ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 8413 394622 390375 2026-08-10T03:00:39Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394622 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ| ስም = ፓርቹጋል| ሙሉ_ስም = República Portuguesa <br /> የፖርቹጋል ሪፐብሊከ| ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Portugal.svg| ማኅተም_ሥዕል =Coat_of_arms_of_Portugal.svg| ካርታ_ሥዕል = Portugal in the European Union and in its region (mainland).svg| መዝሙር = "A Portuguesa" <br><br><center>[[File:A Portuguesa.ogg]]</center>| ዋና_ከተማ = [[ሊዝቦን]]| ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ፖርቱጊዝኛ|ፖርቹጊዝ]]| የመንግስት_አይነት = ፕሬዚዳንታዊ ሪፐብሊክ| የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዚዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]]| የመሪዎች_ስም = [[ማርሴሎ ሬቤሎ ደ ሶሳ]] <br /> [[አንቶኒዮ ኮስታ]]| የነጻነት_ቀን = [[1131]] ዓ.ም.| የመሬት_ስፋት = 92,391| የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 110| ውሀ_ከመቶ = 0.5| የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ_ዓመት = 2021 እ.ኤ.አ.| የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2016 እ.ኤ.አ.| የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ = 10,343,066<ref> https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011609&lang=EN የ2021 ቆጠራ፣ ብሔራዊ የስታስቲክስ ተቋም</ref>| የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 10,309,573| የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 83| የገንዘብ_ስም = [[ዩሮ]] (€)| ሰዓት_ክልል = ±0 / UTC +1| የስልክ_መግቢያ = +351| ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ=.pt}} '''ፖርቱጋል''' ወይም '''ፖርቹጋል''' ([[ፖርቱጊዝኛ]]፦ ''Portugal'' /ፑርቱጋል/) በ[[ኤውሮፓ]] ውስጥ የሚገኝ ሀገር ነው። የፖርቹጋል መንግሥት በምዕራብና በደቡብ ከአትላንቲክ [[ውቅያኖስ]]፤ በምሥራቅና በሰሜን ከ[[ኤስፓኝ]] መንግሥት ጋር ይዋሰናል። ==ስም== የፖርቱጋል ስም ከአንድ [[ሮማይስጥ]] ወደብ ስም /ፖርቱስ ካሌ/ («የካሌ ወደብ»፣ የአሁንም [[ፖርቱ]]) መጥቷል። የ«ካሌ» ትርጉም እዚህ ቢካራከርም ዋናው አስተሳሰብ ከ[[ጋሊስያ (የእስፓንያ ክፍላገር)]] እና ከጥንቱ [[ጋላይኪ]] ወገን ([[ኬልቶች]]) ጋር እንደ ተዘመደ የሚለው ነው። በየጥቂቱ የሮማይስጥ አጠራር /ፖርቱስ ካሌ/ ወደ /ፖርቱካሌ/ (400 ዓም ግ.)፣ እና /ፖርቱጋሌ/ (600 ዓም ግ.) ተለወጠ፣ ከ800 ዓም ግ. በኋላ ለመላው አውራጃ ይጠቀም ጀመር። «ፖርቱጋል» (Portugal) የሚለው አጻጻፍ ከ1000 ዓም ግድም ጀምሮ ሲገኝ፣ በ[[አማርኛ]] ደግሞ የአገሩ ስም እንደ [[እንግሊዝኛ]]ው አጠራር እንደ '''ፖርቹጋል''' ሊጻፍ ይችላል። የ[[ብርቱካን (ፍሬ)|ብርቱካን]] ፍራፍሬ፣ ዛፍ፣ ቀለም ስም ደግሞ ከፖርቱጋል ስም ደርሶልናል። == ታሪክ == የፖርቹጋል የጥንት ስም ሉዚታኒ ነው። በመጀመሪያም በአገሪቱ የነበሩት ሕዝቦች ሴልቶ ኢቤሪክ የሚባሉ የህንዶ-ኤውሮፓዊ ወገን ሆነው በኋላ ወደ ላቲንነት በልማድና በኑሮ በሃይማኖትም የተለወጡ ናቸው። የፖርቱጋል ሕዝብ በጀርመንና በኖርማንዲ በሮማውያንና በዐረቦች ሞሪ (ማውሪታኒ) ከሚባሉ በአፍሪካ ሰሜን ሕዝብና በዕብራውያንም የተቀያየጠ ነው። ነገር ግን እነዚህ ሁሉ ባንድነት ሰፊ ዘመን በሮማ መንግሥት ስለ ተገዙ በዘርም በልማድም አብዛኛውም ወደ ላቲንነት ተለውጠዋል። የሮማ መንግሥት ከወደቀ በኋላ በአምስተኛውና በስምንተኛው መቶ ዓመተ ምሕረት መካከል በነበረው ጊዜ ውስጥ እየተከታተለ ቢዚጎትና ስቤብ የሚባሉ የጀርመኖች ቀጥሎም የዐረቦች ወረራ ደርሶባቸዋል። በአስረኛው መቶ ዓ.ም. ግን አስቱሪዩ የሚባሉት የክርስቲያን ወገኖች እስላሞቹን አጥፍተው [[ሊስቦን]] ገብተው ገዥ ሆነው መንግሥታቸውን አቋቋሙ። ከዚያ ከ፲፪ እስከ ፲፬ መቶ ዓ.ም ድረስ ቤተ መንግሥቱን [[የቡርጎኝ ሥርወ መንግሥት]] ሲገዛው ቆይቶ በኋላ ሔቢዝ ለተባለው ቤተ መንግሥት አሳለፈው። በነዚህ መሪነት ጊዜ ይኸውም ማለት በ፲፬ኛውና በ፲፭ኛው መቶ ዓመተ ምሕረት ላይ የፖርቱጋል መንግሥት ከሌላው ሁሉ ይልቁንም በባሕርና በመርከብ ኃይል ሆነ። በዚህ በ፲፭ኛው መቶ ዓ.ም. ላይ የ[[ቱርክ]]፣ የ[[መስኮብ]]፤ የ[[ጀርመን]]፤ የ[[እንግላንድ|እንግሊዝ]]፤ የ[[ፈረንሳይ]]ና የኤስፓኝ መንግሥታት እንደ ኃያላን መንግሥታት መቆጠራቸው አልቀረም። ነገር ግን ከነዚህ ሁሉ የፖርቱጋል መንግሥት በሌላው እንኳን ባይሆን በመርከብና አገር በመያዝ ከቀሩት ይበልጥ ነበር። የቀሩት የኤውሮፓ መንግሥታት እዚያው ወሰናቸው ላይ ገዥነታቸውን ለማጽደቅ እርስ በርሳቸው ሲጨቃጨቁ የፖርቱጋል መንግሥት ግን ደኅና ደኅና መርከቦችን አዘጋጅቶ እየላከ ከመንግሥቱና ከኤውሮፓ ርቆ የሚገኘውን የ[[አሜሪካ]]ን፤ የ[[እስያ]]ን፤ የ[[አፍሪካ]]ን አገሮች ያስመረምር ነበር። መርማሪዎቹም እነ[[ቫስኮ ደጋማ]]፤ እነ[[ፔሬዝ]]፤ እነ[[አንድራድ]]፤ እነ[[ካብራል]] በመርከብ እየሄዱ ለመከላከል ጉልበት የሌለውንና በጠባዩ ሀብት ያለበትን አገር መርምረው ሲመለሱ መንግሥቱ ወታደር በመርከብ እየላከ ብዙ አገር ያዘ። በሚያዝያ ፳፩ ቀን ፲፭፻ እ.ኤ.አ. [[ፔድሮ አልቫሬዝ ካብራል]] የተባለው የፖርቱጋል መኮንን በትልቅ መርከብ ሄዶ ይን ጊዜ ለቀረው ዓለም ያልታወቀውን የ[[ብራዚል]]ን አገር አስገበረና በፖርቱጋል መንግሥት ስም ቅኝ አገር አደረገው። ከዚያም አገር በተገኘው ወርቅ መንግሥቱ ሀብታም ሆነ። እንደዚሁም የመጀመሪያ የንጉሥ እንደራሴ የተባለው [[ፍራንቼስኮ ዳልሜዳ]] ወደ [[ህንድ]] አገር ሄዶ አገሩን ያዘ። ከተማውንም በጎአ አድርጎ ህንድንም የፖርቱጋል የቄሣር ግዛት አደረገና አገር ገዥውም የንጉሥ እንደራሴ ይባል ጀመር። ከዚያም በትልቁ ውቅያኖስ ውስጥ የሚገኙትን ደሴቶች ኑቤል ጉኔንና ዛሬ [[ፊሊፒን]] የሚባለውን አገር በየጊዜው በጦር ኃይል አስገበራቸው። በዚሁ አኳኋን ወደ ኢትዮጵያም እነኮቪልሐኦ ቀደም ብለው በዓፄ እስክንድር ዘመን መጥተው እንደመረመሩትና የኢትዮጵያ መንግሥት በዚያ ጊዜ በነሱ አጠራር የቄሱ የዮሐንስ መንግሥት አለ ብለው አውርተው እንደነበረ ሌላ የፖርቱጋል የጦር መርከብ በአፍሪካ ድንበር በ[[ቀይ ባሕር]] ላይም እየተመላለሰ አስቀድሞ ከያዙት ከቱርኮችና ከግብጾች እየተዋጋ አንድ ጊዜም እየተሸነፈ አንድ ጊዜም እያሸነፈ ብዙ ጊዜ ተመላለሰ። በዚህ ሁሉ ምክንያት የፖርቱጋል መንግሥት ታላቅነት በሌላው ዓለም እንደ ታወቀ እንደዚሁም ፩ኛ ትልቅ መንግሥት መሆኑ ፪ኛ ክርስቲያን መሆኑ ኢትዮጵያ ባሉት የውጭ አገር ሰዎች አፍ እየተነገረ ዝናው በኢትዮጵያ ቤተ መንግሥት ዘንድ መሰማት ቻለ። == ደግሞ ይዩ == * [http://tempo.growiktionary.org Weather forecast for Portugal] {{Wayback|url=http://tempo.growiktionary.org/ |date=20231112154106 }} * [http://www.visitportugal.com/Cultures/en-US/default.html Travel and Tourism office website] {{Wayback|url=http://www.visitportugal.com/Cultures/en-US/default.html |date=20070926234753 }} == ዋቢ ምንጭ == <references/> {{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{መዋቅር-መልክዐምድር}} [[መደብ:ፖርቱጋል|*]] olutu7phjiywkbq0u3vkg98jc8iolr5 0 12200 394621 391062 2026-08-10T02:47:26Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394621 wikitext text/x-wiki '''ዴሞክራሲ''' የፖለቲካ ሥርዓት ሲሆን ትርጓሜውም ሕዝባዊ መንግስት ማለት ነው። በሌላ አባባል ዲሞክራሲ ማለት ህዝብ የሚያስተዳድረውን አካል ያለምንም ተፅዕኖ ከመካከሉ መርጦ ሥልጣን የሚሰጥበት ሥርዓት ነው። የዲሞክራሲ ተቃራኒው አምባገነንነት ነው፡ ከእነዚህም መካከል በጣም ዝነኛ የሆኑት ምሳሌዎች በ20ኛው ክፍለ ዘመን የመጀመሪያ አጋማሽ በጀርመን የነበረው የናዚ አገዛዝ እና [[ፑቲኒዝም|በዘመናዊቷ ሩሲያ በ21ኛው ክፍለ ዘመን የመጀመሪያ አጋማሽ የፑቲን አገዛዝ]] ናቸው። የ[[ሊበርታሪያኒዝም]] ርዕዮተ ዓለም በዘመናችን እጅግ በጣም ዲሞክራሲያዊ አንዱ ተደርጎ ይወሰዳል <ref>{{Cite web |title=Democracy |url=https://www.libertarianism.org/topics/democracy |accessdate=2026-03-21 |archivedate=2026-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260216023935/https://www.libertarianism.org/topics/democracy }}</ref>። [[File:Economist Intelligence Unit Democracy Index 2024.svg|thumb|250px|በዓለም ዙሪያ ባሉ አገሮች የዴሞክራሲ ደረጃ (2024) ሰማያዊ - በጣም ዲሞክራቲክ፣ ጥቁር - ሙሉ በሙሉ ኢ-ዲሞክራሲያዊ <ref>{{Cite web|url=http://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/Democracy_Index_2017.pdf?mkt_tok=eyJpIjoiWkRKbU1HWmxNVEUwTW1FdyIsInQiOiJPdlltVFV0blFRQzZNVERCZHhVeitZRElmUGplOHh3NWs1d2wzVzdRS1JvNU1kVmUxQVRESU9LbEVSOVwvR1F4aG1PV1NlS0ZZcng4NzBcLzVNZ09JOUxiZU5TTEVPekVHayttOTRqQkQ5TkNzWGNtRlowQTZ0UzlUK0pDdm9PVGlcLyJ9|title=Democracy Index 2017 - Economist Intelligence Unit|last=|first=|date=|website=EIU.com|access-date=17 February 2018}}</ref>]] [[ስዕል:Mattarella Milei 2024 (cropped).jpg|thumb|160px|ጃቪየር ማይሊ፣ የወቅቱ የ[[አርጀንቲና]] መሪ በአጭር ጊዜ ውስጥ አንዳንድ የዓለም ከፍተኛ የፖለቲካ ማሻሻያዎችን በመተግበር ሀገሪቱን አበልጽጎታል]] == ቀጥተኛ እና ቀጥተኛ ያልሆነ == ዴሞክራሲ በተጠነሰሰበት [[ጥንታዊት ግሪክ]] ፣ ሰዎች ይኖሩ የነበረበት መሠረታዊ የፖለቲካ አሃድ (ዩኒት) ፣ [[ከተማዊ መንግስት]] ይባላል። ይህ በአሁን ዘመን ካለው [[አገር]] ወይንም [[ብሔራዊ መንግስት]] ይለያል። ከተማዊ መንግስታት፣ ለምሳሌ [[አቴና]] እንደ ከተማ አስተዳደርነቱ ፣ በቆዳ ስፋት አንስተኛ ስለነበር የዘመኑ ዲሞክራሲ በ[[ቀጥተኛ ዴሞክራሲ|ቀጥተኛ ተሳትፎ ]] (በስብሰባ) ላይ የተመሰረተ ነበር። ነገር ግን ይህ ዓይነት አሰራር ከ፲፯ኛው ክፍለ ዘመን በኋላ ለተነሱት በንፅፅር ግዙፍ ለሆኑት [[ብሔረ መንግስት|ብሔረ መንግስታት]] እማይቻል ስለነበር (ማለት ከአገሪቱ ግዙፍ የቆዳ ስፋት አንጻር ሁሉን ዜጋ በየሳምንቱ ለስብሰባ መጥራት ስለማይቻል) በ[[እንግሊዝ]] አገር [[ፓርላማ]] የተባለ አዲስ ሥርዓት ተፈጠረ። ይህም ማለት ሕዝቡ ተወካዮቹን (የፓርላማ ዓባላትን) ይመርጣል፤ ተመራጮችም መንግሥትን ይመሠርታሉ። ይህ ዓይነት ሥርዓት ([[ቀጥተኛ ያልሆነ ዴሞክራሲ]]) በመባል ይታዎቃል። በአሁኑ ሰአት አብዛሃኛዎቹ የአለም ሃገራት የሚጠቀሙበት የመንግስት መዋቅር ነው። == ዜግነትና ዴሞክራሲ == አንድ ሥርዓት ዲሞክራሲያዊ፣ በሌላ አነጋገግር '''ከ'''ሕዝብ ወይም '''በ'''ሕዝብ የቆመ ነው ከተባለ፣ ሕዝብ ማለት እዚህ ላይ ምንድን ነው? አብዛኛውን ጊዜ ሕዝብ ማለት [[ዜጋ]] ማለትን ሲዎክል፣ እስከ ሃያኛው ክፍለ ዘመን ድረስ አብዛኞች ዲሞክራሲያዊ ሃገሮች ዜግነትን ትንሽ ለሆነ የህብረተሰብ ክፍል (ሴቶችን፣ ድሆችን፣ ዘሮችን ያገለሉ) ብቻ ያድሉ ነበር። እነዚህ ትንሽ ክፍሎች ብቻ እሚሳተፉበት ዴሞክራሲ በአሁኑ ዘመን ተቀባይነትን ያጣ ነው። ባሁኑ ዘመን፣ ዲሞክራሲ ማለት ብዙኃኑ ኅብረተሰብ መንግሥት የማዋቀር መብት አለው። የጥቂቶች መብት ደግሞ በህግ የተጠበቀ ነው። == ሥርዓተ ሕዝብ፣ ሥርዓተ ልሂቅ፣ ሥርዓተ ጥቂት == ፖለቲካዊ ዜግነት ሕጻናትን እንደማይጨምር አሁን ድረስ አብዛኞች ሃገራት የሚሰሩበት ነው። ይሁንና፣ በዚህ መንገድ አላግባብ ሌሎችም የ[[ሕዝብ]] አካላት እየተገለሉ ሄደው፣ ዴሞክራሲው ወደ ሌላ ዓይነት ሥርዓት ሊቀየር ይችላል። ለምሳሌ በህብረተሰቡ ውስጥ ያሉ የተከበሩ ሰዎች ብቻ እሚሳተፉበት ሥርዓት ሲፈጠር [[ሥርዓተ ልሂቅ]] ወይንም [[አሪስቶክራሲ]] ይባላል። በሆነ አጋጣሚ ዕድል አግኝተው ጥቂት ቡድኖች ብቻ በማህበረሰቡ ላይ በሚተላለፉ ውሳኔዎች ሲሳተፉ [[ሥርዓተ ጥቂት]] ወይንም [[ኦሊጋርኪ]] ይባላል። ይህን ሁኔታ ለማዎቅ አንድ አንድ ጊዜ አስቸጋሪ ይሆናል ምክንያቱም ሙሉ በሙሉ ዴሞክራሲያዊ በሆነ ሥርዓት ሳይቀር፣ ጊዜ አግኝተው በፖለቲካው የሚሳተፉ ግለሰቦች ከአጠቃላይ ዜጋ ጥቂት ስለሆኑ። ይሁንና በዲሞክራሲ፣ የመሳተፍ መብቱ ለሁሉም ዜጋ ምንጊዜም ያለ ነው፣ ይጠቀሙበት አይጠቀሙበት። == ዴሞክራሲ ለምን ተፈለገ? == እንደ ፈላስፋው [[ጆን ስቱዋርት ሚል]] ሦስት ምክንያቶች ይጠቀሳሉ<ref>Christiano, Tom, "Democracy", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2018 Edition), Edward N. Zalta (ed.), forthcoming URL = <https://plato.stanford.edu/archives/fall2018/entries/democracy/>.</ref>፦ === [[ሥልት|ሥልታዊ]] ምክንያት === ሕግ አርቃቂዎች የአንድን ሕብረተሰብ ጥቅም፣ መብት እና አስተሳሰብ በሚያረቁት ሕግ ውስጥ ግምት እንዲያስገቡ ከሌሎች የፖለቲካ ሥር ዓቶች በላይ ዴሞክራሲ ያስገድዳቸዋል። በዚህ ምክንያት ሰዎች በዚህ [[ሥርዓት]] ውስጥ የመጎዳታቸው ዕድል አንስተኛ ነው። ተመራማሪ [[ዓማርትያ ሴን]] ዋቢ ሲሰጥ «በማናቸው ዲሞክራሲያዊና ሉዓላዊ መንግስታት ከፍተኛ ርሃብ ተከስቶ አያቅም» ይላል። === [[ሥነ ዕውቀት|ሥነ ዕውቀታዊ]] ምክንያት === ዴሞክራሲ አብዛኛውን ሕዝብ በውሳኔ አስጣጥ ላይ ስለሚያካፍል፣ ከሌሎች የፓለቲካ ሥርዓቶች በበለጠ ሥለ ሕዝቡ ጉዳይ ያዎቀ ሆኖ ይገኛል። በውሳኔ አሰጣጥ የሚካፈለው ሕዝብ መብዛት በሌላ ጎን ትክክለኛ ውሳኔ ላይ ለመድረስ እሚደረገውን ስራ ያግዛል፣ ተሳታፊዎችም ስለ ጉዳዮች የበለጠ የተተቸና የተብራራ ግንዛቤ እንዲኖራቸው ይረዳል። === የዜጎችን ባሕርይ የማሻሻል ምክንያት === በዴሞክራሲ ሥርዓት ያሉ ሰዎች በውሳኔዎች ላይ ስለሚሳተፉ፤ ከሌሎች ሥርዓት ሰዎች በተለየ እራሳቸውን ችለው እንዲያስቡ፣ በሃሳባቸው ምክንያታዊ እንዲሆኑ እና የሌሎችን መብቶች ግምት ውስጥ እንዲያስገቡ ስለሚገደዱ በ[[ሥነ ምግባር]] እንዲሻሻሉ ይሆናሉ። ከሚያስከትለው ጥቅም ውጭ ሌሎች [[ሥነ ምግባራዊ]] ጥቅሞች ይጠቀሳሉ። ለምሳሌ [[ሓርነት]] እና [[ዕኩልነት]]፣ እኩልነት፣ የሕግ የበላይነት፣ የመናገር መብት፣ ፍትህ ይጠቀሳሉ == በዴሞክራሲ ላይ የተነሱ ትችቶች == [[ፕላቶ]] የ[[ሥርዓተ ልሂቃን]] ዓይነት መንግስት ደጋፊ ስለነበር ዲሞክራሲን ከዚህ አቋሙ ተነስቶ ለመንቀፍ ሞክሯል። በእርሱ አስተሳሰብ በዲሞክራሲ ሥር ዓት ወደ ሥልጣን ላይ መውጣት እሚችሉት የምርጫ ሥር ዓቱን በማጭበርበር ወይንም በብልጥ ንግግር እና ስራ ሰውን በማታለል የተካኑ ሰዎች ይሆናሉ። ምርጫን እሚያሸንፉ ሰዎች ደግሞ የግዴታ መንግስታዊ ኣስተዳደር ላይ ብቁ ሆነው ስለማይገኙ፣ ዴሞክራሲ መንግስትን ለንደዚህ ያለ ግሽበት ይዳርጋል ይላል። የእንግሊዙ [[ቶማስ ሆብስ]] በአንጻሩ የ[[ዘውድ]] ሥርዓትን በመደገፍ፤ የዴሞክራሲ ሥርዓት መንግስት እንዳይረጋጋ እሚያረጉ ተቃውሞዎችን ያበረታታል በማለት ይነቅፋል። == ታሪክ == ዴሞክራሲ የመጣው የ[[ግሪክ (ቋንቋ)|ግሪክ]] ቃል ከሆኑት «ዴሞስ» ማለት «[[ህዝብ]]» እና «ክራቶስ» ማለት «ስልጣን» የመጣ ቃል ነው። በጥንታዊ የ[[ግሪክ (አገር)|ግሪክ]] ከተማ [[አቴንስ]] አገዛዝ ይተገበር ነበር። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የአሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ]] * [[ፕሬዚዳንታዊ ምርጫዎች]] * [[የፖለቲካ ጭቆና]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ታላቅ ሽብር]] == አገናኞች == ezdlvqrngt34iaa990pepq7b43vmnac 0 12761 394607 152244 2026-08-09T16:19:35Z Xqbot 2038 Bot: Fixing double redirect from [[ጋሞጐፋ ዞን]] to [[ጋሞ ዞን]] 394607 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ጋሞ ዞን]] 6jptejgo3o3pexvx6bwpsanwg6h10st 0 12762 394608 152246 2026-08-09T16:19:40Z Xqbot 2038 Bot: Fixing double redirect from [[ጋሞጐፋ ዞን]] to [[ጋሞ ዞን]] 394608 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ጋሞ ዞን]] 6jptejgo3o3pexvx6bwpsanwg6h10st 0 54141 394620 394579 2026-08-10T02:36:36Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394620 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Bibliometrics definition.svg|thumb|426x426px]] '''የኢንፎርሜሽን ሳይንስ''' (የመረጃ ጥናቶች በመባልም ይታወቃል) በዋነኛነት በመተንተን፣ በመሰብሰብ፣ በመመደብ፣ በማታለል፣ በማከማቸት፣ በማንሳት፣ በመንቀሳቀስ፣ በማሰራጨት እና በ[[የመረጃ ኅብረተሠብ|መረጃ]] ጥበቃ ላይ የሚያተኩር የ[[ትምህርት]] መስክ ነው።[1] በመስክ ውስጥ እና ከውጪ ያሉ ባለሙያዎች የመረጃ ስርአቶችን የመፍጠር፣ የመተካት፣ የማሻሻል ወይም የመረዳት አላማ በሰዎች፣ በድርጅቶች እና በማናቸውም ነባር የመረጃ ስርዓቶች መካከል ካለው መስተጋብር በተጨማሪ በድርጅቶች ውስጥ የ[[እውቀት]] አተገባበር እና አጠቃቀም ያጠናል። ከታሪክ አኳያ [[የመረጃ ሳይንስ]] (ኢንፎርማቲክስ) ከ[[ኮምፒዩተር ሳይንስ]]፣ ከዳታ ሳይንስ፣ ከ[[ሥነ-ልቦና|ሥነ ልቦና፣]] ከ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]]፣ ከቤተመፃህፍት ሳይንስ፣ ከጤና አጠባበቅ እና ከስለላ ኤጀንሲዎች ጋር የተያያዘ ነው።[2] ሆኖም፣ የመረጃ ሳይንስ እንደ አርኪቫል ሳይንስ፣ የግንዛቤ ሳይንስ፣ [[ንግድ]]፣ [[ህግ]]፣ የቋንቋ ሳይንስ፣ ሙዚዮሎጂ፣ አስተዳደር፣ [[ሂሳብ]]፣ [[ፍልስፍና]]፣ የህዝብ ፖሊሲ ​​እና ማህበራዊ ሳይንሶች ያሉ የተለያዩ ዘርፎችን ያካትታል። == መሠረቶች == '''ወሰን እና ቅርብ''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ችግሮችን ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት አንፃር በመረዳት መረጃን እና ሌሎች ቴክኖሎጂዎችን እንደ አስፈላጊነቱ በመተግበር ላይ ያተኩራል። በሌላ አገላለጽ፣ በዚያ ሥርዓት ውስጥ ካሉ የ[[ቴክኖሎጂ]] ክፍሎች ይልቅ በመጀመሪያ የስርዓት ችግሮችን ይፈታል ማለት ነው። በዚህ ረገድ አንድ ሰው የመረጃ ሳይንስን ለቴክኖሎጂ ቆራጥነት ምላሽ አድርጎ ማየት ይችላል, ቴክኖሎጂ "በራሱ ህጎች ያድጋል, የራሱን እምቅ ችሎታ የሚገነዘበው, በሚገኙ ቁሳዊ ሀብቶች እና በገንቢዎቹ ፈጠራ ብቻ የተገደበ ነው. ስለዚህ ሁሉንም ሌሎች የህብረተሰብ ስርአቶችን የሚቆጣጠር እና የሚያሰራጭ ራሱን የቻለ ስርዓት ተደርጎ ይወሰድ።"[3] '''ፍቺዎች''' የመጀመሪያው የታወቀው "የመረጃ ሳይንስ" ቃል አጠቃቀም በ1955 ነበር።[4] የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ቀደምት ፍቺ (ወደ 1968 የአሜሪካ ሰነድ ኢንስቲትዩት እራሱን የአሜሪካ የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ማህበር ብሎ የሰየመበት አመት) እንዲህ ይላል። "የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የመረጃ ባህሪ እና ባህሪን ፣ የመረጃ ፍሰትን የሚቆጣጠሩ ሀይሎችን እና የመረጃ አያያዝ ዘዴዎችን ለተመቻቸ ተደራሽነት እና አጠቃቀም የሚመረምር ዲሲፕሊን ነው ። አመጣጡን ፣ አሰባሰብን በሚመለከት የእውቀት አካልን ይመለከታል። አደረጃጀት፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት፣ አተረጓጎም፣ ማስተላለፍ፣ መለወጥ እና መረጃን መጠቀም ይህ በተፈጥሮም ሆነ በአርቴፊሻል ሲስተም ውስጥ ያሉ የመረጃ ውክልናዎች ትክክለኛነት፣ የተቀላጠፈ መልእክት ለማስተላለፍ ኮዶችን መጠቀም እና የመረጃ ማቀነባበሪያ መሳሪያዎችን እና ቴክኒኮችን ማጥናትን ያጠቃልላል። እንደ ኮምፒውተር እና የፕሮግራም አወጣጥ ስርዓታቸው፡ ከሂሳብ፣ ከሎጂክ፣ ከቋንቋ፣ ከስነ ልቦና፣ ከኮምፒዩተር ቴክኖሎጂ፣ ከኦፕሬሽን ምርምር፣ ከግራፊክ ጥበብ፣ ከግንኙነት፣ ከማኔጅመንት እና ከሌሎች ተመሳሳይ ዘርፎች የተገኘ እና ተያያዥነት ያለው ኢንተርዲሲፕሊናዊ ሳይንስ ነው። አፕሊኬሽኑን ሳይመለከት ጉዳዩን የሚጠይቅ ንጹህ የሳይንስ ክፍል እና አገልግሎቶችን እና ምርቶችን የሚያዳብር ተግባራዊ ሳይንስ አካል። (ቦርኮ 1968፣ ገጽ 3) [5] '''የመረጃ ፍልስፍና''' የመረጃ ፍልስፍና በ[[ስነ-ልቦና]]፣ በ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]]፣ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እና በ[[ፍልስፍና]] መገናኛ ላይ የሚነሱ ፅንሰ-ሀሳባዊ ጉዳዮችን ያጠናል። ተለዋዋጭ ሁኔታዎችን ፣ አጠቃቀሙን እና ሳይንሶችን እንዲሁም የመረጃ-ንድፈ-ሀሳባዊ እና ስሌት ዘዴዎችን በፍልስፍና ችግሮቹ ላይ ማብራራት እና መተግበርን ጨምሮ የፅንሰ-ሀሳባዊ ተፈጥሮ እና የመረጃ መሰረታዊ መርሆችን መመርመርን ያጠቃልላል።[10] == ሙያዎች == '''የመረጃ ሳይንቲስት''' የኢንፎርሜሽን ሳይንቲስት ግለሰብ ነው፣ ብዙውን ጊዜ ተዛማጅነት ያለው የትምህርት አይነት ዲግሪ ወይም ከፍተኛ የትምህርት ደረጃ ያለው፣ በኢንዱስትሪ ውስጥ ላሉ ሳይንሳዊ እና ቴክኒካል ምርምር ሰራተኞች ወይም መምህራንን እና ተማሪዎችን በአካዳሚ ትምህርት የሚሰጥ መረጃ የሚሰጥ ነው። የኢንደስትሪው *የመረጃ ስፔሻሊስት/ሳይንቲስት* እና የአካዳሚክ መረጃ ርዕሰ ጉዳይ ስፔሻሊስት/ላይብረሪያን በአጠቃላይ ተመሳሳይ የርእሰ-ጉዳይ ዳራ ስልጠና አላቸው፣ነገር ግን የአካዳሚክ ቦታ ያዡ ሁለተኛ ዲግሪ (MLS/MI/MA in IS, e.g.) እንዲይዝ ይጠበቅበታል። ከርዕሰ ጉዳይ ማስተር በተጨማሪ በመረጃ እና በቤተመጻሕፍት ጥናቶች። ርዕሱ በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ላይ ምርምር የሚያደርግ ግለሰብንም ይመለከታል። '''የስርዓት ተንታኝ''' የስርዓት ተንታኝ ለአንድ የተወሰነ ፍላጎት የመረጃ ስርዓቶችን በመፍጠር፣ በመንደፍ እና በማሻሻል ላይ ይሰራል። ብዙ ጊዜ የስርዓት ተንታኞች በድርጅቱ (ዎች) ውስጥ ቅልጥፍናን እና [[ምርታማነት]]ን ለማሻሻል ድርጅታዊ ሂደቶችን እና መረጃን የማግኘት ቴክኒኮችን ለመገምገም እና ለመተግበር ከአንድ ወይም ከዚያ በላይ ከሆኑ ንግዶች ጋር ይሰራሉ። '''የመረጃ ባለሙያ''' የመረጃ ባለሙያ ማለት መረጃን የሚጠብቅ፣ የሚያደራጅ እና የሚያሰራጭ ግለሰብ ነው። የመረጃ ባለሙያዎች የተቀዳ እውቀትን በማደራጀት እና በማንሳት የተካኑ ናቸው። በተለምዶ ሥራቸው ከሕትመት ዕቃዎች ጋር ነው, ነገር ግን እነዚህ ችሎታዎች በኤሌክትሮኒክስ, ምስላዊ, ኦዲዮ እና ዲጂታል ቁሳቁሶች እየጨመሩ መጥተዋል. የመረጃ ባለሙያዎች በተለያዩ የህዝብ፣ የግል፣ ለትርፍ ያልተቋቋሙ እና የትምህርት ተቋማት ውስጥ ይሰራሉ። የመረጃ ባለሙያዎችም በድርጅታዊ እና በኢንዱስትሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሊገኙ ይችላሉ. የስርዓት ንድፍ እና ልማት እና የስርዓት ትንተና የሚያካትቱ ሚናዎችን ማከናወን። == ታሪክ == '''ቀደምት ጅምር''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ መረጃን መሰብሰብ፣ መመደብ፣ ማጭበርበር፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት እና ማሰራጨት በማጥናት የሰው ልጅ የ[[እውቀት]] ክምችት ውስጥ ነው። የመረጃ ትንተና የተካሄደው ቢያንስ በአሦር ኢምፓየር ዘመን ባሁኑ ጊዜ [[ቤተ መጻሕፍት]] እና መዛግብት በመባል የሚታወቁት የ[[ባህል]] ማስቀመጫዎች ብቅ እያሉ ነው።[14] በተቋም ደረጃ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ከሌሎች በርካታ የማህበራዊ ሳይንስ ዘርፎች ጋር ብቅ አለ። እንደ ሳይንስ ግን በሳይንስ [[ታሪክ]] ውስጥ ተቋማዊ ሥረ መሰረቱን ያገኘው በ1665 በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) የ[[ፍልስፍና]] ግብይቶች የመጀመሪያ እትሞችን ባጠቃላይ እንደ መጀመሪያው ሳይንሳዊ መጽሔት ከታተመ ጀምሮ ነው። የሳይንስ ተቋማዊነት በ [[18ኛው ምዕተ ዓመት|18 ኛው ክፍለ ዘመን]] ውስጥ ተከስቷል. እ.ኤ.አ. በ1731 [[ቤንጃሚን ፍራንክሊን]] በሕዝባዊ ዜጎች ቡድን ባለቤትነት የተያዘውን የ[[ፊላዴልፊያ]] ላይብረሪ ካምፓኒ አቋቋመ፣ እሱም በፍጥነት ከመጻሕፍት ግዛት አልፎ የሳይንሳዊ ሙከራ ማዕከል የሆነው እና የህዝብ ሳይንሳዊ ሙከራዎችን ያቀረበ።[15] ] ቤንጃሚን ፍራንክሊን በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ከተማ ለሁሉም በነጻ እንዲገኝ ድምጽ የሰጠችውን የመፅሃፍ ስብስብ በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ላይ ኢንቨስት አድርጓል።[16] አካዳሚ ደ ቺሩርጊያ ([[ፓሪስ]]) በ1736 የመጀመሪያው የ[[ሕክምና]] መጽሔት ተብሎ የሚታሰበውን Memoires pour les Chirurgiens አሳተመ። በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) ላይ የተቀረጸው የ[[አሜሪካ]] የፍልስፍና ማህበር በ1743 በ[[ፊላዴልፊያ|ፊላደልፊያ]] ተቋቋመ። እንደ ሌሎች በርካታ ሳይንሳዊ መጽሔቶች እና ማህበረሰቦች ተመስርተው፣ አሎይስ ሴኔፌልደር በ1796 በ[[ጀርመን]] ውስጥ በጅምላ ማተሚያ ስራ ላይ የሚውል የሊቶግራፊን ፅንሰ-ሀሳብ አዳብረዋል። == ማህበራዊ ሚዲያ በሰዎች እና በኢንዱስትሪ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ == የማህበራዊ ሚዲያ ኔትወርኮች ብዙ ጊዜ ወይም ባህላዊ የመረጃ ስርጭት መዳረሻ ላላቸው ሰዎች ክፍት የመረጃ አካባቢን ይሰጣሉ፣ "[26] የማህበራዊ ሚዲያ ውህደት እንደ የመዳረሻ ነጥብ ለተጠቃሚዎች እና አቅራቢዎች በጣም ጠቃሚ እና ሁለገብ ጠቃሚ መሳሪያ ነው። ሁሉም ዋና ዋና የዜና አቅራቢዎች ታይነት እና እንደ [[ፌስቡክ]] እና [[ትዊተር]] ባሉ አውታረ መረቦች በኩል የተመልካቾችን ስፋት ከፍ በማድረግ የመድረሻ ነጥብ አላቸው። በማህበራዊ ሚዲያ ሰዎች መረጃን በሚያውቁት ሰዎች ይመራሉ ወይም ይሰጣሉ። "በ...ይዘት ላይ ማጋራት፣ ላይክ እና አስተያየት የመስጠት" [28] መቻል ተደራሽነቱን ከባህላዊ ዘዴዎች የበለጠ እና ሰፊ ያደርገዋል። ሰዎች ከመረጃ ጋር መገናኘት ይወዳሉ፣ የሚያውቋቸውን ሰዎች በእውቀት ክበባቸው ውስጥ ማካተት ያስደስታቸዋል። በማህበራዊ ሚዲያ ማጋራት በጣም ተደማጭነት ስላለው አሳታሚዎች ስኬታማ ለመሆን ከፈለጉ "በጥሩ መጫወት" አለባቸው። ምንም እንኳን ሁለቱንም የተጠቃሚ መሰረት ተሞክሮዎች ለማሻሻል ብዙ ጊዜ ለአሳታሚዎች እና ፌስቡክ "አዲስ ይዘትን ማጋራት፣ ማስተዋወቅ እና ይፋ ማድረግ"[28] በጋራ ይጠቅማል። የብዙዎች አስተያየት ተጽእኖ ሊታሰብ በማይቻል መንገድ ሊሰራጭ ይችላል. ማህበራዊ ሚዲያ በቀላሉ ለመማር እና በመሳሪያዎች ተደራሽነት መስተጋብር ይፈቅዳል። ዎል ስትሪት ጆርናል በፌስቡክ በኩል መተግበሪያን ያቀርባል፣ እና ዋሽንግተን ፖስት አንድ እርምጃ ወደ ፊት ሄዶ በ6 ወራት ውስጥ በ19.5 ሚሊዮን ተጠቃሚዎች የወረደ ራሱን የቻለ ማህበራዊ መተግበሪያ ያቀርባል፣ መረጃ. == የምርምር ዘርፎች እና መተግበሪያዎች == የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የሚመረምረው እና የሚያዳብርባቸው የሚከተሉት ዘርፎች ናቸው። '''የመረጃ ተደራሽነት''' የመረጃ ተደራሽነት የኢንፎርማቲክስ፣ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ የኢንፎርሜሽን ደህንነት፣ የቋንቋ ቴክኖሎጂ እና የ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]] መገናኛ ላይ የምርምር መስክ ነው። የመረጃ ተደራሽነት [[ጥናት]] ዓላማዎች ብዙ እና ያልተጠቀሙ መረጃዎችን በራስ ሰር ማቀናበር እና የተጠቃሚዎችን ተደራሽነት ቀላል ማድረግ ነው። መብቶችን ስለመስጠት እና ያልተፈቀዱ ተጠቃሚዎችን መዳረሻ ስለመገደብስ? የተደራሽነት መጠን ለመረጃው በተሰጠው የማረጋገጫ ደረጃ መገለጽ አለበት። ተፈፃሚነት ያላቸው ቴክኖሎጂዎች መረጃን ማግኘት፣ የጽሑፍ ማዕድን ማውጣት፣ የጽሑፍ ማረም፣ የማሽን ትርጉም እና የጽሑፍ ምድብ ያካትታሉ። በውይይት ውስጥ፣ የመረጃ ተደራሽነት ብዙውን ጊዜ የነጻ እና የተዘጋ ወይም የህዝብ የመረጃ ተደራሽነት መድንን በሚመለከት ይገለጻል እና በቅጂ መብት፣ በፓተንት [[ሕግ|ህግ]] እና በህዝባዊ አገልግሎት ላይ በሚደረጉ ውይይቶች ይነሳል። የህዝብ ቤተ መፃህፍት የመረጃ ማረጋገጫ [[እውቀት]]ን ለመስጠት ግብዓቶችን ይፈልጋሉ። '''መረጃ መፈለግ''' መረጃ መፈለግ በ[[ሰው]] እና በ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]] ሁኔታዎች ውስጥ መረጃን ለማግኘት የመሞከር ሂደት ወይም እንቅስቃሴ ነው። መረጃ መፈለግ ከመረጃ ማግኛ (IR) ጋር የተያያዘ ነው ነገር ግን የተለየ ነው። ብዙ የቤተ-መጻህፍት እና የመረጃ ሳይንስ (LIS) ምርምር በተለያዩ የሙያ ስራዎች መስክ ውስጥ ባሉ ባለሙያዎች መረጃ ፍለጋ ልምዶች ላይ ያተኮረ ነው. የቤተ-መጻህፍት ባለሙያዎች፣[35] ምሁራን፣[36] የህክምና ባለሙያዎች፣ [37] መሐንዲሶች [38] እና ጠበቆች [39] (ሌሎችም መካከል) መረጃ የመፈለግ ባህሪ ላይ ጥናቶች ተካሂደዋል። አብዛኛው ይህ ጥናት በሌኪ፣ ፔትግሪው (አሁን ፊሸር) እና ሲልቫን በ1996 የኤልአይኤስን ስነ-ጽሁፍ (እንዲሁም የሌሎች አካዳሚያዊ መስኮች ስነ-ጽሁፍ) የባለሙያዎችን መረጃ በመፈለግ ላይ ሰፊ ግምገማ ባደረጉት ስራ ላይ ተወስዷል። '''የእውቀት ውክልና እና ምክንያታዊነት''' የእውቀት ውክልና (KR) እውቀትን በምልክቶች ውስጥ ለመወከል የታለመ የሰው ሰራሽ ኢንተለጀንስ ጥናት አካባቢ ሲሆን ከእነዚህ የ[[እውቀት]] ክፍሎች መረዳትን ለማመቻቸት እና አዳዲስ የእውቀት ክፍሎችን መፍጠር። KR ከስር የእውቀት ሞዴል ወይም የእውቀት መሰረት ስርዓት (KBS) እንደ የትርጉም አውታረመረብ ነጻ እንዲሆን ማድረግ ይቻላል።[42]የ[[እውቀት]] ውክልና (KR) ምርምር እንዴት በትክክል እና በትክክል ማመዛዘን እንደሚቻል እና በእውቀት ጎራ ውስጥ ያሉ የእውነታዎችን ስብስብ ለመወከል የምልክት ስብስቦችን እንዴት መጠቀም እንደሚቻል ላይ ትንተናን ያካትታል። የምልክት መዝገበ ቃላት እና የአመክንዮ ስርዓት አንድ ላይ ተጣምረው በKR ውስጥ ስላሉት ንጥረ ነገሮች ግምቶችን ለማስቻል አዲስ የKR ዓረፍተ ነገሮችን ለመፍጠር። አመክንዮ የማመዛዘን ተግባራት በKR ስርዓት ውስጥ ባሉ ምልክቶች ላይ እንዴት መተግበር እንዳለባቸው መደበኛ ትርጓሜዎችን ለማቅረብ ይጠቅማል። አመክንዮ ኦፕሬተሮች እንዴት እውቀቱን እንደሚያስኬዱ እና እንደሚያሻሽሉ ለመግለጽ ጥቅም ላይ ይውላል። የኦፕሬተሮች እና ኦፕሬሽኖች ምሳሌዎች፣ አሉታዊነት፣ ትስስር፣ ተውላጠ-ቃላት፣ ቅጽሎች፣ ኳንቲፊየሮች እና ሞዳል ኦፕሬተሮችን ያካትታሉ። [[ስነ አምክንዮ|አመክንዮ]]ው የትርጓሜ ቲዎሪ ነው። እነዚህ ንጥረ ነገሮች-ምልክቶች፣ ኦፕሬተሮች እና የትርጓሜ ፅንሰ-ሀሳብ በKR ውስጥ የምልክቶችን ቅደም ተከተል የሚሰጡ ናቸው። == ዋቢዎች == # Stock, W.G., & Stock, M. (2013) https://books.google.com/books?id=d1PnBQAAQBAJ&q=%22information+science%22 Berlin, Boston, MA: De Gruyter Saur. # Yan, Xue-Shan (2011-07-23) https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 ''Information''. '''2''' (3): 510–527. https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 # https://web.archive.org/web/20111112233108/http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/TECHNO_DETER.html Principia Cibernetica Web. Archived from http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html {{Wayback|url=http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html |date=20111112233108 }} on 2011-11-12. Retrieved 2011-11-28. # https://www.merriam-webster.com/dictionary/information%20science ''www.merriam-webster.com''. Archived from the original on 2017-09-25. Retrieved 2017-09-25. # Borko, H. (1968). Information science: What is it? ''American Documentation'' 19(1), 3¬5. # Luciano Floridi, http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf {{Wayback|url=http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf |date=20121009171740 }} 2012-03-16 at the https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine ''Metaphilosophy'', 2002, (33), 1/2 # Garshol, L. M. (2004)https://web.archive.org/web/20081017174807/http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''Archived from'' http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''on 17 October 2008. Retrieved 13 October 2008.'' # https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Gruber (June 1993). http://tomgruber.org/writing/ontolingua-kaj-1993.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Knowledge_Acquisition'''5''' (2): 199–220 https://en.wikipedia.org/wiki/CiteSeerX_(identifier) https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.101.7493 from the original on 2008-12-17. Retrieved 2012-04-29. # Arvidsson, F.; Flycht-Eriksson, A.https://web.archive.org/web/20081217030507/http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }} Archived from http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf<nowiki/>PDF) on 17 December 2008. Retrieved 26 November 2008 # Reichman, F. (1961). Notched Cards. In R. Shaw (Ed.), The state of the library art (Volume 4, Part 1, pp. 11–55). New Brunswick, NJ: Rutgers, The State University, Graduate School of Library Service # Emard, J. P. (1976). "An information science chronology in perspective". ''Bulletin of the American Society for Information Science''. '''2''' (8): 51–56. # Smith, E. S. (1993). "On the shoulders of giants: From Boole to Shannon to Taube: The origins and development of computerized information from the mid-19th century to the present". ''Information Technology and Libraries''. '''12''' (2): 217–226. # Skolnik, H (1976). "Milestones in chemical information science: Award symposium on contributions of the Division of Chemical Literature (Information) to the Chemical Society". ''Journal of Chemical Information and Computer Sciences''. '''16''' (4): 187–193. https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1021%2Fci60008a001 == ምንጮች == * Borko, H. (1968)."የመረጃ ሳይንስ: ምንድን ነው?". የአሜሪካ ሰነድ. ዊሊ. 19 (1)፡ 3–5.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1002%2Fasi.5090190103 https://en.wikipedia.org/wiki/ISSN_(identifier) https://www.worldcat.org/issn/0096-946X * Leckie, Gloria J.; Pettigrew, Karen E.; Sylvain, Christian (1996).https://semanticscholar.org/paper/4a6306d8d099966ffde9f3a0e4d11272727be601''Library Quarterly''. '''66''' (2): 161–193.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1086%2F602864 * Wark, McKenzie (1997). ''The Virtual Republic''. Allen & Unwin, St Leonards * Wilkinson, Margaret A (2001). "ችግርን ለመፍታት በጠበቆች የሚጠቀሙባቸው የመረጃ ምንጮች፡ ተጨባጭ ዳሰሳ". ''Library & Information Science Research''. '''23''' (3): 257–276 https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1016%2Fs0740-8188%2801%2900082-2 https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier) https://api.semanticscholar.org/CorpusID:59067811 == ተጨማሪ ንባብ == * Khosrow-Pour, Mehdi (2005-03-22). የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ኢንሳይክሎፔዲያ. የሃሳብ ቡድን ማጣቀሻ. https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-59140-553-5 == ውጫዊ አገናኞች == * https://www.asist.org/ "በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ልምምድ እና በምርምር መካከል ያለውን ልዩነት የሚያጠናቅቅ የባለሙያ ማህበር። ASIS & T አባላት የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ ኮምፒውተር ሳይንስ፣ ሊንጉስቲክስ፣ አስተዳደር፣ ላይብረሪያንሺፕ፣ ምህንድስና፣ የውሂብ ሳይንስ፣ የመረጃ አርክቴክቸር፣ ህግ፣ ህክምና፣ ኬሚስትሪ፣ ትምህርት እና ተዛማጅ ጉዳዮችን ይወክላሉ። ቴክኖሎጂ". * https://www.ischools.org/ * http://www.success.co.il/is/index.html * http://jis.sagepub.com/ * http://dlist.sir.arizona.edu/ * https://web.archive.org/web/20120521123701/http://www.mesc.usgs.gov/ISB/Science.asp * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110221054829/http://gseis.ucla.edu/faculty/bates/articles/Berkeley.html * http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM {{Wayback|url=http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM |date=20110514235219 }} * https://web.archive.org/web/20140605070024/http://libres.curtin.edu.au/ * https://en.wikipedia.org/wiki/Shared_decision-making 5gjpjh27odoo51nb3gt8jqdxpj3a3k0 0 54142 394616 391321 2026-08-10T00:41:24Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394616 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:A trainer instructing a data annotator on how to label images by Nacho Kamenov & Humans in the Loop.jpg|thumb|ሴቶች በቴክኖሎጂ ያላቸው አስተዋዖ]] == በመረጃ ቴክኖሎጂ ውስጥ ያሉ ሴቶች == በመረጃ ቴክኖሎጂ ውስጥ ያሉሴቶችን ለማብቃት እና በተለያዩ የሙያ ደረጃዎች ውስጥ በመረጃ ለመደገፍ ያለመ ድርጅት እና እንቅስቃሴ ነው፡፡ምንም እንኳን ሴቶች ከዩናይትድ ኪንግደም (ዩኬ) ህዝብ 50% ያህሉ ቢሆኑም በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ውስጥ ካሉ ባለሙያዎች 20% ብቻ እና በዩኬ ውስጥ ያሉ መረጃዎች ሴቶች ናቸው ።በመረጃ ሳይንስ ውስጥ የሴቶች ውክልና አለመስጠት ከባድ ጉዳዮችን ያስከትላል እና በአንዳንድ ሁኔታዎች ለምሳሌ የመኪና አደጋ ፣ ትክክለኛ ጉዳት። ውሂብ እና ቴክኖሎጂ፣ አንዳንድ ቁልፍ ጉዳዮችን መፍታት፣ እና የብቃት ባላችው ባለሙያዎችን ከአጋር ኩባንያዎች ጋር ማገናኘት።<ref>{{Cite web|title=About Women in Data®|url=https://womenindata.co.uk/about-women-in-data/|access-date=2022-10-07|website=Women in Data®|language=en-GB}}</ref> Women in Data®. Retrieved 2022-10-07. == ማጠቃለያ == እ.ኤ.አ. በ2014 በRoisin McCarthy የተመሰረተው በመረጃ ቴክኖሎጂ ውስጥ ያሉ ሴቶች የተመሰረቱት ብዙ ሴቶች በመረጃ ቴክኖሎጂ ኢንደስትሪ ውስጥ እንዲሰሩ በማበረታታት ልዩነትን ለማስተዋወቅ ነው። ድርጅቱ ሴቶችን በመረጃ እና በቴክኖሎጂ ዘርፍ ለመደገፍ እና ለማስተዋወቅ ሴት እና የስርዓተ-ፆታ ልዩ ልዩ ባለሙያዎች የቴክኒክ እውቀታቸውን እና ኔትዎርክን በተለያዩ በአካል እና በቨርቹዋል ዝግጅቶች ላይ እንዲያካፍሉ ሰፊ መድረክ በመስጠት እየሰራ ነው።<ref>{{Cite web|title=Women in data science and AI|url=https://www.turing.ac.uk/research/research-projects/women-data-science-and-ai|access-date=2022-10-26|website=The Alan Turing Institute|language=en}}</ref> == ታሪክ == እ.ኤ.አ. በ2014፣ ከአስራ አምስት ዓመታት በላይ በመረጃ ሳይንስ እና ትንታኔ ውስጥ መቅጠር ልምድ ያለው፣ Roisin McCarthy በመረጃ ሴክተሩ ውስጥ የሚያመለክቱ፣ የሚመዘኑ እና የሚቀሩ ሴት እጩዎች በኢንዱስትሪ-ሰፊ አንጻራዊ ቅናሽ አሳይተዋል። በሴት አመልካቾች ላይ ያለው ክፍተት በመረጃ እና በቴክኖሎጂ መስክ የሴቶችን መሰረታዊ ጉዳዮች እና እንቅፋቶችን እንድትመረምር አድርጓታል እና ከእንግሊዝ ግንባር ቀደም የመረጃ ባለሞያዎች ከሆኑት ከፓያል ጄን ጋር እንድትተባበር አድርጓታል። በዳታ ውስጥ ያሉ ሴቶች የተፈጠሩት እነዚህን ችግሮች ለመጋፈጥ እና ለለውጥ ለመሟገት ነው።<ref>{{Cite web|title=Women in Data®|url=https://womenindata.co.uk/portal/|access-date=2022-10-07|language=en-GB|accessdate=2023-12-19|archivedate=2022-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008214454/https://womenindata.co.uk/portal/}}</ref> ለጉዳዮቹ ግንዛቤ ለመፍጠር እና በነሱ ላይ አወንታዊ ነገር ለመስራት፣ በመረጃ ቴክኖሎጂ ውስጥ ያሉ ሴቶች አባላት እርስ በርስ የሚገናኙበት፣ ሃሳብ የሚለዋወጡበት እና እርስ በርስ የሚደጋገፉበት እና የሚበረታቱበት የባለሙያዎች ማህበረሰብ ስለመፍጠር አዘጋጅተዋል። በንድፍ፣ ድርጅቱ ከዚህ ማህበረሰብ ጋር ለመገናኘት፣ ለመሳተፍ እና አባል ለመሆን እድል ለመስጠት ነፃ አባልነት ይሰጣል። ብዙ የሚዲያ ትርኢቶችን እና የኔትወርክ ዝግጅቶችን ተከትሎ በ2015 ድርጅቱ የመጀመሪያውን ትልቅ ዝግጅት በዩንቨርስቲ ኮሌጅ ለንደን ካምፓስ አካሂዷል።ንቅናቄው በፍጥነት አድናቆትን አገኘ እና እ.ኤ.አ. በ2019 ጉባኤው ከ1,200 በላይ ተሳታፊዎችን ወደ ኢንተር ኮንቲኔንታል ለንደን - The O2 ተቀብሏል። እ.ኤ.አ. በ 2019 የወጣ አንድ ሪፖርት ምንም እንኳን ሴቶች አሁንም ወደ ሴክተሩ የሚገቡት ወንዶች ባገኙት መጠን እየጨመረ ባይሄድም በዚህ መስክ ሴት ለመሆን የተሻለ ጊዜ አልነበረውም ። በሚቀጥለው ዓመት በሺዎች የሚቆጠሩ ሌሎች በሳምንት ውስጥ ተገኝተዋል ። የቨርቹዋል ሴቶች በዳታ ዝግጅቶች እና ወርክሾፖች እና በ2022 ማህበረሰቡ ከ30,000 በላይ አባላትን አግኝቷል።<ref>{{Cite web|title=Attending the Women in Data conference - Claire Shadbolt|url=https://lida.leeds.ac.uk/news/attending-the-women-in-data-conference-claire-shadbolt/|access-date=2022-10-26|website=Leeds Institute for Data Analytics|language=en-GB|accessdate=2023-12-19|archivedate=2023-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201120204/https://lida.leeds.ac.uk/news/attending-the-women-in-data-conference-claire-shadbolt/}}</ref> == ሃያ በመረጃ እና ቴክ ሽልማቶች == በ2017 የተቋቋመው፣ በመረጃ ውስጥ ያሉ ሴቶች ከሴት አመራር መስራች ኤድዊና ደን ጋር በዳታ እና ቴክ ሽልማቶች ሃያን ለመፍጠር ተባብረዋል።<ref>{{Cite web|title=Twenty in Data and Technology Awards 2022, Series 5|url=https://womenindata.co.uk/twenty-in-data-and-technology-2022/|access-date=2022-10-07|website=Women in Data®|language=en-GB}}</ref> ይህ ዓመታዊ ትርኢት የተነደፈው በኢንዱስትሪው ውስጥ ያሉ ሴቶች ያስመዘገቡትን ውጤት ለማክበር ነው። በየአመቱ የሃያ ሴቶች ምርጫ በተለያዩ ደረጃዎች ላይ ላሉ ሴቶች በዳታ ማህበረሰብ ላበረከቱት አስተዋፅኦ ይሸለማል።<ref>{{Cite web|title=Inspirational women unveiled in "20 in Data & Tech" - DecisionMarketing|url=https://www.decisionmarketing.co.uk/news/inspirational-women-unveiled-in-20-in-data-tech|access-date=2022-10-07|language=en-US}}</ref> == ሽርክናዎች == ከሶስተኛ ወገን ድርጅቶች ጋር ሽርክና ማቆየት የሴቶች መረጃ ውስጥ እንዴት እንደሚሠራ ዋና አካል ነው። ዛሬ፣ በመረጃ ውስጥ ያሉ ሴቶች በአገር አቀፍ እና በአለም አቀፍ ደረጃ ከድርጅቶች ጋር ከ50 በላይ ሽርክናዎችን ፈጥረዋል። ደጋፊ አጋሮች እንደ ስኖውፍላክ፣ ሳይንስበሪ፣ ጎግል፣ ኤክስፐርያን፣ ሎይድስ ባንኪንግ ቡድን<ref>{{Cite web|title=Partners|url=https://womenindata.co.uk/our-partners/|access-date=2022-10-07|website=Women in Data®|language=en-GB}}</ref> === መረጃ ቴክኖሎጂ ለበጎ === === በመረጃ ውስጥ ያሉ ልጃገረዶች === እ.ኤ.አ. በ 2020 ፣ በመረጃ ውስጥ ያሉ ሴቶች በመረጃ ውስጥ ልጃገረዶች የሚባል ተነሳሽነት ማዳበር ቀጥለዋል። ይህ ተነሳሽነት ወጣት ልጃገረዶች በወጣትነት ዕድሜያቸው ከ STEM ርዕሰ ጉዳዮች ጋር በማስተዋወቅ በመረጃ እና በቴክኖሎጂ ዓለም ውስጥ ሥራ እንዲካፈሉ ለማነሳሳት ነው. በቢቢሲ ሳውዝ ከሴት መሪ ከኤድዊና ደን ጋር በመተባበር ይህ ተነሳሽነት በመጀመሪያ በሃምፕሻየር ትምህርት ቤት ከሴት ተማሪዎች ጋር ተገናኝቶ ለተማሪዎቹ አወንታዊ አርአያዎችን ለማነሳሳት እና ለማስተዋወቅ።<ref>{{Cite web|last=admin|date=2019-01-14|title=BBC South Women in Data & The Female Lead|url=https://womenindata.co.uk/bbc-south-women-in-data-the-female-lead/|access-date=2022-10-07|website=Women in Data®|language=en-GB}}</ref> == ማረጥ ኤክስ == እ.ኤ.አ. በ2022፣ በመረጃ ውስጥ ያሉ ሴቶች ከኒውሰን ጤና ማረጥ ማህበረሰብ እና ከ ሚዛን ​​መተግበሪያ ጋር በመተባበር ሜኖፓውዝኤክስ የተባለውን ተጨማሪ ተነሳሽነት አስታውቀዋል። ውጥኑ ከማረጥ ጋር የተያያዙ መረጃዎችን እና ምክሮችን በማቅረብ የሴቶችን ደህንነት ለማሻሻል ያለመ ነው። የ MenopauseX ቡድን በአሁኑ ጊዜ እያደገ ያለ 25 በጎ ፈቃደኞች ቡድን - የውሂብ ሳይንቲስቶችን፣ ተንታኞችን እና አማካሪዎችን ያካትታል።<ref>{{Cite web|title=Women in Data launches new initiative to support people experiencing menopause|url=https://www.dataiq.global/articles/articles/women-in-data-launches-new-initiative-to-support-people-experiencing-menopause|access-date=2022-10-07|website=DataIQ|language=En|accessdate=2023-12-19|archivedate=2022-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221020225648/https://www.dataiq.global/articles/articles/women-in-data-launches-new-initiative-to-support-people-experiencing-menopause}}</ref> == የሴቶች ደህንነት == እ.ኤ.አ. በ2021 የጀመረው በመረጃ ውስጥ ያሉ ሴቶች በውሂብ ሳምንት ውስጥ በሴቶች ደህንነት ርዕስ ላይ ያተኮረ ነበር። በሳራ ኤቨራርድ ግድያ ምክንያት የሴቶች ደህንነት ጉዳይ በህብረተሰቡ ፊት ለፊት ቀርቦ ነበር እና ድርጅቱ መረጃ እንዴት ደህንነታቸውን እንደሚያሻሽል መርምሯል። በዋና ዋና የኢንዱስትሪ ባለሙያዎች፣ የተረፉት፣ የቴክኖሎጂ ባለሙያዎች እና አጋሮች በኩብሪክ እና ስኖውፍሌክ የተቀላቀሉት ቡድኑ "መረጃ እና ለሴቶች ደህንነት ያለው ጠቀሜታ" ተወያይቷል። ይህ ርዕስ የመረጃ ስትራቴጂ፣ ጥበቃ፣ ስነምግባር እና ብዝበዛ የሴቶችን ህይወት እንዴት እንደሚነኩ መርምሯል እና ክርክር አድርጓል።<ref>{{Cite web|title=WiD Week – Flagship Event – Data and its importance for Women's Safety – 16:00 on Thursday, 25th November|url=https://womenindata.co.uk/wid-week-2021/flagship-event/|access-date=2022-10-07|website=Women in Data®|language=en-GB|accessdate=2023-12-19|archivedate=2024-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241103135327/https://womenindata.co.uk/wid-week-2021/flagship-event/}}</ref> == የሴቶች ጤና == ከ Capgemini Invent ጋር በመተባበር፣ ሴቶች በመረጃ ላይ የሴቶች ጤና ላይ ያተኮረ የከፍተኛ አመራር ስብሰባ በግንቦት 2022 አስተናግደዋል። ይህም ሴቶች የሚያጋጥሟቸውን የማያቋርጥ ደካማ የጤና አጠባበቅ ውጤቶች እና በጤና አጠባበቅ ስርአቶች ውስጥ ሥር የሰደዱ የሥርዓተ-ፆታ ኢ-ፍትሃዊነትን ለመቅረፍ ያለውን አስቸኳይ ፍላጎት በማሰብ ነው። ክስተቱ ኤን ኤች ኤስ ኢንግላንድ፣ ካንሰር ሪሰርች ዩኬ እና የጤና እና ማህበራዊ እንክብካቤ ዲፓርትመንትን ጨምሮ ከተለያዩ የግል እና የመንግስት ሴክተር ድርጅቶች የተውጣጡ ከፍተኛ ባለሙያዎችን ሰብስቧል። የዝግጅቱ አላማ የሴቶችን የጤና ውጤት ለማሻሻል መረጃ የሚጫወተውን እና የሚጫወተውን ሚና በተሻለ ለመረዳት በተሰብሳቢዎች እውቀት ላይ መሳብ ነበር።<ref>{{Cite web|title=A Women's Health Agenda: Redressing the Balance|url=https://womenindata.co.uk/wp-content/uploads/PPP-Womens-Health-Report-V2-0122-1.pdf}}</ref> በእለቱ የተሰሩት ተቀናሾች በጁላይ 2022 በነጭ ወረቀት ላይ ቀርቦ መረጃው ችግሮቹን ለመቅረፍ የሚኖረውን ሚና እና ይህንንም በማድረግ መሻገር ያለባቸውን ተግዳሮቶች የሚያሳይ ነው።<ref>{{Cite web|title=Capgemini|url=https://womenindata.co.uk/capgemini-invent/|access-date=2022-10-07|website=Women in Data®|language=en-GB}}</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የአሜሪካ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[የፖለቲካ ጭቆና]] * [[ፑቲኒዝም]] == አገናኞች == ab2g7c62vlo5rxs9aard5zlicvwtpog 0 55386 394618 394476 2026-08-10T02:08:08Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394618 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Józef Brandt - Potyczka Kozaków z Tatarami.jpg|thumb|250px| በዩክሬን ኮሳኮች እና በክራይሚያ ታታሮች መካከል የተደረገ ጦርነት]] [[ስዕል:Repin Cossacks.jpg|thumb|250px|ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ እጅ እንዲሰጥ ከጠየቀ በኋላ በዩክሬን ኮሳክስ ለቱርክ ገዥ የፃፈውን የፌዝ ደብዳቤ ለማክበር ሥዕል]] [[ስዕል:VaslkivskyStorozhaZaporozkihVolnostey.jpg|thumb|250px|የሀገራቸውን ድንበር የሚጠብቁ የዩክሬን ኮሳኮች የዘይት ሥዕል]] '''ኮሳኮች''' (በዩክሬንኛ ፦ '''козаки''') በማኅበረሰቡ ውስጥ ልዩ ወታደራዊ ኃይል ያለው ማኅበራዊ ስትራተም፣ የ[[ዩክሬን]] ሕዝብ ልሂቃን ናቸው፣ በምሥራቅ አውሮፓ አውራጃዎች ውስጥ የተነሱ እና ከመካከለኛው ዘመን መገባደጃ ጀምሮ እስከ 20 ኛው ክፍለ ዘመን [[ስታሊኒዝም|ስታሊኒስቶች]] ጭካኔዎች ድረስ ያሉ። == ታሪክ == በኪየቫን ግዛት ፣ የምስራቅ ስላቭስ ሀይለኛ ግዛት ፣ የትውልድ አገራቸውን ከዘላኖች ወረራ የሚከላከሉ ተዋጊዎችን ያቀፈ የህብረተሰብ ከፍተኛ ክፍል ነበር። ኮዛክ የቱርኪክ ተወላጅ ሲሆን "ነጻ የታጠቀ ሰው" ተብሎ ይተረጎማል <ref name="ІСЗЗІ">Історія війн і сучасного військового мистецтва: конспект лекцій: / О.&nbsp;В.&nbsp;Уваркіна та ін. Київ: ІСЗЗІ [[Національний технічний університет України «Київський політехнічний інститут імені Ігоря Сікорського»|КПІ ім. Ігоря Сікорського]], 2021. 304 с. (стор.: 114)</ref>። በ 1240 ከባቱ ካን ወረራ በኋላ የወደፊቱ የዩክሬን መሬቶች ለረጅም ጊዜ በጦርነት ተውጠዋል።በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ ሀገሪቱ በፈቃደኝነት [[ሊቱዌኒያ]] አካል ሆነች።የዩክሬን ቅድመ አያቶችን መብት የሚያከብር እና አዲስ የሊትዌኒያ ህጎችን የጻፈ, በኪዬቭ ካሉት ይገለብጣቸዋል<ref>Щербак В. О. Українське козацтво: формування соціального стану. Друга половина XV — середина XVII ст. — К.: Видавничий дім «КМ Academia», 2000.</ref>። የዩክሬን መሬቶች የአውሮፓ ሥልጣኔ አካል ሆነው ቀርተዋል። ወርቃማው ሆርዴ በመባል የሚታወቁት ዘላኖች በሞስኮ (የወደፊቱ [[ሩሲያ]]) እና ክራይሚያ ርእሰ መስተዳድሮች ውስጥ በመበታተን ከሊትዌኒያ ጋር የማያቋርጥ ጦርነት አደረጉ <ref>В.&nbsp;М.&nbsp;Бічун. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/168317/1/308-312.pdf КАНСТЫТУЦЫЙНАЕ ПРАВА ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА (ПА СТАТУТАХ 1529, 1566, 1588 гг.)]</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://kyiv24.news/publications/zakon-dlya-vsih-vid-kyyivskogo-pryvileyu-do-pershoyi-vitchyznyanoyi-konstytucziyi|title=Олексій Мустафін. Закон для всіх. Від Київського привілею до першої вітчизняної конституції|website=Київ24. 2023-06-28}}</ref><ref>{{Cite web|title=Статут Великого князівства Литовського 1588 року/Розділ 1 — Вікіджерела|url=https://uk.wikisource.org/wiki/Статут_Великого_князівства_Литовського_1588_року/Розділ_1|website=uk.wikisource.org|accessdate=2020-08-18|archive-date=26 жовтня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026052501/https://uk.wikisource.org/wiki/Статут_Великого_князівства_Литовського_1588_року/Розділ_1}}</ref>። ኮሳኮች የተፈጠሩት በ15ኛው ክፍለ ዘመን የሊትዌኒያን ድንበሮች ለመከላከል ነው። የሊትዌኒያ እና [[ፖላንድ]] ወደ አንድ ግዛት ከተዋሃዱ በኋላ [[የቤላሩስ]] የወደፊት መሬቶች የሊትዌኒያ አካል ሆነው ቆይተዋል, እና ዩክሬናውያን በፖላንድ አገዛዝ ስር ወድቀዋል, ይህም የመላው የዩክሬን ህዝብ ማንነት እንዲታፈን እና በፖላንድ ላይ በርካታ የኮሳክ አመፅ አስከትሏል።በ1648-1654 የቦህዳን ክመልኒትስኪ አመፅ ሲሆን እሱም የዩክሬን ታላቅ ብሄራዊ ጀግና ሆነ<ref>Вирський Д. С. Українське козацтво у хроніці Я. І. Петриція (бл. 1622 та 1637 рр.) // Український історичний збірник. Випуск 11; К: Інститут історії України НАН України, 2008—504 с.</ref>። [[ስዕል:Січ з висоти польоту.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ኮሳኮች ዋና ወታደራዊ መሠረት።]] [[ስዕል:Members of the first Cossack congress. Chyhyryn October 1917.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ኮንግረስ ለ ኮሳኮች መነቃቃት በ 1917 እ.ኤ.አ]] [[ስዕል:Lander und Volkerkarte Europas - fragment - by Dietrich Schafer - 1918 AD.jpg|thumb|250px|የዩክሬን መሬቶች]] [[ስዕል:Верстовий стовп з Мошориного.jpg|thumb|200px|በአንድ የዩክሬን ከተማ ውስጥ ኮሳኮች በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን የመሬት መሬታቸውን ለመለየት የተጠቀሙበት የግራናይት ምሰሶ በዘመናዊ ሱፐርማርኬት ፊት ለፊት ተተክሏል።]] የዩክሬን ኮሳኮች ከፖላንድ፣ ቱርክ እና ሩሲያ ጋር ተዋግተዋል፣ አልፎ አልፎም ከሌሎች ግዛቶች ጋር ህብረት ፈጥረዋል። የዩክሬን ኮሳኮች ደግሞ ዶን ፣ ኩባን እና ሌሎች ኮሳኮች በተነሱበት ወደ ደቡባዊ ሩሲያ ያላቸውን ተጽዕኖ አሳድጓል።እ.ኤ.አ. በ 1774 የዶን ኮሳክስ መሪ ኦሜሊያን ፑጋቼቭ በዩክሬን ኮሳኮች ድጋፍ ሰርፍዶምን እና [[የሩሲያዊነት|ሩሲፊኬሽን]] ን ተቃውመዋል ፣ በሩሲያ ግዛት ውስጥ ትልቅ የእርስ በርስ ጦርነት ጀመሩ። እ.ኤ.አ. በ 1917-1922 በዩክሬን የነፃነት ጦርነት ወቅት የዩክሬን ኮሳኮችን ወደ ነበሩበት ለመመለስ ሙከራ ቢደረግም አልተሳካም <ref>Гай-Нижник П. П. . Вільне козацтво // Енциклопедія Сучасної України. — Т.4. — К.: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2005. — С.547.</ref>።[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ|የሴንት ኤልዛቤት ምሽግ]] በሩሲያ ግዛት የዩክሬን ኮሳኮችን ለማጥፋት ወሳኝ ሚና ተጫውቷል።የዩክሬን ኮሳኮች ዘሮች በኩባን ውስጥ ይኖሩ ነበር ፣ ግን ሁሉም ማለት ይቻላል በ 1932-1933 በ[[ሆሎዶሞር]] ጊዜ ተደምስሰዋል <ref>Яворницький Д. І. Історія запорозьких козаків, у трьох томах. — Київ: Наукова думка, 1990.</ref><ref>Джерела про зруйнування Запорозької Січі / Зібрав та упорядкував Василь Сокіл. НАН України. Інститут народознавства. Відділ фольклористики. — Львів: Афіша, 2005. — 128 c.</ref><ref>Аксенов А. И., Овчинников Р. В., Прохоров М. Ф. Документы ставки Е. И. Пугачёва, повстанческих властей и учреждений / отв. ред. Р. В. Овчинников. — Москва: Наука, 1975. — 524 с. — 6600 экз.</ref>። በአሁኑ ጊዜ የዘመናዊው የዩክሬን ጦር ወታደሮች በተለይም [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|በሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት]] አውድ ውስጥ ለቅድመ አያቶቻቸው ክብር ሲሉ ኮሳኮች ይባላሉ <ref>{{Cite web|title=Мережа в кавунах: українці влаштували яскравий флешмоб після звільнення Херсона|url=https://24tv.ua/zvilnennya-hersona-ukrayintsi-vlashtuvali-kavunoviy-fleshmob_n2196323|website=24 Канал|accessdate=2022-11-21|language=uk}}</ref> <ref>[https://armyinform.com.ua/2021/08/17/vihy-rozvytku-ukrayinskogo-vijska/ Віхи розвитку українського війська]</ref> <ref>[https://armyinform.com.ua/2023/05/14/kozaczki-faktory-v-suchasnomu-vijsku-ukrayiny-motyvacziya-tovaryskist-identychnist/ «Козацькі фактори» в сучасному війську України: мотивація, товариськість, ідентичність]</ref>። == ለአለም ታሪክ ያለው ጠቀሜታ== የዩክሬን ኮሳኮች የብሔራዊ ልማት ምሰሶ ፣ የነፃነት ማእከል እና የዩክሬን ባህል ምንጭ ሆነዋል። እንደ ሩሲያውያን ካሉ ሌሎች ህዝቦች መካከል በዩክሬን አዋሳኝ ክልሎች ውስጥ የክልል ተጽእኖ ብቻ ነበራቸው። === ዓለምን የቀየሩ ታዋቂ ኮሳኮች === [[ስዕል:Muzeum Śląskie - Jan Matejko - Ostatni Daszkiewicz 02.jpg|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳኮች መስራች እና የመጀመሪያ መሪ ኦስታፊ ዳሽኬቪች]] [[ስዕል:Dmytro Vyshnevetsky (Baida).png|thumb|160px|ዲሚትሪ ቪሽኔቭስኪ, የመጀመሪያው የኮሳክ ምሽግ ፈጣሪ]] [[ስዕል:Petro Konashevych-Sahaidachny (Portrait, mid 19th century, Havrylo Vasko).jpg|thumb|160px|በዩክሬን ኮሳኮች እና በቱርኮች መካከል ብዙ የባህር ኃይል ጦርነቶችን ያሸነፈው ፔትሮ ሳጋይዳችኒ]] [[ስዕል:Бронзовый барельеф Ивану Серко на площади 80-летия Днепропетровщины.jpg|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳኮች መሪ ኢቫን ሲርኮ ሁል ጊዜ አሸናፊ ነበር]] [[ስዕል:Bohdan Khmelnytsky.jpg|thumb|160px|ቦህዳን ክመልኒትስኪ የዩክሬን ብሄራዊ ጀግና ነው]] === በሥነ ሕንፃ ውስጥ === [[ስዕል:Day of Unity of Ukraine 2019 1.jpg|thumb|220px|በኪየቭ ውስጥ ለቦህዳን ክመልኒትስኪ የመታሰቢያ ሐውልት]] [[ስዕል:Києво-Печерська лавра, вид з мосту Патона.jpg|thumb|220px|በኮስክ መሪዎች ድጋፍ የተገነቡ የኪየቭ ካቴድራሎች]] [[ስዕል:Пам'ятник "Козак Ріг" 02.jpg|thumb|220px|ለከተማው መስራች የመታሰቢያ ሐውልት ክሪቮይ ሮግ]] ኮሳክ ባሮክ በዩክሬን ታዋቂ ነበር ፣ ግን ሁሉም ዋና ሥራዎቹ ማለት ይቻላል በሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ባለሥልጣናት ተደምስሰዋል <ref>[http://www.izbornyk.ru/grab/hrab.htm ЛЕТОПИСЬ ГАДЯЦКОГО ПОЛКОВНИКА ГРИГОРИЯ ГРАБЯНКИ]{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>Історія України в особах: Козаччина / Горобець В., Гурій В. — К.: Україна, 2000. — С. 30</ref> <ref>{{Cite web|title=Пам'ятник "Козак Кривий Ріг" // Пам’ятки історії та культури, пам’ятники, пам’ятні знаки // Кривий Ріг|url=https://m.krmisto.gov.ua/|website=Кривий Ріг – Ресурсний центр|accessdate=2021-05-04|language=en|archive-date=14 травня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514085807/https://m.krmisto.gov.ua/|archivedate=2021-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210514085807/https://m.krmisto.gov.ua/}}</ref>። === ተምሳሌታዊነት === [[ስዕል:Козацький прапор, 1651 р. 21.jpg|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳኮች ባንዲራ የኦርቶዶክስ ክርስትና ምልክቶችን ይዟል]] [[ስዕል:Герб Войска Запорожского.png|thumb|160px|የክንድ ቀሚስ ኮሳክን በሙስኬት ያሳያል]] የክርስቲያን ኦርቶዶክሶች ባነሮች ብዙውን ጊዜ እንደ ምልክት ይሆኑ ነበር <ref>{{Cite web |url=http://history.sumy.ua/research/article/402-kozatskageraldika.html |title=Козацька геральдика в Україні XVI—XVII ст. |accessdate=13 грудня 2018 |archive-date=29 травня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190529085240/http://history.sumy.ua/research/article/402-kozatskageraldika.html |archivedate=2019-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190529085240/http://history.sumy.ua/research/article/402-kozatskageraldika.html }}</ref><ref>Гречило А.&nbsp;Б.&nbsp;Прапори та герби українського козацтва. Вісті Комбатанта (51-54 с.)&nbsp;— 1993. ч. 1</ref><ref>Гломозда К. Ю., Яневський Д.&nbsp;Б.&nbsp;Історичні гербові відзнаки та прапорові барви України (45-64 с). // [[Український історичний журнал]]&nbsp;— К;&nbsp;— 1990.&nbsp;— N5</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.e-reading.club/chapter.php/87001/43/Delyumo_-_Uzhasy_na_Zapade.html |title=&#91;&#91;Жан Делюмо - Делюмо Ж.&#93;&#93; Ужасы на Западе (Подручные сатаны I. Мусульманская угроза) // Jean Delumeau. La Peur en Occident (1978) М. 1994 408 с. |accessdate=28 січня 2019 |archive-date=28 січня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190128191309/https://www.e-reading.club/chapter.php/87001/43/Delyumo_-_Uzhasy_na_Zapade.html |archivedate=2019-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190128191309/https://www.e-reading.club/chapter.php/87001/43/Delyumo_-_Uzhasy_na_Zapade.html }} [[Жан Делюмо|Делюмо Ж.]] Ужасы на Западе (Подручные сатаны I. Мусульманская угроза) // Jean Delumeau. La Peur en Occident (1978) М. 1994 408 с.</ref><ref>Тинченко Я.&nbsp;Ю.&nbsp;Від козаків до гусарів // Прапори козацьких полків К.: Темпора 214 с. (112—119 с.) 2018 ISBN 978-617-569-333-9.</ref>። === የፀጉር አሠራር === [[ስዕል:Bobrovytsia.jpg|thumb|200px|በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የዩክሬን ቤተሰብ ከ1932-1933 የስታሊኒስት የዘር ማጥፋት ወንጀል በፊት]] [[ስዕል:Haidamakas UNR.jpg|thumb|150px|እ.ኤ.አ. በ 1917-1922 በተደረገው የነፃነት ጦርነት ወቅት የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ወታደሮች የኮሳኮችን ወጎች ተከትለዋል ።]] [[ስዕል:Wassyl Slipak 24 août 2014.jpg|thumb|150px|ዘመናዊ የዩክሬን ሰው ኮሳክ የፀጉር አሠራር እና የአንገት ሐብል በዩክሬን ግዛት ካፖርት መልክ]] የዩክሬን ኮሳኮች ልዩ የሆነ የፀጉር አሠራር እና ልዩ ገጽታ የ "ሄሪንግ" የፀጉር አሠራር ነበር, ከጥንት ስላቭስ ዘመን ጀምሮ እና በተላጨ ጭንቅላት ላይ ረዥም የፀጉር መቆለፊያን ያካተተ ሲሆን ይህም ልምድ ባላቸው ተዋጊዎች እና ሽማግሌዎች ብቻ እንዲለብስ ተፈቅዶለታል።ወጣት ተዋጊዎች እንዲህ ዓይነቱን የፀጉር አሠራር እንዳይለብሱ በጥብቅ ተከልክለዋል. ለመጀመሪያ ጊዜ የሚለብሰው የኪየቫን ልዑል ስቪያቶላቭ ነበር <ref>Гальвар Чйон. «Русь вікінгів»&nbsp;— Кай Гансен, Ставангер, 2009. ISBN 978-82-91640-41-9, стор. 47</ref>። === የአኗኗር ዘይቤ === [[ስዕል:Запорізька Січ.jpg|thumb|200px|በዛፖሪዝሂያ ከተማ የዩክሬን ኮሳክ ምሽግ እንደገና መገንባት]] [[ስዕል:Archip Iwanowitsch Kuindshi 007.jpg|thumb|200px|የዩክሬን ባህላዊ ቤት]] [[ስዕል:Interior of Recreated Cossack Building - Zaporizka Sich - Khortytsa Island - Zaporozhye - Ukraine (43375100854).jpg|thumb|200px|በባህላዊ የዩክሬን ቤት ውስጥ]] ኮሳኮች ብቻ ወታደራዊ እንደነበሩ ግንዛቤ አለ, ነገር ግን በእውነቱ, በአሰሳ (በተለይ በጥቁር ባህር), በአሳ ማጥመድ, በንግድ, በኪነጥበብ, በሳይንስ, ወዘተ ላይ በንቃት ይሳተፋሉ።በ17ኛው ክፍለ ዘመን ዩክሬን በነበረችባቸው አገሮች ማንበብና መጻፍ ከጎረቤት ፖላንድ ወይም ሩሲያ ከፍ ያለ ነበር።የዩክሬን ኮሳኮች በትልልቅ መንደሮች ውስጥ በትልልቅ ቤተሰቦች ውስጥ ይኖሩ ነበር; ይህ የዩክሬን የአኗኗር ዘይቤ በ1775 ኮሳኮች ከተደመሰሱ በኋላ በ1932-1933 እ.ኤ.አ. በስታሊን እስከተፈፀመው የዘር ማጥፋት ዘመቻ ድረስ ቀጥሏል <ref name="manin12"> {{cite web |title = Про творчість Архипа Івановича Куїнджі |work = |author = Віталій Манін |publisher = www.kuinje.ru |url = http://kuinje.ru/kuinji_manin12.php |date = |format = HTML |accessdate = 12.07.2012 |archiveurl = https://www.webcitation.org/6B1MF1mgN?url=http://kuinje.ru/kuinji_manin12.php |archivedate = 28.09.2012 |deadurl = no }} </ref> <ref>{{Cite web |url=http://zno.academia.in.ua/mod/book/tool/print/index.php?id=3494&chapterid=1211 |title=ЛІКВІДАЦІЯ ЗАПОРОЗЬКОЇ СІЧІ І ПОДАЛЬША ДОЛЯ КОЗАЦТВА |accessdate=1 липня 2016 |archive-date=14 листопада 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114150423/http://zno.academia.in.ua/mod/book/tool/print/index.php?id=3494&chapterid=1211 |archivedate=2017-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171114150423/http://zno.academia.in.ua/mod/book/tool/print/index.php?id=3494&chapterid=1211 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.kozatstvo.net.ua/ru/publications/uk_r.php?d=a&i=891 |title=Загадки козацьких характерників |accessdate=1 липня 2016 |archive-date=15 серпня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815031155/http://www.kozatstvo.net.ua/ru/publications/uk_r.php?d=a&i=891 }}</ref>። === ሃይማኖት === [[ስዕል:Provody na Sich.jpg|thumb|200px|አንዲት እናት በዩክሬን ውስጥ በሚገኘው ኮሳክ ምሽግ ውስጥ ለውትድርና ለመቀላቀል ጎልማሳ ልጇን ባረከች።]] ኮሳኮች የሆኑ ሁሉ ወደ ኦርቶዶክስ ክርስትና እንዲገቡ ይጠበቅባቸው ነበር, እና እያንዳንዱ ሰፈር ቤተ ክርስቲያን እንዲኖረው ያስፈልጋል. የዩክሬን ቤተሰቦች ብዙ አዶዎች እና ሌሎች ውድ እቃዎች ነበሯቸው, በሚያሳዝን ሁኔታ, በሶቪየት የግዛት ዘመን ሙሉ በሙሉ ወድመዋል <ref>Яворницкий Д. І. Исторія запорозьких козаків, у трьох томах. — К.: Наук. думка, 1991. — Т. 3.// Глава Пятнадцатая, стр. 328., з посиланням на архів МЗС, малоросійські справи, 1710 р. №3</ref>። === የህግ ስርዓት === [[ስዕል:Constitution of Pylyp Orlyk (original, Old Ukrainian).pdf|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳክ መሪ ፒሊፕ ኦርሊክ ሕገ መንግሥት]] በኮስክ ዘመን ዩክሬን የራሷን መሪ የመረጠች ብቸኛዋ ሀገር ነበረች።በ [[ፈረንሳይ|አብዮት ከመድረሱ ከረጅም ጊዜ በፊት]]።በፊሊፕ ንስር የግዛት ዘመን ዩክሬን በ1710 የመጀመሪያውን የአለም ህገ መንግስት ተቀብላለች <ref name=":1"/><ref>{{Cite web |url=http://gska2.rada.gov.ua/site/const/istoriya/1710.html |title=Офіційний портал Верховної Ради України |accessdate=16 січня 2010 |archive-date=28 березня 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328131224/http://gska2.rada.gov.ua/site/const/istoriya/1710.html }}</ref><ref>[http://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/UKR0000525 «Договори і постанови»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220218205135/http://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/UKR0000525 |date=18 лютого 2022 }} / Упоряд. О. Алфьоров.&nbsp;— Київ: Темпора, 2010.&nbsp;— 149, [1] с.</ref>።ልብ ሊባል የሚገባው የዩክሬን ኮሳኮች ብቻ የራሳቸው የሕግ ስርዓት እንደነበራቸው እና ማንንም እንደማይታዘዙ ፣ ለነፃነታቸው ብቻ ሲታገሉ ፣ ለምሳሌ ፣ የሩሲያ ኮሳኮች የራሳቸው ርዕዮተ ዓለም አልነበራቸውም እና አገልግሎታቸው በሙሉ ለሩሲያ ግዛት ገዥ በመገዛት ብቻ ነበር። በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ኮሳኮች በኦርቶዶክስ እምነት ከሩሲያ ዶን ኮሳክስ ጋር በቱርኮች ላይ በጋራ በሚደረጉ ውጊያዎች አንድ ሆነዋል, ነገር ግን ጥምረቶች ጊዜያዊ ነበሩ <ref>{{Cite web |url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Bulavynske_povstannia_1707 |title=Булавінське повстання 1707—1709 |accessdate=18 березня 2017 |archive-date=19 березня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319112554/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Bulavynske_povstannia_1707 }}</ref>። === በሙዚቃ === [[ስዕል:Semen Klymovsky.jpg|thumb|160px| የብዙ ታዋቂ ዘፈኖች ደራሲ ሴሚዮን ክሊሞቭስኪ። ደራሲ "ከዳኑብ ባሻገር ኮሳክ ሮድ"]] [[ስዕል:Schoene Minka RK01.mid|thumb|180px|ዘፈኑ "ከዳኑብ ባሻገር ኮሳክ ሮድ" ሥሪት ያለ ግጥም]] በዘመናዊ መልኩ የዩክሬን አርክቴክቸር፣ ሥዕል እና ሙዚቃ የተፈጠሩት በዩክሬን ኮሳኮች ዘመን ነበር <ref>{{Cite web|url=https://www.pisni.org.ua/songs/224952.html|title=Слова, текст, акорди "Їхав козак за Дунай" - Олександр Таранець, Володимир Зарков - Українські пісні|website=www.pisni.org.ua|language=uk|access-date=2024-08-12}}</ref><ref>{{Citation|title=Їхав козак за Дунай (Ukrainian folk song)|url=https://www.youtube.com/watch?v=7iT54oRUUz0|date=2013-03-07|accessdate=2024-08-12|last=unisonlI}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nashe.com.ua/song/8020|title=НАШЕ (тексти пісень) - Анатолій Солов’яненко - Їхав козак за Дунай|website=nashe.com.ua|access-date=2024-08-12}}</ref>። ሌሎች ታዋቂ ዘፈኖች የሚከተሉትን ያካትታሉ: * ኮረብታው ላይ የሚያርሱ አጫጆች (Ой на горі та й жінці жнуть) <ref>''[[Грица Софія Йосипівна|Грица С. Й.]]'' [https://esu.com.ua/search_articles.php?id=12804 Історичні пісні] // {{ЕСУ}}</ref> * ታዋቂው የዛፖሮዝሂያን ተዋጊ (Войська Запорожського воїн знаменитий) <ref>[http://litopys.org.ua/ukrpoetry/anto92.htm Примітки (ІІ) (середина XVII&nbsp;ст.) // ''Українська поезія: кінець XVI&nbsp;— середина XVII&nbsp;ст.'' / Упорядники В.&nbsp;П.&nbsp;Колосова, В.&nbsp;І.&nbsp;Крекотень, М.&nbsp;М.&nbsp;Сулима.&nbsp;— Київ, Наукова думка, 1978, 1992.]</ref> * የዩክሬን ኮሳኮች ወታደራዊ ሰልፍ (Запорозький марш) <ref>[https://m.soundcloud.com/user-51840300/zaporozkiy-marsh-zaporizhian-march Запорозький Марш / Zaporizhian March]</ref> * ስለ ባይዳ ዘፈን (Пісня про Байду, в Цариграді на риночку) <ref>[https://folklore.kh.ua/site/track?id=1349 Пісня про Байду]</ref> * የኢቫን ማዜፓ ዱማ (Дума гетьмана Івана Мазепи, всі покою щиро прагнуть) <ref>[https://m.soundcloud.com/uapoetry/duma-getmana-mazepi Дума гетьмана Мазепи Українська Поезія]</ref> [[ስዕል:Taras Shevchenko selfportrait oil 1840.jpg|thumb|160px|[[ታራስ ሼቭቼንኮ]] ፣ የዩክሬን ገጣሚ ፣ ጸሐፊ ፣ የታሪክ ምሁር ፣ ቀራፂ እና ሙዚቀኛ]] የኮሳክ ሙዚቃ ብዙ የዩክሬን ፀሐፊዎችን እና አብዮተኞችን አነሳስቷል፣በተለይም የሼቭቼንኮን ህይወት ለማበላሸት የሞከረው የሩሲያው ንጉሠ ነገሥት አሌክሳንደር 1 ጠላት የሆነው ታራስ ሼቭቼንኮ። ሼቭቼንኮ ከዩክሬን ዋና ዘፈኖች አንዱ የሆነው እንደ "ሰፊው የዲኔፐር ወንዝ ያገሣል እና ያቃስታል" (Реве та стогне Дніпр широкий) የመሳሰሉ ታዋቂ ዘፈኖችን ጽፏል <ref>Тарас Шевченко: Документи та матеріали до біографії. 1814—1861. — К., 1982. — С. 117.</ref> <ref>Песни и думы о лицах и событиях до Богдана Хмельницкого. — Запорожская старина. — Харків : Університетська типографія, 1833. — Т. 1. — 132 с.</ref> <ref>Українські народні думи: У 5 т. Т. 1. Думи раннього козацького періоду / [упоряд. : М. К. Дмитренко, Г. В. Довженок (тексти), С. Й. Грица (мелодії) ; передмови: М. К. Дмитренка, С. Й. Грици ; статті, коментарі, примітки Г. В. Довженок, А. Ю. Ясенчук, Т. М. Шевчук, О. І. Шалак, Н. М. Пазяк, І. І. Кімакович ; за заг. ред. М. К. Дмитренка, С. Й. Грици ; відп. ред. Г. А. Скрипник]. — К.: ІМФЕ НАН України, 2009. — 856 с.</ref>። == የኮሳክ ሠራዊት ዓይነቶች == === [[ዛፖሮዝሂያን ሲች|የዛፖሪዝሂያ ኮሳኮች]] === [[ስዕል:Zaporozhian Sich rada.jpg|thumb|220px|የዩክሬን ኮሳክ ራዳ ፣ የተቀረጸ]] [[ስዕል:Ukraine 1740 kossaks map.svg|thumb|220px|በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ የዩክሬን ኮሳክ ካርታዎች. የተመዘገቡ ኮሳኮች (ሄትማንቴ) በሰማያዊ፣ ነፃ ኮሳኮች (ዛፖሪዝሂያ) በቢጫ እና ስሎቦዳ የዩክሬን ኮሳኮች በአረንጓዴ ይታያሉ]] [[ስዕል:Zaporozhians - Korchma.jpg|thumb|220px|የነጻ ኮሳኮች ቤቶች]] በዩክሬን ውስጥ ሁለት ዓይነት ኮሳኮች ብቻ ነበሩ-የተመዘገቡ ኮሳኮች ፣ በፖላንድ-ሩሲያ-ቱርክ መንግሥት ፣ ዩክሬናውያን ወታደራዊ ጥምረት ካደረጉበት ፣ እና ነፃ ኮሳኮች ፣ ለማንም የማይገዙ።ለዛፖሪዝሂሂያ የዩክሬን ኮሳኮች ምስጋና ይግባውና ሌሎች የኮሳክ ሠራዊት ብቅ አሉ። ይህ አይነቱ የኮሳክ ጦር ከ15ኛው እስከ 18ኛው ክፍለ ዘመን የነበረ ሲሆን ከኮስክ ወታደራዊ አደረጃጀቶች ሁሉ የመጀመሪያው፣ትልቅ እና በጣም አስፈላጊ ነበር፣ለዩክሬን ህዝብ ምስረታ ቁልፍ ምዕራፍ እና የዩክሬን መንግስት ምሳሌ ሆኖ አገልግሏል <ref name="znu1">{{Cite web|url=https://sites.znu.edu.ua/ua_statehood_history//sereda/lektsiya-7-.pdf|title=Формування української держави в ході української національної війни (сер. XVII ст.). Правове положення України у складі російської держави|publisher=Запорізький національний університет}}</ref><ref name="nlu1">{{Cite web|url=https://dspace.nlu.edu.ua/bitstream/123456789/4042/1/Ermolaev_66.pdf|title=Богдан Хмельницький про проблеми і перспективи українського державотворення (до 365-річчя Національної революції 1648 р.)|last=В. Єрмолаєв, член-кореспондент НАПрН України, доктор юридичних наук, професор|publisher=Національний університет «Юридична академія України ім. Ярослава Мудрого»}}</ref><ref>{{Cite news|title=СТАНОВЛЕННЯ СИСТЕМИ ЦЕНТРАЛЬНОЇ АДМІНІСТРАЦІЇ ГЕТЬМАНЩИНИ|url=http://www.dy.nayka.com.ua/?op=1&z=798|work=Державне управління: удосконалення та розвиток|date=2014|accessdate=2023-11-25|issn=2307-2156|issue=12|language=uk|first=С. М.|last=Пасічник}}</ref>። === [[ሄትማናቴ]] === [[ስዕል:Location Zaporizhian Host.png|thumb|220px|የተመዘገቡ ኮሳኮች ግዛቶች]] [[ስዕል:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|የዩክሬን ካርታ በ 1720]] [[ስዕል:Резиденція Богдана Хмельницького, історико-архітектурний комплекс, аерофото.jpg|thumb|220px|የዩክሬን ኮሳክ ግዛት የመጀመሪያ ዋና ከተማ በሆነችው በቺሃይሪን ከተማ የቦህዳን ክመልኒትስኪ የመታሰቢያ ሐውልት]] እ.ኤ.አ. በ 1648-1654 በቦህዳን ክሜልኒትስኪ መሪነት በተደረገው የነፃነት ጦርነት ወቅት በነፃው የዩክሬን ኮሳክ ጦር የተፈጠረው ግዛቱ ገለልተኛ ነበር ፣ በየጊዜው በተለያዩ አገሮች ጥበቃ ስር ይወድቃል። ነፃ ኮሳኮች ለማንኛውም አጎራባች ግዛት ስላልተገዙ በእነሱ እና በተመዘገቡ ኮሳኮች መካከል ግጭቶች ተፈጠሩ። ሩሲያ በ 1654 ከዩክሬን ጋር የተፈራረመውን ጊዜያዊ ወታደራዊ ህብረት ውል ደጋግሞ ጥሳለች፡ ዩክሬናውያን በሩስያ ውስጥ ከባድ የጉልበት ሥራ እንዲሠሩ ማስገደድ፣ የዩክሬን ቋንቋ እንዳይጠቀሙ መከልከል፣ የዩክሬን ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናትን አወደመች እና በሩሲያውያን በመተካት ተከታታይ የዩክሬን አመፅ አስከትሏል። የሄትማናቴ የራስ ገዝ አስተዳደር ያለማቋረጥ ታግዷል፣ እናም የሩሲያ ባለስልጣናት ለዩክሬናውያን ጥቂት እና ጥቂት መብቶችን መስጠት ጀመሩ <ref>Сборник Императорского Русского исторического общества. Т. 7: Бумаги Императрицы Екатерины II, хранящияся в Государственном Архиве Министерства Иностранных Дел (здесь помещено более 400 преимущественно собственноручных бумаг императрицы, с 1744 по 1764 год включительно). Ч. 1 / Собраны и изданы, с Высочайшаго соизволения, по предначертанию Его Императорскаго Величества Государя Наследника Цесаревича, академиком Пекарским.&nbsp;— СПб. : Тип. Имп. Акад. наук, 1871.&nbsp;— XXXVI, 417 с.</ref> <ref>[http://www.nashkray.kiev.ua/podi/malorossiya.html?start=12 Малороссия&nbsp;— Уничтожение гетманства. Управление графа П.&nbsp;А.&nbsp;Румянцева. Введение в Малороссии общерусских порядков] {{Wayback|url=http://www.nashkray.kiev.ua/podi/malorossiya.html?start=12 |date=20160407114110 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160407114110/http://nashkray.kiev.ua/podi/malorossiya.html?start=12 |date=7 квітня 2016 }}. Страница 13 из 15.</ref>። የዩክሬን ህጎች በሩስያ ተተኩ።ሩሲያ ከስዊድን ጋር ጦርነት ውስጥ ስትገባ ዩክሬን ብዙ ተሠቃየች እና መሪዋ ኢቫን ማዜፓ ለእንዲህ ዓይነቱ የዩክሬን የመብት ጥሰት ምላሽ በመስጠት ሩሲያ ደጋግማ የጣሰችውን የሕብረት ውል ለማፍረስ እና ከስዊድን ጋር አዲስ ጥምረት ለመፍጠር ወስኗል ፣ነገር ግን በኃይል ሚዛን መዛባት ምክንያት ተሸንፋለች <ref>[https://archive.org/stream/bojko2000#page/n13/mode/2up Центральні органи Московської держави, що діяли в Гетьманщині] // Бойко І.&nbsp;Й.&nbsp;Держава і право Гетьманщини. Навчальний посібник.&nbsp;— Львів: Світ, 2000.&nbsp;— С. 14.&nbsp;— 120 с.&nbsp;— ISBN 5-7773-0374-9.</ref><ref>Білоусько О. А., Мокляк В. О. Історія Полтавщини. Друга половина XVI — друга половина XVII століття. — С. 156.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1764 የሩሲያ ባለሥልጣናት በዩክሬን የሚገኘውን ሄትማንትን አስወገዱ ፣ ገዥውን በራሳቸው ምክትል (ትንሹ የሩሲያ ኮሌጅ) በመተካት ። ከዚያም ሄትማናቴ ወደ ክልል ተለወጠ። እ.ኤ.አ. በ 1775 ገለልተኛ የዩክሬን ኮሳኮችም ተሰርዘዋል <ref>[https://archive.org/details/ents0gen/page/76/mode/1up?view=theater&ui=embed&wrapper=false Представлення Української Козацької Держави (середини XVII&nbsp;— кінця XVII&nbsp;ст.) в енциклопедичних виданнях] // Енциклопедистика: ґенеза в часі та просторі (до 30-річчя проголошення незалежності України: колективна монографія / За заг. ред. д. і. н., проф. [[Киридон Алла Миколаївна|А.&nbsp;М.&nbsp;Киридон]].&nbsp;— Київ: Держ. наук. установа [[Енциклопедичне видавництво|«Енциклопедичне видавництво»]], 2021.&nbsp;— С. 76—77.&nbsp;— 320 с.&nbsp;— ISBN 978-966-97385-3-0.</ref><ref>''Мицик Ю., Бажан О., Власов В.'' [http://www.ebk.net.ua/Book/history/mitsyk_iu/part6/603.htm Історія України, Навчальний посібник.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011071646/http://www.ebk.net.ua/Book/history/mitsyk_iu/part6/603.htm |date=11 жовтня 2012 }}&nbsp;— К. : ВД «Києво-Могилянська академія», 2008.&nbsp;— С..</ref><ref>[https://archive.org/details/dovidnyk2002/page/n101/mode/1up?view=theater&ui=embed&wrapper=false Гетьманщина (Гетьманська Держава)] // Довідник з історії України (А&nbsp;— Я): посібник для серед. загальноосвіт. навч. закл. / [[Інститут історичних досліджень Львівського національного університету|Інститут історичних досліджень Львівського національного ун-ту ім. Івана Франка]]; упоряд. [[Підкова Ігор Зіновійович|І.&nbsp;З.&nbsp;Підкова]]; заг. ред. І.&nbsp;З.&nbsp;Підкова, [[Шуст Роман Мар'янович|Р.&nbsp;М.&nbsp;Шуста]].&nbsp;— 2.вид., доопрац. і доп.&nbsp;— {{К.}}: Генеза, 2002.&nbsp;— 1135 с.&nbsp;— ISBN 966-504-179-7</ref><ref>''Гуржій О.'' Українська козацька держава в другій половині XVII—XVIII&nbsp;ст.: кордони, населення, право.&nbsp;— К., 1996.</ref>። === ኩባን ኮሳክስ === [[ስዕል:Kubanskie kazaki 2.jpg|thumb|250px|የዩክሬን የኩባን ጦር]] [[ስዕል:Map of Ukraine for Paris Peace Conference.jpg|thumb|240px|የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ካርታ፣ የኩባን ክልልን ጨምሮ፣ 1919።]] [[ስዕል:Kuban 1926.png|thumb|220px|የዩክሬን ሰፈሮች በኩባን ከስታሊን የዘር ማጥፋት በፊት ፣ ከ 1926 ካርታ]] በ 1775 በሩሲያ እቴጌ ካትሪን II ትዕዛዝ የዩክሬን ኮሳኮች ተደምስሰው ነበር. አንዳንዶቹ በሩሲያ ኢምፔሪያል ጦር ተገድለዋል፣ አንዳንድ የቀድሞ የዩክሬን ኮሳኮች ወደ ኦቶማን ኢምፓየር ሸሹ፣ የተቀሩት ደግሞ ለድንበር አገልግሎት ወደ ኩባን ተልከዋል።ቋንቋቸውን፣ ወጋቸውን እና አኗኗራቸውን ጠብቀዋል። እ.ኤ.አ. በ 1917 የሩሲያ ግዛት ከወደቀ በኋላ የራሳቸውን ሪፐብሊክ ለመፍጠር እና ወደ ዩክሬን ህዝቦች ሪፐብሊክ ለማካተት ሞክረዋል, ነገር ግን በኃይል ሚዛን መዛባት ምክንያት ተሸንፈዋል, እና እነዚህ አገሮች የሶቪየት ሩሲያ አካል ሆኑ።በ1932-1933 የነበረው የሆሎዶሞር (ረሃብ) የኩባን ክልልንም ነካ። የሶቪየት ባለሥልጣናት በኩባን ውስጥ የተረፉትን የዩክሬን ስሞች ከዩክሬን ወደ ሩሲያኛ ቀይረው እንደ ዩክሬን ሳይሆን እንደ ሩሲያውያን የሚዘረዝሩ ሰነዶችን አቅርበዋል <ref>{{Cite web|url=http://www.natural-sciences.ru/ru/article/view?id=29574|title=Голод на Кубани 1932-1933|last=|first=|date=|website=www.natural-sciences.ru|publisher=|language=ru|accessdate=2017-03-15|archive-date=22 грудня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222023644/https://natural-sciences.ru/ru/article/view?id=29574}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://gazeta.dt.ua/SOCIETY/skilki_nas_zaginulo_pid_golodomoru_1933_roku.html|title=Скільки нас загинуло від Голодомору 1933 року?|last=|first=|date=|language=|work=Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2017-03-15|archive-date=28 квітня 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428095735/http://gazeta.dt.ua/SOCIETY/skilki_nas_zaginulo_pid_golodomoru_1933_roku.html}}</ref><ref>Васильєв І. Ю. Український національний рух і українізація на Кубані в 1917 / І. Ю. Васильєв.— 1932 рр. — Краснодар: Кубанькіно, 2010.</ref>። === ትራንስዳኑቢያን ኮሳክስ === [[ስዕል:Samiylo Kalnybolotskyi.jpg|thumb|200px|ሳሚጅሎ ካልኒቦሎትስኪ ፣ የዳኑቤ ኮሳኮች ታዋቂ መሪ]] [[ስዕል:Cemetery in Hlyboke 10.jpg|thumb|200px|በኦዴሳ ክልል ውስጥ የዩክሬን ኮሳክ መቃብር]] አንዳንድ የቀድሞ የዩክሬን ኮሳኮች ወደ ኦቶማን ኢምፓየር ሸሽተው ራሱን የቻለ የኮሳክ ጦር አቋቋሙ። ከሩሲያ ግዛት ጋር በተደረገው ጦርነት በኦቶማን በኩል ተዋግተዋል. ሌላው ቀርቶ በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ከሩሲያ ኮሳኮች ጋር የተለየ ጦርነት ተዋግተዋል <ref>{{Cite web|title=Столиця вольностей. Скільки було Запорізьких Січей?|url=https://day.kyiv.ua/uk/article/istoriya-i-ya/stolicya-volnostey|website=Газета «День»|accessdate=2022-07-28|language=uk|last=Селезньов|first=Володимир|date=7 жовтня 2006}}</ref>። === [[ታላቁ ዶን ጦር]] === [[ስዕል:Territories of the Cossacks.png|thumb|220px|በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በሩሲያ ግዛት ውስጥ የሩሲያ ኮሳኮች ግዛቶች]] [[ስዕል:19190905-cossacks of uralarmy playing cards shortly after the lbishtshensk raid.jpg|thumb|220px|በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የሩሲያ ኮሳኮች]] [[ስዕል:Cossacks National Guard, 7 September 2014.jpg|thumb|220px|በ 2014 ከዩክሬን ጋር ወደ ጦርነት ከመላካቸው በፊት የሩሲያ ኮሳኮች]] [[ስዕል:Cossacks in parade 2015.jpg|thumb|230px|የሩሲያ ወታደሮች የኮሳክ ልብስ ለብሰዋል]] [[ስዕል:AzovSeatingMemorial.jpg|thumb|200px|የዩክሬን እና የሩሲያ ኮሳኮች ከቱርኮች የአዞቭ ከተማን ለመከላከል የመታሰቢያ ሐውልት]] [[ስዕል:Flag of the Don Cossack Hetman's Guard.png|thumb|200px|ከዶን ኮሳክስ ባንዲራዎች አንዱ፣ በብዙ መልኩ ከዩክሬን ኮሳክ ባንዲራ ጋር ተመሳሳይ ነው]] ዲሚትሪ ቪሽኔቭስኪ የመጀመሪያው የዩክሬን ኮሳክ ምሽግ ገንቢ እና የዶን ኮሳክ ዋና ከተማ የኖቮቸርካስክ መስራች ነበር። የዩክሬን ኮሳኮች ስም አንዱ "ሰርካሲያን" ነበር። በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ፍሪ ኮሳክስ እና ዶን ኮሳክስ የጥቁር እና የአዞቭ ባሕሮችን በኦቶማን ኢምፓየር ከሚሰነዘርባቸው ጥቃቶች በየጊዜው ይከላከላሉ <ref>Область Війська Донського // Юридична енциклопедія : [у 6 т.] / ред. кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 2002. — Т. 4 : Н — П. — 720 с.</ref> <ref>Кабузан, Владимир Максимович (2006). Украинцы в мире: динамика численности и расселения: 20-е годы XVIII века-1989 год: формирование этнических и политических границ украинского этноса. Москва: Наука. с. 77.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1637 ዶን እና ዛፖሮዝሂያን ኮሳኮች ኃይላቸውን ተቀላቅለው (በግምት 3-4 ሺህ ዶን ኮሳክስ + 4 ሺህ የዩክሬን ነፃ ኮሳኮች) እና በድንገት ወደ አዞቭ ባህር መድረስን የሚቆጣጠር ቁልፍ ነጥብ የሆነውን የአዞቭን ኃይለኛ የቱርክ ምሽግ ያዙ። ከተማይቱን በዐውሎ ነፋስ ወስደው ለብዙ ዓመታት ያዙአት <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Azovske_sydinnia АЗОВСЬКЕ СИДІННЯ 1637–1642]</ref>። በ [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት]] ወቅት የሩስያ ኮሳኮች የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክን ይቃወማሉ, ነገር ግን አንዳንዶቹ ከዩክሬን ጋር ወዳጃዊ ግንኙነት ነበራቸው። እንደነዚህ ያሉት ኮሳኮች ከዩክሬን ጋር የወዳጅነት ደጋፊዎች በ 1920 ዎቹ እና 1930 ዎቹ ውስጥ በፕራግ እና በፓሪስ ውስጥ የሁለት ቋንቋ ተናጋሪ መጽሔትን አሳትመዋል በዩክሬን እና በሩሲያኛ ታትሟል <ref>{{Cite web |title=Українське коріння донських козаків |url=https://kobza.com.ua/doslidzhennja/4479-ukrainske-korinnia-donskykh-kozakiv.html |accessdate=2026-01-12 |archivedate=2017-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170823065725/http://kobza.com.ua/doslidzhennja/4479-ukrainske-korinnia-donskykh-kozakiv.html }}</ref> <ref>[http://www.cossackdom.com/articles/m/malenko_doncozak.htm ДОНСЬКЕ КОЗАЦТВО]</ref>። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን የሩስያ ኮሳኮች በሶቪዬት አምባገነናዊ መንግስት ሙሉ በሙሉ ተደምስሰው ነበር, እና በ 1990 ዎቹ ውስጥ, በፓራሚክ ድርጅቶች መልክ ለማንሰራራት ሙከራዎች ተደርገዋል።ዛሬ የሩስያ ኮሳኮች ምንም እንኳን የዩክሬን ተወላጆች ቢሆኑም, በሩሲያ በዩክሬን ላይ በሚያደርገው ጦርነት ውስጥ በንቃት ይሳተፋሉ, አሰቃቂ ወንጀሎችን እየፈጸሙ ነው <ref>{{Cite web |url=http://tsn.ua/ukrayina/v-ukrayinu-ne-pustili-otamana-donskih-kozakiv.html |title=В Україну не пустили отамана донських козаків |accessdate=3 квітня 2012 |archive-date=8 серпня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808191809/http://tsn.ua/ukrayina/v-ukrayinu-ne-pustili-otamana-donskih-kozakiv.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.radiosvoboda.org/content/article/24378797.html |title=Куди тягне Україну неукраїнське козацтво |accessdate=3 квітня 2012 |archive-date=3 січня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120103082314/http://www.radiosvoboda.org/content/article/24378797.html }}</ref>። == በስነ-ጽሁፍ == [[ስዕል:Taras Bulba 03.jpg|thumb|220px|በዩክሬን ውስጥ ለታራስ ቡልባ የመታሰቢያ ሐውልት]] [[ስዕል:Ukraine-Zaporozzhya.png|thumb|220px|በነጻ የዩክሬን ኮሳኮች የሚኖር የዛፖሪዝሂሂያ ታሪካዊ ክልል]] የዩክሬን ጸሐፊ ኒኮላይ ጎጎል ስለ 16 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ነፃ ኮሳኮች "ታራስ ቡልባ" የተሰኘ መጽሐፍ ጽፏል. በሩሲያ ኢምፓየር ሳንሱር ምክንያት፣ የመጽሐፉ ሁለት ስሪቶች አሉ፡ በ1835 በጎጎል የታተመው የመጀመሪያው እትም እና በ1842 ሳንሱር የተደረገው እትም።በመነሻው ውስጥ ጎጎል ስለ ዩክሬን ህዝብ ምኞት ፣ ስለ ኮሳኮች አመጣጥ ፣ በከፊል በቅድመ አያቶቹ ተመስጦ ጽፏል ፣ ግን በሳንሱር የሩሲያ ስሪት ውስጥ ፣ ሰፊው የዩክሬን መሬቶች “የደቡባዊ ሩሲያ የዱር ቦታዎች” ተደርገው ተገልጸዋል ፣ ምንም እንኳን በመጀመሪያ ፣ ሩሲያ በጭራሽ አልተጠቀሰም ።በጎጎል መጽሐፍ የሩስያ ኢምፔሪያል እትም መሠረት ታራስ ቡልባ እንደ "ሩሲያኛ" ተመስሏል, ምንም እንኳን ዋናው ስለ ሩሲያ ምንም አልተጠቀሰም. ይህ ሆኖ ግን የንጉሠ ነገሥቱ ባለሥልጣናት የዩክሬናውያንን መኖር ሙሉ በሙሉ ክደዋል።የታራስ ቡልባ ታሪክ በዩክሬን ውስጥ በጣም የታወቀ እና ታዋቂ ነው ፣ ግን በሩሲያ ውስጥ የዘር ማጥፋት ባህሪዎችን ባገኘችው በዘመናዊቷ ሩሲያ በ 2022 በዩክሬን ላይ የተፈጸመውን ወንጀል ለማስረዳት በፕሮፓጋንዳ ውስጥ ጥቅም ላይ ውሏል <ref>Ярослав Орос. [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=1278 Прототип Тараса Бульби]. Київ: [[Українська культура (журнал)|Українська культура]] № 3-4 (за 2005 рік). С. 26.</ref><ref>Тарас Чухліб. [http://nsku.org.ua/wp-content/uploads/2014/12/kraj_2009_1-2.pdf Козацький пращур Миколи Гоголя: гетьман від імені короля Речі Посполитої Євстафій Гоголь]. Київ: [[Краєзнавство (журнал)|Краєзнавство]]. №1/2 (за 2009 рік) С.95-105</ref><ref>Самойленко, Г. В. Повість М. В. Гоголя «Тарас Бульба» в українському текстологічному, соціологічному та мистецькому вимірах: монографія / Г. В. Самойленко. — Ніжин: Вид-во НДУ ім. Гоголя, 2018. — 260 с. — Бібл.: с. 253—260</ref>። [[ስዕል:Ivan Nikolayevich Kramskoi - Portrait of Count Piotr Valuyev, 1880.jpg|thumb|180px|ፒተር ቫልዩቭ, የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር]] ከሩሲያ ኢምፓየር ዘመን ጀምሮ የሩስያ መንግስት ዩክሬናውያን እና ሩሲያውያን አንድ ህዝብ ናቸው ሲል ተናግሯል። እነዚህ የይገባኛል ጥያቄዎች ስለ ኮሳኮች ታሪክ አስተማማኝ መረጃን ከመደበቅ እና በዩክሬን ታሪክ እና በተወሰነ ደረጃ ሩሲያ ላይ ያሉ ሰነዶችን ከማጥፋት ጎን ለጎን ነበሩ። የዩክሬን እና የሩስያ ቋንቋዎች በጣም የተለያዩ ከመሆናቸው የተነሳ ዩክሬናውያን ሩሲያውያንን ለመረዳት የውጭ ተርጓሚዎችን አገልግሎት ተጠቅመዋል - ይህ በታሪክ የተረጋገጠ ጉዳይ ነው የሩሲያ አምባሳደሮች ወደ ቦህዳን ክሜልኒትስኪ ሲመጡ <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Rusyfikatsiia РУСИФІКАЦІЯ В УКРАЇНСЬКОМУ КОНТЕКСТІ]</ref> <ref>[https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CR%5CU%5CRussification.htm Russification]</ref> <ref>David Saunders. Russia and Ukraine under Alexander II: The Valuev Edict of 1863 // The International History Review. — Vol. 17 (1995). — Issue 1. — PP. 23-50.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1863 የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልዩቭ የዩክሬን ቋንቋ መጠቀምን እንደገና አገዱ: - “የዩክሬን ቋንቋ በጭራሽ የለም ፣ የለም ፣ እና ሊኖር አይችልም ፣ እናም በዚህ መግለጫ የማይስማማ ማንኛውም ሰው የሩሲያ ጠላት ነው። ይህ ትረካ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በዩክሬናውያን ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል በፈጸመው [[ቭላዲሚር ፑቲን]] ተደግሟል እና "ሩሲያውያን እና ዩክሬናውያን አንድ ህዝብ ናቸው" በማለት አረጋግጧል <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/putins-new-ukraine-essay-reflects-imperial-ambitions/ Putin’s new Ukraine essay reveals imperial ambitions]</ref>። == በዘመናዊው ዩክሬን ውስጥ የኮሳክ ባህል መነቃቃት == [[ስዕል:Оркестр 3 окремого полку спецпризначення імені князя Святослава Хороброго , Кропивницький , 2023.png|thumb|220px|በማዕከላዊ ዩክሬን በምትገኘው ክሮፒቭኒትስኪ ከተማ አንድ ወታደራዊ ባንድ በ2023 ለከተማው ነዋሪዎች የጄሪ ሄል ዘፈን አቀረበ]] እ.ኤ.አ. በ 2023 የዩክሬን ዘፋኝ ጄሪ ሄል የዩክሬናውያንን ትውልዶች ሞራል ለማጠናከር የታሰበ ዘፈን አውጥቷል ፣ የነፃ ኮሳኮች ዘሮች - ማለትም መላው የዩክሬን ህዝብ - እና የዩክሬን ታጣቂ ኃይሎች ከሩሲያ ጥቃቶች ጋር በመዋጋት <ref>[https://mp3.com.ua/346-jerry-heil-kozatskomu-rodu.html Jerry Heil - Козацькому Роду]</ref>።   == ሲኒማ ውስጥ == * በእሳት እና በሰይፍ (Вогнем і мечем, 1999) * ወደ ሲች መንገድ (Дорога на Січ, 1994) * ሄትማን (Гетьман, 2015) == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ዩክሬናውያን]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[የዩክሬን የጦር ኃይሎች]] == አገናኞች == 7pqvbcpphedrrz5g73rdaltwy84gpyz 0 55445 394617 391618 2026-08-10T01:57:27Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394617 wikitext text/x-wiki '''ኦዴሳ''' ('''Одеса''') በደቡብ [[ዩክሬን]] ውስጥ በጥቁር ባህር ዳርቻ ላይ ያለ ከተማ። የሀገሪቱ ዋና የባህር ወደብ እና የባህር ኃይል መሰረት ነው። {{የቦታ መረጃ|ስም=ኦዴሳ|ስዕል=Odesa Primorsky blvr 8 bud Zavadovskogo DSC 4401 51-101-1034.JPG|ባንዲራ=Flag of Odesa.svg|አርማ=Coat of Arms of Odesa.svg|ቦታ_ዓይነት=|ድረ_ገጽ=https://omr.gov.ua/|ምሥረታ_ስም=|ካርታ_አገር=|ካርታ_መግለጫ=|ሕዝብ_ጠቅላላ=1 010 537|ከፍታ=50}} [[ስዕል:Odesa-Ukraine-Map.png|thumb|250px|]] በከተማዋ ግዛት ውስጥ የመጀመሪያዎቹ ሰፈራዎች የጥንት የግሪክ ቅኝ ግዛቶች በነበሩበት ጊዜ ነው። ወደቡ [[የሊትዌኒያ ግራንድ ዱቺ|የታታር ጥቃትን ለመከላከል በሊትዌኒያ ግራንድ ዱቺ መኳንንት]] በ1415 ተመሠረተ <ref>За відліком від заснування Коцюбіїва 19 травня 1415. За поширеною версією, що бере початок з історіографії Російської імперії, 02 вересня 1794</ref>። በ16-18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በዩክሬን [[ኮሳኮች]] እና በቱርክ አጋር በሆነው በ[[ክራይሚያ ኻናት]] መካከል ለዚህ ወደብ ከባድ ትግል ተደረገ። እ.ኤ.አ. በ [[1768-1774 የሩስያ-ቱርክ ጦርነት|1768-1774 ከሩሲያ-ቱርክ ጦርነት በኋላ በሩሲያ ግዛት ውስጥ ተካቷል እና ኦዴሳ ተባለ]]። በ 1794 የከተማ ደረጃን ተቀበለ <ref>[https://od.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_c=view&_t=rec&id=313245 Масований ракетний обстріл цивільної та критичної інфраструктури Одещини – розпочато розслідування (ФОТО)]</ref> <ref>[https://dumskaya.net/news/udary-rossiyskih-agressorov-po-odeschine-stanovy-185699/ua/ Удари росіян по Одещині стають дедалі смертоноснішими: від початку року в області загинуло майже стільки ж цивільних, скільки за 2022-2023-й]</ref>። [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት|በሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት]] ጊዜ ከተማዋ ብዙ ጊዜ እጇን ቀይራለች <ref>[https://odportal.com.ua/stati/smelo.html Этапы Гражданской войны Одессы]</ref>። በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ከተማዋ በሮማኒያ ጦር ተያዘች <ref>[https://www.yadvashem.org/ru/righteous/stories/odessa-historical-background.html Одесса в годы Холокоста]</ref> <ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/ru/article/odessa Холокост в Одессе]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የሩሲያ ጸደይ|በ 2014 ሩሲያ ከተማዋን ለመያዝ ሞከረች ግን ተሸንፋለች]] <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/accountability-killings-and-violent-deaths-2-may-2014-odesa-briefing-note-EN Accountability for Killings and Violent Deaths on 2 May 2014 in Odesa]</ref>። እ.ኤ.አ. [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ከ 2022 ጀምሮ ከተማዋ በሩሲያ በከባድ ጥይት ተጎድታለች]] <ref>[https://news.un.org/en/story/2022/07/1123162 Guterres condemns missile strikes in Ukranian Black Sea port of Odesa]</ref> <ref>{{Cite web |title=UN representatives inspect buildings destroyed by Russian attack in Odessa |url=https://odessa-journal.com/public/un-representatives-inspect-buildings-destroyed-by-russian-attack-in-odessa |accessdate=2026-04-15 |archivedate=2026-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260207090351/https://odessa-journal.com/public/un-representatives-inspect-buildings-destroyed-by-russian-attack-in-odessa }}</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ኬርሰን]] == አገናኞች == 4yrd59h8grzg8o8jxsamkt3dawtm904 0 55628 394619 392204 2026-08-10T02:27:29Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 394619 wikitext text/x-wiki '''የቅዱስ ጊዮርጊስ ጥብጣብ''' (በሩሲያኛ '''Георгиевская лента''') ይህ ባለ ሁለት ቀለም ጥብጣብ ባለ ሶስት ቀለም ጥቁር እና ባለ ሁለት ቀለም ቢጫ ሪባን ነው። በሩሲያ የመንግስት ሽልማቶች ስርዓት ውስጥ ጥቅም ላይ የዋለ ሄራልዲክ አካል። [[ስዕል:Sankt-Georgs-Band in Auto.JPG|thumb|250px|በመኪናው ውስጥ]] [[ስዕል:Ribbon of St. George.jpg|thumb|250px|በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] [[ስዕል:2015-05-07. Репетиция парада Победы в Донецке 148.jpg|thumb|250px|[[ዶኔትስክ]]]] [[ስዕል:2015-05-09. День Победы в Донецке 080-1.jpg|thumb|220px|[[ዶኔትስክ]]]] [[ስዕል:Доставка гуманитарной помощи и эвакуация мирных жителей пригорода Чернигова 002.png|thumb|250px|ይህ ምልክት በጊዜያዊነት በተያዙ የዩክሬን ግዛቶች ውስጥ በሩሲያ ወታደራዊ ልብሶች ላይ ነው]] ስቲቮል በዘመናዊው የሩሲያ ጦር ውስጥ በንቃት ጥቅም ላይ ይውላል እና [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ከ 2014 ጀምሮ በሩሲያ በዩክሬን ላይ ባደረገው ወታደራዊ ጥቃት]] ምክንያት በበርካታ አገሮች ውስጥ ታግዷል <ref>[https://euromaidanpress.com/2024/12/12/european-court-validates-ukraines-ban-on-st-george-ribbon-pro-russian-victory-symbol/ European court validates Ukraine’s ban on St. George ribbon, Russian war symbol]</ref> <ref>{{Cite web |title=In Berlin, Russian symbols have been banned at events marking the anniversary of the end of World War II |url=https://odessa-journal.com/public/in-berlin-russian-symbols-have-been-banned-at-events-marking-the-anniversary-of-the-end-of-world-war-ii |accessdate=2026-04-15 |archivedate=2026-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260422124835/https://odessa-journal.com/public/in-berlin-russian-symbols-have-been-banned-at-events-marking-the-anniversary-of-the-end-of-world-war-ii }}</ref> <ref>[https://www.aa.com.tr/en/russia-ukraine-war/lithuania-moves-to-ban-use-of-russian-pro-war-symbols-in-public-places/2567774 Lithuania moves to ban use of Russian pro-war symbols in public places]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የፖለቲካ ጭቆና]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ኖቮሮሲያ]] == አገናኞች == 4s4hsxhj6jefpvm904by0cygwarrqv1