ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 1549 394931 392086 2026-09-03T13:19:51Z RW Gamer (a typical editor and a gamer) 54484 /* */ Removing even more conspiratorial texts; also made by [[User:The Supermind]]. 394931 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ| ስም = ግብፅ| ሙሉ_ስም = የግብፅ ዐረብ ሪፐብሊክ <br /> جمهوريّة مصرالعربيّة <br/> ''ጉሙሪየት ምሥር አል-አረቢያህ''| ማኅተም_ሥዕል =Coat of arms of Egypt (Official).svg| ባንዲራ_ሥዕል = Flag_of_Egypt.svg| ባንዲራ_ስፋት = | መዝሙር = ሀገሬ፣ ሀገሬ፣ ሀገሬ <br /> {{ar}} بلادي، بلادي، بلادي <br /> <center>[[File:Bilady, Bilady, Bilady.ogg]]</center>| ካርታ_ሥዕል = Egypt in its region (claimed hatched).svg| ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ = ግብፅ በአረንጓዴ ቀለም| ዋና_ከተማ = [[ካይሮ]]| ብሔራዊ_ቋንቋ = [[አረብኛ]]| የመንግስት_አይነት = ሬፐብሊክ| የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዝዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]]| የመሪዎች_ስም = [[አብደል ፋታህ አል ሲሲ]] <br /> [[ሸሪፍ ኢስማኤልስ]]| ታሪካዊ_ቀናት = [[ሰኔ ፲፩]] ቀን ፲፱፻፵፭ <br />(ጁን 18, 1953 እ.ኤ.ኣ.)| ታሪካዊ_ክስተቶች = የነጻነት ቀን ከ[[ዩናይትድ ኪንግደም]]| የመሬት_ስፋት = 1,002,450| የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 30| ውሀ_ከመቶ = <br>0.632| የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2012 እ.ኤ.አ.| የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ_ዓመት = 2006 እ.ኤ.አ. | የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 90 ሚሊዮን| የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ = <br>76,699,427 | የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 15| የገንዘብ_ስም = [[የግብፅ ፓውንድ]]| ሰዓት_ክልል = +2| የስልክ_መግቢያ = +20| ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .eg፣ مصر.| የግርጌ_ማስታወሻ = | }} '''ግብፅ''' ወይም '''ምጽር ፣ ምሥር''' (ግብፃዊ [[ዓረብኛ]] ፥ مصر) በሰሜን ምስራቅ [[ኣፍሪካ]] የምትገኝ አገር ናት ። 77 ሚሊዮን ከሚሆነው ህዝቧ አብዛኛው ከ[[ናይል ወንዝ]] ዳርቻ በአንድ ኪሎሜትር ክልል ውስጥ ይገኛል ። የግብፅ አብዛኛው መሬት በ[[ሰሃራ በረሃ]] ክልል ውስጥ ይገኛል ። ዋና ከተማዋ ካይሮ ስትሆን ከአፍሪካም ትልቋ ከተማ ናት ። ሌላ ትኩረት የሚሰጣት ከተማ [[አሌክሳንድሪያ]] (እስክንድርያ) ናት ። አሌክሳንድሪያ የአገሪቱ ዋና ወደብ ስትሆን በህዝብ ብዛት ከአገሪቱ ሁለተኛ ናት ። ግብፅ በሰሜን ከ[[ሜዴቴራኒያን ባሕር]] በምሥራቅ ከ[[ቀይ ባሕር]]፤ በደቡብ ከ[[ኖብያ]]፤ በምዕራብ ከምድረ በዳው አገር ይዋሰናል። [[ነጭ አባይ]] በግብፅ መካከል ያደርግና ከደቡብ ወደ ምሥራቅ ይሄዳል። የአባይ ወንዝ የሚሞላው በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ነው። በግብፅ የሚዘንበው አንድ አንድ ጊዜ ብቻ ስለ ሆነ ግብፅ በአባይ ለምቶ ይኖራል። ግብፅ የመጀመሪያ ቀደምት ስልጣኔ ያላት ሀገር ናት። ከ3000 ዓዓ የተነሳው ጥንታዊ የግብፅ ስልጣኔ፣ በስነ ቅርፅ፣ ኪነጥበብ፣ ምህንድስናና ቴክኖሎጂ የላቀ ሲሆን በቡዙ ስነ ቅሪትና ሳይንሳዊ ምርምር ላይ የዋለ ነው። በተጨማሪም ግብፅ ለሶስት ሺህ አመት በዘውዳዊ ግዛት ስትመራ ነበር። በ3150 ዓዓ ንጉስ ሜኔስ የግብፅ የተዋሀደ ስልጣኔ አስጀመረ። የታላቁ ጊዛው ፒራሚድ በ2600 ዓዓ በአራተኛው የግብዕ ስርወ መንግስት ፈርኦን በነበረው ኩፉ የተገነባ ሲሆን፣ በአለም አንደኛ የሆነ የቱሪስት መስህብነት ያለው ሀውልት ነው። ግብፅ በ1922 ዓም ከእንግሊዝ ቀኝ ግዛት ስትወጣ፣ ከእስራኤል ጋር ብዙ የድንበር ጦርነት አድርጋልች። ከዛም በኋላም ግብፅ በብዙ የፓለቲካ አለመረጋጋት አሳልፋለች። ከ2011 ዓም አብዮት ጀምሮ ግብፅ በግማሽ የርዕሰ ብሄር አስተዳደር ትመራለች። የግብፅ ያሁኑ ፕሬዝዳንት አብዱል ፋታህ ኢል ሲዝ በብዙ ሀያሲያን አምባገነናዊ አመራር እንዳለው ተናግሯል። == ታሪክ == === ጥንታውያን የግብፅ ባለሥልጣኖች === በ[[መጽሐፍ ቅዱስ]] መሠረት ከ[[ማየ አይኅ]] ቀጥሎ መጀመሪያ የአፍሪካ ሕዝብ የ[[ኖኅ]] ልጅ የ[[ካም]] ዘሮች ናቸው፤ ይህ አገር [[ሰናዖር]] ለሚሉት ቅርብ ስለ ነበር [[የባብል ግንብ]] ከተሠራ በኋላ ከዚህ ተነስተው ወደ ግብፅ ወረዱ። [[የግብጽ ቀድሞ ዘመን መንግሥት|የግብፅ ቀድሞ ዘመን መንግሥት]] ዋና ጥንታዊ ነው፤ የመሠረተውም ፈርዖን [[ሜኒስ]] የተባለው ነው። ጸሓፊው [[ጊዮርጊስ ስንቄሎስ]] (፰፻ ዓ.ም. አካባቢ የጻፈው) ይህ ፈርዖን ሜኒስ በዕውነት የካም ልጅ [[ምጽራይም]] እንደ ነበረ ገመተ። ዳሩ ግን አባ [[አውሳብዮስ]] በጻፉት ዜና መዋዕል ዘንድ ([[317|፫፻፲፯]] ዓ.ም. ተጽፎ)፣ የድሮ ግብፃዊው ባለታሪክ [[ማኔጦን]] (፫ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ.) ስለ ኋለኞቹ ግብፃውያን ሲጽፍ፣ ይኮሩበት የነበረው የታላቁ ጥንት ዘመን ከ[[ማየ አይህ]] አስቀድሞ እንዳለፈ፣ በኋላም በዚያው አገር ዳግመኛ ከሠፈረበት ከካም ልጅ ምጽራይም በውኑ እንደ ተወለዱ ጽፎ ነበር። ተመሳሳይ ታሪክ በ[[እስላም]] ጸሐፊዎች በግብፃዊው [[እብን አብድ ኤል-ሀከም]] እና በፋርሳውያን [[አል-ታባሪ]]ና [[ሙሐመድ ቈንዳሚር]] መጻሕፍት ሲገኝ፣ [[ፒራሚዶች]]፣ [[የጊዛ ታላቅ እስፊንክስ|እስፊንክስ]] ወዘተ. ሁሉ የተሠሩ ከጥፋት ውኃ በፊት በኖሩት ክፉ ዘሮች ሆኖ፣ ከዚያ በኋላ ግን አገሩ ለካም ተወላጅ ለምጽራይም ('ማሣር' ወይም 'መሥር') ተሠጠ ብለው ጻፉ። በግሪኩ ጸሐፊ [[ሄሮዶቶስ]] ዘንድ፣ የግብፅ ቀድሞ ዘመን የመጀመሪያው ፈርዖን ሜኒስ ነጭ አባይን ከመነሻው ወደ ጎን መለሰና ውሃው ይፈስበት በነበረው ላይ [[ሜምፊስ]] የተባለውን ከተማ ቆረቆረ። ታላቅ ንጉሥም ስለ ነበረ ከሞተ በኋላ ሕዝቡ እንደ አምላክ አድርገው አመለኩት። በዘመናዊ አስተሳስብ፣ ይህ [[ላይኛ ግብጽ|ላይኛ ግብፅ]]ና [[ታችኛ ግብጽ|ታችኛ ግብፅ]] ያዋሐደው መጀመርያው ፈርዖን መታወቂያ ለ[[ሥነ ቅርስ]] ከሚታወቀው ፈርዖን «[[ናርመር]]» ከተባለው ጋር አንድ ነው። ናርመር (ሜኒስ) አገሩን ካዋሐደ አስቀድሞ ሌሎችም ነገሥታት (ለምሳሌ [[ንጉሥ ጊንጥ]]) በአገሩ ክፍሎች ብቻ ላይ እንደ ነገሡ ከተገኙት ቅርሶች ([[የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ]] ወይም [[የጊንጥ ዱላ]] እንደሚያሳይ) ይታወቃል። የሃይሮግሊፍ ቅርሶችና መዝገቦች ለማንበብ ችሎታው አሁን ስላለ፣ ሜኒስ ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ በጥቂት መጠን ተገልጾአል። መጀመርያው ሥርወ መንግሥታት (፩ኛው እስከ ፮ኛው ድረስ) የቀድሞ ዘመን መንግሥት ይባላሉ። በ፩ኛው ሥርወ መንግሥት ሰባአዊ መስዋዕት በሰፊ ይደረግ ነበርና ከፈርዖኖቹ ጋራ ብዙ ሎሌዎች አብረው ይቀበሩ ነበር። የሔሩ ወገን በሴት ወገን ላይ ይበረታ ነበር። በ፪ኛው ሥርወ መንግሥት የፈርዖኖች መቃብር ከተማ ከላይኛ ግብፅ ወደ ታችኛ ግብፅ (ስሜኑ) ተዛወረ። በኋለኛ 2ኛው ሥርወ መንግሥት ዘመን የሴት ወገን ወኪል ፈርዖን [[ፐሪብሰን]] ተነሣና ያንጊዜ ትግሎች እንደ በዙ ይመስላል። በ፫ኛው ሥርወ መንግሥት መጀመርያ የሔሩ ወገን ለሥልጣን ተመልሶ፣ [[ነጨሪኸት]] የተባለው ፈርዖን የመጀመርያውን [[ሀረም]] (ፒራሚድ) አሠራ። ከርሱም በኋላ የተነሡት ታላላቅ ፈርዖኖች በ[[ጊዛ ሜዳ]] ላይ ፒራሚዶቻቸውን እንዲሁም [[የጊዛ ታላቅ እስፊንክስ]]ን ሠሩ። በ፬ኛውም ሥርወ መንግሥት የፈርዖኖች ዝሙት የገዛ እኅቶቻቸውን እስከሚያግቡ ድረስ ደረሰ። በ፭ኛው ሥርወ መንግሥት መጨረሻ ፈርዖኖች በሀረሞቻቸው ውስጥ [[የሀረም ጽሕፈቶች]] ያስቀረጹ ጀመር፤ እነኚህ ጽሕፈቶች የሔሩ ተከታዮች ወገን (ወይም «ደቂቃ ሔሩ») በሴት ተከታዮች ወገን ላይ የፈጸሙትን ጨካኝ የጭራቅነት ሥነ ስርዓት ይመሰክራሉ። ይህም አስጨናቂ ሁኔታ በ፮ኛው ሥርወ መንግሥት እየተቀጠለ ፈርዖኖቹ ዓለማቸውን ሁሉ ከነጎረቤቶቻቸውም ጋር በጽናት ይገዙ ነበር። ፮ኛው ሥርወ መንግሥት ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ እጅግ ግልጽ ሆኖ አይታይም። በታሪክ ጸሐፍት እንደ ማኔጦን ዝርዝሮች በኩል፣ ለ፯ኛው-፰ኛው ሥርወ መንግሥታት በርካታ ስሞች ቢመዘገቡም፣ ከጥቂቶቹ ብቻ በስተቀር አንዳችም ሥነ ቅርሳዊ ማስረጃ ከቶ ስላልተገኘላቸው፣ ስሞች ብቻ ቀርተው በእውነት እንደ ኖሩ ወይም ዝም ብለው በማስመስል እንደ ተፈጠሩ አይታወቀም። ከቀድሞውም ዘመን በኋላ በእርግጥኛነት የነገሡት መጀመርያ ፈርዖኖች [[የግብጽ መካከለኛውን ዘመን መንግሥት|የግብፅ መካከለኛውን ዘመን መንግሥት]] የመሠረቱት በስማቸውም ውስጥ «ታ-ዊ» (ሁለቱ አገራት ወይም በዕብራይስጥ ምስራይም) የተባሉት ናቸው። === የግሪክ ጸሐፍት አፈ ታሪክ === በ6ኛው ሥርወ መንግሥት መጨረሻ [[ኒቶክሪስ]] የተባለች ሴት የአገሩ ንግሥት እንደ ሆነች የሄሮዶቶስና የማኔጦን ታሪኮች ይነግራሉ። ሄሮዶቶስ እንደሚለው፣ ወንድሙዋን ግብፆች ስለ ገደሉባት እሷም ልትበቀልለት አሰበች። ለዚሁ ጉዳይ ከመሬት ውስጥ አንድ ታላቅ አዳራሽ አሠራች። ከዚያም ታላቅ ግብር አዘጋጅታ የወንድሙዋን ገዳዮች ወደዚሁ ግብር ጠራቻቸው። የተጠሩትም በግብፅ ግዛት የታወቁ ክቡራን ነበሩ። እንዲሁ ሆኖ ሳለ በድንገት ከውጪ በራሳቸው ላይ ውካታና ፍጅት ጩኸትም ተነሳ። የጥፋት ውሃ አዳራሹን ሰብሮ ገባ። ንግሥት ኒቶክሪስ አስቀድማ የወንዙን ውሃ በሚስጥር ወደ አዳራሹ እንዲገባ አድርጋ ነበርና ውሃው በዚያ ታላቅ ግብር ላይ እንዲለቀቅ አደረገች። በዚያም የገቡ ሁሉ ሰጥመው ቀሩ። ይህ የኒቶክሪስ ታሪክ በሄሮዶቶስም ሆነ በማኔጦን ቢገኝም፣ በዘመናዊ ሥነ ቅርስ አስተያየት ለዘመንዋ ምንም ማስረጃ ስላልተገኘ አሁን እንደ አፈ ታሪካዊ ንግሥት ብቻ ትቆጠራለች። በግሪኮች የታሪክ ጸሐፍት ዘንድ ሌላ ስመ ጥሩ ፈርዖን [[ሲሶስትሪስ]] ነበር። ይህ ንጉሥ ዓለምን ለማሸነፍ አስቦ ከግብፅ ሲነሣ የሚሊዮን እኩሌታ የሚሆኑ እግረኛ ወታደሮች፣ ፳፬ ሺህ ፈረሰኞች፤ ፳፯ ሺህ የተሰናዱ ሠረገሎች እንደ ነበሩት ይተረኩ ነበር። ዝና ፈላጊነቱ በክብር ተፈጸመለትና ትልቅ ድል አገኘ። በየሄደበት ስፍራ ሁሉ ከእብነ በረድ የተሠራ ሐውልት አቆመ። የሚመጣው ትውልድ እንዳይረሳው ባቆመው ሐውልት ላይ ጽሕፈት እንዲቀረጽበት አደረገ። በብዝዎቹ ሐውልት ላይ እንዲህ የሚል ቃል ተጽፎአል። :«ንጉሠ ነገሥት ሲሶስትሪስ በጦር ሠራዊቱ ኅይሉ ይህን አገር አሸንፎዋል» ነገር ግን ዘመናዊ የታሪክ ጸሓፊዎች እንደዚህ አላደረገም ብለው ይጠራጠራሉ። በማኔጦን ነገሥታት ዝርዝር «ሴሶስትሪስ» የሚባል ፈርዖን በ12ኛው ሥርወ መንግሥት በፈርዖን [[3 ሰኑስረት]] (ሰንዎስረት) ፋንታ ይታያል። ስለዚህ የሴሶስትሪስ አፈ ታሪክ ከሰንዎስረት ትዝታ እንደ ተወረደ ይታመናል። === ጵቶልሚዮስና ንግሥት ክሌዎፓትራ === [[ሺሻክ]] የተባለ የግብፅ ንጉሥ ኢየሩሳሌምን ስለ ያዛት የሰሎሞን ቤተ መቅደስ በዝብዞ ንዋየ ቅድሳቱን ሁሉ ጠርጉ ወሰደው። [[አሚኖፌስ]] የተባለ ስመ ጥሩ የግብፅ ንጉሥ ነበር፤ ይህም ምናልባት ለስሙ መጥሪያ (ለመታሰቢያው) ብሎ አንድ ትልቅ መቅደስና ምስል ያቆመ ሜምኖን የተባለው ንጉሥ ሳይሆን አይቀርም። የዚህም ፍራሽ እስከ ዛሬ በቴቤስ ይታያል። ያቆመውም የድንጋይ ምስል ፀሓይ ስትወጣ ደስ የሚያሰኝ ቃል ፀሓይ ስትጠልቅ የኅዘን ቃል ያሰማል ይባላል። ዛሬም በዚያ የሚያልፉ መንገደኞች ድምፁን የሚሰሙ ይመስላቸዋል። ፭፻፳፭ ዓመት ከዘመነ ክርስትና በፊት ካምቢሲስ ንጉሠ ፋርስ ግብፅን ድል አድርጎ ነበረና [[ሳሜኒቱስ]] የተባለውን የግብፅን ንጉሥ የወይፈን ደም በግድ ስለ አስጠጣው እንደ መርዝ ሆነበትና በዚሁ ጠንቅ ሞተ። ፫፻፴፪ ዓመት ከዘመነ ክርስትና በፊት የመቄዶንያው ንጉሥ ታላቁ እስክንድር ግብፅን ድል አድርጎት ነበር። በዚህ ስፍራ እስክንድሪያ የተባለ አንድ ስመ ጥሩ ከተማ ሠራ። ይህም ከተማ በዓለም ከታወቁት ከተሞች እጅግ ጥሩ ሆኖ የተሠራና መሰል የሌለው አያል መቶ ዓመት የቆየ ቤተ መንግሥት መሆኑ ታውቆዋል። የጥንቱ ሥራው ፈራርሶ ዛሬ የሚታየው እስክንድሪያ ከጥንቱ በጣም ያነሰ ነው። እስክንድር ሲሞት በዚሁ በእስክንድርያ ተቀበረ። ይኸው ከተማ ስመ ጥሩ በመሆኑ እስከ ዛሬ በግብፅ ዋና የንግድ ሁለተኛ ከተማ ተብሎ ይጠራል። እስክንድር የሱ ጀኔራል የነበረውን ጵቶልሚዎስን አገሩን እንዲገዛ ሾመው። ከጵቶልሚዎስ ጀምሮ ተወላጆቹ ሁሉ የንጉሥ ዘር ተብለው ሁሉም ጵቶልሚዎስ ተብለዋል። ፪፻፺፬ ዓመት ገዝተዋል። ከነዚህም በመጨረሻ የነገሠው ጵቶልሚዎስ ዲዮናስዮስ ይባላል። በላዮ የገዛ ሚስቱ ተነሥታ ሸፈተችበትና ተዋጋችው። ጵቶልሚዎስ ዲዮናስዮስ በመጨረሻ ድል ሆነና ለማምለጥ የማይሆንበት ቢሆን በነጭ ዐባይ ወንዝ ውስጥ ገብቶ ሰጠመ። ሚስቱ [[ክሌዎፓትራ]] የተባለች የግብፅ ዋና ገዢ ሆነች። አሉ ተብለው ከሚጠሩት ቆነጃጅት አንዲቱ እርስዋ ነበረች። ስጦታዋና ተፈጥሮዋ ከውበትዋ ጋር የተካከሉ ነበሩ። ዳሩ ግን ክፉ ነበረች። ከሠራችው ሁሉ እጅግ የሚያሰቅቀው ነገር ያሥራ አንድ ዓመት ሕፃን የነበረውን የገዛ ወንድምዋን በመርዝ ማስገደልዋ ነው። ምንም ክፋትዋን ዓለም ቢያውቀው እኔ ነኝ ያለ ጀግና የውበት ማጥመጃዋን ሊቃወም የሚችል አልተገኘም። ^{Whole paragraph is POV} [[ማርክ አንቶኒ]] የተባለ የ[[ሮማ]] ጀኔራል በግሪክ አገር [[ፊሊጵ]] በተባለች አውራጃ [[ብሩተስ]]ንና [[ካሲውስ]]ን ድል ባደረገ ጊዜ ከሜዴቴራኒያን ባሕር በሰሜን ምሥራቅ ወደምትሆን ወደ [[ሲሲሊያ]] እንድትመጣ ክሌዎፓትራን አስጠራት። ምክንያቱም ለብሩተስ ረድታ ነበርና ሊቀጣት አስቦ ነበር። ክሌዎፓትራ ጥሪው እንደ ደረሳት እሺ ብላ በፍጥነት ተነሥታ በተለይ በወርቅ ባጌጠ ታንኳ ገባች። ታንኳው በሽራው ፈንታ ዋጋው የበዛ የከበረ ሐር ነበረው። ታንኳውን በብር መቅዘፊያ የሚቀዝፉት የተወደዱ ቆነጃጅት ነበሩ። ንግሥት ክሌዎፓትራ ሐር ተጋርዶላት በመርከቡ ተደግፋ ተቀምጣ ነበረች። እንደዚህ ሁና [[ሲድኑስ]] በተባለው ወንዝ ተንሳፈፈች። ያለችበትም ታንኳ እጅግ ያማረ ነበር። እርስዋም ራስዋ የተወደደች ነበረች። የሚታየው ሁለመናዋ ሕልም ይመስል ነበር። ከታንኳው መጋረጃ ነፋስ እየጠቀሰ የሚወስደው ሽቶ እያወደ ክሌዎፓትራ እንደ ተቃረበች ማርክ አንቶኒን አስጠነቀቀው። ከሩቅ ልብ የሚነካ የሙዚቃ ድምፅ ይሰማ ነበር። ቀጥሎ የብር መቅዘፊያው ሲብለጨለጭ ከሩቅ ይታይ ነበር። ነገር ግን አንቶኒ የግብፆችን ንግሥት በተመለከተ ጊዜ ምንም አላሰበም። ማርክ አንቶኒ ከክሌዎፓትራ እስኪገናኝ ድረስ ክቡር ሰውና ጀግና መሆኑን አሳየ እንጂ ከዚያ በኋላ ግን ፍጹም እንደ ባሪያዋ ሆነ። ከክሌዎፓትራና ከርሱ ክፉ አካሄድ የተነሣ [[ኦክታቢዎስ]] ከተባለ ከሌላ የሮማ ጀኔራል ጋር በግሪክ አገር [[አክቲውም]] በተባለች አውራጃ ላይ ተዋግተው አንቶኒ ድል ሆነና በገዛ ሰይፉ ወድቆ ሞተ። ክሌዎፓትራም ኦክታቢዎስ በሕይወትዋ ወደ ሮማ የወሰዳት እንደ ሆነ በሕዝብ መኻከል እንደሚያጋልጣት ተረዳችው። ስለዚህ ለመታገሥ የማይችል ሲሆንባት ጊዜ በግብፅ አገር አንድ ዐይነት በተናከሰ ጊዜ ሕመሙ የማይሰማ መርዛም እባብ ስላለ ክሌዎፓትራ ከንደዚህ ያለ መርዛም እባብ አንዱን አሲዛ አስመጥታ ሰውነቷን አስነከሰች። ትንሽ ቆይታ ሁለመናዋ ደነዘዘ አበጠ ወዲያው ልቡዋ መምታቱን አቆመ። ውበት የነበራት ክፋዩቱ የግብፅ ንግሥት ክሌዎፓትራ እንደዚህ ሆና ፴ ዓመት ከክርስቶስ ልደት በፊት ሞተች። === ተከታይ ታሪክ === ከንግሥት ክሌዎፓትራ ሞት በኋላ ግብፅ ለሮማ መንግሥት ተገዛና እስከ ዘመነ ክርስትና ፮፻፵ ዓመት ድረስ የምሥራቅ መንግሥት እየተባለ ለሮማ እንደ ተገዛ ቆየ። ከዚህ በኋላ ሳራሲኖች ድል አደረጉትና እስከ ፮፻ ዓመት ቆየ። የሳራሲን ገዦች ያሠለጠኗቸው [[ማምሉክ|ማምሉኮች]] የተባሉት የገዛ ዘበኞቻቸው ሳራሲኖችን ከዙፋናቸው ዘርጥጠው አወረዷቸው። ቱርክ መጥቶ ድል እስኪያደርጋቸው ድረስ ማምሉኮች ግብፅን እስከ ፲፯፻፱ ገዝተዋል። ቱርኮችም ግብፅን እስከ ፲፯፻፺፰ ዓመት ገዝተዋል። ከዚህ በኋላ [[ናፖሊዮን ቦናፓርቲ]] አርባ ሺህ የሚሆን የጦር ሠራዊት ከ[[ፈረንሳይ]] አገር አምጥቶ፤ ግብፅን ወረረ። ቱርኮችም ግብፅን ከያዙ ወዲህ ማምሉክ የተባለውን ጭፍራ ወደ ሥራቸው አግብተው ጠብቀውት ነበርና እነዚህ ተስፋ እስኪቆርጡ ድረስ ተከላከሉ። ጦርነቱን የሚዋጉበት ስፍራ በፒራሚዱ አጠገብ ነበር። በዚያ ሲዋጉ ሳሉ እኩሌቶቹ እዚያው ታረዱ። ሌሎቹም እየዘለሉ ወደ ነጭ ዐባይ ወንዝ ባሕር ሰጠሙ። ከዚህ ጦርነነት በኋላ ናፖሊዮን ቶሎ ብሎ ወዲያው ወደ ፈረንሳይ አገር ተመለሰ እንጂ በዚህ አልዘገየም። ሲሄድም ጀኔራል ክሌበር የተባለውን ለፈረንሳይ ጦር ጠቅላይ አድርጎት ሄደ። ጀኔራል ክሌበር ጀግና ሰው ነበር። ዳሩ ግን ጨካኝ ነበርና ጨካኝነቱ ሕይወቱን እስከ ማጣት አደረሰው። ይኸው ጨካኙ ጀኔራል አንድ ቀን ሼህ ሳዳ የሚባል አንድ ሽማግሌ እስላም አገኘና ውስጥ እግሩን በከዘራ አስደበደበው። ወዲያው ትንሽ እንደ ቆየ ጀኔራሉ ወደ መስጊድ ገብቶ ሳለ አንድ የተናደደ እስላም ገሠገሠና በጩቤ ቢሽጥበት ያን ጊዜውኑ ሞተ። በ፲፰፻፩ ዓመት [[ዩናይትድ ኪንግደም|እንግሊዝ]] ፈርንሳዮችን ከግብፅ ለማስወጣት ከብዙ ጦር ጋራ ሰር [[ራልፍ አቤሮክሮምቢ]]ን ሰደደው። ጀኔራል መኑ የፈረንሳይ ኮማንደር ነበር። [[አቡኬር]] ላይ ተዋጉና ሰር ራልፍ አቤሮክሮምቢ ድል አደረገው። ዳሩ ግን እርሱም ራሱ ክፉኛ ቆስሎ ነበር። በዚያው ዓመት የፈርንሳይ ጦር ተሸነፈና ከግብፅ ወጥቶ በመርከብ ተሳፍሮ ወደ ፈረንሳይ አገር ተመለሰ። ዳሩ ግን ባላገሮቹ ከፊተኞቹ ገዢዎቻቸው ከቱርኮች ይልቅ የፈረንሳይ ጀኔራል ቅን ፍርድ እየፈረደ በመልካም አገዛዝ በደንብና በሕግ ይገዛቸው ነበርና በመሄዱ እጅግ አዝነው ተላቀሱ። የዛሬው የግብፅ ዋና ከተማ ትልቁ ካይሮ ነው። ቀድሞ ከነበረው ይልቅ የዛሬው በጣም ትንሽ ነው። ነገር ግን ፫፻ ሺህ ሰዎች ይኖሩበታል። == ባህል == === የቤት ሥራ አሠራር ዕውቀትና የድንጋይ መውቀር ብልሀት === ከሦስትና ከአራት ሺሕ ዓመት በፊት ብዙ ሚሊዮን ሕዝብ እንደ ነበረ እጅግ ለዐይን ያማሩ ታላላቅና ሰፋፊ የነበሩ የከተሞቻቸው ፍራሽ በመገኘታቸው እንረዳለን። በጥንቱም ሆነ ወይም በዛሬው አስተያየት ስንገምተው እጅግ ደምቆ የሚታይ ከተማ እንደ [[ቴቤስ]] ያለ አይገኝም። ^{Huge POV} ባለመቶ በር ከተማ ይሉታል። በጦር ጊዜ ከዚህ ከተማ በያንዳንዱ በር የሚወጣው የጦር ሠራዊት እንደሚከተለው ነው። መሣሪያቸው የተሰናዳ ፪፻ ሠረገሎችና ፪ ሺሕ ወታደሮች ናቸው። ከ፳፬፻ ዓመት በፊት የነበረ [[ካምቢሲስ]] የተባለ የ[[ፋርስ]] ንጉሥ በነበረበት ዘመን ቴቤስ ፈርሶ ነበር። የከተማው ፍራሽ ከነጭ ዐባይ ወንዝ ግራና ቀኝ ፳፯ ማይል ርቀት ተበታትኖ እስከ ዛሬ ይታያል። ከሐውልቱም ያያሎቹ ውፍረት ፲፪ ጫማ (ፊት) ይሆናል። ከግብፆች ነገሥታት አንደኛው ዙሪያው አርባ አምስት ማይል የሚሆን ትልቅ ጉድጓድ ቆፍራችሁ ወደታች ጥልቅነት ያለው ባሕር ይሁን ብሎ ሕዝቡን አዘዛቸው። አንደኛው ንጉሥ ደግሞ ከመሬት ውስጥ አስቆፍሮ ከዕብነ በረድ የታነጸ ሦስት ሺሕ ጓዳ ያለው አዳራሽ አሠራ። ለዚህም ዘወርዋራ መንገድ ነበረው። ከፍ ባለው ጓዳ አንዲት የተቀደሰች አዞና ግብፆችም የሚያመልኩዋቸው ሌሎች አራዊት ነበሩ። ከምድር በታች ባለው ጓዳ የግብፃውያን ነገሥታት ዐፅም ተጋድሞአል። ደግሞ አንደ የሚያስደንቀው ሥራ መሬቱን ወደ ውስጥ ቆፍረው አለቱ ሲወጣ ያንን ወቅረው የድንጋይ ምሰሶ ያደርጉታል። ውስጥ ለውስጥ ጋሌሪ የደርብ መንገድ እያደረጉ ይሠሩታል። በዚህ ውስጥ ከሺሕ ዓመት በፊት የሞተውን ሰው ሬሳ አጋድመውት ይገኛል። ሳይለወጥ ልክ እንደ ተቀበረ ጊዜ ሆኖ ይታያል። ይህንንም [[ሙሚስ]] ይሉታል። የግብፅ ፒራሚድ በነጭ ዐባይ ወንዝ ዳር ይገኛል። ታላቁ ፒራሚድ ከፍታው ፭፻ ጫማ (ፊት) ነው። የግብፅ ፒራሚዶች የተሠሩበትን ዘመን የሠራቸውንም ሰው ማን እንደሆነ ከቶ አይታወቅም። ለመሆኑ ግን ለመቃብራቸውና ለዘለዓለም መታሰቢያ እንዲሆኑዋቸው ጥንታውያን የግብፅ ነገሥታት አሠርተቀቸዋል ይባላል። ነገር ግን ፒራሚዱ ሳይፈርስና ሳይናድ ምንም ብዙ ዘመን ቢቆይ የሠሩት ነገሥታት እነማን እንደ ሆኑ ስማቸው ተረስቷል። በቴቤስ አጠገብ ባንድ ሜዳ ላይ ወንድና ሴት ሆነው የሰው መልክ የሚመስሉ ሁሉ ታላላቅ ሐውልቶች አሉ፤ ቁመታቸውም ፶ ጫማ (ፊት) ይሆናል። በግብፆች መኻከል ከሚገኘው ከቀድሞ ሥራ ሁሉ በጣም የሚያስደንቅ ሲፊክስ የሚሉት ነገር ነው። ይኸውም ከታች አካሉ የአንበሳ ሆኖ ከላይ ከራሱ ትልቅ የሴት መልክ ነው። ዛሬ እንደሚታየው ከታች ያለው አካሉ በአሸዋ ውስጥ ተቀብሯል። የላይኛው ክፍል ከምድር በላይ የሚታየው ራሱና አንገቱ ነው። ይኸውም ቁመቱ ፸ ጫማ (ፊት) ነው። የተጠረበው ከአለት ድንጋይ ነው። በሩቁ ለተመለከተው ሰው አፍንጫዋ ደፍጣጣ የሆነች ሴት ከአሸዋ ውስጥ ብቅ ያለች ይመስላል። በጥንት ቴቤስ አጠገብ ያለው ሉክሶር የተባለው ከተማ ፍራሽ ለተመልካቹ የሚያስደንቅ ሁኖ ያለመጠን ትልቅ ነው። ከመቅደሶቹ አንዱ የጥንት ሥራ ስመ ጥሩ ይመስላል። ግብፃውያን ይህን የሚያስደንቅ ሥራ ሲሠሩበት በነበሩ ዘመን ከዛሬ ይልቅ የዚያን ጊዜ ብዙ ጥበብ ዐዋቂዎችና የተማሩ ሰዎች እንደነበሩ ይታያል። ጥበባቸውንና ዕውቀታቸው ከፍ ያለ እንደ ነበረ ተመልክተው የሌሎች አገር ሰዎች እንደ አስማተኞች ይገምቱዋቸው ነበር። ግብፆች ልማደ አገር ከንቱ አምልኮት ነበራቸው። ዋናዩቱም ጣዖታቸው ኢሲስ ትባላለች፤ ባልዋም ኦሲሪስ ይባላል። ምስላቸውን ሠርተው ለነዚህ ይሰግዱላቸዋል። ኢሲስ በጣም የተከበረች ጣዖት ናት፤ ሕዝቡም አያሎች መቅደሶች ሠርተውላታል፤ በዚህም ያመልኩዋታል። {{በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{ምርጥ ፅሑፍ መያያዣ|ar}} {{በየእስያ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} [[መደብ:ግብፅ]] [[መደብ:ስሜን አፍሪቃ]] pju143uq656pu2arbpzionxni8t94j2 394932 394931 2026-09-03T13:32:16Z RW Gamer (a typical editor and a gamer) 54484 /* */ Improvement. 394932 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ| ስም = ግብፅ| ሙሉ_ስም = የግብፅ ዐረብ ሪፐብሊክ <br /> جمهوريّة مصرالعربيّة <br/> ''ጉሙሪየት ምሥር አል-አረቢያህ''| ማኅተም_ሥዕል =Coat of arms of Egypt (Official).svg| ባንዲራ_ሥዕል = Flag_of_Egypt.svg| ባንዲራ_ስፋት = | መዝሙር = ሀገሬ፣ ሀገሬ፣ ሀገሬ <br /> {{ar}} بلادي، بلادي، بلادي <br /> <center>[[File:Bilady, Bilady, Bilady.ogg]]</center>| ካርታ_ሥዕል = Egypt in its region (claimed hatched).svg| ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ = ግብፅ በአረንጓዴ ቀለም| ዋና_ከተማ = [[ካይሮ]]| ብሔራዊ_ቋንቋ = [[አረብኛ]]| የመንግስት_አይነት = ሬፐብሊክ| የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዝዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]]| የመሪዎች_ስም = [[አብደል ፋታህ አል ሲሲ]] <br /> [[ሸሪፍ ኢስማኤልስ]]| ታሪካዊ_ቀናት = [[ሰኔ ፲፩]] ቀን ፲፱፻፵፭ <br />(ጁን 18, 1953 እ.ኤ.ኣ.)| ታሪካዊ_ክስተቶች = የነጻነት ቀን ከ[[ዩናይትድ ኪንግደም]]| የመሬት_ስፋት = 1,002,450| የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 30| ውሀ_ከመቶ = <br>0.632| የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2012 እ.ኤ.አ.| የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ_ዓመት = 2006 እ.ኤ.አ. | የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 90 ሚሊዮን| የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ = <br>76,699,427 | የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 15| የገንዘብ_ስም = [[የግብፅ ፓውንድ]]| ሰዓት_ክልል = +2| የስልክ_መግቢያ = +20| ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .eg፣ مصر.| የግርጌ_ማስታወሻ = | }} '''ግብፅ''' ወይም '''ምጽር ፣ ምሥር''' (ግብፃዊ [[ዓረብኛ]] ፥ مصر) በሰሜን ምስራቅ [[ኣፍሪካ]] የምትገኝ አገር ናት ። 77 ሚሊዮን ከሚሆነው ህዝቧ አብዛኛው ከ[[ናይል ወንዝ]] ዳርቻ በአንድ ኪሎሜትር ክልል ውስጥ ይገኛል ። የግብፅ አብዛኛው መሬት በ[[ሰሃራ በረሃ]] ክልል ውስጥ ይገኛል ። ዋና ከተማዋ ካይሮ ስትሆን ከአፍሪካም ትልቋ ከተማ ናት ። ሌላ ትኩረት የሚሰጣት ከተማ [[አሌክሳንድሪያ]] (እስክንድርያ) ናት ። አሌክሳንድሪያ የአገሪቱ ዋና ወደብ ስትሆን በህዝብ ብዛት ከአገሪቱ ሁለተኛ ናት ። ግብፅ በሰሜን ከ[[ሜዴቴራኒያን ባሕር]] በምሥራቅ ከ[[ቀይ ባሕር]]፤ በደቡብ ከ[[ኖብያ]]፤ በምዕራብ ከምድረ በዳው አገር ይዋሰናል። [[ነጭ አባይ]] በግብፅ መካከል ያደርግና ከደቡብ ወደ ምሥራቅ ይሄዳል። የአባይ ወንዝ የሚሞላው በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ነው። በግብፅ የሚዘንበው አንድ አንድ ጊዜ ብቻ ስለ ሆነ ግብፅ በአባይ ለምቶ ይኖራል። ግብፅ የመጀመሪያ ቀደምት ስልጣኔ ያላት ሀገር ናት። ከ3000 ዓዓ የተነሳው ጥንታዊ የግብፅ ስልጣኔ፣ በስነ ቅርፅ፣ ኪነጥበብ፣ ምህንድስናና ቴክኖሎጂ የላቀ ሲሆን በቡዙ ስነ ቅሪትና ሳይንሳዊ ምርምር ላይ የዋለ ነው። በተጨማሪም ግብፅ ለሶስት ሺህ አመት በዘውዳዊ ግዛት ስትመራ ነበር። በ3150 ዓዓ ንጉስ ሜኔስ የግብፅ የተዋሀደ ስልጣኔ አስጀመረ። የታላቁ ጊዛው ፒራሚድ በ2600 ዓዓ በአራተኛው የግብዕ ስርወ መንግስት ፈርኦን በነበረው ኩፉ የተገነባ ሲሆን፣ በአለም አንደኛ የሆነ የቱሪስት መስህብነት ያለው ሀውልት ነው። ግብፅ በጥንት ዘመን የክርስትና ቁንጮ የሆነች ሀገር ነበረች፣ ነገር ግን በ7ተኛው ክፍለ ዘመን እስልምና ሲስፋፋ ወዲያውኑ የእስላም ሀገር ሆናለች። ግብፅ በ1922 ዓም ከእንግሊዝ ቀኝ ግዛት ስትወጣ፣ ከእስራኤል ጋር ብዙ የድንበር ጦርነት አድርጋልች። ከዛም በኋላም ግብፅ በብዙ የፓለቲካ አለመረጋጋት አሳልፋለች። ከ2011 ዓም አብዮት ጀምሮ ግብፅ በግማሽ የርዕሰ ብሄር አስተዳደር ትመራለች። የግብፅ ያሁኑ ፕሬዝዳንት አብዱል ፋታህ ኢል ሲዝ በብዙ ሀያሲያን አምባገነናዊ አመራር እንዳለው ተናግሯል። == ታሪክ == === ጥንታውያን የግብፅ ባለሥልጣኖች === በ[[መጽሐፍ ቅዱስ]] መሠረት ከ[[ማየ አይኅ]] ቀጥሎ መጀመሪያ የአፍሪካ ሕዝብ የ[[ኖኅ]] ልጅ የ[[ካም]] ዘሮች ናቸው፤ ይህ አገር [[ሰናዖር]] ለሚሉት ቅርብ ስለ ነበር [[የባብል ግንብ]] ከተሠራ በኋላ ከዚህ ተነስተው ወደ ግብፅ ወረዱ። [[የግብጽ ቀድሞ ዘመን መንግሥት|የግብፅ ቀድሞ ዘመን መንግሥት]] ዋና ጥንታዊ ነው፤ የመሠረተውም ፈርዖን [[ሜኒስ]] የተባለው ነው። ጸሓፊው [[ጊዮርጊስ ስንቄሎስ]] (፰፻ ዓ.ም. አካባቢ የጻፈው) ይህ ፈርዖን ሜኒስ በዕውነት የካም ልጅ [[ምጽራይም]] እንደ ነበረ ገመተ። ዳሩ ግን አባ [[አውሳብዮስ]] በጻፉት ዜና መዋዕል ዘንድ ([[317|፫፻፲፯]] ዓ.ም. ተጽፎ)፣ የድሮ ግብፃዊው ባለታሪክ [[ማኔጦን]] (፫ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ.) ስለ ኋለኞቹ ግብፃውያን ሲጽፍ፣ ይኮሩበት የነበረው የታላቁ ጥንት ዘመን ከ[[ማየ አይህ]] አስቀድሞ እንዳለፈ፣ በኋላም በዚያው አገር ዳግመኛ ከሠፈረበት ከካም ልጅ ምጽራይም በውኑ እንደ ተወለዱ ጽፎ ነበር። ተመሳሳይ ታሪክ በ[[እስላም]] ጸሐፊዎች በግብፃዊው [[እብን አብድ ኤል-ሀከም]] እና በፋርሳውያን [[አል-ታባሪ]]ና [[ሙሐመድ ቈንዳሚር]] መጻሕፍት ሲገኝ፣ [[ፒራሚዶች]]፣ [[የጊዛ ታላቅ እስፊንክስ|እስፊንክስ]] ወዘተ. ሁሉ የተሠሩ ከጥፋት ውኃ በፊት በኖሩት ክፉ ዘሮች ሆኖ፣ ከዚያ በኋላ ግን አገሩ ለካም ተወላጅ ለምጽራይም ('ማሣር' ወይም 'መሥር') ተሠጠ ብለው ጻፉ። በግሪኩ ጸሐፊ [[ሄሮዶቶስ]] ዘንድ፣ የግብፅ ቀድሞ ዘመን የመጀመሪያው ፈርዖን ሜኒስ ነጭ አባይን ከመነሻው ወደ ጎን መለሰና ውሃው ይፈስበት በነበረው ላይ [[ሜምፊስ]] የተባለውን ከተማ ቆረቆረ። ታላቅ ንጉሥም ስለ ነበረ ከሞተ በኋላ ሕዝቡ እንደ አምላክ አድርገው አመለኩት። በዘመናዊ አስተሳስብ፣ ይህ [[ላይኛ ግብጽ|ላይኛ ግብፅ]]ና [[ታችኛ ግብጽ|ታችኛ ግብፅ]] ያዋሐደው መጀመርያው ፈርዖን መታወቂያ ለ[[ሥነ ቅርስ]] ከሚታወቀው ፈርዖን «[[ናርመር]]» ከተባለው ጋር አንድ ነው። ናርመር (ሜኒስ) አገሩን ካዋሐደ አስቀድሞ ሌሎችም ነገሥታት (ለምሳሌ [[ንጉሥ ጊንጥ]]) በአገሩ ክፍሎች ብቻ ላይ እንደ ነገሡ ከተገኙት ቅርሶች ([[የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ]] ወይም [[የጊንጥ ዱላ]] እንደሚያሳይ) ይታወቃል። የሃይሮግሊፍ ቅርሶችና መዝገቦች ለማንበብ ችሎታው አሁን ስላለ፣ ሜኒስ ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ በጥቂት መጠን ተገልጾአል። መጀመርያው ሥርወ መንግሥታት (፩ኛው እስከ ፮ኛው ድረስ) የቀድሞ ዘመን መንግሥት ይባላሉ። በ፩ኛው ሥርወ መንግሥት ሰባአዊ መስዋዕት በሰፊ ይደረግ ነበርና ከፈርዖኖቹ ጋራ ብዙ ሎሌዎች አብረው ይቀበሩ ነበር። የሔሩ ወገን በሴት ወገን ላይ ይበረታ ነበር። በ፪ኛው ሥርወ መንግሥት የፈርዖኖች መቃብር ከተማ ከላይኛ ግብፅ ወደ ታችኛ ግብፅ (ስሜኑ) ተዛወረ። በኋለኛ 2ኛው ሥርወ መንግሥት ዘመን የሴት ወገን ወኪል ፈርዖን [[ፐሪብሰን]] ተነሣና ያንጊዜ ትግሎች እንደ በዙ ይመስላል። በ፫ኛው ሥርወ መንግሥት መጀመርያ የሔሩ ወገን ለሥልጣን ተመልሶ፣ [[ነጨሪኸት]] የተባለው ፈርዖን የመጀመርያውን [[ሀረም]] (ፒራሚድ) አሠራ። ከርሱም በኋላ የተነሡት ታላላቅ ፈርዖኖች በ[[ጊዛ ሜዳ]] ላይ ፒራሚዶቻቸውን እንዲሁም [[የጊዛ ታላቅ እስፊንክስ]]ን ሠሩ። በ፬ኛውም ሥርወ መንግሥት የፈርዖኖች ዝሙት የገዛ እኅቶቻቸውን እስከሚያግቡ ድረስ ደረሰ። በ፭ኛው ሥርወ መንግሥት መጨረሻ ፈርዖኖች በሀረሞቻቸው ውስጥ [[የሀረም ጽሕፈቶች]] ያስቀረጹ ጀመር፤ እነኚህ ጽሕፈቶች የሔሩ ተከታዮች ወገን (ወይም «ደቂቃ ሔሩ») በሴት ተከታዮች ወገን ላይ የፈጸሙትን ጨካኝ የጭራቅነት ሥነ ስርዓት ይመሰክራሉ። ይህም አስጨናቂ ሁኔታ በ፮ኛው ሥርወ መንግሥት እየተቀጠለ ፈርዖኖቹ ዓለማቸውን ሁሉ ከነጎረቤቶቻቸውም ጋር በጽናት ይገዙ ነበር። ፮ኛው ሥርወ መንግሥት ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ እጅግ ግልጽ ሆኖ አይታይም። በታሪክ ጸሐፍት እንደ ማኔጦን ዝርዝሮች በኩል፣ ለ፯ኛው-፰ኛው ሥርወ መንግሥታት በርካታ ስሞች ቢመዘገቡም፣ ከጥቂቶቹ ብቻ በስተቀር አንዳችም ሥነ ቅርሳዊ ማስረጃ ከቶ ስላልተገኘላቸው፣ ስሞች ብቻ ቀርተው በእውነት እንደ ኖሩ ወይም ዝም ብለው በማስመስል እንደ ተፈጠሩ አይታወቀም። ከቀድሞውም ዘመን በኋላ በእርግጥኛነት የነገሡት መጀመርያ ፈርዖኖች [[የግብጽ መካከለኛውን ዘመን መንግሥት|የግብፅ መካከለኛውን ዘመን መንግሥት]] የመሠረቱት በስማቸውም ውስጥ «ታ-ዊ» (ሁለቱ አገራት ወይም በዕብራይስጥ ምስራይም) የተባሉት ናቸው። === የግሪክ ጸሐፍት አፈ ታሪክ === በ6ኛው ሥርወ መንግሥት መጨረሻ [[ኒቶክሪስ]] የተባለች ሴት የአገሩ ንግሥት እንደ ሆነች የሄሮዶቶስና የማኔጦን ታሪኮች ይነግራሉ። ሄሮዶቶስ እንደሚለው፣ ወንድሙዋን ግብፆች ስለ ገደሉባት እሷም ልትበቀልለት አሰበች። ለዚሁ ጉዳይ ከመሬት ውስጥ አንድ ታላቅ አዳራሽ አሠራች። ከዚያም ታላቅ ግብር አዘጋጅታ የወንድሙዋን ገዳዮች ወደዚሁ ግብር ጠራቻቸው። የተጠሩትም በግብፅ ግዛት የታወቁ ክቡራን ነበሩ። እንዲሁ ሆኖ ሳለ በድንገት ከውጪ በራሳቸው ላይ ውካታና ፍጅት ጩኸትም ተነሳ። የጥፋት ውሃ አዳራሹን ሰብሮ ገባ። ንግሥት ኒቶክሪስ አስቀድማ የወንዙን ውሃ በሚስጥር ወደ አዳራሹ እንዲገባ አድርጋ ነበርና ውሃው በዚያ ታላቅ ግብር ላይ እንዲለቀቅ አደረገች። በዚያም የገቡ ሁሉ ሰጥመው ቀሩ። ይህ የኒቶክሪስ ታሪክ በሄሮዶቶስም ሆነ በማኔጦን ቢገኝም፣ በዘመናዊ ሥነ ቅርስ አስተያየት ለዘመንዋ ምንም ማስረጃ ስላልተገኘ አሁን እንደ አፈ ታሪካዊ ንግሥት ብቻ ትቆጠራለች። በግሪኮች የታሪክ ጸሐፍት ዘንድ ሌላ ስመ ጥሩ ፈርዖን [[ሲሶስትሪስ]] ነበር። ይህ ንጉሥ ዓለምን ለማሸነፍ አስቦ ከግብፅ ሲነሣ የሚሊዮን እኩሌታ የሚሆኑ እግረኛ ወታደሮች፣ ፳፬ ሺህ ፈረሰኞች፤ ፳፯ ሺህ የተሰናዱ ሠረገሎች እንደ ነበሩት ይተረኩ ነበር። ዝና ፈላጊነቱ በክብር ተፈጸመለትና ትልቅ ድል አገኘ። በየሄደበት ስፍራ ሁሉ ከእብነ በረድ የተሠራ ሐውልት አቆመ። የሚመጣው ትውልድ እንዳይረሳው ባቆመው ሐውልት ላይ ጽሕፈት እንዲቀረጽበት አደረገ። በብዝዎቹ ሐውልት ላይ እንዲህ የሚል ቃል ተጽፎአል። :«ንጉሠ ነገሥት ሲሶስትሪስ በጦር ሠራዊቱ ኅይሉ ይህን አገር አሸንፎዋል» ነገር ግን ዘመናዊ የታሪክ ጸሓፊዎች እንደዚህ አላደረገም ብለው ይጠራጠራሉ። በማኔጦን ነገሥታት ዝርዝር «ሴሶስትሪስ» የሚባል ፈርዖን በ12ኛው ሥርወ መንግሥት በፈርዖን [[3 ሰኑስረት]] (ሰንዎስረት) ፋንታ ይታያል። ስለዚህ የሴሶስትሪስ አፈ ታሪክ ከሰንዎስረት ትዝታ እንደ ተወረደ ይታመናል። === ጵቶልሚዮስና ንግሥት ክሌዎፓትራ === [[ሺሻክ]] የተባለ የግብፅ ንጉሥ ኢየሩሳሌምን ስለ ያዛት የሰሎሞን ቤተ መቅደስ በዝብዞ ንዋየ ቅድሳቱን ሁሉ ጠርጉ ወሰደው። [[አሚኖፌስ]] የተባለ ስመ ጥሩ የግብፅ ንጉሥ ነበር፤ ይህም ምናልባት ለስሙ መጥሪያ (ለመታሰቢያው) ብሎ አንድ ትልቅ መቅደስና ምስል ያቆመ ሜምኖን የተባለው ንጉሥ ሳይሆን አይቀርም። የዚህም ፍራሽ እስከ ዛሬ በቴቤስ ይታያል። ያቆመውም የድንጋይ ምስል ፀሓይ ስትወጣ ደስ የሚያሰኝ ቃል ፀሓይ ስትጠልቅ የኅዘን ቃል ያሰማል ይባላል። ዛሬም በዚያ የሚያልፉ መንገደኞች ድምፁን የሚሰሙ ይመስላቸዋል። ፭፻፳፭ ዓመት ከዘመነ ክርስትና በፊት ካምቢሲስ ንጉሠ ፋርስ ግብፅን ድል አድርጎ ነበረና [[ሳሜኒቱስ]] የተባለውን የግብፅን ንጉሥ የወይፈን ደም በግድ ስለ አስጠጣው እንደ መርዝ ሆነበትና በዚሁ ጠንቅ ሞተ። ፫፻፴፪ ዓመት ከዘመነ ክርስትና በፊት የመቄዶንያው ንጉሥ ታላቁ እስክንድር ግብፅን ድል አድርጎት ነበር። በዚህ ስፍራ እስክንድሪያ የተባለ አንድ ስመ ጥሩ ከተማ ሠራ። ይህም ከተማ በዓለም ከታወቁት ከተሞች እጅግ ጥሩ ሆኖ የተሠራና መሰል የሌለው አያል መቶ ዓመት የቆየ ቤተ መንግሥት መሆኑ ታውቆዋል። የጥንቱ ሥራው ፈራርሶ ዛሬ የሚታየው እስክንድሪያ ከጥንቱ በጣም ያነሰ ነው። እስክንድር ሲሞት በዚሁ በእስክንድርያ ተቀበረ። ይኸው ከተማ ስመ ጥሩ በመሆኑ እስከ ዛሬ በግብፅ ዋና የንግድ ሁለተኛ ከተማ ተብሎ ይጠራል። እስክንድር የሱ ጀኔራል የነበረውን ጵቶልሚዎስን አገሩን እንዲገዛ ሾመው። ከጵቶልሚዎስ ጀምሮ ተወላጆቹ ሁሉ የንጉሥ ዘር ተብለው ሁሉም ጵቶልሚዎስ ተብለዋል። ፪፻፺፬ ዓመት ገዝተዋል። ከነዚህም በመጨረሻ የነገሠው ጵቶልሚዎስ ዲዮናስዮስ ይባላል። በላዮ የገዛ ሚስቱ ተነሥታ ሸፈተችበትና ተዋጋችው። ጵቶልሚዎስ ዲዮናስዮስ በመጨረሻ ድል ሆነና ለማምለጥ የማይሆንበት ቢሆን በነጭ ዐባይ ወንዝ ውስጥ ገብቶ ሰጠመ። ሚስቱ [[ክሌዎፓትራ]] የተባለች የግብፅ ዋና ገዢ ሆነች። አሉ ተብለው ከሚጠሩት ቆነጃጅት አንዲቱ እርስዋ ነበረች። ስጦታዋና ተፈጥሮዋ ከውበትዋ ጋር የተካከሉ ነበሩ። ዳሩ ግን ክፉ ነበረች። ከሠራችው ሁሉ እጅግ የሚያሰቅቀው ነገር ያሥራ አንድ ዓመት ሕፃን የነበረውን የገዛ ወንድምዋን በመርዝ ማስገደልዋ ነው። ምንም ክፋትዋን ዓለም ቢያውቀው እኔ ነኝ ያለ ጀግና የውበት ማጥመጃዋን ሊቃወም የሚችል አልተገኘም። ^{Whole paragraph is POV} [[ማርክ አንቶኒ]] የተባለ የ[[ሮማ]] ጀኔራል በግሪክ አገር [[ፊሊጵ]] በተባለች አውራጃ [[ብሩተስ]]ንና [[ካሲውስ]]ን ድል ባደረገ ጊዜ ከሜዴቴራኒያን ባሕር በሰሜን ምሥራቅ ወደምትሆን ወደ [[ሲሲሊያ]] እንድትመጣ ክሌዎፓትራን አስጠራት። ምክንያቱም ለብሩተስ ረድታ ነበርና ሊቀጣት አስቦ ነበር። ክሌዎፓትራ ጥሪው እንደ ደረሳት እሺ ብላ በፍጥነት ተነሥታ በተለይ በወርቅ ባጌጠ ታንኳ ገባች። ታንኳው በሽራው ፈንታ ዋጋው የበዛ የከበረ ሐር ነበረው። ታንኳውን በብር መቅዘፊያ የሚቀዝፉት የተወደዱ ቆነጃጅት ነበሩ። ንግሥት ክሌዎፓትራ ሐር ተጋርዶላት በመርከቡ ተደግፋ ተቀምጣ ነበረች። እንደዚህ ሁና [[ሲድኑስ]] በተባለው ወንዝ ተንሳፈፈች። ያለችበትም ታንኳ እጅግ ያማረ ነበር። እርስዋም ራስዋ የተወደደች ነበረች። የሚታየው ሁለመናዋ ሕልም ይመስል ነበር። ከታንኳው መጋረጃ ነፋስ እየጠቀሰ የሚወስደው ሽቶ እያወደ ክሌዎፓትራ እንደ ተቃረበች ማርክ አንቶኒን አስጠነቀቀው። ከሩቅ ልብ የሚነካ የሙዚቃ ድምፅ ይሰማ ነበር። ቀጥሎ የብር መቅዘፊያው ሲብለጨለጭ ከሩቅ ይታይ ነበር። ነገር ግን አንቶኒ የግብፆችን ንግሥት በተመለከተ ጊዜ ምንም አላሰበም። ማርክ አንቶኒ ከክሌዎፓትራ እስኪገናኝ ድረስ ክቡር ሰውና ጀግና መሆኑን አሳየ እንጂ ከዚያ በኋላ ግን ፍጹም እንደ ባሪያዋ ሆነ። ከክሌዎፓትራና ከርሱ ክፉ አካሄድ የተነሣ [[ኦክታቢዎስ]] ከተባለ ከሌላ የሮማ ጀኔራል ጋር በግሪክ አገር [[አክቲውም]] በተባለች አውራጃ ላይ ተዋግተው አንቶኒ ድል ሆነና በገዛ ሰይፉ ወድቆ ሞተ። ክሌዎፓትራም ኦክታቢዎስ በሕይወትዋ ወደ ሮማ የወሰዳት እንደ ሆነ በሕዝብ መኻከል እንደሚያጋልጣት ተረዳችው። ስለዚህ ለመታገሥ የማይችል ሲሆንባት ጊዜ በግብፅ አገር አንድ ዐይነት በተናከሰ ጊዜ ሕመሙ የማይሰማ መርዛም እባብ ስላለ ክሌዎፓትራ ከንደዚህ ያለ መርዛም እባብ አንዱን አሲዛ አስመጥታ ሰውነቷን አስነከሰች። ትንሽ ቆይታ ሁለመናዋ ደነዘዘ አበጠ ወዲያው ልቡዋ መምታቱን አቆመ። ውበት የነበራት ክፋዩቱ የግብፅ ንግሥት ክሌዎፓትራ እንደዚህ ሆና ፴ ዓመት ከክርስቶስ ልደት በፊት ሞተች። === ተከታይ ታሪክ === ከንግሥት ክሌዎፓትራ ሞት በኋላ ግብፅ ለሮማ መንግሥት ተገዛና እስከ ዘመነ ክርስትና ፮፻፵ ዓመት ድረስ የምሥራቅ መንግሥት እየተባለ ለሮማ እንደ ተገዛ ቆየ። ከዚህ በኋላ ሳራሲኖች ድል አደረጉትና እስከ ፮፻ ዓመት ቆየ። የሳራሲን ገዦች ያሠለጠኗቸው [[ማምሉክ|ማምሉኮች]] የተባሉት የገዛ ዘበኞቻቸው ሳራሲኖችን ከዙፋናቸው ዘርጥጠው አወረዷቸው። ቱርክ መጥቶ ድል እስኪያደርጋቸው ድረስ ማምሉኮች ግብፅን እስከ ፲፯፻፱ ገዝተዋል። ቱርኮችም ግብፅን እስከ ፲፯፻፺፰ ዓመት ገዝተዋል። ከዚህ በኋላ [[ናፖሊዮን ቦናፓርቲ]] አርባ ሺህ የሚሆን የጦር ሠራዊት ከ[[ፈረንሳይ]] አገር አምጥቶ፤ ግብፅን ወረረ። ቱርኮችም ግብፅን ከያዙ ወዲህ ማምሉክ የተባለውን ጭፍራ ወደ ሥራቸው አግብተው ጠብቀውት ነበርና እነዚህ ተስፋ እስኪቆርጡ ድረስ ተከላከሉ። ጦርነቱን የሚዋጉበት ስፍራ በፒራሚዱ አጠገብ ነበር። በዚያ ሲዋጉ ሳሉ እኩሌቶቹ እዚያው ታረዱ። ሌሎቹም እየዘለሉ ወደ ነጭ ዐባይ ወንዝ ባሕር ሰጠሙ። ከዚህ ጦርነነት በኋላ ናፖሊዮን ቶሎ ብሎ ወዲያው ወደ ፈረንሳይ አገር ተመለሰ እንጂ በዚህ አልዘገየም። ሲሄድም ጀኔራል ክሌበር የተባለውን ለፈረንሳይ ጦር ጠቅላይ አድርጎት ሄደ። ጀኔራል ክሌበር ጀግና ሰው ነበር። ዳሩ ግን ጨካኝ ነበርና ጨካኝነቱ ሕይወቱን እስከ ማጣት አደረሰው። ይኸው ጨካኙ ጀኔራል አንድ ቀን ሼህ ሳዳ የሚባል አንድ ሽማግሌ እስላም አገኘና ውስጥ እግሩን በከዘራ አስደበደበው። ወዲያው ትንሽ እንደ ቆየ ጀኔራሉ ወደ መስጊድ ገብቶ ሳለ አንድ የተናደደ እስላም ገሠገሠና በጩቤ ቢሽጥበት ያን ጊዜውኑ ሞተ። በ፲፰፻፩ ዓመት [[ዩናይትድ ኪንግደም|እንግሊዝ]] ፈርንሳዮችን ከግብፅ ለማስወጣት ከብዙ ጦር ጋራ ሰር [[ራልፍ አቤሮክሮምቢ]]ን ሰደደው። ጀኔራል መኑ የፈረንሳይ ኮማንደር ነበር። [[አቡኬር]] ላይ ተዋጉና ሰር ራልፍ አቤሮክሮምቢ ድል አደረገው። ዳሩ ግን እርሱም ራሱ ክፉኛ ቆስሎ ነበር። በዚያው ዓመት የፈርንሳይ ጦር ተሸነፈና ከግብፅ ወጥቶ በመርከብ ተሳፍሮ ወደ ፈረንሳይ አገር ተመለሰ። ዳሩ ግን ባላገሮቹ ከፊተኞቹ ገዢዎቻቸው ከቱርኮች ይልቅ የፈረንሳይ ጀኔራል ቅን ፍርድ እየፈረደ በመልካም አገዛዝ በደንብና በሕግ ይገዛቸው ነበርና በመሄዱ እጅግ አዝነው ተላቀሱ። የዛሬው የግብፅ ዋና ከተማ ትልቁ ካይሮ ነው። ቀድሞ ከነበረው ይልቅ የዛሬው በጣም ትንሽ ነው። ነገር ግን ፫፻ ሺህ ሰዎች ይኖሩበታል። == ባህል == === የቤት ሥራ አሠራር ዕውቀትና የድንጋይ መውቀር ብልሀት === ከሦስትና ከአራት ሺሕ ዓመት በፊት ብዙ ሚሊዮን ሕዝብ እንደ ነበረ እጅግ ለዐይን ያማሩ ታላላቅና ሰፋፊ የነበሩ የከተሞቻቸው ፍራሽ በመገኘታቸው እንረዳለን። በጥንቱም ሆነ ወይም በዛሬው አስተያየት ስንገምተው እጅግ ደምቆ የሚታይ ከተማ እንደ [[ቴቤስ]] ያለ አይገኝም። ^{Huge POV} ባለመቶ በር ከተማ ይሉታል። በጦር ጊዜ ከዚህ ከተማ በያንዳንዱ በር የሚወጣው የጦር ሠራዊት እንደሚከተለው ነው። መሣሪያቸው የተሰናዳ ፪፻ ሠረገሎችና ፪ ሺሕ ወታደሮች ናቸው። ከ፳፬፻ ዓመት በፊት የነበረ [[ካምቢሲስ]] የተባለ የ[[ፋርስ]] ንጉሥ በነበረበት ዘመን ቴቤስ ፈርሶ ነበር። የከተማው ፍራሽ ከነጭ ዐባይ ወንዝ ግራና ቀኝ ፳፯ ማይል ርቀት ተበታትኖ እስከ ዛሬ ይታያል። ከሐውልቱም ያያሎቹ ውፍረት ፲፪ ጫማ (ፊት) ይሆናል። ከግብፆች ነገሥታት አንደኛው ዙሪያው አርባ አምስት ማይል የሚሆን ትልቅ ጉድጓድ ቆፍራችሁ ወደታች ጥልቅነት ያለው ባሕር ይሁን ብሎ ሕዝቡን አዘዛቸው። አንደኛው ንጉሥ ደግሞ ከመሬት ውስጥ አስቆፍሮ ከዕብነ በረድ የታነጸ ሦስት ሺሕ ጓዳ ያለው አዳራሽ አሠራ። ለዚህም ዘወርዋራ መንገድ ነበረው። ከፍ ባለው ጓዳ አንዲት የተቀደሰች አዞና ግብፆችም የሚያመልኩዋቸው ሌሎች አራዊት ነበሩ። ከምድር በታች ባለው ጓዳ የግብፃውያን ነገሥታት ዐፅም ተጋድሞአል። ደግሞ አንደ የሚያስደንቀው ሥራ መሬቱን ወደ ውስጥ ቆፍረው አለቱ ሲወጣ ያንን ወቅረው የድንጋይ ምሰሶ ያደርጉታል። ውስጥ ለውስጥ ጋሌሪ የደርብ መንገድ እያደረጉ ይሠሩታል። በዚህ ውስጥ ከሺሕ ዓመት በፊት የሞተውን ሰው ሬሳ አጋድመውት ይገኛል። ሳይለወጥ ልክ እንደ ተቀበረ ጊዜ ሆኖ ይታያል። ይህንንም [[ሙሚስ]] ይሉታል። የግብፅ ፒራሚድ በነጭ ዐባይ ወንዝ ዳር ይገኛል። ታላቁ ፒራሚድ ከፍታው ፭፻ ጫማ (ፊት) ነው። የግብፅ ፒራሚዶች የተሠሩበትን ዘመን የሠራቸውንም ሰው ማን እንደሆነ ከቶ አይታወቅም። ለመሆኑ ግን ለመቃብራቸውና ለዘለዓለም መታሰቢያ እንዲሆኑዋቸው ጥንታውያን የግብፅ ነገሥታት አሠርተቀቸዋል ይባላል። ነገር ግን ፒራሚዱ ሳይፈርስና ሳይናድ ምንም ብዙ ዘመን ቢቆይ የሠሩት ነገሥታት እነማን እንደ ሆኑ ስማቸው ተረስቷል። በቴቤስ አጠገብ ባንድ ሜዳ ላይ ወንድና ሴት ሆነው የሰው መልክ የሚመስሉ ሁሉ ታላላቅ ሐውልቶች አሉ፤ ቁመታቸውም ፶ ጫማ (ፊት) ይሆናል። በግብፆች መኻከል ከሚገኘው ከቀድሞ ሥራ ሁሉ በጣም የሚያስደንቅ ሲፊክስ የሚሉት ነገር ነው። ይኸውም ከታች አካሉ የአንበሳ ሆኖ ከላይ ከራሱ ትልቅ የሴት መልክ ነው። ዛሬ እንደሚታየው ከታች ያለው አካሉ በአሸዋ ውስጥ ተቀብሯል። የላይኛው ክፍል ከምድር በላይ የሚታየው ራሱና አንገቱ ነው። ይኸውም ቁመቱ ፸ ጫማ (ፊት) ነው። የተጠረበው ከአለት ድንጋይ ነው። በሩቁ ለተመለከተው ሰው አፍንጫዋ ደፍጣጣ የሆነች ሴት ከአሸዋ ውስጥ ብቅ ያለች ይመስላል። በጥንት ቴቤስ አጠገብ ያለው ሉክሶር የተባለው ከተማ ፍራሽ ለተመልካቹ የሚያስደንቅ ሁኖ ያለመጠን ትልቅ ነው። ከመቅደሶቹ አንዱ የጥንት ሥራ ስመ ጥሩ ይመስላል። ግብፃውያን ይህን የሚያስደንቅ ሥራ ሲሠሩበት በነበሩ ዘመን ከዛሬ ይልቅ የዚያን ጊዜ ብዙ ጥበብ ዐዋቂዎችና የተማሩ ሰዎች እንደነበሩ ይታያል። ጥበባቸውንና ዕውቀታቸው ከፍ ያለ እንደ ነበረ ተመልክተው የሌሎች አገር ሰዎች እንደ አስማተኞች ይገምቱዋቸው ነበር። ግብፆች ልማደ አገር ከንቱ አምልኮት ነበራቸው። ዋናዩቱም ጣዖታቸው ኢሲስ ትባላለች፤ ባልዋም ኦሲሪስ ይባላል። ምስላቸውን ሠርተው ለነዚህ ይሰግዱላቸዋል። ኢሲስ በጣም የተከበረች ጣዖት ናት፤ ሕዝቡም አያሎች መቅደሶች ሠርተውላታል፤ በዚህም ያመልኩዋታል። {{በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{ምርጥ ፅሑፍ መያያዣ|ar}} {{በየእስያ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} [[መደብ:ግብፅ]] [[መደብ:ስሜን አፍሪቃ]] 8fx00iws7ykt960pgu6aq9bbop7ocs9 0 4130 394930 369725 2026-09-03T13:11:37Z RW Gamer (a typical editor and a gamer) 54484 /* */ Removed conspiratorial texts made by [[User:The Supermind]] as the texts are biased and breaks the neutral point of view. 394930 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ| ስም = ስዊድን| ሙሉ_ስም = Konungariket Sverige<br /> የስዊድን ግዛት| ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Sweden.svg| ማኅተም_ሥዕል = Great coat of arms of Sweden.svg| መዝሙር = ''Du gamla, Du fria''<br><br><center>[[File:United States Navy Band - Sweden.ogg]]</center>| ካርታ_ሥዕል = Sweden in its region.svg| ዋና_ከተማ = [[ስቶኮልም]]| ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ስዊድንኛ]]| የመሪዎች_ማዕረግ = ንጉሥ <br><br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]]| የመሪዎች_ስም = [[ካርል አስራ ስድስተኛ ጉስታፍ]] <br /> [[ስቴፋን ሉቬን]]| የነጻነት_ቀን = [[ሰኔ 2]] ቀን [[1515]] ዓ.ም.<br />(6 Jun. 1523 እ.ኤ.አ.)| የመሬት_ስፋት = 528,447,000| የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 55| የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 10,042,928| የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017 እ.ኤ.አ.| የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 90| የገንዘብ_ስም = የስዊድን ክሮና| ሰዓት_ክልል = +1| የስልክ_መግቢያ = +46| ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .se}} {{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{መዋቅር-መልክዐምድር}} [[መደብ:ስዊድን|*]] '''ስዊድን''' (ወይም በይፋ '''የስዊድን ግዛት''') በሰሜን አውሮፓ ክፍል ያለች ሀገር ናት። ይህችም ሀገር የስካንዲኒቭያ እና የኖርዲክ ሀገራት ዋነኛ አባል ናት። ስቶክሆልም ዋና ከተማዋ ሲሆን 10.4 ሚልየን የሚያክል ህዝብ የሚኖሩባት ሀገር ናት። ይህም ከኖርዲክ ሀገራት ትልቁን ድርሻ ስትይዝ 25.5% የሚያክሉ ህዝብ ትንሽ ይዘት አላቸው። ስቶክሆልም ዋና ከተማዋ ነው። ከብዙ ዘመናት በኋላ የወደቁት ጀርመናዊ ጎሳዎች ጊት እና ስዊድስ የተባሉ ሁለት የህብረተሰብ ክፍሎች በቫይኪንግ ዘመን ተመሰረቱ። የቫይኪን ዘመን በ12ተኛው ክፍለ ዘመን ሲያበቃ ስዊድን እንደ አንድ ሉአለዊ ሀገር መሆን ጀመረች። በ14ተኛው ክፍለ ዘመን አንድ ሶስተኛው የሚያክሉ የስዊድን ስካንዲኒቭያ ክፍል በጥቁር ሞት የተጠቃበት ግዜ ነው። በተጨማሪም የሃንሲቲክ ሊግ ሀገሪቱን ሲመራ ትልቅ ቀውስ አጋጥሟታል። ይህም የካልማር ህብረት በ1397 ዓም ሲመሰረት ሲዊድን በ1523 ዓም ከአባልነቱ ልትለቅ ችላለች። በሰላሳ አመት ጦርነት ስዊድን ለፕሮቴስታን ወገን ስትቆም በተከታታይነት የስዊድን ግዛት ሊቋቋም ችሏል። ይህም እስከ 18ተኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ሀያላን ሆኖ የቆየ ነበር። በ1814 ዝም ስዊድን የመጨረሻ ጦርነቷን ስታካሂድ ኖርዌን ወደ ግዛቷ በማጠቃለል በመጨረሻም በ1905 ዓም በሰላማዊ መንገድ ተገነጠለች። ከዛም ወዲህ ስዊድን በአለም ዙርያ ግዕዝ ሀገር መሆን ጀመረች። ስዊድን የኔቶ አባል ባትሆንም ግን በህብረት የምትሰራ ሀገር ናት። ስዊድን በኢኮኖሚ፣ በፖለቲካና ማህበራዊ ጉዳዮች እጅግ በጣም የበለፀገች ሀገር ናት። ስዊድን ከየትኛውም ሀገራት የሚየጡ ስደተኞችና ዲያስፖራ መናገሻ ናት። ስዊድን በብዙ ጥናት መሰረት በሴት ፅንፈኝነትና ሰብአዊ መብት የሚል አክራሪነት የምትታወቅ ናት። በ2021 ስዊድን በኮሮና ቫይረስ ጊዜ፣ የኮቪድ ማይክሮቺፕ ፓስፖርት ለመጀመሪያ ግዜ የነደፈች ሀገር ናት። p4aunevg7s5c2kaqjdb7bwkohiamtmc 394933 394930 2026-09-03T13:51:28Z RW Gamer (a typical editor and a gamer) 54484 /* */ Again, removed unwanted texts. 394933 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ| ስም = ስዊድን| ሙሉ_ስም = Konungariket Sverige<br /> የስዊድን ግዛት| ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Sweden.svg| ማኅተም_ሥዕል = Great coat of arms of Sweden.svg| መዝሙር = ''Du gamla, Du fria''<br><br><center>[[File:United States Navy Band - Sweden.ogg]]</center>| ካርታ_ሥዕል = Sweden in its region.svg| ዋና_ከተማ = [[ስቶኮልም]]| ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ስዊድንኛ]]| የመሪዎች_ማዕረግ = ንጉሥ <br><br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]]| የመሪዎች_ስም = [[ካርል አስራ ስድስተኛ ጉስታፍ]] <br /> [[ስቴፋን ሉቬን]]| የነጻነት_ቀን = [[ሰኔ 2]] ቀን [[1515]] ዓ.ም.<br />(6 Jun. 1523 እ.ኤ.አ.)| የመሬት_ስፋት = 528,447,000| የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 55| የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 10,042,928| የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017 እ.ኤ.አ.| የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 90| የገንዘብ_ስም = የስዊድን ክሮና| ሰዓት_ክልል = +1| የስልክ_መግቢያ = +46| ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .se}} {{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{መዋቅር-መልክዐምድር}} [[መደብ:ስዊድን|*]] '''ስዊድን''' (ወይም በይፋ '''የስዊድን ግዛት''') በሰሜን አውሮፓ ክፍል ያለች ሀገር ናት። ይህችም ሀገር የስካንዲኒቭያ እና የኖርዲክ ሀገራት ዋነኛ አባል ናት። ስቶክሆልም ዋና ከተማዋ ሲሆን 10.4 ሚልየን የሚያክል ህዝብ የሚኖሩባት ሀገር ናት። ይህም ከኖርዲክ ሀገራት ትልቁን ድርሻ ስትይዝ 25.5% የሚያክሉ ህዝብ ትንሽ ይዘት አላቸው። ስቶክሆልም ዋና ከተማዋ ነው። ከብዙ ዘመናት በኋላ ጀርመናዊ ጎሳዎች ጊት እና ስዊድስ የተባሉ ሁለት የህብረተሰብ ክፍሎች በቫይኪንግ ዘመን ተመሰረቱ። የቫይኪን ዘመን በ12ተኛው ክፍለ ዘመን ሲያበቃ ስዊድን እንደ አንድ ሉአለዊ ሀገር መሆን ጀመረች። በ14ተኛው ክፍለ ዘመን አንድ ሶስተኛው የሚያክሉ የስዊድን ስካንዲኒቭያ ክፍል በጥቁር ሞት የተጠቃበት ግዜ ነው። በተጨማሪም የሃንሲቲክ ሊግ ሀገሪቱን ሲመራ ትልቅ ቀውስ አጋጥሟታል። ይህም የካልማር ህብረት በ1397 ዓም ሲመሰረት ሲዊድን በ1523 ዓም ከአባልነቱ ልትለቅ ችላለች። በሰላሳ አመት ጦርነት ስዊድን ለፕሮቴስታን ወገን ስትቆም በተከታታይነት የስዊድን ግዛት ሊቋቋም ችሏል። ይህም እስከ 18ተኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ሀያላን ሆኖ የቆየ ነበር። በ1814 ዝም ስዊድን የመጨረሻ ጦርነቷን ስታካሂድ ኖርዌን ወደ ግዛቷ በማጠቃለል በመጨረሻም በ1905 ዓም በሰላማዊ መንገድ ተገነጠለች። ከዛም ወዲህ ስዊድን በአለም ዙርያ ግዕዝ ሀገር መሆን ጀመረች። ስዊድን የኔቶ አባል ባትሆንም ግን በህብረት የምትሰራ ሀገር ናት። ስዊድን በኢኮኖሚ፣ በፖለቲካና ማህበራዊ ጉዳዮች እጅግ በጣም የበለፀገች ሀገር ናት። ስዊድን ከየትኛውም ሀገራት የሚየጡ ስደተኞችና ዲያስፖራ መናገሻ ናት። ስዊድን በብዙ ጥናት መሰረት በሴት ትና ሰብአዊ መብት የሚል አክራሪነት የምትታወቅ ናት። በ2021 ስዊድን በኮሮና ቫይረስ ጊዜ፣ የኮቪድ ማይክሮቺፕ ፓስፖርት ለመጀመሪያ ግዜ የነደፈች ሀገር ናት። ap0mgj3egzjdmylwf64azdzt4btp7bc 828 46059 394929 354663 2026-09-03T12:42:33Z Hamish 31548 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 394929 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------------ -- TableTools -- -- -- -- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. -- -- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not -- -- be called directly from #invoke. -- ------------------------------------------------------------------------------------ local libraryUtil = require('libraryUtil') local p = {} -- Define often-used variables and functions. local floor = math.floor local infinity = math.huge local checkType = libraryUtil.checkType local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti ------------------------------------------------------------------------------------ -- isPositiveInteger -- -- This function returns true if the given value is a positive integer, and false -- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is -- useful for determining whether a given table key is in the array part or the -- hash part of a table. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isPositiveInteger(v) return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isNan -- -- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if -- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful -- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an -- error if a NaN is used as a table key. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isNan(v) return type(v) == 'number' and v ~= v end ------------------------------------------------------------------------------------ -- shallowClone -- -- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all -- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned -- table will have no metatable of its own. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.shallowClone(t) checkType('shallowClone', 1, t, 'table') local ret = {} for k, v in pairs(t) do ret[k] = v end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- removeDuplicates -- -- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are -- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are -- removed, but otherwise the array order is unchanged. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.removeDuplicates(arr) checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table') local isNan = p.isNan local ret, exists = {}, {} for _, v in ipairs(arr) do if isNan(v) then -- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence. ret[#ret + 1] = v elseif not exists[v] then ret[#ret + 1] = v exists[v] = true end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numKeys -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical -- keys that have non-nil values, sorted in numerical order. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numKeys(t) checkType('numKeys', 1, t, 'table') local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger local nums = {} for k in pairs(t) do if isPositiveInteger(k) then nums[#nums + 1] = k end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- affixNums -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the -- specified prefix and suffix. For example, for the table -- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return -- {1, 3, 6}. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.affixNums(t, prefix, suffix) checkType('affixNums', 1, t, 'table') checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true) checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true) local function cleanPattern(s) -- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally. return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1') end prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' prefix = cleanPattern(prefix) suffix = cleanPattern(suffix) local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numData -- -- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table -- of subtables in the format -- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}. -- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The -- compress option compresses the table so that it can be iterated over with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numData(t, compress) checkType('numData', 1, t, 'table') checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true) local ret = {} for k, v in pairs(t) do local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$') if num then num = tonumber(num) local subtable = ret[num] or {} if prefix == '' then -- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead. prefix = 1 end subtable[prefix] = v ret[num] = subtable else local subtable = ret.other or {} subtable[k] = v ret.other = subtable end end if compress then local other = ret.other ret = p.compressSparseArray(ret) ret.other = other end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- compressSparseArray -- -- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values -- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.compressSparseArray(t) checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table') local ret = {} local nums = p.numKeys(t) for _, num in ipairs(nums) do ret[#ret + 1] = t[num] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseIpairs -- -- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can -- handle nil values. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseIpairs(t) checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table') local nums = p.numKeys(t) local i = 0 local lim = #nums return function () i = i + 1 if i <= lim then local key = nums[i] return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- size -- -- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays, -- but for arrays it is more efficient to use the # operator. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.size(t) checkType('size', 1, t, 'table') local i = 0 for _ in pairs(t) do i = i + 1 end return i end local function defaultKeySort(item1, item2) -- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings. local type1, type2 = type(item1), type(item2) if type1 ~= type2 then return type1 < type2 elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then return tostring(item1) < tostring(item2) else return item1 < item2 end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- keysToList -- -- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default -- comparison function or a custom keySort function. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.keysToList(t, keySort, checked) if not checked then checkType('keysToList', 1, t, 'table') checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'}) end local arr = {} local index = 1 for k in pairs(t) do arr[index] = k index = index + 1 end if keySort ~= false then keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort table.sort(arr, keySort) end return arr end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sortedPairs -- -- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function. -- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sortedPairs(t, keySort) checkType('sortedPairs', 1, t, 'table') checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true) local arr = p.keysToList(t, keySort, true) local i = 0 return function () i = i + 1 local key = arr[i] if key ~= nil then return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArray -- -- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArray(v) if type(v) ~= 'table' then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArrayLike -- -- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArrayLike(v) if not pcall(pairs, v) then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- invert -- -- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to -- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.invert(arr) checkType("invert", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local map = {} for i, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then map[v] = i end end return map end ------------------------------------------------------------------------------------ -- listToSet -- -- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the -- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them -- never equal to any value (including other NaNs or even themselves). ------------------------------------------------------------------------------------ function p.listToSet(arr) checkType("listToSet", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local set = {} for _, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then set[v] = true end end return set end ------------------------------------------------------------------------------------ -- deepCopy -- -- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables. ------------------------------------------------------------------------------------ local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen) if type(orig) ~= "table" then return orig end -- already_seen stores copies of tables indexed by the original table. local copy = already_seen[orig] if copy ~= nil then return copy end copy = {} already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops for orig_key, orig_value in pairs(orig) do copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen) end if includeMetatable then local mt = getmetatable(orig) if mt ~= nil then setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen)) end end return copy end function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen) checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true) return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {}) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseConcat -- -- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order. -- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd" -- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd" ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseConcat(t, sep, i, j) local arr = {} local arr_i = 0 for _, v in p.sparseIpairs(t) do arr_i = arr_i + 1 arr[arr_i] = v end return table.concat(arr, sep, i, j) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- length -- -- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1", -- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the -- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array -- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For -- other tables, use #. -- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number -- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.length(t, prefix) -- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is -- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions local expSearch = require("Module:Exponential search") checkType('length', 1, t, 'table') checkType('length', 2, prefix, 'string', true) return expSearch(function (i) local key if prefix then key = prefix .. tostring(i) else key = i end return t[key] ~= nil end) or 0 end ------------------------------------------------------------------------------------ -- inArray -- -- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise. -- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or -- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed ------------------------------------------------------------------------------------ function p.inArray(array, searchElement, fromIndex) checkType("inArray", 1, array, "table") -- if searchElement is nil, error? fromIndex = tonumber(fromIndex) if fromIndex then if (fromIndex < 0) then fromIndex = #array + fromIndex + 1 end if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do if v == searchElement then return true end end else for _, v in pairs(array) do if v == searchElement then return true end end end return false end ------------------------------------------------------------------------------------ -- merge -- -- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array -- in sequence. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.merge(...) local arrays = {...} local ret = {} for i, arr in ipairs(arrays) do checkType('merge', i, arr, 'table') for _, v in ipairs(arr) do ret[#ret + 1] = v end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- extend -- -- Extends the first array in place by appending all elements from the second -- array. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.extend(arr1, arr2) checkType('extend', 1, arr1, 'table') checkType('extend', 2, arr2, 'table') for _, v in ipairs(arr2) do arr1[#arr1 + 1] = v end end return p 4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy 0 54820 394937 394837 2026-09-04T08:47:05Z 武部沙織の彼氏 60089 /* ገጸ-ባህሪያት */ 394937 wikitext text/x-wiki ልጃገረዶች እና የፓንዘር(ガールズ＆パンツァー) [[አሕጽሮተ]] [[ቃል (የቋንቋ አካል)|ቃል]][[ጋሩፓን]][[የመጀመሪያው]] [[ጃፓን|የጃፓን]] [[አኒሜ]] [[ስዕል:GIRLS und PANZER bus@Oarai.JPG | thumb | right | ልጃገረዶች እና የፓንዘር አውቶቡስ]]<ref>https://girls-und-panzer.jp/</ref> == ቅድስት ሀገር == የቡድሃ ቅዱስ ቦታ [[ቶክዮ|ከቶኪዮ]] [[በስተምስራቅ]] [[ኢባራኪ]] ግዛት ውስጥ [[ኦአራይ]] ነው። እ.ኤ.አ. በ [[2011 እ.ኤ.አ.|2011]] [[በቶሆኩ ፓሲፊክ ውቅያኖስ የመሬት መንቀጥቀጥ]] ያስከተለውን [[ውድመት]] ተከትሎ [[የኦራይ አንግልፊሽ ፌስቲ]] ቫል ፣ ለኦራአይ ልዩ ባህላዊ ፌስቲቫል ፣ የመሬት መንቀጥቀጥን የማገገሚያ ጥረቶችን ለመደገፍ ከኦአራይ አንግልፊሽ ፌስቲቫል ጋር ተባብሮ ነበር። == ታሪክ== የመጀመሪያው የረሃብ ጨዋታዎች በጃፓን ጥቅምት 9 ቀን 2012 በቶኪዮ ኤምኤክስ፣ ኦክቶበር 11 በቲቪ ኦሳካ እና ቲቪ Aichi፣ ኦክቶበር 14 በ BS11 እና በጥቅምት 17 በ AT-X፣ የመጨረሻው ክፍል በመጋቢት 25 ቀን 2013 በድምሩ 12 ክፍሎች ቀርቧል። የአኒሜ ተከታታዮቹ በአክታስ ተዘጋጅተው፣ በቱቶሙ ሚዙሺማ ተመርተው፣ እና በሪኮ ዮሺዳ ተፃፈ። ሽሮ ሃማጉቺ ተከታታይ አቀናባሪ ሆኖ አገልግሏል። ቾቾ "Dream Riser" በሚል ርዕስ የተከታታዩን የመክፈቻ ጭብጥ ሲዘምር ማይ ፉቺጋሚ፣ አይ ካያኖ፣ ማሚ ኦዛኪ፣ ኢኩሚ ናካጋሚ እና ዩካ ኢጉቺ የተከታታዩን አምስቱን ዋና ገፀ-ባህሪያት ድምፃቸውን ከፍ አድርገው "ተልእኮ ግባ!" የሚለውን ጭብጥ ዘፈነ። ኦሪጅናል ዘፈን "ፓንዘር ቮር" ተፈጠረ፣ እሱም የኦራይ ሌይትሞቲፍ። በብሉ ሬይ እና በዲቪዲ በስድስት ጥራዞች የተሰበሰበ ሲሆን በጃፓን ከታህሳስ 21 ቀን 2012 እስከ ሰኔ 21 ቀን 2013 ተለቀቀ። እያንዳንዱ ጥራዝ ከአኒም ተከታታዮች ኦሪጅናል ቪዲዮ እነማ (OVA) እና እንዲሁም በተከታታይ በተገለጹት ታንኮች ላይ በአኪያማ ዩካሪ የተሰጠ ንግግርን የሚያሳይ OVA ይዟል። የዩካሪ አኪያማ ታንክ ትምህርት)። OVA "Girls und Panzer: ይህ ትክክለኛው የአንዚዮ ጦርነት ነው!" በኦራይ ልጃገረዶች ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት እና በአንዚዮ የሴቶች አካዳሚ መካከል ያለውን ገና ያልታየውን ግጥሚያ ያሳያል። [[ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ ይህ ትክክለኛው የአንዚዮ ጦርነት ነው!|ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ ይህ የአንዚዮ እውነተኛ ጦርነት]]በአንድ ጊዜ በጃፓን በሚገኙ 14 ሲኒማ ቤቶች እና በጁላይ 5፣ 2014 በበርካታ የመስመር ላይ የዥረት አገልግሎቶች ላይ ተለቀቀ። የእሱ ብሉ ሬይ እና ዲቪዲ በጃፓን በጁላይ 25፣ 2014 ተለቀቁ እና አዲስ የዩካሪን ክፍል ያካትታል። በኦቪኤ ውስጥ የሚታዩትን የጣሊያን ታንኮች የሚያሳይ የአኪያማ ታንክ ንግግር። ኦቫ በጃፓን ሰኔ 21 ቀን 2015 በ AT-X ፣ ዲሴምበር 30 በ BS11 ፣ እና ጃንዋሪ 3 ፣ 2016 በ TOKYO MX ላይ ተለቀቀ። == በኢትዮጵያ ስርጭት == በኢትዮጵያ፣ [[ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን]] እንደዘገበው፣ በ2035 የሴቶች እና የፓንዘርን ፊልም ማሰራጨት መጀመር እንደሚፈልጉ እና ይህም የኢትዮጵያን ልማት እንደ ምልክት አድርገው እንደሚመለከቱት ነው። ከዚህም በላይ በኢትዮጵያ የ Girls und Panzer ስርጭት በአገሪቱ ውስጥ ለአዋቂዎች የታለመ የመጀመሪያው አኒሜ እንደሆነ ይጠበቃል። አማርኛ ባይገኝም፣ የጃፓን እና የአሜሪካ ስሪቶችን በቪፒኤን መመልከት ይቻላል። == ገጸ-ባህሪያት== [[ ልጃገረዶች እና የፓንዘር ውስጥ ያሉ ገጸ-ባህሪያት]] https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AC%E3%83%BC%E3%83%AB%E3%82%BA&%E3%83%91%E3%83%B3%E3%83%84%E3%82%A1%E3%83%BC?wprov=sfti1# https://en.wikipedia.org/wiki/Girls_und_Panzer?wprov=sfti1#Plot == ተዛማጅ ጽሑፎች== *[[ልጃገረዶች እና የፓንዘር ውስጥ ያሉ ገጸ-ባህሪያት|ልጃገረዶች እና የፓንዘር ውስጥ ያሉ ገጸ-ባህሪያት]] *[[ልጃገረዶች እና ፓንዘር ፊልም|ልጃገረዶች እና ፓንዘር ፊልም]] *[[ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ ይህ ትክክለኛው የአንዚዮ ጦርነት ነው!|ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ ይህ ትክክለኛው የአንዚዮ ጦርነት ነው!]] *[[ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ ይህ የአንዚዮ እውነተኛ ጦርነት|ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ ይህ የአንዚዮ እውነተኛ ጦርነት]] *[[ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ መፈክር ፍቅር ሳኩሰን ደሱ!]] == ተዛማጅ ወገኖች == === አኒሜ=== *[[ቱቶሙ ሚዙሺማ]] - የአኒሜ እውቂያ *[[ሪኮ ዮሺዳ]] - የተከታታይ ቅንብር እና ስክሪፕት *[[ፉሚካኔ ሺማዳ]] - የባህሪ ዲዛይን == ገጸ-ባህሪያት == https://girls-und-panzer.jp/ <references /> [[መደብ:ጃፓን |*]] [[ምድብ:ልጃገረዶች እና ፓንዘር|*]] nb97pbq3smtu8v9uwhambjr6sp394l9 828 55896 394934 2026-09-03T22:28:18Z Hamish 31548 [IPE-NEXT] Quick edit imported from [[:w:en:Module:Exponential search]] 394934 Scribunto text/plain -- This module provides a generic exponential search algorithm. require[[strict]] local checkType = require('libraryUtil').checkType local floor = math.floor local function midPoint(lower, upper) return floor(lower + (upper - lower) / 2) end local function search(testFunc, i, lower, upper) if testFunc(i) then if i + 1 == upper then return i end lower = i if upper then i = midPoint(lower, upper) else i = i * 2 end return search(testFunc, i, lower, upper) else upper = i i = midPoint(lower, upper) return search(testFunc, i, lower, upper) end end return function (testFunc, init) checkType('Exponential search', 1, testFunc, 'function') checkType('Exponential search', 2, init, 'number', true) if init and (init < 1 or init ~= floor(init) or init == math.huge) then error(string.format( "invalid init value '%s' detected in argument #2 to " .. "'Exponential search' (init value must be a positive integer)", tostring(init) ), 2) end init = init or 2 if not testFunc(1) then return nil end return search(testFunc, init, 1, nil) end jqqi8l27tb73lglksbukg2g3bzt3fmv 0 55897 394935 2026-09-04T06:57:26Z ~2026-48241-12 60462 ፋለኮን ካን.9ምም ፒ.ኤ.ኬ ምን አይነት ሽጉጥ ነው" የሚባል መጣጥፍ ይፈጠር? 394935 wikitext text/x-wiki '''''Bold text''''' 4nwb5jgjnxn868cmjvebdqyycxzs6b2 1 55898 394936 2026-09-04T06:59:31Z ~2026-48241-12 60462 /* ፋለኮን ካን.9ምም ፒ.ኤ.ኬ ምን አይነት ሽጉጥ ነው" የሚባል መጣጥፍ ይፈጠር? */ አዲስ ክፍል 394936 wikitext text/x-wiki == ፋለኮን ካን.9ምም ፒ.ኤ.ኬ ምን አይነት ሽጉጥ ነው" የሚባል መጣጥፍ ይፈጠር? == ፋለኮን ካን.9ምም ፒ.ኤ.ኬ ምን አይነት ሽጉጥ ነው" የሚባል መጣጥፍ ይፈጠር? [[ልዩ:Contributions/~2026-48241-12|~2026-48241-12]] ([[አባል ውይይት:~2026-48241-12|talk]]) 06:59, 4 ሴፕቴምበር 2026 (UTC) nus8ohrzkbqj5vrp03ghf8k131csu9f 0 55899 394938 2026-09-04T11:21:14Z ~2026-46890-37 60468 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «'''ኦቪኡል ማሩፍ''' (እ.ኤ.አ. ታህሳስ 3 ቀን 2007 ተወለደ) የባንግላዴሽ ፎቶግራፈር ነው። በ«Botanical Silence» የከተፈጥሮ ፎቶግራፍ ተከታታይ ስራው ይታወቃል። ስራዎቹ በልዩ ልዩ ዓለም አቀፍ የጥበብ መድረኮች እና መጽሔቶች ላይ ቀርበዋል፣ ይህም ''L'Œil de la Photographie''፣ ''Collater.al''፣ ''Byron Magazine'' እና ''Len...» 394938 wikitext text/x-wiki '''ኦቪኡል ማሩፍ''' (እ.ኤ.አ. ታህሳስ 3 ቀን 2007 ተወለደ) የባንግላዴሽ ፎቶግራፈር ነው። በ«Botanical Silence» የከተፈጥሮ ፎቶግራፍ ተከታታይ ስራው ይታወቃል። ስራዎቹ በልዩ ልዩ ዓለም አቀፍ የጥበብ መድረኮች እና መጽሔቶች ላይ ቀርበዋል፣ ይህም ''L'Œil de la Photographie''፣ ''Collater.al''፣ ''Byron Magazine'' እና ''Lenscratch'' ይጨምራል<ref name="loeil">[https://loeildelaphotographie.com/en/oviul-maruf/ "Oviul Maruf"]. ''The Eye of Photography Magazine'', May 30, 2026.</ref><ref name="collateral">[https://www.collater.al/en/botanical-silence-oviul-maruf-photography/ "The Magic of Botany Through Oviul Maruf's Lens"]. ''Collater.al'', March 19, 2026.</ref><ref name="byron">[https://www.byronmagazine.com/news/botanical-silence "The Quiet Poetry of Flowers"]. ''Byron Magazine'', August 16, 2026.</ref><ref name="lenscratch">Smithson, Aline. [https://lenscratch.com/2026/07/the-2026-still-life-exhibition-2/busket-flowers-by-oviul-maruf-oviul-maruf-2/ "busket flowers by oviul maruf - Oviul Maruf"]. ''LENSCRATCH'', September 2, 2026.</ref>። == የቀደመ ሕይወት እና ትምህርት == ኦቪኡል ማሩፍ እ.ኤ.አ. ታህሳስ 3 ቀን 2007 በሀቢጋንጅ ወረዳ፣ ባንግላዴሽ ተወለደ<ref name="worthwhile">[https://www.worthwhile-magazine.com/articles/a-conversation-with-photographer-oviul-maruf "A Conversation with Photographer Oviul Maruf"]. ''Worthwhile Magazine'', July 17, 2026.</ref>። እ.ኤ.አ. በ2024 የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ሰርተፊኬቱን (SSC) እና በ2026 ደግሞ በሲልሄት በሚገኘው ጃላላባድ ካንቶንመንት ፐብሊክ ትምህርት ቤት እና ኮሌጅ የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ሰርተፊኬቱን (HSC) አጠናቋል<ref name="earth">[https://earth.org/eo-photographers/oviul-maruf/ "Oviul Maruf"]. ''Earth.Org'', August 16, 2026.</ref><ref name="projonmo">[https://www.projonmokotha.com/youth/13391/ "তরুণ আলোকচিত্রী মারুফের 'বোটানিক্যাল সাইলেন্স', প্রকৃতির সৌন্দর্যে আন্তর্জাতিক স্বীকৃতি"]. ''Projonmo Kotha'', August 28, 2026.</ref>። == የፎቶግራፍ ሙያ == ማሩፍ በ2022 ፎቶግራፍ ማንሳት ጀመረ። የስራዎቹ ዋና ዋና ጭብጦች በተፈጥሮ ቅርጾች እና ብርሃን ዙሪያ የሚያካሂዱ ሲሆን፣ በ«Collater.al» መጽሔት «ረቂቅ የይታይ መዋቅሮች» ተብለው ተገልጸዋል<ref name="collateral" /><ref name="wallmag">[https://magazine.wallmag.io/long-exposure-through-my-lens-an-interview-with-photographer-oviul-maruf/ "Long Exposure Through My Lens: An Interview with Photographer Oviul Maruf"]. ''Wallmag'', May 15, 2026.</ref>። የእሱ የፎቶግራፍ ተከታታይ ስራዎች የሚከተሉትን ያካትታሉ፡ * '''''Botanical Silence''''': በእፅዋት እና በቅጠሎች መዋቅራዊ ቅርጾች ላይ ያተኮረ አነስተኛ (minimalist) ተከታታይ ስራ<ref name="collateral" /><ref name="artbeatbuzz">[https://www.artbeatbuzz.com/post/pictures-of-the-week-check-out-the-long-exposure-photos-from-one-of-our-talented-international-read "Pictures of the week: Check out the long exposure photos"]. ''Art Beat Buzz''.</ref>። == ሽልማቶች == * አሸናፊ (Champion) – ''Sylhet Environment Summit Photography Competition''<ref name="earth" /><ref name="projonmo" /><ref name="bicoastal">[https://www.bicoastalreview.com/oviulmaruf "Oviul Maruf"]. ''Bicoastal Review'', August 16, 2026.</ref><ref name="fotografiska">[https://emerging.fotografiska.com/oviulmaruf "Oviul Maruf"]. ''Fotografiska Emerging''.</ref>። == ዋቢዎች == <references /> 1x2yz56s7lrqy53icxr7ksm0tky7jh0