammlèt, unter dè Regäntschaft vum Ludwig&nbsp;XI. 1470, èm [[Karl VIII. (Frankreich)|Karl&nbsp;VIII.]] 1484 un èm [[Ludwig&nbsp;XII.]] 1506. 1855&nbsp;sin Räscht vum gröschtè [[Amphitheater]] vum [[Römisches Reich|Römischè Ryych]] gfundè worrè. S isch uumittelbar hinter dè hütigè [[Kathedrale von Tours|Kathedralè]] glègè, wo im 1.&nbsp;Johrhundert baut worrè isch. S Amphitheater hèt è elliptischi Form ghaa un hèt è Achsèlängi vu öppè 156&nbsp;m un 134&nbsp;m uffgwisè. === Religionsgschichtliches: Konzyyl z Tours === Tours isch dè Schaublatz von è baar [[Konzil|Konzyyl]] gsi. Diè ärschtè drei Konzyyl sin [[461]], [[Konzil von Tours (567)|567]] un [[Konzil von Tours (813)|813]] abghaaltè worrè, jedes Mòl isch s hauptsächlich um d Kirchèdisziplin gangè. Bi nèm wittèrè Konzyl, wo im Johr 1050 stattgfundè hèt, isch dè Theolog [[Berengar von Tours|Berengar vo Tours]] vom [[Lanfrank von Bec|Landfrank vo Bec]] widderlait worrè, als Häretiker denunzyrt un vom Papscht [[Leo IX.]] vourteilt worrè. Uff èm Konzil vo 1096 hèt sich dè Bischof [[Otto von Straßburg]] im Pabscht [[Urban II.]] unterworfè un isch druffhy i diè gregorianischi Obödiènz uffgnõ worrè. Im Mai 1163 hèt dè Pabscht [[Alexander III. (Papst)|Alexander&nbsp;III.]] z Tours è [[Konzil von Tours (1163)|Konzil]] abghaaltè, wo-nèr nõch dè Exkommunikation vum Gegèpabscht [[Viktor IV. (Oktavian)|Viktor&nbsp;IV.]] als rächtmäßigè Pabscht bschtätigèt worrè isch. Ußerdèm sin d Maßreglè geg d [[Katharer]] bechräftigèt worrè. D Konzyyl vo 1236 un 1282 hèn widder bsunderi Aaglegèheitè vo dè Kirchèdisziplin bhandlèt. Im Septèmber 1510 hèt dè Könng Ludwig&nbsp;XII. è Konzyl z Tours yyberuèfè, um d Zuèschtimmig vo dè französischè Prälatè zum Chrièg geg dè Pabscht [[Julius II.]] zu erhaaltè. È anders Konzyl hèt z Tours anno 1583 stattgfundè. === Neuzyt === [[Datei:Tours Tudorhaeuser.jpg|mini|Bau us èm 16. Johrhundert a dè ''Place Plumereau'']] Im 15. un 16. Johrhundert hèt dè Mòler [[Jean Fouquet]] sowiè meereri Bildhauer, bsunders [[Michel Colombe]] un d Brüèder Juste, wo alli z Tours gwǜrkt hèn, dè Ruèm vo dè Stadt uff èm Gebièt vo dè Bildendè Kunscht vogrößèrèt. Bis is 16.&nbsp;Johrhundert iè hèt sich au dè französische Könnig un dem sin Hof regelmäßig dört uffghaaltè. Vo dè Bedütig vo Tours i sèllèrè Zyt zügt dè Bau vo dè mächtigè [[Gotik|gotischè]] Kathedralè. I dè [[Renaissance]] sin i dè Stadt prächtigi Paläscht baut worrè. Tours hèt èn wǜrtschaftlich Uffschwung durrègmacht, wo nit zletscht vo dè Siidèwarèfabrikation chò isch, welli vum Könnig Ludwig&nbsp;XI gfördèrèt worrè isch. Wôrènd dè [[Hugenottenkriege|Hugenottèchrièg]] hèt Tours 1562 unter Gwalttatè vo Proteschtantè un Katholikè glittè. Am 2. April i sèbbèm Johr hèt sich dè [[Louis I. de Bourbon, prince de Condé|Louis I. de Bourbon]] dè Stadt bemächtigt, sèllèwäg isch es zuè nèrè Plünderig vo dè Kirchèschätz un [[Ikonoklasmus|ikonoklastischè]] Aktionè chò. Schu am 10. Juli 1562 hèt dè [[Jacques d’Albon, seigneur de Saint-André|Marschall Saint-André]] Tours für d Katholikè zrugg erobèrèt, im folgendè Septembèr un Oktobèr sin gfangèni Hugenottè hyygrichtèt worrè. Nõch èm Ermordè vo dè Brüèder [[Henri I. de Lorraine, duc de Guise|Henri]] un [[Louis II. de Lorraine-Guise|Louis de Guise]] (23./24.&nbsp;Dezembèr 1588), wo dè Könnig [[Heinrich III. (Frankreich)|Heinrichs&nbsp;III.]] dèzuè aagschtiftet hèt, isch èn offènè Kampf uusbrochè. Wèg sèllèm Kampf isch dè Heinrich&nbsp;III. gu Tours gangè un hèt s [[Parlement de Paris]] un d Rechnigskammèrè uff Tours volait. Am 30.&nbsp;April 1589 isch dè Heinrich III. im Schloss Plessis-lès-Tours èn Pakt mit èm Hugenottèfüürer [[Heinrich IV. (Frankreich)|Heinrich vo Navarra]] yygangè. Churz druffhy hèt dè [[Charles II. de Lorraine, duc de Mayenne|Charles II. vu Lothringè]] Tours aagriffè un Vorschtadt Saint-Symphorien yygnõ, dènõch hèt er widder abziè müèsè, well dè Könnig vo Navarra am 8.&nbsp;Mai 1589 aagruggt isch. Nõch èm Mord am Heinrichs&nbsp;IIõI. am 2.&nbsp;Auguscht 1589 isch dè Könnig vo Navarra als Heinrich&nbsp;IV. zum neuè französischè Könnig gmacht worrè. Am 21. Novèmber i sèbbèm Johr hèt dè Heinrich IV. sin feierlichè Yzug z Tours ghaaltè un s Parlament un d Rechnigskammèrè am 24. März 1594 widder uff Paris zrugg volait. S [[Edikt von Nantes|Edikt vu Nantes]] us èm Johr 1598 hèt dè Religionsfriddè definityv widder etablyrt. Anno 1621 hèts z Tours wèg dè Beärdigung vum Proteschtantè Martin Lenoir èn Uffruur gää. Dè Könnig [[Ludwig&nbsp;XIII.]] hèt d Orning persönlich widder hèrschtellè müèsè. D [[Seide|Sidè]]wäbber-Induschtry vo dè Loire-Stadt isch durchs Uffhebbè vum Edikt vu Nantes anno 1685 unterm [[Ludwig&nbsp;XIV.]] sowiè dè Flucht vo dè Hugenottè is Uusland schwèr droffè worrè. Im Johr 1772 isch diè städtischi Münzprägerei, wo d [[Livre]]s us Tours ''(librae Turonenses)'' aagfèrtigt hèn, zuègmacht worrè. 1775 isch Tours a diè könniglichi Übberlandstrõß Route d'Espagne<ref name=":0" /> aagschlossè worrè. Wôrènd dè [[Französische Revolution|Französischè Revolution]] hèt d Stadt als Basis für Operationè vu dè Republikaner gegè diè [[Aufstand der Vendée|Uffschtändischè vu dè Vendée]] fungyrt. [[Datei:Tours - palais de justice-edit 1.jpg|mini|Juschtizpalascht ''Palais de justice'' vo 1844]] 1845 hèt Tours a s französische Ysèbaanetz aagschlossè worrè, wa diè induschtrièlli Entwicklig vu dè Stadt beschlünigt hèt. 1896<ref name=":0" /> isch dè Baanhof fèrtig gsi, sèbbi Station isch vum [[Victor Laloux]]<ref name=":0" /> entworfè worrè. Wǜrtschaftlich sin z Tours hauptsächlich Läbbensmittel voschafft worrè, ebbèso isch Handel un Tourismus bedribbè worrè. Witteri Branchè sin d Tegstylinduschtry, Läddervoschafferei un d Druckerei gsi. A dè Stell vo dè Land- un Wasserfeschtungè isch dè ''Boulevard [[Pierre-Jean de Béranger|Béranger]]''<ref name=":0" /> mit èm hütig halbrundè ''Place [[Jean Jaurès]]'' un èm ''Boulevard Heurteloup'' aaglait worrè. Es sin neui Villèvyrtel un Parkaalaagè entschtandè, wo vo dè uffschtygèndè [[Bourgeoisie]] finanzyrt worrè sin, wiè dè Jardin des Prébendes d'Oé im Johr 1872. Für d Bähnler isch s Quartyr Velpeau baut worrè.<ref name=":0" /> Dè Druckereiunternämmer Alfred Mame<ref name=":0" /> hèt für sini Aagschtelltè 1870 è Büèzersidlig bauè lò. Fascht alli neuè Stadtvyrtel sin gegèübber vum Loireufer aaglait worrè.<ref name=":0" /> Dè Bau vu dè Ysèbaa hèt dè Flussschifffaart massyv gschaddèt, sèllèwäg isch au Gewerbè, wo dèmit vobundè gsi isch, bedroffè gsi. Anno 1850 sin 628.000<ref name=":0" /> Tonnè Güèter uff dè Loire befördèrèt worrè. Sèbbi Zaal isch uff 30.000<ref name=":0" /> im Johr 1870 gsunkè. Nõch 1870 isch dè Personèvokeer uff dè Loire un peu à peu au dè Bootsbau ygschtellt worrè. Anno 1846<ref name=":0" /> un 1856<ref name=":0" /> hèt s schwèri Hochwasser vo dè Loire gää. Wôrènd èm [[Deutsch-Französischer Krieg|Dütsch-Französischè Chrièg]] isch Tours vum 11.&nbsp;Septembèr bis zum 10.&nbsp;Dezembèr 1870 Sitz vo dè Delegation für d Regyrig vo dè nationalè Voteidigung gsi. Am 19.&nbsp;Januar 1871 isch d Stadt vum [[Preußen|preußischè]] Generallütant [[Julius von Hartmann (General, 1817)|Julius vo Hartmaa]] bsetzt worrè, aaschlièßènd sin diè dütschè Truppè bis zum 8.&nbsp;März 1871 blibbè. Im Johr 1920 isch uff èm [[Kongress von Tours|Tourer Kongrèss]] d [[Parti communiste français|Kommunistischi Partei vu Frankryych]] gründèt worrè. Wôrènd èm [[Zweiter Weltkrieg|Zweitè Wältchrièg]] isch d Stadt 1940 vo dè Dütschè bsetzt worrè. Anno 1944 isch d Stadt bi allyirtè Bombardements, wo gegè dè strategisch wichtige Loire-Übbergang grichtet gsi isch, schwèr droffè worrè. Unter m [[Gaullismus|gaullistischè]] Bürgermeischter [[Jean Royer]], wo 36&nbsp;Johr im Amt gsi isch, hèt mò abber èn blaanvollè Widderuffbau vo dè historischè Innèschtadt hèrrè brocht. Um 1960 isch s ''grand ensemble'' Sanitas entschtandè.<ref name=":0" /> Anno 1964 sin d Vorört Saint-Symphoriè un Sainte-Radegonde ygmeindet worrè.<ref name=":0" /> 1973 isch ein 90 Hektar großes Gebièt im Stadtzèntrum unter Denkmòlschutz gschtellt worrè.<ref name=":0" /> Glychzitig isch im Südè, am Ufer vum Cher, è umfangryychs Induschtrygebièt entschtandè, wôrènd im Johr 1970 d [[Universität Tours|François-Rabelais-Universidät]] gründèt worrè isch. Dè [[Campus]] vo dè Universidät isch nit am Stadtrand, sondern zentral am Ufer vu dè Loire baut worrè. Zletscht isch s neue ''Quartier des 2 Lions'' im Südweschtè vum Stadtgebièt entschtandè. == Bevölkerigsentwicklig == {| class="wikitable" width=400 |- align=center class="hintergrundfarbe1" |align=left | '''Johr''' || '''1962''' || '''1968''' || '''1975''' || '''1982''' || '''1990''' || '''1999''' || '''2011''' || '''2021''' |- align=center |align=left|'''Ywooner'''|| 92.944 || 128.120 || 140.686 || 132.209 || 129.509 || 132.820 || 134.633|| 137.658 |- |align=Center colspan=9 | Quällè: Cassini un INSEE |} == Züüg zum Aaluègè == === Kirchè === [[Datei:Kathedrale Tours.JPG|mini|D Kathedralè vo Saint-Gatien]] * [[Kathedrale von Tours|Kathedralè Saint-Gatien]] * Neui [[Saint-Martin de Tours|Basilika Saint-Martin]] mit dè Grabschtättè vum Heiligè Martin * Abtei-Kirchè Saint-Julien * Kirchè Saint Pierre-Ville === Repräsentatyvi Bauwärch === * Erzbischöflichs Palais, hüt Sitz vum Museum vu dè Schönè Künscht vu Tours * Château de Tour mit èm Musée Grévin * Ehemòligs Kollegium Saint Martin * Hôtel Goüin mit èm Museum vum Archäologischè Gsellschaft vu dè Touraine * Kloschter La Psalechtte * [[Kloster Marmoutier (Tours)|Kloschter Marmoutier]]v * Bauwärch vu dè ehemòligè Bruèderschaft Saint-Eloi === Grüèflächè === * Botanischè Gartè vu 1875<ref name=":0" /> * Parkaalaag Jardin des Prébendes d'Oé * Jardin de la Préfecture * Dè See ''Lac de la Bergeonnerie'' a dè Cher === Wittèri Ortschaftè vo Intrèssi === * Römischi Muèrräscht * Büèzersidlig Cité Mame vo 1870<ref name=":0" /> * Le Musée du Compagnonnage * [[Synagoge (Tours)|Synagogè]], baut 1908 == Bolitik == [[Datei:Tours, Hôtel de Ville.JPG|miniatur|Rôthaus ''Hôtel de Ville'', 1896–1904 baut nõch dè Blään vom [[Victor Laloux]]]] Sit 2020 isch dè Emmanuel Denis vo dè [[Europe Écologie-Les Verts|Grüènè]] Bürgermeischter vo dè Stadt Tours. Sini Vorgänger sin dè Christophe Boucher vo dè [[Union des démocrates et indépendants|UDI]] (2017 bis 2020), dè Serge Babary vo dè [[Les Républicains|Republikaner]] (2014 bis 2017), [[Jean Germain (Politiker)|Jean Germain]] vo dè [[Parti socialiste (Frankreich)|Sozialischtè]] (1995 bis 2014) un dè [[Gaullismus|Gaullischt]] [[Jean Royer]] (1959 bis 1995). === Städtepartnerschaftè === Tours hèt acht [[Gemeindepartnerschaft|Partnerschtädt]]:<ref name="Twins">{{Internetquelle |url=https://www.tours.fr/action-municipale/364-jumelages-et-partenariats.htm#par2406 |titel=Jumelages et partenariats - Site officiel de la Ville de Tours |autor= |werk= |hrsg= |datum= |abruf=2022-06-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190810140058/https://www.tours.fr/action-municipale/364-jumelages-et-partenariats.htm#par2406 |archiv-datum=2019-08-10 |offline=ja }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe1" !Stadt!!Land!!sit |- | [[Brașov]] || Rumäniè || 1990 |- | [[Luoyang]] || Volksrepublik China || 1982 |- | [[Minneapolis]] || Voeinigte Staatè || 1991 |- | [[Mülheim an der Ruhr|Mülheim a dè Ruur]] || Dütschland || 1962 |- | [[Parma]] || Italiè || 1976 |- | [[Segovia]] || Spaniè || 1972 |- | [[Springfield (Missouri)|Springfield]] || Voeinigte Staatè || 1984 |- | [[Takamatsu]] || Japan || 1988 |- | [[Trois-Rivières]] || Kanada || 1987 |} Drübber usè git s Kooperationè mit [[Datei:Coat of arms of Maribor.svg|12px]] [[Maribor]] z {{SLO|Podravska|Štajerska, Sloweniè}} (sit 1997) un wittèrè Städt.<ref name="Jumelles">{{Internetquelle |url=https://www.tours.fr/page-portail-tours-intense/tours-a-linternational/ |titel=Tours à l’international - Ville de Tours |hrsg=Stadt Tours |sprache=fr |abruf=2024-12-29}}</ref> == Wappè == [[Blasonierung|Blasonyrig]]: „Unter èm blauè Schildhaupt mit drei goldigè heraldischi Liliè, in Schwarz mit drei rundè dreizinnigè, schwarzgfuègtè silbèrni Türm, a dè Basis mit wittèrè silbèrnè Türm, 2:1 bositionyrt, mit ènèm offenè Dor un rotè Zältdächer mit Fäänli druff.“ Obwoll dè Nammè ''Tours'' [[Etymologie|etǜmologisch]] nüt mit dè [[Französische Sprache|französischè]] ''tours'' (Türm) zu duè hèt, handlèt s sich dõdèby doch um è sprèchendes Wappè, well mit dè Turm-Sǜmbol uff dè Nammè ''Tours'' aagschpillt wörd. == Wǜrtschaft == D Wǜrtschaft vo dè Agglomeration Tours isch diversifizyrt, mit èm Huufè mittlèrè un größèrè Bedryyb i dè Induschtry un Diènschtleischtungè ; gröschtè Einzelbedryb isch s Universidätskrankèhuus. D [[Touraine]], d Region um Tours ummè, isch bekannt für iri Wyy. S bekannteschte Aabaugebièt vu dè Touraine isch [[Vouvray]], wo dirèkt vor dè èm Stadtbièt vo Tours lyt. == Vokeer == Z Tours hèt vo dè Vogangèheit bis hüt als Loire-Übbergang schu immer è großi Bedütig als Vokeerschnotèpungt ghaa. S git z Tours èn Autobaaaaschluss übber d [[Autoroute A 10|A&nbsp;10]] ([[Paris]]–[[Bordeaux]]), d [[Autoroute A 85|A&nbsp;85]] (Tours–[[Angers]]) un d [[Autoroute A 28|A&nbsp;28]] (Tours–[[Le Mans]]). [[Datei:Garetours.jpg|mini|Baanhof z Tours vo 1896]] Dè Hauptbaanhof vo Tour isch èn [[Kopfbahnhof|Sackbaanhof]] mit Aaschlüss a s [[TGV]]-Netz. Dõ zwyygt d [[Bahnstrecke Tours–Saint-Nazaire|Strèggi gu Saint-Nazaire]] vo dè Südweschtmagischtralè [[Bahnstrecke Paris–Bordeauxõ|Paris-Bordeaux]] ab. Züüg vo Paris via Tours gu Bordeaux haaltèd abber im öppè füüf Kilometer vo Stadtzèntrum èwäg ligèndè Baanhof vo [[Saint-Pierre-des-Corps]], wo 1990 zum Fèrnvokeersbaanhof umbaut worrè. Dènäbbè bschtön Dirèktrelationè im Regionalvokeer gu [[Le Mans|Mans]] un Bourges. Sechs Kilometèr nordöschtlich vu dè Loire lyt dè [[Flughafen Tours|Flughaffè]] vo dè Stadt Tours. Sit Septembèr 2013 volauft è [[Straßenbahn Tours|Strõßèbaanlinniè]] durch d Stadt vum Nordè in Südè. Schu vo 1900 bis 1949 hèt s è Strõßèbaa gää, wo abber für dè Busvokeer uffgää worrè isch.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.oepnvaktuell.de/news/single-view/id/frankreich-erste-strassenbahn-von-tours-nimmt-den-betrieb-auf.html?no_cache=1&cHash=d282fb4bdbf3b9874cd708b4444d3d8a |wayback=20131005011641 |text=''Frankreich: Erste Straßenbahn von Tours nimmt den Betrieb auf'' |archiv-bot=2019-04-19 13:26:45 InternetArchiveBot}}''.'' Im: ÖPNV aktuell, 5. Septembèr 2013, abgruèfè am 6. Juli 2014: „Mit 21 siebenteiligen und 43&nbsp;m langen Fahrzeugen sollen täglich knapp 55.000 Fahrgäste befördert werden. In einer Provinzstadt ist die Straßenbahn das Ereignis des Jahrhunderts“, brichtet s Lokalblatt „La Nouvelle République“.</ref> Sit 2025 baut mer an èrè zweite Linniè. == Bildig un Kultur == D [[Universität|Universidät]] vu Tours wörd ''[[Universität Tours|Université François-Rabelais]]'' gheißè. Zwei international bekannti brivati Leerinschtitut für diè französischi Sprõch sin i dè Stadt dèhaim, dèby sin s ''Institut de Touraine'', wo sin Hauptsitz im Hôtel Torterue<ref name=":0">{{Literatur |Autor=Richard Bayon, Guylaine Fischer, Jean-Michel Rêve |Titel=Tours à pied |Hrsg=Dominique Gengembre |Auflage=1 |Verlag=Fédération Française de la Randonnée Pédestre (FFRP) |Ort=Paris |Datum=2000 |Reihe=Une ville à pied |NummerReihe=VI02 |ISBN=2-85-699-817-8 |Seiten=8–11, 19, 45 ff., 48, 58, 63}}</ref> hèt. S renommyrti Inschtitut isch vum Gschichts- un Geographyleerer Edmond Sourdillon<ref name=":0" /> gründèt worrè. Tours hèt è Opèrè un è Symphonyorcheschter, ußerdèmm git s mèngi chlynèri Bünnè un è Museum vo dè Schönè Künscht. I dè Stadt git s au è Business School, [[École supérieure de commerce et management]] un è Ingenieurschuèl, d [[École polytechnique de l’université de Tours]]. == Persönlichkeitè == === Bischöfe un Heiligi === * [[Gatianus von Tours|Gatianus vo Tours]] (ca. 249–301) * [[Martin von Tours|Martin vo Tours]] (ca. 371–397) * [[Brictius von Tours|Brictius vo Tours]] (ca. 397–443) * [[Eustochius von Tours|Eustochius vo Tours]] (ca. 443–460) * [[Perpetuus von Tours|Perpetuus vo Tours]] (ca. 460–490) * [[Volusianus von Tours|Volusianus vo Tours]] (ca. 491–498) * [[Euphronius von Tours|Euphronius vo Tours]] (ca. 503–573) * [[Gregor von Tours|Gregor vo Tours]] (573–594) {{Siehe auch|Lischtè vo dè Ärzbischöf vo Tours}} === Söön un Döchter vo dè Stadt === ==== Uff d Wält chò vor èm 20. Johrhundert ==== * Aafang vum 11. Johrhundert: [[Berengar von Tours|Berengar vo Tours]], Theologe († 1088) * um 1420: [[Jean Fouquet]], Mòler († 1478/81) * 1434: [[Jolande von Frankreich|Jolande vo Frankryych]], Dochter vum Könnig Karl VII. vo Frankryych († 1478) * um 1445 ummè: [[Jacques de Beaune]], Finanzbolitiker, Baron de Semblançay († 1527) * um 1445 ummè: [[Guillaume Briçonnet (Kardinal)|Guillaume Briçonnet]], Kardinal un Ärzbischof vo Narbonne († 1514) * 1457: [[Jean Bourdichon]], Mòler un Illuminator vu Handschriftè († 1521) * 1502: [[Victor Brodeau]], Dichter († 1540) * 1510: [[François Clouet]], Mòler († 1572) * 1591: [[Jacques Dupuy]], Humanischt un Bibliothekar († 1656) * 1593: [[Claude Vignon]], Mòler vum Barogg († 1670) * 1599: [[Marie de l’Incarnation]] (bürgerlich: Guyart), Nonnè, Mǜschtikerin un Missionarin († 1672) * um 1604 ummè: [[Abraham Bosse]], Kupferschtecher un Radyrer († 1676) * 1621: [[René Rapin]], Jesuit un Philologe († 1687) * 1680: [[Philippe Néricault Destouches]], Luschtschpyldichter († 1754) * 1682: [[Ursin Durand]], Benediktiner un Hischtoriker († 1771) * 1683: [[Jean-Baptiste de Grécourt]], Dichter († 1743) * 1686: [[Jacques Hardion]], Hischtoriker, Übbersetzer un könniglicher Bibliothekar († 1766) * 1686: [[Julien Le Roy]], Uurmacher († 1759) * 1730: [[Louis Dutens]], Schriftschteller († 1812) * 1754: [[Jean-Baptiste Meusnier de la Place]], Mathematiker un General († 1793) * 1758: [[Armand Samuel de Marescot]], Ingenieuroffizyr ''(Génie militaire)'' († 1832) * 1765: [[Joseph-Michel Dutens]], Bauingenieur un Nationalökonom († 1848) * 1792: [[Philippe Musard]], Violinischt, Dirigänt un Komponischt († 1859) * 1795: [[Gabriel Lamé]], Mathematiker un Phǜsiker († 1870) * 1799: [[Honoré de Balzac]], Schriftschteller († 1850) * 1801: [[Félix Dujardin]], Nadurforscher, Geolog un Zoolog († 1860) * 1801: [[Armand Trousseau]], Internischt († 1867) * 1805: [[Adolphe Delattre]], Ornitholog un Künschtler († 1854) * 1815: [[Ernest Goüin]], Maschinnèbau- un Bauingenieur un Unternämmer († 1885) * 1815: [[Jules Moinaux]], Librettischt († 1896) * 1824: [[Jules Haime]], Zoolog, Paläontolog un Geolog († 1856) * 1830: [[Paul Duboy]], Bildhauer († 1886) * 1843: [[Émile Delahaye]], Unternämmer, Automobilpionyr un Gründer vo dè Automarkè ''Delahaye'' († 1905) * 1845: [[Auguste Brachet]], Romanischt († 1898) * 1850: [[Victor Laloux|Victor-Alexandre-Frédéric Laloux]], Architekt ''(Gare d’Orsay)'' († 1937) * 1850: [[Louis Muraton]], Mòler († 1901) * 1853: [[René du Coudray de La Blanchère]], Klassischi Archäolog († 1896) * 1858: [[Maurice Couette]], Phǜsiker († 1943) * 1858: [[Georges Courteline]], Romancie un Dramaturg († 1929) * 1873: [[Alphonse Baugé]], Radrennfaarer († 1938) * 1874: [[Elisabeth aaSonrel]], Mòlerin vo dè Art Nouveau († 1953) * 1880: [[Marcel Gaumont]], Bildhauer († 1962) * 1881: [[Eugène Flaud]], Automobylrennfaarer († 1950) * 1883: [[Émile Vacher]], Musiker († 1969) * 1887: [[Albert Ouriou]], Automobylrennfaarer († 1955) * 1904: [[Robert Poirier (Flieger)|Robert Poirier]], Flyger, Résistancekämpfer un Automobylrennfaarer († 1949) * 1897: [[Yves Lejarre]], Ysèbaaner, Widderschtandskämpfer gegè s NS-Regime * 1899: [[Bernard Hardion]], Diplomat († 1986) ==== Uff d Wält chò 20. Johrhundert ==== * 1902: [[Henri Deglane (Ringer)|Henri Deglane]], Ringer un Olympiasyger vo 1924 († 1975) * 1903: [[Guy Paquinet]], Jazz-Bosuunischt un Bandleader († 1981) * 1905: [[Paul Nizan]], Schriftschteller († 1940) * 1906: [[Louis Parrot]], Lǜriker, Essayischt, Journalischt un Übbersetzer († 1948) * 1907: [[Dora Maar]] ''(Henriette Theodora Markovitch),'' Fotografin un Mòlerin († 1997) * 1911: [[Henry Lemarié]], Buèchilluschtrator († 1991) * 1917: [[René Laurentin]], Theolog un Mariolog († 2017) * 1923: [[Yves Bonnefoy]], Lǜriker, Autor, Übbersetzer un Hochschuèlleerer († 2016) * 1925: [[James Coignard]], Mòler un Graphiker († 2008) * 1927: [[Paul Guers]] ''(Paul Jacques Dutron),'' Schauschpyler * 1938: [[Michel Pêcheux]], Linguischt un Philosoph († 1983) * 1940: [[Philippe Lacoue-Labarthe]], Philosoph, Literadurkritiker un Übbersetzer († 2007) * 1943: [[Jean-Louis Bruguière]], obberschtè französischè Ermittligsrichter un Vizebräsident vum ''Tribunal de Grande Instance'' z Paris * 1943: [[Hans-Günther Kaufmann (Fotograf)|Hans-Günther Kaufmann]], dütschè Fotograf * 1947: [[Sébastien Balibar]], Phǜsiker * 1949: [[Jean-Marc Lelong]], Comiczeichner († 2004) * 1950: [[Philippe Briand]], Bolitiker ''(Les Républicains)'' * 1951: [[Jacques Villeret]], Schauschpyller († 2005) * 1952: [[Dominique Bussereau]], Bolitiker * 1954: [[Yves Ker Ambrun]], bekannt als YKA, Comiczeichner († 2017) * 1960: [[Olivier de Germay]], Ärzbischof vo Lyon * 1960: [[Pascal Guimier]], Journalischt * 1960: [[Jean-Christophe Maillot]], Tänzer un Choreograph * 1962: [[Luc Delahaye]], Fotograf * 1963: [[Catherine Poirot]], Schwimmerin * 1964: [[Stéphane Audeguy]], Schriftschteller, Literadurwǜssèschaftler un Leerer * 1964: [[Catherine Bernstein|Catherine Bèrnschtai]], Dokumentarfilmerin * 1964: [[Pascal Hervé]], Radrennfaarer († 2024) == Klimatabällè == {{Klimatabelle | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rächts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktivyrt | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE= 200 | QUELLE = [https://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=fr&stat=07240 wetterkontor.de]ä | Überschrift = | Ort = Tours | hmjan = 6.9 | hmfeb = 8.2 | hmmär = 11.3 | hmapr = 14.3 | hmmai = 18.1 | hmjun = 21.7 | hmjul = 24.6 | hmaug = 24.3 | hmsep = 21.4 | hmokt = 16.7 | hmnov = 10.5 | hmdez = 7.4 | lmjan = 1.6 | lmfeb = 2.0 | lmmär = 3.3 | lmapr = 5.0 | lmmai = 8.4 | lmjun = 11.4 | lmjul = 13.1 | lmaug = 12.9 | lmsep = 10.8 | lmokt = 7.9 | lmnov = 3.8 | lmdez = 2.3 | avjan = | avfeb = | avmär = | avapr = | avmai = | avjun = | avjul = | avaug = | avsep = | avokt = | avnov = | avdez = | nbjan = 63.3 | nbfeb = 61.6 | nbmär = 54.3 | nbapr = 51.4 | nbmai = 67.5 | nbjun = 47.5 | nbjul = 53.0 | nbaug = 40.9 | nbsep = 54.3 | nbokt = 61.0 | nbnov = 63.0 | nbdez = 65.9 | shjan = 2.0 | shfeb = 3.1 | shmär = 4.5 | shapr = 6.0 | shmai = 6.5 | shjun = 7.7 | shjul = 8.3 | shaug = 7.6 | shsep = 6.2 | shokt = 4.2 | shnov = 2.7 | shdez = 1.7 | wtjan = | wtfeb = | wtmär = | wtapr = | wtmai = | wtjun = | wtjul = | wtaug = | wtsep = | wtokt = | wtnov = | wtdez = | rdjan = 12 | rdfeb = 11 | rdmär = 11 | rdapr = 9 | rdmai = 11 | rdjun = 7 | rdjul = 7 | rdaug = 7 | rdsep = 8 | rdokt = 9 | rdnov = 10 | rddez = 12 | lfjan = 87 | lffeb = 84 | lfmär = 79 | lfapr = 74 | lfmai = 77 | lfjun = 75 | lfjul = 72 | lfaug = 73 | lfsep = 77 | lfokt = 84 | lfnov = 87 | lfdez = 89 }} == Literadur == * ''Le Patrimoine des Communes d’Indre-et-Loire.'' Flohic Editions, Band 2, Paris 2001, ISBN 2-84234-115-5, S. 1263–1350. * {{RGA|31|106|108|Tours und Poitiers|Ulrich Nonn}} == Weblinggs == {{Commonscat|Tours (France)|Tours|audio=1|video=1}} * [https://www.tours.fr/ Offizièllè Webuffdritt vu dè Stadt] * Illuschtration vum Daniel Meisner vo 1626: Tours. Rustica gens est optima flens et pessima ridens ({{ULBDD|urn:nbn:de:hbz:061:1-93488}}) == Einzelnõchwyys == <references /> {{Übersetzungshinweis|1 = de |2 = Tours |3 = dütsch}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Stadt (Frankrych)]] 0b6u86efd4gqgzlxfhfr5lhv9i9hskr 1089220 1089219 2026-10-05T07:31:44Z Freigut 8945 /* Vokeer */ 1089220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gemeinde in Frankreich dewiki | nomcommune=Tours | armoiries=Blason tours 37.svg | région=[[Centre-Val de Loire]] | département=[[Département Indre-et-Loire|Indre-et-Loire]] ([[Präfektur (Frankreich)|Präfektur]]) | arrondissement=[[Arrondissement Tours|Tours]] | insee=37261 | cp=37000, 37100, 37200 | intercomm=[[Tours Métropole Val de Loire]] | longitude=00/41/18/O | latitude=47/23/34/N | alt mini=44 | alt maxi=109 | siteweb=[https://www.tours.fr/ www.tours.fr] | image=Tours picture mosaique.png | image-desc=Tours }} '''Tours''' [{{IPA|tu(ː)ʁ}}] isch d Hauptschtadt ''(préfecture)'' vum [[Frankreich|französischè]] [[Département]] [[Département Indre-et-Loire|Indre-et-Loire]] i dè [[Region (Frankreich)|Region]] [[Centre-Val de Loire]]. Tours hèt {{EWZ|FR|37261}} Ywooner (Stand {{EWD|FR|37261}}) un lyt a dè [[Loire]] un am [[Cher (Fluss)|Cher]], zwǜschè [[Orléans]] un dè [[Atlantischer Ozean|Atlantikküschtè]]. Dè Nammè ''Tours'' schiint uff Alemannisch zwar ''[[Turm|Türm]]'' z bedütè, isch abber abgleitet vum [[Gallier|gallischè]] Stamm vo dè [[Turonen (gallisches Volk)|Turonè]]. == Geography == [[Datei:Loiretal.png|mini|links|Tours a dè Loire]] [[Datei:Tours 2008 PD.JPG|mini|Loire]] S Stadtzèntrum mit dè beidè [[Eiland|Inslè]] Île Simon un Île Aucard ligèt öschtlich vu dè Mündig vu dè [[Cher (Fluss)|Cher]] i d Loire. Beidi Flüsse durchflüèßèd im Abschtand vu öppè drei Kilometer barallèl zuènand d Stadt. Am Nordufer vu dè Loire mit èm Vyrtel Saint-Symphorien,<ref name=":0" /> isch nu wènnig baut worrè. Im Cher lyt d Inslè Île Honoré de Balzac, wo wit größer isch. Im 17. Johrhundert sin vor Tours füüf Inslè glègè, wo bi dè spôtèrè Entwicklig vu dè Stadt abber abdrait odder mitènand vobundè worrè sin.<ref name=":0" /> == Hischtoriè == === Antikè === I dè Zyt vor dè Römer hèt sich s [[Kelten|keltische]] Volk vu dè [[Turonen (gallisches Volk)|Turonè]] uff ènèm Höger am nördlichè Ufer vu dè Loire aagsidlèt, wo vu dè Römer spôter dè [[Caesarodunum]] (im Cäsar sin Höger) gnennt worrè isch. Dèsèll Höger isch i dè Nôchi vu-nèrè wichtigè Strõßèchnotèpungt glègè isch. Im Johr 275 hèts z Tours bi nèm Aagriff massyvi Schäddè gää, sèllèwäg isch am Ändi vum 3.&nbsp;Johrhundert è befeschtigti Stadtmuèr baut worrè. I dè zweitè Hälfti vum 3. Johrhundert isch dè Heilige [[Gatianus]] als ärschtè [[Erzbistum Tours|Bischof vu Tours]] gnennt worrè. Er hèt dört s [[Mission (Christentum)|Chrischtètum vobreitet]]. Diè ärschti Kirchè isch öppè hundert Johr spôter vu sim Nõchfolger [[Litorius (Bischof)|Litorius]] baut worrè. D [[Martin von Tours|Heilige Martin]], `wo im Johr 372 zum drittè Bischof vo Tours gweyt worrè isch, hèt im Gatianus sini Übberräscht i sèbbi Kirchè übberfüürè lõ. Baumatriaal dõdèby isch meeheitlich dè lokal abbauti [[Kalktuff|Tuffschtai]] gsi. Anno 374 isch Tours d Hauptschtadt vo dè [[Lugdunensis|Gallia Lugdunensis III]]. Öppè am Aafang vum 5. Johrhundert isch dè Nammè vo dè Stadt vo ''Caesarodunum'' in ''Civitas Turonorum'' durrègfüürt worrè. D Ywooner hèn sich 435 mit èm [[Aremorica|aremorischè]] Bund zämmè duè. Anno 473&nbsp;isch d Stadt vo dè [[Westgoten|Weschtgotè]] unter m [[Eurich]] erobèrèt worrè. S Volk vo dè Touraine isch abber geg dè [[Arianismus|arianische Glaubè]] vo yrè neuè Hèrrè ygschtellt gsi. Dè Frankèkönnig [[Chlodwig I.|Chlodwig]], wo us dè Dǜnaschty vu dè [[Merowinger]] abschtämmig gsi isch, hèt anno 508 Tours èn Bsuèch abgschtattet, sèll isch ei Johr nõch sim Syg i dè [[Schlacht von Vouillé|Schlacht vo Vouillè]] übber dè [[Alarich&nbsp;II.]] gsi. Z Tours hèt er i dè Basilika vum Heiligè Martin èn Huufè Beuteschätz vum Alarich gweyyt. Dört hèt er è Gsandtschaft vum oschtrömischè Kaiser [[Anastasios&nbsp;I.]] empfangè, wo ym sini Ernennig zum Konsul (wòrschinlich Eerèkonsul) un [[Patricius]] mit dè Insigniè übberbrocht hèn. === Mittelaalter === Sit èm Chlodwig sin Yzug z Tours hèt sèlli Stadt zum [[Fränkisches Reich|Fränkischè Ryych]] ghört. S Grab vum Heiligè Martin isch è belièbtes Pilgerzyl worrè, wa dè Stadt Tours als Waalheimèt vum Nationalheiligè è bsunderi sǜmbolischi Bedütig gää hèt. Bi dè Ryychsdeilig nõch èm Chlodwig sim Dot (511) isch Tours a sin Soon [[Chlodomer]] kait. Als dèsèll 524 im [[Burgundenkrieg|Burgundèchrièg]] umbrocht worrè isch, hèt mò Tours a sin Bruèder [[Chlothar&nbsp;I.]] wittergää. Ab 558 hèt dè Chlothar widder s gsamte Frankèryych übbernõ, isch abber schu 561 gschtorbè. Ab dört hèt Tours zum Königryych vum Chlothar sim Soon [[Charibert&nbsp;I.]] ghört. Nõch èm Charibèrt sin Dot anno 567 isch sin Bruèder [[Sigibert&nbsp;I.]] übbergangè un dõdemit an [[Austrasien|Austrasiè]]. Dè Sigibèrt hèt sim Halbbruèder [[Chilperich&nbsp;I.]] denn strittig gmacht. Sèllèwäg isch Tours meefach vo dè einè un denn widder vo dè andrè Strittpartei erobèrèt worrè un au plündèrèt worrè, wa dè dörtige Bischof [[Gregor von Tours|Gregor vo Tours]] einèwäg nit hèt chönnè vohindèrè. Wèg èm [[Vertrag von Andelot|Vodraag vo Andelot]] isch Tours 1587 widder zuè Austrasiè chò. Anno hèt dè [[Karl Martell|Karl Martèll]] d [[Mauren|Muurè]] i dè [[Schlacht von Tours und Poitiers|Schlacht vu Tours un Poitiers]] vonichtend gschlagè, wo dè Aafüürer vo dè Muurè, dè [[Abd ar-Rahman (Militär)|Abd ar-Rahman]], ums Läbbè chò isch. Sèbbè Syyg vum Karl Martèll hèt è wittèri Uusbreitig vum islamischè Yflussberyych vohindèrèt. Unterm [[Karl der Große|Charlesmagne]] isch Tours dè Mittelpungt vo dè [[Karolingische Renaissance|karolingischè Renaissance]] worrè, manifeschtyrt mit èrè bedütèndè Buchmòlerei un dè Schuèl vum [[Alkuin]], ènèm Abt vu [[Saint-Martin de Tours]], wo dört am Ändi vum 8.&nbsp;Johrhundert ärschti Theology- un Philosophyvorlesigè ghaaltè hèt. Tours isch Hauptschtadt vo dè frängischè [[Grafschaft Tours|Grõfschaft Tours]], wo sich im früènè 9. Johrhundert im Bsitz vo dè [[Etichonen|Etichonè]] gsi isch un dènn i dè Hèrrschaftsberyych vo dè [[Robertiner|Robärtiner]] chò isch. Anno 853 un 903 isch Tours vo dè [[Wikinger]] ([[Loire-Normannen|Loire-Normannè]]) plündèrèt worrè. Dè Vorort vo Tours, wo d Basilika un Abtei [[Saint-Martin de Tours]] gschtandè isch un sich unter m Nammè ''Martinopolis'' zuè nèrè eigènè bedütèndè Gmaind entwicklèt hèt, isch dènõch mit èrè starkè Stadtmuèr gschützt worrè, wo vo 906 bis 910 baut worrè isch. Martinopolis hèt ab dört dè Nammè ''Châteauneuf'' (als.: ''Neus Schloß'') chriègt. D Ywooner vu sèllèm Vorort hèn oftmòls gèg s Kapitel vo Saint-Martin revoltyrt, demit mò mee kommunali Rächt chriègt hèt; ärscht spôter sin sèlli Privilegiè vo dè französischè Könnig bschtätigèt worrè. [[Theobald der Alte|Theobald Senior]] hèt um 909 ummè d Grõfschaft Tours für s [[Haus Blois|Huus vo Blois]] in Bsitz gnõ. Sèlli Vodrètter hèt i dè Folg èn langè Machtkampf gèg diè Aaghörigè vum [[Haus Anjou|Huus vo Anjou]] um d Vorhèrrschaft z Weschtfrankryych uusdrait. [[Theobald I. (Champagne)|Theobald&nbsp;III. vo Blois]] hèt d [[Touraine]] nõch sinèrè Nidderlaag i dè [[Schlacht bei Nouy|Schlacht bi Nouy]] 1044 ändgültig a dè [[Gottfried II. (Anjou)|Gottfryd&nbsp;II. vo Anjou]] abdrättè müèsè. Ändi vum 11. Johrhundert isch d Touraine a s [[Haus Plantagenet|Huus Plantagenet]] kait, sèllèwäg isch d Touraine Deil vum [[Angevinisches Reich|Angevinischè Ryych]] worrè, nōchdèm d Plantagenets 1154 zuè dè Könnig vuè Ängland worrè sin. Mit dè Hèrrschaft vum [[Johann Ohneland|Hans Ohneland]] hèt dè Könnig [[Philipp II. (Frankreich)|Philipp&nbsp;II. Auguscht]] vo Frankryych 1205 s Gebièt für Frankryych zrugggwunnè. Abber èrscht dè [[Heinrich III. (England)|Heinrich&nbsp;III.]] vu Ängland hèt sini Aaschprüch uff Tours un d Touraine 1259 ändgültig a dè Könnig [[Ludwig IX. (Frankreich)|Ludwig&nbsp;IX.]] vo Frankryych abdrättè. Ab 1360 isch d Touraine als Herzogdum a dè nãchgeborene französische Prinz vogää worrè. [[Ludwig IX. (Frankreich)|Ludwig IX.]] dè Heilige hèt ab 1266 z Tours dè “grossus denarius Turonus” (alemannisch: „dè dicke [[Denarius|Denar]] vu Tours“, [[Turnose]]) im Gegèwärt vu 12 Deniers prägèd (12 [[Denier (Münze)|Deniers]] = 1 [[Sou|Sol]] = 1/20 [[Livre]] vo Wärig vu Tours). [[Datei:75A0194.jpg|mini|hochkant|S gotische Huus]] Anno 1354 isch Tours mit èm nòch glegènè Châteauneuf voeinigt un mit èrè gmeinsamè Stadtmuèr umgää worrè. Könnig [[Karl VII. (Frankreich)|Karl VII.]] hèt oft un gèrn i dè Gegènd residyrt, un dè [[Ludwig&nbsp;XI.]] hèt 1463 s [[Schloss Plessis-lès-Tours]] kauft, wo im uumittelbar weschtlich vu Tours glegènè [[La Riche]] stòt. I sèllèm Schloss hèt dè Ludwig&nbsp;XI. oftmòls gwoont un dõ isch er au 1483 gschtorbè. Tours isch dõdemit zuè dè könniglichè Näbbèresidènz uffgschtigè un isch im [[15.&nbsp;Jahrhundert|15. Johrhundert]] uff uugfäär 75.000 Ywooner chò. Dõ hèn sich öfter diè französischè Generalschtänd vosammlèt, unter dè Regäntschaft vum Ludwig&nbsp;XI. 1470, èm [[Karl VIII. (Frankreich)|Karl&nbsp;VIII.]] 1484 un èm [[Ludwig&nbsp;XII.]] 1506. 1855&nbsp;sin Räscht vum gröschtè [[Amphitheater]] vum [[Römisches Reich|Römischè Ryych]] gfundè worrè. S isch uumittelbar hinter dè hütigè [[Kathedrale von Tours|Kathedralè]] glègè, wo im 1.&nbsp;Johrhundert baut worrè isch. S Amphitheater hèt è elliptischi Form ghaa un hèt è Achsèlängi vu öppè 156&nbsp;m un 134&nbsp;m uffgwisè. === Religionsgschichtliches: Konzyyl z Tours === Tours isch dè Schaublatz von è baar [[Konzil|Konzyyl]] gsi. Diè ärschtè drei Konzyyl sin [[461]], [[Konzil von Tours (567)|567]] un [[Konzil von Tours (813)|813]] abghaaltè worrè, jedes Mòl isch s hauptsächlich um d Kirchèdisziplin gangè. Bi nèm wittèrè Konzyl, wo im Johr 1050 stattgfundè hèt, isch dè Theolog [[Berengar von Tours|Berengar vo Tours]] vom [[Lanfrank von Bec|Landfrank vo Bec]] widderlait worrè, als Häretiker denunzyrt un vom Papscht [[Leo IX.]] vourteilt worrè. Uff èm Konzil vo 1096 hèt sich dè Bischof [[Otto von Straßburg]] im Pabscht [[Urban II.]] unterworfè un isch druffhy i diè gregorianischi Obödiènz uffgnõ worrè. Im Mai 1163 hèt dè Pabscht [[Alexander III. (Papst)|Alexander&nbsp;III.]] z Tours è [[Konzil von Tours (1163)|Konzil]] abghaaltè, wo-nèr nõch dè Exkommunikation vum Gegèpabscht [[Viktor IV. (Oktavian)|Viktor&nbsp;IV.]] als rächtmäßigè Pabscht bschtätigèt worrè isch. Ußerdèm sin d Maßreglè geg d [[Katharer]] bechräftigèt worrè. D Konzyyl vo 1236 un 1282 hèn widder bsunderi Aaglegèheitè vo dè Kirchèdisziplin bhandlèt. Im Septèmber 1510 hèt dè Könng Ludwig&nbsp;XII. è Konzyl z Tours yyberuèfè, um d Zuèschtimmig vo dè französischè Prälatè zum Chrièg geg dè Pabscht [[Julius II.]] zu erhaaltè. È anders Konzyl hèt z Tours anno 1583 stattgfundè. === Neuzyt === [[Datei:Tours Tudorhaeuser.jpg|mini|Bau us èm 16. Johrhundert a dè ''Place Plumereau'']] Im 15. un 16. Johrhundert hèt dè Mòler [[Jean Fouquet]] sowiè meereri Bildhauer, bsunders [[Michel Colombe]] un d Brüèder Juste, wo alli z Tours gwǜrkt hèn, dè Ruèm vo dè Stadt uff èm Gebièt vo dè Bildendè Kunscht vogrößèrèt. Bis is 16.&nbsp;Johrhundert iè hèt sich au dè französische Könnig un dem sin Hof regelmäßig dört uffghaaltè. Vo dè Bedütig vo Tours i sèllèrè Zyt zügt dè Bau vo dè mächtigè [[Gotik|gotischè]] Kathedralè. I dè [[Renaissance]] sin i dè Stadt prächtigi Paläscht baut worrè. Tours hèt èn wǜrtschaftlich Uffschwung durrègmacht, wo nit zletscht vo dè Siidèwarèfabrikation chò isch, welli vum Könnig Ludwig&nbsp;XI gfördèrèt worrè isch. Wôrènd dè [[Hugenottenkriege|Hugenottèchrièg]] hèt Tours 1562 unter Gwalttatè vo Proteschtantè un Katholikè glittè. Am 2. April i sèbbèm Johr hèt sich dè [[Louis I. de Bourbon, prince de Condé|Louis I. de Bourbon]] dè Stadt bemächtigt, sèllèwäg isch es zuè nèrè Plünderig vo dè Kirchèschätz un [[Ikonoklasmus|ikonoklastischè]] Aktionè chò. Schu am 10. Juli 1562 hèt dè [[Jacques d’Albon, seigneur de Saint-André|Marschall Saint-André]] Tours für d Katholikè zrugg erobèrèt, im folgendè Septembèr un Oktobèr sin gfangèni Hugenottè hyygrichtèt worrè. Nõch èm Ermordè vo dè Brüèder [[Henri I. de Lorraine, duc de Guise|Henri]] un [[Louis II. de Lorraine-Guise|Louis de Guise]] (23./24.&nbsp;Dezembèr 1588), wo dè Könnig [[Heinrich III. (Frankreich)|Heinrichs&nbsp;III.]] dèzuè aagschtiftet hèt, isch èn offènè Kampf uusbrochè. Wèg sèllèm Kampf isch dè Heinrich&nbsp;III. gu Tours gangè un hèt s [[Parlement de Paris]] un d Rechnigskammèrè uff Tours volait. Am 30.&nbsp;April 1589 isch dè Heinrich III. im Schloss Plessis-lès-Tours èn Pakt mit èm Hugenottèfüürer [[Heinrich IV. (Frankreich)|Heinrich vo Navarra]] yygangè. Churz druffhy hèt dè [[Charles II. de Lorraine, duc de Mayenne|Charles II. vu Lothringè]] Tours aagriffè un Vorschtadt Saint-Symphorien yygnõ, dènõch hèt er widder abziè müèsè, well dè Könnig vo Navarra am 8.&nbsp;Mai 1589 aagruggt isch. Nõch èm Mord am Heinrichs&nbsp;IIõI. am 2.&nbsp;Auguscht 1589 isch dè Könnig vo Navarra als Heinrich&nbsp;IV. zum neuè französischè Könnig gmacht worrè. Am 21. Novèmber i sèbbèm Johr hèt dè Heinrich IV. sin feierlichè Yzug z Tours ghaaltè un s Parlament un d Rechnigskammèrè am 24. März 1594 widder uff Paris zrugg volait. S [[Edikt von Nantes|Edikt vu Nantes]] us èm Johr 1598 hèt dè Religionsfriddè definityv widder etablyrt. Anno 1621 hèts z Tours wèg dè Beärdigung vum Proteschtantè Martin Lenoir èn Uffruur gää. Dè Könnig [[Ludwig&nbsp;XIII.]] hèt d Orning persönlich widder hèrschtellè müèsè. D [[Seide|Sidè]]wäbber-Induschtry vo dè Loire-Stadt isch durchs Uffhebbè vum Edikt vu Nantes anno 1685 unterm [[Ludwig&nbsp;XIV.]] sowiè dè Flucht vo dè Hugenottè is Uusland schwèr droffè worrè. Im Johr 1772 isch diè städtischi Münzprägerei, wo d [[Livre]]s us Tours ''(librae Turonenses)'' aagfèrtigt hèn, zuègmacht worrè. 1775 isch Tours a diè könniglichi Übberlandstrõß Route d'Espagne<ref name=":0" /> aagschlossè worrè. Wôrènd dè [[Französische Revolution|Französischè Revolution]] hèt d Stadt als Basis für Operationè vu dè Republikaner gegè diè [[Aufstand der Vendée|Uffschtändischè vu dè Vendée]] fungyrt. [[Datei:Tours - palais de justice-edit 1.jpg|mini|Juschtizpalascht ''Palais de justice'' vo 1844]] 1845 hèt Tours a s französische Ysèbaanetz aagschlossè worrè, wa diè induschtrièlli Entwicklig vu dè Stadt beschlünigt hèt. 1896<ref name=":0" /> isch dè Baanhof fèrtig gsi, sèbbi Station isch vum [[Victor Laloux]]<ref name=":0" /> entworfè worrè. Wǜrtschaftlich sin z Tours hauptsächlich Läbbensmittel voschafft worrè, ebbèso isch Handel un Tourismus bedribbè worrè. Witteri Branchè sin d Tegstylinduschtry, Läddervoschafferei un d Druckerei gsi. A dè Stell vo dè Land- un Wasserfeschtungè isch dè ''Boulevard [[Pierre-Jean de Béranger|Béranger]]''<ref name=":0" /> mit èm hütig halbrundè ''Place [[Jean Jaurès]]'' un èm ''Boulevard Heurteloup'' aaglait worrè. Es sin neui Villèvyrtel un Parkaalaagè entschtandè, wo vo dè uffschtygèndè [[Bourgeoisie]] finanzyrt worrè sin, wiè dè Jardin des Prébendes d'Oé im Johr 1872. Für d Bähnler isch s Quartyr Velpeau baut worrè.<ref name=":0" /> Dè Druckereiunternämmer Alfred Mame<ref name=":0" /> hèt für sini Aagschtelltè 1870 è Büèzersidlig bauè lò. Fascht alli neuè Stadtvyrtel sin gegèübber vum Loireufer aaglait worrè.<ref name=":0" /> Dè Bau vu dè Ysèbaa hèt dè Flussschifffaart massyv gschaddèt, sèllèwäg isch au Gewerbè, wo dèmit vobundè gsi isch, bedroffè gsi. Anno 1850 sin 628.000<ref name=":0" /> Tonnè Güèter uff dè Loire befördèrèt worrè. Sèbbi Zaal isch uff 30.000<ref name=":0" /> im Johr 1870 gsunkè. Nõch 1870 isch dè Personèvokeer uff dè Loire un peu à peu au dè Bootsbau ygschtellt worrè. Anno 1846<ref name=":0" /> un 1856<ref name=":0" /> hèt s schwèri Hochwasser vo dè Loire gää. Wôrènd èm [[Deutsch-Französischer Krieg|Dütsch-Französischè Chrièg]] isch Tours vum 11.&nbsp;Septembèr bis zum 10.&nbsp;Dezembèr 1870 Sitz vo dè Delegation für d Regyrig vo dè nationalè Voteidigung gsi. Am 19.&nbsp;Januar 1871 isch d Stadt vum [[Preußen|preußischè]] Generallütant [[Julius von Hartmann (General, 1817)|Julius vo Hartmaa]] bsetzt worrè, aaschlièßènd sin diè dütschè Truppè bis zum 8.&nbsp;März 1871 blibbè. Im Johr 1920 isch uff èm [[Kongress von Tours|Tourer Kongrèss]] d [[Parti communiste français|Kommunistischi Partei vu Frankryych]] gründèt worrè. Wôrènd èm [[Zweiter Weltkrieg|Zweitè Wältchrièg]] isch d Stadt 1940 vo dè Dütschè bsetzt worrè. Anno 1944 isch d Stadt bi allyirtè Bombardements, wo gegè dè strategisch wichtige Loire-Übbergang grichtet gsi isch, schwèr droffè worrè. Unter m [[Gaullismus|gaullistischè]] Bürgermeischter [[Jean Royer]], wo 36&nbsp;Johr im Amt gsi isch, hèt mò abber èn blaanvollè Widderuffbau vo dè historischè Innèschtadt hèrrè brocht. Um 1960 isch s ''grand ensemble'' Sanitas entschtandè.<ref name=":0" /> Anno 1964 sin d Vorört Saint-Symphoriè un Sainte-Radegonde ygmeindet worrè.<ref name=":0" /> 1973 isch ein 90 Hektar großes Gebièt im Stadtzèntrum unter Denkmòlschutz gschtellt worrè.<ref name=":0" /> Glychzitig isch im Südè, am Ufer vum Cher, è umfangryychs Induschtrygebièt entschtandè, wôrènd im Johr 1970 d [[Universität Tours|François-Rabelais-Universidät]] gründèt worrè isch. Dè [[Campus]] vo dè Universidät isch nit am Stadtrand, sondern zentral am Ufer vu dè Loire baut worrè. Zletscht isch s neue ''Quartier des 2 Lions'' im Südweschtè vum Stadtgebièt entschtandè. == Bevölkerigsentwicklig == {| class="wikitable" width=400 |- align=center class="hintergrundfarbe1" |align=left | '''Johr''' || '''1962''' || '''1968''' || '''1975''' || '''1982''' || '''1990''' || '''1999''' || '''2011''' || '''2021''' |- align=center |align=left|'''Ywooner'''|| 92.944 || 128.120 || 140.686 || 132.209 || 129.509 || 132.820 || 134.633|| 137.658 |- |align=Center colspan=9 | Quällè: Cassini un INSEE |} == Züüg zum Aaluègè == === Kirchè === [[Datei:Kathedrale Tours.JPG|mini|D Kathedralè vo Saint-Gatien]] * [[Kathedrale von Tours|Kathedralè Saint-Gatien]] * Neui [[Saint-Martin de Tours|Basilika Saint-Martin]] mit dè Grabschtättè vum Heiligè Martin * Abtei-Kirchè Saint-Julien * Kirchè Saint Pierre-Ville === Repräsentatyvi Bauwärch === * Erzbischöflichs Palais, hüt Sitz vum Museum vu dè Schönè Künscht vu Tours * Château de Tour mit èm Musée Grévin * Ehemòligs Kollegium Saint Martin * Hôtel Goüin mit èm Museum vum Archäologischè Gsellschaft vu dè Touraine * Kloschter La Psalechtte * [[Kloster Marmoutier (Tours)|Kloschter Marmoutier]]v * Bauwärch vu dè ehemòligè Bruèderschaft Saint-Eloi === Grüèflächè === * Botanischè Gartè vu 1875<ref name=":0" /> * Parkaalaag Jardin des Prébendes d'Oé * Jardin de la Préfecture * Dè See ''Lac de la Bergeonnerie'' a dè Cher === Wittèri Ortschaftè vo Intrèssi === * Römischi Muèrräscht * Büèzersidlig Cité Mame vo 1870<ref name=":0" /> * Le Musée du Compagnonnage * [[Synagoge (Tours)|Synagogè]], baut 1908 == Bolitik == [[Datei:Tours, Hôtel de Ville.JPG|miniatur|Rôthaus ''Hôtel de Ville'', 1896–1904 baut nõch dè Blään vom [[Victor Laloux]]]] Sit 2020 isch dè Emmanuel Denis vo dè [[Europe Écologie-Les Verts|Grüènè]] Bürgermeischter vo dè Stadt Tours. Sini Vorgänger sin dè Christophe Boucher vo dè [[Union des démocrates et indépendants|UDI]] (2017 bis 2020), dè Serge Babary vo dè [[Les Républicains|Republikaner]] (2014 bis 2017), [[Jean Germain (Politiker)|Jean Germain]] vo dè [[Parti socialiste (Frankreich)|Sozialischtè]] (1995 bis 2014) un dè [[Gaullismus|Gaullischt]] [[Jean Royer]] (1959 bis 1995). === Städtepartnerschaftè === Tours hèt acht [[Gemeindepartnerschaft|Partnerschtädt]]:<ref name="Twins">{{Internetquelle |url=https://www.tours.fr/action-municipale/364-jumelages-et-partenariats.htm#par2406 |titel=Jumelages et partenariats - Site officiel de la Ville de Tours |autor= |werk= |hrsg= |datum= |abruf=2022-06-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190810140058/https://www.tours.fr/action-municipale/364-jumelages-et-partenariats.htm#par2406 |archiv-datum=2019-08-10 |offline=ja }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe1" !Stadt!!Land!!sit |- | [[Brașov]] || Rumäniè || 1990 |- | [[Luoyang]] || Volksrepublik China || 1982 |- | [[Minneapolis]] || Voeinigte Staatè || 1991 |- | [[Mülheim an der Ruhr|Mülheim a dè Ruur]] || Dütschland || 1962 |- | [[Parma]] || Italiè || 1976 |- | [[Segovia]] || Spaniè || 1972 |- | [[Springfield (Missouri)|Springfield]] || Voeinigte Staatè || 1984 |- | [[Takamatsu]] || Japan || 1988 |- | [[Trois-Rivières]] || Kanada || 1987 |} Drübber usè git s Kooperationè mit [[Datei:Coat of arms of Maribor.svg|12px]] [[Maribor]] z {{SLO|Podravska|Štajerska, Sloweniè}} (sit 1997) un wittèrè Städt.<ref name="Jumelles">{{Internetquelle |url=https://www.tours.fr/page-portail-tours-intense/tours-a-linternational/ |titel=Tours à l’international - Ville de Tours |hrsg=Stadt Tours |sprache=fr |abruf=2024-12-29}}</ref> == Wappè == [[Blasonierung|Blasonyrig]]: „Unter èm blauè Schildhaupt mit drei goldigè heraldischi Liliè, in Schwarz mit drei rundè dreizinnigè, schwarzgfuègtè silbèrni Türm, a dè Basis mit wittèrè silbèrnè Türm, 2:1 bositionyrt, mit ènèm offenè Dor un rotè Zältdächer mit Fäänli druff.“ Obwoll dè Nammè ''Tours'' [[Etymologie|etǜmologisch]] nüt mit dè [[Französische Sprache|französischè]] ''tours'' (Türm) zu duè hèt, handlèt s sich dõdèby doch um è sprèchendes Wappè, well mit dè Turm-Sǜmbol uff dè Nammè ''Tours'' aagschpillt wörd. == Wǜrtschaft == D Wǜrtschaft vo dè Agglomeration Tours isch diversifizyrt, mit èm Huufè mittlèrè un größèrè Bedryyb i dè Induschtry un Diènschtleischtungè ; gröschtè Einzelbedryb isch s Universidätskrankèhuus. D [[Touraine]], d Region um Tours ummè, isch bekannt für iri Wyy. S bekannteschte Aabaugebièt vu dè Touraine isch [[Vouvray]], wo dirèkt vor dè èm Stadtbièt vo Tours lyt. == Vokeer == Z Tours hèt vo dè Vogangèheit bis hüt als Loire-Übbergang schu immer è großi Bedütig als Vokeerschnotèpungt ghaa. S git z Tours èn Autobaaaaschluss übber d [[Autoroute A 10|A&nbsp;10]] ([[Paris]]–[[Bordeaux]]), d [[Autoroute A 85|A&nbsp;85]] (Tours–[[Angers]]) un d [[Autoroute A 28|A&nbsp;28]] (Tours–[[Le Mans]]). [[Datei:Garetours.jpg|mini|Baanhof z Tours vo 1896]] Dè Hauptbaanhof vo Tour isch èn [[Kopfbahnhof|Sackbaanhof]] mit Aaschlüss a s [[TGV]]-Netz. Dõ zwyygt d [[Bahnstrecke Tours–Saint-Nazaire|Strèggi gu Saint-Nazaire]] vo dè Südweschtmagischtralè [[Bahnstrecke Paris–Bordeauxõ|Paris-Bordeaux]] ab. Züüg vo Paris via Tours gu Bordeaux haaltèd abber im öppè füüf Kilometer vo Stadtzèntrum èwäg ligèndè Baanhof vo [[Saint-Pierre-des-Corps]], wo 1990 zum Fèrnvokeersbaanhof umbaut worrè. Dènäbbè bschtön Dirèktrelationè im Regionalvokeer gu [[Le Mans|Mans]] un Bourges. Sechs Kilometèr nordöschtlich vu dè Loire lyt dè [[Flughafen Tours|Flughaffè]] vo dè Stadt Tours. Sit Septembèr 2013 volauft è [[Straßenbahn Tours|Strõßèbaanlinniè]] durch d Stadt vum Nordè in Südè. Schu vo 1900 bis 1949 hèt s è Strõßèbaa gää, wo abber für dè Busvokeer uffgää worrè isch.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.oepnvaktuell.de/news/single-view/id/frankreich-erste-strassenbahn-von-tours-nimmt-den-betrieb-auf.html?no_cache=1&cHash=d282fb4bdbf3b9874cd708b4444d3d8a |wayback=20131005011641 |text=''Frankreich: Erste Straßenbahn von Tours nimmt den Betrieb auf'' |archiv-bot=2019-04-19 13:26:45 InternetArchiveBot}}''.'' Im: ÖPNV aktuell, 5. Septembèr 2013, abgruèfè am 6. Juli 2014: „Mit 21 siebenteiligen und 43&nbsp;m langen Fahrzeugen sollen täglich knapp 55.000 Fahrgäste befördert werden. In einer Provinzstadt ist die Straßenbahn das Ereignis des Jahrhunderts“, brichtet s Lokalblatt „La Nouvelle République“.</ref> Sit 2025 baut mer an èrè zweitè Linniè. == Bildig un Kultur == D [[Universität|Universidät]] vu Tours wörd ''[[Universität Tours|Université François-Rabelais]]'' gheißè. Zwei international bekannti brivati Leerinschtitut für diè französischi Sprõch sin i dè Stadt dèhaim, dèby sin s ''Institut de Touraine'', wo sin Hauptsitz im Hôtel Torterue<ref name=":0">{{Literatur |Autor=Richard Bayon, Guylaine Fischer, Jean-Michel Rêve |Titel=Tours à pied |Hrsg=Dominique Gengembre |Auflage=1 |Verlag=Fédération Française de la Randonnée Pédestre (FFRP) |Ort=Paris |Datum=2000 |Reihe=Une ville à pied |NummerReihe=VI02 |ISBN=2-85-699-817-8 |Seiten=8–11, 19, 45 ff., 48, 58, 63}}</ref> hèt. S renommyrti Inschtitut isch vum Gschichts- un Geographyleerer Edmond Sourdillon<ref name=":0" /> gründèt worrè. Tours hèt è Opèrè un è Symphonyorcheschter, ußerdèmm git s mèngi chlynèri Bünnè un è Museum vo dè Schönè Künscht. I dè Stadt git s au è Business School, [[École supérieure de commerce et management]] un è Ingenieurschuèl, d [[École polytechnique de l’université de Tours]]. == Persönlichkeitè == === Bischöfe un Heiligi === * [[Gatianus von Tours|Gatianus vo Tours]] (ca. 249–301) * [[Martin von Tours|Martin vo Tours]] (ca. 371–397) * [[Brictius von Tours|Brictius vo Tours]] (ca. 397–443) * [[Eustochius von Tours|Eustochius vo Tours]] (ca. 443–460) * [[Perpetuus von Tours|Perpetuus vo Tours]] (ca. 460–490) * [[Volusianus von Tours|Volusianus vo Tours]] (ca. 491–498) * [[Euphronius von Tours|Euphronius vo Tours]] (ca. 503–573) * [[Gregor von Tours|Gregor vo Tours]] (573–594) {{Siehe auch|Lischtè vo dè Ärzbischöf vo Tours}} === Söön un Döchter vo dè Stadt === ==== Uff d Wält chò vor èm 20. Johrhundert ==== * Aafang vum 11. Johrhundert: [[Berengar von Tours|Berengar vo Tours]], Theologe († 1088) * um 1420: [[Jean Fouquet]], Mòler († 1478/81) * 1434: [[Jolande von Frankreich|Jolande vo Frankryych]], Dochter vum Könnig Karl VII. vo Frankryych († 1478) * um 1445 ummè: [[Jacques de Beaune]], Finanzbolitiker, Baron de Semblançay († 1527) * um 1445 ummè: [[Guillaume Briçonnet (Kardinal)|Guillaume Briçonnet]], Kardinal un Ärzbischof vo Narbonne († 1514) * 1457: [[Jean Bourdichon]], Mòler un Illuminator vu Handschriftè († 1521) * 1502: [[Victor Brodeau]], Dichter († 1540) * 1510: [[François Clouet]], Mòler († 1572) * 1591: [[Jacques Dupuy]], Humanischt un Bibliothekar († 1656) * 1593: [[Claude Vignon]], Mòler vum Barogg († 1670) * 1599: [[Marie de l’Incarnation]] (bürgerlich: Guyart), Nonnè, Mǜschtikerin un Missionarin († 1672) * um 1604 ummè: [[Abraham Bosse]], Kupferschtecher un Radyrer († 1676) * 1621: [[René Rapin]], Jesuit un Philologe († 1687) * 1680: [[Philippe Néricault Destouches]], Luschtschpyldichter († 1754) * 1682: [[Ursin Durand]], Benediktiner un Hischtoriker († 1771) * 1683: [[Jean-Baptiste de Grécourt]], Dichter († 1743) * 1686: [[Jacques Hardion]], Hischtoriker, Übbersetzer un könniglicher Bibliothekar († 1766) * 1686: [[Julien Le Roy]], Uurmacher († 1759) * 1730: [[Louis Dutens]], Schriftschteller († 1812) * 1754: [[Jean-Baptiste Meusnier de la Place]], Mathematiker un General († 1793) * 1758: [[Armand Samuel de Marescot]], Ingenieuroffizyr ''(Génie militaire)'' († 1832) * 1765: [[Joseph-Michel Dutens]], Bauingenieur un Nationalökonom († 1848) * 1792: [[Philippe Musard]], Violinischt, Dirigänt un Komponischt († 1859) * 1795: [[Gabriel Lamé]], Mathematiker un Phǜsiker († 1870) * 1799: [[Honoré de Balzac]], Schriftschteller († 1850) * 1801: [[Félix Dujardin]], Nadurforscher, Geolog un Zoolog († 1860) * 1801: [[Armand Trousseau]], Internischt († 1867) * 1805: [[Adolphe Delattre]], Ornitholog un Künschtler († 1854) * 1815: [[Ernest Goüin]], Maschinnèbau- un Bauingenieur un Unternämmer († 1885) * 1815: [[Jules Moinaux]], Librettischt († 1896) * 1824: [[Jules Haime]], Zoolog, Paläontolog un Geolog († 1856) * 1830: [[Paul Duboy]], Bildhauer († 1886) * 1843: [[Émile Delahaye]], Unternämmer, Automobilpionyr un Gründer vo dè Automarkè ''Delahaye'' († 1905) * 1845: [[Auguste Brachet]], Romanischt († 1898) * 1850: [[Victor Laloux|Victor-Alexandre-Frédéric Laloux]], Architekt ''(Gare d’Orsay)'' († 1937) * 1850: [[Louis Muraton]], Mòler († 1901) * 1853: [[René du Coudray de La Blanchère]], Klassischi Archäolog († 1896) * 1858: [[Maurice Couette]], Phǜsiker († 1943) * 1858: [[Georges Courteline]], Romancie un Dramaturg († 1929) * 1873: [[Alphonse Baugé]], Radrennfaarer († 1938) * 1874: [[Elisabeth aaSonrel]], Mòlerin vo dè Art Nouveau († 1953) * 1880: [[Marcel Gaumont]], Bildhauer († 1962) * 1881: [[Eugène Flaud]], Automobylrennfaarer († 1950) * 1883: [[Émile Vacher]], Musiker († 1969) * 1887: [[Albert Ouriou]], Automobylrennfaarer († 1955) * 1904: [[Robert Poirier (Flieger)|Robert Poirier]], Flyger, Résistancekämpfer un Automobylrennfaarer († 1949) * 1897: [[Yves Lejarre]], Ysèbaaner, Widderschtandskämpfer gegè s NS-Regime * 1899: [[Bernard Hardion]], Diplomat († 1986) ==== Uff d Wält chò 20. Johrhundert ==== * 1902: [[Henri Deglane (Ringer)|Henri Deglane]], Ringer un Olympiasyger vo 1924 († 1975) * 1903: [[Guy Paquinet]], Jazz-Bosuunischt un Bandleader († 1981) * 1905: [[Paul Nizan]], Schriftschteller († 1940) * 1906: [[Louis Parrot]], Lǜriker, Essayischt, Journalischt un Übbersetzer († 1948) * 1907: [[Dora Maar]] ''(Henriette Theodora Markovitch),'' Fotografin un Mòlerin († 1997) * 1911: [[Henry Lemarié]], Buèchilluschtrator († 1991) * 1917: [[René Laurentin]], Theolog un Mariolog († 2017) * 1923: [[Yves Bonnefoy]], Lǜriker, Autor, Übbersetzer un Hochschuèlleerer († 2016) * 1925: [[James Coignard]], Mòler un Graphiker († 2008) * 1927: [[Paul Guers]] ''(Paul Jacques Dutron),'' Schauschpyler * 1938: [[Michel Pêcheux]], Linguischt un Philosoph († 1983) * 1940: [[Philippe Lacoue-Labarthe]], Philosoph, Literadurkritiker un Übbersetzer († 2007) * 1943: [[Jean-Louis Bruguière]], obberschtè französischè Ermittligsrichter un Vizebräsident vum ''Tribunal de Grande Instance'' z Paris * 1943: [[Hans-Günther Kaufmann (Fotograf)|Hans-Günther Kaufmann]], dütschè Fotograf * 1947: [[Sébastien Balibar]], Phǜsiker * 1949: [[Jean-Marc Lelong]], Comiczeichner († 2004) * 1950: [[Philippe Briand]], Bolitiker ''(Les Républicains)'' * 1951: [[Jacques Villeret]], Schauschpyller († 2005) * 1952: [[Dominique Bussereau]], Bolitiker * 1954: [[Yves Ker Ambrun]], bekannt als YKA, Comiczeichner († 2017) * 1960: [[Olivier de Germay]], Ärzbischof vo Lyon * 1960: [[Pascal Guimier]], Journalischt * 1960: [[Jean-Christophe Maillot]], Tänzer un Choreograph * 1962: [[Luc Delahaye]], Fotograf * 1963: [[Catherine Poirot]], Schwimmerin * 1964: [[Stéphane Audeguy]], Schriftschteller, Literadurwǜssèschaftler un Leerer * 1964: [[Catherine Bernstein|Catherine Bèrnschtai]], Dokumentarfilmerin * 1964: [[Pascal Hervé]], Radrennfaarer († 2024) == Klimatabällè == {{Klimatabelle | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rächts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktivyrt | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE= 200 | QUELLE = [https://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=fr&stat=07240 wetterkontor.de]ä | Überschrift = | Ort = Tours | hmjan = 6.9 | hmfeb = 8.2 | hmmär = 11.3 | hmapr = 14.3 | hmmai = 18.1 | hmjun = 21.7 | hmjul = 24.6 | hmaug = 24.3 | hmsep = 21.4 | hmokt = 16.7 | hmnov = 10.5 | hmdez = 7.4 | lmjan = 1.6 | lmfeb = 2.0 | lmmär = 3.3 | lmapr = 5.0 | lmmai = 8.4 | lmjun = 11.4 | lmjul = 13.1 | lmaug = 12.9 | lmsep = 10.8 | lmokt = 7.9 | lmnov = 3.8 | lmdez = 2.3 | avjan = | avfeb = | avmär = | avapr = | avmai = | avjun = | avjul = | avaug = | avsep = | avokt = | avnov = | avdez = | nbjan = 63.3 | nbfeb = 61.6 | nbmär = 54.3 | nbapr = 51.4 | nbmai = 67.5 | nbjun = 47.5 | nbjul = 53.0 | nbaug = 40.9 | nbsep = 54.3 | nbokt = 61.0 | nbnov = 63.0 | nbdez = 65.9 | shjan = 2.0 | shfeb = 3.1 | shmär = 4.5 | shapr = 6.0 | shmai = 6.5 | shjun = 7.7 | shjul = 8.3 | shaug = 7.6 | shsep = 6.2 | shokt = 4.2 | shnov = 2.7 | shdez = 1.7 | wtjan = | wtfeb = | wtmär = | wtapr = | wtmai = | wtjun = | wtjul = | wtaug = | wtsep = | wtokt = | wtnov = | wtdez = | rdjan = 12 | rdfeb = 11 | rdmär = 11 | rdapr = 9 | rdmai = 11 | rdjun = 7 | rdjul = 7 | rdaug = 7 | rdsep = 8 | rdokt = 9 | rdnov = 10 | rddez = 12 | lfjan = 87 | lffeb = 84 | lfmär = 79 | lfapr = 74 | lfmai = 77 | lfjun = 75 | lfjul = 72 | lfaug = 73 | lfsep = 77 | lfokt = 84 | lfnov = 87 | lfdez = 89 }} == Literadur == * ''Le Patrimoine des Communes d’Indre-et-Loire.'' Flohic Editions, Band 2, Paris 2001, ISBN 2-84234-115-5, S. 1263–1350. * {{RGA|31|106|108|Tours und Poitiers|Ulrich Nonn}} == Weblinggs == {{Commonscat|Tours (France)|Tours|audio=1|video=1}} * [https://www.tours.fr/ Offizièllè Webuffdritt vu dè Stadt] * Illuschtration vum Daniel Meisner vo 1626: Tours. Rustica gens est optima flens et pessima ridens ({{ULBDD|urn:nbn:de:hbz:061:1-93488}}) == Einzelnõchwyys == <references /> {{Übersetzungshinweis|1 = de |2 = Tours |3 = dütsch}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Stadt (Frankrych)]] pk0yclmy4ymog9o9w4h9nqfmyjsch0a 2 95025 1089209 2026-10-04T19:13:01Z Take Off To Land 108450 Die Syte isch nöi erstellt worde: Salü {{Babel|als-0|de|en-3|es-1}} 1089209 wikitext text/x-wiki Salü {{Babel|als-0|de|en-3|es-1}} l10m195t9mxw4oq2lmxvpeexa0rddei 0 95026 1089212 2026-10-05T00:49:03Z Mathieu Kappler 76078 näi 1089212 wikitext text/x-wiki {{Infobox Unternehmen | Name = OpenAI, Inc. | Logo = OpenAI logo 2025 (wordmark).svg | Unternehmensform = OpenAI Foundation (Public Charity (501(c), Nonprofit)<br /> OpenAI Group PBC (Public Benefit Corporation) | ISIN = | Gründungsdatum = 8. Dezamber 2015<ref>{{Literatur|Sprache=en-US|Online=http://www.nytimes.com/2015/12/12/science/artificial-intelligence-research-center-is-founded-by-silicon-valley-investors.html |Titel=Artificial-Intelligence Research Center Is Founded by Silicon Valley Investors |Autor=John Markoff |Datum=2015-12-11|Sammelwerk=[[The New York Times]]}}</ref> | Auflösungsdatum = | Auflösungsgrund = | Sitz = 1455 un 1515 Third Street,<br />[[San Francisco]],<br />[[Vereinigte Staaten|Verainigta Schtààta]] | Leitung = Sam Altman (CEO) | Mitarbeiterzahl = {{formatnum:4500}} (ànna 2026)<ref>{{Literatur|Sprache=en-US|Autor=George Hammond, Stephen Morris |Datum=2026-03-21 |Titel=OpenAI to double workforce as business push intensifies |Online=https://www.ft.com/content/7ffea5b4-e8bc-47cd-adb4-257f84c8028b |Sammelwerk=Financial Times|Abruf=2026-10-05}}</ref> | Umsatz = 13,1 Mrd. [[US-Dollar|USD]] (ànna 2025)<ref>{{Internetquelle |autor=Kate Rooneyand Ashley Capoo |url=https://www.cnbc.com/2026/02/20/openai-resets-spend-expectations-targets-around-600-billion-by-2030.html |titel=OpenAI resets spending expectations, tells investors compute target is around $600 billion by 2030 |datum=2026-02-20|sprache=en-US |abruf=2026-04-11|archiv-url=https://web.archive.org/web/20261004073534/https://www.cnbc.com/2026/02/20/openai-resets-spend-expectations-targets-around-600-billion-by-2030.html|archiv-datum=2026-10-04}}</ref> | Stand = | Branche = [[Künstliche Intelligenz|Kìnschtliga Ìntelliganz]] | Website = [https://openai.com/ openai.com] }}{{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} [[Datei:1515 Third Street.jpg|mini|hochkant|dr hìttiga Hàuipsìtz vun OpenAI z’ San Francisco]] '''OpenAI, Inc.''' ìsch a [[USA|àmerikàànisch]] Unternamma, wo sìch zitter’m Andsjoohr 2015 mìt dr Forschung um [[Künstliche Intelligenz|Kìnschtliga Ìntelliganz]] (KI) b’schaftigt. Ìhr Sìtz ìsch z’ [[San Francisco]] ìn [[Kalifornien|Kàlifornia]]. Àm Ààfàng ìsch s’ Ziil vun OpenAI gsìì, kìnschtliga Ìntelliganz uff Open-Source-Bààsis z’äntwìckla. S’ Unternamma ìsch àm Ààfàng a g’mainnìtziga Orgànisàzioon gsìì, wo kää Gald hàt wälla verdiana. D’ äärschta Vorsìtzender sìnn dr bekànnta Elon Musk un dr Sam Altman gsìì, àwwer dr Musk ìsch ànna 2018 z’rucktratta. Ànna 2019 ìsch d’ Tochterg’sällschàft „OpenAI Global, LLC“ grìnda worra, wo-n-ìhr Ziil ìsch, Gald z’ verdiana, un wu [[Microsoft]] d’rìnn 13 Milliàrda US-Dollàr ààg’lajt hàt.<ref name="Reuters_2025">{{Internetquelle|sprache=en-us|datum=2025-05-12 |titel=OpenAI negotiates with Microsoft for new funding and future IPO, FT reports |url=https://www.reuters.com/business/openai-negotiates-with-microsoft-unlock-new-funding-future-ipo-ft-reports-2025-05-11/ |abruf=2025-09-28 |hrsg=Reuters |archiv-datum=2025-08-05 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20250805221151/https://www.reuters.com/business/openai-negotiates-with-microsoft-unlock-new-funding-future-ipo-ft-reports-2025-05-11/}}</ref> D’ Open AI Foundation, wo nìt g’wìnnoriantiart ìsch, hàlt a Ààtail vun äbba 26 Prozant àn dr „OpenAI Group PBC“.<ref>{{Internetquelle |url=https://openai.com/de-DE/our-structure/ |titel=Unsere Struktur |werk=OpenAI |sprache=de|abruf=2026-04-11}}</ref> OpenAI ìsch vor àllem bekànnt fìr d’ Äntwìcklung vu dr gen’ràtiiwa vorträäniarta Transformer (GPT) — womm’r àui „gen’ràtiiwa kìnschtliga Ìntelliganz“, kurz „GenAI“ nännt — un vu da Produkta, wo d’rüss àbg’laita sìnn, wia ChatGPT odd’r DALL-E. Ehamooliga Mìtàrwaiter OpenAI hann schpeeter wittera KI-Unternamma grìnda, wia Anthropic, Safe Superintelligence Inc., SpaceXAI un Thinking Machines Lab.<ref name=":4">{{Internetquelle|sprache=en-us|autor=Charles Rollet, Dominic-Madori Davis |datum=2026-02-20 |titel=The OpenAI mafia: 18 startups founded by alumni |url=https://techcrunch.com/2026/02/20/the-openai-mafia-15-of-the-most-notable-startups-founded-by-alumni/ |abruf=2026-08-22 |werk=TechCrunch |archiv-url=https://web.archive.org/web/20260823010646/https://techcrunch.com/2026/02/20/the-openai-mafia-15-of-the-most-notable-startups-founded-by-alumni/|archiv-datum=2026-08-23}}</ref> == Lìteràtüür == {{Mehrspaltige Liste|liste= *{{Literatur|Sprache=en-GB|Autor=Karl Motevirgen|Online=https://www.britannica.com/money/OpenAI|Abruf=2026-10-05|Titel=OpenAI|Sammelwerk=[[Encyclopædia Britannica]]|Verlag=Encyclopædia Britannica, Inc.}} * {{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Steven Levy |Datum=2023-09-05 |Titel=What OpenAI Really Wants |Online=https://www.wired.com/story/what-openai-really-wants |Sammelwerk=Wired |ISSN=1078-3148}} *{{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Daniel D Lee|Titel=Sam Altman’s OpenAI: Training the Mind of AI|Jahr=2024|Verlag=Draft2digital|ISBN=9798224542536|Online={{Google Buch|BuchID=Ut-u0AEACAAJ}}|Umfang=208}} * {{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Karen Hao|Titel=Empire of AI. Dreams and Nightmares in Sam Altman’s OpenAI|Verlag=Penguin Press|Ort=Näi York|Datum=2025|ISBN=9780593657508|Online={{Google Buch|BuchID=Oqo4EQAAQBAJ}}|Umfang=496}} *{{Literatur|Sprache=en-US|Titel=OpenAI Founding|Autor=Kaia Stonebrook|Jahr=2025|Umfang=70|ISBN=9788235212214|Online={{Google Buch|BuchID=D11JEQAAQBAJ}}|Verlag=Publifye AS}} *{{Literatur|Sprache=en-US|Titel=OpenAI: Exploring the World of Artificial Intelligence|Autor=Hesham Mohamed Elsherif|Jahr=2024|Verlag=Eldonusa|Umfang=298|ISBN=9798869231437|Online={{Google Buch|BuchID=n4yq0AEACAAJ}}}} *{{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Angela Carol Hughes|Titel=Mastering OpenAI: Techniques and Strategies for Effective Learning and Application|Jahr=2024|Verlag=Draft2digital|ISBN=9798224092499|Umfang=136|Online={{Google Buch|BuchID=Fg-u0AEACAAJ}}}} *{{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Christopher Miller|Titel=OpenAI Exit Impact|Jahr=2025|Verlag=Publifye AS|Umfang=69|ISBN=9788235212238|Online={{Google Buch|BuchID=jmdJEQAAQBAJ}}}} }} == Weblìnks == {{commonscat}} *[https://openai.com/de-DE/ d’ offiziälla Websitta] (hoochdiitsch) == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> {{Normdaten}} [[Kategorie:Künstligi Intelligänz]] [[Kategorie:Forschigsinschtitut]] [[Kategorie:Unternähme (Vereinigti Staate)]] [[Kategorie:Kalifornie]] e2l00k670t8xqfbfduxbqm1g065rirt 0 95027 1089213 2026-10-05T04:32:41Z Holder 491 Die Syte isch nöi erstellt worde: D '''Lia von Blarer''' (* [[2. Dezember|2. Dezämber]] [[1992]] z [[Liestal|Lieschtel]], [[Schweiz|Schwyz]]) isch e [[Deutschland|dytsch]]-[[Schweizer|schwyzerischi]] [[Schauspieler|Theater- un Filmschauspiileri]].<ref>{{Internetquelle |url=https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html |titel=Lia von Blarer, Schauspielerin, Berlin |sprache=de |abruf=2021-12-23|werk=crew united}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.talentrepublicagency.d… 1089213 wikitext text/x-wiki D '''Lia von Blarer''' (* [[2. Dezember|2. Dezämber]] [[1992]] z [[Liestal|Lieschtel]], [[Schweiz|Schwyz]]) isch e [[Deutschland|dytsch]]-[[Schweizer|schwyzerischi]] [[Schauspieler|Theater- un Filmschauspiileri]].<ref>{{Internetquelle |url=https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html |titel=Lia von Blarer, Schauspielerin, Berlin |sprache=de |abruf=2021-12-23|werk=crew united}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer |titel=Lia von Blarer |hrsg=Talent Republic |sprache=en |abruf=2026-09-14}}</ref> == Lääbe == D Lia von Blarer isch im [[Baselland|Kanton Basel-Landschaft]] ufgwagse.<ref name=":0">{{Internetquelle |autor=Schauspiel Stuttgart |url=https://www.schauspiel-stuttgart.de/ensemble/lia-von-blarer/ |titel=Lia von Blarer* {{!}} Schauspiel Stuttgart |sprache=de |abruf=2021-12-23}}</ref> Speeter isch si uf Dytschland zooge, wu si 2012 ire [[Abitur|Abituur]] an dr Schuelfaarm Insel Scharfenberg z [[Berlin]] gmacht het.<ref>{{Internetquelle |autor=Berliner Morgenpost - Berlin |url=https://www.morgenpost.de/abi2012/article106435161/Schulfarm-Insel-Scharfenberg.html |titel=Schulfarm Insel Scharfenberg |datum=2012-06-17 |sprache=de-DE |abruf=2021-12-23}}</ref> Ab 2014 het si Schauspiil an d Hoochschuel fir Musik un Theater [[Rostock]] studiert un het deert anne 2018 mit em Diploom abgschlosse.<ref>{{crew united Name|461269}}</ref> Anne 2018 isch si fir ai Semeschter an dr École supérieure d'art dramatique de Paris (ESAD) gsii.<ref name=":0" /> Syt irem Abschluss schafft si as Theater- un Filmschauspiileri. 2019 het si s Caspar David Friedrich Stipändium iiberchuu un het iri eerscht Hauptroll in Youth Topia vum Dennis Stormer gspiilt. Im Joor 2023 het si am Draibeuch vu dr ARD-Seerie Tod den Lebenden mitgschriibe. Syter 2025 schafft si au as chinschtlerischi Berooteri fir Film. D Lia von Blarer läbt z Berlin un z [[Paris]].<ref>{{Internetquelle |url=https://spiel-kind.com/femaleactors/von-blarer-lia/#bio |titel=Lia von Blarer - Spielkind |abruf=2024-02-19}}</ref> == Uusglääseni Filmografy == * 2013: ''Feuchtgebiete'' * 2015: ''Lost in the Living'' (Reschy: Robert Manson) * 2019–2020: ''Die Einstein WG'' (Webseerie, Reschy: Matthias Bollwerk) * 2020: ''MaPa'' * 2020: ''Blinde Flecken'' (Chuurzfilm, Reschy: Luis Schubert) * 2020: ''Hirudo'' (Chuurzfilm, Reschy: Denis Wagner und Robin Nidecker) * 2020: ''99 Moons''; Reschy: Jan Gassmann) * 2021: ''Youth Topia'' (Reschy: Dennis Stormer) * 2021: ''Eldorado KaDeWe – Jetzt ist unsere Zeit'' (Fäärnseemeedailer) * 2023: ''Careful'' (Chuurzfilm, Reschy: Camille Lagaisse ) * 2024: ''Theresa Wolff – Dreck'' (Fäärnseeraie) * 2024: ''Der Wald in mir'' * 2024: ''Kafka'' (Fäärnseeseerie) * 2024: ''Bad Influencer'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Hundertdreizehn'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Vom Bösen Blick'' (Chuurzfilm) * 2026: ''Das Mädchen mit der Leica'' * 2026: ''Blind'' (Fäärnseeseerie) == Weblink == {{Commonscat}} * {{IMDb|nm11061427}} * {{Swiss Films|09fba59972b4427ead2cd133cbd5865d}} * [https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html d Lia von Blarer] bi Crew-United * [https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer d Lia von Blarer] bi dr Talent Republic == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Blarer, Lia von}} [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Frau]] dvucr4qsg4c4wibz54a4ou3d4mhozjr 1089214 1089213 2026-10-05T04:33:17Z Holder 491 1089214 wikitext text/x-wiki D '''Lia von Blarer''' (* [[2. Dezember|2. Dezämber]] [[1992]] z [[Liestal|Lieschtel]], [[Schweiz|Schwyz]]) isch e [[Deutschland|dytsch]]-[[Schweizer|schwyzerischi]] [[Schauspieler|Theater- un Filmschauspiileri]].<ref>{{Internetquelle |url=https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html |titel=Lia von Blarer, Schauspielerin, Berlin |sprache=de |abruf=2021-12-23|werk=crew united}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer |titel=Lia von Blarer |hrsg=Talent Republic |sprache=en |abruf=2026-09-14}}</ref> == Lääbe == D Lia von Blarer isch im [[Baselland|Kanton Basel-Landschaft]] ufgwagse.<ref name=":0">{{Internetquelle |autor=Schauspiel Stuttgart |url=https://www.schauspiel-stuttgart.de/ensemble/lia-von-blarer/ |titel=Lia von Blarer* {{!}} Schauspiel Stuttgart |sprache=de |abruf=2021-12-23}}</ref> Speeter isch si uf Dytschland zooge, wu si 2012 ire [[Abitur|Abituur]] an dr Schuelfaarm Insel Scharfenberg z [[Berlin]] gmacht het.<ref>{{Internetquelle |autor=Berliner Morgenpost - Berlin |url=https://www.morgenpost.de/abi2012/article106435161/Schulfarm-Insel-Scharfenberg.html |titel=Schulfarm Insel Scharfenberg |datum=2012-06-17 |sprache=de-DE |abruf=2021-12-23}}</ref> Ab 2014 het si Schauspiil an d Hoochschuel fir Musik un Theater [[Rostock]] studiert un het deert anne 2018 mit em Diploom abgschlosse.<ref>{{crew united Name|461269}}</ref> Anne 2018 isch si fir ai Semeschter an dr École supérieure d'art dramatique de Paris (ESAD) gsii.<ref name=":0" /> Syt irem Abschluss schafft si as Theater- un Filmschauspiileri. 2019 het si s Caspar David Friedrich Stipändium iiberchuu un het iri eerscht Hauptroll in ''Youth Topia'' vum Dennis Stormer gspiilt. Im Joor 2023 het si am Draibuech vu dr ARD-Seerie ''Tod den Lebenden'' mitgschriibe. Syter 2025 schafft si au as chinschtlerischi Berooteri fir Film. D Lia von Blarer läbt z Berlin un z [[Paris]].<ref>{{Internetquelle |url=https://spiel-kind.com/femaleactors/von-blarer-lia/#bio |titel=Lia von Blarer - Spielkind |abruf=2024-02-19}}</ref> == Uusglääseni Filmografy == * 2013: ''Feuchtgebiete'' * 2015: ''Lost in the Living'' (Reschy: Robert Manson) * 2019–2020: ''Die Einstein WG'' (Webseerie, Reschy: Matthias Bollwerk) * 2020: ''MaPa'' * 2020: ''Blinde Flecken'' (Chuurzfilm, Reschy: Luis Schubert) * 2020: ''Hirudo'' (Chuurzfilm, Reschy: Denis Wagner und Robin Nidecker) * 2020: ''99 Moons''; Reschy: Jan Gassmann) * 2021: ''Youth Topia'' (Reschy: Dennis Stormer) * 2021: ''Eldorado KaDeWe – Jetzt ist unsere Zeit'' (Fäärnseemeedailer) * 2023: ''Careful'' (Chuurzfilm, Reschy: Camille Lagaisse ) * 2024: ''Theresa Wolff – Dreck'' (Fäärnseeraie) * 2024: ''Der Wald in mir'' * 2024: ''Kafka'' (Fäärnseeseerie) * 2024: ''Bad Influencer'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Hundertdreizehn'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Vom Bösen Blick'' (Chuurzfilm) * 2026: ''Das Mädchen mit der Leica'' * 2026: ''Blind'' (Fäärnseeseerie) == Weblink == {{Commonscat}} * {{IMDb|nm11061427}} * {{Swiss Films|09fba59972b4427ead2cd133cbd5865d}} * [https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html d Lia von Blarer] bi Crew-United * [https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer d Lia von Blarer] bi dr Talent Republic == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Blarer, Lia von}} [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Frau]] p8n2htedecyy1vpssmgtdwawkyr9j8n 1089215 1089214 2026-10-05T04:37:00Z Holder 491 1089215 wikitext text/x-wiki D '''Lia von Blarer''' (* [[2. Dezember|2. Dezämber]] [[1992]] z [[Liestal|Lieschtel]], [[Schweiz|Schwyz]]) isch e [[Deutschland|dytsch]]-[[Schweizer|schwyzerischi]] [[Schauspieler|Theater- un Filmschauspiileri]].<ref>{{Internetquelle |url=https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html |titel=Lia von Blarer, Schauspielerin, Berlin |sprache=de |abruf=2021-12-23|werk=crew united}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer |titel=Lia von Blarer |hrsg=Talent Republic |sprache=en |abruf=2026-09-14}}</ref> == Lääbe == D Lia von Blarer isch im [[Baselland|Kanton Basel-Landschaft]] ufgwagse.<ref name=":0">{{Internetquelle |autor=Schauspiel Stuttgart |url=https://www.schauspiel-stuttgart.de/ensemble/lia-von-blarer/ |titel=Lia von Blarer* {{!}} Schauspiel Stuttgart |sprache=de |abruf=2021-12-23}}</ref> Speeter isch si uf Dytschland zooge, wu si 2012 ire [[Abitur|Abituur]] an dr Schuelfaarm Insel Scharfenberg z [[Berlin]] gmacht het.<ref>{{Internetquelle |autor=Berliner Morgenpost - Berlin |url=https://www.morgenpost.de/abi2012/article106435161/Schulfarm-Insel-Scharfenberg.html |titel=Schulfarm Insel Scharfenberg |datum=2012-06-17 |sprache=de-DE |abruf=2021-12-23}}</ref> Ab 2014 het si Schauspiil an d Hoochschuel fir Musik un Theater [[Rostock]] studiert un het deert anne 2018 mit em Diploom abgschlosse.<ref>{{crew united Name|461269}}</ref> Anne 2018 isch si fir ai Semeschter an dr École supérieure d'art dramatique de Paris (ESAD) gsii.<ref name=":0" /> Syt irem Abschluss schafft si as Theater- un Filmschauspiileri. 2019 het si s Caspar David Friedrich Stipändium iiberchuu un het iri eerscht Hauptroll in ''Youth Topia'' vum Dennis Stormer gspiilt. Im Joor 2023 het si am Draibuech vu dr ARD-Seerie ''Tod den Lebenden'' mitgschriibe. Syter 2025 schafft si au as chinschtlerischi Berooteri fir Film. D Lia von Blarer läbt z Berlin un z [[Paris]].<ref>{{Internetquelle |url=https://spiel-kind.com/femaleactors/von-blarer-lia/#bio |titel=Lia von Blarer - Spielkind |abruf=2024-02-19}}</ref> == Uusglääseni Filmografy == * 2013: ''Feuchtgebiete'' * 2015: ''Lost in the Living'' (Reschy: Robert Manson) * 2019–2020: ''Die Einstein WG'' (Webseerie, Reschy: Matthias Bollwerk) * 2020: ''MaPa'' * 2020: ''Blinde Flecken'' (Chuurzfilm, Reschy: Luis Schubert) * 2020: ''Hirudo'' (Chuurzfilm, Reschy: Denis Wagner und Robin Nidecker) * 2020: ''99 Moons''; Reschy: Jan Gassmann) * 2021: ''Youth Topia'' (Reschy: Dennis Stormer) * 2021: ''Eldorado KaDeWe – Jetzt ist unsere Zeit'' (Fäärnseemeedailer) * 2023: ''Careful'' (Chuurzfilm, Reschy: Camille Lagaisse ) * 2024: ''Theresa Wolff – Dreck'' (Fäärnseeraie) * 2024: ''Der Wald in mir'' * 2024: ''Kafka'' (Fäärnseeseerie) * 2024: ''Bad Influencer'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Hundertdreizehn'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Vom Bösen Blick'' (Chuurzfilm) * 2026: ''Das Mädchen mit der Leica'' * 2026: ''Blind'' (Fäärnseeseerie) == Uusglääseni Theaterstugg == * 2014 ''Asylmonologe,'' Reschy: Michael Ruf, Schauwerk Rostock * 2015–2016 ''norway.today'' vum Igor Bauersima, Reschy: Sewan Latchinian, Volkstheater Rostock * 2016 ''Asyldialoge,'' Reschy: Michael Ruf, Haus der Freundschaft Rostock (Peter Weiss Haus Rostock) * 2017 ''Let Rome In Tiber Melt,'' Reschy: David Czesienski und Holle Münster (Prinzip Gonzo), Hochschule für Musik und Theater Rostock * 2018 ''Théâtre Mort,'' Reschy: Clément Bondu, Les Plateaux Sauvages Paris * 2019 ''William Shakespeare’s Blade Runner 0.2,'' Reschy: Roman Senkl, Hochschule für Schauspielkunst Ernst Busch Berlin * 2019 ''Platonow'' vum Anton Tschechow, Reschy: Klemens Hegen, Staatstheater Stuagert * 2020 ''G.O.U.L.E.,'' Reschy: David Czesienski un Robert Hartmann (Prinzip Gonzo), Saarländisches Staatstheater, Saarbrücken und Théâtre de la Manufacture, Nancy == Uuszaichnige == * 2016 Stuudiebryys Migros-Kultuurbrozänt * 2017 Stuudie- un Feerderbryys Migros-Kultuurbrozänt * 2019 Caspar David Friedrich Stipändium * 2020 Nominierig Dytsche Fäärnseebryys „Beschti Draama-Seerie“ fir ''MaPa'' * 2021 Nominierig Grimme-Bryys fir ''MaPa'' * 2026 Dytsche Schauspiilbryys „Duo“ fir ''Hundertdreizehn'' == Weblink == {{Commonscat}} * {{IMDb|nm11061427}} * {{Swiss Films|09fba59972b4427ead2cd133cbd5865d}} * [https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html d Lia von Blarer] bi Crew-United * [https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer d Lia von Blarer] bi dr Talent Republic == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Blarer, Lia von}} [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Frau]] m98mlthbkf4zh669oa3astnbzrbbkyp 1089218 1089215 2026-10-05T07:12:59Z Freigut 8945 /* Lääbe */ lfx 1089218 wikitext text/x-wiki D '''Lia von Blarer''' (* [[2. Dezember|2. Dezämber]] [[1992]] z [[Liestal|Lieschtel]], [[Schweiz|Schwyz]]) isch e [[Deutschland|dytsch]]-[[Schweizer|schwyzerischi]] [[Schauspieler|Theater- un Filmschauspiileri]].<ref>{{Internetquelle |url=https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html |titel=Lia von Blarer, Schauspielerin, Berlin |sprache=de |abruf=2021-12-23|werk=crew united}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer |titel=Lia von Blarer |hrsg=Talent Republic |sprache=en |abruf=2026-09-14}}</ref> == Lääbe == D Lia von Blarer isch im [[Kanton Basel-Landschaft|Baselbiet]] ufgwagse.<ref name=":0">{{Internetquelle |autor=Schauspiel Stuttgart |url=https://www.schauspiel-stuttgart.de/ensemble/lia-von-blarer/ |titel=Lia von Blarer* {{!}} Schauspiel Stuttgart |sprache=de |abruf=2021-12-23}}</ref> Speeter isch si uf Dytschland zooge, wu si 2012 ire [[Abitur|Abituur]] an dr Schuelfaarm Insel Scharfenberg z [[Berlin]] gmacht het.<ref>{{Internetquelle |autor=Berliner Morgenpost - Berlin |url=https://www.morgenpost.de/abi2012/article106435161/Schulfarm-Insel-Scharfenberg.html |titel=Schulfarm Insel Scharfenberg |datum=2012-06-17 |sprache=de-DE |abruf=2021-12-23}}</ref> Ab 2014 het si Schauspiil an d Hoochschuel fir Musik un Theater [[Rostock]] studiert un het deert anne 2018 mit em Diploom abgschlosse.<ref>{{crew united Name|461269}}</ref> Anne 2018 isch si fir ai Semeschter an dr École supérieure d'art dramatique de Paris (ESAD) gsii.<ref name=":0" /> Syt irem Abschluss schafft si as Theater- un Filmschauspiileri. 2019 het si s Caspar David Friedrich Stipändium iiberchuu un het iri eerscht Hauptroll in ''Youth Topia'' vum Dennis Stormer gspiilt. Im Joor 2023 het si am Draibuech vu dr ARD-Seerie ''Tod den Lebenden'' mitgschriibe. Syter 2025 schafft si au as chinschtlerischi Berooteri fir Film. D Lia von Blarer läbt z Berlin un z [[Paris]].<ref>{{Internetquelle |url=https://spiel-kind.com/femaleactors/von-blarer-lia/#bio |titel=Lia von Blarer - Spielkind |abruf=2024-02-19}}</ref> == Uusglääseni Filmografy == * 2013: ''Feuchtgebiete'' * 2015: ''Lost in the Living'' (Reschy: Robert Manson) * 2019–2020: ''Die Einstein WG'' (Webseerie, Reschy: Matthias Bollwerk) * 2020: ''MaPa'' * 2020: ''Blinde Flecken'' (Chuurzfilm, Reschy: Luis Schubert) * 2020: ''Hirudo'' (Chuurzfilm, Reschy: Denis Wagner und Robin Nidecker) * 2020: ''99 Moons''; Reschy: Jan Gassmann) * 2021: ''Youth Topia'' (Reschy: Dennis Stormer) * 2021: ''Eldorado KaDeWe – Jetzt ist unsere Zeit'' (Fäärnseemeedailer) * 2023: ''Careful'' (Chuurzfilm, Reschy: Camille Lagaisse ) * 2024: ''Theresa Wolff – Dreck'' (Fäärnseeraie) * 2024: ''Der Wald in mir'' * 2024: ''Kafka'' (Fäärnseeseerie) * 2024: ''Bad Influencer'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Hundertdreizehn'' (Fäärnseeseerie) * 2025: ''Vom Bösen Blick'' (Chuurzfilm) * 2026: ''Das Mädchen mit der Leica'' * 2026: ''Blind'' (Fäärnseeseerie) == Uusglääseni Theaterstugg == * 2014 ''Asylmonologe,'' Reschy: Michael Ruf, Schauwerk Rostock * 2015–2016 ''norway.today'' vum Igor Bauersima, Reschy: Sewan Latchinian, Volkstheater Rostock * 2016 ''Asyldialoge,'' Reschy: Michael Ruf, Haus der Freundschaft Rostock (Peter Weiss Haus Rostock) * 2017 ''Let Rome In Tiber Melt,'' Reschy: David Czesienski und Holle Münster (Prinzip Gonzo), Hochschule für Musik und Theater Rostock * 2018 ''Théâtre Mort,'' Reschy: Clément Bondu, Les Plateaux Sauvages Paris * 2019 ''William Shakespeare’s Blade Runner 0.2,'' Reschy: Roman Senkl, Hochschule für Schauspielkunst Ernst Busch Berlin * 2019 ''Platonow'' vum Anton Tschechow, Reschy: Klemens Hegen, Staatstheater Stuagert * 2020 ''G.O.U.L.E.,'' Reschy: David Czesienski un Robert Hartmann (Prinzip Gonzo), Saarländisches Staatstheater, Saarbrücken und Théâtre de la Manufacture, Nancy == Uuszaichnige == * 2016 Stuudiebryys Migros-Kultuurbrozänt * 2017 Stuudie- un Feerderbryys Migros-Kultuurbrozänt * 2019 Caspar David Friedrich Stipändium * 2020 Nominierig Dytsche Fäärnseebryys „Beschti Draama-Seerie“ fir ''MaPa'' * 2021 Nominierig Grimme-Bryys fir ''MaPa'' * 2026 Dytsche Schauspiilbryys „Duo“ fir ''Hundertdreizehn'' == Weblink == {{Commonscat}} * {{IMDb|nm11061427}} * {{Swiss Films|09fba59972b4427ead2cd133cbd5865d}} * [https://www.crew-united.com/de/Lia-von-Blarer_461269.html d Lia von Blarer] bi Crew-United * [https://www.talentrepublicagency.de/actors/lia-von-blarer d Lia von Blarer] bi dr Talent Republic == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Blarer, Lia von}} [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Frau]] 7n2xsqbwzmtk97w7qg491b0xyj05dsh