ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 3537 392309 370973 2026-06-05T18:43:24Z ~2026-33508-12 59003 /* */ ልልልምክጅሽሽብ 392309 wikitext text/x-wiki Arsi '''አርሲ ነገሌ''' በ[[ኦሮሚያ]] ክልል፣ [[ኢትዮጵያ]] የሚገኝ ሲሆን በ[[ምዕራብ አርሲ ዞን]]ና በ[[አርሲ ነገሌ ወረዳ]] ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ42,054 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 21,120 ወንዶችና 20,934 ሴቶች ይገኙበታል።<ref>[http://www.csa.gov.et/text_files/2005_national_statistics.htm ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን] {{Wayback|url=http://www.csa.gov.et/text_files/2005_national_statistics.htm |date=20070813054932 }}, population.pdf</ref> በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ41,743 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ{{coor dm |7|21|N|38|42|E}} ላይ ነው።<ref> Butler, Rhett A., [http://www.mongabay.com/igapo/2005_world_city_populations/Ethiopia.html 2005 population estimates for cities in Ethiopia]</ref> 2018 የብፍብዝብድንንድንድ == ምንጮች == <references/> {{መዋቅር}} {{የኢትዮጵያ ከተሞች}} [[መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች]] [[መደብ:አርሲ ነገሌ (ወረዳ)]] dvfaks8i8z1m7qfw1ugs2txxt5abayt 0 40409 392316 323529 2026-06-06T11:53:51Z ~2026-33315-61 59022 392316 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Brockhaus Lexikon.jpg|thumb]] '''መዝገበ ዕውቀት''' (ኢንሳይክሎፒዲያ) ማለት ወይም የዕውቀት ዘርፎች ሁሉ ወይም የአንድ ዕውቀት ዘርፍ የመረጃ ክምችት ነው። ከ[[መዝገበ ቃላት]] የሚለይበት ጥቅሙ እያንዳንዱ መጣጥፍ ስለ አንድ ቃል ወይም ዘይቤ ብቻ ሳይሆን ጥልቀት ያለው መረጃ እሚሰጥ መሆኑ ነው። ስለዚህ የመዝገበ ዕውቀት መጣጥፍ ከመዝገበ ቃላት መጣጥፍ ይልቅ ረጅምና ዝርዝሩን የሚገልጽ ነው። ከሁሉ ጥንታዊው እስካሁንም የሚገኘው መዝገበ ዕውቀት የ[[ፕሊኒ]] መጽሐፍ ''[[ናቱራሊስ ሂስቶሪያ]]'' ወይም «የተፈጥሮ ታሪክ» ([[69]] ዓ.ም. በ[[ሮማይስጥ]] ተጽፎ) ይባላል። በአሁኑ ዘመን በ[[ኢንተርኔት]] የሚነቡ ብዙ መዛግብተ ዕውቀት (ለምሳሌ [[ውክፔዲያ]]) ሊገኙ ይቻላል። ዕውቀት የተሳተ መረጃ ሊሆን እንደሚችል ሁሉ፣ መዝገበ ዕውቀት «መዝገበ ዕውነት» ከቶ አይሆንም። ለመሆኑ ግን በ[[ዞራስተር]] ጽሑፍ መሠረት «መዝገበ ዕውነት» (ሃታ-ማራኒሽ) የ[[እግዚአብሔር]] 16ኛው ስያሜ ነው። [[መደብ:ሥነ ጽሁፍ]] 4kissye6loh8yhcjosznw7736r9ki5o 0 52406 392308 392301 2026-06-05T12:29:59Z Nama21yo 57094 392308 wikitext text/x-wiki {{የሳይንቲስት መረጃ | ስም = ትምኒት ገብሩ | ምስል = Timnit_Gebru_crop.jpg | የትውልድ_ቦታ = አዲስ አበባ | የትምህርት_ደረጃ = ስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ | የሙያ_ዘርፍ = አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ | የሚታወቁበት_ስራ = ብላክ ኢን ኤ.አይ (Black in AI) | ተቋም = ዳይር (DAIR) }} ትምኒት ገብሩ (እ.ኤ.አ. በ1983/1984 የተወለደች) ትውልደ ኢትዮ-ኤርትራዊ እና አሜሪካዊት የኮምፒውተር ሳይንቲስት ስትሆን፣ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI)፣ በአልጎሪዝም አድልዎ (algorithmic bias) እና በመረጃ ማዕድን (data mining) ዘርፎች ላይ ትሰራለች። ትምኒት በቴክኖሎጂ ዘርፍ የብዝሃነትና የእኩልነት ተሟጋች ስትሆን፣ በኤአይ ውስጥ የሚሰሩ ጥቁር ተመራማሪዎች ማህበረሰብ የሆነው የ "Black in AI" ተባባሪ መስራች ነች። በተጨማሪም ቴክኖሎጂን የመጠቀም ውጤቶቹን ለመፈተሽ በአለም ዙሪያ ካሉ የኤአይ ተመራማሪዎች ጋር በአፍሪካ እና በአፍሪካ ኢሚግሬሽን ላይ በማተኮር የሚሰራው የተከፋፈለ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ምርምር ኢንስቲትዩት (DAIR) መስራች ነች። እ.ኤ.አ. በ2021 ትምኒት ገብሩ በፎርቹን (Fortune) መጽሔት ከአለም 50 ታላላቅ መሪዎች አንዷ በመሆን ተሸልማለች።<ref name=":10">{{Cite web|title=Timnit Gebru|url=https://fortune.com/worlds-greatest-leaders/2021/timnit-gebru/|language=en}}</ref> እ.ኤ.አ. በታህሳስ 2020 ገብሩ የስነምግባር አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ቡድን (Ethical AI team) ቴክኒካል መሪ በመሆን ከጎግል (Google) ድንገተኛ ስራ መልቀቅ ጋር ተያይዞ የህዝብ ውዝግብ ማዕከል ነበረች። የትላልቅ የቋንቋ ሞዴሎች (LLMs) ብዙ ስጋቶችን እና አድሎአዊ ጉዳዮችን የሚዘረዝረውን ገና ያልታተመ የምርምር ወረቀቷን እንድታነሳ ወይም ሁሉንም የጎግል ደራሲያን ስም እንድታስወግድ ኩባንያው ጠይቋት ነበር። ትምኒት በውሳኔው ላይ ማብራሪያ የጠየቀች ሲሆን፣ ፍላጎቷ ካልተሟላ የስራ መልቀቂያ ልታስገባ እንደምትችል ገልጻ ነበር። ጎግል ግን የስራ መልቀቂያዋን ወዲያውኑ እንደተቀበለ በመግለጽ ስራዋን አቋረጠ። == የመጀመሪያ ህይወት እና ትምህርት == ትምኒት ገብሩ ተወልዳ ያደገችው አዲስ አበባ፣ [[ኢትዮጵያ]] ነው። አባቷ በአምስት ዓመቷ የሞተ ሲሆን በእናቷ አሳድጋለች። ሁለቱም ወላጆቿ ኤርትራውያን ናቸው። በመጨረሻ በዩናይትድ ስቴትስ የፖለቲካ ጥገኝነት አግኝታለች። ገብሩ በማሳቹሴትስ መኖር የጀመረችው የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን ለመከታተል ሲሆን፣ በወቅቱ በዘር ላይ የተመሰረተ መድልዎ ይፈጸምባት እንደነበር ትናገራለች፤ አንዳንድ መምህራን ከፍተኛ ውጤት ያላት ተማሪ ብትሆንም የተወሰኑ የከፍተኛ ምደባ (Advanced Placement) ኮርሶችን እንድትወስድ አልፈቀዱላትም ነበር። የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን ከጨረሰች በኋላ ገብሩ ከፖሊስ ጋር ያጋጠማት አጋጣሚ በቴክኖሎጂ ስነ-ምግባር ላይ እንድታተኩር አድርጓታል። አንዲት ጥቁር ሴት ጓደኛዋ በቡና ቤት ውስጥ ጥቃት ተፈጽሞባት፣ ገብሩ ለፖሊስ ደውላ ሪፖርት አደረገች። ነገር ግን ፖሊስ የጥቃቱን ዘገባ ከመመዝገብ ይልቅ ጓደኛዋን ይዞ ማሰሩን ትናገራለች። ገብሩ ይህንን አጋጣሚ የስርዓት ዘረኝነት ግልፅ [[ምሳሌ]] ብላዋለች። በ2001 ገብሩ በስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ የሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪዋን (B.S.) እና የሳይንስ ማስተር ዲግሪዋን (M.S.) በኤሌክትሪካል ምህንድስና አግኝታለች፤ በ2017 ደግሞ የዶክትሬት (Ph.D.) ዲግሪዋን ተቀብላለች። ገብሩ የዶክትሬት ዲግሪ ምርምሯን በ2017 የ "LDV Capital Vision Summit" ውድድር ላይ ያቀረበች ሲሆን፣ ውድድሩንም በአሸናፊነት አጠናቃለች። በ2016 በፒኤችዲ ፕሮግራሟ ወቅት እና በ2018 ገብሩ በጀላኒ ኔልሰን በሚመራው የ "AddisCoder" የፕሮግራም ዘመቻ ማዕቀፍ ውስጥ ለማስተማር ወደ ኢትዮጵያ ተመልሳ ነበር። == ሙያ እና ምርምር == === Apple (2004-2013) === ገብሩ አፕልን (Apple) የተቀላቀለችው በ2004 በሃርድዌር ዲቪዚዮን ለድምጽ ክፍሎች ሰርክሪት በመስራት ሲሆን፣ በሚቀጥለው አመት የሙሉ ጊዜ የስራ እድል ተሰጣት። እዚያም ኦዲዮ መሐንዲስ ሆና ሰርታለች። ገብሩ በአፕል ውስጥ በነበረችበት ጊዜ የሰውን ምስል መለየት የሚችል ሶፍትዌር (Computer Vision) የመገንባት ፍላጎት አሳየች። ለመጀመሪያው አይፓድ (iPad) የምልክት ማቀናበሪያ ስልተ ቀመሮችን (signal processing algorithms) አዘጋጅታለች። === 2013-2017 === እ.ኤ.አ. በ2013 ገብሩ በስታንፎርድ የሚገኘውን የፌይ-ፌይ ሊ (Fei-Fei Li) የምርምር ላቦራቶሪን ተቀላቀለች። እዚያም ጥልቅ ትምህርትን (Deep Learning) ከጎግል ጎዳና እይታ (Google Street View) ምስሎች ጋር በማጣመር የዩናይትድ ስቴትስ ሰፈሮችን ስነ-ሕዝብ እና ማህበራዊ ኢኮኖሚያዊ ባህሪያት (እንደ የድምጽ አሰጣጥ ዘይቤ፣ ገቢ፣ ዘር እና ትምህርት) ለመገመት የሚያስችል ጥናት ሰርታለች። ይህ ስራዋ በቢቢሲ ኒውስ፣ ኒውስዊክ፣ ዘ ኢኮኖሚስት እና ዘ ኒው ዮርክ ታይምስ ላይ በሰፊው ተዘግቧል። እ.ኤ.አ. በ2015 እና 2016 በኤአይ ዘርፍ ትልቁ ኮንፈረንስ በሆነው "NIPS" ላይ ስትካፈል፣ በሺዎች ከሚቆጠሩ ተሳታፊዎች መካከል ጥቁር ተመራማሪዎች እጅግ በጣም አናሳ መሆናቸውን ታዘበች። ይህንን የብዝሃነት እጦት ለመቅረፍ ከባልደረባዋ ከዶክተር ረዲኤት አበበ ጋር በመሆን "Black in AI" የተሰኘውን ማህበረሰብ መሰረተች። እ.ኤ.አ. በ2017 ክረምት ላይ ገብሩ ማይክሮሶፍትን (Microsoft) በፍትሃዊነት፣ ተጠያቂነት፣ ግልፅነት እና ስነምግባር (FATE) ቤተ ሙከራ የድህረ ዶክትሬት ተመራማሪ በመሆን ተቀላቀለች። በማይክሮሶፍት በነበረችበት ጊዜ "Gender Shades" የተሰኘ ጥናታዊ ጽሁፍ ከዶ/ር ጆይ ቡኦላምዊኒ ጋር በጋራ አዘጋጅታለች። ይህ ጥናት የፊት ለይቶ ማወቂያ ሶፍትዌሮች ጥቁር ሴቶችን በመለየት ረገድ ከነጭ ወንዶች አንጻር የ35% ስህተት እንደሚያሳዩ አጋልጧል። === Google (2018-2020) === ገብሩ ጎግልን የተቀላቀለችው እ.ኤ.አ. በ2018 ሲሆን፣ እዚያም ከማርጋሬት ሚቸል ጋር በመሆን የስነምግባር አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ቡድንን በጋራ መርታለች። እ.ኤ.አ. በ2019 አማዞን (Amazon) የፊት መለያ ቴክኖሎጅን ለህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች መሸጥ እንዲያቆም የሚጠይቅ የጋራ ደብዳቤ ተፈራርማለች፤ ምክንያቱም ቴክኖሎጂው በሴቶችና በጥቁር ህዝቦች ላይ አድልዎ ስለሚያሳይ ነው። == ሽልማቶች እና እውቅና == ገብሩ፣ ቡኦላምዊኒ እና ኢኒዮሉዋ ዲቦራ ራጂ የፊት ለይቶ ማወቂያ ላይ ያለውን የአልጎሪዝም አድልዎ ችግር በማጉላታቸው በ "AI for Good" ምድብ የ VentureBeat 2019 AI ፈጠራዎች ሽልማት አሸንፈዋል። እ.ኤ.አ. በ2021 በፎርቹን ከአለም 50 ታላላቅ መሪዎች መካከል የተካተተች ሲሆን፣ በታይም (Time) መጽሔትም ከአለም 100 ተፅዕኖ ፈጣሪ ሰዎች አንዷ በመሆን ተመርጣለች። == የውጭ መያያዣዎች == * [https://ai.stanford.edu/~tgebru/ ፕሮፋይል] በስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ * [https://www.washingtonpost.com/technology/2021/12/02/timnit-gebru-dair/ የዋሽንግተን ፖስት ዘገባ ስለ DAIR] lx3pvio1hpw9jdgsr8ymzfrakqjc9zp 14 55659 392314 391950 2026-06-06T09:27:22Z ትንሳኤትግርእ 58986 392314 wikitext text/x-wiki *'''[[የከርጉለን ደሴቶች]] ጂኦግራፊ''' - በፈረንሳይ ደቡባዊ እና አንታርክቲክ የባህር ማዶ ፈረንሳይ ውስጥ የሚገኝ የእሳተ ገሞራ ንዑስ-አንታርክቲክ ደቡባዊ ደሴቶች። [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] 9bkyhk78fh3pnwlei403ly7xekr4ifb 0 55713 392310 2026-06-06T09:14:40Z ትንሳኤትግርእ 58986 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «{{Databox}} '''ፖርት-ክሪስማስ''' [[ፈረንሣይ|በፈረንሣይ]]፣ ደቡባዊ የህንድ ውቅያኖስ፣ በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] የሚገኝ የቀድሞ የዓሣ ነባሪ ጣቢያ ነው።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]]» 392310 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ፖርት-ክሪስማስ''' [[ፈረንሣይ|በፈረንሣይ]]፣ ደቡባዊ የህንድ ውቅያኖስ፣ በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] የሚገኝ የቀድሞ የዓሣ ነባሪ ጣቢያ ነው።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]] 5ik8u244yzrdx58ul17nkqbctyboyhs 0 55714 392311 2026-06-06T09:17:45Z ትንሳኤትግርእ 58986 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «{{Databox}} '''ፖርት ዱዝኢኤም''' [[ፈረንሣይ|በፈረንሣይ]]፣ ደቡባዊ የህንድ ውቅያኖስ፣ በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] የሚገኝ የቀድሞ የዓሣ ነባሪ ጣቢያ ነው።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]]» 392311 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ፖርት ዱዝኢኤም''' [[ፈረንሣይ|በፈረንሣይ]]፣ ደቡባዊ የህንድ ውቅያኖስ፣ በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] የሚገኝ የቀድሞ የዓሣ ነባሪ ጣቢያ ነው።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]] 6vlog94xi98lf6w8t5lnh4shie1pb59 0 55715 392312 2026-06-06T09:23:59Z ትንሳኤትግርእ 58986 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «[[ስዕል:IleFoch-pos.png|right|300px]] '''ኢሌ ፎች''' በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] ውስጥ ካሉት ደሴቶች አንዷ ናት።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]]» 392312 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:IleFoch-pos.png|right|300px]] '''ኢሌ ፎች''' በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] ውስጥ ካሉት ደሴቶች አንዷ ናት።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]] drf9nmh93av79h01w78gsy4e984pil6 0 55716 392313 2026-06-06T09:26:11Z ትንሳኤትግርእ 58986 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «[[ስዕል:Altazin-pos.png|right|300px]] '''ኢሌ አልታዚን''' በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] ውስጥ ካሉት ደሴቶች አንዷ ናት።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]]» 392313 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Altazin-pos.png|right|300px]] '''ኢሌ አልታዚን''' በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] ውስጥ ካሉት ደሴቶች አንዷ ናት።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]] p5ntqeiwx15p06iaeva7pb7kf5dxjd0 0 55717 392315 2026-06-06T09:31:46Z ትንሳኤትግርእ 58986 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «'''ኢሌ ኦህ ስቅዋስ''' በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] ውስጥ ካሉት ደሴቶች አንዷ ናት።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]]» 392315 wikitext text/x-wiki '''ኢሌ ኦህ ስቅዋስ''' በ[[የከርጉለን ደሴቶች]] ውስጥ ካሉት ደሴቶች አንዷ ናት።<ref>Google Earth</ref> ==ማጣቀሻዎች== [[Category:የከርጉለን ደሴቶች]] [[መደብ:የከርጉለን ደሴቶች ጂኦግራፊ]] eyg0rizgd2hpuazeukiv9sahf2thk55