Википедия altwiki https://alt.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%A7%D1%81_%D0%B1%D3%B1%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиа Аҥылу Шӱӱжӱ Туружаачы Туружаачыны шӱӱжери Википедия Википедияти шӱӱжери Файл Файлды шӱӱжери MediaWiki MediaWiki-ни шӱӱжери Ӱлекер Ӱлекерди шӱӱжери Болуш Болушты шӱӱжери Категория Категорияны шӱӱжери TimedText TimedText talk Модуль Модульды шӱӱжери Event Event talk 0 7758 49429 2026-10-18T12:03:49Z Ayazichek 4923 Јаҥы бӱк: "'''Турция''' (тӱрк тилде — ''Türkiye''), официал ады — '''Турция Республикасы''' (тӱрк тилде ''Türkiye Cumhuriyeti'') — Кӱнбадыш Азияда (97 %) ла Тӱштӱк Европада (3 %) јаткан ороон. 2025 јылдыҥ 31 декабрине карай Турцияда '''86 092 168''' кижи јаткан. Ороонныҥ текши јериниҥ аянды — '''783 562 км²'''. Ту..." 49429 wikitext text/x-wiki '''Турция''' (тӱрк тилде — ''Türkiye''), официал ады — '''Турция Республикасы''' (тӱрк тилде ''Türkiye Cumhuriyeti'') — Кӱнбадыш Азияда (97 %) ла Тӱштӱк Европада (3 %) јаткан ороон. 2025 јылдыҥ 31 декабрине карай Турцияда '''86 092 168''' кижи јаткан. Ороонныҥ текши јериниҥ аянды — '''783 562 км²'''. Турцияныҥ мамлекеттик тили — тӱрк тил. Баш калазы — Анкара, эҥ јаан калазы — Стамбул. Акча бирлиги — тӱрк лиразы. Саат поязы — UTC+3. Президент — Реджеп Тайип Эрдоган. Эл-јонныҥ кӧп кезиги ислам динди тудат. Ороонныҥ эл аралык телефон коды — +90, internet-домени — .tr. Турция — индустриязы ӧскӧн, экономиказы тӱргентимел ӧзӱп турган ороон. Турцияныҥ кургактагы кӧршӱ ороондоры — сегис: Болгария, Греция, Грузия, Армения, Азербайджанныҥ Нахчыван автономиялу республиказы, Иран, Ирак ла Сирия. 2023 јылдагы эсептер аайынча, Турцияныҥ ички дӧлӧн продукт (ИДӰ) номинал аайынча '''1,154 трлн''' АКШ доллары, ал эми акча сатып алар аргазыныҥ паритети (ППС) аайынча '''3,613 трлн''' АКШ доллары болгон. Кижи бажына номинал ИДӰ '''13 383''' долларга, ППС аайынча ИДӰ '''41 887''' долларга тен болгон. 2026 јылдыҥ 1 јанварынан 31 декабрине че минимал айлык акы кармалмалары алынбаган брутто сумма аайынча '''33 030''' лира, ал эми колго тийер нетто сумма аайынча '''28 075,50''' лира болуп бекитилген. Турция 1952 јылда НАТО-ныҥ члени болгон. 1949 јылдан бери Европа Совединиҥ, 1961 јылдан бери Экономикалык кызматташтык ла ӧзӱмдӱлик организациязыныҥ (ОЭСР) члени болуп јат. 1999 јылдан бери Европа Союзына кирерге официал кандидат болуп јат. == Этимология == «Турция» деп орус тилдеги аталыш польша тилдеги ''Turcja'' сӧзинеҥ келип чыккан, ол неолатин ''Turcia'' формазына байланышкан. Европа тилдериндеги башка варианттарга старофранцуз ''Turquie'', орто чактагы латин ''Turchia'', ''Turquia'' ла грек ''Τουρκία'' кирет. Тӱрк тилде ороонды ''Türkiye'' деп адайт, рас ады — ''Türkiye Cumhuriyeti''. 1299–1922 јылдарда Осман империязы болуп турган. Ол тушта кӧп улус бу ороонды «Турция» эмезе «Тӱрк империязы» деп адатан. 2022 јылда Бириккен Улуттар Уюмы (БУУ) Турцияныҥ суранызы боюнча англис тилдеги официал документтерде ''Turkey'' деп эмес, ''Türkiye'' деп бичип баштаган. Орус тилдеги адалыжы «Турция» болуп арткан. == География == Турция кӱнчыгыш јарымтогоодо (полушариеде) јат. Ороонныҥ јериниҥ кеми (ич сугларын кожо чотозо) — '''783 562 км²'''. Турцияныҥ тӧс јери — 97 % — Азияда, а арткан 3 % — Европада јат. === Кыралар === Турцияныҥ 8 кургак јерлик ле 6 талайлык кыразы бар. '''Кургак јердеги кӧршӱ ороондоры:''' * Болгария, Греция, Грузия, Армения, Азербайджан (Нахчыван автономиялу республиказы), Иран, Ирак ла Сирия. '''Талайдагы кыралары:''' * Россия, Румыния, Украина, Кипр, Тӱндӱк Кипр, Абхазия Республиказы. === Тузалу казындылар === Турцияныҥ јеринде '''100-теҥ ажыра кӧмӱр-таш, руда ла ӧскӧ дӧ байлыктардыҥ''' бӱдӱмдери бар. Ороондо рудалу, горно-химический, от-кууат (топливно-энергетический) сырьёныҥ кӧп бӱдӱмдери бар. Баштапкы ларатта хромныҥ, вольфрамныҥ, јестиҥ рудаларын, бораттарды, мраморды, кӧмӱрди ле ӧскөлӧрин адаар керек. Тӱрк ороонго телекейдеги '''ртутьтыҥ бастыра корумыныҥ 25 %-ти''' келижет. 2022 јылдыҥ јаҥар айында Турцияныҥ тӱштӱк-кӱнчыгыш јанында, Ширнак илдеги Габар кырдыҥ јеринде, јерӱстиндеги нефтьтӱ јер табылган. Бу јердиҥ нефть карымы '''150 млн баррельге''' јуук деп чотолот. 5fdsncmo7rmwp8geb7pgzw2xcoi9t6i 10 7759 49430 2026-10-18T20:15:38Z Frhdkazan 290 Јаҥы бӱк: "Bengal tiger in Sanjay Dubri Tiger Reserve December 2024 by Tisha Mukherjee 11.jpg" 49430 wikitext text/x-wiki Bengal tiger in Sanjay Dubri Tiger Reserve December 2024 by Tisha Mukherjee 11.jpg 03qdap1vva7qp7uhfcqnbvmg76b1u9m