Wikipedia
amiwiki
https://ami.wikipedia.org/wiki/Sa%E2%80%99ayayaw_pising_no_tyin-naw
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Mitiya
Kasi’iked
Kasasowal
Midemakay
Kasasowal no midemakay
Wikipedia
Wikipedia a kasasowal
Faylo
Masasowal to faylo
MediaWiki
Masasowal to MediaWiki
Masalipa
Masalipaay a kasasowal
Nipadama’
Mipadama’ a masasowal
Kasasiwasiw
Masasowal to kasasiwasiw
TimedText
TimedText talk
模組
模組討論
活動
活動討論
Vonwyl Gottfried
0
3266
50954
2026-10-15T01:53:28Z
Masaonikar
570
建立內容為「== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==」的新頁面
50954
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
kz3rt1cadcjf5od00r6x6w6xq0gtki4
50955
50954
2026-10-15T01:55:16Z
Masaonikar
570
/* Vonwyl Gottfried (魏主安) */
50955
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
ss7bogyqv6pqcxc15se0kjby2mkh4uw
50956
50955
2026-10-15T01:55:43Z
Masaonikar
570
/* Vonwyl Gottfried (魏主安) */
50956
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
ig8p1lsmi6icgzx2y3gyqfexv9n8aov
50957
50956
2026-10-15T01:56:02Z
Masaonikar
570
/* Naka’oripan (生平) */
50957
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
Vonwyl Gottfried, masofoc i 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad i Switzerland, 1958 miheca ko pipatireng. I 1963 miheca, ci Vonwyl Gottfried aci Auf der Maur Hansjörg simpo nai Marseille minato mikalic to padafongan a tamina tayra i Keelong minato, ta tayra i Posong a mipatenak. Itira i Kakawasan mipatenak ci Vonwyl Gottfried, itira ci Alios Burke, SMB simpo minanam to no Kowaping. Ikor, maocor ci Vonwyl Gottfried i niyaro’ no Falangaw. Kaitira ningra i Falangaw, misa’icel patenak to micamolay to lakakawa no ’Amis a pipatenak, mipatireng cingra to no Payrangay sowal minanam to fangcalay cudad, ta mirina’ to no Payrangay tilid a “Salicay to sowal”, “Pa’aliwacan sasa’osien fangcalay codad” tatiri’en a casi[1].
5qxv47i6u833soa25phtkrjr8pubfl3
50958
50957
2026-10-15T01:56:20Z
Masaonikar
570
/* Naka’oripan (生平) */
50958
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
Vonwyl Gottfried, masofoc i 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad i Switzerland, 1958 miheca ko pipatireng. I 1963 miheca, ci Vonwyl Gottfried aci Auf der Maur Hansjörg simpo nai Marseille minato mikalic to padafongan a tamina tayra i Keelong minato, ta tayra i Posong a mipatenak. Itira i Kakawasan mipatenak ci Vonwyl Gottfried, itira ci Alios Burke, SMB simpo minanam to no Kowaping. Ikor, maocor ci Vonwyl Gottfried i niyaro’ no Falangaw. Kaitira ningra i Falangaw, misa’icel patenak to micamolay to lakakawa no ’Amis a pipatenak, mipatireng cingra to no Payrangay sowal minanam to fangcalay cudad, ta mirina’ to no Payrangay tilid a “Salicay to sowal”, “Pa’aliwacan sasa’osien fangcalay codad” tatiri’en a casi[1].
I 1965 miheca, Yisokay maocor ci Louis J. Dowd S.J. tayra i Thailand minanam to sapipatireng to kociwsiya, nanoya madadoedo to mapatireng ko kociwsiya i Taywan[2]. Orasaka misa’icel to ci Vonwyl Gottfried sapipatireng to kociwsiya a onto, i 1987 miheca patireng t oCisan kociwsiya[3]. Naitiya malaheci ko yincumin mananam to a mina’ang to payso, ta mafalic to ko kicay, caay to ka patangic malali’acaay to wawa to fafahiyan a tatiihay a demak[1].
hpdxzxg1j5zuwfhejnp1m5tjkd8dh3n
50959
50958
2026-10-15T01:56:44Z
Masaonikar
570
/* Naka’oripan (生平) */
50959
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
Vonwyl Gottfried, masofoc i 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad i Switzerland, 1958 miheca ko pipatireng. I 1963 miheca, ci Vonwyl Gottfried aci Auf der Maur Hansjörg simpo nai Marseille minato mikalic to padafongan a tamina tayra i Keelong minato, ta tayra i Posong a mipatenak. Itira i Kakawasan mipatenak ci Vonwyl Gottfried, itira ci Alios Burke, SMB simpo minanam to no Kowaping. Ikor, maocor ci Vonwyl Gottfried i niyaro’ no Falangaw. Kaitira ningra i Falangaw, misa’icel patenak to micamolay to lakakawa no ’Amis a pipatenak, mipatireng cingra to no Payrangay sowal minanam to fangcalay cudad, ta mirina’ to no Payrangay tilid a “Salicay to sowal”, “Pa’aliwacan sasa’osien fangcalay codad” tatiri’en a casi[1].
I 1965 miheca, Yisokay maocor ci Louis J. Dowd S.J. tayra i Thailand minanam to sapipatireng to kociwsiya, nanoya madadoedo to mapatireng ko kociwsiya i Taywan[2]. Orasaka misa’icel to ci Vonwyl Gottfried sapipatireng to kociwsiya a onto, i 1987 miheca patireng t oCisan kociwsiya[3]. Naitiya malaheci ko yincumin mananam to a mina’ang to payso, ta mafalic to ko kicay, caay to ka patangic malali’acaay to wawa to fafahiyan a tatiihay a demak[1].
I 2003 miheca 10 folad 18 romi’ad, o Bethlehem kiwkay itira i Posong pitilidan mihemak to 50 mihecaan i Taywan, o kakeridan no Taytongsien ci Xu Qingyuan pakilac to finawlan no Posong a kika ca Wei Zhu'an, Wu Ruoshi, Ge De, Yu Huilin, Li Huairen, Jia Side aenemay simpo ato ca Augustine, Fu Yi, Xue Hongdao, Lin Zhirou a Cultivator sasepat[4]. Toya miheca tangasa 2008 miheca, ci Vonwyl Gottfried simpo matoro’ iing no fafa’eday mikaykiay no Bethlehemkay i Switzerland a sokay ato citodongay Switzerland sa’etalay kakeridan, o maro’ay papotalay no Switzerland, itiniay i Taywan ko aro’ [1]. I 2015 miheca 5 folad 11 romi’ad, Taywansen sifo kakeridan ci Lin Cheng-tse tayni i Posong pakaolah to 13 ko fangsiay tamdaw, o sakakaay miheca to 84 ci Vonwyl Gottfried[6].
hs422jx60khsgzkhz8rvxj64eqpw0bh
50960
50959
2026-10-15T01:57:07Z
Masaonikar
570
/* Naka’oripan (生平) */
50960
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
Vonwyl Gottfried, masofoc i 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad i Switzerland, 1958 miheca ko pipatireng. I 1963 miheca, ci Vonwyl Gottfried aci Auf der Maur Hansjörg simpo nai Marseille minato mikalic to padafongan a tamina tayra i Keelong minato, ta tayra i Posong a mipatenak. Itira i Kakawasan mipatenak ci Vonwyl Gottfried, itira ci Alios Burke, SMB simpo minanam to no Kowaping. Ikor, maocor ci Vonwyl Gottfried i niyaro’ no Falangaw. Kaitira ningra i Falangaw, misa’icel patenak to micamolay to lakakawa no ’Amis a pipatenak, mipatireng cingra to no Payrangay sowal minanam to fangcalay cudad, ta mirina’ to no Payrangay tilid a “Salicay to sowal”, “Pa’aliwacan sasa’osien fangcalay codad” tatiri’en a casi[1].
I 1965 miheca, Yisokay maocor ci Louis J. Dowd S.J. tayra i Thailand minanam to sapipatireng to kociwsiya, nanoya madadoedo to mapatireng ko kociwsiya i Taywan[2]. Orasaka misa’icel to ci Vonwyl Gottfried sapipatireng to kociwsiya a onto, i 1987 miheca patireng t oCisan kociwsiya[3]. Naitiya malaheci ko yincumin mananam to a mina’ang to payso, ta mafalic to ko kicay, caay to ka patangic malali’acaay to wawa to fafahiyan a tatiihay a demak[1].
I 2003 miheca 10 folad 18 romi’ad, o Bethlehem kiwkay itira i Posong pitilidan mihemak to 50 mihecaan i Taywan, o kakeridan no Taytongsien ci Xu Qingyuan pakilac to finawlan no Posong a kika ca Wei Zhu'an, Wu Ruoshi, Ge De, Yu Huilin, Li Huairen, Jia Side aenemay simpo ato ca Augustine, Fu Yi, Xue Hongdao, Lin Zhirou a Cultivator sasepat[4]. Toya miheca tangasa 2008 miheca, ci Vonwyl Gottfried simpo matoro’ iing no fafa’eday mikaykiay no Bethlehemkay i Switzerland a sokay ato citodongay Switzerland sa’etalay kakeridan, o maro’ay papotalay no Switzerland, itiniay i Taywan ko aro’ [1]. I 2015 miheca 5 folad 11 romi’ad, Taywansen sifo kakeridan ci Lin Cheng-tse tayni i Posong pakaolah to 13 ko fangsiay tamdaw, o sakakaay miheca to 84 ci Vonwyl Gottfried[6].
’Ayaw no 1979 mihecaan i, ci Vonwyl Gottfried itira i Lotong St. Mary's isingan makinsa ni Fan Fenglong ising ko kohetingay a piras adada. I 2015 miheca 8 folad, malaliyaw haca ko kohetingay piras adada ni Vonwyl Gottfried itiya, ikor oya misawaday to ’a’isidan ci Zhang Jiaxiong ko patihiay patayra i Taypak Hexin isingan paising. Kaitiyaan 2017 miheca 8 folad 3 romi’ad mapatodong no Laloma’ay satakaraway (Necenpo) pafeli to kika sakacingangan. I 2020 miheca 3 folad 16 romi’ad, naitira i Hexin isingan paisoing i, litado sato ci Vonwyl Gottfried paliding a romakat, itiya to paterep ko tayal patenak. I 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad herek no lahok 1 ko toki, itira i Bethlehemkay kamaro’an no simpo a miliyas to hekal a mapatay, matadem i Piwho kiwkay a matadem[1].
bs0ts7vhl7lwuk3t1re3ljnlmcwglhl
50961
50960
2026-10-15T01:57:36Z
Masaonikar
570
/* Naka’oripan (生平) */
50961
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
Vonwyl Gottfried, masofoc i 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad i Switzerland, 1958 miheca ko pipatireng. I 1963 miheca, ci Vonwyl Gottfried aci Auf der Maur Hansjörg simpo nai Marseille minato mikalic to padafongan a tamina tayra i Keelong minato, ta tayra i Posong a mipatenak. Itira i Kakawasan mipatenak ci Vonwyl Gottfried, itira ci Alios Burke, SMB simpo minanam to no Kowaping. Ikor, maocor ci Vonwyl Gottfried i niyaro’ no Falangaw. Kaitira ningra i Falangaw, misa’icel patenak to micamolay to lakakawa no ’Amis a pipatenak, mipatireng cingra to no Payrangay sowal minanam to fangcalay cudad, ta mirina’ to no Payrangay tilid a “Salicay to sowal”, “Pa’aliwacan sasa’osien fangcalay codad” tatiri’en a casi[1].
I 1965 miheca, Yisokay maocor ci Louis J. Dowd S.J. tayra i Thailand minanam to sapipatireng to kociwsiya, nanoya madadoedo to mapatireng ko kociwsiya i Taywan[2]. Orasaka misa’icel to ci Vonwyl Gottfried sapipatireng to kociwsiya a onto, i 1987 miheca patireng t oCisan kociwsiya[3]. Naitiya malaheci ko yincumin mananam to a mina’ang to payso, ta mafalic to ko kicay, caay to ka patangic malali’acaay to wawa to fafahiyan a tatiihay a demak[1].
I 2003 miheca 10 folad 18 romi’ad, o Bethlehem kiwkay itira i Posong pitilidan mihemak to 50 mihecaan i Taywan, o kakeridan no Taytongsien ci Xu Qingyuan pakilac to finawlan no Posong a kika ca Wei Zhu'an, Wu Ruoshi, Ge De, Yu Huilin, Li Huairen, Jia Side aenemay simpo ato ca Augustine, Fu Yi, Xue Hongdao, Lin Zhirou a Cultivator sasepat[4]. Toya miheca tangasa 2008 miheca, ci Vonwyl Gottfried simpo matoro’ iing no fafa’eday mikaykiay no Bethlehemkay i Switzerland a sokay ato citodongay Switzerland sa’etalay kakeridan, o maro’ay papotalay no Switzerland, itiniay i Taywan ko aro’ [1]. I 2015 miheca 5 folad 11 romi’ad, Taywansen sifo kakeridan ci Lin Cheng-tse tayni i Posong pakaolah to 13 ko fangsiay tamdaw, o sakakaay miheca to 84 ci Vonwyl Gottfried[6].
’Ayaw no 1979 mihecaan i, ci Vonwyl Gottfried itira i Lotong St. Mary's isingan makinsa ni Fan Fenglong ising ko kohetingay a piras adada. I 2015 miheca 8 folad, malaliyaw haca ko kohetingay piras adada ni Vonwyl Gottfried itiya, ikor oya misawaday to ’a’isidan ci Zhang Jiaxiong ko patihiay patayra i Taypak Hexin isingan paising. Kaitiyaan 2017 miheca 8 folad 3 romi’ad mapatodong no Laloma’ay satakaraway (Necenpo) pafeli to kika sakacingangan. I 2020 miheca 3 folad 16 romi’ad, naitira i Hexin isingan paisoing i, litado sato ci Vonwyl Gottfried paliding a romakat, itiya to paterep ko tayal patenak. I 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad herek no lahok 1 ko toki, itira i Bethlehemkay kamaro’an no simpo a miliyas to hekal a mapatay, matadem i Piwho kiwkay a matadem[1].
=== Pinengnengan (參考) ===
ksr7gd5t44s94x75r7tmqlnlqxy73gw
50962
50961
2026-10-15T01:57:59Z
Masaonikar
570
/* Pinengnengan (參考) */
50962
wikitext
text/x-wiki
== Vonwyl Gottfried (魏主安) ==
Vonwyl Gottfried (Kowaping: Wei Zhuan, 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad – 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad), o simpo no Bethlehem sinkiwsi kiwkay, paneker patenakay ko aro’ i niyaro’ no Falangaw i Posong.
=== Naka’oripan (生平) ===
Vonwyl Gottfried, masofoc i 1931 miheca 6 folad 26 romi’ad i Switzerland, 1958 miheca ko pipatireng. I 1963 miheca, ci Vonwyl Gottfried aci Auf der Maur Hansjörg simpo nai Marseille minato mikalic to padafongan a tamina tayra i Keelong minato, ta tayra i Posong a mipatenak. Itira i Kakawasan mipatenak ci Vonwyl Gottfried, itira ci Alios Burke, SMB simpo minanam to no Kowaping. Ikor, maocor ci Vonwyl Gottfried i niyaro’ no Falangaw. Kaitira ningra i Falangaw, misa’icel patenak to micamolay to lakakawa no ’Amis a pipatenak, mipatireng cingra to no Payrangay sowal minanam to fangcalay cudad, ta mirina’ to no Payrangay tilid a “Salicay to sowal”, “Pa’aliwacan sasa’osien fangcalay codad” tatiri’en a casi[1].
I 1965 miheca, Yisokay maocor ci Louis J. Dowd S.J. tayra i Thailand minanam to sapipatireng to kociwsiya, nanoya madadoedo to mapatireng ko kociwsiya i Taywan[2]. Orasaka misa’icel to ci Vonwyl Gottfried sapipatireng to kociwsiya a onto, i 1987 miheca patireng t oCisan kociwsiya[3]. Naitiya malaheci ko yincumin mananam to a mina’ang to payso, ta mafalic to ko kicay, caay to ka patangic malali’acaay to wawa to fafahiyan a tatiihay a demak[1].
I 2003 miheca 10 folad 18 romi’ad, o Bethlehem kiwkay itira i Posong pitilidan mihemak to 50 mihecaan i Taywan, o kakeridan no Taytongsien ci Xu Qingyuan pakilac to finawlan no Posong a kika ca Wei Zhu'an, Wu Ruoshi, Ge De, Yu Huilin, Li Huairen, Jia Side aenemay simpo ato ca Augustine, Fu Yi, Xue Hongdao, Lin Zhirou a Cultivator sasepat[4]. Toya miheca tangasa 2008 miheca, ci Vonwyl Gottfried simpo matoro’ iing no fafa’eday mikaykiay no Bethlehemkay i Switzerland a sokay ato citodongay Switzerland sa’etalay kakeridan, o maro’ay papotalay no Switzerland, itiniay i Taywan ko aro’ [1]. I 2015 miheca 5 folad 11 romi’ad, Taywansen sifo kakeridan ci Lin Cheng-tse tayni i Posong pakaolah to 13 ko fangsiay tamdaw, o sakakaay miheca to 84 ci Vonwyl Gottfried[6].
’Ayaw no 1979 mihecaan i, ci Vonwyl Gottfried itira i Lotong St. Mary's isingan makinsa ni Fan Fenglong ising ko kohetingay a piras adada. I 2015 miheca 8 folad, malaliyaw haca ko kohetingay piras adada ni Vonwyl Gottfried itiya, ikor oya misawaday to ’a’isidan ci Zhang Jiaxiong ko patihiay patayra i Taypak Hexin isingan paising. Kaitiyaan 2017 miheca 8 folad 3 romi’ad mapatodong no Laloma’ay satakaraway (Necenpo) pafeli to kika sakacingangan. I 2020 miheca 3 folad 16 romi’ad, naitira i Hexin isingan paisoing i, litado sato ci Vonwyl Gottfried paliding a romakat, itiya to paterep ko tayal patenak. I 2022 miheca 2 folad 13 romi’ad herek no lahok 1 ko toki, itira i Bethlehemkay kamaro’an no simpo a miliyas to hekal a mapatay, matadem i Piwho kiwkay a matadem[1].
=== Pinengnengan (參考) ===
1.盧俊義. 【專欄】令人感念的魏主安神父安息回天家了. 民報. 2022-02-16 [2022-11-11]. (原始內容存檔於2022-11-11) (中文(臺灣)).
2.黃振國. 儲蓄互助會 台灣社員逾十八萬人. 中國時報. 2004-11-25 (中文(臺灣)).
3.陳賢義. 奉獻台東一甲子 魏主安神父辭世. 自由時報. 2022-02-15 [2022-11-11]. (原始內容存檔於2022-11-11) (中文(臺灣)).
4.施鴻基. 《都是50歲生日!》白冷教會 彌撒有原民舞開路 縣長盛讚是台東縣的好朋友. 聯合報. 2003-10-19 (中文(臺灣)).
5.羅紹平. 600人寫信到瑞士 喚回魏神父 民國52年來台東 把教友當家人 7年前被調回 1年前返台 除非政府趕他 「不會再離開」. 聯合報. 2010-12-07 (中文(臺灣)).
6.莊哲權. 13芳草人物行善獲表揚. 中國時報. 2015-05-12 [2022-11-11]. (原始內容存檔於2022-11-11) (中文(臺灣)).
7ngqvvscc0kzfj1s51stlik40ut7yjq
Romi’ad tilid no mapohaway i hekal
0
3267
50963
2026-10-15T11:46:07Z
Rengosfosay
2226
建立內容為「== Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) ==」的新頁面
50963
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) ==
fwrfe9ixeta2858lm4mpr3yarsf7pt4
50964
50963
2026-10-15T11:46:29Z
Rengosfosay
2226
/* Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) */
50964
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) ==
Romi’ad tilid no pipenec i hekal (Inkiris: World Braille Day), roma a sowal Romi’ad tilid no mapohaway i kekal, i 1 folad 4 romi’ad a cecay romi’ad no kasakitakit, patosokan palowad to pipenec no tamdamdaw o sakacacofel pakayraan no sakimapohaway tamdaw at osalongoc no mapilihay tamdaw a kafana’an[1][2]
mfv9xvqviaf5xplokgc586x6suf6a3y
50965
50964
2026-10-15T11:46:49Z
Rengosfosay
2226
/* Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) */
50965
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) ==
Romi’ad tilid no pipenec i hekal (Inkiris: World Braille Day), roma a sowal Romi’ad tilid no mapohaway i kekal, i 1 folad 4 romi’ad a cecay romi’ad no kasakitakit, patosokan palowad to pipenec no tamdamdaw o sakacacofel pakayraan no sakimapohaway tamdaw at osalongoc no mapilihay tamdaw a kafana’an[1][2]
Kadademakan a romi’ad nai Linhoko taykay i 2018 miheca 11 folad misetek mihapiw, kacipinangan a tilid no rocok pidoedoan o nisanga’an ni Louis Braille a kasofocan[3][4][5]. I 2019 miheca 1 folad 4 romi’ad saka cecay a Romi’ad tilid no pipenec i kekal[6][7].
cslrv8telhirogyafbvhutqb9rt0sdd
50966
50965
2026-10-15T11:47:18Z
Rengosfosay
2226
/* Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) */
50966
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) ==
Romi’ad tilid no pipenec i hekal (Inkiris: World Braille Day), roma a sowal Romi’ad tilid no mapohaway i kekal, i 1 folad 4 romi’ad a cecay romi’ad no kasakitakit, patosokan palowad to pipenec no tamdamdaw o sakacacofel pakayraan no sakimapohaway tamdaw at osalongoc no mapilihay tamdaw a kafana’an[1][2]
Kadademakan a romi’ad nai Linhoko taykay i 2018 miheca 11 folad misetek mihapiw, kacipinangan a tilid no rocok pidoedoan o nisanga’an ni Louis Braille a kasofocan[3][4][5]. I 2019 miheca 1 folad 4 romi’ad saka cecay a Romi’ad tilid no pipenec i kekal[6][7].
=== Pinengnengan to tilid (參考資料) ===
p3fjc00s32twtg6xve1mf3bw1w0yvgq
50967
50966
2026-10-15T11:47:39Z
Rengosfosay
2226
/* Pinengnengan to tilid (參考資料) */
50967
wikitext
text/x-wiki
== Romi’ad tilid no mapohaway i kekal (世界盲文日) ==
Romi’ad tilid no pipenec i hekal (Inkiris: World Braille Day), roma a sowal Romi’ad tilid no mapohaway i kekal, i 1 folad 4 romi’ad a cecay romi’ad no kasakitakit, patosokan palowad to pipenec no tamdamdaw o sakacacofel pakayraan no sakimapohaway tamdaw at osalongoc no mapilihay tamdaw a kafana’an[1][2]
Kadademakan a romi’ad nai Linhoko taykay i 2018 miheca 11 folad misetek mihapiw, kacipinangan a tilid no rocok pidoedoan o nisanga’an ni Louis Braille a kasofocan[3][4][5]. I 2019 miheca 1 folad 4 romi’ad saka cecay a Romi’ad tilid no pipenec i kekal[6][7].
=== Pinengnengan to tilid (參考資料) ===
1.A/RES/73/161 - E - A/RES/73/161. undocs.org. [2019-10-25]. (原始內容存檔於2022-03-01).
2.World Braille Day, 4 January. www.un.org. [2019-10-25]. (原始內容存檔於2023-03-14) (英語).
3.World Braille Day, 4 January. www.un.org. [2019-10-25]. (原始內容存檔於2022-07-23) (英語).
4.World Braille Day celebrated at Jamia Millia Islamia. The Times of India. [2019-10-25]. (原始內容存檔於2023-01-01) (英語).
5.Origin & History of World BRAILLE Day – Jan 4. iheartdays.com. [2024-01-04]. (原始內容存檔於2023-02-28) (英語).
6.First-ever World Braille Day underscores importance of written language for human rights. UN News. 2019-01-03 [2019-10-25]. (原始內容存檔於2023-05-21) (英語).
7.Rastogi, Pracarsh. World Braille Day: Education tools for the visually-impaired. The Hindu. 2019-01-03 [2019-10-25]. ISSN 0971-751X. (原始內容存檔於2023-01-01) (印度英語).
sozzz3v8ytie4n43kias4vhoh0m8f8t
Louis Braille
0
3268
50968
2026-10-15T11:49:22Z
Rengosfosay
2226
建立內容為「== Louis Braille (路易·布萊葉) ==」的新頁面
50968
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
olrk340t52bzv3ge29wovb1omoinev6
50969
50968
2026-10-15T11:49:41Z
Rengosfosay
2226
/* Louis Braille (路易·布萊葉) */
50969
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
rm0q3rspl4wzatphd2zwja7ji3vncqf
50970
50969
2026-10-15T11:50:11Z
Rengosfosay
2226
/* Louis Braille (路易·布萊葉) */
50970
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
cx2hsupf332jkiyx5vi68nj1vex1atj
50971
50970
2026-10-15T11:50:28Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50971
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
n4r9vp80s5ahoskew6i5rwgtl2bjhb6
50972
50971
2026-10-15T11:50:46Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50972
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
0t8u3z2u4i9349vmhktucrsgmxizlly
50973
50972
2026-10-15T11:51:11Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50973
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
01jfajgftmt7ct0afr49p2lz2rxe17d
50974
50973
2026-10-15T11:51:29Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50974
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
3358guprmdz13p1hy5vu8qdrus8aifh
50975
50974
2026-10-15T11:51:47Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50975
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
juzycovidkt8o8ezi2wjpsjym5ducej
50976
50975
2026-10-15T11:52:07Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50976
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
rvhfuzldto55cc62dy11lsa1maexz0n
50977
50976
2026-10-15T11:52:28Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50977
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
470n6nkxbslfzk1grfmdmfmw8fbj2jd
50978
50977
2026-10-15T11:52:52Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50978
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
aezy7kc41yy5tibyij9dd32hsdemc1z
50979
50978
2026-10-15T11:53:14Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50979
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
j1unudqw8m92tevblc1c3fywgfqabtq
50980
50979
2026-10-15T11:53:42Z
Rengosfosay
2226
/* Naka’oripan (生平) */
50980
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
szby4vwhk0uqlt2d6169rd3ej4fo0my
50981
50980
2026-10-15T11:54:01Z
Rengosfosay
2226
/* Paror (遺產) */
50981
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
Oya Louis Braille nipenecan a tilid tadamaan tangasa 1854 miheca to masetek no ’alomanay tamdaw. tonini miheca, ci Thomas Armitage hakasi ato sasepatay mapohaway tamdaw milekapot patireng to “British ato roma kanatal mapohaway tamdaw mapawpaway tilidan a yofayof” (the British and Foreign Society for Improving the Embossed Literature of the Blind), oya ikoray no laloma’an no hongti kitakit mapahaway yofayof, onini citodongay oyani Louis Braille mapohaway mirina’ay to ohongan.
m8nvsc673u3dit1bl0r4f57m17xhxfg
50982
50981
2026-10-15T11:54:21Z
Rengosfosay
2226
/* Paror (遺產) */
50982
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
Oya Louis Braille nipenecan a tilid tadamaan tangasa 1854 miheca to masetek no ’alomanay tamdaw. tonini miheca, ci Thomas Armitage hakasi ato sasepatay mapohaway tamdaw milekapot patireng to “British ato roma kanatal mapohaway tamdaw mapawpaway tilidan a yofayof” (the British and Foreign Society for Improving the Embossed Literature of the Blind), oya ikoray no laloma’an no hongti kitakit mapahaway yofayof, onini citodongay oyani Louis Braille mapohaway mirina’ay to ohongan.
I 1879 miheca itira i Berlin midemak to kasakitakit mapohaway singsi dayhiw taykay misetek midemak to ni Louis Braille nipenecan tilid ko sapipasifana’. I 1887 miheca Louis Braille pienecan tilid mihayda ko kapolongan ni kasakitakit. Anini, oya Louis Braille penecan tilid mahayda to a malasapasifana’ i polong no sowalan, mala o polong no hekal sakimapohaway tilidan a sakasasowal a pakayraan.
3jsfds9f5e2imeahpgaxqemg0bxlskj
50983
50982
2026-10-15T11:54:41Z
Rengosfosay
2226
/* Paror (遺產) */
50983
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
Oya Louis Braille nipenecan a tilid tadamaan tangasa 1854 miheca to masetek no ’alomanay tamdaw. tonini miheca, ci Thomas Armitage hakasi ato sasepatay mapohaway tamdaw milekapot patireng to “British ato roma kanatal mapohaway tamdaw mapawpaway tilidan a yofayof” (the British and Foreign Society for Improving the Embossed Literature of the Blind), oya ikoray no laloma’an no hongti kitakit mapahaway yofayof, onini citodongay oyani Louis Braille mapohaway mirina’ay to ohongan.
I 1879 miheca itira i Berlin midemak to kasakitakit mapohaway singsi dayhiw taykay misetek midemak to ni Louis Braille nipenecan tilid ko sapipasifana’. I 1887 miheca Louis Braille pienecan tilid mihayda ko kapolongan ni kasakitakit. Anini, oya Louis Braille penecan tilid mahayda to a malasapasifana’ i polong no sowalan, mala o polong no hekal sakimapohaway tilidan a sakasasowal a pakayraan.
Itira i Couvray ira ko cecay tisir “Louis Braille lalad”, toya niyaro’ “Piharatengan Louis Braille”. Ci Louis Brailleo kakangodo an to no tamdamdaw i kasakitakit no hekal cingra.
sehhdom6nvkbmt9zu1alur0g91hmgyw
50984
50983
2026-10-15T11:55:08Z
Rengosfosay
2226
/* Paror (遺產) */
50984
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
Oya Louis Braille nipenecan a tilid tadamaan tangasa 1854 miheca to masetek no ’alomanay tamdaw. tonini miheca, ci Thomas Armitage hakasi ato sasepatay mapohaway tamdaw milekapot patireng to “British ato roma kanatal mapohaway tamdaw mapawpaway tilidan a yofayof” (the British and Foreign Society for Improving the Embossed Literature of the Blind), oya ikoray no laloma’an no hongti kitakit mapahaway yofayof, onini citodongay oyani Louis Braille mapohaway mirina’ay to ohongan.
I 1879 miheca itira i Berlin midemak to kasakitakit mapohaway singsi dayhiw taykay misetek midemak to ni Louis Braille nipenecan tilid ko sapipasifana’. I 1887 miheca Louis Braille pienecan tilid mihayda ko kapolongan ni kasakitakit. Anini, oya Louis Braille penecan tilid mahayda to a malasapasifana’ i polong no sowalan, mala o polong no hekal sakimapohaway tilidan a sakasasowal a pakayraan.
Itira i Couvray ira ko cecay tisir “Louis Braille lalad”, toya niyaro’ “Piharatengan Louis Braille”. Ci Louis Brailleo kakangodo an to no tamdamdaw i kasakitakit no hekal cingra.
=== Pinengnan to tilid (參考文獻) ===
c5jn7p56v05ejm5l85e2h9643s0x3an
50985
50984
2026-10-15T11:55:30Z
Rengosfosay
2226
/* Pinengnan to tilid (參考文獻) */
50985
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
Oya Louis Braille nipenecan a tilid tadamaan tangasa 1854 miheca to masetek no ’alomanay tamdaw. tonini miheca, ci Thomas Armitage hakasi ato sasepatay mapohaway tamdaw milekapot patireng to “British ato roma kanatal mapohaway tamdaw mapawpaway tilidan a yofayof” (the British and Foreign Society for Improving the Embossed Literature of the Blind), oya ikoray no laloma’an no hongti kitakit mapahaway yofayof, onini citodongay oyani Louis Braille mapohaway mirina’ay to ohongan.
I 1879 miheca itira i Berlin midemak to kasakitakit mapohaway singsi dayhiw taykay misetek midemak to ni Louis Braille nipenecan tilid ko sapipasifana’. I 1887 miheca Louis Braille pienecan tilid mihayda ko kapolongan ni kasakitakit. Anini, oya Louis Braille penecan tilid mahayda to a malasapasifana’ i polong no sowalan, mala o polong no hekal sakimapohaway tilidan a sakasasowal a pakayraan.
Itira i Couvray ira ko cecay tisir “Louis Braille lalad”, toya niyaro’ “Piharatengan Louis Braille”. Ci Louis Brailleo kakangodo an to no tamdamdaw i kasakitakit no hekal cingra.
=== Pinengnan to tilid (參考文獻) ===
1.張文亮. 給活在 幽暗裡的人一盞燈 布萊爾與 點字法 (PDF). 科學發展. 2003年9月, (369): 43–49 [2023-12-02]. (原始內容存檔 (PDF)於2023-12-02).
2.Bickel, Lennard. Triumph Over Darkness: The Life of Louis Braille. Leicester: Ulverscroft. 1989. <nowiki>ISBN 0708920047</nowiki>.
3.Farrell, Gabriel. The Story of Blindness. Cambridge: Harvard University Press. 1956. OCLC 263655.
Kugelmass, J. Alvin. Louis Braille: Windows for the Blind. New York: Julian Messner Inc. 1951. OCLC 8989771.
4.Lorimer, Pamela. A critical evaluation of the historical development of the tactile modes of reading and analysis and evaluation of researches carried out in endeavours to make the braille code easier to read and to write (Ph. D. thesis). University of Birmingham. 1996. OCLC 49619181. (原始內容存檔於2012-03-30).
5.Olstrom, Clifford E. Undaunted By Blindness. Watertown, MA: Perkins School for the Blind. [4 December 2011]. <nowiki>ISBN 978-0-9822721-9-0</nowiki>. (原始內容存檔於2020-08-05).
6.Reynolds, Cecil R.; Fletcher-Janzen, Elaine. Encyclopedia of Special Education: A-D. John Wiley and Sons. 2007 [2016-05-03]. <nowiki>ISBN 978-0-471-67798-7</nowiki>. (原始內容存檔於2020-08-05).
7.Mellor, C. Michael. Louis Braille: A Touch of Genius. Boston: National Braille Press. 2006 [2016-05-03]. <nowiki>ISBN 0-939173-70-0</nowiki>. (原始內容存檔於2015-03-20).
8.Weygand, Zina. The Blind in French Society: From the Middle Ages to the century of Louis Braille. Stanford, CA: Stanford University Press. 2009 [2016-05-03]. <nowiki>ISBN 978-0-8047-5768-3</nowiki>. (原始內容存檔於2020-08-05).
25znz5n94l6qaepbbwdl1f1zi615a34
50986
50985
2026-10-15T11:55:58Z
Rengosfosay
2226
/* Pinengnan to tilid (參考文獻) */
50986
wikitext
text/x-wiki
== Louis Braille (路易·布萊葉) ==
Louis Braille (1809 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1852 miheca 1 folad 6 romi’ad; roma pifalic Braye, Blair) ono kapolongan mapohaway tamdaw i hekal ato rarimaay to mata a sakadademak tilid a rocok Louis Braille nipenecan tilid a misatekaay. Louis Braille nipenecan tilid o cecay nihaydaan kamayan sapisa’osi a masakoolay sateked a tilid sasa’osien a pakayraan. Mitiniay a rocok matatodongay i polong no kafana’an a tilid.
=== Naka’oripan (生平) ===
Louis Braille masofoc i Couvray no walian no Paris i France. O mama ningra ci Simon-René Braille o misasayhoay to kamaro’an no ’efa. 3 ho ko mihecaan i, ci Louis Braille itira i katayalan no mama misanga’ to lofong macocokay no rinom ko kawanan a mata. Ikor o kawili a mata madengaay[1], nanoyaan sato mafena’ ko mata, mapohaw to.
Yo 4 ho ko mihecaan nanoyaan sato o mapohaway tamdaw. talacowa o mapohaway ci Louis Braille paci’ci’en no mato’asay papitilid, oya simpo no kiwkay micoker cingraan, saka manga’ay ningra misa’osi ato mitilid.
Saka 10 miheca ni Louis Braille ciniala cingra to sapadafoh tayra i Paris minanam. Onini pitilidan o sarakatay pitilidan i hekal to mapohaway mitilid. Onini a sapadefoh o sakafalic to no ’orip to roikor a caay ka lecad to no tao mapohaway miki’a’amay i Paris. Nikawrira o caayay ko nga’ayay ko demak nonini pitilidan; sapadamso’ cingraan a kakaenen to epan ato nanom o ’angliway, kinapinapina masamsam mapalo no cefang a mitilid ato mirofo.
O cifenekay sakaci’icel ni Louis Braille mala o tadamaanay to a misotasotay to Cello ato olokang, o polong no kiwkay i France ko pilifaw.
Onini pitilidan, o minanamay a mitiliday mafana’ to parena’an fana’ at osaki lali’aca a fenek. Minanam to cangra pakayni i masakoolay ko sapisa’osi (oya naitiniay pitilidan mipatirengay ci Valentin Haüy mimisatekaay to sasa’osien a rocok). matiraay masakoolay a tilid o nano dikat itira i kami masanga’, orasaka ona caay ho pinanam to matiniay a tilid.
I 1821 miheca, o cecay ci Charles Barbier hananay misawaday malasofitay a kakeridan miliso’ toni pitilidan. Oni ci Charles Barbier pasadak to nisatekaay to nodadayaay a tilid a rocok. Onini rocok mahayda i 12 a peno masasiroma masilsil sakacipinang no pahecian, todong no malasofitayay i kalaloodan caay ka pasowal misimaday a ratoh. Matiniay rocok sakisofitay o kaecaan karepet, nika ci Louis Braille ranikay micepet ningra.
Tonini cecay miheca, ci Louis Braille miteka midemak to no mama ningra a missing a nitekaan no niyah a masakoolay a rocok, itiya 15 ko mihecaan ningra malaheci to ko nitekaan a sakatayal. Matiniay ni Louis Braille a rocok i, o Louis Braille tilid han, o enemay kasakool a sateked kasasilecad no tilid, oni s ani Charles Barbier a rocok o 12 a kool ko pahapinang to kasasilecad a pangiha. Onini 6 a rocok malokanga’ayan no tamdaw mikama masapinangay to koya tilid masapinang ko patodong no sasowalan, caay to kalinah ano eca miliyaw patireng to 12 a sepeno ko pakayraan. Ni Louis Braille a rocok o makikakaay to ni Valentin Haüy a rocok ko tadamaan, masapinangay o kanga’ayan o nidemakan no tamdaw oni Louis Braille sapeno ko nga’ayay, manga’ay misa’osi manga’ay mitilid.
Ikor ci Louis Braille pakayni i sarocok ningra macikeroh tayra i ’osina’ atp ongkak a pinangan. Saka cecay a tilid o ni Louis Braille a nipenecan tilid a rocok tilid nai 1827 mihecaan mirena’ “O sakimapohaway patalaan a sakadademak, pakayni nipenecan tilid, pa’olican, nitilidan a radiw pakayraan”. I 1839 miheca Louis Braille mihapiw to pakayniay picowat ato pakanengnengay tamdaw a kasasowal pakayraamn ato lekakawa a ni Louis Braille penecan tilid pakayraan mirina’an ko pidoedoan. Oya ci Louis Braille ato widang ningra ci Pierre Foucault madadoedo ko pisanga’ manga’ay mala no ’alomanay nitilidan a rocok a sakadademak.
O kakangodoan a singsi ci Louis Braille. Nai mapohaway tamdaw pitilidan a misawad itira sato i pitilidan a malasingsi. Talacowa o kangodoan ato kaolahan no ’alomanay mitiliday i, nika o nipenecan rocok ningra nai ka’orip ho awaay ko pirayray to papasifana’ a mitiliday, nawhani o ’alomanay mitiliday itira i papotal misamawmaw minanem ci Louis Braillean. Tadaeca to ko adada ni Louis Braille i, i 1852 miheca, 43 ko mihecaan ningra ciadada to mafala’ay mapatay i Paris; o horac ningra i 1952 miheca makarkar no France a sifo milinah mina’ang pateli i France likisi satadamaanay tamdaw i Paris patelian.
=== Paror (遺產) ===
Oya Louis Braille nipenecan a tilid tadamaan tangasa 1854 miheca to masetek no ’alomanay tamdaw. tonini miheca, ci Thomas Armitage hakasi ato sasepatay mapohaway tamdaw milekapot patireng to “British ato roma kanatal mapohaway tamdaw mapawpaway tilidan a yofayof” (the British and Foreign Society for Improving the Embossed Literature of the Blind), oya ikoray no laloma’an no hongti kitakit mapahaway yofayof, onini citodongay oyani Louis Braille mapohaway mirina’ay to ohongan.
I 1879 miheca itira i Berlin midemak to kasakitakit mapohaway singsi dayhiw taykay misetek midemak to ni Louis Braille nipenecan tilid ko sapipasifana’. I 1887 miheca Louis Braille pienecan tilid mihayda ko kapolongan ni kasakitakit. Anini, oya Louis Braille penecan tilid mahayda to a malasapasifana’ i polong no sowalan, mala o polong no hekal sakimapohaway tilidan a sakasasowal a pakayraan.
Itira i Couvray ira ko cecay tisir “Louis Braille lalad”, toya niyaro’ “Piharatengan Louis Braille”. Ci Louis Brailleo kakangodo an to no tamdamdaw i kasakitakit no hekal cingra.
=== Pinengnan to tilid (參考文獻) ===
1.張文亮. 給活在 幽暗裡的人一盞燈 布萊爾與 點字法 (PDF). 科學發展. 2003年9月, (369): 43–49 [2023-12-02]. (原始內容存檔 (PDF)於2023-12-02).
2.Bickel, Lennard. Triumph Over Darkness: The Life of Louis Braille. Leicester: Ulverscroft. 1989. <nowiki>ISBN 0708920047</nowiki>.
3.Farrell, Gabriel. The Story of Blindness. Cambridge: Harvard University Press. 1956. OCLC 263655.
Kugelmass, J. Alvin. Louis Braille: Windows for the Blind. New York: Julian Messner Inc. 1951. OCLC 8989771.
4.Lorimer, Pamela. A critical evaluation of the historical development of the tactile modes of reading and analysis and evaluation of researches carried out in endeavours to make the braille code easier to read and to write (Ph. D. thesis). University of Birmingham. 1996. OCLC 49619181. (原始內容存檔於2012-03-30).
5.Olstrom, Clifford E. Undaunted By Blindness. Watertown, MA: Perkins School for the Blind. [4 December 2011]. <nowiki>ISBN 978-0-9822721-9-0</nowiki>. (原始內容存檔於2020-08-05).
6.Reynolds, Cecil R.; Fletcher-Janzen, Elaine. Encyclopedia of Special Education: A-D. John Wiley and Sons. 2007 [2016-05-03]. <nowiki>ISBN 978-0-471-67798-7</nowiki>. (原始內容存檔於2020-08-05).
7.Mellor, C. Michael. Louis Braille: A Touch of Genius. Boston: National Braille Press. 2006 [2016-05-03]. <nowiki>ISBN 0-939173-70-0</nowiki>. (原始內容存檔於2015-03-20).
8.Weygand, Zina. The Blind in French Society: From the Middle Ages to the century of Louis Braille. Stanford, CA: Stanford University Press. 2009 [2016-05-03]. <nowiki>ISBN 978-0-8047-5768-3</nowiki>. (原始內容存檔於2020-08-05).
=== Papotalay calay (外部連結) ===
imzbgbzwfuv6mqrei2w1ccx975yfmeh