Wikipedia amiwiki https://ami.wikipedia.org/wiki/Sa%E2%80%99ayayaw_pising_no_tyin-naw MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Mitiya Kasi’iked Kasasowal Midemakay Kasasowal no midemakay Wikipedia Wikipedia a kasasowal Faylo Masasowal to faylo MediaWiki Masasowal to MediaWiki Masalipa Masalipaay a kasasowal Nipadama’ Mipadama’ a masasowal Kasasiwasiw Masasowal to kasasiwasiw TimedText TimedText talk 模組 模組討論 活動 活動討論 Congo, republic of the 0 231 50883 50849 2026-10-01T10:44:36Z Pristome 3803 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c) 50883 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|1=Implausible redirect. There is a grammar mistake in the title. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> #REDIRECT [[Congo, Republic]] otiuzj7ug51crxzympgta0ww13ymws9 50884 50883 2026-10-01T11:07:04Z NguoiDungKhongDinhDanh 191 Restored revision 50849 by [[Special:Contributions/Andre Engels|Andre Engels]] ([[User talk:Andre Engels|talk]]): Decline ([[:m:User:Xiplus/TwinkleGlobal|TwinkleGlobal]]) 50884 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Congo, Republic]] 4tvip400v05s7lx3nqcn0pz5ydpisyw Romi’ad no kohi i kasakitakit 0 3261 50850 2026-10-01T02:42:26Z Masaonikar 570 建立內容為「== Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) ==」的新頁面 50850 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == f8odwh5xtalwtz2qpk9lto3e6wsfpx0 50851 50850 2026-10-01T02:42:52Z Masaonikar 570 /* Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) */ 50851 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   a0r1iz2qsyi3gvb0uj95vc5ulkvgwzm 50852 50851 2026-10-01T02:43:26Z Masaonikar 570 /* Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) */ 50852 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === 6hw9lco5a64sruwfau6b684t17iwe1u 50853 50852 2026-10-01T02:43:46Z Masaonikar 570 /* Likisi (歷史) */ 50853 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    5ms6bmi7yqifdyds7kt0y62xks4argg 50854 50853 2026-10-01T02:44:06Z Masaonikar 570 /* Likisi (歷史) */ 50854 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. hhide7fz9jr2p6rzwsi95jm51gmzwhq 50855 50854 2026-10-01T02:44:27Z Masaonikar 570 /* Likisi (歷史) */ 50855 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   ranh66v3dk9o2z5qjdxum502fek3sf9 50856 50855 2026-10-01T02:44:47Z Masaonikar 570 /* Likisi (歷史) */ 50856 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17]. 9fljmx48a5ooa0usakzibpejnwim2vx 50857 50856 2026-10-01T02:45:23Z Masaonikar 570 /* Likisi (歷史) */ 50857 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17]. === Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) === jk561xba70o0ere7eyplsbsf74pxyrb 50858 50857 2026-10-01T02:45:57Z Masaonikar 570 /* Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) */ 50858 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17]. === Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) === {| class="wikitable" |'''Romi’ad''' |'''kitakit''' |- |4 folad 14 romi’ad | Portugal |- |5 folad 6 romi’ad | Denmark |- |5 folad 24 romi’ad | Brazil |- |6 folad 6 romi’ad | Finland |- |6 folad 27 romi’ad | Colombia |- |8 folad 22 romi’ad | Peru |- |9 folad sakatosa lipay no saka lima | Costa Rica |- |9 folad sakasepat lipay no saka sepat | Netherlands |- |9 folad 28 romi’ad | Switzerland |- |9 folad 29 romi’ad | Australia  Belgium  Canada  Ethiopia  Hungary Iceland  India (Chikmagalur, Bangalore)  Indonesia Norway  Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)  Romania  South Africa  Sweden Taiwan  USA  Pakistan (Karachi)  Poland |- |10 folad 1 romi’ad | Australia  Germany  Honduras  Ireland  Slovenia  Japan  Malaysia  Mexico  Mongolia New Zealand  Singapore  Sri Lanka  U.K. |} 2ra3wv02fv0tsi7s9ic9162i3rwkum5 50859 50858 2026-10-01T02:46:37Z Masaonikar 570 /* Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) */ 50859 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17]. === Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) === {| class="wikitable" |'''Romi’ad''' |'''kitakit''' |- |4 folad 14 romi’ad | Portugal |- |5 folad 6 romi’ad | Denmark |- |5 folad 24 romi’ad | Brazil |- |6 folad 6 romi’ad | Finland |- |6 folad 27 romi’ad | Colombia |- |8 folad 22 romi’ad | Peru |- |9 folad sakatosa lipay no saka lima | Costa Rica |- |9 folad sakasepat lipay no saka sepat | Netherlands |- |9 folad 28 romi’ad | Switzerland |- |9 folad 29 romi’ad | Australia  Belgium  Canada  Ethiopia  Hungary Iceland  India (Chikmagalur, Bangalore)  Indonesia Norway  Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)  Romania  South Africa  Sweden Taiwan  USA  Pakistan (Karachi)  Poland |- |10 folad 1 romi’ad | Australia  Germany  Honduras  Ireland  Slovenia  Japan  Malaysia  Mexico  Mongolia New Zealand  Singapore  Sri Lanka  U.K. |} === Pinengnengan to tilid (參考資料) === iuatbdagnz33w1cacnudizqhv6vkyyp 50860 50859 2026-10-01T02:48:14Z Masaonikar 570 /* Pinengnengan to tilid (參考資料) */ 50860 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17]. === Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) === {| class="wikitable" |'''Romi’ad''' |'''kitakit''' |- |4 folad 14 romi’ad | Portugal |- |5 folad 6 romi’ad | Denmark |- |5 folad 24 romi’ad | Brazil |- |6 folad 6 romi’ad | Finland |- |6 folad 27 romi’ad | Colombia |- |8 folad 22 romi’ad | Peru |- |9 folad sakatosa lipay no saka lima | Costa Rica |- |9 folad sakasepat lipay no saka sepat | Netherlands |- |9 folad 28 romi’ad | Switzerland |- |9 folad 29 romi’ad | Australia  Belgium  Canada  Ethiopia  Hungary Iceland  India (Chikmagalur, Bangalore)  Indonesia Norway  Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)  Romania  South Africa  Sweden Taiwan  USA  Pakistan (Karachi)  Poland |- |10 folad 1 romi’ad | Australia  Germany  Honduras  Ireland  Slovenia  Japan  Malaysia  Mexico  Mongolia New Zealand  Singapore  Sri Lanka  U.K. |} === Pinengnengan to tilid (參考資料) === === Pinayat misa’osi (延伸閱讀) === 7i5ce8w32yib02ksbegzfwtdpnlobfy 50861 50860 2026-10-01T02:49:40Z Masaonikar 570 /* Pinayat misa’osi (延伸閱讀) */ 50861 wikitext text/x-wiki == Romi’ad no kohi i kasakitakit (國際咖啡日) == Romi’ad no kohi i kasakitakit (Inkiris: International Coffee Day) [1] o cecay sapicikeroh ato pihemek to kohi a nananomen kaitiraan, anini i kasaniyaro’ no hekal midemak to ka Romi’adan no kohi i kasakitakit. Saka cecay masetek ko romi’ad i 2015 miheca 10 folad 1 romi’ad, nano itiyaay a sakapot no kohi i kasakitakit[2]   ko miketonay, itira i Milan mipalowad[3]. Onini a romi’ad mapatayra i micikerohay kalecadan kalali’aca (Kongpin maoi) kohi, pacakat to mipalomaay to kohi a karonengan[4]. Itini tonini a romi’ad, o ’alomanay kalali’acaay padamso to pakosang ano eca malitosaay ’aca no kohi [5]. Salongan no malali’acaay mihayda i lawidangan a calay malali’aca i mitooray cangraan ko sasiraoy to padafohay paya ato tadamaan no li’aca [6]. Salongan a panofoay kosi mipa’aca to Romi’ad no kohi i kasakitakit panofotilid ato pakosang a calay a panofoay tilid.   === Likisi ('''歷史)''' === Midotoc i 2022 miheca 3 folad 9 romi’ad i kalawidang calay (Instagram) a masasowal, pakayni longoc no cecay a masapoeneray widang[7], Cremona itiraay niyaro’ a mipatiyamay to kohi misetek i Cremona maci mipalowad to sarakatay Romi’ad no kohi i kasakitakit, kalo “malawidangay” a lalekoan[8].    Romi’ad no kohi i kasakitakit roma a sowal romi’ad no kohi ano eca romi’ad no kohi i kitakit, ira ko pidemak to pihemekan, itira o ’alomanay itini i 9 folad 29 romi’ad ano eca i ’ayaw i ikor[8]. Away ko so’elinay lalowadan no Romi’ad no kohi i kasakitakit. I 1983 miheca, itira i polong no Dipong kohi yofayof miteka i Dipong micikeroh tonini a demak[10] [11]. I Amilika, o Romi’ad no kohi i kasakitakit nai 2005 miheca miparotoh to itiya[12]. O Romi’ad no kohi i kasakitakit a pipangang o nai Timolay kakaenen ato nananomen padafongan (Southern Food and Beverage Museum) ko midemakay, onini a padafongan nai 2009 miheca 10 folad 3 romi’ad malaoc to pihapiw a paratoh, o pihemakan a lisin romi’ad ko piparotoh sarakatay romi’ad kohi i New Orleans[13].   Itini i Congko, Romi’ad no kohi i kasakitakit o nano sakapot no kohi i kasakitakit ko micikerohay, i 1997 miheca satapang mihemek, itira i 2001 miheca 4 folad kaloromi’ad no mihecaan a mihemek[14]. Taywan itini i 2009 miheca misatapang mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit[15]. O Nepal i 2005 miheca 11 folad 17 romi’ad miteka mihemak to Romi’ad no kohi i kasakitakit[16]. O Indonesia i 2006 miheca 8 folad 17 romi’ad miteka mihemek to Romi’ad no kohi i kasakitakit, itiya o romi’ad no pisiikedan no kitakit ko pihemakan a romi’ad[17]. === Romi’ad no kohi I kitakit. (全國咖啡日) === {| class="wikitable" |'''Romi’ad''' |'''kitakit''' |- |4 folad 14 romi’ad | Portugal |- |5 folad 6 romi’ad | Denmark |- |5 folad 24 romi’ad | Brazil |- |6 folad 6 romi’ad | Finland |- |6 folad 27 romi’ad | Colombia |- |8 folad 22 romi’ad | Peru |- |9 folad sakatosa lipay no saka lima | Costa Rica |- |9 folad sakasepat lipay no saka sepat | Netherlands |- |9 folad 28 romi’ad | Switzerland |- |9 folad 29 romi’ad | Australia  Belgium  Canada  Ethiopia  Hungary Iceland  India (Chikmagalur, Bangalore)  Indonesia Norway  Philippines(patoro’ pipasadakan i Lipa ko patodong to likisi “Philippines kohi a kakaenen” a faco.)  Romania  South Africa  Sweden Taiwan  USA  Pakistan (Karachi)  Poland |- |10 folad 1 romi’ad | Australia  Germany  Honduras  Ireland  Slovenia  Japan  Malaysia  Mexico  Mongolia New Zealand  Singapore  Sri Lanka  U.K. |} === Pinengnengan to tilid (參考資料) === === Pinayat misa’osi (延伸閱讀) === === Papotalay calay (外部連結) === mxi02hxgfpm5ehy130klwb2klzypzgv Gunung Santubong 0 3262 50862 2026-10-01T05:55:12Z Masaonikar 570 建立內容為「== Gunung Santubong (山都望山) ==」的新頁面 50862 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == lvh99wu5n2fwr8f757aonsf9twh110v 50863 50862 2026-10-01T05:55:41Z Masaonikar 570 /* Gunung Santubong (山都望山) */ 50863 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. heq595y03v1n8n469vw48pqxcwxsxyx 50864 50863 2026-10-01T05:56:21Z Masaonikar 570 /* Gunung Santubong (山都望山) */ 50864 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === msznvhp70ymbr0hkj5k4t3lmn5ow8db 50865 50864 2026-10-01T05:56:42Z Masaonikar 570 /* Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) */ 50865 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. 5c8oc1fj6v8l4eytao5zkyfyn91m4tt 50866 50865 2026-10-01T05:57:04Z Masaonikar 570 /* Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) */ 50866 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. sck36lwkqekm97mvy0jw2v2yfkeu719 50867 50866 2026-10-01T05:57:39Z Masaonikar 570 /* Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) */ 50867 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === thzye05a5ixc8sob5j15tqnhcz4y070 50868 50867 2026-10-01T05:58:09Z Masaonikar 570 /* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */ 50868 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) 671bh10yfnq9lpyjcqnowaqiiq3g7qj 50869 50868 2026-10-01T05:58:30Z Masaonikar 570 /* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */ 50869 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. fpb569eea46wbjnvyw130180nynudiq 50870 50869 2026-10-01T05:58:57Z Masaonikar 570 /* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */ 50870 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. sgghg3gvl57dbqd86vhrdf2p9oba8by 50871 50870 2026-10-01T05:59:35Z Masaonikar 570 /* Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) */ 50871 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === 3kjqjmuxm550nx6fl7orvjvh3233j2l 50872 50871 2026-10-01T05:59:55Z Masaonikar 570 /* Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) */ 50872 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. ibbqxn8zufnvn9vvd77b5ydwsrl18sw 50873 50872 2026-10-01T06:00:28Z Masaonikar 570 /* Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) */ 50873 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === b0u4kxatu8ahk3riww0o2fne7z6owxy 50874 50873 2026-10-01T06:00:50Z Masaonikar 570 /* Likisi ato kadkad (歷史與考古) */ 50874 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. 520jg0pd7eln6yp1lacpttto7e03rzl 50875 50874 2026-10-01T06:01:12Z Masaonikar 570 /* Likisi ato kadkad (歷史與考古) */ 50875 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. 6eaau22k8u0oxykipe4y1jzfge9ez28 50876 50875 2026-10-01T06:01:55Z Masaonikar 570 /* Likisi ato kadkad (歷史與考古) */ 50876 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === gmwuytrzwwfceyrnmofr5tfi1rhht3r 50877 50876 2026-10-01T06:02:20Z Masaonikar 570 /* Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) */ 50877 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar. bzb0xqwdkcvxww16la0x4mq5xp8ayk1 50878 50877 2026-10-01T06:02:42Z Masaonikar 570 /* Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) */ 50878 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar. O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].   jtz6xfuzk9u7v23usk8byc70rtcnq7y 50879 50878 2026-10-01T06:03:17Z Masaonikar 570 /* Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) */ 50879 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar. O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].   === Nengnengan (參見) === hmde8fx4flo8nzfo37ndyv41dqt0qux 50880 50879 2026-10-01T06:03:40Z Masaonikar 570 /* Nengnengan (參見) */ 50880 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar. O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].   === Nengnengan (參見) === Princess of Santubong Mount Serapi Mount Matang (Mount Serapi) 4tt53hl041kvvugcq06ydmfe7xn1vs3 50881 50880 2026-10-01T06:04:15Z Masaonikar 570 /* Nengnengan (參見) */ 50881 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar. O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].   === Nengnengan (參見) === Princess of Santubong Mount Serapi Mount Matang (Mount Serapi) === Pinengnengan to tilid (參考文獻) === 86bui9wk43qu9pn6eo3jkmebuero1kc 50882 50881 2026-10-01T06:04:45Z Masaonikar 570 /* Pinengnengan to tilid (參考文獻) */ 50882 wikitext text/x-wiki == Gunung Santubong (山都望山) == Gunung Santubong (Inkiris: Mount Santubong) o itiniay i Kuching sa’etal, Sarawak no Borneo a cecay tadamaanay tokos, itiraay i sa’amisan salongan 35 kongli no Kuching i Sarawak a Damai Peninsular. O takeraw nira ira ko 810.2 kongce, o satakaraway i liyok no Kuchingsi, o patenokan piki’arawan no Santubong koying[1]. === Pakayraan no sowal ato pipangangan (詞源與命名) === Pakayni i “Santubong” a pakayraan no ngangan malitoloay ko pisaheci. I Malay sowal ato Iban sowal i, “Santubong” dayhiw no “Takenip”. Ono sowal no Kowaping, “Santubong” a pisaheci o “Nai maraayay manengneng to koya lotok” sanay. Roma sato, itiraay i niyaro’ a Ngayngay tamdaw a pangangan o “Hongti Fafoy no lotok (San Chu Bong)”, mirocok to itiyaay ho maro’ay Kowaping a tamdaw nao pakanengnengay to matiyaay o tamdaw ka tata’ang a hongti fafoy no lotok a kacingangan[2][3]. I 1950 miheca “Sarawak kongpo” a masasowal a pa’eses, talacowa “Takenip” sanay a sowal o nikasasowalen, nika caay ko kafana’en latek o sakapaterepan, orasaka onini a ngangan latek nai sowalan no Kowaping a mafalic[4]. === Kasasowalen no tamdaw (民間傳說) === O fafahiyan no Santubong ato fafahiyan no Sejinjang (山都望公主與實京讓公主) Kasasowalan no itiraay o Malay a kimad, masowal ko tosaay fafahiyan wawa no Malataw fafahiya ci Santubong ato fafahiyan ci Sejinjang (Puteri Santubong, Puteri Sejenjang) a kimad. Cangra o maocoray tayni midipot to lotok no itiraay, oya fafahiya ci Santubong o mitenooyay ko todong, oya fafahiyan ci Sejinjang citodongay mitifek. Oya tatosaay a fafahiyan malalifet o cimaay ko makapahay sanay a malaliyang, oya sato fafahiyan ci Sejinjang o ’asolo ko sapi’efek i pising no fafahiyan ci Santubongan, saka mareci’ ko tatihi a Santubong lotok; oya to fafahiyan ci Santubong o aol no pitinooy ko sapico’ay, matesel ko fongoh no fafahiyan ci Sejenjang, masamatira mafetas a adihayay mimingay kanatal (ngataay a Jura kanatal). Onini a kawakawasan a kimad nai 1970 miheca maliyaw a matilid no maradiway “Fafahiyan ci Santubong”, tangasa anini oya to o todong satadamaanay radiw no Sarawak[5]. === Datuk Mat Badi tilid (拿督末巴迪傳) === Midotoc to “Datuk Mat Badi tilid (Hikayat Datuk Merpati)”, o nai Paribata Sri Raja i Java ira ko tatoloay wawa to fa’inayan, o cecay ci Datuk Mat Badi ko mikowanay to Santubong a niyaro’. Sacisowal sa itiya a riyar mararid masadak ko komaenay to tamdaw a kangic, o wawa ni Datuk Mat Badi ko mipatayay to 16.4 kongce (9 inci) katata’ang o kangic, masiday i riyar no Santubong ko tangal, saka tahinini pakaci “Batu Boyak” han kosa’ongcoy[6]. === Likisi ato kadkad (歷史與考古) === Ira ko kadofahay nalacolan a pikadkadan i laenoay no Santubong lotok, i padafongan no Sarawak ira manengneng ko pinaay semo’otay miheca a pinacalap no Intukiw a tolac. Dotocen ko tilid no likisi, Santubong a kitakit kairaan no miheca manga’ay so’edecen ’ayaw no ni Yis (kongyin) to 300 miheca tangasa ikor ni Yis 1647 mihecaan. I 1599 miheca, o Sultan Tengah i Santubonga Sungai Bedil ’alo mapatireng ko  kamaro’an no hongti a tokofon, saka onian ko itiyaay Sultan a Sarawak kadademakan patenokan[7]. I 1855 miheca, tadamaanay no Inkiris serayan kakakosa ci Alfred Russel Wallace itira ho i Sarawak misolap to maro’ay i Santubonga, mitilid to Siposucirikako a tadamaanay “Santubong Paper”, o patosokan no tilid “Lekakawaan fa’elohay pinalengaw a pacomodan telek”, onini a tilid pakotala’ayaway sowal a pakayraan[8]. Roma sato, to hatiniay o pikiliman no tayniay tamdaw to ‘ekim koSantubong, I’ayaw mifotingay tamdaw o kaoradan tatiih ko romi’ad ala pasayrayra ko tamdaw i lotok a ’alo mikilim to ’eikm[9]. === Pirarakatan salamaan ato kacakatan (旅遊設施與攀登) === Nai Kuchingsi parakat to tosiya tayra i Santubonga lotok salongan 35 fen no toki. Sanga’ayay pirarakatan i Sarawak saka 5 folad tangasa 9 folad. O Santubonga sanga’ayay pirarakatan minengneng a kalomaamaan a ’a’adopen itira, itini masolap ko kohetingay kahecalay satekek ’ayam ato mamoko’ay ngoyos a fafoy no riyar (Irrawaddy dolphin), awaayay ko sapikpik a fafoy no riyar ato Intu Taypinyang makonoay fafoy no riyar. O Santubonga lotok o kaloh a kasalotok, mikalicay tamdaw o kalalifetan. Laenoay no Santubonga lotok a niyaro’ o miterekay to nga’ayay rayray no Malay tamdaw, ira ho ko i ngataay tadamaanay pirarakatan a Damai tafotafokan ato Sarawak rayrayan niyaro’ [10].   === Nengnengan (參見) === Princess of Santubong Mount Serapi Mount Matang (Mount Serapi) === Pinengnengan to tilid (參考文獻) === 1.Nais, Nancy. Grueling tale to the peak of bewitching Mt Santubong. DayakDaily. 2021-09-24 [2025-01-13]. (原始內容存檔於2025-01-20) (英國英語). 2.連結至維基文庫 A History of Santubong, an Island off the Coast of Sarawak.. 維基文庫. 1909: pp. 1, 14, 15. 3.Unveiling the mysteries of Mount Santubong. New Straits Times. 2024-01-16 [2025-09-27]. (原始內容存檔於2025-09-27). 4.Iban, Malay or Chinese? Looking at the origin of the name ‘Santubong’. KajoMag. [2025-09-28]. (原始內容存檔於2026-01-16). 5.40 years after it was composed, "Puteri Santubong' continues to be popular. BERNAMA. 2019-01-11 [2026-02-17]. (原始內容存檔於2025-10-02). 6.Dalami Kisah Lagenda Disebalik Batu Buaya Di Pantai Santubong. I Love Borneo. [2025-10-13]. Ritchie, James. Darul Hana making a great Sarawak Empire. New Sarawak Tribune. 2023-08-11 [2023-12-19]. (原始內容存檔於2023-12-19). 7.Wallace, Alfred Russel. On the Law Which Has Regulated the Introduction of New Species. The Alfred Russel Wallace Page. [2026-02-18]. (原始內容存檔於2007-04-28). 8.Chater, W. J. Sarawak Long Ago. 1969. <nowiki>ISBN 983-62-3981-2</nowiki>. Santubong|山都望. 砂拉越,尋幽探密之處. [2018-09-08]. (原始內容存檔於2018-09-08). rzu1vw3dm6jhhhxmt24wxp5bl0m1b13