Wìkìpedia annwiki https://ann.wikipedia.org/wiki/Uwu MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Midia Esese Ukpatu Òsikwaan̄ Ukpatu òsikwaan̄ Wìkìpedia Ukpatu Wìkìpedia Failu Ukpatu failu MediaWiki Ukpatu MediaWiki Tempulet Ukpatu tempulet Ntap-ubọk Ukpatu ntap-ubọk Ọgbọn̄ Ukpatu ọgbọn̄ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Afirika Osiki 0 59 5166 4761 2026-09-09T05:29:23Z DARIO SEVERI 932 Small visual correction 5166 wikitext text/x-wiki {{Country |name = Afirika Osiki |native_name = South Africa |flag = Flag_of_South_Africa.svg |coat = Coat_of_arms_of_South_Africa_(heraldic).svg |map = South_Africa_(orthographic_projection).svg }} '''Afirika Osiki''' ìre ido ge òkup me [[Afirika agan̄ Osiki]]. Ọmọ okup me agan̄ osiki ichit me [[Afirika]]. Ọmọ ore òso ido gweregwen eyi ebi ene ewabe ichit me emen me Afirika. Ido cha òtatap ikana ọmọ ìre [[Namibia]], [[Botsuwana]] mè [[Zimbabuwe]] me agan̄ inyọn̄; [[Mozambik]] mè [[Esuwatini]] me agan̄ mbum-ura mè agan̄ inyọn̄ mbum-ura. Ido yi ìtatap ikana [[Lèsoto]] me ijọn̄; ọmọ yi si, ìkup me agan̄ osiki me lek [[ikwetọ]]. Me etete ebi kè ido ìkup me agan̄ osiki me lek ikwetọ, ọmọ ke ene ewa ichit me emen. Afirika Osiki ore òso 24 ene ewabe ichit me emen me linyọn̄. Efie ene akọp go mè onaan̄ge (59 efie) eluk me emen kan̄. Okike ijọn̄ kan̄ ìre 1,221,037 km². Ido yi ìkaan̄ ama-ibot ita: Pretoria, ama-ibot me agan̄ mkpulu; Bloemfontein, ama-ibot me agan̄ ikan; mè Cape Town, ama-ibot me agan̄ inanama ikan isibi. Ama òmimin ichit me ido ya ìre Johannesburg. Inu òso lek akọp jeeta me efit (80%) me lek ebi ìluk me Afirika Osiki ere ofifit; ife cha enan̄a me esese esese otoko mè ikaan̄ si esese esese otu-usem kiban̄. Akọp irek iba keyilọ ìsisik enan̄a me [[Yurop]], [[Esia]] mè me esese esese agan̄. [[Failu:Uniegebou.jpg|alt=|left|thumb|Uwu "Union Building" me Afirika Osiki]] [[Failu:Houses of Parliament (Cape Town).jpg|alt=|left|thumb|Uwu inama-ikan me Cape Town]] Afirika Osiki ìre ido òkaan̄ owuwa otoko, orọmijọn̄, usem, mè [[erumfaka]]. Ikpa ikan ido kiban̄ ìjeen̄ ibe ke usem-mkpulu akọp mè ge okup me ido ya. Ike orirọ ifuk-ene eyi acha 2011 ojeen̄be, usem etumube ichit me ido ya ìre [[Usem Zulu|Zulu]] (22.7%) mè [[Usem Xhosa|Xhosa]] (16.0%). Iba ògọgọọk echi ìre [[Usem Afirikaans|Afirikaans]] (13.5%) ònan̄a me lek usem Dọchi, mè Ebeke (9.6%) òkup sa me mkpulu-usun̄ eyi [[Biriten]], mè ire si usem ekimalek isa irọ mbubek mè isa irọ si inu òfolek mkpulu ido. Ido yi ore ge me etete ido inen mè inen me Afirika echi kperak ikaan̄ [[Mkpulu Akọn̄|mkpulu-akọn̄]]. Orirọ [[ibene-ubọk]] isasa igobo ebi mkpulu ìkpọkpọ ikimọnọ irek me ido ya otuuk kè inu ògbet efit acha mgbọ keyi. Ubọk geelek îrebe ikeya, kpekichieek ebi ofifit ìnan̄a me ido ya ekegọọk erọ orirọ ibene-ubọk me ido ya, meege inire acha 1994 inan̄a me iche-lek eyi ebi okuket echebe lek kiban̄ isan̄a me lek ebi ofifit mè ikana ido ya ikikpulu. Me emen senturi akọp iba, ebi ofifit, ìrere ebi ìwawa igak me ido ya, mîtet lek inye ikitim iweek ibọbọkọ owuwa unen kiban̄ me ubọk ebi okuket ìkikpulu ido ya. Ebi "National Party", me unye lek kiban̄ mîsa "apatheid" ichik ebi ìluk me ido, eya onenirọ iche-lek eyi ebi okuket mè ebi ofifit ikeke inye, me oruru ebi okuket. Ebi "African National Congress" (ANC), [[otu-ogbo ifit-mkpulu]] eyi ebi ofifit ewabe me emen, mîsa ujọn̄ọ mgbọ mè otutuuk efuuk kiban̄ ikeke ida orọmijọn̄ "apatheid" ya mè ikitim iweek unen kiban̄. Usini mgbọ, iweweek unen yi îkirọ inyi etim etim mè efiat inu si. Owuwa ebi ìchacha apatheid me emen ido ya, mè ebi ìkup me ofifi ido, mîgbaan̄ ubọk ibieen̄ ebi ANC inye. Echicha onenirọ inyi ebi ibot mkpulu ido ya ebene ekefaan̄ ikan iche-lek ya mè emen 1980 cha. Bene me acha 1994, otutuuk otoko mè otu-usem òkup me ido ya mîbene ikikaan̄ ebi ene me otuchieen̄ me mkpulu ido kiban̄. [[Failu:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|alt=|thumb|FW de Klerk mè [[Nelson Mandela]] ekinyi lek kiban̄ ubọk me ntitiin̄ World Economic Forum me Davos me emen onyan̄ Jenuwari, 1992]] Ekigwen Afirika Osiki ibe îre "Ido egop-ubọọn̄ ya" (òrere "the rainbow nation" me Uketchieen̄). Egwen ọmọ erieen̄ ya ibak me lek owuwa otoko, usem, mè ebi ene (okuket mè ofifit) ìluk me ido ya, ògak ge, eyi ema enwọnọbe apatheid. [[Failu:Johannesburg Stock Exchange.jpg|alt=|thumb|"Stock Exchange" me Johannesburg; ọmọ omin ichit me Afirika]] Afirika Osiki ìre {{Reflist}} <!--Categories--> [[Ọgbọn̄:Ido]] sulnv3q6he8bzh02dgws63rv987vh0b Jodan 0 227 5165 4174 2026-09-09T05:27:31Z DARIO SEVERI 932 Small correction 5165 wikitext text/x-wiki '''Jodan''' ìre ido me agan̄ osiki agan̄ [[Levant]] me [[Esia]] agan̄ Ichep-ura. Ido òtatap ikana ọmọ ìre [[Siria]] me agan̄ inyọn̄, [[Irâk]]y me agan̄ mbum-ura, [tSawudi Arebia]y me agan̄ osiki, [[Ijeren]] mè Palestain me agan̄ ichep-ura. [[Okwaan̄ Jodan]], eyi òkilibi inin̄ emen [[Okwaan̄ Uchi]], ìkup me okike ijọn̄ agan̄ ichep-ura, me emen <Rift Valley> Jodan. Me agan̄ osiki ichep-ura, Jodan îkaan̄ sọntitiik atasuk me lek [[Okwaan̄ Anyiaan̄]]. Îre [[Ọfọ Okwaan̄ Akaba]] oche ọmọ isan̄a me lek [[Ijipiti]]. Ama ibot kan̄ mè ama ile òmimin ichit me ido ya ìre Amman. Ọmọ si ore ama ile ene ewabe ichit me emen me agan̄ Levant. [[Failu:Flag of Jordan.svg|thumb|Egop Ido Jodan]] [[Failu:Coat of arms of Jordan.svg|thumb|Iman̄ ido Jodan]] [[Failu:National anthem of Jordan instrumental.ogg|thumb|Okwà-ido Jodan]] [[Failu:Jordan in Asia (special marker) (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Jodan]] Egwen ido yi ibak [[Okwaan̄ Jodan]]. {{Reflist}} <!--Categories--> [[Ọgbọn̄:Ido]] gzz6n3mkgic9r4t5wc9d4v6bw6u502g Kùwêt 0 258 5168 3563 2026-09-09T05:36:52Z DARIO SEVERI 932 Added category 5168 wikitext text/x-wiki '''Qiwaiti''' Ido [[Esia]]. [[Failu:Flag of Kuwait.svg|thumb|Egop Ido Qiwaiti]] [[Failu:Emblem of Kuwait.svg|thumb|Iman̄-ido Qiwaiti]] [[Failu:National anthem of Kuwait (instrumental).ogg|thumb|Okwa-ido Qiwaiti]] [[Failu:Kuwait in Asia (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Qiwaiti]] [[Category:Esia]] ch5md39bhposnw0r4qzwax9il7b4ie7 5172 5168 2026-09-09T05:41:01Z DARIO SEVERI 932 5172 wikitext text/x-wiki '''Qiwaiti''' Ido [[Esia]]. [[Failu:Flag of Kuwait.svg|thumb|Egop Ido Qiwaiti]] [[Failu:Emblem of Kuwait.svg|thumb|Iman̄-ido Qiwaiti]] [[Failu:National anthem of Kuwait (instrumental).ogg|thumb|Okwa-ido Qiwaiti]] [[Failu:Kuwait in Asia (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Qiwaiti]] [[Ọgbọn̄:Esia]] r9489fshqc8arwf8zkdxejwukes1p92 Omaan 0 363 5169 3640 2026-09-09T05:38:23Z DARIO SEVERI 932 Added category 5169 wikitext text/x-wiki '''Omaan''' ìre ido òkup me [[Esia]] agan̄ Ichep-ura. Ìkup me atasuk agan̄ osiki mbum-ura me lek Irem Pesia. Ìche okike me ijọn̄ mèlek Saudi Arebia, UAE mè Yemen. Ama-ibot kan̄, mè ama òmimin ichit me emen kan̄ ìre Musikat. Me acha 2024, otu-ifuk ebi ìluk me emen ido yi ìre efie 5.28. Ọmọ ore òso ido 123 ene ewabe ichit me emen me linyọn̄. [[Failu:Flag of Oman.svg|thumb|Egop Ido Omaan]] [[Failu:National emblem of Oman.svg|thumb|150px|Iman̄-ido Omaan]] [[Failu:Peace to the Sultan (نشيد السلام السلطاني).ogg|thumb|Okwa-ido Omaan]] [[Failu:Oman in Asia (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Omaan]] <!--Do not remove this section--> {{Reflist}} <!--Categories--> [[Ọgbọn̄:Ido]] [[Category:Esia]] efsurpdvadlnjisrsmthf03b3cr4li1 5173 5169 2026-09-09T05:41:53Z DARIO SEVERI 932 Small correction 5173 wikitext text/x-wiki '''Omaan''' ìre ido òkup me [[Esia]] agan̄ Ichep-ura. Ìkup me atasuk agan̄ osiki mbum-ura me lek Irem Pesia. Ìche okike me ijọn̄ mèlek Saudi Arebia, UAE mè Yemen. Ama-ibot kan̄, mè ama òmimin ichit me emen kan̄ ìre Musikat. Me acha 2024, otu-ifuk ebi ìluk me emen ido yi ìre efie 5.28. Ọmọ ore òso ido 123 ene ewabe ichit me emen me linyọn̄. [[Failu:Flag of Oman.svg|thumb|Egop Ido Omaan]] [[Failu:National emblem of Oman.svg|thumb|150px|Iman̄-ido Omaan]] [[Failu:Peace to the Sultan (نشيد السلام السلطاني).ogg|thumb|Okwa-ido Omaan]] [[Failu:Oman in Asia (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Omaan]] <!--Do not remove this section--> {{Reflist}} <!--Categories--> [[Ọgbọn̄:Ido]] [[Ọgbọn̄:Esia]] 81cl4wtldnqdziiw8flb5iyhwgn869f Sawudi Arebia 0 394 5170 3659 2026-09-09T05:39:17Z DARIO SEVERI 932 Added category 5170 wikitext text/x-wiki '''Arabia Saudi''' ìre ido me [[Esia]]. [[Failu:Flag of Saudi Arabia.svg|thumb|Egop Ido Arabia Saudi]] [[Failu:Emblem of Saudi Arabia (2).svg|thumb|Iman̄-ido Arabia Saudi]] [[Failu:Saudi Arabian national anthem (fast tempo), performed by the United States Navy Band.oga|thumb|Okwa-ido Arabia Saudi]] [[Failu:Saudi Arabia in Asia (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Arabia Saudi]] [[Ọgbọn̄:Ido]] [[Category:Esia]] dcv63z1823xk3dweafkmk834bivahdb 5174 5170 2026-09-09T05:42:23Z DARIO SEVERI 932 Small correction 5174 wikitext text/x-wiki '''Arabia Saudi''' ìre ido me [[Esia]]. [[Failu:Flag of Saudi Arabia.svg|thumb|Egop Ido Arabia Saudi]] [[Failu:Emblem of Saudi Arabia (2).svg|thumb|Iman̄-ido Arabia Saudi]] [[Failu:Saudi Arabian national anthem (fast tempo), performed by the United States Navy Band.oga|thumb|Okwa-ido Arabia Saudi]] [[Failu:Saudi Arabia in Asia (-mini map -rivers).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Arabia Saudi]] [[Ọgbọn̄:Ido]] [[Ọgbọn̄:Esia]] f4pf47og68iwclxcjwrdez878h1cv86 Siri Lanka 0 403 5171 3665 2026-09-09T05:40:00Z DARIO SEVERI 932 Added category 5171 wikitext text/x-wiki '''Siri Lanka''' (òrere '''Sri Lanka''' me usem Ebeke) ìre ido me [[Esia]] agan̄ Osiki. [[Failu:Flag of Sri Lanka (16-9).png|thumb|Egop Ido Siri Lanka]] [[Failu:Emblem of Sri Lanka.svg|thumb|Iman̄-ido Siri Lanka]] [[Failu:Sri Lankan national anthem, performed by the United States Navy Band.oga|thumb|Okwa-ido Siri Lanka]] [[Failu:Sri Lanka (orthographic projection).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Siri Lanka]] [[Ọgbọn̄:Ido]] [[Category:Esia]] k1wxt2vh6d3xd3p5w5l3m0lwxdoanne 5175 5171 2026-09-09T05:42:56Z DARIO SEVERI 932 Small correction 5175 wikitext text/x-wiki '''Siri Lanka''' (òrere '''Sri Lanka''' me usem Ebeke) ìre ido me [[Esia]] agan̄ Osiki. [[Failu:Flag of Sri Lanka (16-9).png|thumb|Egop Ido Siri Lanka]] [[Failu:Emblem of Sri Lanka.svg|thumb|Iman̄-ido Siri Lanka]] [[Failu:Sri Lankan national anthem, performed by the United States Navy Band.oga|thumb|Okwa-ido Siri Lanka]] [[Failu:Sri Lanka (orthographic projection).svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Siri Lanka]] [[Ọgbọn̄:Ido]] [[Ọgbọn̄:Esia]] q70wc2ecy5cpp2mlykqg6w585ptu8hx Ọn̄ Kọn̄ 0 480 5167 4732 2026-09-09T05:31:43Z DARIO SEVERI 932 Small visual correction 5167 wikitext text/x-wiki '''Ḥonge Konge'''(òrere Hong Kong me usem Uket-chieen̄) ìre <geographical region> mè <former province> òkup atasuk agan̄ ichep-ura me ido [[Xhina]]. Xhina ìre ido me [[Esia]]. [[Failu:Flag of Hong Kong.svg|thumb|Egop Ido Ḥonge Konge]] [[Failu:Regional Emblem of Hong Kong.svg|thumb|Iman̄-ido Ḥonge Konge]] [[Failu:China Hong Kong 4 levels localisation.svg|thumb|Ogugo-ijọn̄ Ḥonge Konge]] 4nu4z8z49z521dw32frd6pttariaq9k Ọgbọn̄:Esia 14 1039 5176 2026-09-09T05:44:35Z DARIO SEVERI 932 New category 5176 wikitext text/x-wiki Ido me [[Esia]] fmvds2x57xnsgvha9mq7519fgdb1ffl 5177 5176 2026-09-09T05:46:03Z DARIO SEVERI 932 Added category 5177 wikitext text/x-wiki Ido me [[Esia]] [[Category:Ido]] ebsxceossfaj4q43mx9s5ohjptmvi15 Ọgbọn̄:Afirika 14 1040 5178 2026-09-09T05:51:35Z DARIO SEVERI 932 New category 5178 wikitext text/x-wiki [[Ọgbọn̄:Kọntinenti]] ezbhudw6xi63bsf6lclm8q9q5d2fpzf