Wikipedia
amiwiki
https://ami.wikipedia.org/wiki/Sa%E2%80%99ayayaw_pising_no_tyin-naw
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Mitiya
Kasi’iked
Kasasowal
Midemakay
Kasasowal no midemakay
Wikipedia
Wikipedia a kasasowal
Faylo
Masasowal to faylo
MediaWiki
Masasowal to MediaWiki
Masalipa
Masalipaay a kasasowal
Nipadama’
Mipadama’ a masasowal
Kasasiwasiw
Masasowal to kasasiwasiw
TimedText
TimedText talk
模組
模組討論
活動
活動討論
Congo, republic of the
0
231
50883
50849
2026-10-01T10:44:36Z
Pristome
3803
Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c)
50883
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{delete|1=Implausible redirect. There is a grammar mistake in the title. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude>
#REDIRECT [[Congo, Republic]]
otiuzj7ug51crxzympgta0ww13ymws9
50884
50883
2026-10-01T11:07:04Z
NguoiDungKhongDinhDanh
191
Restored revision 50849 by [[Special:Contributions/Andre Engels|Andre Engels]] ([[User talk:Andre Engels|talk]]): Decline ([[:m:User:Xiplus/TwinkleGlobal|TwinkleGlobal]])
50884
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Congo, Republic]]
4tvip400v05s7lx3nqcn0pz5ydpisyw
Romi’ad no kohi i kasakitakit
0
3261
50850
2026-10-01T02:42:26Z
Masaonikar
570
建立內容為「== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==」的新頁面
50850
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
f8odwh5xtalwtz2qpk9lto3e6wsfpx0
50851
50850
2026-10-01T02:42:52Z
Masaonikar
570
/* Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) */
50851
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
a0r1iz2qsyi3gvb0uj95vc5ulkvgwzm
50852
50851
2026-10-01T02:43:26Z
Masaonikar
570
/* Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) */
50852
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
6hw9lco5a64sruwfau6b684t17iwe1u
50853
50852
2026-10-01T02:43:46Z
Masaonikar
570
/* Likisi (歷史) */
50853
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
5ms6bmi7yqifdyds7kt0y62xks4argg
50854
50853
2026-10-01T02:44:06Z
Masaonikar
570
/* Likisi (歷史) */
50854
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
hhide7fz9jr2p6rzwsi95jm51gmzwhq
50855
50854
2026-10-01T02:44:27Z
Masaonikar
570
/* Likisi (歷史) */
50855
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
ranh66v3dk9o2z5qjdxum502fek3sf9
50856
50855
2026-10-01T02:44:47Z
Masaonikar
570
/* Likisi (歷史) */
50856
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17].
9fljmx48a5ooa0usakzibpejnwim2vx
50857
50856
2026-10-01T02:45:23Z
Masaonikar
570
/* Likisi (歷史) */
50857
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17].
=== Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) ===
jk561xba70o0ere7eyplsbsf74pxyrb
50858
50857
2026-10-01T02:45:57Z
Masaonikar
570
/* Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) */
50858
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17].
=== Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) ===
{| class="wikitable"
|'''Romi’ad'''
|'''kitakit'''
|-
|4 folad 14 romi’ad
| Portugal
|-
|5 folad 6 romi’ad
| Denmark
|-
|5 folad 24 romi’ad
| Brazil
|-
|6 folad 6 romi’ad
| Finland
|-
|6 folad 27 romi’ad
| Colombia
|-
|8 folad 22 romi’ad
| Peru
|-
|9 folad sakatosa lipay no saka lima
| Costa Rica
|-
|9 folad sakasepat lipay no saka sepat
| Netherlands
|-
|9 folad 28 romi’ad
| Switzerland
|-
|9 folad 29 romi’ad
| Australia
Belgium
Canada
Ethiopia
Hungary
Iceland
India (Chikmagalur, Bangalore)
Indonesia
Norway
Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)
Romania
South Africa
Sweden
Taiwan
USA
Pakistan (Karachi)
Poland
|-
|10 folad 1 romi’ad
| Australia
Germany
Honduras
Ireland
Slovenia
Japan
Malaysia
Mexico
Mongolia
New Zealand
Singapore
Sri Lanka
U.K.
|}
2ra3wv02fv0tsi7s9ic9162i3rwkum5
50859
50858
2026-10-01T02:46:37Z
Masaonikar
570
/* Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) */
50859
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17].
=== Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) ===
{| class="wikitable"
|'''Romi’ad'''
|'''kitakit'''
|-
|4 folad 14 romi’ad
| Portugal
|-
|5 folad 6 romi’ad
| Denmark
|-
|5 folad 24 romi’ad
| Brazil
|-
|6 folad 6 romi’ad
| Finland
|-
|6 folad 27 romi’ad
| Colombia
|-
|8 folad 22 romi’ad
| Peru
|-
|9 folad sakatosa lipay no saka lima
| Costa Rica
|-
|9 folad sakasepat lipay no saka sepat
| Netherlands
|-
|9 folad 28 romi’ad
| Switzerland
|-
|9 folad 29 romi’ad
| Australia
Belgium
Canada
Ethiopia
Hungary
Iceland
India (Chikmagalur, Bangalore)
Indonesia
Norway
Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)
Romania
South Africa
Sweden
Taiwan
USA
Pakistan (Karachi)
Poland
|-
|10 folad 1 romi’ad
| Australia
Germany
Honduras
Ireland
Slovenia
Japan
Malaysia
Mexico
Mongolia
New Zealand
Singapore
Sri Lanka
U.K.
|}
=== Pinengnengan to tilid (參考資料) ===
iuatbdagnz33w1cacnudizqhv6vkyyp
50860
50859
2026-10-01T02:48:14Z
Masaonikar
570
/* Pinengnengan to tilid (參考資料) */
50860
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17].
=== Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) ===
{| class="wikitable"
|'''Romi’ad'''
|'''kitakit'''
|-
|4 folad 14 romi’ad
| Portugal
|-
|5 folad 6 romi’ad
| Denmark
|-
|5 folad 24 romi’ad
| Brazil
|-
|6 folad 6 romi’ad
| Finland
|-
|6 folad 27 romi’ad
| Colombia
|-
|8 folad 22 romi’ad
| Peru
|-
|9 folad sakatosa lipay no saka lima
| Costa Rica
|-
|9 folad sakasepat lipay no saka sepat
| Netherlands
|-
|9 folad 28 romi’ad
| Switzerland
|-
|9 folad 29 romi’ad
| Australia
Belgium
Canada
Ethiopia
Hungary
Iceland
India (Chikmagalur, Bangalore)
Indonesia
Norway
Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)
Romania
South Africa
Sweden
Taiwan
USA
Pakistan (Karachi)
Poland
|-
|10 folad 1 romi’ad
| Australia
Germany
Honduras
Ireland
Slovenia
Japan
Malaysia
Mexico
Mongolia
New Zealand
Singapore
Sri Lanka
U.K.
|}
=== Pinengnengan to tilid (參考資料) ===
=== Pinayat misa’osi (延伸閱讀) ===
7i5ce8w32yib02ksbegzfwtdpnlobfy
50861
50860
2026-10-01T02:49:40Z
Masaonikar
570
/* Pinayat misa’osi (延伸閱讀) */
50861
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==
Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2] ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.
=== Likisi ('''歷史)''' ===
Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].
Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8].
Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].
Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17].
=== Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) ===
{| class="wikitable"
|'''Romi’ad'''
|'''kitakit'''
|-
|4 folad 14 romi’ad
| Portugal
|-
|5 folad 6 romi’ad
| Denmark
|-
|5 folad 24 romi’ad
| Brazil
|-
|6 folad 6 romi’ad
| Finland
|-
|6 folad 27 romi’ad
| Colombia
|-
|8 folad 22 romi’ad
| Peru
|-
|9 folad sakatosa lipay no saka lima
| Costa Rica
|-
|9 folad sakasepat lipay no saka sepat
| Netherlands
|-
|9 folad 28 romi’ad
| Switzerland
|-
|9 folad 29 romi’ad
| Australia
Belgium
Canada
Ethiopia
Hungary
Iceland
India (Chikmagalur, Bangalore)
Indonesia
Norway
Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)
Romania
South Africa
Sweden
Taiwan
USA
Pakistan (Karachi)
Poland
|-
|10 folad 1 romi’ad
| Australia
Germany
Honduras
Ireland
Slovenia
Japan
Malaysia
Mexico
Mongolia
New Zealand
Singapore
Sri Lanka
U.K.
|}
=== Pinengnengan to tilid (參考資料) ===
=== Pinayat misa’osi (延伸閱讀) ===
=== Papotalay calay (外部連結) ===
mxi02hxgfpm5ehy130klwb2klzypzgv
Gunung Santubong
0
3262
50862
2026-10-01T05:55:12Z
Masaonikar
570
建立內容為「== Gunung Santubong (山都望山) ==」的新頁面
50862
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
lvh99wu5n2fwr8f757aonsf9twh110v
50863
50862
2026-10-01T05:55:41Z
Masaonikar
570
/* Gunung Santubong (山都望山) */
50863
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
heq595y03v1n8n469vw48pqxcwxsxyx
50864
50863
2026-10-01T05:56:21Z
Masaonikar
570
/* Gunung Santubong (山都望山) */
50864
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
msznvhp70ymbr0hkj5k4t3lmn5ow8db
50865
50864
2026-10-01T05:56:42Z
Masaonikar
570
/* Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) */
50865
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
5c8oc1fj6v8l4eytao5zkyfyn91m4tt
50866
50865
2026-10-01T05:57:04Z
Masaonikar
570
/* Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) */
50866
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
sck36lwkqekm97mvy0jw2v2yfkeu719
50867
50866
2026-10-01T05:57:39Z
Masaonikar
570
/* Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) */
50867
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
thzye05a5ixc8sob5j15tqnhcz4y070
50868
50867
2026-10-01T05:58:09Z
Masaonikar
570
/* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */
50868
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
671bh10yfnq9lpyjcqnowaqiiq3g7qj
50869
50868
2026-10-01T05:58:30Z
Masaonikar
570
/* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */
50869
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
fpb569eea46wbjnvyw130180nynudiq
50870
50869
2026-10-01T05:58:57Z
Masaonikar
570
/* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */
50870
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
sgghg3gvl57dbqd86vhrdf2p9oba8by
50871
50870
2026-10-01T05:59:35Z
Masaonikar
570
/* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */
50871
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
3kjqjmuxm550nx6fl7orvjvh3233j2l
50872
50871
2026-10-01T05:59:55Z
Masaonikar
570
/* Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) */
50872
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
ibbqxn8zufnvn9vvd77b5ydwsrl18sw
50873
50872
2026-10-01T06:00:28Z
Masaonikar
570
/* Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) */
50873
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
b0u4kxatu8ahk3riww0o2fne7z6owxy
50874
50873
2026-10-01T06:00:50Z
Masaonikar
570
/* Likisi ato kadkad (歷史與考古) */
50874
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
520jg0pd7eln6yp1lacpttto7e03rzl
50875
50874
2026-10-01T06:01:12Z
Masaonikar
570
/* Likisi ato kadkad (歷史與考古) */
50875
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
6eaau22k8u0oxykipe4y1jzfge9ez28
50876
50875
2026-10-01T06:01:55Z
Masaonikar
570
/* Likisi ato kadkad (歷史與考古) */
50876
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
gmwuytrzwwfceyrnmofr5tfi1rhht3r
50877
50876
2026-10-01T06:02:20Z
Masaonikar
570
/* Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) */
50877
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar.
bzb0xqwdkcvxww16la0x4mq5xp8ayk1
50878
50877
2026-10-01T06:02:42Z
Masaonikar
570
/* Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) */
50878
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar.
O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].
jtz6xfuzk9u7v23usk8byc70rtcnq7y
50879
50878
2026-10-01T06:03:17Z
Masaonikar
570
/* Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) */
50879
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar.
O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].
=== Nengnengan (參見) ===
hmde8fx4flo8nzfo37ndyv41dqt0qux
50880
50879
2026-10-01T06:03:40Z
Masaonikar
570
/* Nengnengan (參見) */
50880
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar.
O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].
=== Nengnengan (參見) ===
Princess of Santubong
Mount Serapi
Mount Matang (Mount Serapi)
4tt53hl041kvvugcq06ydmfe7xn1vs3
50881
50880
2026-10-01T06:04:15Z
Masaonikar
570
/* Nengnengan (參見) */
50881
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar.
O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].
=== Nengnengan (參見) ===
Princess of Santubong
Mount Serapi
Mount Matang (Mount Serapi)
=== Pinengnengan to tilid (參考文獻) ===
86bui9wk43qu9pn6eo3jkmebuero1kc
50882
50881
2026-10-01T06:04:45Z
Masaonikar
570
/* Pinengnengan to tilid (參考文獻) */
50882
wikitext
text/x-wiki
== Gunung Santubong (山都望山) ==
Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1].
=== Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) ===
Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3].
I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4].
=== Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) ===
O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主)
Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek.
Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5].
=== Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) ===
Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6].
=== Likisi ato kadkad (歷史與考古) ===
Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7].
I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9].
=== Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) ===
Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar.
O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].
=== Nengnengan (參見) ===
Princess of Santubong
Mount Serapi
Mount Matang (Mount Serapi)
=== Pinengnengan to tilid (參考文獻) ===
1.Nais, Nancy. Grueling tale to the peak of bewitching Mt Santubong. DayakDaily. 2021-09-24 [2025-01-13]. (原始內容存檔於2025-01-20) (英國英語).
2.連結至維基文庫 A History of Santubong, an Island off the Coast of Sarawak.. 維基文庫. 1909: pp. 1, 14, 15.
3.Unveiling the mysteries of Mount Santubong. New Straits Times. 2024-01-16 [2025-09-27]. (原始內容存檔於2025-09-27).
4.Iban, Malay or Chinese? Looking at the origin of the name ‘Santubong’. KajoMag. [2025-09-28]. (原始內容存檔於2026-01-16).
5.40 years after it was composed, "Puteri Santubong' continues to be popular. BERNAMA. 2019-01-11 [2026-02-17]. (原始內容存檔於2025-10-02).
6.Dalami Kisah Lagenda Disebalik Batu Buaya Di Pantai Santubong. I Love Borneo. [2025-10-13].
Ritchie, James. Darul Hana making a great Sarawak Empire. New Sarawak Tribune. 2023-08-11 [2023-12-19]. (原始內容存檔於2023-12-19).
7.Wallace, Alfred Russel. On the Law Which Has Regulated the Introduction of New Species. The Alfred Russel Wallace Page. [2026-02-18]. (原始內容存檔於2007-04-28).
8.Chater, W. J. Sarawak Long Ago. 1969. <nowiki>ISBN 983-62-3981-2</nowiki>.
Santubong|山都望. 砂拉越,尋幽探密之處. [2018-09-08]. (原始內容存檔於2018-09-08).
rzu1vw3dm6jhhhxmt24wxp5bl0m1b13